Wikibooks nlwikibooks https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikibooks Overleg Wikibooks Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie Transwiki Overleg transwiki Wikijunior Overleg Wikijunior TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 4 30 424967 424959 2026-05-01T14:37:05Z Erik Baas 2193 /* Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice */ 424967 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__{{Lerarenkamer}}<!-- Bij archiveren deze regel laten staan aub. --><br style="clear: both;"> ==Technisch nieuws== <!-- tbv. berichten die wat langer onder de aandacht moeten blijven --> * 8 onderwerpen verplaatst naar [[Wikibooks:Lerarenkamer/Technisch nieuws]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:42 (CEST) == WSBN == :Ook verplaatst, naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#WSBN]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:26 (CEST) == Over de plaats van [[Netwerken]] op Wikibooks == [[Gebruiker:Effeietsanders|Effeietsanders]] en anderen: Het boek [[Netwerken]] staat nu op de voorpagina bij het onderwerp '''9 Diverse'''. Mij lijkt het eerder bij categorie '''6 Samenleving''' te horen. Mee eens? Het WSBN zou dan ook moeten veranderen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 09:38 (CET) :Het past mi. niet onder een van de subcats, zie [[Wikibooks:Wiki_Standaard_Boeknummer#6:_Humane_samenleving]]. En: moet het "Samenleving" of "Humane samenleving" zijn? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 11:50 (CET) ::Wat mij betreft "Samenleving": dat is een breder begrip en staat ook op de voorpagina. Ik zou het op prijs stellen als alle begrippen op de voorpagina overeenkomen met die in het [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer]]. Bij "Humane samenleving" denk ik als eerste aan een samenleving die humaan is, menselijk, met respect voor de menselijke waardigheid. Niet aan "humaan" als in "van mensen", als tegenstelling tot dierlijk. Bij "Samenleving" denk ik als eerste aan een maatschappij waarin mensen samen leven, hoewel er natuurlijk ook dierlijke samenlevingen zijn. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 12:26 (CET) :::Wat op de voorpagina staat is ook niet heilig, hoor. ;-) Maar inderdaad, zo'n titel moet op alle pagina's identiek zijn, en de vlag "Samenleving" dekt de lading beter. . Overigens past dit wel in het beeld wat ik van WSBN heb: kleine afwijkingen, net niet compleet, enz. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 12:37 (CET) ::::Twee issues: ::::1) Kan het boek [[Netwerken]] worden overgebracht naar categorie '''6 Samenleving'''? Mij lijkt het daar goed te passen. Het gaat over het aangaan en onderhouden van contacten. Volgens {{Wp|Sociaal netwerk}} hoort het bij sociologie, dus ik zou zeggen bij Catalogus-code 6-1, sociologie & etniciteit. Mee eens? {{Done}} --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST) :::::OK. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST) ==WSBN/2== ::::2) Wij beiden zijn het erover eens dat de coderingen en namen op de voorpagina van Wikibooks gelijk zouden moeten zijn aan de WSBN-codes en -naamgeving. Klopt dat? Zo ja, dan lijkt het mij dat daarvoor eerst een inventarisatie van beide pagina's gemaakt zou moeten worden waaruit de verschillen blijken (twee kolommen) en er daarnaast een derde kolom komt met voorstellen. Vervolgens moeten we het eens worden over de voorstellen en kunnen de uitkomsten worden geïmplementeerd. Vind je dit een goede aanpak? '''Pending.''' --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST) :::: [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 16:25 (CET) :::::Goed plan, maar wel erg veel werk; en er zijn al 2 (of 3?) lijsten met WSBN's met elk hun eigen afwijkingen, dat is juist een van de redenen dat ik er geen zicht meer op heb... Heb er al diverse malen naar zitten staren, maar heb nog steeds niet de moed kunnen opbrengen om er ook echt aan te ''beginnen''. :::::Als we waterdichte afspraken hebben betreffende het ''format'' van het WSBN, kunnen we zowel de lijst(en) als de [[:Categorie:Wikibooks:Boeken met infobox|360 infoboxen]] gaan bijwerken. Het is toch al geen project wat in één keer en snel afgerond kan of moet worden... :::::Ik zal ook nog eens zien of er iets te automatiseren valt, bv. het converteren van het format. :::::Is [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer|dit]] een goede plek voor verder overleg over deze [[rijstebrijberg|klus]]? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST) ::::::Deze discussie is verplaatst naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#Coderingen en namen gelijk trekken op_Wikibooks-voorpagina en de WSBN-codes en -naamgeving]] en kan hier worden afgesloten. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:52 (CEST) == Jullie mening gevraagd over leerboeken op maat == Voorgeschiedenis/achtergrondinformatie: * [[Overleg:Besturingssystemen#Pagina naar meerdere deelpagina's]] * [[Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2025#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken|Wikibooks:Lerarenkamer#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken]] Het probleem: * Steeds meer docenten willen het liefst leerboeken op maat, die naar hun situatie zijn aangepast. “One size fits all” is uit. Dit is waarschijnlijk ook één van de redenen dat [https://www.neon.nl/overons uitgeverij Neon] hierop inspeelt: “Met het systeem van Neon kan elke leraar eenvoudig onderdelen aanpassen, toevoegen of verwijderen.” Dit botst/schuurt met enkele uitgangspunten van Wikibooks: * Iedereen mag bestaande Wikiboeken en hoofdstukken naar eigen inzichten aanvullen en verbeteren, ook wie niet de hoofdauteur is. Op de voorpagina staat: “U kunt elk hoofdstuk uitbreiden of aanpassen, en wordt daartoe van harte uitgenodigd. ''Zolang uw wijzigingen constructief zijn, kunt u niets mis doen''.” Maar het is niet handig voor een docent die zo’n boek in de klas gebruikt, als jan en alleman zomaar van alles en nog wat kunnen veranderen. * Normaliter is er slechts één boek over een bepaald onderwerp, op zijn best één voor elk schooltype en klas (onderwerp X voor Vmbo/Havo/VWO (Nederland) klas N). Maar er zijn (nog) geen boeken voor elke school/opleiding of elke docent apart. * Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken), er is voor elk deelonderwerp een apart hoofdstuk en dus een aparte pagina. Maar er zijn docenten die het liefst één pagina met alle hoofdstukken hebben, zodat ze er gemakkelijk één pdf van kunnen maken en het hele boek gemakkelijk kunnen printen. Ik ben bang dat Wikibooks steeds minder relevant wordt als we hier geen oplossing voor bieden. Voorgestelde oplossing: * Er is per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas), of hoe je het ook wilt noemen. Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren. * Maar docenten kunnen ook een kopie maken, die naar hun eigen inzichten aanpassen en opslaan als nieuw Wikibook. Voor dergelijke min of meer persoonlijke kopieën gelden de hierboven vermelde uitgangspunten niet. Hierover wordt een boodschap vermeld op elke pagina van zo’n op-maat-boek. '''=> Vragen''' en aandachtspunten:<br> Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Pbuddenberg|Pbuddenberg]] # Wat is jullie mening hierover? Weet je een andere oplossing? # Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek? # Hoe erg is het als het basis-/moeder-boek en de kopieën daarvan in de loop der jaren steeds verder van elkaar gaan afwijken? Het gevaar is groot dat elke docent zijn/haar eigen boek steeds actualiseert, maar dat het basisboek achterblijft bij actuele ontwikkelingen, of andersom. Bij Neon zijn daarvoor schrijvers in dienst, hier alleen vrijwilligers die zelf kiezen wat ze wel en niet doen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 20 dec 2025 05:02 (CET) :Wikibooks is niet primair bedoeld om te worden gebruikt in het onderwijs (zoals Wikipedia dat ook niet in de eerste plaats is voor èchte wetenschappers, aangezien die toch al alles weten over hun eigen vakgebied), al is een deel van de inhoud hier qua opzet idd. vergelijkbaar met onderwijsmateriaal. :Er bestaat nu verder al bijvoorbeeld een [[Sjabloon:Verouderd]]. Dat kan best boven bepaalde teksten worden gezet waarin bijv. nog steeds staat dat je om te kunnen internetten een inbelverbinding nodig hebt (zie [[Veilig op het internet/Dialers]]). [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] ([[Overleg gebruiker:De Wikischim|overleg]]) 20 dec 2025 11:47 (CET) ::* Bij het schrijven van een wikibook over een ook in het reguliere onderwijs voorkomend onderwerp is, zeker als je zelf (langere tijd) in het onderwijs werkt(e), niet te voorkomen dat je je eigen ervaring meeneemt (leerjaar, schooltype: VMBO, HAVO, VWO, MBO) in de keuze en volgorde van de onderwerpen en de manier waarop je die bespreekt. Dat betekent dat het toch al niet mogelijk is om een “One size fits all” te realiseren. ::* Een "moederboek" met een of meer gekopieerde "kinderen" zou ik mee kunnen leven. De groeiende discrepantie tussen "moederboek" en "kinderen", en daarmee ook tussen de "kinderen" onderling, zullen we voor lief moeten nemen. Ook nu al is het waar dat twee lessen op basis van hetzelfde boek over dezelfde paragraaf, zowel naar vorm, leerbeleving door leerlingen en zelfs op (detail)leerinhoud van elkaar verschillen. ::* Een grotere uitdaging wordt gevormd door het feit dat om een en ander te realiseren een redelijk inzicht nodig is in de "achterkant" van wikibooks. Enerzijds wil je dat iedereen gebruik kan maken van al bestaande inhoud, anderzijds wil je iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven. Juist de hogere (relatief, maar toch) Wikikunde die je nodig hebt om dat te realiseren zullen volgens mij de grootste belemmering zijn voor het gebruik van Wikibooks als leerboek in regulier onderwijs. ::* De vrije bewerkbaarheid van Wikibooks botst inderdaad met een "privé-kopie" van een docent, maar we kennen nu ook al "werk in uitvoering" met het verzoek geen inhoudelijke edits op de tekst toe te passen. Dat is geen beveiliging tegen echte lomperikken, maar werkt doorgaans vrij goed. Voor een botbouwer zou dit overigens betekenen dat een kopieer-functie (eventueel alleen na verzoek toegankelijk voor moderator) voor boeken een leuke uitdaging is. ::[[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 20 dec 2025 13:25 (CET) === Conclusies tot nu toe === # Het is niet verboden om een kopie van een Wikibook te maken en die vervolgens aan te passen voor de eigen lessen. We willen "iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven." # Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet (JopkeB: met de mogelijkheid de "eigenaar" van het kopie-boek in het sjabloon te noemen om vragen te kunnen stellen, en een verwijzing te maken naar het origineel). # JopkeB: Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op "Bewerken" in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. # JopkeB: Mij lijkt het zinvol dit op de één-of-andere manier in een handleiding vast te leggen. Nieuwe '''vraag''': Wat is daarvoor de beste plek? In [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]? Of een nieuwe Help-pagina en een verwijzing maken op geëigende plaatsen? # Openstaande '''vraag''': Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek? Mijn voorstel: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: "Besturingssystemen voor CoSy" of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW". Het voordeel hiervan is dat het kopie-boek in alle categorieën en andere lijsten direct onder het moederboek wordt gesorteerd en zo alle boeken over een onderwerp bij elkaar staan. Zijn jullie het hiermee eens? Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]]: Zijn jullie het eens met deze conclusies? Hebben jullie antwoorden op de onderste twee vragen? --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 dec 2025 09:58 (CET) :klinkt logisch [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 dec 2025 13:18 (CET) :Mijn excuses voor het late antwoord. Maar ik ''denk'' dat ik het ermee eens ben 😉. Soms is het moeilijk in te schatten wat de concrete gevolgen zijn bij een specifieke situatie. Voor mij persoonlijk werkt bv. [[CoSy in AD en ICW|CoSy in AD en ICW - Wikibooks]] goed en het kan een inspiratie zijn voor iemand die ook die vakken moet geven in de de richtingen Applicatie- en Databeheer of Informatica- en Communicatiewetenschappen. Per hoofdstuk werk ik dan met leerplandoelen bovenaan, zodat iemand anders die aan het boek/hoofdstuk zou willen meewerken ergens het kader ziet waarin dat kan. [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]] ([[Overleg gebruiker:Mattias.Campe|overleg]]) 27 jan 2026 20:11 (CET) ::Suggestie voor naam is logisch. Handleiding bouwen is nog even een dingetje. Verwijzing naar de handleiding voor speciale boeken kan misschien in het linksjabloon van de boekinfo. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 jan 2026 16:24 (CET) :::Wijzigingen in boekpagina's kun je opvangen door in de inhoudsopgave van het special-boek niet naar de kale pagina-naam te verwijzen maar gebruik te maken van een permanente link, op dezelfde manier als dat gebeurt in de vertaallink bij verwijzingen naar anderstalige Wiki's. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 30 jan 2026 03:15 (CET) ::::Ergens is het logisch als er maar één boek over een onderwerp bestaat, maar tegelijkertijd ook niet (over hetzelfde onderwerp heb ik meerdere boeken in de kast staan). Een groep mensen kan er natuurlijk voor kiezen om slechts één boek te gebruiken, maar als iemand anders een tweede boek wil schrijven en aanmaken, lijkt me dat lastig tegen te houden. Hierbij ga ik er wel vanuit dat een tweede boek over hetzelfde onderwerp wel een bepaalde eigenheid heeft en niet grotendeels een kopie van een ander boek, dus simpelweg een 2e boek aanmaken in de hoofdnaamruimte lijkt me niet een goede optie. Dat zou op termijn betekenen dat we 100 boeken hebben die vrijwel hetzelfde zijn op een enkele paragraaf na gewijzigd. Het kopiëren van inhoud van Wikibooks mag, conform de licentie met aangave licentie en waarvan het vandaan komt. Op Wikibooks zelf zou je een kopie kunnen opslaan in de gebruikersnaamruimte van de gebruiker die een boek gebruikt. Bovenaan/onderaan zou ik dan vermelden dat de inhoud overgenomen is van een boek uit Wikibooks met link ernaar (vergelijkbaar met [[w:Sjabloon:Bronvermelding Nederlandstalige Wikipedia]] voor het vermelden van waar de tekst in dezelfde Wikipedia-taalversie vandaan kwam). Als een nieuw wikiboek in de hoofdnaamruimte geplaatst wordt, wordt de tekst conform de licentie vrijgegeven en mag eenieder de tekst op zich bewerken. In principe staat iedere pagina op een Wikimedia-wiki onder beheer van de gemeenschap en is er geen eigenaarschap. De plek waar de minste bewerkingen verwacht hoeven te worden is de gebruikersnaamruimte. Voor Wikibooks zou het wel goed zijn als de verbeteringen/uitbreidingen terug komen in het moederboek, zodat anderen er ook wat aan hebben. ::::"''Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken)''" -> Een lesboek heeft in principe een andere schrijfstijl dan een Wikipedia-artikel, waarbij je verder ook vragen kunt stellen, opdrachten kunt geven, toetsen kunt laten maken. ::::Ik geef zelf les aan een universiteit (in het Engels), waarbij ik de uitleg mondeling doe, maar ik heb op de Engelstalige Wikipedia een pagina aangemaakt die ik gebruik om studenten op te wijzen als het verhaal nog eens rustig willen doorlezen of iets willen opzoeken. Met iedere nieuwe klas voeg er nieuwe voorbeelden en andere informatie aan toe. [[Gebruiker:Romaine|Romaine]] ([[Overleg gebruiker:Romaine|overleg]]) 31 jan 2026 19:22 (CET) === Eindconclusies === # Er blijft per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas). Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren. # Er kan een kopie van zo'n Wikibook worden gemaakt, die vervolgens wordt aangepast voor de eigen lessen. # Het format van de naam van het kopie-/op-maat-boek is: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: "Besturingssystemen voor CoSy" of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW". # Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet. Zie voor een voorbeeld: [[Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW]]. Als er meer kopie-boeken komen, kan dit worden omgezet in een echt sjabloon. # Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op "Bewerken" in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. # Dit zal voorlopig in [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]] als handleiding worden vastgelegd. Zonder tegenbericht is deze discussie nu gesloten. --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 feb 2026 10:54 (CET) :Oké {{Smiley|3}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 2 feb 2026 01:41 (CET) == Artikelen van Pvt pauline op Wikipedia == Op Wikipedia loopt een project waarbij het plan is om alle (resterende) artikelen van [[w:gebruiker:Pvt pauline]] in één keer (botmatig) te verwijderen. Een deel is al weg, over de rest (nog <del>2014</del> <ins>1995</ins>) loopt tot 16 februari 2026 6.00 uur CET een [[w:Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline|stemming]]. Bij Opmerkingen -> Achtergrond op die pagina staan de redenen. Als de meerderheid van de stemmers ''voor'' is zijn er nog 28 dagen om eventueel pagina's naar Wikibooks te importeren, en dat is dan ook de reden dat ik dit schrijf; op [[w:Overleg Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline]] werd gevraagd of dat mogelijk was, ik heb als eerste reactie iets als "ja, mits..." etc. geschreven. Het gaat om: *8 á 900 golfers, zie bv. [[w:Categorie:Golfer naar nationaliteit]] *honderden golfbanen en -toernooien *vele gebouwen in Den Haag *artikelen over plaatsen en mensen tijdens WO II Al met al is er heel veel tijd en moeite in gestoken, en ik kan het slecht zetten dat dat waarschijnlijk allemaal gaat verdwijnen. Wat het extra pijnlijk maakt is dat Pvt pauline inmiddels niet meer onder ons is... Vanwege persoonlijke interesse <del>zou ik bv. deze pagina's willen behouden</del> <ins>heb ik inmiddels de volgende pagina's geïmporteerd</ins>: *[[w:Gibraltar tijdens de Tweede Wereldoorlog]] *[[w:Kweekschool voor de Zeevaart (Amsterdam)]] *<del>een aantal</del> <ins>7</ins> historische schepen, oa.: **[[w:François (schip, 1869)]] **[[w:Hoff van Zeelandt (schip, 1642)]] **[[w:Prinses Beatrix (schip, 1939)]] en wat dies meer zij. De actuele lijst: [[w:Categorie:Wikipedia:Nog na te lopen artikel van Pvt pauline]] De problemen: *ik zie deze collectie typische ''wikipedia-pagina's'' nog geen ''boek'' worden *het aantal pagina's is zo groot dat handmatig importeren ondoenlijk is *ook als dat door een bot gedaan wordt (als dat al mogelijk is) moeten alle pagina's nog bekeken, geredigeerd, gecategoriseerd en hernoemd worden, om van de vele rode links nog maar te zwijgen... Wie is ook geïnteresseerd en bereid er tijd in te steken? NB Na het importeren is er geen tijdsdruk meer; de pagina's komen in naamruimte "Transwiki" en kunnen dan stuk voor stuk bewerkt worden. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 11 feb 2026 22:44 (CET) Update: * De inhoud van de genoemde 1995 artikelen is gedownload. Helaas is het bestand te groot om hier te publiceren, importeren kan niet, en uploaden als *.xml-bestand is niet toegestaan. Ik probeer een oplossing te verzinnen... * Op [[Wikibooks:Lijst van artikelen van Pvt pauline op nl.wikipedia|deze pagina]] staat wel een lijst van alle titels. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 feb 2026 01:44 (CET) == archive.today == "''In January 2026, archive.today added code into its website in order to perform a distributed denial-of-service attack against a blog. Some archives have also been altered. On 20 February, English Wikipedia became the first Wikimedia site to deprecate the archive service. Other communities are still discussing this issue. ''" (van [[m:archive.today incident]]). Uit voorzorg heb ik – vooruitlopend op de verwachte volgende discussie – links naar archive.today verwijderd, en de URL toegevoegd aan het spamfilter. Zie ook: * [[w:archive.today|Wikipedia]] {{Nl}} * [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|Wikipedia]] {{En}} * [https://arstechnica.com/tech-policy/2026/02/wikipedia-bans-archive-today-after-site-executed-ddos-and-altered-web-captures/ arstechnica.com] {{En}} Gaarne uw commentaar. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 12 mrt 2026 00:09 (CET) == 8! == Van de 77. Op [[m:Wikibooks/Table/nl]]. Sinds vandaag. En daar mogen we best een beetje trots op zijn. '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 23 mrt 2026 17:53 (CET) :Een schouderklopje dus. Verdiend! [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 23 mrt 2026 18:00 (CET) ==10.000!== En weer een mijlpaal: dankzij één van de subpagina's van het boek [[Informatievoorziening]] door [[User:JopkeB|JopkeB]] heeft de Nederlandstalige Wikibooks nu ruim [[Speciaal:Statistieken|10.000 pagina's]] die aan alle voorwaarden voldoen. Dat is, gezien het niet bepaald grote taalgebied van het Nederlands, niet gering! '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 19:30 (CEST) :Wow! Dank. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 30 mrt 2026 07:17 (CEST) ::Dat is al mooi! Heb er tot mijn verwondering zelf blijkbaar al [https://xtools.wmcloud.org/pages/nl.wikibooks.org/J.Grandgagnage 1068] op mijn actief {{Smiley}} [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 30 mrt 2026 23:43 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Board of Trustees Approves Closure of Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> Following [[:m:Public consultation about Wikinews|extended discussions]] within the Wikimedia movement about the Wikinews long-term sustainability, levels of community activity, and the availability of reliable news coverage on other platforms, the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation has [[:m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|approved the closure]] of Wikinews.</div> <div style="margin: 0 2em;"> Google-vertaling:<br> '''Het bestuur van de Wikimedia Foundation keurt de sluiting van Wikinews goed'''<br> Na uitgebreide discussies binnen de Wikimedia-beweging over de duurzaamheid van Wikinews op de lange termijn, de mate van activiteit binnen de community en de beschikbaarheid van betrouwbare nieuwsberichten op andere platforms, heeft het bestuur van de Wikimedia Foundation de sluiting van Wikinews goedgekeurd. </div> Lees verder [[m:Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard#Board_of_Trustees_Approves_Closure_of_Wikinews|op meta.wikimedia.org]].{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 30 mrt 2026 20:55 (CEST) :Oeps, die had ik niet zien aankomen. Als ze aan Wikibooks en/of Wikivoyage toekomen om te stoppen (ook elk slechts een handvol editors per maand, maar wel meer raadplegers), kunnen we altijd nog voorstellen om beide samen te voegen (Wikivoyage als Wikibook ''Reizen ''of iets dergelijks); uitdaging is dan nog wel om beide culturen samen te voegen (Wikivoyage is veel strenger, daar kun je het bijna nooit goed doen, wat het plezier in bijdragen belemmert). [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 10:25 (CEST) ::Zo'n ingrijpende maatregel had ik ook niet verwacht. Ik heb me wel al eens afgevraagd hoe zinvol zo'n project kan zijn, als je de inhoud toch moet vergaren vanuit andere nieuwsbronnen, en je dus eigenlijk altijd achterloopt. 't Lijkt me ook moeilijk te bepalen welke onderwerpen interessant zijn. Of zou je je moeten beperken tot nieuwsberichten met "eeuwigheidswaarde"? Dan denk ik toch eerder aan een nieuwe alinea op Wikipedia, die er dan waarschijnlijk toch al een artikel over heeft. En dan is er nog het probleem van onderbezetting, Wikinews heeft eigenlijk altijd al te weinig actieve medewerkers gehad om echt bovenop het nieuws te kunnen zitten, en voor een nieuwssite lijkt me dat toch een eerste vereiste. Enfin, toch jammer dat het ophoudt, en het spijt me vooral voor al die mensen die er al met al, in de loop der jaren, heel veel tijd ingestoken hebben. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 14:41 (CEST) :::Tenzij... Nee, dat zal toch niet? Hoewel... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 apr 2026 12:22 (CEST) ::::Als je mijn reactie bedoelt: je weet het maar nooit. Het gebruik van AI ontwikkelt zich razendsnel waardoor zelfs de Nederlandstalige Wikipedia veel minder geraadpleegd wordt en er ook minder donaties zijn (las ik pas in een interview). Persoonlijk vind ik het een kwetsbare situatie dat er één "hoofd-moderator" is, twee andere moderators met veel minder edits (géén verwijt! het is de situatie en ik ben blij dat er überhaupt nog twee achtervangen zijn) en minder dan 25 [[Speciaal:ActieveGebruikers|andere actieve gebruikers/editors]] waarvan het merendeel slechts 1-4 handelingen heeft verricht in de afgelopen maand. In organisaties die op de kleintjes moeten letten (bedrijven, organisaties met beperkte budgetten), zal men dan al snel naar oplossingen gaan zoeken. Nu zal het hier voorlopig niet zo'n vaart lopen (ik zag dat de betreffende projectgroep inmiddels is opgeheven), maar toch iets om in het achterhoofd te houden. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 apr 2026 16:58 (CEST) :::::Eens, maar ik vrees niet voor het voortbestaan; deze wiki heeft veel en interessante content en ''leeft''. Of en in welke mate AI concurrentie oplevert is iets waar ik me geen zorgen over wens te maken: we hebben er toch geen invloed op. :::::Mijn "tenzij..." werd veroorzaakt door de gedachte dat het wel eens een 1 aprilgrap zou kunnen zijn, maar dat kon ik gisteren natuurlijk niet schrijven. :::::Er bestaat niet zoiets als een "hoofd-moderator". Nl-Wikibooks heeft [[Wikibooks:Moderator|<del>7</del> <ins>5</ins> sysops]], waarvan er 2 tevens "bureaucraat" zijn (Ellywa en /me), maar dat is een bitje waar ik VZVIW nog nooit gebruik van heb hoeven maken. <span style="font-size: smaller;">(NB gecorrigeerd van 7 naar 5: MADe en KKoolstra stonden ten onrechte nog op de lijst) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 16:27 (CEST)</span> :::::Op de <s>man</s> vrouw af gevraagd: wil jij ook moderator worden? Ik weet dat het je eerder gevraagd is, maar misschien kijk je er nu anders tegenaan? {{Nowrap|- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 apr 2026 13:44 (CEST)}} ::::::Ja, dat is ook beter, om je geen zorgen te maken over iets waar je toch geen invloed op hebt. ::::::Dank voor de uitnodiging om moderator te worden, maar mijn ambities zijn nog steeds niet veranderd. Laat mij maar content maken en af en toe iets aandragen dat weg kan of beter kan. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 2 apr 2026 17:00 (CEST) :::::::Zo denk ik er ook over. Voor onderhoudstaken zijn er voor dit kleine project al voldoende mensen die dat ter harte nemen, maar contentschrijvers zoals jij zijn erg dun gezaaid. Die kun je best hun ding laten doen zonder extra belasting. [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 2 apr 2026 18:00 (CEST) :::::::Goed, ik respecteer dat. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:11 (CEST) == Over commons... == In de afgelopen twee weken zijn op '''commons''' vier van de '''afbeeldingen''' die ik volgde – waarvan er drie op nl.wikibooks en een op Wikivoyage gebruikt werden – '''verwijderd'''. In één geval was deze genomineerd wegens "AI-slop", en de sysop-van-dienst ging daar gewoon in mee. Een andere was zogezegd "van slechte kwaliteit". Nou, zo weet ik er nog wel een paar duizend...<br> De policy, die toch vastgelegd is op oa. [[c:COM:INUSE]], wordt dus door sommige arrogante sysops gewoon genegeerd. Protesteren helpt ook niet, als je al een reply krijgt kun je tussen de regels door lezen "''wij maken hier de dienst uit''".<br> Ergo: vertrouw niet blindelings op commons, en bewaar vooral een kopie van je uploads ''voor het geval dat''... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:59 (CEST) :Wellicht kun je ze terug laten zetten, zie [[c:Commons:Undeletion requests]]. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:43 (CEST) ::Ik ben admin op Commons, als je de links geeft naar de verwijderde foto's of naar de deletion requests, kan ik er in elk geval naar kijken. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 31 mrt 2026 18:05 (CEST) :::Het gaat om: ::*[[:Bestand:Socrates looks a itself as a child.png]] - nu lokaal geupload, De Wikischim had zelf nog een kopie ::*[[:Bestand:Unconscience learning.png]] - idem, ik had een kopie op iets lagere resulutie ::*[[:Bestand:Social isolation.jpg]] - (nl.wiktionary) verwijderd, ondanks COM:INUSE "''and despite a decision to keep this picture per COM:INUSE last year''" ; een expliciet verzoek om deze te herstellen wordt afgedaan met ''"Make the request at COM:UDR and let the community decide''"; de arrogantie... :-( ::::de vierde kan ik niet vinden, omdat mijn volglijst op commons al een paar weken kapot is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:22 (CEST) ::Een verzoek om ze terug te laten zetten wordt waarschijnlijk door dezelfde figuren beoordeeld en is dus bij voorbaat kansloos. Het is ook geen nieuw fenomeen, heeft in de afgelopen jaren al vaker plaatsgevonden, alleen gaat het nu om een handvol in korte tijd. Het begon met ene [[user:Dronebogus]], die - heel geniepig - eerst op alle wiki's de afbeeldingslinks verwijderde. Als zulke mensen voet aan de grond krijgen is er geen bestand meer veilig. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:36 (CEST) :::Inmiddels heb ik ernaar gekeken, en de drie die je noemde waren alledrie AI gegenereerde afbeeldingen. Dat wordt ontmoedigd op Commons. Je hebt twee ervan inmiddels lokaal geplaatst. De derde kan je hier nog zien: https://www.linkedin.com/pulse/what-five-days-without-my-phone-taught-me-laurie-wiegler-4vzre/. Als je wilt kan ik die hier ook nog neerzetten. Maar persoonlijk houd ik ook niet van AI afbeeldingen. Hebben we hier al beleid voor ontwikkeld? Ik denk dat we van boekauteurs mogen verwachten dat ze een duidelijk bijschrift geven dat het gaat om een AI afbeelding, als ze het al willen toepassen. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 4 apr 2026 01:50 (CEST) ::::Ha, dank je! Ik heb het doorgegeven aan Lotje, die er op nl.wiktionary mee [https://nl.wiktionary.org/w/index.php?title=mobieletelefoonverslaving&diff=prev&oldid=4988494 bezig] was, hopelijk kan ze er iets mee aanvangen. ::::*Ik ben ook geen fan van AI en vind mn. die laatste ook geen fraaie plaat, maar als een auteur ervoor kiest is het niet aan mij om dat af te keuren. Dat de mods op commons zich dat recht wel toeëigenen vind ik nogal benauwend... Vooral als je bedenkt dat zulke besissingen invloed kunnen hebben op de inhoud van ''alle'' wiki's in ''alle'' talen! ::::*nl.wikibooks heeft hier voorzover ik weet nog geen beleid voor, [[Help:Afbeeldingen]] zegt er ook niets over. Ik voel me niet geroepen om regels betr. het gebruik van AI te gaan opstellen, maar denk wel dat een paar richtlijnen nuttig zouden kunnen zijn. Zou jij een voorstel willen doen? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 09:03 (CEST) Dit verhaal heeft nog een staartje, zie [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Administrators%27_noticeboard/User_problems#COM:INUSE_not_a_suicide_pact? hier] - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 apr 2026 09:43 (CEST) :@[[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] Op je vraag nog over een voorstel. Ik zou het gebruik van AI niet willen verbieden, maar toestaan als het nuttig is voor ons educatieve doel. Wat denk je van zoiets als dit: ::Het gebruik van sterk bewerkte of kunstmatig gegenereerde afbeeldingen (met AI of andere tools) wordt niet aangemoedigd, tenzij deze een duidelijk educatief doel hebben. Als een afbeelding de indruk kan wekken dat deze de werkelijkheid afbeeldt, maar in feite kunstmatig gegeneerd is, moet dit duidelijk in het bijschrift bij de afbeelding vermeld worden, met bijvoorbeeld de tekst ''Afbeelding gemaakt met AI.'' :[[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:45 (CEST) ::P.S. Het educatieve doel komt overeen met een van de doelstellingen van Commons. Ik verwijder daar regelmatig afbeelding zonder educatief doel, zoals fantasie wapenschilden. Maar In use geldt ook uiteraard. Het kan schuren. [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:48 (CEST) :::Ik sluit me aan bij je voorstel. Beleid maken is niet mijn ding... Wat commons betreft vind ik dat COM:INUSE heilig zou moeten zijn. Zeker als het niet gaat om zomaar-een-illustratie bij een artikel op wp, maar een afbeelding die ''door de auteur'' van een ''boek'' speciaal voor dat doel gemaakt is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 15 apr 2026 01:24 (CEST) == Wikinews wordt gesloten == :"All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added." - [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Lees verder...]]{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 6 apr 2026 20:07 (CEST) == Nodig je oud-collega’s uit voor het verjaardagsfeest van Wikipedia == [[File:Header Wikipedia 25 jaar 02.png|thumb]] Beste Wikibooks-collega, Als het goed is, staat het al in je agenda voor zaterdag 20 juni 2026, het verjaardagsfeest van Wikipedia. Kom jij op het feest in Utrecht? Als gebruiker op Wikibooks ben je ook van harte welkom. En zou je het leuk vinden als je dan niet alleen huidige collega’s kan ontmoeten, maar ook mensen van vroeger? Mensen die je de laatste jaren niet meer ziet? Ook door hen zijn Wikipedia en Wikibooks gegroeid en sterk geworden. Help jij mee om hen uit te nodigen voor het feest, zodat we samen kunnen proosten op de toekomst? Ik zou je daarom willen vragen om oud-collega’s, mensen die de Nederlandstalige Wikipedia of Wikibooks om wat voor reden dan ook verlaten hebben, uit te nodigen. Mensen met wie jij het goed kon vinden. Heb je een mailadres? Stuur zo iemand een persoonlijk mailtje, waarin je zegt hoe leuk je het zou vinden als die persoon komt. [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Voorbeeld e-email|Hier]] kan je een voorbeeldmail vinden, maar pas het vooral aan, zodat het persoonlijk wordt. Heb je geen mailadres, dan kan je het natuurlijk ook sturen via de overlegpagina van die persoon, maar er bestaat natuurlijk een grote kans dat die niet gelezen wordt. Heb je inspiratie nodig wie je wil uitnodigen? Dan hier wat tips: *Kijk in de geschiedenis van je eigen overlegpagina. Wie heeft jou welkom geheten? Wie heeft je aangemoedigd? *Kijk op de pagina met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Jubileumster|jubilea]] of op de andere pagina’s met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Inzet voor de inhoud van de encyclopedie|Wikipedia-sterren]]; zijn er mensen die je mist de laatste tijd? *Kijk naar je oudste boeken of modules: wie heeft die destijds verbeterd of aangevuld? *Kijk wie er allemaal vertrokken zijn via [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Sjabloon:Vertrokken&namespace=2&limit=500 het sjabloon "vertrokken"]. *En zoek natuurlijk in je eigen mailarchief met wie je ooit gecorrespondeerd hebt. Het is handig als je [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Uitgenodigd|hier aangeeft]] met welke Wikimediaan of Wikiboekenschrijver jij contact hebt opgenomen. Dan ontvangt de persoon niet al te veel dubbele uitnodigingen. N.B. Van iedereen die deelneemt aan dit evenement wordt verwacht dat zij het Beleid Vriendelijke Ruimtes respecteren. Je kunt er [https://nl.wikimedia.org/wiki/BVR_-_startpagina hier] meer over lezen. P.S. Heb jij je zelf nog niet aangemeld? Je kan je [https://nl.wikimedia.org/wiki/Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar! hier nog inschrijven]. Dank je wel alvast en hopelijk tot ziens 20 juni! Met feestelijke groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 12 apr 2026 21:38 (CEST) == Sjabloon:Portalen == Op [[Sjabloon:Portalen]] ontbreken nog <del>twee</del> <ins>vier</ins> icoontjes (voor "Onderwijs" en "Esoterie"), die heb ik ook in [[c:Category:Wikipedia_portal_icons,_SVG]] niet kunnen vinden. Help, please? ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 19 apr 2026 14:03 (CEST) == [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice] == Ik heb op grond [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice hiervan] de [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AUploadtext&diff=424936&oldid=400493 bestanden uploaden] instructie aangepast [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 12:31 (CEST) *Akkoord. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 mei 2026 16:36 (CEST) 0iwwvixpv44wvcxre7y6ajal3htjhc6 4 3564 424970 418060 2026-05-01T15:22:52Z JopkeB 18060 /* Gedoogd */ NIET bij Commons 424970 wikitext text/x-wiki Een online boek zonder afbeeldingen en andere media zou nogal saai zijn. Daarom is het mogelijk om op Wikibooks media zoals afbeeldingen, video en audio te uploaden. Er zitten echter wel wat haken en ogen aan. Daarom hier een aantal belangrijke richtlijnen over het gebruik van media. Dit artikel gaat voornamelijk over het gebruik van afbeeldingen. == Doel == Het doel van Wikibooks is het aanbieden van boeken, cursussen en handleidingen, die in alle opzichten vrij te bewerken en verspreiden zijn. Dat geldt ook voor afbeeldingen en andere media. Alle media moeten vrij te bewerken en te verspreiden zijn, ook commerciële media. Wikibooks heeft twee licenties die aan deze eisen voldoen: de [[Wikibooks:GNU Vrije Documentatie Licentie|GFDL]] en de [[Wikibooks:Creative Commons|Creative Commons]]-licenties ''CC-BY'' en ''CC-BY-SA''. Beiden eisen dat de maker bekend is en vermeld wordt. == In het kort == <div class="toccolours" style="width:50%;padding:0.5em 1em;font-weight:normal;color: black; background-color:#fbb"> '''In het beginsel geldt voor alle afbeeldingen op Wikibooks dat de maker toestemming moet hebben gegeven voor verspreiding, wijziging en commercieël gebruik van de afbeelding zodat deze gebruikt kan worden onder de [[Wikibooks:GNU Vrije Documentatie Licentie|GNU-licentie voor vrije documentatie]], de licentie waaronder Wikibooks beschikbaar wordt gesteld. Als u toestemming heeft gekregen via e-mail kunt u de tekst ervan op de afbeeldingspagina plaatsen.''' </div> In het algemeen zijn er twee soorten afbeeldingen: * Afbeeldingen die iemand zelf heeft gemaakt en op Wikibooks uploadt. * Afbeeldingen die 'ergens' vandaan zijn gehaald en worden ge-upload. Voor '''alle''' afbeeldingen is het '''verplicht''': * De bron en maker te vermelden (bijvoorbeeld een webadres, naam of boek). * De licentie aan te geven of de voorwaarden waaronder de maker de afbeelding heeft vrijgegeven. Als bij een afbeelding geen bron en licentie is aangegeven komt de afbeelding terecht op de [[Wikibooks:Te verwijderen pagina's|verwijderlijst]] en wordt, als er geen nadere informatie is gegeven, na twee weken verwijderd. == Veel voorkomende situaties == Hieronder een aantal veel voorkomende situaties en hoe te handelen. ;Ik heb voor een artikel een afbeelding gevonden bij Google of een andere zoekmachine, mag ik die gebruiken?: U mag alleen een afbeelding gebruiken als u toestemming hebt van de maker voor het verspreiden, bewerken en commercieel gebruiken van de afbeelding. Als u geen toestemming heeft mag u de foto niet uploaden, behalve als de afbeelding zou oud is dat deze in het publieke domein valt (zie beneden). ;Ik heb een afbeelding gevonden, er staan geen copyright-teken of iets dergelijks bij, mag ik de afbeelding uploaden?: Nee. Het is een misverstand dat op afbeeldingen zonder copyright-informatie geen copyright zit. U moet eerst toestemming van de maker hebben. Als u niet zeker weet of er copyright op een afbeelding zit kunt u een ervaren gebruiker om hulp vragen. ;Ik heb zelf een foto of illustratie gemaakt en wil die gebruiken bij een artikel.: Ga naar de [[Speciaal:Upload|uploadpagina]] en kies bij 'licentie' de optie 'Zelfgemaakte media, vrijgegeven onder GFDL' of één van de [[Wikibooks:Creative Commons|Creative Commons]]-licenties. Geef bij 'beschrijving' een korte beschrijving wat er op de foto te zien is en wanneer u de foto gemaakt heeft. Om misverstanden te voorkomen is het ook handig als u 'eigen werk' bij de beschrijving zet. ;Ik heb een heel oude afbeelding gevonden. Hoe weet ik of deze in het [[Wikibooks:Publiek domein|publiek domein]] valt en ik deze mag gebruiken?: In het algemeen geldt (in Nederland, België en veel andere EU-landen): een werk valt in het publieke domein 70 jaar na de dood van de auteur. Een foto van een fotograaf die in 1920 overleed is dus bijvoorbeeld publiek domein sinds 1990. Als de maker onbekend is valt het werk in het publieke domein 70 jaar na publicatie. Bepaalde dingen vallen al eerder in het publieke domein: al het werk van de Amerikaanse overheid is bijvoorbeeld publiek domein (foto's van de NASA bijvoorbeeld). Foto's van twee-dimensionale afbeeldingen (zoals schilderijen) die in het publieke domein zijn gevallen (bijvoorbeeld De Nachtwacht) vallen waarschijnlijk ook in het publieke domein als ze eerder zijn genomen. Deze regel geldt '''niet''' voor afbeeldingen van drie-dimensionale werken. ;Ik heb heel veel zelfgemaakte foto's die ik wil uploaden, mag dat?: Graag! Wellicht is het een idee om de foto's op [[Wikimedia Commons]] te zetten, dan kunnen alle Wikimedia-projecten in de hele wereld gebruik maken van uw foto's. Wikimedia Commons heeft op dit moment al bijna een half miljoen afbeeldingen en andere media. Niet gebruikte foto's worden op de Nederlandstalige wiki verwijderd. ;Ik heb een afbeelding gehaald van de Engelstalige Wikipedia of Wikibooks. Er staat 'fair use' bij, mag ik die gebruiken?: In principe niet. [[Wikibooks:Fair use|Fair use]] is een Amerikaans begrip wat het toestaat om gecopyrighte-afbeeldingen onder bepaalde voorwaarden te gebruiken. In Nederland en België hebben we het citaatrecht maar dat is veel beperkter. Het is op dit moment onduidelijk of het citaatrecht bruikbaar is voor Wikibooks. Het gebruik van fair use op de Nederlandstalige Wikipedia is na een stemming verboden, Wikibooks sluit zich daarbij aan. Citaatrecht laat slechts onder zeer beperkte voorwaarden verspreiding toe, en media onder citaatrecht zijn daarom strijdig met het bovenvermelde doel. ;Ik wil best foto's uploaden, maar ik wil niet dat ze commercieël gebruikt worden. Wat kan ik het beste doen?: Er zijn twee mogelijkheden: :*Upload uw foto's in een lage resolutie (bijvoorbeeld 640x480). Dan kunnen ze wel ter illustratie worden gebruikt maar moeilijk commercieël worden gebruikt. :*Maak gebruik van een van de niet-commerciële licenties. Nu worden deze licenties nog gedoogd, maar op termijn kunnen ze verdwijnen. Als u zeker wilt weten dat uw afbeeldingen op Wikibooks blijven staan moet u deze licenties niet gebruiken. ;Ik heb een foto gekocht op een rommelmarkt. Deze foto is mijn bezit. Mag ik deze gebruiken op Wikibooks?: Alleen als u toestemming heeft van de fotograaf of de rechten aan u zijn overgedragen. Het auteursrecht op een foto blijft bij de fotograaf, ook als u de foto heeft aangekocht. ;Ik wil een screenshot toevoegen van een spel of ander softwareprogramma. Mag dat?: Het auteursrecht op de screenshots behoort aan de maker van het programma. De screenshots zijn niet uw eigen werk in de zin van de auteurswet. U mag ze daarom alleen uploaden wanneer de makers het programma hebben vrij gegeven in het publieke domein, zoals dat bij open source programma's is gebeurd. ;Mag ik een foto maken van bijvoorbeeld een televisieprogramma om op die manier het copyright te omzeilen?: Nee. Als de televisie het hoofdonderwerp van uw foto is, schend u het auteursrecht. Als de televisie onderdeel is van een foto en niet het hoofdonderwerp is (bijvoorbeeld een foto van een interieur) is het uiteraard wel legaal. == Specifieke regels == Voor een aantal soorten afbeeldingen zijn er speciale regels. === Portretten === Als u een foto heeft gemaakt waarop personen afgebeeld zijn moet u rekening houden met het portretrecht. === Screenshots / schermafbeeldingen === * Het gebruik van screenshots op de Nederlandstalige Wikibooks is '''alleen''' toegestaan als alle getoonde elementen in de afbeelding onder een 'vrije' licentie vallen, zoals bijvoorbeeld de [[Wikibooks:GNU General Public Licence|GPL]]. Een screenshot van bijvoorbeeld een Windows-desktop is niet toegestaan aangezien Windows een pakket is waar copyright op rust en Microsoft niet toestaat dat er afgeleide werken worden gemaakt van haar software. Alleen als zowel het programma, de data die wordt getoond en alle andere componenten onder een vrije licentie vallen mag er een screenshot worden geüpload op Wikibooks. Ook screenshots van websites, computerspellen, films e.d. zijn alleen toegestaan als alle elementen een copyleft-licentie hebben. Zie ook [[:commons:Commons:Licensing#Screenshots|de richtlijnen van Wikimedia Commons]] (engelstalig). === Toegelaten === Afbeeldingen die onder de volgende licentie vallen zijn zondermeer toegestaan: {| style="border:1px solid green;padding:5px;margin:5px;" | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | GFDL | [[Wikibooks:GNU Vrije Documentatie Licentie|GNU Vrije Documentatie Licentie]] |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | GPL | [[Wikibooks:GNU General Public Licence|GNU General Public Licence]] |- | style="text-align:right;color: black; background-color:#ffffff;" colspan="2" |<span style="font-size: small;"> * Onderstaande [[Creative Commons]] licenties</span> |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-BY | [https://creativecommons.org/licenses/by/2.5/ CreativeCommons-Attribution] |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-BY-SA | [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5/ CreativeCommons-Attribution-ShareAlike] |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-SA | [https://creativecommons.org/licenses/sa/1.0/ CreativeCommons-ShareAlike] |} Zoals bij alle afbeeldingen moet er een bron en maker worden vermeld. Als een gebruiker een afbeelding uploadt en vermeldt dat de afbeelding zelf gemaakt is, maar niet vermeldt onder welke licentie deze valt, wordt aangenomen dat de afbeelding onder de GFDL valt. U kunt ook uw afbeeldingen licenseren onder zowel de GFDL als Creative Commons. Voor Niet-Commerciële Creative Commons-licenties zie bij 'gedoogd'. === Gedoogd === Een aantal licenties worden momenteel gedoogd, maar kunnen in de toekomst verdwijnen. Bij Wikimedia Commons zijn ze inmiddels NIET meer toegestaan. {| style="border:1px solid orange;padding:5px;margin:5px;" | style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;"| ND | Creative Commons licenties met Niet-afgeleide werken |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-BY-ND | [https://creativecommons.org/licenses/by-nd/2.5/ CreativeCommons-Attribution-NoDerivs] |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-ND | [https://creativecommons.org/licenses/nd/1.0/ CreativeCommons-NoDerivs] |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | . |Licenties Niet-commercieel ({NietCommercieel}) |} === Niet toegestaan === === Afbeeldingen zonder voldoende (licentie) informatie ({geeninfo}) === Nieuwe afbeeldingen zonder info worden niet meer gedoogd en direct op de verwijderlijst gezet. == Technische richtlijnen == {| style="border:1px solid black;padding:5px;margin:5px;" | style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;" | JPG | Voor foto's wordt het JPG-formaat geprefereerd. |- | style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;" | PNG | Voor logo's en afbeeldingen wordt er bij voorkeur PNG gebruikt.<br><span style="font-size: small;">De grootte is meestal veel kleiner dan het corresponderende JPG-plaatje.</span> |- | style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;" | SVG | Voor logo's is SVG nog beter geschikt. De MediaWiki-software zet het automatisch om naar PNG, zodat ook browsers die het niet ondersteunen het kunnen zien. |- | style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;" | OGG | Voor geluid en film wordt de voorkeur aan Ogg Vorbis gegeven. |- | style="text-align:right;color: black; background-color:#fff0f0;"| GIF | style="color: black; background-color:#fff0f0;"|Tot 2006 rusten er patenten op het GIF-formaat, GIF-plaatjes kunnen dus beter vermeden worden.<br><span style="font-size: small;">Een GIFje kan makkelijk omgezet worden naar een PNGtje, gelieve dit dus ook te doen indien u een GIF wilt uploaden.</span> |} == Publieke bronnen == * [[Help:Gebruik van openbare bronnen]]. * [[:en:Public domain image resources|Public domain image resources]]. Lijst van rechtenvrije foto's op de Engelstalige Wikipedia. * Project Gutenberg is een verzameling van teksten in het publieke domein. Op [https://www.gutenberg.org/howto/copyright-howto deze pagina] wordt samengevat wanneer iets volgens Amerikaanse wetgeving als ''Publiek Domein'' wordt beschouwd. == Externe links == * [https://register.bmb-bbm.org/SearchMaskMain.asp Raadplegen geregistreerde beeldmerken] bij het [https://www.bmb-bbm.org/ Benelux-Merkenbureau (BMB)] [[Categorie:Wikibooks:Beleid|Afbeeldingen]] raih8wid7cp1u88qboxfh29aycqvdyl 424971 424970 2026-05-01T15:37:38Z JopkeB 18060 /* Veel voorkomende situaties */ Update, correcties 424971 wikitext text/x-wiki Een online boek zonder afbeeldingen en andere media zou nogal saai zijn. Daarom is het mogelijk om op Wikibooks media zoals afbeeldingen, video en audio te uploaden. Er zitten echter wel wat haken en ogen aan. Daarom hier een aantal belangrijke richtlijnen over het gebruik van media. Dit artikel gaat voornamelijk over het gebruik van afbeeldingen. == Doel == Het doel van Wikibooks is het aanbieden van boeken, cursussen en handleidingen, die in alle opzichten vrij te bewerken en verspreiden zijn. Dat geldt ook voor afbeeldingen en andere media. Alle media moeten vrij te bewerken en te verspreiden zijn, ook commerciële media. Wikibooks heeft twee licenties die aan deze eisen voldoen: de [[Wikibooks:GNU Vrije Documentatie Licentie|GFDL]] en de [[Wikibooks:Creative Commons|Creative Commons]]-licenties ''CC-BY'' en ''CC-BY-SA''. Beiden eisen dat de maker bekend is en vermeld wordt. == In het kort == <div class="toccolours" style="width:50%;padding:0.5em 1em;font-weight:normal;color: black; background-color:#fbb"> '''In het beginsel geldt voor alle afbeeldingen op Wikibooks dat de maker toestemming moet hebben gegeven voor verspreiding, wijziging en commercieël gebruik van de afbeelding zodat deze gebruikt kan worden onder de [[Wikibooks:GNU Vrije Documentatie Licentie|GNU-licentie voor vrije documentatie]], de licentie waaronder Wikibooks beschikbaar wordt gesteld. Als u toestemming heeft gekregen via e-mail kunt u de tekst ervan op de afbeeldingspagina plaatsen.''' </div> In het algemeen zijn er twee soorten afbeeldingen: * Afbeeldingen die iemand zelf heeft gemaakt en op Wikibooks uploadt. * Afbeeldingen die 'ergens' vandaan zijn gehaald en worden ge-upload. Voor '''alle''' afbeeldingen is het '''verplicht''': * De bron en maker te vermelden (bijvoorbeeld een webadres, naam of boek). * De licentie aan te geven of de voorwaarden waaronder de maker de afbeelding heeft vrijgegeven. Als bij een afbeelding geen bron en licentie is aangegeven komt de afbeelding terecht op de [[Wikibooks:Te verwijderen pagina's|verwijderlijst]] en wordt, als er geen nadere informatie is gegeven, na twee weken verwijderd. == Veel voorkomende situaties == Hieronder een aantal veel voorkomende situaties en hoe te handelen. ;Ik heb voor een artikel een afbeelding gevonden bij Google of een andere zoekmachine, mag ik die gebruiken?: U mag alleen een afbeelding gebruiken als u toestemming hebt van de maker voor het verspreiden, bewerken en commercieel gebruiken van de afbeelding. Als u geen toestemming heeft mag u de foto niet uploaden, behalve als de afbeelding zou oud is dat deze in het publieke domein valt (zie beneden). ;Ik heb een afbeelding gevonden, er staan geen copyright-teken of iets dergelijks bij, mag ik de afbeelding uploaden?: Nee. Het is een misverstand dat op afbeeldingen zonder copyright-informatie geen copyright zit. U moet eerst toestemming van de maker hebben. Als u niet zeker weet of er copyright op een afbeelding zit kunt u een ervaren gebruiker om hulp vragen. ;Ik heb zelf een foto of illustratie gemaakt en wil die gebruiken bij een artikel.: Ga naar de [[Speciaal:Upload|uploadpagina]] en kies bij 'licentie' één van de [[Wikibooks:Creative Commons|Creative Commons]]-licenties. Geef bij 'beschrijving' een korte beschrijving wat er op de foto te zien is en wanneer u de foto gemaakt heeft. Om misverstanden te voorkomen is het ook handig als u 'eigen werk' bij de beschrijving zet. ;Ik heb een heel oude afbeelding gevonden. Hoe weet ik of deze in het [[Wikibooks:Publiek domein|publiek domein]] valt en ik deze mag gebruiken?: In het algemeen geldt (in Nederland, België en veel andere EU-landen): een werk valt in het publieke domein 70 jaar na de dood van de auteur. Een foto van een fotograaf die in 1920 overleed is dus bijvoorbeeld publiek domein sinds 1990. Als de maker onbekend is valt het werk in het publieke domein 70 jaar na publicatie. Bepaalde dingen vallen al eerder in het publieke domein: al het werk van de Amerikaanse overheid is bijvoorbeeld publiek domein (foto's van de NASA bijvoorbeeld). Foto's van twee-dimensionale afbeeldingen (zoals schilderijen) die in het publieke domein zijn gevallen (bijvoorbeeld De Nachtwacht) en pasfoto's voor een identiteitsbewijs zijn ook vrij van auteursrechten. Deze regel geldt '''niet''' voor afbeeldingen van drie-dimensionale werken. ;Ik heb heel veel zelfgemaakte foto's die ik wil uploaden, mag dat?: Dat kan op [[c:Wikimedia Commons|Wikimedia Commons]], dan kunnen alle Wikimedia-projecten in de hele wereld gebruik maken van uw foto's. Zorg wel dat ze aan de vereisten van Commons voldoen, zoals "van realistisch nut voor educatieve doeleinden", zie voorbeelden in het [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Het stappenplan|Handboek Wikimedia Commons]]. Wikimedia Commons heeft op dit moment (april 2026) al 140 miljoen afbeeldingen en andere media. Niet gebruikte foto's worden op de Nederlandstalige wiki verwijderd. ;Ik heb een afbeelding gehaald van de Engelstalige Wikipedia of Wikibooks. Er staat 'fair use' bij, mag ik die gebruiken?: Nee. In Wikimedia Commons, de Nederlandstalige Wikipedia en Nederlandstalige Wikibooks mag dat niet. [[Wikibooks:Fair use|Fair use]] is een Amerikaans begrip wat het toestaat om gecopyrighte-afbeeldingen onder bepaalde voorwaarden te gebruiken. In Nederland en België hebben we het citaatrecht maar dat is veel beperkter. Het gebruik van fair use op de Nederlandstalige Wikipedia is na een stemming verboden, Wikibooks sluit zich daarbij aan. Citaatrecht laat slechts onder zeer beperkte voorwaarden verspreiding toe, en media onder citaatrecht zijn daarom strijdig met het bovenvermelde doel. ;Ik wil best foto's uploaden, maar ik wil niet dat ze commercieël gebruikt worden. Wat kan ik het beste doen?: Er is nog één mogelijkheid: :*Upload uw foto's in een lage resolutie (bijvoorbeeld 640x480). Dan kunnen ze wel ter illustratie worden gebruikt maar moeilijk commercieël worden gebruikt. Het gebruik van een niet-commerciële licentie is op Commons niet toegestaan. Als u zeker wilt weten dat uw afbeeldingen op Wikibooks blijven staan moet u zo'n licentie niet gebruiken. ;Ik heb een foto gekocht op een rommelmarkt. Deze foto is mijn bezit. Mag ik deze gebruiken op Wikibooks?: Alleen als u toestemming heeft van de fotograaf of de rechten aan u zijn overgedragen. Het auteursrecht op een foto blijft bij de fotograaf, ook als u de foto heeft aangekocht. Dit geldt overigens ook voor kunstwerken. ;Ik wil een screenshot toevoegen van een spel of ander softwareprogramma. Mag dat?: Het auteursrecht op de screenshots behoort aan de maker van het programma. De screenshots zijn niet uw eigen werk in de zin van de auteurswet. U mag ze daarom alleen uploaden wanneer de makers het programma hebben vrij gegeven in het publieke domein, zoals dat bij open source programma's is gebeurd. ;Mag ik een foto maken van bijvoorbeeld een televisieprogramma om op die manier het copyright te omzeilen?: Nee. Als de televisie het hoofdonderwerp van uw foto is, schend u het auteursrecht. Als de televisie onderdeel is van een foto en niet het hoofdonderwerp is (bijvoorbeeld een foto van een interieur) is het uiteraard wel legaal. == Specifieke regels == Voor een aantal soorten afbeeldingen zijn er speciale regels. === Portretten === Als u een foto heeft gemaakt waarop personen afgebeeld zijn moet u rekening houden met het portretrecht. === Screenshots / schermafbeeldingen === * Het gebruik van screenshots op de Nederlandstalige Wikibooks is '''alleen''' toegestaan als alle getoonde elementen in de afbeelding onder een 'vrije' licentie vallen, zoals bijvoorbeeld de [[Wikibooks:GNU General Public Licence|GPL]]. Een screenshot van bijvoorbeeld een Windows-desktop is niet toegestaan aangezien Windows een pakket is waar copyright op rust en Microsoft niet toestaat dat er afgeleide werken worden gemaakt van haar software. Alleen als zowel het programma, de data die wordt getoond en alle andere componenten onder een vrije licentie vallen mag er een screenshot worden geüpload op Wikibooks. Ook screenshots van websites, computerspellen, films e.d. zijn alleen toegestaan als alle elementen een copyleft-licentie hebben. Zie ook [[:commons:Commons:Licensing#Screenshots|de richtlijnen van Wikimedia Commons]] (engelstalig). === Toegelaten === Afbeeldingen die onder de volgende licentie vallen zijn zondermeer toegestaan: {| style="border:1px solid green;padding:5px;margin:5px;" | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | GFDL | [[Wikibooks:GNU Vrije Documentatie Licentie|GNU Vrije Documentatie Licentie]] |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | GPL | [[Wikibooks:GNU General Public Licence|GNU General Public Licence]] |- | style="text-align:right;color: black; background-color:#ffffff;" colspan="2" |<span style="font-size: small;"> * Onderstaande [[Creative Commons]] licenties</span> |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-BY | [https://creativecommons.org/licenses/by/2.5/ CreativeCommons-Attribution] |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-BY-SA | [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5/ CreativeCommons-Attribution-ShareAlike] |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-SA | [https://creativecommons.org/licenses/sa/1.0/ CreativeCommons-ShareAlike] |} Zoals bij alle afbeeldingen moet er een bron en maker worden vermeld. Als een gebruiker een afbeelding uploadt en vermeldt dat de afbeelding zelf gemaakt is, maar niet vermeldt onder welke licentie deze valt, wordt aangenomen dat de afbeelding onder de GFDL valt. U kunt ook uw afbeeldingen licenseren onder zowel de GFDL als Creative Commons. Voor Niet-Commerciële Creative Commons-licenties zie bij 'gedoogd'. === Gedoogd === Een aantal licenties worden momenteel gedoogd, maar kunnen in de toekomst verdwijnen. Bij Wikimedia Commons zijn ze inmiddels NIET meer toegestaan. {| style="border:1px solid orange;padding:5px;margin:5px;" | style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;"| ND | Creative Commons licenties met Niet-afgeleide werken |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-BY-ND | [https://creativecommons.org/licenses/by-nd/2.5/ CreativeCommons-Attribution-NoDerivs] |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-ND | [https://creativecommons.org/licenses/nd/1.0/ CreativeCommons-NoDerivs] |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | . |Licenties Niet-commercieel ({NietCommercieel}) |} === Niet toegestaan === === Afbeeldingen zonder voldoende (licentie) informatie ({geeninfo}) === Nieuwe afbeeldingen zonder info worden niet meer gedoogd en direct op de verwijderlijst gezet. == Technische richtlijnen == {| style="border:1px solid black;padding:5px;margin:5px;" | style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;" | JPG | Voor foto's wordt het JPG-formaat geprefereerd. |- | style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;" | PNG | Voor logo's en afbeeldingen wordt er bij voorkeur PNG gebruikt.<br><span style="font-size: small;">De grootte is meestal veel kleiner dan het corresponderende JPG-plaatje.</span> |- | style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;" | SVG | Voor logo's is SVG nog beter geschikt. De MediaWiki-software zet het automatisch om naar PNG, zodat ook browsers die het niet ondersteunen het kunnen zien. |- | style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;" | OGG | Voor geluid en film wordt de voorkeur aan Ogg Vorbis gegeven. |- | style="text-align:right;color: black; background-color:#fff0f0;"| GIF | style="color: black; background-color:#fff0f0;"|Tot 2006 rusten er patenten op het GIF-formaat, GIF-plaatjes kunnen dus beter vermeden worden.<br><span style="font-size: small;">Een GIFje kan makkelijk omgezet worden naar een PNGtje, gelieve dit dus ook te doen indien u een GIF wilt uploaden.</span> |} == Publieke bronnen == * [[Help:Gebruik van openbare bronnen]]. * [[:en:Public domain image resources|Public domain image resources]]. Lijst van rechtenvrije foto's op de Engelstalige Wikipedia. * Project Gutenberg is een verzameling van teksten in het publieke domein. Op [https://www.gutenberg.org/howto/copyright-howto deze pagina] wordt samengevat wanneer iets volgens Amerikaanse wetgeving als ''Publiek Domein'' wordt beschouwd. == Externe links == * [https://register.bmb-bbm.org/SearchMaskMain.asp Raadplegen geregistreerde beeldmerken] bij het [https://www.bmb-bbm.org/ Benelux-Merkenbureau (BMB)] [[Categorie:Wikibooks:Beleid|Afbeeldingen]] 8503dpbxc62o8xdcqg4ks6va6306xm2 424972 424971 2026-05-01T15:42:07Z JopkeB 18060 Link Handboek Wikimedia Commons 424972 wikitext text/x-wiki Een online boek zonder afbeeldingen en andere media zou nogal saai zijn. Daarom is het mogelijk om op Wikibooks media zoals afbeeldingen, video en audio te uploaden. Er zitten echter wel wat haken en ogen aan. Daarom hier een aantal belangrijke richtlijnen over het gebruik van media. Dit artikel gaat voornamelijk over het gebruik van afbeeldingen. == Doel == Het doel van Wikibooks is het aanbieden van boeken, cursussen en handleidingen, die in alle opzichten vrij te bewerken en verspreiden zijn. Dat geldt ook voor afbeeldingen en andere media. Alle media moeten vrij te bewerken en te verspreiden zijn, ook commerciële media. Wikibooks heeft twee licenties die aan deze eisen voldoen: de [[Wikibooks:GNU Vrije Documentatie Licentie|GFDL]] en de [[Wikibooks:Creative Commons|Creative Commons]]-licenties ''CC-BY'' en ''CC-BY-SA''. Beiden eisen dat de maker bekend is en vermeld wordt. == In het kort == <div class="toccolours" style="width:50%;padding:0.5em 1em;font-weight:normal;color: black; background-color:#fbb"> '''In het beginsel geldt voor alle afbeeldingen op Wikibooks dat de maker toestemming moet hebben gegeven voor verspreiding, wijziging en commercieël gebruik van de afbeelding zodat deze gebruikt kan worden onder de [[Wikibooks:GNU Vrije Documentatie Licentie|GNU-licentie voor vrije documentatie]], de licentie waaronder Wikibooks beschikbaar wordt gesteld. Als u toestemming heeft gekregen via e-mail kunt u de tekst ervan op de afbeeldingspagina plaatsen.''' </div> In het algemeen zijn er twee soorten afbeeldingen: * Afbeeldingen die iemand zelf heeft gemaakt en op Wikibooks uploadt. * Afbeeldingen die 'ergens' vandaan zijn gehaald en worden ge-upload. Voor '''alle''' afbeeldingen is het '''verplicht''': * De bron en maker te vermelden (bijvoorbeeld een webadres, naam of boek). * De licentie aan te geven of de voorwaarden waaronder de maker de afbeelding heeft vrijgegeven. Als bij een afbeelding geen bron en licentie is aangegeven komt de afbeelding terecht op de [[Wikibooks:Te verwijderen pagina's|verwijderlijst]] en wordt, als er geen nadere informatie is gegeven, na twee weken verwijderd. == Veel voorkomende situaties == Hieronder een aantal veel voorkomende situaties en hoe te handelen. ;Ik heb voor een artikel een afbeelding gevonden bij Google of een andere zoekmachine, mag ik die gebruiken?: U mag alleen een afbeelding gebruiken als u toestemming hebt van de maker voor het verspreiden, bewerken en commercieel gebruiken van de afbeelding. Als u geen toestemming heeft mag u de foto niet uploaden, behalve als de afbeelding zou oud is dat deze in het publieke domein valt (zie beneden). ;Ik heb een afbeelding gevonden, er staan geen copyright-teken of iets dergelijks bij, mag ik de afbeelding uploaden?: Nee. Het is een misverstand dat op afbeeldingen zonder copyright-informatie geen copyright zit. U moet eerst toestemming van de maker hebben. Als u niet zeker weet of er copyright op een afbeelding zit kunt u een ervaren gebruiker om hulp vragen. ;Ik heb zelf een foto of illustratie gemaakt en wil die gebruiken bij een artikel.: Ga naar de [[Speciaal:Upload|uploadpagina]] en kies bij 'licentie' één van de [[Wikibooks:Creative Commons|Creative Commons]]-licenties. Geef bij 'beschrijving' een korte beschrijving wat er op de foto te zien is en wanneer u de foto gemaakt heeft. Om misverstanden te voorkomen is het ook handig als u 'eigen werk' bij de beschrijving zet. ;Ik heb een heel oude afbeelding gevonden. Hoe weet ik of deze in het [[Wikibooks:Publiek domein|publiek domein]] valt en ik deze mag gebruiken?: In het algemeen geldt (in Nederland, België en veel andere EU-landen): een werk valt in het publieke domein 70 jaar na de dood van de auteur. Een foto van een fotograaf die in 1920 overleed is dus bijvoorbeeld publiek domein sinds 1990. Als de maker onbekend is valt het werk in het publieke domein 70 jaar na publicatie. Bepaalde dingen vallen al eerder in het publieke domein: al het werk van de Amerikaanse overheid is bijvoorbeeld publiek domein (foto's van de NASA bijvoorbeeld). Foto's van twee-dimensionale afbeeldingen (zoals schilderijen) die in het publieke domein zijn gevallen (bijvoorbeeld De Nachtwacht) en pasfoto's voor een identiteitsbewijs zijn ook vrij van auteursrechten. Deze regel geldt '''niet''' voor afbeeldingen van drie-dimensionale werken. ;Ik heb heel veel zelfgemaakte foto's die ik wil uploaden, mag dat?: Dat kan op [[c:Wikimedia Commons|Wikimedia Commons]], dan kunnen alle Wikimedia-projecten in de hele wereld gebruik maken van uw foto's. Zorg wel dat ze aan de vereisten van Commons voldoen, zoals "van realistisch nut voor educatieve doeleinden", zie voorbeelden in het [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Het stappenplan|Handboek Wikimedia Commons]]. Wikimedia Commons heeft op dit moment (april 2026) al 140 miljoen afbeeldingen en andere media. Niet gebruikte foto's worden op de Nederlandstalige wiki verwijderd. ;Ik heb een afbeelding gehaald van de Engelstalige Wikipedia of Wikibooks. Er staat 'fair use' bij, mag ik die gebruiken?: Nee. In Wikimedia Commons, de Nederlandstalige Wikipedia en Nederlandstalige Wikibooks mag dat niet. [[Wikibooks:Fair use|Fair use]] is een Amerikaans begrip wat het toestaat om gecopyrighte-afbeeldingen onder bepaalde voorwaarden te gebruiken. In Nederland en België hebben we het citaatrecht maar dat is veel beperkter. Het gebruik van fair use op de Nederlandstalige Wikipedia is na een stemming verboden, Wikibooks sluit zich daarbij aan. Citaatrecht laat slechts onder zeer beperkte voorwaarden verspreiding toe, en media onder citaatrecht zijn daarom strijdig met het bovenvermelde doel. ;Ik wil best foto's uploaden, maar ik wil niet dat ze commercieël gebruikt worden. Wat kan ik het beste doen?: Er is nog één mogelijkheid: :*Upload uw foto's in een lage resolutie (bijvoorbeeld 640x480). Dan kunnen ze wel ter illustratie worden gebruikt maar moeilijk commercieël worden gebruikt. Het gebruik van een niet-commerciële licentie is op Commons niet toegestaan. Als u zeker wilt weten dat uw afbeeldingen op Wikibooks blijven staan moet u zo'n licentie niet gebruiken. ;Ik heb een foto gekocht op een rommelmarkt. Deze foto is mijn bezit. Mag ik deze gebruiken op Wikibooks?: Alleen als u toestemming heeft van de fotograaf of de rechten aan u zijn overgedragen. Het auteursrecht op een foto blijft bij de fotograaf, ook als u de foto heeft aangekocht. Dit geldt overigens ook voor kunstwerken. ;Ik wil een screenshot toevoegen van een spel of ander softwareprogramma. Mag dat?: Het auteursrecht op de screenshots behoort aan de maker van het programma. De screenshots zijn niet uw eigen werk in de zin van de auteurswet. U mag ze daarom alleen uploaden wanneer de makers het programma hebben vrij gegeven in het publieke domein, zoals dat bij open source programma's is gebeurd. ;Mag ik een foto maken van bijvoorbeeld een televisieprogramma om op die manier het copyright te omzeilen?: Nee. Als de televisie het hoofdonderwerp van uw foto is, schend u het auteursrecht. Als de televisie onderdeel is van een foto en niet het hoofdonderwerp is (bijvoorbeeld een foto van een interieur) is het uiteraard wel legaal. == Specifieke regels == Voor een aantal soorten afbeeldingen zijn er speciale regels. === Portretten === Als u een foto heeft gemaakt waarop personen afgebeeld zijn moet u rekening houden met het portretrecht. === Screenshots / schermafbeeldingen === * Het gebruik van screenshots op de Nederlandstalige Wikibooks is '''alleen''' toegestaan als alle getoonde elementen in de afbeelding onder een 'vrije' licentie vallen, zoals bijvoorbeeld de [[Wikibooks:GNU General Public Licence|GPL]]. Een screenshot van bijvoorbeeld een Windows-desktop is niet toegestaan aangezien Windows een pakket is waar copyright op rust en Microsoft niet toestaat dat er afgeleide werken worden gemaakt van haar software. Alleen als zowel het programma, de data die wordt getoond en alle andere componenten onder een vrije licentie vallen mag er een screenshot worden geüpload op Wikibooks. Ook screenshots van websites, computerspellen, films e.d. zijn alleen toegestaan als alle elementen een copyleft-licentie hebben. Zie ook [[:commons:Commons:Licensing#Screenshots|de richtlijnen van Wikimedia Commons]] (engelstalig). === Toegelaten === Afbeeldingen die onder de volgende licentie vallen zijn zondermeer toegestaan: {| style="border:1px solid green;padding:5px;margin:5px;" | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | GFDL | [[Wikibooks:GNU Vrije Documentatie Licentie|GNU Vrije Documentatie Licentie]] |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | GPL | [[Wikibooks:GNU General Public Licence|GNU General Public Licence]] |- | style="text-align:right;color: black; background-color:#ffffff;" colspan="2" |<span style="font-size: small;"> * Onderstaande [[Creative Commons]] licenties</span> |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-BY | [https://creativecommons.org/licenses/by/2.5/ CreativeCommons-Attribution] |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-BY-SA | [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5/ CreativeCommons-Attribution-ShareAlike] |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-SA | [https://creativecommons.org/licenses/sa/1.0/ CreativeCommons-ShareAlike] |} Zoals bij alle afbeeldingen moet er een bron en maker worden vermeld. Als een gebruiker een afbeelding uploadt en vermeldt dat de afbeelding zelf gemaakt is, maar niet vermeldt onder welke licentie deze valt, wordt aangenomen dat de afbeelding onder de GFDL valt. U kunt ook uw afbeeldingen licenseren onder zowel de GFDL als Creative Commons. Voor Niet-Commerciële Creative Commons-licenties zie bij 'gedoogd'. === Gedoogd === Een aantal licenties worden momenteel gedoogd, maar kunnen in de toekomst verdwijnen. Bij Wikimedia Commons zijn ze inmiddels NIET meer toegestaan. {| style="border:1px solid orange;padding:5px;margin:5px;" | style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;"| ND | Creative Commons licenties met Niet-afgeleide werken |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-BY-ND | [https://creativecommons.org/licenses/by-nd/2.5/ CreativeCommons-Attribution-NoDerivs] |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-ND | [https://creativecommons.org/licenses/nd/1.0/ CreativeCommons-NoDerivs] |- | style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | . |Licenties Niet-commercieel ({NietCommercieel}) |} === Niet toegestaan === === Afbeeldingen zonder voldoende (licentie) informatie ({geeninfo}) === Nieuwe afbeeldingen zonder info worden niet meer gedoogd en direct op de verwijderlijst gezet. == Technische richtlijnen == {| style="border:1px solid black;padding:5px;margin:5px;" | style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;" | JPG | Voor foto's wordt het JPG-formaat geprefereerd. |- | style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;" | PNG | Voor logo's en afbeeldingen wordt er bij voorkeur PNG gebruikt.<br><span style="font-size: small;">De grootte is meestal veel kleiner dan het corresponderende JPG-plaatje.</span> |- | style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;" | SVG | Voor logo's is SVG nog beter geschikt. De MediaWiki-software zet het automatisch om naar PNG, zodat ook browsers die het niet ondersteunen het kunnen zien. |- | style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;" | OGG | Voor geluid en film wordt de voorkeur aan Ogg Vorbis gegeven. |- | style="text-align:right;color: black; background-color:#fff0f0;"| GIF | style="color: black; background-color:#fff0f0;"|Tot 2006 rusten er patenten op het GIF-formaat, GIF-plaatjes kunnen dus beter vermeden worden.<br><span style="font-size: small;">Een GIFje kan makkelijk omgezet worden naar een PNGtje, gelieve dit dus ook te doen indien u een GIF wilt uploaden.</span> |} == Meer informatie == * [[Handboek Wikimedia Commons]] === Publieke bronnen === * [[Help:Gebruik van openbare bronnen]]. * [[:en:Public domain image resources|Public domain image resources]]. Lijst van rechtenvrije foto's op de Engelstalige Wikipedia. * Project Gutenberg is een verzameling van teksten in het publieke domein. Op [https://www.gutenberg.org/howto/copyright-howto deze pagina] wordt samengevat wanneer iets volgens Amerikaanse wetgeving als ''Publiek Domein'' wordt beschouwd. === Externe links === * [https://register.bmb-bbm.org/SearchMaskMain.asp Raadplegen geregistreerde beeldmerken] bij het [https://www.bmb-bbm.org/ Benelux-Merkenbureau (BMB)] [[Categorie:Wikibooks:Beleid|Afbeeldingen]] bh2p5k7itfx217xr33zvzacyc0qyik7 0 4636 424998 354209 2026-05-02T09:37:54Z A.D.Ha-Tsekidé 28678 424998 wikitext text/x-wiki <div class="toccolours" align="center" style="width:280px; margin:1em auto;"> <div align="center" style="margin:auto; font-size:120%">[[Portaal:Huisdierengids|Huisdierengids]]</div> <div align="center"><span style="font-size: large;">←</span> [[Huisdierengids rat/Rattraining|Vorige]] &nbsp;|&nbsp; [[Huisdierengids rat|Inhoudsopgave]] &nbsp;|&nbsp; [[Huisdierengids rat/Huisvesting|Volgende]] <span style="font-size: large;">→</span></div></div> <u>'''De tamme rat: Voeding en verzorging'''</u> Om een rat goed te kunnen verzorgen, is het noodzakelijk zijn voedingsbehoeften te kennen en inzicht te hebben in zijn noden. Op die manier krijgt het huisdier de juiste zorgen en kan de band tussen mens en dier optimaal worden. ==Voeding== De tamme rat is een alleseter die voornamelijk leeft van eiwit- en zetmeelrijk voedsel. Hij leeft onder andere van graan, zaden, noten en eieren. Dierenspeciaalzaken bieden aangepast rattenvoer aan dat meer eiwitten bevat dan het meeste andere knaagdiervoer. Konijnen- of hamstervoer is ontoereikend voor de voedingsbehoeften van een tamme rat daar het vooral onvoldoende eiwitten bevat. Eekhoornvoer benadert nog het meest het rattenvoer. Maar tegenwoordig hebben ze in bijna iedere goede dierenwinkel wel rattenvoer. ===Basisvoer=== Het is aangewezen om het speciale rattenvoer als basisvoer aan de huisdierrat aan te bieden. Bied het aan in een voerbak die geregeld schoongemaakt wordt. Geef ratten voldoende voedsel; in de groei (tot ze 5 à 7 maanden oud zijn) moeten ze steeds voldoende voer tot hun beschikking hebben, en is het aangewezen om daar extra dierlijke eiwitten bij te geven (bijvoorbeeld stukjes vlees of botjes). Nadien is het aan te raden de ratten dagelijks vers voer te geven, net genoeg zodat het de dag nadien tegen etenstijd volledig op is; zo vermijd je dat de ratten enkel het lekkers uit hun voerbak zullen eten, en de minder lekkere (maar even voedzame) bestanddelen links laten liggen. Zo vermijd je ook dat ratten te dik worden; een rat die overgewicht heeft, heeft meer kans op allerlei aandoeningen als bumble foot, ouderdomsverlamming, suikerziekte, tumoren, ... ===Extra's=== [[afbeelding:Rat_melon.jpg|right|150px|Ratje aan de watermeloen]] Het basisvoer kan dagelijks aangevuld worden met een stukje groente, fruit, gevogelte, vis, eieren, ongezoete ontbijtgranen, gekookte aardappel of gedroogd volkorenbrood,… … Een hardgekookt ei mag maandelijks gegeven worden. Het ei hoeft niet gepeld te zijn, een kleine opening in de schaal is voldoende. Het zal de ratjes stimuleren een manier te zoeken het ei te openen.<br> Extra's moeten doorgaans binnen het halfuur door de groep opgegeten kunnen worden, anders bied je te veel aan. Verminder in dat geval de portie. Een ongepeld ei vergt uiteraard meer tijd, omdat het nog geopend moet worden. <u>Extra's zijn bv.</u> * stukjes fruit: appel, peer, meloen, pruim, kers, mango, bessen, banaan * stukken gekookte of rauwe groenten: broccoli, boontjes, witlof, wortel, bloemkool, tomaat, komkommer, ... (Koolsoorten en aardappels mogen absoluut niet worden gegeven. Dit is niet gezond voor uw rat. Aardappels zijn zelfs giftig als ze niet lang genoeg door worden gekookt. * volkoren brood met extra veel pitten / crackers / rijstwafel/ gekookte pasta / gekookte rijst / gekookte aardappel * Vlees mag, het liefst vis of kip omdat het beter verteerbaar is. Dat ze agressief worden van vlees is een fabeltje! * ei: Dit hoeft niet per se gekookt te zijn, mag ook rauw gegeven worden. Kwarteleieren zijn ze ook liefhebbers van. Deze zijn alleen iets duurder in aanschaf. * ongezoete ontbijtgranen: cornflakes, muesli, ... * yoghurt in beperkte mate. Hiervan zijn snoepjes verkrijgbaar bij een dierspeciaalzaak. ===Bijvoeding=== Jonge, zogende of verzwakte ratten kunnen bijgevoerd worden met een papje van (meergranen) Brinta met sojamelk, kittenmelk of water. Het papje is makkelijk op te likken en daardoor uitermate geschikt voor jonge en verzwakte ratten. Koemelk is '''niet''' aangewezen daar ratten lactose-intolerant zijn en veroorzaakt diarree en darmbeschadiging. Ook zwangere ratten hoeven niet bijgevoerd te worden; overgewicht kan leiden tot een moeilijkere bevalling. Zorg er tijdens de zwangerschap wel voor dat het vrouwtje steeds voldoende en gevarieerd voedsel tot haar beschikking heeft. ===Schadelijk=== '''Opgelet!''' * Een rat is geen afval-eter. Schotel geen bedorven restjes voor en haal overgebleven etensresten tijdig uit de kooi om bederf voor te zijn. Bedorven etensresten kunnen diarree en zelfs blijvende neurologische schade veroorzaken en tot de dood van het ratje leiden. * Vermijd ook gekruid, vet, gezouten of gezoet voedsel voor een tamme rat. Dit komt de gezondheid van het ratje niet ten goede. Bovendien beschadigt gezoet voedsel de tanden van de rat. * Chocolade is voor ratten niét giftig (in tegenstelling tot bijvoorbeeld honden); wel is het schadelijk voor de lever, en door zijn plakkerigheid kan de rat hier ook in stikken (zelfde geldt voor pindakaas). ==Verzorging== ===Socialiseren=== [[afbeelding:rats socialising.jpg|250px|right|groepje ratten in een opgehangen speeltje]] Naast een goede huisvesting (zie [[Huisdierengids rat/Huisvesting|hoofdstuk huisvesting]]) heeft een ratje nood aan sociale contacten. Het is immers een groepsdier. Hou ratten daarom ook steeds per minstens 2 van hetzelfde geslacht! Het is ook belangrijk voor het ratje om regelmatig contact te hebben met mensen, om op die manier ook tam te blijven. Een goed opgevoede tamme rat zal graag uit zijn kooi komen om met de mens te socialiseren. Een actieve tamme rat kan spontaan op je hand kruipen als je je hand in de kooi steekt of voor de kooideur houdt. Stapt de rat niet spontaan op je hand, dan kan je hem vastnemen door het ratje met je volle hand onder de buik te scheppen en met de vingers tussen de pootjes te steunen. Let erop niet in de buik te knijpen. Neem de rat nooit op met het puntje van zijn staart. Indien het om een erg angstige of onrustige rat gaat, kan je indien nodig de staart grijpen ter hoogte van billen van de rat. Aan de staartbasis heeft de staart voldoende steun om het gewicht van de rat veilig te kunnen dragen. Deze methode van oppakken is echter niet fijn voor de rat, en leidt er vaak ook toe dat de rat bang wordt om opgepakt te worden. Menselijke aandacht alleen is echter onvoldoende, daar ratten voor hun onderhoud en psychisch welzijn ook soortgenoten nodig hebben. Tamme ratten worden dan ook steeds in groep gehouden van minstens twee dieren van hetzelfde geslacht.<br> Uiteraard bestaat een groep steeds uit dieren van hetzelfde geslacht, daar de voortplanting van ratten zo efficiënt is dat gemengde groepen binnen 2 maanden tot een plaag leiden. ===Zindelijkheid=== Ratten zijn erg propere dieren. Ze zijn zindelijk en zullen hun behoeften steeds op dezelfde plek doen. Een goed ingerichte kooi leidt tot zindelijkheid en is makkelijk te onderhouden. Plasjes en keutels worden meestal in een welbepaalde hoek van de kooi gedaan. Eventueel kan in die hoek een bakje worden geplaatst (bijvoorbeeld een plastic toilet voor fretten), met een andere bodembedekker dan in de rest van de kooi, zodat de ratten daar hun behoeften in kunnen doen. Toch hangt het vooral af van de aangeleerde gewoonten van een ratje hoe zindelijk het is. Een goede rattenmoeder zal haar gewoonten makkelijker doorgeven aan haar jongen, maar dit is enkel mogelijk indien de kooi zich hiertoe leent en de rat niet door onhygiënische toestanden genoodzaakt is een nieuw toilethoekje te zoeken omdat de andere plek te bevuild is wegens onvoldoende schoongemaakt door het baasje. Het kan zijn dat ze het niet doen. Dan moet je proberen het ze toch aan te leren. ===Baden=== De vacht wordt schoongehouden door grondige likbeurten. Ratten zullen ook elkaars vacht onderhouden. Je kunt je ratten een bad geven, dat is vooral aangeraden bij oudere ratten die niet meer in goede conditie zijn en zich minder goed kunnen wassen, ze hebben als je ze wast minder kans op huidaandoeningen zoals mijt. Gebruik voor het wassen geen zeep en droog de rat achteraf goed af zodat ze niet ziek worden. Indien getraind op jonge leeftijd, kan een ratje genieten van een maandelijks bad of een afkoelingsbad op hete zomerdagen - andere ratten houden dan weer niet van water, en zullen deze afkeer hun hele leven met zich meenemen. [[Afbeelding:Rat_bad.jpg|250px|right|Tamme rat baadt in wasbak]] Om een ratje een bad te geven, doe je 4 à 5 cm water in een wasteil, wasbak of in bad. Zorg dat het water op lichaamstemperatuur is (controleer het water met je pols) en laat het ratje op je hand zitten terwijl je je hand in het water laat zakken. Angstige ratten zullen piepende geluiden maken, in dat geval laat je de rat op je hand zitten terwijl deze slechts met de pootjes in het water komt. Oudere zeer angstige ratten zullen het baden mogelijk nooit aangenaam vinden. Geef ze enkel een bad indien strikt nodig, zoals voor het bestrijden van luizen met anti-luisshampoo. Ratten die gewend zijn aan water, zullen op hun achterpootjes in het water gaan zitten en zich uitgebreid beginnen te wassen in het water. Een hoogst vertederend zicht, vooral wanneer ze de voorpootjes op het water uitschudden. Let er wel op dat het ratje te allen tijde veilig in het water kan zitten zonder genoodzaakt te zijn te moeten zwemmen. Ratten kunnen zwemmen, maar te hoog water is afschrikwekkend voor het baden. Let goed op dat je na zo'n gedwongen wasbeurt, de rat goed droogwrijft en warm houdt! Ratten hebben gevoelige luchtwegen, en een verkoudheid opgelopen na een wasbeurt, kan snel omslaan in een ernstige luchtweginfectie. Op warme dagen is het aangeraden een stabiele waterkom in de kooi te zetten zodat de ratjes zich kunnen verfrissen. Hitte is immers één van de doodsoorzaken van ratjes. Diepe waterkommen leiden tot grappige taferelen daar ratjes geneigd zijn heel hun bovenlijf in het water te dompelen en zelfs zwembewegingen te maken onder water. Brede glazen bokalen zijn ideale waterkommen voor ratjes. Eventueel kan je ook kleine snacks in het water leggen (bijvoorbeeld erwtjes of mais), zodat de ratten moeten vissen. Zo'n zwembad is te verkiezen boven een gedwongen badsessie, omdat de ratten zelf kunnen kiezen of ze volledig in het water willen of niet, en hier ook geen trauma's aan zullen overhouden. ===Rode kleurstof=== Het oogvocht en neusslijm van ratjes zijn niet doorzichtig, maar eerder rood-bruin van kleur. Dat komt door het aanwezige ''porfyrine'' (een kleurstof) in het traan- en neusvocht. Wanneer ratjes verkouden zijn of last hebben van stress (ook zo bijvoorbeeld als ze net uit bad komen), kunnen druppeltjes ''snot'' uit de neus komen. Dit mag niet verward worden met bloed en is voor ratjes volkomen normaal, zolang het niet te vaak voorkomt. Een ratje zal zijn vacht schoonlikken en met zijn pootjes over zijn kopje wrijven. Hierbij neemt het makkelijk een beetje snot mee van het neusje, waardoor de vacht (zeker een witte) mogelijk gekleurde plekken gaat vertonen van de rood-bruine porfyrine. Hiertegen is weinig te beginnen, aangezien na opnieuw wassen, het ratje zichzelf weer zal gaan schoonlikken. Door het snuffelen en likken, kan ook de kooi na een tijdje roodbruine plekken krijgen van de porfyrine. Daarom is het nodig ook de speeltjes, slaaphuisjes en wanden van de kooi geregeld af te wassen. Porfyrine laat zich makkelijk afwassen met water. ===Staart=== Afhankelijk van de bodembedekking in de kooi wordt een rattenstaart al dan niet snel vuil. Krantensnippers hebben de neiging zwarte inkt af te geven en sommige gekleurde houtsoortsnippers geven eveneens een vuile kleur aan de rat en zijn staart. Slecht onderhouden kooien of slecht ingerichte kooien waar de ratten in hun eigen uitwerpselen moeten zitten, zullen ook leiden tot vuil uitziende staarten.<br> Om de staart proper te krijgen is het nodig de staart meermaals grondig in te zepen wanneer de rat in bad gaat. Door langdurig met de vingers te wrijven over de staart, zal het vuil verwijderd worden en vuile dode huidschilfers zullen lossen en verdwijnen.<br> Uiteraard dient de kooi verschoond, de bodembedekking gewijzigd of de kooi-inrichting veranderd te worden om de rattenstaart helemaal proper te krijgen en te houden in de toekomst. <div class="toccolours" align="center" style="width:280px; margin:1em auto;"> <div align="center" style="margin:auto; font-size:120%">[[Portaal:Huisdierengids|Huisdierengids]]</div> <div align="center"><span style="font-size: large;">←</span> [[Huisdierengids rat/Rattraining|Vorige]] &nbsp;|&nbsp; [[Huisdierengids rat|Inhoudsopgave]] &nbsp;|&nbsp; [[Huisdierengids rat/Huisvesting|Volgende]] <span style="font-size: large;">→</span></div></div> {{Sub}} ofu3dtg7a0c6lvacrq8b9q2p4j6tjsi 3 7981 424996 186345 2026-05-02T07:56:47Z Erik Baas 2193 /* Tip */ — nieuwe sectie 424996 wikitext text/x-wiki Welkom Teun, als je vragen hebt, kan je ze stellen op mijn overleg. De software is hetzelfde, de mores kunnen een beetje anders zijn. Succes {{:Gebruiker:Londenp/Sig}} 16 dec 2006 23:05 (CET) :Dank je. [[Gebruiker:TeunSpaans|TeunSpaans]] 16 dec 2006 23:09 (CET) ==Vragen en antwoorden?== Kijk hier eens naar: [[Wikibooks:Missie, visie en uitgangspunten]], weliswaar een voorstel, maar lijkt toch al aardig gedragen te worden. {{:Gebruiker:Londenp/Sig}} 16 dec 2006 23:09 (CET) ==afbeeldingen== Beste, je uploadt verdere afbeeldingen beter onder het PNG-formaat. Deze is speciaal ontworpen voor dingen als screenshots, en geeft een ongeschonden weergave, dit in tegenstelling tot het jpg-formaat. Vergelijk bijv. [[:Afbeelding:OO Installatie-8.JPG]] met [[:Afbeelding:Installatie Firefox 1.PNG]]. [[Gebruiker:MADe|MADe]] 19 dec 2006 10:02 (CET) :Dank je voor het seintje. Zelf zie ik er niet zo veel kwaliteitsverschil in, maar als jij er verschil tussen ziet, zullen ongetwijfeld meer mensen dat zien, dus is het goed om er rekening mee te houden. [[Gebruiker:TeunSpaans|TeunSpaans]] 19 dec 2006 18:29 (CET) == Naamgeving == Hallo Teun: hier hebben we onze politiek tav naamgeving van boeken en hoofdstukken. Ik hoop dat het helpt: [[Help:Boekstructuur]], groeten {{:Gebruiker:Londenp/Sig}} 20 dec 2006 22:48 (CET) :Je bedoelt zeker dat mijn hoofdstuk titels niet uit boeknaam / hoofdstuk bestaan? [[Gebruiker:TeunSpaans|TeunSpaans]] 20 dec 2006 23:08 (CET) :: Je hebt hem door {{:Gebruiker:Londenp/Sig}} 21 dec 2006 09:09 (CET) ::: Dank je, ik heb het aangepast. [[Gebruiker:TeunSpaans|TeunSpaans]] 21 dec 2006 17:56 (CET) == plaats afbeeldingen == Ik zie dat illustraties bij voorkeur op commons zouden moeten staan. Omdat de meeste afbeeldingen die ik gebruik Nederlandstalig zijn, zie ik daar geen nut in. Hiernaast mijd ik de laatste tijd commons, omdat de verwijderprocedure rammelt: men is bezig met een flinke opruiming (terecht, ben ik groot voorstander van), maar laat nog wel eens na de uploader te waarschuwen. Voor het opschonen van de wikis wordt vertrouwd op commons ticker, de wikis moeten maar zorgen dat ze het in de gaten houden. Ik hou ze eerlijk gezegd liever hier, al heb ik er niets op tegen wanneer iemand ze ook op commons wil plaatsen. [[Gebruiker:TeunSpaans|TeunSpaans]] 21 dec 2006 18:23 (CET) :Teun gewoon daar plaatsen waar je ze het beste vindt. Ik doe ook meestal algemeen op commons en taalspecifiek op het bewuste taalproject {{:Gebruiker:Londenp/Sig}} 22 dec 2006 10:13 (CET) ::Dank je. Dat je me zo'n beetje coacht hier vind ik heel prettig. Fouten kan ik beter vroeg als laat corrigeren - hoe later hoe meer werk het is. Aarzel dus niet om aan de bel te trekken wanneer je me gekke dingen ziet doen. [[Gebruiker:TeunSpaans|TeunSpaans]] 22 dec 2006 11:08 (CET) == Verzoek == {{Verzoek}} * [[Informatiekunde_voor_de_onderbouw_(OpenOffice.org)]] == Tip == Ik zie dat je &lt;br> gebruikt om lijsten te maken, maar de &lt;poem>-tag is veel gemakkelijker, en geeft ''precies'' hetzelfde resultaat: <pre> <poem> aap noot mies </poem> </pre> - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 mei 2026 09:56 (CEST) rc98qfu6jvf8b59nlek8hwe8a0l9p98 2 7982 424995 424835 2026-05-02T07:41:54Z TeunSpaans 899 424995 wikitext text/x-wiki Zie [[w:gebruiker:TeunSpaans]] werk onder handen: [[Verzamelingen]] To do: * Voorpagina maken * Link naar klassieke logica verhelderen en uitbreiden in H6 booleaanse algebra * Meerwaardige logica uitbreiden. * laten reviewen * pdf maken [[gebruiker:TeunSpaans/Verzamelingen-pdf]] [[Speurtochten]] ogk0ky4m7j50paumhe89oeu9ueq0a76 0 9539 424986 423644 2026-05-01T23:38:57Z Erik Baas 2193 /* Zie ook */ 424986 wikitext text/x-wiki '''END''' beëindigt het programma. Het hoort eigenlijk aan het eind van elk programma geschreven te worden, maar mag ook weggelaten worden. NB Commando's die na "END" geschreven zijn worden niet uitgevoerd. ==Voorbeeld== <syntaxhighlight lang=basic> END </syntaxhighlight> ==Toepassing== * In een programma. ==Zie ook== *[[../CONT/]] *[[../RUN/]] *[[../STOP/]] *[[../IF/|END IF]] *[[../SELECT/|END SELECT]] {{Sub}} {{Links}} fw7844b65vvdr02tynv4fa9uev3ow80 0 10199 424987 424635 2026-05-01T23:39:24Z Erik Baas 2193 ++ 424987 wikitext text/x-wiki {{Kolommen automatisch |columns = 5 |min-width = 12em |inhoud = <onlyinclude> *[[Programmeren in BASIC/Commando's/AND|AND]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/DIM|AS]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/BEEP|BEEP]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/SELECT|CASE]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/CHDIR|CHDIR]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/CONT|CONT]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/OPEN|CLOSE]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/CLS|CLS]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/READ|DATA]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/DIM|DIM]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/IF|ELSE]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/IF|ELSEIF]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/END|END]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/FOR|FOR]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/GOSUB|GOSUB]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/GOTO|GOTO]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/IF|IF]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/INPUT|INPUT]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/KILL|KILL]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/LET|LET]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/LINE INPUT|LINE INPUT]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/LIST|LIST]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/LOAD|LOAD]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/FOR|NEXT]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/MKDIR|MKDIR]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/NEW|NEW]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/OPEN|OPEN]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/OR|OR]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/POKE|POKE]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/PRINT|PRINT]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/RANDOMIZE|RANDOMIZE]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/READ|READ]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/REM|REM]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/RENUM|RENUM]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/READ|RESTORE]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/GOSUB|RETURN]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/RMDIR|RMDIR]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/RUN|RUN]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/SAVE|SAVE]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/SELECT|SELECT]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/SOUND|SOUND]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/FOR|STEP]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/STOP|STOP]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/SYSTEM|SYSTEM]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/IF|THEN]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/FOR|TO]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/WHILE|WEND]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/WHILE|WHILE]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/WRITE|WRITE]] *[[Programmeren in BASIC/Commando's/XOR|XOR]] <!-- template: --- *[[Programmeren in BASIC/Commando's/|]] --> </onlyinclude> }} {{Links}} {{Sub}} jho018fmbr4wbd7gsyc4f3dj0kf49kc 2 29822 424992 424007 2026-05-02T06:47:40Z Erik Baas 2193 424992 javascript text/javascript // <nowiki> // importScript('Gebruiker:Erik Baas/markeer.js'); /* markeer & next*/ // var X='ja'; // ?? $(function () { // loadWikidataInfo(); importScript('Gebruiker:Erik Baas/fwikidata.js'); // insertTekst(); // massDelete(); automatePurgeConfirmationDialog(); /* if (mw.config.get('wgTitle').indexOf("Programmeren in TI-Basic/") > -1) { // 20260420 AutoEdit(); } */ replaceObsoleteHTMLTags(); markeerLintErrors(); addSubpagesLink(); addPurgeTab(); return; }); function AutoEdit() { if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 0) { // 0=(main), 3=Overleg gebruiker, 10=Template if (mw.config.get('wgAction') == 'view') { if (mw.config.get('wgDiffOldId') == null) { // of wgDiffNewId ? window.location += '?action=edit'; } } } return; } function loadWikidataInfo() { /* Wikidata; 20260130 bron: https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Wikidata&oldid=70312736#Geschiedenis */ if ( mw.config.get( 'wgNamespaceNumber' ) === 0 ) { // importScriptURI("//www.wikidata.org/w/index.php?title=User:Yair rand/WikidataInfo.js&action=raw&ctype=text/javascript"); importScriptURI("//nl.wikibooks.org/w/index.php?title=User:Erik_Baas/WikidataInfo.js&action=raw&ctype=text/javascript"); } return; } function addSubpagesLink() { /* * Voegt een link "Subpagina's" toe aan de sectie "hulpmiddelen". * Gebaseerd op de code in [[:commons:MediaWiki:Common.js]]. * Bron: https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-subpages.js * Onderhoud: [[User:Krinkle]] */ var i18n = { en: "Subpages", fr: "Sous-pages", nl: "Subpagina's" }; if ( [ 'Special', 'File', 'Category' ].indexOf( mw.config.get( 'wgCanonicalNamespace' ) ) === -1 ) { var text = i18n[ mw.config.get( 'wgUserLanguage' ) ] || i18n.nl; var link = mw.util.getUrl( 'Speciaal:Voorvoegselindex/' + mw.config.get( 'wgPageName' ) + '/' ); mw.util.addPortletLink( 'p-tb', link, text, '', 'Subpagina\'s van deze pagina'); }; return; } function replaceObsoleteHTMLTags() { var prev = '', sub='', subColor='', subFace='', subSize='', found='', text='', res='', X, Y, Z; var objSummary = document.getElementById('wpSummary'); var obj = document.getElementById('wpTextbox1'); if (obj == null) return; /* exit */ if (! (mw.config.get('wgPageContentModel') == 'wikitext')) return; /* exit */ var text = '' + obj.value; if (text.search(/{{Wiu[2,3]/i) > -1) { alert('Stop: werk in uitvoering!'); return; /* exit */ } createDebug(); /* <font> */ while (true) { // common pt. 1 X = /<font.*?>/i.exec(text); // .exec: if not found: X=null, X[0] etc. = undefined !! if (X == null) break; // geen font-tags X = X + ''; // !! subColor = subFace = subSize = X.replace(/(\x22|\x27)/g, ""); // - ' en " /* <font color> */ if (subColor.search(/color/i) > -1) { subColor = /color *= *[a-z,0-9,#]*/i.exec(subColor) + ''; // !! if (subColor) { subColor = subColor.replace(/ *= */, ": ") + ";"; subColor = subColor.toLowerCase(); } } else {subColor = null;} // geen color-attribute /* <font face> */ if (subFace.search(/face/i) > -1) { subFace = subFace.replace(/ *, */g, ","); subFace = /face *= *[a-z,0-9,\,]*/i.exec(subFace) + ''; // !! if (subFace) { subFace = subFace.replace(/,/g, ', '); subFace = subFace.replace(/face *= */i, 'font-family: ') + ';'; } } else {subFace = null;} // geen face-attribute /* <font size> */ // todo // tijdelijk: subSize = null; if (subSize.search(/size/i) > -1) { debug(subSize); // <font color=red face=Tahoma size=3> subSize = /(?<=size *= *).*?(?=(\x20,'>'))/i.exec(subSize) + ''; debug(subSize); // // subSize = subSize.replace(/.../, "..."); } else {subSize = null;} // geen size-attribute // tijdelijk: subSize = null; // common pt. 2 Y = '<span style="'; //debug(Y); if (subColor) Y += subColor; //debug(Y); if (subFace) Y += (subColor ? ' ' : '') + subFace; //debug(Y); if (subSize) Y += (subColor || subFace ? ' ' : '') + subSize; //debug(Y); Y += '">'; //debug(Y); text = text.replace(X,Y); text = text.replace(/<\/font/ig, "</span"); } // while (true) /* ToDo: - font color/size/face !!! - uitzonderingen maken voor elementen tussen blockquote-, nowiki-, pre- en comment-tags ! */ /*** Obsolete elements:***/ /* <big> */ text = text.replace(/(<big>){3,6}/ig, '<span style="font-size: xx-large;">'); //xxx-large werkt niet in Chrome ! text = text.replace(/(<big>){2}/ig, '<span style="font-size: x-large;">'); // 20220106: x-large voor zon en water if (mw.config.get('wgTitle').indexOf("Leer jezelf ecologisch tuinieren") > -1) { text = text.replace(/(?<=\| *zon *=.*)<big>/ig, '<span style="font-size: x-large;">'); text = text.replace(/(?<=\| *water *=.*)<big>/ig, '<span style="font-size: x-large;">'); } text = text.replace(/<big/ig, '<span style="font-size: large;"'); text = text.replace(/(<\/big *[a-z|0-9]*>){1,6}/ig, "</span>"); /* <center> */ text = text.replace(/<center/ig, '<div style="text-align: center;"'); text = text.replace(/<\/center/ig, "</div"); /* <small> */ text = text.replace(/(<small>){3,6}/ig, '<span style="font-size: xx-small;">'); text = text.replace(/(<small>){2}/ig, '<span style="font-size: x-small;">'); text = text.replace(/<small/ig, '<span style="font-size: smaller;"'); text = text.replace(/(<\/small *[a-z|0-9]*>){1,6}/ig, "</span>"); /* <source> 20220116 */ text = text.replace(/<source/ig,'<syntaxhighlight'); text = text.replace(/<\/source/ig,'</syntaxhighlight'); /* <strike> */ text = text.replace(/<strike/ig, "<s"); text = text.replace(/<\/strike/ig, "</s"); /* <tt> */ text = text.replace(/<tt/ig, "<code"); text = text.replace(/<\/tt/ig, "</code"); /*** Diversen: ***/ /* <br> */ text = text.replace(/\x20*<\/?br\x20?\/? ?>/ig, "<br>"); /* <br clear=left/right/all/both> */ text = text.replace(/\x20*<br clear ?= ?(\x22|\x27)?left(\x22|\x27)?\x20?\/?>/ig, '<br style="clear: left;">'); text = text.replace(/\x20*<br clear ?= ?(\x22|\x27)?right(\x22|\x27)?\x20?\/?>/ig, '<br style="clear: right;">'); text = text.replace(/\x20*<br clear ?= ?(\x22|\x27)?(all|both)(\x22|\x27)?\x20?\/?>/ig, '<br style="clear: both;">'); /* <hr> */ text = text.replace(/<\/?hr\x20?\/?>/ig, "<hr>"); text = text.replace(/\[\[categorie/ig, "[[Categorie"); text = text.replace(/\[\[afbeelding/ig, "[[Afbeelding"); /* prettytable */ text = text.replace(/prettytable/ig, "wikitable"); /* WSBN nummer :-( */ text = text.replace(/\[WSBN( |-|_)?nummer/ig, " [WSBN"); text = text.replace(/.*Hier.*onderhoudsmeldingen.*\n/ig, ""); /* . ná <ref> */ while(true) { X = /(?<!\.) ?<ref>.*?<\/ref>\./.exec(text); if (X == null) break; Y = X[0].replace(/ ?<ref>/,'.<ref>'); Y = Y.replace('</ref>.','</ref>'); text = text.replace(X,Y); } /* sjablonen en Magic Words */ text = text.replace(/{{{/g, "aW~d6-8Ht#yV_5"); // vervang "{{{" tijdelijk door code om varabelen te onderscheiden van sjablonen /* Magic Words - 20230323 */ text = text.replace(/\{\{#categorytree:/g, "{{#Categorytree:"); text = text.replace(/\{\{#expr:/g, "{{#Expr:"); text = text.replace(/\{\{\s?#if:\s?/ig, "{{#If:"); text = text.replace(/\{\{ ?#invoke:/g, "{{#Invoke:"); text = text.replace(/\{\{ ?#pos:/g, "{{#Pos:"); text = text.replace(/\{\{ ?#switch:/g, "{{#Switch:"); /* Magic Words met 2 hoofdletters: 20230421 */ text = text.replace(/\{\{ ?#ife/ig, "{{#IfE"); /* oud: text = text.replace(/\{\{ ?#iferror:/g, "{{#IfError:"); text = text.replace(/\{\{ ?#ifexpr:/g, "{{#IfExpr:"); text = text.replace(/\{\{ ?#ifexist:/g, "{{#IfExist:"); text = text.replace(/\{\{ ?#ifeq:/g, "{{#IfEq:"); */ /* ISBN 20230625 */ // text = text.replace(/ISBN\s{1,3}/ig, "{{ISBN|"); // debug ("ISBN checken!"); // text = text.replace(/(?<=\{\{ISBN\|[0-9%s]{8,13})(( )|\.|,|\n)/ig, "}} "); // <- /* ISBN exp. 20240121 */ text = text.replace(/ISBN\s{1,3}([0-9]\-?)*/ig, "{{$&}}"); text = text.replace(/\{\{ISBN\s{1,3}/ig, "{{ISBN|"); /* Sjabloonredirects vervangen 20220209 */ text = text.replace(/{{Beg(innetje)?}}/ig, "{{Begin}}"); text = text.replace(/{{Alleen afdrukken ?(\|\n|\n\|)/ig, '{{Alleen afdrukken inline\n|\n'); // extra \n tbv. sommige wikicodes text = text.replace(/{{Alleen afdrukken ?\|/ig, '{{Alleen afdrukken inline|'); text = text.replace(/{{Herhalen ?\|/ig, '{{Repeat|'); text = text.replace(/{{Niet afdrukken ?(\|\n|\n\|)/ig, '{{Niet afdrukken block\n|\n'); // extra \n tbv. sommige wikicodes text = text.replace(/{{Niet afdrukken ?\|/ig, '{{Niet afdrukken block|'); text = text.replace(/\n\| *Moeilijkheid *= *[ a-zA-Z]*/ig, ''); // 20251012 text = text.replace(/{{Zieook ?(\|\n|\n\|)/ig, '{{Zie ook\n|\n'); // extra \n tbv. sommige wikicodes text = text.replace(/{{Zieook ?\|/ig, '{{Zie ook|'); /* text = text.replace(/{{Crd ?\|/ig, '{{Akkoord|'); klaar */ /* text = text.replace(/{{Akkoorden ?\|/ig, '{{Akkoord|'); klaar */ // eerst toepassen op _alle_ sjablonen, ipv. check op overbodige "|" ? /* sjabloonnaam met hoofdletter */ { while(true){ X = /{{[a-z]/.exec(text); if (X == null) break; Y = X[0].toUpperCase(); text = text.replace(X,Y); } /* Idem in Sjabloon:Tl: 20230421 -- ToDo while(true){ X = /{{tl\|[A-Za-z]/i.exec(text); alert("X1=" + X); if (X == null) break; alert("X2=" + X); Y = X[0].toUpperCase(); alert("Y=" + Y); text = text.replace(X, "{{Tl|" + Y); alert("3=" + text.replace(X, "{{Tl|" + Y)); / alert(X + " - " Y + " - " + text.replace(X, "{{Tl|" + Y)); } */ // overbodige pipe na sjabloonnaam prev = text; text = text.replace(/(?<={{[a-z,0-9, ,-]*) *\| *\n/ig, '\n|\n'); if (!(prev == text)) { debug('checken: evt. eerste sjabloonparameter(s)!'); // alert } } text = text.replace(/aW~d6-8Ht#yV_5/g, "{{{"); // herstel code naar "{{{" --------------- /* {{Sub}} onderaan */ X = text.search(/{{sub}}/i); if (X > -1 && X < 50) {text = text.replace(/{{sub}}\n?/i, '') + '{{Sub}}';} /* lege regels voor {{sub}} */ text = text.replace(/\n ?\n*{{sub}}/ig,'\n{{Sub}}'); /* <tr> |- */ text = text.replace(/\|-+/g, "|-"); /* overbodige laatste <tr> */ text = text.replace(/ *\|-\x20*\n *\|}/g, "|}"); /* wikicode hr: 4 streepjes */ text = text.replace(/^-{5,}/g, "----"); text = text.replace(/\n-{5,}/g, "\n----"); /* http:// */ prev = text; text = text.replace(/http:\/\//ig, 'https://'); if (!(prev == text)) {debug('Check externe links (https)!');} // alert /* "xxe eeuw" in tekst */ { // 20220119 /* disabled: mag geen _links_ wijzigen ! 20220215 text = text.replace(/(?<=(1|2)?[0-9])e eeuw/g,'^e eeuw'); text = text.replace(/(?<=(1|2)?[0-9])e-eeuw/g,'^e-eeuw'); */ } text = text.replace(/\[\[categorie:/ig, "[[Categorie:"); text = text.replace(/\[\[:categorie:/ig, "[[:Categorie:"); /* Afsluitende tag op Categorie: 20220124, v2 */ if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 14) { text = text.replace(/'''{{PAGENAME}}(?!''')/i, "'''{{PAGENAME}}'''"); } /* Check op nested span tags - 20220218 */ /* if (text.search(/<\/span( color)?> ?<\/span>/i) > -1 ){ // alert('Check: nested span tags!?'); text = text.replace(/"><span style="/ig, ' ') // erg bot: alleen voor eco tuin ?? text = text.replace(/<\/span( color)?><\/span>/ig, '</span>'); // ,, } */ /* {{Fase0..4}} -> {{Fase|0..4}} */ text = text.replace(/\{\{Fase(?=[0-4])/ig, '{{Fase|'); // 20250810 /* geen lege regel na kopje - 20230724 */ text = text.replace(/==\n\n(?!==)/g, "==\n"); // komma vóór <ref> // 20251004 text = text.replace(/ \<\/ref\>/ig, '</ref>'); text = text.replace(/ \<\/cite\>/ig, '</cite>'); // links wp fixen: // 20251004 if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 0) { text = text.replace(/\[\[:?w:(nl:)?(.*?)\]\]/ig , '{{Wp|$2}}'); } text = text.replace(/\{\{W\|/ig, '{{Wp|'); // 20251008 // objSummary.value = 'Lintfouten: Verouderde HTML elementen'; // objSummary.value = 'lf'; // 20260323 //aap . + * ? ^ $ ( ) [ ] { } | / \ const collection = document.getElementsByClassName("cdx-button"); alert(collection.length); /* if (mw.config.get('wgTitle').indexOf("Programmeren in TI-Basic/") > -1) { // 20260420 text = text.replace(/\{\{Links\}\}\n/i, ""); // text = text + String.fromCharCode(13, 10) + "{{Links}}"; text = text + "{{Links}}"; } */ text = text.replace(/\{\{00%/, "{{0%"); // 20260418 /* 20260413: text = text.replace(/ategorie:GFDL afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met GFDL Licentie"); text = text.replace(/ategorie:Afbeelding naar licentie/ig, "ategorie:Bestand naar licentie"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Afbeelding beschikbaar op commons met dezelfde naam/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand beschikbaar op commons met dezelfde naam"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Afbeelding beschikbaar op commons/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand beschikbaar op commons"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Afbeeldingen niet te verplaatsen naar Wikimedia Commons/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand niet te verplaatsen naar Wikimedia Commons"); text = text.replace(/ategorie:PD-afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met PD Licentie"); text = text.replace(/ategorie:Ewmulti-afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met Ewmulti Licentie"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen zonder geldige licentie/ig, "ategorie:Bestanden zonder geldige licentie"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Verplaats naar Wikimedia Commons/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand te verplaatsen naar Wikimedia Commons"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen met Creative Commons Licentie by-sa/ig, "ategorie:Bestanden met Creative Commons Licentie by-sa"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen met Creative Commons Licentie by/ig, "ategorie:Bestanden met Creative Commons Licentie by"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestand"); text = text.replace(/ategorie:Creative Commons-afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met Creative Commons Licentie"); */ text = text.replace(/\{\{Information/i, "{{Informatie"); //text = text.replace(/\{\{Links\}\}\n/i, ""); // 20260412 //text = text.replace(/\{\{Sub\}\}/i, "{{Sub}}\n{{Links}}"); text = text.replace(/Youtube/g, "YouTube"); // 20260406 text = text.replace(/{{Clearboth/ig, "{{Clear both"); // 20260323 text = text.replace(/{{Clearleft/ig, "{{Clear left"); text = text.replace(/( |&nbsp;){0,3}<ref(?!erences)/ig, '&nbsp;<ref'); // 1 spatie voor <ref> 20260121 text = text.replace(/<ref(.*)?> <ref/ig, '<ref$1><ref'); // tenzij 2 x ref na elkaar text = text.replace(/\{\{L\|(.*)\}\}/ig, '[[../$1/]]'); // {{L|x}} -> [[../x/]] 20251229 text = text.replace(/#DOORVERWIJZING ?/ig, '#Redirect '); text = text.replace(/\{\{Boeksjabloon[^ \(]/ig, '{{Index basis\n'); text = text.replace(/\|naam cursus/ig, '|titel'); if (mw.config.get('wgPageName').indexOf('Sjabloon:Index_') > -1) { // mw.config.get('wgPageName') geeft {{FULLPAGENAME}} ! text = text.replace(/## ?\[\[/g , '**[['); text = text.replace(/# ?\[\[/g , '*[['); // ??? text = text.replace(/\[\[Categorie:Sjablonen index\]\]\n?/ig, ''); } // {{tl}}: // text = text.replace(/\{\{tl\|(a-z)/ig, '{{Tl|' + '$1'.toUpperCase()); // werkt niet // text = text.replace(/\{\{tl\|(a-z)/ig, '{{Tl|' + String($1).charAt(0).toUpperCase()); // crasht // komma in getal -> punt - verder testen! - werkt maar t/m 999,999! : // text = text.replace(/([0-9]{1,3}),([0-9]{3})/g, '$1.$2'); text = text.replace(/\{\{Schaak\/Bord\|=/ig , '{{Schaak/Bord2'); // 20251030 text = text.replace(/\|\n\|=/ig , '|\n|'); text = text.replace(/(\n[1-8].*?)= ?\n/ig , '$1\n'); text = text.replace(/(\n[1-8].*?)= ?\n/ig , '$1\n'); text = text.replace(/\{\{HTML-standaardattributen/ig, '{{HTML standaardattributen'); text = text.replace(/\{\{HTML (tags|elementen)/ig, '{{Navigatie HTML elementen'); // 20251016 text = text.replace(/\[\[(:)?File:/ig, '[[$1Bestand:'); // 20251009 text = text.replace(/\[\[(:)?Image:/ig, '[[$1Afbeelding:'); text = text.replace(/\n\n?\{\{Recepten\}\}/ig, '\n{{Navigatie recepten}}'); // 20251012 text = text.replace(/\{\{Beg\}\}/ig, '{{Begin}}'); // 20251022 text = text.replace(/\{\{Boekenplanken\}\}/ig, '{{Navigatie boekenplanken}}'); // 20251022 /*** Eenmalige acties ***/ text = text.replace(/\[\[Kookboek\/\bDessert\b/ig, '[[Kookboek/Nagerecht'); // 20251012 text = text.replace(/\{\{TOCRechts/ig, '{{TOC rechts'); // 20230417 text = text.replace(/\{\{Wikt(?=(\||\}))/ig, '{{Wiktionary'); // 20230514 text = text.replace(/\{\{Woordenboek Index\}/ig, '{{Alfabet met links}'); // 20230520 text = text.replace(/se wikipedia/ig, 'stalige Wikipedia'); // 20230614 text = text.replace(/background: ?none;? ?/ig, ''); // 20250711 text = text.replace(/\n?\n\n\n\{\{Recepten\}\}/ig, '\n\n{{Recepten}}'); // 20250805 text = text.replace(/\{\{Recept\n\|\n/ig, '{{Recept\n'); // 20250805 text = text.replace(/(?<![a-zA-Z])NB(\.(\:)?|\:) ?/g, 'NB '); // 20250817 text = text.replace(/Wiskunde voor MBO techniek\//g, 'Wiskunde voor MBO techniek 1/'); // 20250824 /*** Archief eenmalige acties ***/ /* text = text.replace(/\{\[Clear both/ig , "{{Clear both"); text = text.replace(/{{Clearright/ig , "{{Clear right"); text = text.replace(/{{Boeken/ig , "{{Post-it/Boeken"); // tbv. Maatschappijleer/Alfabetische woordenlijst maatschappijleer - 20260303: // text = text.replace(/; ?<<!-- ?/ig , ';<!--'); // text = text.replace(/ ?-->span>/ig , '-->'); // text = text.replace(/;<\/span>/ig , ';'); // text = text.replace(/\[\[Categorie:Land\]\]/ig, '[[Categorie:Land in Europa]]'); // 20260125 if (mw.config.get('wgTitle').indexOf('Atlas van') > -1) { // wd-properties vervangen; 20260119 text = text.replace(/(property|statements):P18/ig, '$1:afbeelding'); text = text.replace(/(property|statements):P31/ig, '$1:is een'); text = text.replace(/(property|statements):P35/ig, '$1:staatshoofd'); text = text.replace(/(property|statements):P47/ig, '$1:grenst aan'); text = text.replace(/(property|statements):P122/ig, '$1:regeringsvorm'); text = text.replace(/(property|statements):P206/ig, '$1:gelegen in of aan waterlichaam'); text = text.replace(/(property|statements):P361/ig, '$1:onderdeel van'); text = text.replace(/(property|statements):P571/ig, '$1:datum van oprichting of creatie'); text = text.replace(/(property|statements):P1539/ig, '$1:vrouwelijke bevolking'); text = text.replace(/(property|statements):P1540/ig, '$1:mannelijke bevolking'); text = text.replace(/(property|statements):P2131/ig, '$1:bruto binnenlands product'); } // tbv. [[Wikibooks:Lijst van eigenschappen van Wikidata-items]]: (20251211)) text = text.replace(/\<br\>\[\[d:Property talk:P[0-9]{1,5}\|talk\]\]\<br\>\[\[d:Wikidata:Database reports\/Constraint violations\/P[0-9]{1,5}\|covi\]\]\|/ig, '|'); // voor [[Onderwijs in relatie tot P2P]] : text = text.replace(/tot P2P\/(.*)/g, 'tot P2P/$1|$1]]'); text = text.replace(/{{StringReplace ?\|/ig, '{{Replace|'); if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 3) { // "Overleg gebruiker"; 20251116 text = text.replace(/\{\{Zandbak\}\}/ig, '{{Zb}}'); } text = text.replace(/\{\{Bladeren(2|3)/ig, '{{Bladeren4'); // 20230531 text = text.replace(/\[\[Categorie:Weglaten bij afdrukken.*?\]\]\n?/ig, ''); // 20251024 text = text.replace(/\{\{Miljoen/ig, '{{Afronden'); // 20251005 // lintfouten: Ingebedde stijlregel voor de achtergrondkleur zonder bijbehorende tekstkleur // 20250711 text = text.replace(/(color: ?(black|inherit); ?)?background(-color)?:/ig, 'color: inherit; background-color:'); if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 14) { // 20251009 if (mw.config.get('wgTitle').indexOf('- inhoud') > -1) { text = text.replace(/\n?\[\[Categorie:Hoofdstuk.*?\]\]\n?/ig, ''); if (text.indexOf('Categorie:Inhoud') > -1) { // window.location.assign('https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Categorie:Inhoud'); return; } text = text.replace(/\n?\[\[Categorie:Inhoud\]\]\n?/ig, ''); text = text + '[[Categorie:Inhoud]]\n'; // toevoegen indien cat:hoofdstuk nog niet aanwezig // werkt niet (edit wordt niet opgeslagen): // var Button = document.getElementById("wpSave"); // Button.click(); } } var X = mw.config.get('wgPageName'); document.write(X + '__'); var Y = X.search('Wikibooks:Infobox/'); document.write(Y + '__'); if (Y > -1) { document.write('ja__'); text = text.replace(/--\>\|.*boekenplank.*(taal( en letterkunde)?|talen)/ig, '-->| boekenplank = Taal en letterkunde');// 2025100? } text = text.replace(/\{\{Abc\}\}/ig, '{{Alfabet met ankers}}'); // 20230414 text = text.replace(/\[\[Categorie\:Sjablonen sjabloondocumentatie/ig, '[[Categorie:Sjabloondocumentatie'); text = text.replace(/Moderne/g , 'moderne'); // 20251006 text = text.replace(/Hedendaagse/g , 'hedendaagse'); text = text.replace(/Architectuur/g , 'architectuur'); // rode (wp-)links ontlinken: // tbv. [[Veelvoorkomende misvattingen/Wetenschap en technologie]] // "lazy" mode: (.*?) - https://javascript.info/regexp-greedy-and-lazy ! :-) // problemen: // * afb. met link(s) in de caption gaan stuk -> handmatig op te lossen // * links met afwijkende omschrijving worden zichtbaar -> niet ,, // 2: te behouden links veiligstellen: text = text.replace(/\[\[((Afbeelding|Bestand|bibcode|doi|File|Image|Media):.*?)\]\]/ig, 'REPL251005pre$1REPL251005post'); // 3: alle overige links omzetten naar tekst: text = text.replace(/\[\[(.*?)\]\]/ig, '$1'); text = text.replace(/\[\[(.*?)\]\]/ig, '$1'); // 2e keer tbv. geneste links! // 4: te behouden links herstellen: text = text.replace(/REPL251005pre/g, '[['); text = text.replace(/REPL251005post/g, ']]'); */ /* text = text.replace(/{{Receptmetafbeelding/ig, '{{Infobox recept'); // 20230312, 20251011 te gretig; text = text.replace(/,\<ref\>(.*)\<\/ref\>/ig , '<ref>$1</ref>,'); // 20251004 text = text.replace(/\[Spaans\/Les( |_)0/ig , '[Spaans/Les '); // 20250930 text = text.replace(/Categorie\:Ingrediënt\/Drank/ig , 'Categorie:Drank') // 20250929 text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Fruit/ig , 'Categorie:Fruit') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Gevogelte/ig , 'Categorie:Gevogelte') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Graan/ig , 'Categorie:Graan') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Groente/ig , 'Categorie:Groente') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Zuivel/ig , 'Categorie:Zuivel') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Vruchtensap/ig , 'Categorie:Vruchtensap') // ,, */ /* text = text.replace(/Italiaans.*Antwoorden.*\]\]/g, mw.config.get('wgTitle') + '/Antwoorden]]'); // 20250920 */ /* text = text.replace(/Italiaans\/Les0?/g, 'Italiaans/Les '); // 20250920 */ /* text = text.replace(/ hele )/ig, ' heel '); //20250920 */ /* text = text.replace(/WikiJunior/g, 'Wikijunior'); // 20250718 */ /* text = text.replace(/\{\{TOCLinks/ig, '{{TOC links'); // 20230417 */ /* text = text.replace(/\/(.{1,65})\]\]/ig, '/$1|$1]]'); // 20250903 */ /* text = text.replace(/\{\{Uitleg\|(.{5,43})\|(.{5,43})\}\}/ig, '{{Hover|tekst=$2|hovertekst=$1}}'); // 20250901 */ /* text = text.replace(/\{\{Tuin(\n|\|)/i, '{{Tuinkalender'); // 20250803 */ /* text = text.replace(/\{\{Tuinkalender\|Pagina.*tuinieren\/(.*)\|tuinkalender\]\]\n?\|Onderdeel\=(.*)\n\}\}/i, '{{Tuinkalender|$1|$2}}'); // 20250831 */ /* text = text.replace(/(?<=g)allerij/ig, 'alerij'); // 20230614 */ /* text = text.replace(/(?<=t)utti frutti/ig, 'uttifrutti'); // 20250817 */ /* text = text.replace(/\{\{\#babel\:/ig, '{{Babel|'); // 20250813 */ /* text = text.replace(/\n/g, ']]\n'); // 20250812 */ /* text = text.replace(/gerbuik/g, 'gebruik'); // 20250806 */ /* text = text.replace(/\{\{Noindex\}\}/ig, '__NOINDEX__'); */ /* text = text.replace(/\{\{Clear\}\}/ig, '{{Clearboth}}'); */ /* text = text.replace(/\| ?Naam ? ?= ? ?{{PAGENAME}}/, '| Naam = '); // 20250805 */ /* text = text.replace(/Categorie:Sjablonen voor een bepaald boek/ig, 'Categorie:Sjablonen talen en dialecten'); */ /* text = text.replace(/Categorie\:Fase(?=[0-4])/ig, 'Categorie:Fase ');*/ // 20250803 /* 1e img van Sjabloon:Gestarte boeken verwijderen */ // text = text.replace(/ ?\[\[Bestand:.-4\.svg\|.px\]\] ?/ig , '\n'); // 20250722 // text = text.replace(/ /ig , ' '); // text = text.replace(/\* ? ?/ig , '<br>\n'); // text = text.replace(/\]\] \{\{/ig , ']]{{'); // text = text.replace(/\{\{0%/ig , '00%'); //text = text.replace(/Chillipepers\.nl/ig, 'chillipepers.nl'); // 20250722 //text = text.replace(/Chillipeper\.nl/ig, 'chillipeper.nl'); // ,, // text = text.replace(/Basiskennis( |_)chemie6\//g, 'Basiskennis chemie 6/'); // 20250906 // // document.getElementById('wpSummary').value = 'lf'; werkt niet!?? // --------------------------------------------------------------------------------------------- /* tbv. lintfouten op overleg gebruiker */ // text = text.replace(/('''|\<\/?b\>)/ig, ""); /* 20230627 */ /* tbv. verkeerd geneste tags op overleg:gebruiker */ // text = text.replace(/\<\/?span.*?\>/ig, ""); /* 20230627 */ // obj.value = 'Lintfouten: Verkeerd geneste tags'; /* test: CSS beter leesbaar maken - 20230519 */ text = text.replace(/(?<=style\=\".*): *(?=\>)/ig, ": "); /* too greedy; check "http(s):, /File: etc. ! */ text = text.replace(/(?<=style\=\"); ?(?=\")/ig, "; "); /* ------ oud ------------- text = text.replace(/\[\[Categor(ie|y):Sjablonen(?=[\||\]\]])/ig, '[[Categorie:Sjablonen Wikibooks-gebruikers'); text = text.replace(/\[\[Categor(ie|y):Sjablonen(?=[\||\]\]])/ig, '[[Categorie:Sjablonen voor een bepaald boek'); // "xxe eeuw" in titel { // 20220119 var title = mw.config.get('wgTitle'); var pattern = /(?<=(1|2)?[0-9])e-eeuw/; if (text.search(/{{DISPLAYTITLE:/) == -1) { if (title.search(pattern) > -1) { text = '{{DISPLAYTITLE:' + title.replace(pattern,'^e-eeuw') + '}}' j+ text; } } else debug('{{DISPLAYTITLE: is niet vervangen'); } // tijdelijk (tbv "Lintfouten: Afsluitende tag ontbreekt") text = text.replace(/{{cat\|?/ig, "{{Cat"); text = text.replace(/{{boekcat\|/ig, "{{Boekcat"); text = text.replace("'''{{PAGENAME}}", "'''{{PAGENAME}}'''"); */ /* verplaatsen naar andere categorie: text = text.replace(/\[\[Categorie:Aardrijkskunde/ig, "[[Categorie:Geografie"); */ /* sig BeeBringer: text = text.replace(/\[\[Bestand:BeeBringer.png\‎]\].*?\<\/sup>/, '\n[[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] [[Overleg_gebruiker:BeeBringer|overleg]]'); text = text.replace(/u wijzingen/, 'uw wijzigingen'); */ /* div. typefouten */ // text = text.replace(/(?<=w)ijzingen/, 'ijzigingen'); text = text.replace(/paramaters/, 'parameters'); /*** Einde ***/ /* niets veranderd? */ if (obj.value == text) return; /* exit */ obj.value = text; /* klaar om op te slaan */ // obj.value = obj.value + '\n\n' + text; // TIJDELIJK!! /*** Samenvatting ***/ var obj = document.getElementById('wpSummary'); // obj.value = 'cat'; // obj.value = 'Lintfouten: Verouderde HTML-elementen'; // obj.value = 'Lintfouten: Afsluitende tag ontbreekt'; /* tijdelijk (voor eenmalige acties): */ // obj.value = '[[Categorie:Sjablonen voor een bepaald boek]]'; // obj.value = '[[Categorie:Sjablonen Wikibooks-gebruikers]]'; /*** Niet volgen tenzij reeds eerder gevolgd ***/ var obj = document.getElementById('ca-watch'); if (obj) {document.getElementById('wpWatchthis').checked = false;} return; } function addPurgeTab() { /* Voegt een "purge" tabje toe (bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Pjetter/monobook.js) */ if(!document.getElementById) return; var x = document.getElementById('ca-history'); if(! x) { return; } var tabs = document.getElementById('p-cactions').getElementsByTagName('ul')[0]; if(x.children) { x = x.children[0]; } else { x = x.childNodes[0]; } addlilink(tabs, x.href.replace(/=history/, "=purge"), 'purge', 'ca-purge'); // ta['ca-purge'] = ['g', 'Purge the internal cache for this page']; // "ta is not defined" } function addlilink(tabs, url, name, id) { /* voegt tabjes toe (bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Pjetter/monobook.js) */ var na = document.createElement('a'); na.href = url; na.appendChild(document.createTextNode(name)); var li = document.createElement('li'); li.id = id; li.appendChild(na); tabs.appendChild(li); return li; } function experiment() { // (om 'Inklappen' resp. 'Uitklappen' te vervangen) UitklapDivHide = '▲'; // U+25B2 kleiner: ▴ u+25B4 werkt niet UitklapDivShow = '▼'; // U+25BC kleiner: ▾ u+25BE ,, ,, } function automatePurgeConfirmationDialog() { /* Automate purge confirmation dialog. (https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Purge) */ if (mw.config.get('wgAction') === 'purge' ) { $('form[action*="action=purge"]').submit(); } return; } function markeerLintErrors() { // 20220114 // Markeert aantallen > 0 op Speciaal:LintErrors met een rode achtergrond. if (! (mw.config.get('wgPageName') == 'Speciaal:LintErrors')) return; /* exit */ var list = document.getElementsByTagName("BDI"); if (list.length == 0) return; for (i=0; i<list.length; i++) { if (! (list[i].innerHTML == '(0 fouten)')) { list[i].style.background = '#ff8080'; } } return; } function createDebug() { // v2, 20220113 // Creëert een debug-venster direct boven het bewerkingsvak. var obj = document.getElementById('wpTextbox1'); var parent = document.getElementById('editform'); var newItem = document.createElement("DIV"); newItem.id = 'debug'; newItem.style.display='none'; var textnode = document.createTextNode(""); newItem.appendChild(textnode); parent.insertBefore(newItem, obj); } function debug(txt) { // Voegt een regel tekst toe aan het debug-venster. var obj = document.getElementById('debug'); if (obj == null) return; /* exit */ obj.style.display = 'block'; obj.innerHTML = obj.innerHTML + txt.replace(/</g,'&lt;') + '<br>'; } function massDelete() { /* tbv. verwijderen ~450 pagina's, zie lijst op LJET/Gewenste pagina's */ if (mw.config.get('wgTitle').indexOf('Leer jezelf') == -1) return; if (mw.config.get('wgAction') != 'delete') return; document.getElementById('ooui-php-2').value = 'Verwijdersessie 3 september 2025'; document.getElementById("deleteconfirm").submit(); return; } function insertTekst() { var title = mw.config.get('wgTitle'); if ((title.search(/Kookboek [0-9]{1,2} /i)) == 0) { if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 10) { if (mw.config.get('wgAction') == 'view') { window.location += '?action=edit'; var text = document.getElementById('wpTextbox1').value; text = '__EXPECTUNUSEDCATEGORY__\n' + text; } } } return; } function capFirst(str) { /* fix all-caps en camel-case */ return str[0].toUpperCase() + str.slice(1).toLowerCase(); } // </nowiki> js32m9t9l5h0wrkpl28rxtg3m7t1vkl 424993 424992 2026-05-02T06:53:30Z Erik Baas 2193 424993 javascript text/javascript // <nowiki> // importScript('Gebruiker:Erik Baas/markeer.js'); /* markeer & next*/ // var X='ja'; // ?? $(function () { const collection = document.getElementsByClassName("cdx-button"); alert(collection[0].innerHTML); alert(collection[1].innerHTML); // loadWikidataInfo(); importScript('Gebruiker:Erik Baas/fwikidata.js'); // insertTekst(); // massDelete(); automatePurgeConfirmationDialog(); /* if (mw.config.get('wgTitle').indexOf("Programmeren in TI-Basic/") > -1) { // 20260420 AutoEdit(); } */ replaceObsoleteHTMLTags(); markeerLintErrors(); addSubpagesLink(); addPurgeTab(); return; }); function AutoEdit() { if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 0) { // 0=(main), 3=Overleg gebruiker, 10=Template if (mw.config.get('wgAction') == 'view') { if (mw.config.get('wgDiffOldId') == null) { // of wgDiffNewId ? window.location += '?action=edit'; } } } return; } function loadWikidataInfo() { /* Wikidata; 20260130 bron: https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Wikidata&oldid=70312736#Geschiedenis */ if ( mw.config.get( 'wgNamespaceNumber' ) === 0 ) { // importScriptURI("//www.wikidata.org/w/index.php?title=User:Yair rand/WikidataInfo.js&action=raw&ctype=text/javascript"); importScriptURI("//nl.wikibooks.org/w/index.php?title=User:Erik_Baas/WikidataInfo.js&action=raw&ctype=text/javascript"); } return; } function addSubpagesLink() { /* * Voegt een link "Subpagina's" toe aan de sectie "hulpmiddelen". * Gebaseerd op de code in [[:commons:MediaWiki:Common.js]]. * Bron: https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-subpages.js * Onderhoud: [[User:Krinkle]] */ var i18n = { en: "Subpages", fr: "Sous-pages", nl: "Subpagina's" }; if ( [ 'Special', 'File', 'Category' ].indexOf( mw.config.get( 'wgCanonicalNamespace' ) ) === -1 ) { var text = i18n[ mw.config.get( 'wgUserLanguage' ) ] || i18n.nl; var link = mw.util.getUrl( 'Speciaal:Voorvoegselindex/' + mw.config.get( 'wgPageName' ) + '/' ); mw.util.addPortletLink( 'p-tb', link, text, '', 'Subpagina\'s van deze pagina'); }; return; } function replaceObsoleteHTMLTags() { var prev = '', sub='', subColor='', subFace='', subSize='', found='', text='', res='', X, Y, Z; var objSummary = document.getElementById('wpSummary'); var obj = document.getElementById('wpTextbox1'); if (obj == null) return; /* exit */ if (! (mw.config.get('wgPageContentModel') == 'wikitext')) return; /* exit */ var text = '' + obj.value; if (text.search(/{{Wiu[2,3]/i) > -1) { alert('Stop: werk in uitvoering!'); return; /* exit */ } createDebug(); /* <font> */ while (true) { // common pt. 1 X = /<font.*?>/i.exec(text); // .exec: if not found: X=null, X[0] etc. = undefined !! if (X == null) break; // geen font-tags X = X + ''; // !! subColor = subFace = subSize = X.replace(/(\x22|\x27)/g, ""); // - ' en " /* <font color> */ if (subColor.search(/color/i) > -1) { subColor = /color *= *[a-z,0-9,#]*/i.exec(subColor) + ''; // !! if (subColor) { subColor = subColor.replace(/ *= */, ": ") + ";"; subColor = subColor.toLowerCase(); } } else {subColor = null;} // geen color-attribute /* <font face> */ if (subFace.search(/face/i) > -1) { subFace = subFace.replace(/ *, */g, ","); subFace = /face *= *[a-z,0-9,\,]*/i.exec(subFace) + ''; // !! if (subFace) { subFace = subFace.replace(/,/g, ', '); subFace = subFace.replace(/face *= */i, 'font-family: ') + ';'; } } else {subFace = null;} // geen face-attribute /* <font size> */ // todo // tijdelijk: subSize = null; if (subSize.search(/size/i) > -1) { debug(subSize); // <font color=red face=Tahoma size=3> subSize = /(?<=size *= *).*?(?=(\x20,'>'))/i.exec(subSize) + ''; debug(subSize); // // subSize = subSize.replace(/.../, "..."); } else {subSize = null;} // geen size-attribute // tijdelijk: subSize = null; // common pt. 2 Y = '<span style="'; //debug(Y); if (subColor) Y += subColor; //debug(Y); if (subFace) Y += (subColor ? ' ' : '') + subFace; //debug(Y); if (subSize) Y += (subColor || subFace ? ' ' : '') + subSize; //debug(Y); Y += '">'; //debug(Y); text = text.replace(X,Y); text = text.replace(/<\/font/ig, "</span"); } // while (true) /* ToDo: - font color/size/face !!! - uitzonderingen maken voor elementen tussen blockquote-, nowiki-, pre- en comment-tags ! */ /*** Obsolete elements:***/ /* <big> */ text = text.replace(/(<big>){3,6}/ig, '<span style="font-size: xx-large;">'); //xxx-large werkt niet in Chrome ! text = text.replace(/(<big>){2}/ig, '<span style="font-size: x-large;">'); // 20220106: x-large voor zon en water if (mw.config.get('wgTitle').indexOf("Leer jezelf ecologisch tuinieren") > -1) { text = text.replace(/(?<=\| *zon *=.*)<big>/ig, '<span style="font-size: x-large;">'); text = text.replace(/(?<=\| *water *=.*)<big>/ig, '<span style="font-size: x-large;">'); } text = text.replace(/<big/ig, '<span style="font-size: large;"'); text = text.replace(/(<\/big *[a-z|0-9]*>){1,6}/ig, "</span>"); /* <center> */ text = text.replace(/<center/ig, '<div style="text-align: center;"'); text = text.replace(/<\/center/ig, "</div"); /* <small> */ text = text.replace(/(<small>){3,6}/ig, '<span style="font-size: xx-small;">'); text = text.replace(/(<small>){2}/ig, '<span style="font-size: x-small;">'); text = text.replace(/<small/ig, '<span style="font-size: smaller;"'); text = text.replace(/(<\/small *[a-z|0-9]*>){1,6}/ig, "</span>"); /* <source> 20220116 */ text = text.replace(/<source/ig,'<syntaxhighlight'); text = text.replace(/<\/source/ig,'</syntaxhighlight'); /* <strike> */ text = text.replace(/<strike/ig, "<s"); text = text.replace(/<\/strike/ig, "</s"); /* <tt> */ text = text.replace(/<tt/ig, "<code"); text = text.replace(/<\/tt/ig, "</code"); /*** Diversen: ***/ /* <br> */ text = text.replace(/\x20*<\/?br\x20?\/? ?>/ig, "<br>"); /* <br clear=left/right/all/both> */ text = text.replace(/\x20*<br clear ?= ?(\x22|\x27)?left(\x22|\x27)?\x20?\/?>/ig, '<br style="clear: left;">'); text = text.replace(/\x20*<br clear ?= ?(\x22|\x27)?right(\x22|\x27)?\x20?\/?>/ig, '<br style="clear: right;">'); text = text.replace(/\x20*<br clear ?= ?(\x22|\x27)?(all|both)(\x22|\x27)?\x20?\/?>/ig, '<br style="clear: both;">'); /* <hr> */ text = text.replace(/<\/?hr\x20?\/?>/ig, "<hr>"); text = text.replace(/\[\[categorie/ig, "[[Categorie"); text = text.replace(/\[\[afbeelding/ig, "[[Afbeelding"); /* prettytable */ text = text.replace(/prettytable/ig, "wikitable"); /* WSBN nummer :-( */ text = text.replace(/\[WSBN( |-|_)?nummer/ig, " [WSBN"); text = text.replace(/.*Hier.*onderhoudsmeldingen.*\n/ig, ""); /* . ná <ref> */ while(true) { X = /(?<!\.) ?<ref>.*?<\/ref>\./.exec(text); if (X == null) break; Y = X[0].replace(/ ?<ref>/,'.<ref>'); Y = Y.replace('</ref>.','</ref>'); text = text.replace(X,Y); } /* sjablonen en Magic Words */ text = text.replace(/{{{/g, "aW~d6-8Ht#yV_5"); // vervang "{{{" tijdelijk door code om varabelen te onderscheiden van sjablonen /* Magic Words - 20230323 */ text = text.replace(/\{\{#categorytree:/g, "{{#Categorytree:"); text = text.replace(/\{\{#expr:/g, "{{#Expr:"); text = text.replace(/\{\{\s?#if:\s?/ig, "{{#If:"); text = text.replace(/\{\{ ?#invoke:/g, "{{#Invoke:"); text = text.replace(/\{\{ ?#pos:/g, "{{#Pos:"); text = text.replace(/\{\{ ?#switch:/g, "{{#Switch:"); /* Magic Words met 2 hoofdletters: 20230421 */ text = text.replace(/\{\{ ?#ife/ig, "{{#IfE"); /* oud: text = text.replace(/\{\{ ?#iferror:/g, "{{#IfError:"); text = text.replace(/\{\{ ?#ifexpr:/g, "{{#IfExpr:"); text = text.replace(/\{\{ ?#ifexist:/g, "{{#IfExist:"); text = text.replace(/\{\{ ?#ifeq:/g, "{{#IfEq:"); */ /* ISBN 20230625 */ // text = text.replace(/ISBN\s{1,3}/ig, "{{ISBN|"); // debug ("ISBN checken!"); // text = text.replace(/(?<=\{\{ISBN\|[0-9%s]{8,13})(( )|\.|,|\n)/ig, "}} "); // <- /* ISBN exp. 20240121 */ text = text.replace(/ISBN\s{1,3}([0-9]\-?)*/ig, "{{$&}}"); text = text.replace(/\{\{ISBN\s{1,3}/ig, "{{ISBN|"); /* Sjabloonredirects vervangen 20220209 */ text = text.replace(/{{Beg(innetje)?}}/ig, "{{Begin}}"); text = text.replace(/{{Alleen afdrukken ?(\|\n|\n\|)/ig, '{{Alleen afdrukken inline\n|\n'); // extra \n tbv. sommige wikicodes text = text.replace(/{{Alleen afdrukken ?\|/ig, '{{Alleen afdrukken inline|'); text = text.replace(/{{Herhalen ?\|/ig, '{{Repeat|'); text = text.replace(/{{Niet afdrukken ?(\|\n|\n\|)/ig, '{{Niet afdrukken block\n|\n'); // extra \n tbv. sommige wikicodes text = text.replace(/{{Niet afdrukken ?\|/ig, '{{Niet afdrukken block|'); text = text.replace(/\n\| *Moeilijkheid *= *[ a-zA-Z]*/ig, ''); // 20251012 text = text.replace(/{{Zieook ?(\|\n|\n\|)/ig, '{{Zie ook\n|\n'); // extra \n tbv. sommige wikicodes text = text.replace(/{{Zieook ?\|/ig, '{{Zie ook|'); /* text = text.replace(/{{Crd ?\|/ig, '{{Akkoord|'); klaar */ /* text = text.replace(/{{Akkoorden ?\|/ig, '{{Akkoord|'); klaar */ // eerst toepassen op _alle_ sjablonen, ipv. check op overbodige "|" ? /* sjabloonnaam met hoofdletter */ { while(true){ X = /{{[a-z]/.exec(text); if (X == null) break; Y = X[0].toUpperCase(); text = text.replace(X,Y); } /* Idem in Sjabloon:Tl: 20230421 -- ToDo while(true){ X = /{{tl\|[A-Za-z]/i.exec(text); alert("X1=" + X); if (X == null) break; alert("X2=" + X); Y = X[0].toUpperCase(); alert("Y=" + Y); text = text.replace(X, "{{Tl|" + Y); alert("3=" + text.replace(X, "{{Tl|" + Y)); / alert(X + " - " Y + " - " + text.replace(X, "{{Tl|" + Y)); } */ // overbodige pipe na sjabloonnaam prev = text; text = text.replace(/(?<={{[a-z,0-9, ,-]*) *\| *\n/ig, '\n|\n'); if (!(prev == text)) { debug('checken: evt. eerste sjabloonparameter(s)!'); // alert } } text = text.replace(/aW~d6-8Ht#yV_5/g, "{{{"); // herstel code naar "{{{" --------------- /* {{Sub}} onderaan */ X = text.search(/{{sub}}/i); if (X > -1 && X < 50) {text = text.replace(/{{sub}}\n?/i, '') + '{{Sub}}';} /* lege regels voor {{sub}} */ text = text.replace(/\n ?\n*{{sub}}/ig,'\n{{Sub}}'); /* <tr> |- */ text = text.replace(/\|-+/g, "|-"); /* overbodige laatste <tr> */ text = text.replace(/ *\|-\x20*\n *\|}/g, "|}"); /* wikicode hr: 4 streepjes */ text = text.replace(/^-{5,}/g, "----"); text = text.replace(/\n-{5,}/g, "\n----"); /* http:// */ prev = text; text = text.replace(/http:\/\//ig, 'https://'); if (!(prev == text)) {debug('Check externe links (https)!');} // alert /* "xxe eeuw" in tekst */ { // 20220119 /* disabled: mag geen _links_ wijzigen ! 20220215 text = text.replace(/(?<=(1|2)?[0-9])e eeuw/g,'^e eeuw'); text = text.replace(/(?<=(1|2)?[0-9])e-eeuw/g,'^e-eeuw'); */ } text = text.replace(/\[\[categorie:/ig, "[[Categorie:"); text = text.replace(/\[\[:categorie:/ig, "[[:Categorie:"); /* Afsluitende tag op Categorie: 20220124, v2 */ if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 14) { text = text.replace(/'''{{PAGENAME}}(?!''')/i, "'''{{PAGENAME}}'''"); } /* Check op nested span tags - 20220218 */ /* if (text.search(/<\/span( color)?> ?<\/span>/i) > -1 ){ // alert('Check: nested span tags!?'); text = text.replace(/"><span style="/ig, ' ') // erg bot: alleen voor eco tuin ?? text = text.replace(/<\/span( color)?><\/span>/ig, '</span>'); // ,, } */ /* {{Fase0..4}} -> {{Fase|0..4}} */ text = text.replace(/\{\{Fase(?=[0-4])/ig, '{{Fase|'); // 20250810 /* geen lege regel na kopje - 20230724 */ text = text.replace(/==\n\n(?!==)/g, "==\n"); // komma vóór <ref> // 20251004 text = text.replace(/ \<\/ref\>/ig, '</ref>'); text = text.replace(/ \<\/cite\>/ig, '</cite>'); // links wp fixen: // 20251004 if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 0) { text = text.replace(/\[\[:?w:(nl:)?(.*?)\]\]/ig , '{{Wp|$2}}'); } text = text.replace(/\{\{W\|/ig, '{{Wp|'); // 20251008 // objSummary.value = 'Lintfouten: Verouderde HTML elementen'; // objSummary.value = 'lf'; // 20260323 //aap . + * ? ^ $ ( ) [ ] { } | / \ /* if (mw.config.get('wgTitle').indexOf("Programmeren in TI-Basic/") > -1) { // 20260420 text = text.replace(/\{\{Links\}\}\n/i, ""); // text = text + String.fromCharCode(13, 10) + "{{Links}}"; text = text + "{{Links}}"; } */ text = text.replace(/\{\{00%/, "{{0%"); // 20260418 /* 20260413: text = text.replace(/ategorie:GFDL afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met GFDL Licentie"); text = text.replace(/ategorie:Afbeelding naar licentie/ig, "ategorie:Bestand naar licentie"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Afbeelding beschikbaar op commons met dezelfde naam/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand beschikbaar op commons met dezelfde naam"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Afbeelding beschikbaar op commons/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand beschikbaar op commons"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Afbeeldingen niet te verplaatsen naar Wikimedia Commons/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand niet te verplaatsen naar Wikimedia Commons"); text = text.replace(/ategorie:PD-afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met PD Licentie"); text = text.replace(/ategorie:Ewmulti-afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met Ewmulti Licentie"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen zonder geldige licentie/ig, "ategorie:Bestanden zonder geldige licentie"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Verplaats naar Wikimedia Commons/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand te verplaatsen naar Wikimedia Commons"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen met Creative Commons Licentie by-sa/ig, "ategorie:Bestanden met Creative Commons Licentie by-sa"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen met Creative Commons Licentie by/ig, "ategorie:Bestanden met Creative Commons Licentie by"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestand"); text = text.replace(/ategorie:Creative Commons-afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met Creative Commons Licentie"); */ text = text.replace(/\{\{Information/i, "{{Informatie"); //text = text.replace(/\{\{Links\}\}\n/i, ""); // 20260412 //text = text.replace(/\{\{Sub\}\}/i, "{{Sub}}\n{{Links}}"); text = text.replace(/Youtube/g, "YouTube"); // 20260406 text = text.replace(/{{Clearboth/ig, "{{Clear both"); // 20260323 text = text.replace(/{{Clearleft/ig, "{{Clear left"); text = text.replace(/( |&nbsp;){0,3}<ref(?!erences)/ig, '&nbsp;<ref'); // 1 spatie voor <ref> 20260121 text = text.replace(/<ref(.*)?> <ref/ig, '<ref$1><ref'); // tenzij 2 x ref na elkaar text = text.replace(/\{\{L\|(.*)\}\}/ig, '[[../$1/]]'); // {{L|x}} -> [[../x/]] 20251229 text = text.replace(/#DOORVERWIJZING ?/ig, '#Redirect '); text = text.replace(/\{\{Boeksjabloon[^ \(]/ig, '{{Index basis\n'); text = text.replace(/\|naam cursus/ig, '|titel'); if (mw.config.get('wgPageName').indexOf('Sjabloon:Index_') > -1) { // mw.config.get('wgPageName') geeft {{FULLPAGENAME}} ! text = text.replace(/## ?\[\[/g , '**[['); text = text.replace(/# ?\[\[/g , '*[['); // ??? text = text.replace(/\[\[Categorie:Sjablonen index\]\]\n?/ig, ''); } // {{tl}}: // text = text.replace(/\{\{tl\|(a-z)/ig, '{{Tl|' + '$1'.toUpperCase()); // werkt niet // text = text.replace(/\{\{tl\|(a-z)/ig, '{{Tl|' + String($1).charAt(0).toUpperCase()); // crasht // komma in getal -> punt - verder testen! - werkt maar t/m 999,999! : // text = text.replace(/([0-9]{1,3}),([0-9]{3})/g, '$1.$2'); text = text.replace(/\{\{Schaak\/Bord\|=/ig , '{{Schaak/Bord2'); // 20251030 text = text.replace(/\|\n\|=/ig , '|\n|'); text = text.replace(/(\n[1-8].*?)= ?\n/ig , '$1\n'); text = text.replace(/(\n[1-8].*?)= ?\n/ig , '$1\n'); text = text.replace(/\{\{HTML-standaardattributen/ig, '{{HTML standaardattributen'); text = text.replace(/\{\{HTML (tags|elementen)/ig, '{{Navigatie HTML elementen'); // 20251016 text = text.replace(/\[\[(:)?File:/ig, '[[$1Bestand:'); // 20251009 text = text.replace(/\[\[(:)?Image:/ig, '[[$1Afbeelding:'); text = text.replace(/\n\n?\{\{Recepten\}\}/ig, '\n{{Navigatie recepten}}'); // 20251012 text = text.replace(/\{\{Beg\}\}/ig, '{{Begin}}'); // 20251022 text = text.replace(/\{\{Boekenplanken\}\}/ig, '{{Navigatie boekenplanken}}'); // 20251022 /*** Eenmalige acties ***/ text = text.replace(/\[\[Kookboek\/\bDessert\b/ig, '[[Kookboek/Nagerecht'); // 20251012 text = text.replace(/\{\{TOCRechts/ig, '{{TOC rechts'); // 20230417 text = text.replace(/\{\{Wikt(?=(\||\}))/ig, '{{Wiktionary'); // 20230514 text = text.replace(/\{\{Woordenboek Index\}/ig, '{{Alfabet met links}'); // 20230520 text = text.replace(/se wikipedia/ig, 'stalige Wikipedia'); // 20230614 text = text.replace(/background: ?none;? ?/ig, ''); // 20250711 text = text.replace(/\n?\n\n\n\{\{Recepten\}\}/ig, '\n\n{{Recepten}}'); // 20250805 text = text.replace(/\{\{Recept\n\|\n/ig, '{{Recept\n'); // 20250805 text = text.replace(/(?<![a-zA-Z])NB(\.(\:)?|\:) ?/g, 'NB '); // 20250817 text = text.replace(/Wiskunde voor MBO techniek\//g, 'Wiskunde voor MBO techniek 1/'); // 20250824 /*** Archief eenmalige acties ***/ /* text = text.replace(/\{\[Clear both/ig , "{{Clear both"); text = text.replace(/{{Clearright/ig , "{{Clear right"); text = text.replace(/{{Boeken/ig , "{{Post-it/Boeken"); // tbv. Maatschappijleer/Alfabetische woordenlijst maatschappijleer - 20260303: // text = text.replace(/; ?<<!-- ?/ig , ';<!--'); // text = text.replace(/ ?-->span>/ig , '-->'); // text = text.replace(/;<\/span>/ig , ';'); // text = text.replace(/\[\[Categorie:Land\]\]/ig, '[[Categorie:Land in Europa]]'); // 20260125 if (mw.config.get('wgTitle').indexOf('Atlas van') > -1) { // wd-properties vervangen; 20260119 text = text.replace(/(property|statements):P18/ig, '$1:afbeelding'); text = text.replace(/(property|statements):P31/ig, '$1:is een'); text = text.replace(/(property|statements):P35/ig, '$1:staatshoofd'); text = text.replace(/(property|statements):P47/ig, '$1:grenst aan'); text = text.replace(/(property|statements):P122/ig, '$1:regeringsvorm'); text = text.replace(/(property|statements):P206/ig, '$1:gelegen in of aan waterlichaam'); text = text.replace(/(property|statements):P361/ig, '$1:onderdeel van'); text = text.replace(/(property|statements):P571/ig, '$1:datum van oprichting of creatie'); text = text.replace(/(property|statements):P1539/ig, '$1:vrouwelijke bevolking'); text = text.replace(/(property|statements):P1540/ig, '$1:mannelijke bevolking'); text = text.replace(/(property|statements):P2131/ig, '$1:bruto binnenlands product'); } // tbv. [[Wikibooks:Lijst van eigenschappen van Wikidata-items]]: (20251211)) text = text.replace(/\<br\>\[\[d:Property talk:P[0-9]{1,5}\|talk\]\]\<br\>\[\[d:Wikidata:Database reports\/Constraint violations\/P[0-9]{1,5}\|covi\]\]\|/ig, '|'); // voor [[Onderwijs in relatie tot P2P]] : text = text.replace(/tot P2P\/(.*)/g, 'tot P2P/$1|$1]]'); text = text.replace(/{{StringReplace ?\|/ig, '{{Replace|'); if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 3) { // "Overleg gebruiker"; 20251116 text = text.replace(/\{\{Zandbak\}\}/ig, '{{Zb}}'); } text = text.replace(/\{\{Bladeren(2|3)/ig, '{{Bladeren4'); // 20230531 text = text.replace(/\[\[Categorie:Weglaten bij afdrukken.*?\]\]\n?/ig, ''); // 20251024 text = text.replace(/\{\{Miljoen/ig, '{{Afronden'); // 20251005 // lintfouten: Ingebedde stijlregel voor de achtergrondkleur zonder bijbehorende tekstkleur // 20250711 text = text.replace(/(color: ?(black|inherit); ?)?background(-color)?:/ig, 'color: inherit; background-color:'); if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 14) { // 20251009 if (mw.config.get('wgTitle').indexOf('- inhoud') > -1) { text = text.replace(/\n?\[\[Categorie:Hoofdstuk.*?\]\]\n?/ig, ''); if (text.indexOf('Categorie:Inhoud') > -1) { // window.location.assign('https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Categorie:Inhoud'); return; } text = text.replace(/\n?\[\[Categorie:Inhoud\]\]\n?/ig, ''); text = text + '[[Categorie:Inhoud]]\n'; // toevoegen indien cat:hoofdstuk nog niet aanwezig // werkt niet (edit wordt niet opgeslagen): // var Button = document.getElementById("wpSave"); // Button.click(); } } var X = mw.config.get('wgPageName'); document.write(X + '__'); var Y = X.search('Wikibooks:Infobox/'); document.write(Y + '__'); if (Y > -1) { document.write('ja__'); text = text.replace(/--\>\|.*boekenplank.*(taal( en letterkunde)?|talen)/ig, '-->| boekenplank = Taal en letterkunde');// 2025100? } text = text.replace(/\{\{Abc\}\}/ig, '{{Alfabet met ankers}}'); // 20230414 text = text.replace(/\[\[Categorie\:Sjablonen sjabloondocumentatie/ig, '[[Categorie:Sjabloondocumentatie'); text = text.replace(/Moderne/g , 'moderne'); // 20251006 text = text.replace(/Hedendaagse/g , 'hedendaagse'); text = text.replace(/Architectuur/g , 'architectuur'); // rode (wp-)links ontlinken: // tbv. [[Veelvoorkomende misvattingen/Wetenschap en technologie]] // "lazy" mode: (.*?) - https://javascript.info/regexp-greedy-and-lazy ! :-) // problemen: // * afb. met link(s) in de caption gaan stuk -> handmatig op te lossen // * links met afwijkende omschrijving worden zichtbaar -> niet ,, // 2: te behouden links veiligstellen: text = text.replace(/\[\[((Afbeelding|Bestand|bibcode|doi|File|Image|Media):.*?)\]\]/ig, 'REPL251005pre$1REPL251005post'); // 3: alle overige links omzetten naar tekst: text = text.replace(/\[\[(.*?)\]\]/ig, '$1'); text = text.replace(/\[\[(.*?)\]\]/ig, '$1'); // 2e keer tbv. geneste links! // 4: te behouden links herstellen: text = text.replace(/REPL251005pre/g, '[['); text = text.replace(/REPL251005post/g, ']]'); */ /* text = text.replace(/{{Receptmetafbeelding/ig, '{{Infobox recept'); // 20230312, 20251011 te gretig; text = text.replace(/,\<ref\>(.*)\<\/ref\>/ig , '<ref>$1</ref>,'); // 20251004 text = text.replace(/\[Spaans\/Les( |_)0/ig , '[Spaans/Les '); // 20250930 text = text.replace(/Categorie\:Ingrediënt\/Drank/ig , 'Categorie:Drank') // 20250929 text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Fruit/ig , 'Categorie:Fruit') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Gevogelte/ig , 'Categorie:Gevogelte') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Graan/ig , 'Categorie:Graan') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Groente/ig , 'Categorie:Groente') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Zuivel/ig , 'Categorie:Zuivel') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Vruchtensap/ig , 'Categorie:Vruchtensap') // ,, */ /* text = text.replace(/Italiaans.*Antwoorden.*\]\]/g, mw.config.get('wgTitle') + '/Antwoorden]]'); // 20250920 */ /* text = text.replace(/Italiaans\/Les0?/g, 'Italiaans/Les '); // 20250920 */ /* text = text.replace(/ hele )/ig, ' heel '); //20250920 */ /* text = text.replace(/WikiJunior/g, 'Wikijunior'); // 20250718 */ /* text = text.replace(/\{\{TOCLinks/ig, '{{TOC links'); // 20230417 */ /* text = text.replace(/\/(.{1,65})\]\]/ig, '/$1|$1]]'); // 20250903 */ /* text = text.replace(/\{\{Uitleg\|(.{5,43})\|(.{5,43})\}\}/ig, '{{Hover|tekst=$2|hovertekst=$1}}'); // 20250901 */ /* text = text.replace(/\{\{Tuin(\n|\|)/i, '{{Tuinkalender'); // 20250803 */ /* text = text.replace(/\{\{Tuinkalender\|Pagina.*tuinieren\/(.*)\|tuinkalender\]\]\n?\|Onderdeel\=(.*)\n\}\}/i, '{{Tuinkalender|$1|$2}}'); // 20250831 */ /* text = text.replace(/(?<=g)allerij/ig, 'alerij'); // 20230614 */ /* text = text.replace(/(?<=t)utti frutti/ig, 'uttifrutti'); // 20250817 */ /* text = text.replace(/\{\{\#babel\:/ig, '{{Babel|'); // 20250813 */ /* text = text.replace(/\n/g, ']]\n'); // 20250812 */ /* text = text.replace(/gerbuik/g, 'gebruik'); // 20250806 */ /* text = text.replace(/\{\{Noindex\}\}/ig, '__NOINDEX__'); */ /* text = text.replace(/\{\{Clear\}\}/ig, '{{Clearboth}}'); */ /* text = text.replace(/\| ?Naam ? ?= ? ?{{PAGENAME}}/, '| Naam = '); // 20250805 */ /* text = text.replace(/Categorie:Sjablonen voor een bepaald boek/ig, 'Categorie:Sjablonen talen en dialecten'); */ /* text = text.replace(/Categorie\:Fase(?=[0-4])/ig, 'Categorie:Fase ');*/ // 20250803 /* 1e img van Sjabloon:Gestarte boeken verwijderen */ // text = text.replace(/ ?\[\[Bestand:.-4\.svg\|.px\]\] ?/ig , '\n'); // 20250722 // text = text.replace(/ /ig , ' '); // text = text.replace(/\* ? ?/ig , '<br>\n'); // text = text.replace(/\]\] \{\{/ig , ']]{{'); // text = text.replace(/\{\{0%/ig , '00%'); //text = text.replace(/Chillipepers\.nl/ig, 'chillipepers.nl'); // 20250722 //text = text.replace(/Chillipeper\.nl/ig, 'chillipeper.nl'); // ,, // text = text.replace(/Basiskennis( |_)chemie6\//g, 'Basiskennis chemie 6/'); // 20250906 // // document.getElementById('wpSummary').value = 'lf'; werkt niet!?? // --------------------------------------------------------------------------------------------- /* tbv. lintfouten op overleg gebruiker */ // text = text.replace(/('''|\<\/?b\>)/ig, ""); /* 20230627 */ /* tbv. verkeerd geneste tags op overleg:gebruiker */ // text = text.replace(/\<\/?span.*?\>/ig, ""); /* 20230627 */ // obj.value = 'Lintfouten: Verkeerd geneste tags'; /* test: CSS beter leesbaar maken - 20230519 */ text = text.replace(/(?<=style\=\".*): *(?=\>)/ig, ": "); /* too greedy; check "http(s):, /File: etc. ! */ text = text.replace(/(?<=style\=\"); ?(?=\")/ig, "; "); /* ------ oud ------------- text = text.replace(/\[\[Categor(ie|y):Sjablonen(?=[\||\]\]])/ig, '[[Categorie:Sjablonen Wikibooks-gebruikers'); text = text.replace(/\[\[Categor(ie|y):Sjablonen(?=[\||\]\]])/ig, '[[Categorie:Sjablonen voor een bepaald boek'); // "xxe eeuw" in titel { // 20220119 var title = mw.config.get('wgTitle'); var pattern = /(?<=(1|2)?[0-9])e-eeuw/; if (text.search(/{{DISPLAYTITLE:/) == -1) { if (title.search(pattern) > -1) { text = '{{DISPLAYTITLE:' + title.replace(pattern,'^e-eeuw') + '}}' j+ text; } } else debug('{{DISPLAYTITLE: is niet vervangen'); } // tijdelijk (tbv "Lintfouten: Afsluitende tag ontbreekt") text = text.replace(/{{cat\|?/ig, "{{Cat"); text = text.replace(/{{boekcat\|/ig, "{{Boekcat"); text = text.replace("'''{{PAGENAME}}", "'''{{PAGENAME}}'''"); */ /* verplaatsen naar andere categorie: text = text.replace(/\[\[Categorie:Aardrijkskunde/ig, "[[Categorie:Geografie"); */ /* sig BeeBringer: text = text.replace(/\[\[Bestand:BeeBringer.png\‎]\].*?\<\/sup>/, '\n[[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] [[Overleg_gebruiker:BeeBringer|overleg]]'); text = text.replace(/u wijzingen/, 'uw wijzigingen'); */ /* div. typefouten */ // text = text.replace(/(?<=w)ijzingen/, 'ijzigingen'); text = text.replace(/paramaters/, 'parameters'); /*** Einde ***/ /* niets veranderd? */ if (obj.value == text) return; /* exit */ obj.value = text; /* klaar om op te slaan */ // obj.value = obj.value + '\n\n' + text; // TIJDELIJK!! /*** Samenvatting ***/ var obj = document.getElementById('wpSummary'); // obj.value = 'cat'; // obj.value = 'Lintfouten: Verouderde HTML-elementen'; // obj.value = 'Lintfouten: Afsluitende tag ontbreekt'; /* tijdelijk (voor eenmalige acties): */ // obj.value = '[[Categorie:Sjablonen voor een bepaald boek]]'; // obj.value = '[[Categorie:Sjablonen Wikibooks-gebruikers]]'; /*** Niet volgen tenzij reeds eerder gevolgd ***/ var obj = document.getElementById('ca-watch'); if (obj) {document.getElementById('wpWatchthis').checked = false;} return; } function addPurgeTab() { /* Voegt een "purge" tabje toe (bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Pjetter/monobook.js) */ if(!document.getElementById) return; var x = document.getElementById('ca-history'); if(! x) { return; } var tabs = document.getElementById('p-cactions').getElementsByTagName('ul')[0]; if(x.children) { x = x.children[0]; } else { x = x.childNodes[0]; } addlilink(tabs, x.href.replace(/=history/, "=purge"), 'purge', 'ca-purge'); // ta['ca-purge'] = ['g', 'Purge the internal cache for this page']; // "ta is not defined" } function addlilink(tabs, url, name, id) { /* voegt tabjes toe (bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Pjetter/monobook.js) */ var na = document.createElement('a'); na.href = url; na.appendChild(document.createTextNode(name)); var li = document.createElement('li'); li.id = id; li.appendChild(na); tabs.appendChild(li); return li; } function experiment() { // (om 'Inklappen' resp. 'Uitklappen' te vervangen) UitklapDivHide = '▲'; // U+25B2 kleiner: ▴ u+25B4 werkt niet UitklapDivShow = '▼'; // U+25BC kleiner: ▾ u+25BE ,, ,, } function automatePurgeConfirmationDialog() { /* Automate purge confirmation dialog. (https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Purge) */ if (mw.config.get('wgAction') === 'purge' ) { $('form[action*="action=purge"]').submit(); } return; } function markeerLintErrors() { // 20220114 // Markeert aantallen > 0 op Speciaal:LintErrors met een rode achtergrond. if (! (mw.config.get('wgPageName') == 'Speciaal:LintErrors')) return; /* exit */ var list = document.getElementsByTagName("BDI"); if (list.length == 0) return; for (i=0; i<list.length; i++) { if (! (list[i].innerHTML == '(0 fouten)')) { list[i].style.background = '#ff8080'; } } return; } function createDebug() { // v2, 20220113 // Creëert een debug-venster direct boven het bewerkingsvak. var obj = document.getElementById('wpTextbox1'); var parent = document.getElementById('editform'); var newItem = document.createElement("DIV"); newItem.id = 'debug'; newItem.style.display='none'; var textnode = document.createTextNode(""); newItem.appendChild(textnode); parent.insertBefore(newItem, obj); } function debug(txt) { // Voegt een regel tekst toe aan het debug-venster. var obj = document.getElementById('debug'); if (obj == null) return; /* exit */ obj.style.display = 'block'; obj.innerHTML = obj.innerHTML + txt.replace(/</g,'&lt;') + '<br>'; } function massDelete() { /* tbv. verwijderen ~450 pagina's, zie lijst op LJET/Gewenste pagina's */ if (mw.config.get('wgTitle').indexOf('Leer jezelf') == -1) return; if (mw.config.get('wgAction') != 'delete') return; document.getElementById('ooui-php-2').value = 'Verwijdersessie 3 september 2025'; document.getElementById("deleteconfirm").submit(); return; } function insertTekst() { var title = mw.config.get('wgTitle'); if ((title.search(/Kookboek [0-9]{1,2} /i)) == 0) { if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 10) { if (mw.config.get('wgAction') == 'view') { window.location += '?action=edit'; var text = document.getElementById('wpTextbox1').value; text = '__EXPECTUNUSEDCATEGORY__\n' + text; } } } return; } function capFirst(str) { /* fix all-caps en camel-case */ return str[0].toUpperCase() + str.slice(1).toLowerCase(); } // </nowiki> fnwg0ovlzad82grldh3awnq3cyd95wt 424994 424993 2026-05-02T07:00:55Z Erik Baas 2193 424994 javascript text/javascript // <nowiki> // importScript('Gebruiker:Erik Baas/markeer.js'); /* markeer & next*/ // var X='ja'; // ?? $(function () { /* const collection = document.getElementsByClassName("cdx-button"); alert(collection[0].innerHTML); alert(collection[1].innerHTML); */ // loadWikidataInfo(); importScript('Gebruiker:Erik Baas/fwikidata.js'); // insertTekst(); // massDelete(); automatePurgeConfirmationDialog(); /* if (mw.config.get('wgTitle').indexOf("Programmeren in TI-Basic/") > -1) { // 20260420 AutoEdit(); } */ replaceObsoleteHTMLTags(); markeerLintErrors(); addSubpagesLink(); addPurgeTab(); return; }); function AutoEdit() { if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 0) { // 0=(main), 3=Overleg gebruiker, 10=Template if (mw.config.get('wgAction') == 'view') { if (mw.config.get('wgDiffOldId') == null) { // of wgDiffNewId ? window.location += '?action=edit'; } } } return; } function loadWikidataInfo() { /* Wikidata; 20260130 bron: https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Wikidata&oldid=70312736#Geschiedenis */ if ( mw.config.get( 'wgNamespaceNumber' ) === 0 ) { // importScriptURI("//www.wikidata.org/w/index.php?title=User:Yair rand/WikidataInfo.js&action=raw&ctype=text/javascript"); importScriptURI("//nl.wikibooks.org/w/index.php?title=User:Erik_Baas/WikidataInfo.js&action=raw&ctype=text/javascript"); } return; } function addSubpagesLink() { /* * Voegt een link "Subpagina's" toe aan de sectie "hulpmiddelen". * Gebaseerd op de code in [[:commons:MediaWiki:Common.js]]. * Bron: https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-subpages.js * Onderhoud: [[User:Krinkle]] */ var i18n = { en: "Subpages", fr: "Sous-pages", nl: "Subpagina's" }; if ( [ 'Special', 'File', 'Category' ].indexOf( mw.config.get( 'wgCanonicalNamespace' ) ) === -1 ) { var text = i18n[ mw.config.get( 'wgUserLanguage' ) ] || i18n.nl; var link = mw.util.getUrl( 'Speciaal:Voorvoegselindex/' + mw.config.get( 'wgPageName' ) + '/' ); mw.util.addPortletLink( 'p-tb', link, text, '', 'Subpagina\'s van deze pagina'); }; return; } function replaceObsoleteHTMLTags() { var prev = '', sub='', subColor='', subFace='', subSize='', found='', text='', res='', X, Y, Z; var objSummary = document.getElementById('wpSummary'); var obj = document.getElementById('wpTextbox1'); if (obj == null) return; /* exit */ if (! (mw.config.get('wgPageContentModel') == 'wikitext')) return; /* exit */ var text = '' + obj.value; if (text.search(/{{Wiu[2,3]/i) > -1) { alert('Stop: werk in uitvoering!'); return; /* exit */ } createDebug(); /* <font> */ while (true) { // common pt. 1 X = /<font.*?>/i.exec(text); // .exec: if not found: X=null, X[0] etc. = undefined !! if (X == null) break; // geen font-tags X = X + ''; // !! subColor = subFace = subSize = X.replace(/(\x22|\x27)/g, ""); // - ' en " /* <font color> */ if (subColor.search(/color/i) > -1) { subColor = /color *= *[a-z,0-9,#]*/i.exec(subColor) + ''; // !! if (subColor) { subColor = subColor.replace(/ *= */, ": ") + ";"; subColor = subColor.toLowerCase(); } } else {subColor = null;} // geen color-attribute /* <font face> */ if (subFace.search(/face/i) > -1) { subFace = subFace.replace(/ *, */g, ","); subFace = /face *= *[a-z,0-9,\,]*/i.exec(subFace) + ''; // !! if (subFace) { subFace = subFace.replace(/,/g, ', '); subFace = subFace.replace(/face *= */i, 'font-family: ') + ';'; } } else {subFace = null;} // geen face-attribute /* <font size> */ // todo // tijdelijk: subSize = null; if (subSize.search(/size/i) > -1) { debug(subSize); // <font color=red face=Tahoma size=3> subSize = /(?<=size *= *).*?(?=(\x20,'>'))/i.exec(subSize) + ''; debug(subSize); // // subSize = subSize.replace(/.../, "..."); } else {subSize = null;} // geen size-attribute // tijdelijk: subSize = null; // common pt. 2 Y = '<span style="'; //debug(Y); if (subColor) Y += subColor; //debug(Y); if (subFace) Y += (subColor ? ' ' : '') + subFace; //debug(Y); if (subSize) Y += (subColor || subFace ? ' ' : '') + subSize; //debug(Y); Y += '">'; //debug(Y); text = text.replace(X,Y); text = text.replace(/<\/font/ig, "</span"); } // while (true) /* ToDo: - font color/size/face !!! - uitzonderingen maken voor elementen tussen blockquote-, nowiki-, pre- en comment-tags ! */ /*** Obsolete elements:***/ /* <big> */ text = text.replace(/(<big>){3,6}/ig, '<span style="font-size: xx-large;">'); //xxx-large werkt niet in Chrome ! text = text.replace(/(<big>){2}/ig, '<span style="font-size: x-large;">'); // 20220106: x-large voor zon en water if (mw.config.get('wgTitle').indexOf("Leer jezelf ecologisch tuinieren") > -1) { text = text.replace(/(?<=\| *zon *=.*)<big>/ig, '<span style="font-size: x-large;">'); text = text.replace(/(?<=\| *water *=.*)<big>/ig, '<span style="font-size: x-large;">'); } text = text.replace(/<big/ig, '<span style="font-size: large;"'); text = text.replace(/(<\/big *[a-z|0-9]*>){1,6}/ig, "</span>"); /* <center> */ text = text.replace(/<center/ig, '<div style="text-align: center;"'); text = text.replace(/<\/center/ig, "</div"); /* <small> */ text = text.replace(/(<small>){3,6}/ig, '<span style="font-size: xx-small;">'); text = text.replace(/(<small>){2}/ig, '<span style="font-size: x-small;">'); text = text.replace(/<small/ig, '<span style="font-size: smaller;"'); text = text.replace(/(<\/small *[a-z|0-9]*>){1,6}/ig, "</span>"); /* <source> 20220116 */ text = text.replace(/<source/ig,'<syntaxhighlight'); text = text.replace(/<\/source/ig,'</syntaxhighlight'); /* <strike> */ text = text.replace(/<strike/ig, "<s"); text = text.replace(/<\/strike/ig, "</s"); /* <tt> */ text = text.replace(/<tt/ig, "<code"); text = text.replace(/<\/tt/ig, "</code"); /*** Diversen: ***/ /* <br> */ text = text.replace(/\x20*<\/?br\x20?\/? ?>/ig, "<br>"); /* <br clear=left/right/all/both> */ text = text.replace(/\x20*<br clear ?= ?(\x22|\x27)?left(\x22|\x27)?\x20?\/?>/ig, '<br style="clear: left;">'); text = text.replace(/\x20*<br clear ?= ?(\x22|\x27)?right(\x22|\x27)?\x20?\/?>/ig, '<br style="clear: right;">'); text = text.replace(/\x20*<br clear ?= ?(\x22|\x27)?(all|both)(\x22|\x27)?\x20?\/?>/ig, '<br style="clear: both;">'); /* <hr> */ text = text.replace(/<\/?hr\x20?\/?>/ig, "<hr>"); text = text.replace(/\[\[categorie/ig, "[[Categorie"); text = text.replace(/\[\[afbeelding/ig, "[[Afbeelding"); /* prettytable */ text = text.replace(/prettytable/ig, "wikitable"); /* WSBN nummer :-( */ text = text.replace(/\[WSBN( |-|_)?nummer/ig, " [WSBN"); text = text.replace(/.*Hier.*onderhoudsmeldingen.*\n/ig, ""); /* . ná <ref> */ while(true) { X = /(?<!\.) ?<ref>.*?<\/ref>\./.exec(text); if (X == null) break; Y = X[0].replace(/ ?<ref>/,'.<ref>'); Y = Y.replace('</ref>.','</ref>'); text = text.replace(X,Y); } /* sjablonen en Magic Words */ text = text.replace(/{{{/g, "aW~d6-8Ht#yV_5"); // vervang "{{{" tijdelijk door code om varabelen te onderscheiden van sjablonen /* Magic Words - 20230323 */ text = text.replace(/\{\{#categorytree:/g, "{{#Categorytree:"); text = text.replace(/\{\{#expr:/g, "{{#Expr:"); text = text.replace(/\{\{\s?#if:\s?/ig, "{{#If:"); text = text.replace(/\{\{ ?#invoke:/g, "{{#Invoke:"); text = text.replace(/\{\{ ?#pos:/g, "{{#Pos:"); text = text.replace(/\{\{ ?#switch:/g, "{{#Switch:"); /* Magic Words met 2 hoofdletters: 20230421 */ text = text.replace(/\{\{ ?#ife/ig, "{{#IfE"); /* oud: text = text.replace(/\{\{ ?#iferror:/g, "{{#IfError:"); text = text.replace(/\{\{ ?#ifexpr:/g, "{{#IfExpr:"); text = text.replace(/\{\{ ?#ifexist:/g, "{{#IfExist:"); text = text.replace(/\{\{ ?#ifeq:/g, "{{#IfEq:"); */ /* ISBN 20230625 */ // text = text.replace(/ISBN\s{1,3}/ig, "{{ISBN|"); // debug ("ISBN checken!"); // text = text.replace(/(?<=\{\{ISBN\|[0-9%s]{8,13})(( )|\.|,|\n)/ig, "}} "); // <- /* ISBN exp. 20240121 */ text = text.replace(/ISBN\s{1,3}([0-9]\-?)*/ig, "{{$&}}"); text = text.replace(/\{\{ISBN\s{1,3}/ig, "{{ISBN|"); /* Sjabloonredirects vervangen 20220209 */ text = text.replace(/{{Beg(innetje)?}}/ig, "{{Begin}}"); text = text.replace(/{{Alleen afdrukken ?(\|\n|\n\|)/ig, '{{Alleen afdrukken inline\n|\n'); // extra \n tbv. sommige wikicodes text = text.replace(/{{Alleen afdrukken ?\|/ig, '{{Alleen afdrukken inline|'); text = text.replace(/{{Herhalen ?\|/ig, '{{Repeat|'); text = text.replace(/{{Niet afdrukken ?(\|\n|\n\|)/ig, '{{Niet afdrukken block\n|\n'); // extra \n tbv. sommige wikicodes text = text.replace(/{{Niet afdrukken ?\|/ig, '{{Niet afdrukken block|'); text = text.replace(/\n\| *Moeilijkheid *= *[ a-zA-Z]*/ig, ''); // 20251012 text = text.replace(/{{Zieook ?(\|\n|\n\|)/ig, '{{Zie ook\n|\n'); // extra \n tbv. sommige wikicodes text = text.replace(/{{Zieook ?\|/ig, '{{Zie ook|'); /* text = text.replace(/{{Crd ?\|/ig, '{{Akkoord|'); klaar */ /* text = text.replace(/{{Akkoorden ?\|/ig, '{{Akkoord|'); klaar */ // eerst toepassen op _alle_ sjablonen, ipv. check op overbodige "|" ? /* sjabloonnaam met hoofdletter */ { while(true){ X = /{{[a-z]/.exec(text); if (X == null) break; Y = X[0].toUpperCase(); text = text.replace(X,Y); } /* Idem in Sjabloon:Tl: 20230421 -- ToDo while(true){ X = /{{tl\|[A-Za-z]/i.exec(text); alert("X1=" + X); if (X == null) break; alert("X2=" + X); Y = X[0].toUpperCase(); alert("Y=" + Y); text = text.replace(X, "{{Tl|" + Y); alert("3=" + text.replace(X, "{{Tl|" + Y)); / alert(X + " - " Y + " - " + text.replace(X, "{{Tl|" + Y)); } */ // overbodige pipe na sjabloonnaam prev = text; text = text.replace(/(?<={{[a-z,0-9, ,-]*) *\| *\n/ig, '\n|\n'); if (!(prev == text)) { debug('checken: evt. eerste sjabloonparameter(s)!'); // alert } } text = text.replace(/aW~d6-8Ht#yV_5/g, "{{{"); // herstel code naar "{{{" --------------- /* {{Sub}} onderaan */ X = text.search(/{{sub}}/i); if (X > -1 && X < 50) {text = text.replace(/{{sub}}\n?/i, '') + '{{Sub}}';} /* lege regels voor {{sub}} */ text = text.replace(/\n ?\n*{{sub}}/ig,'\n{{Sub}}'); /* <tr> |- */ text = text.replace(/\|-+/g, "|-"); /* overbodige laatste <tr> */ text = text.replace(/ *\|-\x20*\n *\|}/g, "|}"); /* wikicode hr: 4 streepjes */ text = text.replace(/^-{5,}/g, "----"); text = text.replace(/\n-{5,}/g, "\n----"); /* http:// */ prev = text; text = text.replace(/http:\/\//ig, 'https://'); if (!(prev == text)) {debug('Check externe links (https)!');} // alert /* "xxe eeuw" in tekst */ { // 20220119 /* disabled: mag geen _links_ wijzigen ! 20220215 text = text.replace(/(?<=(1|2)?[0-9])e eeuw/g,'^e eeuw'); text = text.replace(/(?<=(1|2)?[0-9])e-eeuw/g,'^e-eeuw'); */ } text = text.replace(/\[\[categorie:/ig, "[[Categorie:"); text = text.replace(/\[\[:categorie:/ig, "[[:Categorie:"); /* Afsluitende tag op Categorie: 20220124, v2 */ if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 14) { text = text.replace(/'''{{PAGENAME}}(?!''')/i, "'''{{PAGENAME}}'''"); } /* Check op nested span tags - 20220218 */ /* if (text.search(/<\/span( color)?> ?<\/span>/i) > -1 ){ // alert('Check: nested span tags!?'); text = text.replace(/"><span style="/ig, ' ') // erg bot: alleen voor eco tuin ?? text = text.replace(/<\/span( color)?><\/span>/ig, '</span>'); // ,, } */ /* {{Fase0..4}} -> {{Fase|0..4}} */ text = text.replace(/\{\{Fase(?=[0-4])/ig, '{{Fase|'); // 20250810 /* geen lege regel na kopje - 20230724 */ text = text.replace(/==\n\n(?!==)/g, "==\n"); // komma vóór <ref> // 20251004 text = text.replace(/ \<\/ref\>/ig, '</ref>'); text = text.replace(/ \<\/cite\>/ig, '</cite>'); // links wp fixen: // 20251004 if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 0) { text = text.replace(/\[\[:?w:(nl:)?(.*?)\]\]/ig , '{{Wp|$2}}'); } text = text.replace(/\{\{W\|/ig, '{{Wp|'); // 20251008 // objSummary.value = 'Lintfouten: Verouderde HTML elementen'; // objSummary.value = 'lf'; // 20260323 //aap . + * ? ^ $ ( ) [ ] { } | / \ /* if (mw.config.get('wgTitle').indexOf("Programmeren in TI-Basic/") > -1) { // 20260420 text = text.replace(/\{\{Links\}\}\n/i, ""); // text = text + String.fromCharCode(13, 10) + "{{Links}}"; text = text + "{{Links}}"; } */ text = text.replace(/\{\{00%/, "{{0%"); // 20260418 /* 20260413: text = text.replace(/ategorie:GFDL afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met GFDL Licentie"); text = text.replace(/ategorie:Afbeelding naar licentie/ig, "ategorie:Bestand naar licentie"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Afbeelding beschikbaar op commons met dezelfde naam/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand beschikbaar op commons met dezelfde naam"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Afbeelding beschikbaar op commons/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand beschikbaar op commons"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Afbeeldingen niet te verplaatsen naar Wikimedia Commons/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand niet te verplaatsen naar Wikimedia Commons"); text = text.replace(/ategorie:PD-afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met PD Licentie"); text = text.replace(/ategorie:Ewmulti-afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met Ewmulti Licentie"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen zonder geldige licentie/ig, "ategorie:Bestanden zonder geldige licentie"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Verplaats naar Wikimedia Commons/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand te verplaatsen naar Wikimedia Commons"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen met Creative Commons Licentie by-sa/ig, "ategorie:Bestanden met Creative Commons Licentie by-sa"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen met Creative Commons Licentie by/ig, "ategorie:Bestanden met Creative Commons Licentie by"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestand"); text = text.replace(/ategorie:Creative Commons-afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met Creative Commons Licentie"); */ text = text.replace(/\{\{Information/i, "{{Informatie"); //text = text.replace(/\{\{Links\}\}\n/i, ""); // 20260412 //text = text.replace(/\{\{Sub\}\}/i, "{{Sub}}\n{{Links}}"); text = text.replace(/Youtube/g, "YouTube"); // 20260406 text = text.replace(/{{Clearboth/ig, "{{Clear both"); // 20260323 text = text.replace(/{{Clearleft/ig, "{{Clear left"); text = text.replace(/( |&nbsp;){0,3}<ref(?!erences)/ig, '&nbsp;<ref'); // 1 spatie voor <ref> 20260121 text = text.replace(/<ref(.*)?> <ref/ig, '<ref$1><ref'); // tenzij 2 x ref na elkaar text = text.replace(/\{\{L\|(.*)\}\}/ig, '[[../$1/]]'); // {{L|x}} -> [[../x/]] 20251229 text = text.replace(/#DOORVERWIJZING ?/ig, '#Redirect '); text = text.replace(/\{\{Boeksjabloon[^ \(]/ig, '{{Index basis\n'); text = text.replace(/\|naam cursus/ig, '|titel'); if (mw.config.get('wgPageName').indexOf('Sjabloon:Index_') > -1) { // mw.config.get('wgPageName') geeft {{FULLPAGENAME}} ! text = text.replace(/## ?\[\[/g , '**[['); text = text.replace(/# ?\[\[/g , '*[['); // ??? text = text.replace(/\[\[Categorie:Sjablonen index\]\]\n?/ig, ''); } // {{tl}}: // text = text.replace(/\{\{tl\|(a-z)/ig, '{{Tl|' + '$1'.toUpperCase()); // werkt niet // text = text.replace(/\{\{tl\|(a-z)/ig, '{{Tl|' + String($1).charAt(0).toUpperCase()); // crasht // komma in getal -> punt - verder testen! - werkt maar t/m 999,999! : // text = text.replace(/([0-9]{1,3}),([0-9]{3})/g, '$1.$2'); text = text.replace(/\{\{Schaak\/Bord\|=/ig , '{{Schaak/Bord2'); // 20251030 text = text.replace(/\|\n\|=/ig , '|\n|'); text = text.replace(/(\n[1-8].*?)= ?\n/ig , '$1\n'); text = text.replace(/(\n[1-8].*?)= ?\n/ig , '$1\n'); text = text.replace(/\{\{HTML-standaardattributen/ig, '{{HTML standaardattributen'); text = text.replace(/\{\{HTML (tags|elementen)/ig, '{{Navigatie HTML elementen'); // 20251016 text = text.replace(/\[\[(:)?File:/ig, '[[$1Bestand:'); // 20251009 text = text.replace(/\[\[(:)?Image:/ig, '[[$1Afbeelding:'); text = text.replace(/\n\n?\{\{Recepten\}\}/ig, '\n{{Navigatie recepten}}'); // 20251012 text = text.replace(/\{\{Beg\}\}/ig, '{{Begin}}'); // 20251022 text = text.replace(/\{\{Boekenplanken\}\}/ig, '{{Navigatie boekenplanken}}'); // 20251022 /*** Eenmalige acties ***/ text = text.replace(/\[\[Kookboek\/\bDessert\b/ig, '[[Kookboek/Nagerecht'); // 20251012 text = text.replace(/\{\{TOCRechts/ig, '{{TOC rechts'); // 20230417 text = text.replace(/\{\{Wikt(?=(\||\}))/ig, '{{Wiktionary'); // 20230514 text = text.replace(/\{\{Woordenboek Index\}/ig, '{{Alfabet met links}'); // 20230520 text = text.replace(/se wikipedia/ig, 'stalige Wikipedia'); // 20230614 text = text.replace(/background: ?none;? ?/ig, ''); // 20250711 text = text.replace(/\n?\n\n\n\{\{Recepten\}\}/ig, '\n\n{{Recepten}}'); // 20250805 text = text.replace(/\{\{Recept\n\|\n/ig, '{{Recept\n'); // 20250805 text = text.replace(/(?<![a-zA-Z])NB(\.(\:)?|\:) ?/g, 'NB '); // 20250817 text = text.replace(/Wiskunde voor MBO techniek\//g, 'Wiskunde voor MBO techniek 1/'); // 20250824 /*** Archief eenmalige acties ***/ /* text = text.replace(/\{\[Clear both/ig , "{{Clear both"); text = text.replace(/{{Clearright/ig , "{{Clear right"); text = text.replace(/{{Boeken/ig , "{{Post-it/Boeken"); // tbv. Maatschappijleer/Alfabetische woordenlijst maatschappijleer - 20260303: // text = text.replace(/; ?<<!-- ?/ig , ';<!--'); // text = text.replace(/ ?-->span>/ig , '-->'); // text = text.replace(/;<\/span>/ig , ';'); // text = text.replace(/\[\[Categorie:Land\]\]/ig, '[[Categorie:Land in Europa]]'); // 20260125 if (mw.config.get('wgTitle').indexOf('Atlas van') > -1) { // wd-properties vervangen; 20260119 text = text.replace(/(property|statements):P18/ig, '$1:afbeelding'); text = text.replace(/(property|statements):P31/ig, '$1:is een'); text = text.replace(/(property|statements):P35/ig, '$1:staatshoofd'); text = text.replace(/(property|statements):P47/ig, '$1:grenst aan'); text = text.replace(/(property|statements):P122/ig, '$1:regeringsvorm'); text = text.replace(/(property|statements):P206/ig, '$1:gelegen in of aan waterlichaam'); text = text.replace(/(property|statements):P361/ig, '$1:onderdeel van'); text = text.replace(/(property|statements):P571/ig, '$1:datum van oprichting of creatie'); text = text.replace(/(property|statements):P1539/ig, '$1:vrouwelijke bevolking'); text = text.replace(/(property|statements):P1540/ig, '$1:mannelijke bevolking'); text = text.replace(/(property|statements):P2131/ig, '$1:bruto binnenlands product'); } // tbv. [[Wikibooks:Lijst van eigenschappen van Wikidata-items]]: (20251211)) text = text.replace(/\<br\>\[\[d:Property talk:P[0-9]{1,5}\|talk\]\]\<br\>\[\[d:Wikidata:Database reports\/Constraint violations\/P[0-9]{1,5}\|covi\]\]\|/ig, '|'); // voor [[Onderwijs in relatie tot P2P]] : text = text.replace(/tot P2P\/(.*)/g, 'tot P2P/$1|$1]]'); text = text.replace(/{{StringReplace ?\|/ig, '{{Replace|'); if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 3) { // "Overleg gebruiker"; 20251116 text = text.replace(/\{\{Zandbak\}\}/ig, '{{Zb}}'); } text = text.replace(/\{\{Bladeren(2|3)/ig, '{{Bladeren4'); // 20230531 text = text.replace(/\[\[Categorie:Weglaten bij afdrukken.*?\]\]\n?/ig, ''); // 20251024 text = text.replace(/\{\{Miljoen/ig, '{{Afronden'); // 20251005 // lintfouten: Ingebedde stijlregel voor de achtergrondkleur zonder bijbehorende tekstkleur // 20250711 text = text.replace(/(color: ?(black|inherit); ?)?background(-color)?:/ig, 'color: inherit; background-color:'); if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 14) { // 20251009 if (mw.config.get('wgTitle').indexOf('- inhoud') > -1) { text = text.replace(/\n?\[\[Categorie:Hoofdstuk.*?\]\]\n?/ig, ''); if (text.indexOf('Categorie:Inhoud') > -1) { // window.location.assign('https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Categorie:Inhoud'); return; } text = text.replace(/\n?\[\[Categorie:Inhoud\]\]\n?/ig, ''); text = text + '[[Categorie:Inhoud]]\n'; // toevoegen indien cat:hoofdstuk nog niet aanwezig // werkt niet (edit wordt niet opgeslagen): // var Button = document.getElementById("wpSave"); // Button.click(); } } var X = mw.config.get('wgPageName'); document.write(X + '__'); var Y = X.search('Wikibooks:Infobox/'); document.write(Y + '__'); if (Y > -1) { document.write('ja__'); text = text.replace(/--\>\|.*boekenplank.*(taal( en letterkunde)?|talen)/ig, '-->| boekenplank = Taal en letterkunde');// 2025100? } text = text.replace(/\{\{Abc\}\}/ig, '{{Alfabet met ankers}}'); // 20230414 text = text.replace(/\[\[Categorie\:Sjablonen sjabloondocumentatie/ig, '[[Categorie:Sjabloondocumentatie'); text = text.replace(/Moderne/g , 'moderne'); // 20251006 text = text.replace(/Hedendaagse/g , 'hedendaagse'); text = text.replace(/Architectuur/g , 'architectuur'); // rode (wp-)links ontlinken: // tbv. [[Veelvoorkomende misvattingen/Wetenschap en technologie]] // "lazy" mode: (.*?) - https://javascript.info/regexp-greedy-and-lazy ! :-) // problemen: // * afb. met link(s) in de caption gaan stuk -> handmatig op te lossen // * links met afwijkende omschrijving worden zichtbaar -> niet ,, // 2: te behouden links veiligstellen: text = text.replace(/\[\[((Afbeelding|Bestand|bibcode|doi|File|Image|Media):.*?)\]\]/ig, 'REPL251005pre$1REPL251005post'); // 3: alle overige links omzetten naar tekst: text = text.replace(/\[\[(.*?)\]\]/ig, '$1'); text = text.replace(/\[\[(.*?)\]\]/ig, '$1'); // 2e keer tbv. geneste links! // 4: te behouden links herstellen: text = text.replace(/REPL251005pre/g, '[['); text = text.replace(/REPL251005post/g, ']]'); */ /* text = text.replace(/{{Receptmetafbeelding/ig, '{{Infobox recept'); // 20230312, 20251011 te gretig; text = text.replace(/,\<ref\>(.*)\<\/ref\>/ig , '<ref>$1</ref>,'); // 20251004 text = text.replace(/\[Spaans\/Les( |_)0/ig , '[Spaans/Les '); // 20250930 text = text.replace(/Categorie\:Ingrediënt\/Drank/ig , 'Categorie:Drank') // 20250929 text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Fruit/ig , 'Categorie:Fruit') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Gevogelte/ig , 'Categorie:Gevogelte') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Graan/ig , 'Categorie:Graan') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Groente/ig , 'Categorie:Groente') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Zuivel/ig , 'Categorie:Zuivel') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Vruchtensap/ig , 'Categorie:Vruchtensap') // ,, */ /* text = text.replace(/Italiaans.*Antwoorden.*\]\]/g, mw.config.get('wgTitle') + '/Antwoorden]]'); // 20250920 */ /* text = text.replace(/Italiaans\/Les0?/g, 'Italiaans/Les '); // 20250920 */ /* text = text.replace(/ hele )/ig, ' heel '); //20250920 */ /* text = text.replace(/WikiJunior/g, 'Wikijunior'); // 20250718 */ /* text = text.replace(/\{\{TOCLinks/ig, '{{TOC links'); // 20230417 */ /* text = text.replace(/\/(.{1,65})\]\]/ig, '/$1|$1]]'); // 20250903 */ /* text = text.replace(/\{\{Uitleg\|(.{5,43})\|(.{5,43})\}\}/ig, '{{Hover|tekst=$2|hovertekst=$1}}'); // 20250901 */ /* text = text.replace(/\{\{Tuin(\n|\|)/i, '{{Tuinkalender'); // 20250803 */ /* text = text.replace(/\{\{Tuinkalender\|Pagina.*tuinieren\/(.*)\|tuinkalender\]\]\n?\|Onderdeel\=(.*)\n\}\}/i, '{{Tuinkalender|$1|$2}}'); // 20250831 */ /* text = text.replace(/(?<=g)allerij/ig, 'alerij'); // 20230614 */ /* text = text.replace(/(?<=t)utti frutti/ig, 'uttifrutti'); // 20250817 */ /* text = text.replace(/\{\{\#babel\:/ig, '{{Babel|'); // 20250813 */ /* text = text.replace(/\n/g, ']]\n'); // 20250812 */ /* text = text.replace(/gerbuik/g, 'gebruik'); // 20250806 */ /* text = text.replace(/\{\{Noindex\}\}/ig, '__NOINDEX__'); */ /* text = text.replace(/\{\{Clear\}\}/ig, '{{Clearboth}}'); */ /* text = text.replace(/\| ?Naam ? ?= ? ?{{PAGENAME}}/, '| Naam = '); // 20250805 */ /* text = text.replace(/Categorie:Sjablonen voor een bepaald boek/ig, 'Categorie:Sjablonen talen en dialecten'); */ /* text = text.replace(/Categorie\:Fase(?=[0-4])/ig, 'Categorie:Fase ');*/ // 20250803 /* 1e img van Sjabloon:Gestarte boeken verwijderen */ // text = text.replace(/ ?\[\[Bestand:.-4\.svg\|.px\]\] ?/ig , '\n'); // 20250722 // text = text.replace(/ /ig , ' '); // text = text.replace(/\* ? ?/ig , '<br>\n'); // text = text.replace(/\]\] \{\{/ig , ']]{{'); // text = text.replace(/\{\{0%/ig , '00%'); //text = text.replace(/Chillipepers\.nl/ig, 'chillipepers.nl'); // 20250722 //text = text.replace(/Chillipeper\.nl/ig, 'chillipeper.nl'); // ,, // text = text.replace(/Basiskennis( |_)chemie6\//g, 'Basiskennis chemie 6/'); // 20250906 // // document.getElementById('wpSummary').value = 'lf'; werkt niet!?? // --------------------------------------------------------------------------------------------- /* tbv. lintfouten op overleg gebruiker */ // text = text.replace(/('''|\<\/?b\>)/ig, ""); /* 20230627 */ /* tbv. verkeerd geneste tags op overleg:gebruiker */ // text = text.replace(/\<\/?span.*?\>/ig, ""); /* 20230627 */ // obj.value = 'Lintfouten: Verkeerd geneste tags'; /* test: CSS beter leesbaar maken - 20230519 */ text = text.replace(/(?<=style\=\".*): *(?=\>)/ig, ": "); /* too greedy; check "http(s):, /File: etc. ! */ text = text.replace(/(?<=style\=\"); ?(?=\")/ig, "; "); /* ------ oud ------------- text = text.replace(/\[\[Categor(ie|y):Sjablonen(?=[\||\]\]])/ig, '[[Categorie:Sjablonen Wikibooks-gebruikers'); text = text.replace(/\[\[Categor(ie|y):Sjablonen(?=[\||\]\]])/ig, '[[Categorie:Sjablonen voor een bepaald boek'); // "xxe eeuw" in titel { // 20220119 var title = mw.config.get('wgTitle'); var pattern = /(?<=(1|2)?[0-9])e-eeuw/; if (text.search(/{{DISPLAYTITLE:/) == -1) { if (title.search(pattern) > -1) { text = '{{DISPLAYTITLE:' + title.replace(pattern,'^e-eeuw') + '}}' j+ text; } } else debug('{{DISPLAYTITLE: is niet vervangen'); } // tijdelijk (tbv "Lintfouten: Afsluitende tag ontbreekt") text = text.replace(/{{cat\|?/ig, "{{Cat"); text = text.replace(/{{boekcat\|/ig, "{{Boekcat"); text = text.replace("'''{{PAGENAME}}", "'''{{PAGENAME}}'''"); */ /* verplaatsen naar andere categorie: text = text.replace(/\[\[Categorie:Aardrijkskunde/ig, "[[Categorie:Geografie"); */ /* sig BeeBringer: text = text.replace(/\[\[Bestand:BeeBringer.png\‎]\].*?\<\/sup>/, '\n[[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] [[Overleg_gebruiker:BeeBringer|overleg]]'); text = text.replace(/u wijzingen/, 'uw wijzigingen'); */ /* div. typefouten */ // text = text.replace(/(?<=w)ijzingen/, 'ijzigingen'); text = text.replace(/paramaters/, 'parameters'); /*** Einde ***/ /* niets veranderd? */ if (obj.value == text) return; /* exit */ obj.value = text; /* klaar om op te slaan */ // obj.value = obj.value + '\n\n' + text; // TIJDELIJK!! /*** Samenvatting ***/ var obj = document.getElementById('wpSummary'); // obj.value = 'cat'; // obj.value = 'Lintfouten: Verouderde HTML-elementen'; // obj.value = 'Lintfouten: Afsluitende tag ontbreekt'; /* tijdelijk (voor eenmalige acties): */ // obj.value = '[[Categorie:Sjablonen voor een bepaald boek]]'; // obj.value = '[[Categorie:Sjablonen Wikibooks-gebruikers]]'; /*** Niet volgen tenzij reeds eerder gevolgd ***/ var obj = document.getElementById('ca-watch'); if (obj) {document.getElementById('wpWatchthis').checked = false;} return; } function addPurgeTab() { /* Voegt een "purge" tabje toe (bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Pjetter/monobook.js) */ if(!document.getElementById) return; var x = document.getElementById('ca-history'); if(! x) { return; } var tabs = document.getElementById('p-cactions').getElementsByTagName('ul')[0]; if(x.children) { x = x.children[0]; } else { x = x.childNodes[0]; } addlilink(tabs, x.href.replace(/=history/, "=purge"), 'purge', 'ca-purge'); // ta['ca-purge'] = ['g', 'Purge the internal cache for this page']; // "ta is not defined" } function addlilink(tabs, url, name, id) { /* voegt tabjes toe (bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Pjetter/monobook.js) */ var na = document.createElement('a'); na.href = url; na.appendChild(document.createTextNode(name)); var li = document.createElement('li'); li.id = id; li.appendChild(na); tabs.appendChild(li); return li; } function experiment() { // (om 'Inklappen' resp. 'Uitklappen' te vervangen) UitklapDivHide = '▲'; // U+25B2 kleiner: ▴ u+25B4 werkt niet UitklapDivShow = '▼'; // U+25BC kleiner: ▾ u+25BE ,, ,, } function automatePurgeConfirmationDialog() { /* Automate purge confirmation dialog. (https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Purge) */ if (mw.config.get('wgAction') === 'purge' ) { $('form[action*="action=purge"]').submit(); } return; } function markeerLintErrors() { // 20220114 // Markeert aantallen > 0 op Speciaal:LintErrors met een rode achtergrond. if (! (mw.config.get('wgPageName') == 'Speciaal:LintErrors')) return; /* exit */ var list = document.getElementsByTagName("BDI"); if (list.length == 0) return; for (i=0; i<list.length; i++) { if (! (list[i].innerHTML == '(0 fouten)')) { list[i].style.background = '#ff8080'; } } return; } function createDebug() { // v2, 20220113 // Creëert een debug-venster direct boven het bewerkingsvak. var obj = document.getElementById('wpTextbox1'); var parent = document.getElementById('editform'); var newItem = document.createElement("DIV"); newItem.id = 'debug'; newItem.style.display='none'; var textnode = document.createTextNode(""); newItem.appendChild(textnode); parent.insertBefore(newItem, obj); } function debug(txt) { // Voegt een regel tekst toe aan het debug-venster. var obj = document.getElementById('debug'); if (obj == null) return; /* exit */ obj.style.display = 'block'; obj.innerHTML = obj.innerHTML + txt.replace(/</g,'&lt;') + '<br>'; } function massDelete() { /* tbv. verwijderen ~450 pagina's, zie lijst op LJET/Gewenste pagina's */ if (mw.config.get('wgTitle').indexOf('Leer jezelf') == -1) return; if (mw.config.get('wgAction') != 'delete') return; document.getElementById('ooui-php-2').value = 'Verwijdersessie 3 september 2025'; document.getElementById("deleteconfirm").submit(); return; } function insertTekst() { var title = mw.config.get('wgTitle'); if ((title.search(/Kookboek [0-9]{1,2} /i)) == 0) { if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 10) { if (mw.config.get('wgAction') == 'view') { window.location += '?action=edit'; var text = document.getElementById('wpTextbox1').value; text = '__EXPECTUNUSEDCATEGORY__\n' + text; } } } return; } function capFirst(str) { /* fix all-caps en camel-case */ return str[0].toUpperCase() + str.slice(1).toLowerCase(); } // </nowiki> 86intpv8hnfqoy1zvwqclm2rcrwdjgy 0 40449 424976 424560 2026-05-01T17:53:45Z BeeBringer 6655 424976 wikitext text/x-wiki {{Opmaak}} == Profiel == [[Bestand:London Chess Classic 2016 Day9-4 (31063941573).jpg|thumb|London Chess Classic 2016 Day9-4 (31063941573)]] === Achtergrond === {{Wp|Michael Basman|Michael John Basman}}, wiens vader uit Armenië kwam, leefde in de jaren 70 van de 20e eeuw in Jerewan en werd daar stadskampioen. Later emigreerde zijn vader naar Engeland. Hij ontving van de FIDE de International Master-titel in 1980. Hij is een productief schrijver, die veel heeft bijgedragen op het gebied van schaakopeningen. Hij staat vooral bekend om het vaak kiezen van bizarre of zelden gespeelde openingen in zijn eigen spellen zoals de Grob, de Borg (omgekeerde Grob), de St. George en The Creepy Crawly. Omdat hij die buitengewone speelstijl ook tegen grootmeesters tijdens belangrijke schaaktoernooien inzette, heeft hij nooit de titel van grootmeester bereikt . Hij promootte het schaken door de jeugd middels het creëren van de UK Chess Challenge, een toernooi voor junioren van alle niveaus en leeftijden. Michael Basman is ook politiek actief en stelde zich meerdere malen verkiesbaar als onafhankelijke kandidaat in Kingston upon Thames. === Successen === * ''1966'': Hastings 3e plaats * ''1967'': Hastings 5e plaats * ''1973'': gedeelde winnaar (met William Hartston) van British Chess Championship-toernooi in Eastbourne * ''1980'': de International Master-titel. === Verwijzingen === * [https://ratings.fide.com/card.phtml?event=400505 FIDE-rankingkaart voor Michael Basman] * [https://www.chessgames.com/perl/chessplayer?pid=27319 Michael Basman op ChessGames.com] * [https://www.olimpbase.org/players/su2agqqk.html Michael Basman bij OlimpBase] === Werk === * {{Citeer boek | Achternaam = Michael Basman | Datum = 1982 | Titel = Play the St. George Defence | Uitgever = Pergamon chess openings | {{ISBN|}}= 0-08-029718-8 }} * {{Citeer boek | Achternaam = Michael Basman | Datum = 1987 | Titel = Chess Openings | Uitgever = Crowood | {{ISBN|}}= 0-946284-74-1 }} * {{Citeer boek | Achternaam = Michael Basman | Datum = 1989 | Titel = The Killer Grob | Uitgever = Pergamon chess openings | {{ISBN|}}= 0-08-037131-0 }} * {{Citeer boek | Achternaam = Michael Basman | Datum = 1990 | Titel = Batsford Chess Course | Uitgever = Batsford | {{ISBN|}}= 0020303777 }} * {{Citeer boek | Achternaam = Michael Basman | Datum = 1992 | Titel = A Batsford Second Chess Course| Uitgever = Batsford | {{ISBN|}}= 0-71-3464755 }} * {{Citeer boek | Achternaam = Michael Basman | Datum = 1993 | Titel = The New St. George | Uitgever = Cadogan Books | {{ISBN|}}= 1857440196 }} * {{Citeer boek | Achternaam = Michael Basman | Datum = 2000 | Titel = Super.Activ: Chess | Uitgever = HodderChildren's Books | {{ISBN|}}= 0340791624 }} * {{Citeer boek | Achternaam = Michael Basman | Datum = 2006 | Titel = Chess for Kids | Uitgever = DK Children | {{ISBN|}}= 0-75-6618-07X }} == Borg == [[Bestand:Wikisphere assimilated.jpg|thumb|Wikisphere assimilated]] De borg wordt nogal eens gespeeld door Star Trek fans omdat het verwijst naar de cyborg uit die serie met de boodschappen; "you will be assimilated" en "resistance is futile". De standaard opening is '''1. e4 g5''' maar via een andere weg kan men ook op de borg terecht komen. De Borg is eigenlijk de [[Schaken_door_meesters/Grob#Grob_opening|Grob]], maar dan voor zwart. Het is de minst populaire opening op '''e4''' omdat het wordt gezien als nog zwakker dan de Grob want zwart heeft niet het voordeel van de eerste zet. Toch blijkt net als bij de Grob, de Borg fanatiek aanvallen vaak tot een boemerang effect te leiden wat Basman in zijn games regelmatig aantoont. Deze opening is niet vanwege zijn verrassende kracht, maar vooral vanwege het lerende karakter omdat je wordt uitgedaagd om je te leren wapenen tegen de gevaren die dreigen op de koningsflank. Het officiële vastgelegde debuut van de Borg gebeurde tijdens een [https://lichess.org/study/8KgVrt4m/ae1w31eH game] die eindigde in remise tussen {{Wp|en:Paul_Michel_(chess_player)|Paul Michel}} tegen {{Wp|Kurt_Richter|Kurt Richter}} tijdens het Duitse schaakkampioenschap op 31 juli 1938 in {{Wp|Bad_Oeynhausen|Bad Oeynhausen}}. === 1. c3 g5 === Wit opent met de {{Wp|Saragossaopening|Saragossa}}. Een ongewone opening en zeker als die wordt beantwoord met de Borg. Toch is er een [https://lichess.org/7umsJDUr/black voorbeeldpartij] beschikbaar, waarbij de Borg wint. Het beste antwoord voor wit lijkt '''d4''' te zijn, omdat dit meteen de zwarte loper redelijk zwak maakt als die naar '''g7''' gaat en tegelijkertijd de pion op '''g5''' aanvalt. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Saragossa Opening | Beschrijving = Saragossa Opening met de respons 1... g5 (Borg) | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd|pd|pd| |pd| 6 | | | | | | | | | 5 | | | | | | |pd| | 4 | | | | | | | | | 3 | | |pl| | | | | | 2 |pl|pl| |pl|pl|pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} === 1. c4 g5 === Wit start met de {{Wp|Engels (schaakopening)|Engelse opening}}. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Engelse Opening | Beschrijving = Engelse Opening met de respons 1... g5 (Borg) | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd|pd|pd| |pd| 6 | | | | | | | | | 5 | | | | | | |pd| | 4 | | |pl| | | | | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl| |pl| |pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} ==== 2. d4 Bg7 ==== {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Borg Verdediging | Beschrijving = Voortzetting na 1. c4 g5 2. d4 Bg7 | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd| |nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd|pd|pd|bd|pd| 6 | | | | | | | | | 5 | | | | | | |pd| | 4 | | |pl|pl| | | | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl| | | |pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} Het pionoffer van '''g5''' die ontstaat door '''Bg7''' blijkt de beste respons te zijn op '''d4'''. Een goed alternatief is '''h6''' dat wat vaker wordt gebruikt. === 1. d4 g5 === {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Borg Gambiet | Beschrijving = Het Borg Gambiet na 1. d4 g5 | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd|pd|pd| |pd| 6 | | | | | | | | | 5 | | | | | | |pd| | 4 | | | |pl| | | | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl| |pl|pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} Als wit met de dame-pion opent, dan wordt de Borg door het pionoffer '''g5''' het Borg Gambiet. === 1. e4 g5 === {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Basman Verdediging | Beschrijving = De Basman verdediging (Borg) na 1. e4 g5 | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd|pd|pd| |pd| 6 | | | | | | | | | 5 | | | | | | |pd| | 4 | | | | |pl| | | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl|pl| |pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} De Borg verdediging of Basman verdediging. Vergelijk met de Grob opening '''1. g4 d5'''. ==== 2. d4 e6 ==== {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Basman Verdediging | Beschrijving = Voortzetting na 1. e4 g5 2. d4 e6 | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd| |pd| |pd| 6 | | | | |pd| | | | 5 | | | | | | |pd| | 4 | | | |pl|pl| | | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl| | |pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} '''D4''' is volgens schaakengines voor wit de beste verdediging tegen de Basman verdediging (1.6 voordeel) en '''e6''' de beste respons. Als wit dan een ontwikkel zet doet als '''Nc3''' dan kan zwart het beste '''d5''' inbrengen. Na de wissel kan zwart meestal het beste de loper op '''Be6''' zetten, hoewel ook de loper op '''Bg7''' of het paard naar '''Nb6''' alternatieven zijn. ==== 2. d4 h6 ==== {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Basman Verdediging | Beschrijving = Voortzetting met 2... h6 (1. e4 g5 2. d4 h6) | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd|pd|pd| | | 6 | | | | | | | |pd| 5 | | | | | | |pd| | 4 | | | |pl|pl| | | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl| | |pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} Uit de voorbeelden van de wedstrijden van Michael Basman zien we dat hij op '''d4''' vaak met '''h6''' de aangevallen pion verdedigt. Men kan deze positie ook bereiken door de nog minder vaak voorkomende respons op '''d4''' met '''h6'''. De witte koning op '''e1''' kan een dubbele aanval van de zwarte dame verwachten als zwart na '''e5''' de pion slaat met '''d4'''. *'''Bd3''': '''Bg7''' is gelijkwaardig aan '''Ne6''' als reactie hierop. Wit staat er positioneel beter voor. *'''Bc4''': Wit kan proberen te gaan voor de {{Wp|Herdersmat|Herdersmat}} op '''f7''' door '''Bc4''' en daarna '''Qf3''' of '''Qh5''' wat eenvoudig door '''Nf6''' of '''e6''' is te pareren. Deze voortvarende aanval leidt in de praktijk tot verlies voor wit, zoals in [https://lichess.org/ji1Zg5BB deze wedstrijd]. *'''H4''': Omdat de zwarte pionnen aan de koningszijde zwak zijn kan men de structuur doorbreken met '''h4'''. Zwart kan de pion slaat '''gxh4''' zoals Basman deed tegen {{Wp|Jon Speelman|Jon Speelman}} tijdens het [https://lichess.org/study/s5dWlzUb/yEznEXNS Brits kampioenshap in 1980], maar moet dan oppassen met het inbrengen van de zwarte loper op '''bg7'''. Want dan zou door '''e5''' zwart's paard in de verdrukking komen en kan daardoor de witte koningin onbelemmerd naar '''h5''' gaan. De evaluatie na '''4. Rxh4 d5''' is licht in het voordeel van wit (+0.8), maar zwart krijgt een zeer dynamische stelling met open lijnen voor de toren op g8. Als zwart op '''h4''' reageert met '''g4''' dan spreekt men van de ''Troon gambiet''. De bedoeling van dit pionoffer is de koningin uit de tent te lokken om haar vervolgens op te jagen. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Troon Gambiet | Beschrijving = Het Troon Gambiet (1. e4 g5 2. d4 h6 3. h4 g4) | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd|pd|pd| | | 6 | | | | | | | |pd| 5 | | | | | | | | | 4 | | | |pl|pl| |pd|pl| 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl| | |pl|pl| | 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} In het '''Troon gambiet''' (1. e4 g5 2. d4 h6 3. h4 g4) offert zwart de g-pion om de witte dame naar g4 te lokken. Na '''4. Qxg4 d5''' moet de dame direct weer wijken (meestal naar e2 of f3), waarna zwart een ontwikkelingsvoorsprong krijgt door het centrum te openen. In de partij Giulian-Basman (1986) bleek dat wit na '''5. Qe2 dxe4 6. Qxe4 Nf6''' weliswaar een pion voor staat, maar de zwarte stukken (Nc6, Qd5, Rg8) zeer actief worden, wat uiteindelijk tot een overwinning voor zwart leidde. ==== 2. h4 g4 ==== Wit kan ook meteen met '''h4''' reageren, zoals {{Wp|Alireza_Firouzja|Alireza Firouzja}} deed tegen {{Wp|Magnus_Carlsen|Magnus Carlsen}} in een [https://lichess.org/VBbOdG9B bullet-wedstrijd op Lichess] in juni 2019. Waarop Carlsen met een snelle variant tot de Troon gambiet kwam met '''g4'''. ==== 2. Bc4 h6 ==== ==== 2. Be2 Nf6 ==== Ongebruikelijke reactie van wit. Beste zet voor zwart is '''Nf6''', waarbij zwart de pion dekt als wel '''h5''' en '''g4''' de uitloop velden van de witte loper. == Voorbeelden == [[Bestand:Borg dockingstation.jpg|thumb|Borg dockingstation]] * Zie [https://lichess.org/study/Nz5Rj7gF/aQrthCwr Lichess study "Basman: Morrison, Chris (2240) - Basman, Michael J (2400)"] * ''Christopher Morrison - Michael John Basman (4 september 1981)'' {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Basman-verdediging in actie | Beschrijving = Positie na 1. e4 g5 2. d4 h6 3. Bd3 Bg7 4. Ne2 c5 5. c3 Nc6 | Orientatie = wit | 8 |rd| | |qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd| |pd|pd|pd|bd| | 6 | | |nd| | | | |pd| 5 | | |pd| | | |pd| | 4 | | | |pl|pl| | | | 3 | | |pl|bl| | | | | 2 |pl|pl| | |nl|pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl| | |rl| a b c d e f g h }} * '''<nowiki>1. e4 g5 2. d4 h6 3. Bd3 Bg7 4. Ne2 c5 5. c3 Nc6 6. dxc5 b6 7. cxb6 Qxb6 8. O-O Nf6 9. Nd2 Ne5 10. Nc4 Nxc4 11. Bxc4 Bb7 12. Ng3 e6 13. Bd3 g4 14. Be3 Qc7 15. f3 h5 16. fxg4 Nxg4 17. Qf3 O-O-O 18. Bd4 Be5 19. Bxe5 Nxe5 20. Qe3 Rdg8 21. Ne2 f5 22. Bc2 fxe4 23. Bxe4 d5 24. Bf3 Kb8 25. Nd4 Ng4 26. Bxg4 hxg4 27. g3 e5 28. Nb5 d4 29. Nxc7 dxe3 30. Ne6 Rxh2 31. Kxh2 Rh8+ 32. Kg1 Rh1# { 0-1 Zwart wint door schaakmat. } 0-1</nowiki>''' ---- * Zie [https://lichess.org/study/s5dWlzUb/YbOePGJr Lichess study "Basman: Philip Maurice Giulian - Michael John Basman"] * ''Philip Maurice Giulian - Michael John Basman (Troon open 1986)'' * '''<nowiki>1. d4 h6 2. e4 g5 3. h4 g4 4. Qxg4 d5 5. Qe2 dxe4 6. Qxe4 Nf6 7. Qd3 Nc6 8. c3 Qd5 9. Nf3 Rg8 10. Nbd2 Bg4 11. Nc4 O-O-O 12. Ne3 Qd6 13. Nxg4 Nxg4 14. Qf5+ Kb8 15. Bf4 e5 16. Nxe5 Nxd4 17. Nxg4 Nc2+ 18. Qxc2 Qxf4 19. Ne3 Bc5 20. g3 Rxg3 21. fxg3 Qxe3+ 0-1</nowiki>''' ---- * Zie [https://lichess.org/study/s5dWlzUb/yEznEXNS Lichess study "Basman: Speelman, Jonathan S (2490) - Basman, Michael J (2405)"] * ''{{Wp|Jon Speelman|Jon Speelman}} - Michael John Basman (Brits Kampioenschap 1980)'' * '''<nowiki>1. e4 g5 2. d4 h6 3. h4 gxh4 4. Rxh4 d5 5. exd5 e6 6. Rh5 Nf6 7. dxe6 Bxe6 8. Nc3 Nxh5 9. Qxh5 Bb4 10. Ne2 Nc6 11. Be3 Qd7 12. a3 Bg4 13. Qb5 a6 14. Qd3 Bxc3+ 15. Qxc3 O-O-O 16. f3 Be6 17. O-O-O Ne7 18. Nf4 Nd5 19. Nxd5 Bxd5 20. Qd2 Qc6 21. Kb1 h5 22. Bg5 Rde8 23. Bf4 Bc4 24. Be5 Rhg8 25. d5 Bxd5 26. Qd4 Bb3 27. Bd3 Rd8 28. Qe3 Bc4 29. Qa7 Bxd3 30. cxd3 Qb6 31. Qxb6 cxb6 32. g3 Kd7 33. Bf4 Kc6 34. Rc1+ Kb5 35. Rc7 Rxd3 36. Rxf7 Rxf3 37. Rf5+ Kc4 38. Rxh5 Kb3 39. Rh1 Rf2 40. Bc1 Rxg3 41. Rh7 b5 42. Rc7 b6 43. Rc6 Rh3 44. Rg6 Rc2 45. Rg1 a5 46. Rg6 Rc5 { 0-1 Zwart wint. } 0-1</nowiki>''' ===Zie ook=== * [https://lichess.org/study/8KgVrt4m LiChess study] (in het Engels) over de Borg}} {{Opmaak | Voettekst}} 48k38ej4zaz1iserwotku5tnrwakh4y 0 40478 424979 424563 2026-05-01T18:10:34Z BeeBringer 6655 424979 wikitext text/x-wiki {{Opmaak}} == Profiel == '''Oldřich Duras''' of '''Důras''' werd geboren op 30 oktober 1882 in Pchery, Bohemen en overleed op 5 januari 1957 in Praag, Tsjechië (destijds Tsjecho-Slowakije). === Carriere === Duras werd geboren in Příbram, een stad in Bohemen, dat destijds deel uitmaakte van Oostenrijk-Hongarije. Hij leerde schaken op jonge leeftijd en begon al snel te spelen in lokale toernooien. In 1903 verhuisde hij naar Praag, waar hij begon te spelen in internationale toernooien en snel een reputatie opbouwde als een van de meest getalenteerde schakers van zijn generatie. Hij behoorde tot de top 10 spelers van de wereld in de jaren 1910 en 1920. Duras speelde zijn eerste internationale toernooi in 1900, op slechts 18-jarige leeftijd. Hij werd al snel een vaste speler in de internationale schaakscene en speelde tegen veel van de beste schakers ter wereld, waaronder {{Wp|Emanuel Lasker|Emanuel Lasker}}, {{Wp|José Raúl Capablanca|José Capablanca}} en {{Wp|Aleksandr Aljechin|Aleksandr Aljechin}}. Duras won vele toernooien in zijn carrière, waaronder het toernooi van San Sebastian in 1911, waar hij de legendarische schaker Capablanca versloeg in de finale. Hij won ook het toernooi van Praag in 1923 en de Tsjechische kampioenschappen in 1924 en 1926. Duras kreeg als erkenning voor zijn prestaties in het begin van de twintigste eeuw, meteen de titel van Internationale Grootmeester van de FIDE in 1950, toen die voor het eerst werd geïntroduceerd. Hij was een van de meest succesvolle schakers van zijn tijd en speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van het schaken in Tsjechië en Europa. Duras speelde tot op hoge leeftijd schaak en bleef actief in de schaakwereld tot aan zijn dood in 1957. === Stijl === Duras was vooral bekend om zijn aanvallende speelstijl en zijn vermogen om complexe posities te beheersen. Hij stond bekend om zijn creativiteit en verbeeldingskracht en was een meester in het vinden van onverwachte wendingen en combinaties in de stelling. Hij was naast schaakmeester ook een bekend schaakcomponist. Duras stond bekend om zijn vermogen om snel aanvallen op te zetten. Hij was ook een innovator in de openingstheorie en wordt gecrediteerd voor het introduceren van verschillende openingen en varianten, waaronder het Duras Gambiet en de Duras-variant van de Franse verdediging. === Gambiet === Het Duras Gambiet, die naar hem is vernoemd, kreeg bekendheid nadat Oldřich Duras het tijdens een oefenmatch tegen Ossip Bernstein speelde in 1907. De match werd gespeeld in Oostende, België, en duurde in totaal 18 partijen. Duras speelde het gambiet in drie van deze partijen en wist er twee van te winnen, waardoor hij de aandacht trok van andere schakers en de opening meer populariteit kreeg. Het was niet de eerste keer dat Duras het gambiet speelde, maar het was wel de eerste keer dat het op een hoog niveau werd getest en de schaakwereld werd gewezen op de mogelijkheden van de opening. Het gambiet werd later ook gespeeld door andere grote schakers zoals Frank Marshall, Aron Nimzowitsch en Savielly Tartakower. Het Duras gambiet is een schaakopening die valt onder de categorie van de flankspelen. Het gambiet is niet erg populair onder schakers, maar kan wel verrassend effectief zijn als het correct wordt gebruikt. Het kan ook zeer verrassend zijn voor tegenstanders die het niet verwachten en kan hen uit hun comfortzone halen en dwingen om onbekende wegen te verkennen. == Fred == [[Bestand:OpeningTree Duras Gambit.png|thumb|600px|none|Dit zijn de reacties op het Duras Gambiet gerangschikt naar gespeelde partijen]]<br> '''Fred''' of de Duras gambiet is een openingsvariant in het schaakspel, genoemd naar Oldrich Duras. Het wordt gespeeld door wit en begint met de volgende zet: ''1.e4 f5''. Hiermee biedt zwart een pionoffer aan om ruimte te winnen op de koningsvleugel. Het gambiet komt vaak voor in partijen tussen spelers van verschillende sterktes, omdat een agressieve zet zoals f4 vaak onverwacht is. Het Duras gambiet wordt over het algemeen als riskant beschouwd, omdat zwart een pion opoffert en zichzelf blootstelt aan aanvallen op de koningsvleugel. Toch kan het gambiet effectief zijn als wit niet goed reageert en de dynamische mogelijkheden van zwart niet goed beheert. Als zwart snel ontwikkelt en zich onder druk op de koningsvleugel uit weet te werken, kan een overmoedig en te gretig wit in de problemen komen. <span style="font-size: large;">'''1.e4 f5'''</span> De Fred verdediging of de Duras gambiet is een ongebruikelijke opening in welke zwart vasthoudt aan de [[Schaken_door_meesters/Stein#Hollands|Hollandse verdediging]] en de zwakke pion '''f6''' opoffert om een voordeel in ontwikkeling te bemachtigen. Een voorbeeld van deze voorsprong is na '''2.exf5 Nf6'''. Het gevaar is echter dat zwart zijn koningsflank aan diggelen schiet zeker na de zetten '''2... Kf7 3. Qh5+ g6'''. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Duras Gambiet | Beschrijving = De beginstelling van het Duras gambiet (1. e4 f5) | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd|pd| |pd|pd| 6 | | | | | | | | | 5 | | | | | |pd| | | 4 | | | | |pl| | | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl|pl| |pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} Omdat zwart een pion opgeeft zonder enige compensatie kan men zonder meer stellen dat de Duras Gambit een onorthodoxe opening is waarin zwart meteen flink achter staat. De reden om toch hiervoor te kiezen is omdat de tegenstander al na twee zetten uit zijn openingstheorie is. Die verrassing heeft zelfs op professioneel niveau voor een overwinning met zwart gezorgd, hoewel de opening uiteraard weinig op dat niveau wordt gespeeld. De enige zinvolle zet, nadat wit de pionoffer heeft geaccepteerd, is '''Nf6''' te spelen. Daarmee voorkomt zwart dat de witte koning naar '''Qh5''' gaat, waarna zwart zijn koning moet verplaatsen (als die mogelijkheid er is) naar '''Kd7'''. Een blokkade door '''g6''' maakt de zaak nog hopelozer, omdat zwart deze pion niet terug kan slaan zonder de toren te verliezen en zodoende de zwarte koning alsnog naar '''Kd7''' moet gaan met een extra pion verlies. De toren kan wit alsnog winnen door met zijn witte paard via '''Nf3''' en tussen schaak te geven, ernaar toe te laten springen via bijvoorbeeld '''3...Kd7 4.Nf3 Qe8 5.Ne5+ Kd8 6.Nf7+ Kd7 7.f6 Nxf6 8.Qh3+ e6 9.Nxh8'''. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Gevaarlijke Positie | Beschrijving = Een lastige positie als zwart niet zijn koningspaard inbrengt (3... d5? 4. Dh5+ g6 5. fxg6) | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd| |pd| |pd|pd| 6 | | | | | | | | | 5 | | | |pd| |pl| |ql| 4 | | | | | | | | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl|pl| |pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl| |kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} Zwart moet nog steeds blijven opletten als wit een batterij vormt met zijn koningin en witte loper om '''Bh5''' te bezetten, waardoor het beschermende paard deze moet ruilen en wit alsnog zijn koningin naar '''Qh5''' brengt. Zwart moet dan al ruimte voor zijn koning hebben gecreëerd, bijvoorbeeld met het opschuiven van de pion op '''d7'''. De koning kan dan stuivertje wisselen - na schaak te zijn gezet - met zijn koningin. We onderscheiden voor het gemak twee situaties; het accepteren of het weigeren van de gambiet. We zien uit beide uitwerkingen dat wit een voordeel heeft en kan behouden na het aanbieden van de Duras gambiet. Echter de posities en de beste zetten zijn de witte speler misschien dusdanig onbekend dat zwart hier een mentaal voordeel heeft. Dus de gambiet heeft vooral een voordeel als wit deze niet kent, wat waarschijnlijk is gezien de geringe wedstrijden die zo verlopen statistisch gezien. === Accepteren === [[Bestand:Duras Gambit Accepted.png|thumb|left|600px|Duras Gambit Accepted, de verscheidenheid in mogelijkheden nadien per zet door wit]] '''2. exf5''' Hieronder volgen gangbare reacties van wit na '''2. ... Nf6''' de enige verstandige zet door zwart na het accepteren van de gambiet. Op de meeste gangbare zetten van wit daaropvolgend kan zwart met '''d5''' reageren, behalve bijvoorbeeld op '''d4''', '''g4''', '''Be2''' of '''Bd3'''. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Geaccepteerd Duras Gambiet | Beschrijving = De meest voorkomende opstelling na 1. e4 f5 2. exf5 Nf6 3. d4 e6 | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd| |rd| 7 |pd|pd|pd|pd| | |pd|pd| 6 | | | | |pd|nd| | | 5 | | | | | |pl| | | 4 | | | |pl| | | | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl| | |pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} ;3. b3 Deze reactie is zeer ongebruikelijk en heeft blijkbaar als instreek om de gewonnen pion terug te geven en verder te gaan met de beoogde ongebruikelijke Charles' Opening of te switchen naar de {{Wp|Nimzowitsch-Larsenaanval|Nimzowitsch-Larsenaanval}}. Dat is ook een prima vervolg want wit heeft hiermee een licht voordeel. Hier een voorbeeld van hoe een lijn '''3. b3''' zich via '''3. ... d5 4. Bd3 e5 5. fxe6 Bd6 6. Qe2 O-O 7. f4 Nc6 8. Bb2 Bxf4''' zou kunnen ontwikkelen tot {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Nimzowitsch-Larsenaanval Variant | Beschrijving = Voorbeeldpositie na 3. b3 d5 4. Bd3 e5 5. fxe6 Bd6 6. Qe2 O-O 7. f4 Nc6 8. Bb2 Bxf4 | Orientatie = wit | 8 |rd| |bd|qd| |rd|kd| | 7 |pd|pd|pd| | | |pd|pd| 6 | | |nd| |pl|nd| | | 5 | | | |pd| | | | | 4 | | | | | |bd| | | 3 | |pl| |bl| | | | | 2 |pl|bl|pl|pl|ql| |pl|pl| 1 |rl|nl| | |kl| |nl|rl| a b c d e f g h }} Wits positie is beter, hoewel zwart een ontwikkelingsvoordeel heeft. Zwart heeft geen serieuze poging ondernomen de witte pion terug te winnen. ;3. c3 Ook deze reactie is zeer ongebruikelijk en heeft blijkbaar als instreek om de gewonnen pion terug te geven en verder te gaan met {{Wp|Saragossaopening|Saragossaopening}} om misschien zwart op zijn beurt te verrassen. Wit heeft hiermee een licht voordeel. ;3. d3 Beter is '''3. d4'''. ;3. d4 Het beste wat wit kan doen als vervolg op het accepteren van de gambiet. Wit controleert het centrum en bereidt loperontwikkeling voor. De evaluatie is hier solide (+1.3) voor wit. ;3. g4 ;3. h3 ;3. Bc4 ;3. Bd3 ;3. Be2 Deze reactie kan leiden voor zwart tot het opgeven van de mogelijkheid tot rokeren. De beste reactie voor zwart '''d6''' leidt namelijk tot deze optie als wit met zijn loper schaak geeft op '''Bh5+'''. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Blokkade van de Rokade | Beschrijving = Witte loper op h5 blokkeert de zwarte rokade (4. Bh5+) | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd| |rd| 7 |pd|pd|pd| |pd| |pd|pd| 6 | | | |pd| |nd| | | 5 | | | | | |pl| |bl| 4 | | | | | | | | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl|pl| | |pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl| |nl|rl| a b c d e f g h }} Het beste voor zwart is namelijk eerst de loper te ruilen voor het paard '''Nxh5''' en daarna pas de koning naar het eerder vrijgemaakte '''Kd7''' veld te brengen. Het blokkeren met de pion leidt tot het verlies van de toren (''''5. ... g6 6.fxg6 hxg6 7. Qxh8 gxh7+''') of twee pionnen ('''5. ... g6 6.fxg6 Bg7 7. gxh7+''') of na '''h6''' door de {{Wp|Aftrekaanval|aftrekaanval}} '''g7+''' tot toren winst en een extra koningin voor wit, waarna de koning alsnog moet worden verplaatst. Als na '''1. e4 f5 2. exf5 Nf6 3. Be2 d6 4. Bh5+ Nxh5 5. Qxh5+ Kd7''' wit vervolgt met '''Qg4''' dan is voor zwart de beste optie de koning terug te zetten naar '''Ke8'''. Dit kan leiden tot een herhaling van zetten dus een remise, wat gezien de positie voor zwart een gunstige uitkomst is. Als zwart dit niet wil dan kan hij in plaats van naar '''Ke8''' te vluchten ook via '''h5''' de witte koningin beletten schaak te blijven zetten. Deze keuze maakt de positie voor zwart echter nog hopelozer. De beste zet voor wit is echter niet '''Qg4''' maar '''Nf3''', waarna zwart het beste een koninginnenruil kan aanbieden middels '''Qe8'''. De koning heeft dan meteen een veilige vluchtveld beschikbaar op '''d8'''. ;3. Nc3 ;3. Nf3 ;3. Qf3 === Weigeren === ;2. Bc4 Als wit gewend is snel de witte loper in te brengen - zoals bij de Bowdler aanval bij het {{Wp|Siciliaans (schaakopening)|Siciliaans (Sicilian Defense)}} of het {{Wp|Loperspel|Loperspel (Bishop's opening)}} na de {{Wp|Koningspionopening|Koningspionopening}} - dan kan zwart ondanks de schijnbare dreiging de koningspion op '''e4''' veilig nemen. Wit kan dan de optie tot rokeren aan de koningszijde wegnemen door '''Bxg8'''. Uiteraard zal de zwarte toren de loper terugslaan, maar dit geeft wit de kans om ongehinderd een pion terug te winnen op '''h7''' door de witte koningin in te brengen met schaak; '''1. e4 f7 2. Bc4 fxe4 3. Bxg8 Rxg8 4. Qh5+ g6 5. Qxh7 Rg7'''. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Bowdler-achtig Systeem | Beschrijving = Positie na 1. e4 f5 2. Bc4 fxe4 3. Bxg8 Rxg8 4. Qh5+ g6 5. Qxh7 Rg7 | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd| | | 7 |pd|pd|pd|pd|pd| |rd|ql| 6 | | | | | | |pd| | 5 | | | | | | | | | 4 | | | | |pd| | | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl|pl| |pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl| |nl|rl| a b c d e f g h }} Verder heeft wit de pionnenstructuur van zwart aan de koningsflank doorbroken. Toch valt het niet mee voor wit deze lichte voordelen te verzilveren zonder scherp spel. De zwarte koning is namelijk de eerstvolgende zetten verrassend goed beschermd tegen aanvallen die vooral gericht zullen zijn op de geïsoleerde '''g6''' pion. De witte koningin zal opgejaagd kunnen worden waardoor zwart een ontwikkelingsvoordeel kan opbouwen. Aangezien zwart het initiatief neemt tot de Duras gambiet, zal hij weten wat te doen afhankelijk van waar de koningin zich heen verplaatst. Zo is uiteraard het opschuiven van de '''g6''' niet verstandig omdat dit verlies van deze pion zal betekenen, door een hernieuwde schaak en de enige verdediging is dan door de toren te verplaatsen. Hoewel zwart zijn koning goed kan blijven verdedigen blijkt, heeft wit een te sterk voordeel om voor deze optie te kiezen ondanks dat zwart zich op bekend terrein begeeft. Het gevaar komt dan vooral van het witte paard '''Ng6''' omdat wit zijn witte loper al heeft geruild. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Paarddreiging op g6 | Beschrijving = Het witte paard op g6 tart de zwarte koningsflank als de g-pion verschuift | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd| | | 7 |pd|pd|pd|pd|pd|rd| | | 6 | | | | | | | | | 5 | | | | | | |pd|ql| 4 | | | | |pd| | | | 3 | | | | | | | |nl| 2 |pl|pl|pl|pl| |pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl| | |rl| a b c d e f g h }} == Voorbeelden == Het Duras Gambiet is een zeldzame en scherpe opening die ontstaat na 1.e4 f5. Hoewel deze zetvolgorde voor zwart riskant is, kan het leiden tot interessante en tactische stellingen. === Hoofdlijn === e4 { e4 is de meest voorkomende openingszet voor wit. Wanneer zwart volhardt in het spelen van f5, leidt dit tot het Duras Gambiet. } 1... f5 { Een gewaagde zet van zwart. Hoewel wit een beslissend voordeel heeft, moet hij oppassen voor ...fxe4. } { [%cal Rf5e4] } exf5 { Deze zet is voordelig omdat het dreigt met Dh5+ en voorkomt dat zwart de witte pion op e4 kan slaan met ...fxe4. Bovendien ontmoedigt het ...e6 of ...e5 door veld e6 te controleren en dwingt het zwart tot ...Pf6. Het plan is om d4 te spelen. } { [%cal Re7e6,Re7e5,Gd1h5,Gf5e6,Gg8f6,Gf5g6,Bd2d4] } 2... Pf6 { Dit is de enige goede zet voor zwart, hoewel Magnus Carlsen ooit ...Kf7 speelde. } { [%cal Re8f7] } (2... Kf7 { Dit is de zet die Magnus Carlsen speelde in een van zijn online partijen tijdens de Lichess "Titled Arena May '19" op 04-05-2019. Hoewel hij wist te winnen, is dit een slechte zet omdat het de koning vroeg blootstelt. }) ==== Alternatieve zetten voor zwart na 2.exf5 ==== 2... d5? { Probeert het centrum te claimen, maar laat wit toe om Dh5+ te spelen met een sterke aanval. } 3. Dh5+ g6 4. fxg6 Pf6 5. g7+ { En wit heeft een sterke aanval. } 2... e6? { Verzwakt de zwarte koningsstelling en laat wit comfortabel ontwikkelen. } 3. Dh5+ Ke7 4. fxe6 Pf6 5. Df7+ { En wit heeft een dominante positie. } Terug naar de hoofdlijn: d4 { Deze zet ondersteunt e5 en maakt de weg vrij voor Ld3. Maar pas op voor ...d5, wat de loper toelaat om de witte pion op f5 aan te vallen via Lxf5. } { [%cal Gd4e5,Gf1d3,Gd3f5,Bd7d5,Bc8f5] } ==== Alternatieve zetten voor wit na 2...Pf6 ==== 3. Dh5+? { Lijkt aantrekkelijk, maar na ...g6 4.fxg6 Tg8 heeft zwart tegenspel. } 4. fxg6 Tg8 { Zwart dreigt met ...Txg6 en krijgt activiteit. } 3. Pc3? { Ontwikkelt een stuk, maar laat zwart toe om ...d5 te spelen met tegenspel. } 3... d5 4. d4 Lxf5 { Zwart wint de pion terug en staat niet slecht. } Terug naar de hoofdlijn: 3... e6 { Deze zet bereidt ...exf5 voor en opent lijnen voor de loper op f8. } Pf3 { Ontwikkelt een stuk, maakt veld g1 vrij voor mogelijke O-O en maakt Pg5 mogelijk. } (4. fxe6 { Veel spelers zouden hier slaan, maar na ...dxe6 krijgt zwart een geïsoleerde pion, maar opent ook lijnen voor zijn stukken. } 4... dxe6 5. Pf3 { Wit staat comfortabel, maar zwart heeft enige compensatie in ontwikkeling. }) 4... exf5 { Zwart wint de pion terug en voorkomt dat wit op e6 slaat met fxe6. } Ld3 { Wit heeft twee bedoelingen met deze zet: het voorbereiden van O-O en het bedreigen van de pion op f5. } ==== Alternatieve zetten voor wit na 4...exf5 ==== 5. Lc4? { Richt zich op veld f7, maar na ...d5 6.Lb3 c6 houdt zwart stand. } 5... d5 6. Lb3 c6 { Zwart heeft het centrum en voorkomt onmiddellijke dreigingen. } 5. Pc3? { Ontwikkelt een stuk, maar laat zwart toe om ...Lb4 te spelen met penning. } 5... Lb4 { Zwart dreigt met ...Lxc3 en ruïneert de pionnenstructuur van wit. } Terug naar de hoofdlijn: 5... d6 { Deze zet ondersteunt de pion op f5 via de loper op c8 en voorkomt dat het paard het centrum aanvalt. } { [%cal Gc8f5,Rd3f5,Rf3e5] } {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Hoofdlijn Duras Gambiet | Beschrijving = Positie na 5. Bd3 d6. Wit heeft een solide centrum en goede ontwikkeling. | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd| |rd| 7 |pd|pd|pd| | | |pd|pd| 6 | | | |pd| |nd| | | 5 | | | | | |pd| | | 4 | | | |pl| | | | | 3 | | | |bl| |nl| | | 2 |pl|pl|pl| | |pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl| | |rl| a b c d e f g h }} O-O { Wit voltooit zijn koningsstelling en bereidt verdere ontwikkeling voor. } 6... Le7 { Bereidt ...O-O voor en ontwikkelt een stuk. } ==== Alternatieve zetten voor zwart na 6.O-O ==== 6... Le6? { Lijkt actief, maar na Te1 heeft wit druk op e6. } 7. Te1 Dd7 8. De2 { Wit heeft initiatief op de e-lijn. } 6... Pc6? { Ontwikkelt een stuk, maar laat wit toe om d5 te spelen. } 7. d5 Pe5 8. Te1 { Wit krijgt ruimtevoordeel in het centrum. } Terug naar de hoofdlijn: c4 { Versterkt het centrum en bereidt mogelijk d5 voor. } 7... Pa6 { Ontwikkelt het paard en bereidt ...Pb4 voor om de loper op d3 aan te vallen. } { [%cal Ga6b4] } a3 { Voorkomt ...Pb4 en versterkt de controle over b4. } 8... O-O { Zwart voltooit zijn ontwikkeling. } Pc3 { Ontwikkelt het paard en versterkt de controle over het centrum. } 9... c6 { Bereidt ...Pc7 en mogelijk ...d5 voor om het centrum uit te dagen. } Te1 { Plaatst de toren op een actieve lijn en ondersteunt e4. } 10... Pc7 { Verbetert de positie van het paard en bereidt ...d5 voor. } ==== Conclusie ==== In deze partij heeft wit een comfortabel voordeel behouden door nauwkeurige ontwikkeling en controle over het centrum. De alternatieve zetten die we hebben verkend, laten zien dat afwijkingen van de hoofdlijn kunnen leiden tot zwakkere posities voor beide spelers. === 2000 rating === In deze partij zien we hoe het Duras Gambiet een speler van rond de 2000 rating kan verrassen. We zullen elke zet analyseren, alternatieven overwegen en uitleggen waarom de gekozen zetten voor zwart sterk zijn, en waar wit betere keuzes had kunnen maken. e4 {Een klassieke openingszet die controle over het centrum nastreeft en lijnen opent voor de loper op f1 en de dame.} 1... f5 {Zwart kiest voor het Duras Gambiet. Dit is een gewaagde zet die wit uitdaagt om de pion op f5 te slaan, wat leidt tot complexe stellingen.} exf5 {Wit accepteert het gambiet door de pion te slaan. Dit is logisch, maar opent de deur voor zwart om actief te worden.} 2... Pf6 {Een sterke zet van zwart. Het ontwikkelt een stuk, valt de pion op f5 aan en bereidt ...d5 voor om het centrum aan te vechten.} Alternatief voor zwart: 2... d5?! {Dit probeert onmiddellijk het centrum terug te winnen, maar na} 3. Dh5+ {krijgt wit een gevaarlijke aanval op de zwarte koning.} 3... g6 4. fxg6 Pf6 5. g7+ Lxg7 6. Dg5 {met een sterke aanval voor wit.} De2 {Wit ontwikkelt de dame, maar dit is niet de meest nauwkeurige zet. Het is meestal beter om lichte stukken te ontwikkelen voordat de dame wordt verplaatst.} Betere alternatieven voor wit: 3. d4 {Controleert het centrum en opent lijnen voor de lopers.} 3. Pf3 {Ontwikkelt een stuk en bereidt O-O voor, waardoor de koning veilig staat.} 3... Pc6 {Zwart ontwikkelt een tweede stuk en controleert belangrijke centrale velden zoals d4 en e5.} Dd3 {Wit verplaatst de dame opnieuw, wat tijdverlies is en de ontwikkeling van andere stukken vertraagt.} Een beter plan voor wit: 4. Pf3 {Ontwikkelt een stuk en bereidt O-O voor.} 4. d4 {Blijft strijden om het centrum en ontwikkelt stukken.} 4... d5 {Zwart maakt gebruik van de tijdsverspilling van wit om het centrum te controleren en ruimtevoordeel te verkrijgen.} b4 {Wit probeert ruimte te winnen op de damevleugel, maar negeert de ontwikkeling en koningsveiligheid.} Betere alternatieven voor wit: 5. d4 {Controleert het centrum en opent lijnen voor de lopers.} 5. Pf3 {Ontwikkelt een stuk en bereidt koningsveiligheid voor.} 5... e5 {Zwart versterkt zijn controle over het centrum en opent lijnen voor zijn stukken, vooral de loper op f8.} b5 {Wit valt het paard op c6 aan, maar dit kost opnieuw tijd en laat de koning onveilig in het centrum.} 6... Pd4 {Zwart plaatst het paard op een sterk centraal veld en valt de dame op d3 aan, dwingt wit tot reageren.} Pe2 {Wit biedt een ruil van paarden aan, maar dit ontwikkelt nog steeds geen nieuwe stukken en laat de koning onbeschermd.} Alternatief voor wit: 7. Pf3 {Ontwikkelt een stuk en verdedigt tegelijkertijd de dame.} 7... Lxf5 {Zwart accepteert de ruil niet en slaat in plaats daarvan op f5, ontwikkelt de loper met tempo en houdt druk op de witte stelling.} Dg3 {Wit valt de loper op f5 aan en probeert activiteit te creëren, maar de ontwikkeling blijft achter.} 8... Pxc2+ {Een krachtige zet van zwart die een vork creëert tussen koning en toren, waardoor materiaal wordt gewonnen.} Kd1 {De koning moet uit de schaak stappen, maar staat nu kwetsbaar in het centrum en kan niet meer rokeren.} 9... Dd6 {Zwart ontwikkelt de dame, verdedigt de loper op f5 en verhoogt de druk op de witte stelling.} Df3 {Wit valt opnieuw de loper op f5 aan, maar verwaarloost nog steeds de ontwikkeling van stukken en koningsveiligheid.} 10... g6 {Zwart verdedigt de loper en creëert een mogelijke uitvalsbasis voor de koning op g7.} Alternatief voor zwart: 10... De6 {Centraliseert de dame en verdedigt de loper op f5, terwijl het ook toekomstige druk op de witte stelling mogelijk maakt.} Pg3 {Wit ontwikkelt eindelijk een stuk en valt de loper op f5 aan, maar het kan te laat zijn.} 11... Lg4 { Zwart penningt het paard op g3 tegen de dame, waardoor wit in een lastig parket komt. } {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Kritieke Aanvalspositie | Beschrijving = Positie na 11... Bg4. De witte koning staat onveilig en de dame wordt aangevallen. | Orientatie = wit | 8 |rd| |bd| |kd|bd| |rd| 7 |pd|pd|pd| | | | |pd| 6 | | | |qd| |nd|pd| | 5 | |pl| |pd|pd| | | | 4 | | | | | | |bd| | 3 | | | | | |ql|nl| | 2 |pl| |nd|pl| |pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|kl| |bl| |rl| a b c d e f g h }} Kxc2 {Wit slaat het paard op c2, probeert materiaal terug te winnen, maar negeert de dreigingen tegen de eigen koning.} Betere alternatieven voor wit: 12. Le2 {Ontwikkelt een stuk en probeert de penning te breken door te rokeren.} 12... Lxf3 {Zwart slaat de dame op f3, dwingt wit om terug te nemen met de g-pion, wat leidt tot een verzwakte koningsstelling.} gxf3 {Wit neemt terug, maar de koningsstelling is ernstig verzwakt en de pionnenstructuur is gebroken.} 13... Dc5+ {Zwart schaakt en valt tegelijkertijd meerdere stukken aan, waardoor wit gedwongen wordt tot passieve zetten.} Pc3 {Wit ontwikkelt een stuk en blokkeert de schaak, maar de problemen stapelen zich op.} 14... d4 {Zwart valt het paard op c3 aan en opent lijnen naar de witte koning. De druk neemt toe.} Le2 {Wit probeert te ontwikkelen en verdedigen, maar het is moeilijk om alle dreigingen te pareren.} 15... Td8 {Zwart brengt de toren in het spel, dreigt met ...dxc3 en verhoogt de controle over de d-lijn.} Tf1 {Wit ontwikkelt de toren, maar de stukken zijn niet goed gecoördineerd en de koning blijft kwetsbaar.} 16... Lh6 {Zwart richt zich op de zwakke witte velden en bereidt verdere aanvallen voor op de koningsstelling van wit.} a4 {Wit probeert tegenkansen te creëren op de damevleugel, maar dit is te traag en negeert de directe dreigingen.} 17... dxc3 {Zwart slaat op c3, opent de b-lijn en creëert een vrijpion die zeer gevaarlijk is.} d4 {Wit probeert het centrum te openen in de hoop op tegenspel, maar de koning blijft onbeschermd.} 18... Dxb4 {Zwart slaat op b4, behoudt materieel voordeel en creëert dreigingen tegen de witte koning.} Pe4 {Wit probeert stukken te ruilen om de druk te verminderen, maar dit lost de fundamentele problemen niet op.} 19... Pxe4 {Zwart ruilt het paard, waardoor de druk op de witte stelling behouden blijft en de aanval voortgezet kan worden.} fxe4 {Wit neemt terug, maar de e-lijn wordt geopend, wat in het voordeel van zwart is.} 20... Txd4 {Zwart gebruikt de open lijnen om diep in de witte stelling binnen te dringen, dreigend met ...Td2+.} Ta2 {Wit probeert de toren te activeren, maar kan de vele dreigingen niet allemaal tegengaan.} 21... Lxc1 {Zwart elimineert de verdediger op c1, wat leidt tot verdere verzwakking van de witte positie.} Kxc1 {Wit neemt terug, maar de koning staat nog steeds centraal en blootgesteld.} 22... Dxb3 {Zwart valt zowel de toren op a2 als de pion op a4 aan, en creëert onstuitbare dreigingen.} Lc4 {Wit probeert de dame te blokkeren, maar dit is slechts tijdelijk.} 23... Dxc4 {Zwart slaat op c4, verwoest de witte verdediging en dreigt met snelle mat.} Td1 {Wit probeert nog tegenspel te creëren op de d-lijn, maar het is te laat.} 24... Dxa2 {Zwart slaat op a2 en dreigt met ...Da1+ gevolgd door mat.} Txd4 {Wit hoopt door materiaal te ruilen enige verlichting te krijgen, maar de dreigingen blijven bestaan.} 25... exd4 {Zwart neemt terug, behoudt materieel en positioneel voordeel en dreigt nog steeds met beslissende aanvallen.} f4 {Wit probeert iets te creëren op de koningsvleugel, maar het is onvoldoende en te laat.} 26... Dd2+ {Zwart schaakt en dwingt de witte koning naar een zeer ongunstige positie.} Kb1 {De koning probeert te ontsnappen, maar er is geen veilige plek meer.} 27... Db2# {Mat. Zwart heeft de partij overtuigend gewonnen door optimaal gebruik te maken van wits onnauwkeurigheden.} {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Schaakmat op b2 | Beschrijving = De eindpositie na 27... Db2# (mat) | Orientatie = wit | 8 | | | | |kd| | |rd| 7 |pd|pd|pd| | | | |pd| 6 | | | | | | |pd| | 5 | |pl| | | | | | | 4 |pl| | |pd|pl|pl| | | 3 | | |pd| | | | | | 2 | |qd| | | | | |pl| 1 | |kl| | | | | | | a b c d e f g h }} ==== Conclusie ==== Deze partij laat zien hoe het Duras Gambiet een onverwachte wending kan geven en zelfs sterke spelers kan verrassen. Zwart speelde actief, ontwikkelde snel zijn stukken en profiteerde van wits passieve en onnauwkeurige zetten. Belangrijke lessen voor wit: Ontwikkel je stukken tijdig: Het is cruciaal om in de opening je lichte stukken te ontwikkelen en niet te veel met de dame te spelen. Koningsveiligheid: Rokeren is essentieel om de koning veilig te stellen. Het uitstellen hiervan kan tot ernstige problemen leiden. Controle over het centrum: Door het centrum te negeren en zijwaartse pionzetten te doen, verliest wit de grip op de stelling. Waarom het Duras Gambiet kan verrassen: Het Duras Gambiet is zeldzaam en kan daardoor spelers verrassen die er niet goed op voorbereid zijn. Zwart krijgt actieve mogelijkheden en kan snel druk uitoefenen op een onvoorzichtige tegenstander. Door nauwkeurig te spelen en te profiteren van fouten, kan zwart zelfs tegen sterke spelers een beslissend voordeel behalen. == Evaluatie van Combinaties == Op basis van praktijkstudies kunnen we de volgende tactische conclusies trekken over het Duras Gambiet: * '''2. exf5 Nf6 3. d4 d5''': Dit is de meest solide voortzetting voor beide partijen. Wit verdedigt de pion op f5 met de loper (Bd3), maar zwart krijgt goede kansen door druk op het centrum uit te oefenen (Nc6). De evaluatie is ongeveer +1.2 voor wit, maar de stelling is zeer dynamisch. * '''De h-pion aanval (h4/h3)''': Wit probeert vaak de koningsvleugel van zwart verder te verzwakken. Als zwart dit met ...g5 beantwoordt (zoals in Dragadraga1961 - Bijbrengen, 2021), kan wit met Bxg5 een beslissend voordeel behalen. * '''Stukontwikkeling vs Pionnenjacht''': De partij Madan2013 - Bijbrengen (2021) toont aan dat wit in de problemen komt als hij te veel tijd besteedt aan het verdedigen van de extra pion en de ontwikkeling (Nc3, Nf3) verwaarloost. Zwart won hier door een snelle aanval op de witte koning die in het midden bleef. {{Opmaak | Voettekst}} k06d0qbnlqwdjrmhsi6nawoe4mh3aye 0 40479 424977 424561 2026-05-01T18:01:00Z BeeBringer 6655 424977 wikitext text/x-wiki {{Opmaak}} == Profiel == De Britse amateurschaker {{Wp|Henry Bird|Henry Edward Bird}} (1830-1908) introduceerde in 1873 tegen John Wisker zijn openingszet '''1.f4''', waardoor deze opening naar hem is vernoemd; de {{Wp|Birdopening|Birdopening}}. Omdat men direct de zwakste f-pion inzet, leert men als men deze opening regelmatig kiest als schaker het gevaar te herkennen, erkennen en te pareren van deze pion. Voor beginners is deze opening aan te raden, om te leren (in plaats van te winnen) hoe een tegenstander de zwakke e1-h4 diagonaal kan gebruiken, iets wat in andere openingen in minder gevarieerde manieren voorkomt. Men ervaart schaakopeningstheorie in plaats van dat men die braaf opvolgt en heel veel tijd aan moet besteden (zoals bij '''e4''' of '''d4'''), terwijl een beginner met de opening nog niet veel voordelen haalt. Men leert gambieten als [[Schaken door meesters/From|From Gambiet]] en hoe men zich tegen {{Wp|Fianchetto|gefianchetteerde}} lopers wapent of daar zelf gebruik van maakt. Hoewel een uitzondering, zijn er schaakmeesters zoals {{Wp|en:Henrik Danielsen|Henrik Danielsen}} die de Bird gebruiken. == Hollands == De Bird opening is een opening in het schaakspel dat wordt gespeeld door zowel amateurs als professionals. Het is genoemd naar Henry Bird, een Engelse schaker die deze opening voor het eerst gebruikte in de 19e eeuw. De Bird opening is een 1.f4-opening, wat betekent dat wit begint met de loper naar f4 te zetten. In tegenstelling tot andere 1.e4-openingen, is de Bird opening niet erg populair bij top-spelers omdat het niet veel kansen biedt om een voorsprong te krijgen. Eén van de voordelen van de Bird opening is dat het moeilijk is voor de tegenstander om te voorspellen wat de volgende zet zal zijn. De opening biedt wit de mogelijkheid om verschillende strategieën te verkennen, waardoor het moeilijk is voor zwart om zijn stukken te plaatsen en een verdediging op te zetten. Ondanks dat de Bird opening niet populair is bij top-spelers, biedt het amateurs de mogelijkheid om hun vaardigheden te verbeteren, omdat het een unieke opening is die verschillende stukken betrekt. Het kan ook worden gebruikt als een verrassing voor een tegenstander die niet gewend is aan deze opening. Al met al is de Bird opening een interessante opening voor mensen die op zoek zijn naar een unieke strategie en de mogelijkheid om hun vaardigheden te verbeteren. Hoewel het niet populair is bij topspelers, is het een leuke manier om een tegenstander te verrassen en je vaardigheden te verbeteren. [[Bestand:Schaakschema Bird opening.svg|600px|Chess scheme Bird Opening]] {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Bird Opening | Beschrijving = De standaardopstelling van de Bird opening (1. f4) | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd|pd|pd|pd|pd| 6 | | | | | | | | | 5 | | | | | | | | | 4 | | | | | |pl| | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl|pl|pl| |pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} De Birdopening wordt ook wel de Hollandse aanval genoemd omdat het het omgekeerde is van de [[Schaken_door_meesters/Stein#Hollands|Hollandse verdediging]]. Een tegenstander - zeker als die er niet goed bekend mee is - kan zich vrij goed verdedigen door alles simpelweg te kopiëren (copycat); '''1. f4 f5 2. g3 g6 3. d3 d6 4. e4 e5 5. Nf3 Nf6 6. Nc3 Nc6 7. Bg2 Bg7 8. exf5 exf4 9. fxg6 fxg3 10. Qe2+ Qe7 11. Qxe7+ ...''' De Birdopening is niet een gangbare opening vanwege de zwakke diagonaal '''e1-h4'''. Als wit een blunder maakt door '''2. g4''' te spelen verliest hij direct door '''Qh4#''' het {{Wp|Narrenmat|Narrenmat}}. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Narrenmat | Beschrijving = Het Narrenmat na 1. f4 e5 2. g4 Qh4# | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd| |kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd| |pd|pd|pd| 6 | | | | | | | | | 5 | | | | |pd| | | | 4 | | | | | | |pl|qd| 3 | | | | | |pl| | | 2 |pl|pl|pl|pl|pl| | |pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} Men kiest deze opening om het witte paard op '''e5''' te krijgen door dit veld alvast te verdedigen. Een van de vervolg zetten die wit zal kiezen (ook om het gevaar van schaak op '''Qe4''' te mijden) is '''Nf3''' welke de beste zet is als zwart reageert op '''f4''' met '''d5''', '''Nc6''' of '''Nh6'''. Omdat '''d5''' (de "dutch variation") het vaakst wordt gekozen, is '''Nf3''' de meest voorkomende vervolgzet. Als zwart de pionnen op de flank ('''a5''', '''a6''', '''b5''', '''b6''', '''c5''', '''c6''', '''d6''', '''e6''', '''g6''', '''h5''', '''h6''') als beginzet doet, dan kan wit het beste meteen de ruimte in het centrum claimen door '''e4''' te spelen! Als de witte f-pion een zwarte pion krijgt aangeboden door '''e5''' ([[Schaken_door_meesters/From#Gambiet|From's gambiet]]) of '''g5''' ([[Schaken_door_meesters/Basman#Borg|De Borg]]) , dan kan wit die gewoon nemen. Naast '''e4''' of '''Nf3''' of het slaan van een geofferde pion, is de enige andere zet die is te overwegen '''g3'''. Het idee van deze zet is het snel fianchetto maken van de koningsloper. Deze optie is aan te raden als zwart '''f5''' (copycat) of '''Nf6''' speelt. Men bereidt met deze opening al een vroege aanval op de koningsvleugel voor. Door de [[Schaken door meesters/From|From gambiet]] (zelf '''e5''' innemen) kan zwart dit plan saboteren. Door de f-pion twee plaatsen op te schuiven creëert men de mogelijkheid om al snel in de game gebruik te maken van de mogelijkheid tot een zogenaamde "rook lift" waarbij men na rokeren de toren op '''Rf1''' via '''Rf3''' in het spel brengt. Ook zien we vaak dat de mogelijkheid tot een uitkijkpost voor een paard ontstaat op of '''e4''' (zwart) of '''e5''' (wit). Een positie die met de Bird vaak wordt bereikt als men de beste lijnen wil volgen ziet er als volgt uit. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = 'Ideale' Bird Opstelling | Beschrijving = Een solide opstelling die wit kan nastreven in de Bird opening | Orientatie = wit | 8 | | | | | | | | | 7 | | | | | | | | | 6 | | | | | | | | | 5 | | | | | | | | | 4 | | | | | |pl| | | 3 | | |pl|pl| |nl|pl| | 2 |pl|pl| |nl|pl| |bl|pl| 1 |rl| |bl|ql|kl|rl|kl| | a b c d e f g h }} ===1. f4 a6=== Dit is de St. George's Defense. Wit reageert hier meestal met '''2. e4'''. Dit is een sterke voortzetting (evaluatie: +0.6) omdat wit direct het centrum claimt terwijl zwart een afwachtende zet heeft gedaan. Wit kan later d4 spelen voor een volledige controle. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = St. George's Defense | Beschrijving = De stelling na 1. f4 a6 2. e4 | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 | |pd|pd|pd|pd|pd|pd|pd| 6 |pd| | | | | | | | 5 | | | | | | | | | 4 | | | | |pl|pl| | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl|pl| | |pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} ===1. f4 b5=== Dit is de [[Schaken_door_meesters/Myers#Myersverdediging|Myersverdediging]]. Ook hier is '''2. e4''' de aanbevolen voortzetting. Wit valt direct de b5-pion aan en dwingt zwart tot een reactie (meestal b4 of Bb7). Het is een uitdagende lijn voor beide kanten, maar wit behoudt een licht voordeel door de centrale controle. ===1. f4 b6=== Deze reactie op de Bird leidt tot de {{Wp|en:Owen's Defence|Owen's verdediging}} als wit de sterkste tegenreactie kiest namelijk '''e4'''. Een sterke voortzetting uit de praktijk is: ''' 1. f4 b6 2. e4 Bb7 3. Qe2 Nf6 4. d3 e6 5. Nf3'''. Hier beschermt wit e4 met de dame en bereidt d4 voor. Dit is een solide opstelling waarbij wit de gevaren op de diagonaal e1-h4 minimaliseert. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Owen's Verdediging | Beschrijving = Voortzetting na 1. f4 b6 2. e4 g6 3. Nf3 Bg7 4. d4 Bb7 5. Nc3 | Orientatie = wit | 8 |rd|nd| |qd|kd| |nd|rd| 7 |pd|bd|pd|pd|pd|pd|bd|pd| 6 | |nd| | | | |pd| | 5 | | | | | | | | | 4 | | |pl|pl|pl| | | | 3 | | |nl| | |nl| | | 2 |pl|pl|pl| | | |pl|pl| 1 |rl| |bl|ql|kl|bl| |rl| a b c d e f g h }} ===1. f4 c5 2. e4=== Dit is de [[Schaken door meesters/McDonnell|McDonnell aanval]]. ===1. f4 d5=== Dit is de Hollandse variatie op de Bird opening en de meest voorkomende respons van zwart. Het wordt zo genoemd omdat het het karakter krijgt van een Hollandse verdediging (1.d4 f5) met omgekeerde kleuren. Hoewel de witte koning niet hoeft te worden beschermd door het koningspaard is toch de beste vervolgzet voor wit '''2. Nf3'''. Dit voorkomt direct zwarte plannen met e5 of vroege koningsaanvallen via h4. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Hollandse Variant | Beschrijving = De Hollandse variant van de Bird opening (1. f4 d5) | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd| |pd|pd|pd|pd| 6 | | | | | | | | | 5 | | | |pd| | | | | 4 | | | | | |pl| | | 3 | | | | | |nl| | | 2 |pl|pl|pl|pl|pl| |pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl| |rl| a b c d e f g h }} ===1. f4 d5 2. c4=== Dit is de Sturm gambiet. ===1. f4 d5 2. Nf3 c5=== Dit is de Siciliaanse variatie op de Hollandse verdediging. ===1. f4 d6 2. e4=== Dit is de Rat verdediging, Harmonist variatie. ===1. f4 d6 2. e4 d5 3. exd5 Nf6=== Dit is de [[Schaken door meesters/Fuller|Fuller Gambiet]]. ===1. f4 e5=== Dit is de [[Schaken door meesters/From|From gambiet]]. Wit doet er verstandig aan het offer te accepteren met '''2. fxe5'''. Zwart krijgt hiervoor compensatie in de vorm van snelle ontwikkeling, maar met nauwkeurig spel (bijv. d3 en Nf3) kan wit het voordeel behouden. Het is een van de meest gevaarlijke lijnen voor een onvoorbereide Bird-speler. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = From Gambiet | Beschrijving = De beginstelling van het From Gambiet (1. f4 e5) | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd| |pd|pd|pd| 6 | | | | | | | | | 5 | | | | |pd| | | | 4 | | | | | |pl| | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl|pl|pl| |pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} ===1. f4 e6=== Met '''2. e4''' kan wit de Birdopening transformeren in de {{Wp|Frans (schaakopening)|Franse opening}} (de {{Wp|Louis de La Bourdonnais|Louis de La Bourdonnais}}-variant). Dit is ook de sterkste zet hoewel '''Nf3''' prima voldoet en wit op bekend terrein houdt in. ===1. f4 f5=== Dit is de [[Schaken_door_meesters/Basman#Borg|Borg]]. ===1. f4 f6=== Dit is de Barnes verdediging. ===1. f4 g6=== Dit is de {{Wp|Koningsfianchetto|Koningsfianchetto}} of {{Wp|en:Modern Defense|Modern defense}}. ===1. f4 Nh6=== Dit is de Horsefly verdediging. Als zwart reageert met Nh6 dan spreken we van de Horsefly verdediging (''A02 Bird Opening: Horsefly Defense''). {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Horsefly Verdediging | Beschrijving = De Horsefly verdediging tegen de Bird opening (1. f4 Nh6) | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd| |rd| 7 |pd|pd|pd|pd|pd|pd|pd|pd| 6 | | | | | | | |nd| 5 | | | | | | | | | 4 | | | | | |pl| | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl|pl|pl| |pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} Een goede response voor wit is Nf3. Daarna zijn er slechts enkele gebruikelijke zetten voor zwart namelijk * '''d5''' * '''e6''' * '''g6''' Een andere krachtige, maar niet gebruikelijke, respons is '''e4''' of '''Nc3'''. Men kan de Horsefly defense trainen op [https://lichess.org/study/Rmz2tVUc Lichess]. == Evaluatie van Combinaties == Op basis van praktijkstudies kunnen we de volgende conclusies trekken over veelvoorkomende combinaties: * '''f4 + e4''': Een zeer agressieve combinatie die wit vaak een ruimtevoordeel geeft, maar kwetsbaar is op de d-lijn. Goed tegen afwachtende zetten van zwart. * '''f4 + g3 + Bg2''': De meest solide opbouw (Leningrad-stijl voor wit). Het beschermt de koning en geeft wit lange-termijn druk op het centrum. * '''f4 + d3 + Nf3''': Een flexibele opstelling die vaak wordt gebruikt om de scherpe lijnen van het From-gambiet te neutraliseren. == Voorbeelden == === Bird – Wisker (1873) === Dit is de partij waarin Bird zijn opening introduceerde. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Bird's Debuut | Beschrijving = De stelling na 1. f4 d5 2. e3 Nf6 3. Nf3 e6 4. b3 | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd| | |rd| 7 |pd|pd|pd| | |pd|pd|pd| 6 | | | | |pd|nd| | | 5 | | | |pd| | | | | 4 | | | | | |pl| | | 3 | |pl| | |pl| |nl| | 2 |pl| |pl|pl| |pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl| |rl| a b c d e f g h }} ''1. f4 d5 2. e3 Nf6 3. Nf3 e6 4. b3 Be7 5. Bb2 O-O 6. Bd3 c5 7. Nc3 Nc6 8. O-O a6 9. a3 Qc7 10. Qe1 e5 11. fxe5 Nxe5 12. Nxe5 Qxe5 13. Qh4 h6 14. Rf3 Ne4 15. Nxd5 Qxb2 16. Nxe7+ Kh8 17. Qxe4 Qxa1+ 18. Rf1 f5 19. Rxa1 fxe4 20. Ng6+ Kg8 21. Bc4+ Rf7 22. Rf1 1-0'' {{Opmaak | Voettekst}} 7rzygflpp6cw6b1hr5r6z74hx84sn3u 0 40506 424978 424562 2026-05-01T18:04:11Z BeeBringer 6655 424978 wikitext text/x-wiki {{Opmaak}} == Profiel == '''{{Wp|Gyula_Breyer|Gyula Julius Breyer}}''' was in 1912 schaakkampioen van Hongarije. Hij heeft als een van de bekendste van zijn vele schaakopeningen het Breyersysteem bedacht, als variant op de {{Wp|Spaans (schaakopening)|Spaanse opening}}. == Breyersysteem == {{Lijst|inhoud= 1. e4 e5 2. Pf3 Pc6 3. Lb5 a6 4. La4 Pf6 5. 0-0 Le7 6. Te1 b5 7. Lb3 0-0 8. c3 d6 9. h3 Pb8 10. d4 .. }} De zet '''9... Nb8''' is het kenmerk van het Breyersysteem. Hoewel het op het eerste gezicht contra-intuïtief lijkt om een ontwikkeld stuk terug te trekken, is het doel uiterst logisch: het paard wordt herplaatst naar d7. Vanuit d7 ondersteunt het paard de centrale pion op e5 en maakt het de weg vrij voor de c-pion om op te rukken (...c5 of ...c6). === Belangrijke varianten === * '''10. d4 Nbd7 11. Nbd2 Bb7 12. Bc2 Re8''': De hoofdlijn. Zwart heeft een zeer solide stelling en wit moet proberen de zwarte coördinatie te verstoren. * '''De aanval op de koningsvleugel''': Wit probeert vaak met de manoeuvre Nf1-Ng3-Nf5 druk uit te oefenen op de zwarte koningsstelling. == Evaluatie van Combinaties == Het Breyersysteem is een van de meest gerespecteerde verdedigingen op het hoogste niveau: * '''Soliditeit''': Zwart heeft geen directe zwaktes en een zeer harmonieuze opstelling. * '''Tactische dreigingen''': Zoals te zien in de partij Wesley So - Gata Kamsky (2016), kan wit echter met een spectaculair offer op f5 ('''22. Nhf5!''') de zwarte verdediging openbreken. Zwart moet uiterst waakzaam zijn voor dergelijke offers. * '''Eindspelkansen''': Als zwart de witte aanval overleeft, heeft hij vaak uitstekende kansen in het eindspel vanwege de gezonde pionnenstructuur. == Voorbeeld == {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Breyersysteem | Beschrijving = Breyersysteem in de schaakopening Spaans of Ruy López | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd| |rd|kd| | 7 | | |pd| |bd|pd|pd|pd| 6 |pd| | |pd| |nd| | | 5 | |pd| | |pd| | | | 4 | | | |pl|pl| | | | 3 | |bl|pl| | |nl| | | 2 |pl|pl| | | |pl|pd|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|rl| |kl| | a b c d e f g h }} {{Opmaak | Voettekst}} 374cgpkkf3stbwaf6hj5sdlnws0kjny 0 40509 424973 424559 2026-05-01T17:18:49Z BeeBringer 6655 424973 wikitext text/x-wiki {{Opmaak}} == Profiel == [[Bestand:Thomas_Wilson_Barnes.jpg|200px|left]] === Karakteristieken === Thomas Wilson Barnes (20 januari 1825 - 25 april 1874) was een bekende Engelse schaakmeester. Hij werd geboren in Bristol, Engeland. In juni 1852 won hij de British Chess Association's eerste toernooi in Londen. Met name in de tijd dat de schaaklegende Paul Morphy Engeland bezocht, scoorde hij relatief gezien het beste tegen hem (8 overwinningen tegen 19 verliezen). Barnes werd beschouwd als een van de vijf grootmeesters van de Victoriaanse periode. Barnes ging op dieet en verloor 130 pond (ca. 59 kg) in 10 maanden, wat resulteerde in zijn dood. Barnes werd 5 dagen na zijn dood begraven op de Brompton-begraafplaats in Londen. Barnes was een van de eerste schakers om de theorie van de Franse Verdediging te ontwikkelen. Naast zijn bekende variatie op de Spaanse opening die naar hem is vernoemd, heeft hij nog tal van andere variaties bedacht, waaronder de Barnes-verdediging '''1.e4 f6'''. Deze variant speelde hij tegen Anderssen en Morphy en hij versloeg de laatste. Barnes Opening, 1.f3, draagt ook zijn naam. Openen met de f-pion diende zijn voorkeur om bestaande openingskennis te omzeilen. === Wedstrijden === Thomas Wilson Barnes heeft aan verschillende wedstrijden deelgenomen, waaronder de volgende: * ''1851'': Internationale toernooi van Londen * ''1855'': Internationale toernooi van Köln * ''1856'': Internationale toernooi van Manchester * ''1858'': Internationale toernooi van New York * ''1861'': Internationale toernooi van Birmingham * ''1865'': Internationale toernooi van Baden-Baden * ''1867'': Internationale toernooi van Parijs * ''1872'': Internationale toernooi van Karlsruhe * ''1877'': Internationale toernooi van Nürnberg * ''1883'': Internationale toernooi van Wijk aan Zee === Titels === Thomas Wilson Barnes behaalde de titel van International Master in het jaar 1886. Hij was ook de tweede grootmeester van Engeland. Barnes won ook de British Chess Championship in 1894 en bereikte in 1895 en 1896 respectievelijk de tweede en derde plaats. == Barnes Opening == {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Barnes Opening | Beschrijving = De eerste zet van de Barnes opening is '''f3''' | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd|pd|pd|pd|pd| 6 | | | | | | | | | 5 | | | | | | | | | 4 | | | | | | | | | 3 | | | | | |pl| | | 2 |pl|pl|pl|pl|pl| |pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} De zet '''1. f3''' staat bekend als een van de minst sterke openingszetten voor wit. De computer-evaluatie is direct in het voordeel van zwart (-0.9). De reden hiervoor is dat f3 het belangrijkste veld voor het koningspaard (f3) blokkeert en de diagonaal e1-h4 verzwakt, wat kan leiden tot een snelle herdersmat-achtige aanval of de "Fool's Mate" (Gekkenmat) als wit niet oppast. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Gekkenmat (Fool's Mate) | Beschrijving = Een snelle nederlaag voor wit na 1. f3 e5 2. g4 Qh4# | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd| |kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd| |pd|pd|pd| 6 | | | | | | | | | 5 | | | | |pd| | | | 4 | | | | | | |pl|qd| 3 | | | | | |pl| | | 2 |pl|pl|pl|pl|pl| | |pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} Toch gebruikte Barnes deze zet om zijn tegenstanders direct uit hun theoretische voorbereiding te halen. Zwart reageert meestal met '''1... e5''' of '''1... d5''', waarna wit vaak probeert over te gaan naar een soort omgekeerde Hollandse verdediging of een Bird-achtige structuur. == Voorbeelden == === Barnes – Löwenthal === ''1.e4 e5 2.Nf3 Nc6 3.Bc4 Bc5 4.c3 Nf6 5.d4 exd4 6.cxd4 Bb4+ 7.Nc3 Nxe4 8.O-O Bxc3 9.d5 Bf6 10.dxc6 bxc6 11.Be3 d5 12.Qb3 Qe7 13.Bg5 Qe5 14.Bxf6 gxf6 15.Rad1 h6 16.Qb6 Rb8 17.Qxc6+ Ke7 18.Qb6+ Kd8 19.Rd3 Qe6 20.Rfd1 Kc8 21.Bc4 Qe4 22.Rd5 Qf4 23.Rg5 Ne7 24.Qxb8+ Kxb8 25.Rd8+ Kc7 26.Rg7+ Kb6 27.Bd5+ Kb5 28.Rxf7 Rd8 29.Rff1 Rxd5 30.Rxd5+ Nc6 31.Rf6 Kc5 32.a4 Kb4 33.Rxc6 Kxa4 34.Rf8 a5 35.Rg7 a4 36.Rxh7 Kb3 37.Rxa4 Kc2 38.Rh2+ Kd3 39.Rd2+ Kc3 40.Rc2+ Kb3 41.Rb2+ Kc3 42.Rb6 Kd3 43.Rxg6 Ke4 44.Rh6 Kf3 45.Rf6+ Kg4 46.h3+ Kg3 47.Rf3# 1-0'' De wedstrijd speelde zich af te London in 1858. Het was een partij vol tactiek, waarin Barnes de koning van Löwenthal gevangen nam en daarmee een kwaliteit won. === Barnes – Burn === ''1. e2-e4 e7-e5 2. f1-c4 g8-f6 3. d2-d3 d7-d6 4. c4-d5 f6-e4 5. d3xe4 b8-c6 6. e4-e5 d6xe5 7. g1-f3 f8-e7 8. c1-g5 a7-a5 9. b2-b4 e5-d4 10. g5xf6 d4-d3 11. f3-d4 e7-e5 12. d4-f3 b7-b6 13. b1-c3 d3-h3 14. f6-e4 e5-c5 15. b4-b5 c6-b4 16. c3xb4 c7-c5 17. b5xc6 h3-g2 18. c6-d7 g2-f1 19. d7-f5 g7-g6 20. f5-d3 f1-e2 21. d3-f5 e2-f3 22. e4-e3 f3-e2 23. e3-f4 e2-g4 24. f4-e3 g4-f3 25. e3-f4 f3-e2 26. f4-g3 e2-f3 27. g3-h2 f3-g2 28. h2-h3 g2-f3 29. h3-g4 f3-e4 30. g4-f3 e4-f3 31. f3-e2 f3-g2 32. e2-d3 g2-f3 33. d3-c4 f3-e4 34. c4-d5 e4-d5 35. d5-c6 d5-e4 36. c6-d7 e4-f5'' De wedstrijd speelde zich af te London in 1859. Barnes speelde een scherp en tactisch openingsgambit, waarbij hij een belangrijke kans miste. Maar hij wist uiteindelijk te winnen door zijn zwakke loper te verdedigen. === Barnes – Paulsen === {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Lopergambiet | Beschrijving = De stelling na 1. e4 e5 2. f4 exf4 3. Bc4 (Lopergambiet) | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd| |pd|pd|pd| 6 | | | | | | | | | 5 | | | | | | | | | 4 | | |bl| | |pd| | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl|pl| | |pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl| |nl|rl| a b c d e f g h }} ''1. e4 e5 2. f4 exf4 3. Bc4 Qe7 4. Nf3 g5 5. d4 g4 6. O-O gxf3 7. Qxf3 Qxe4+ 8. Be2 d6 9. Nc3 Qg6 10. Qf5 Qxf5 11. exf5 c6 12. Bxf4 Bg7 13. Ne4 Bf6 14. Bg3 Na6 15. c3 Nd7 16. b4 a5 17. Rad1 Bh3 18. gxh3 Nf6 19. Ng5 d5 20. Nxf7 Kxf7 21. dxe5 Nxe5 22. Bxe5 Bxe5 23. Rfe1 Kg8 24. Bf3 Bg7 25. Rd7 Rf8 26. Rf1 Raf8 27. Bxc6 bxc6 28. Rxf8+ Rxf8 29. Rxc7 Rf7 30. Rxc6 Kf8 31. Rd6 Rf1+ 32. Kg2 Rg1+ 33. Kf3 Rh1 34. Rd8+ Kg7 35. Rg8+ Kh6 36. c4 dxc4 37. Rg4 Kg5 38. Kg3 Rh3+ 39. Kg2 Rh2+ 40. Kf3 Rh3+ 41. Kg2 1-0'' De wedstrijd speelde zich af te London in 1863. Barnes speelde een mooie combinatie, waarbij hij een stuk won en de partij in zijn voordeel besliste. Hij won ook het toernooi waarin deze partij gespeeld werd. == Evaluatie van Combinaties == Hoewel Barnes' partijen vol tactiek zaten, laten moderne analyses zien dat de Barnes Opening (1.f3) vooral een psychologisch wapen is: * '''1. f3 e5 2. e4 Bc5''': Zwart ontwikkelt direct de loper naar een actieve diagonaal. Wit moet oppassen met de verzwakte koningsvleugel. * '''De Barnes-verdediging (1. e4 f6)''': Barnes gebruikte dit met succes tegen Paul Morphy. Hoewel het de f-pion verzwakt, dwingt het wit in onbekend terrein. In de partij tegen Morphy bleek dat zwart door geduldig spel de witte aanval kon neutraliseren en in het eindspel kon toeslaan. {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = Barnes-verdediging | Beschrijving = De Barnes-verdediging (1. e4 f6) | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd|pd| |pd|pd| 6 | | | | | |pd| | | 5 | | | | | | | | | 4 | | | | |pl| | | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl|pl| |pl|pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} {{Opmaak | Voettekst}} c1mmkkdqkrifj79lmhpp24b1ovchwon 0 40752 424990 398589 2026-05-02T05:43:36Z JopkeB 18060 /* G */ Aanhalingstekens niet meer nodig voor widhts en heights in galerijen 424990 wikitext text/x-wiki {{Handboek Wikimedia Commons}}{{Alfabet met ankers}} Dit is een overzicht met termen die in dit Wikibook worden gebruikt: * De link onder het indexwoord verwijst naar uitleg erover in dit wikiboek, bij afwezigheid daarvan soms naar een Wikipedia-pagina. * (Tussen haakjes) staat de Engelse term met een link naar de handleiding in Commons indien van toepassing. * Onder de index-term staat een korte beschrijving. * Na "-" staat een ''code in cursief'' als die van toepassing is (alléén voor gevorderde gebruikers); zo'n code SVP alléén gebruiken als u ermee vertrouwd bent, anders eerst op de link ervóór klikken voor meer informatie. Voor meer termen, zie [[c:Commons:Editor's index to Commons|Editor's index to Commons]] (Engelstalig)<br> Voor een overzicht van de belangrijkste onderdelen van Commons: zie [[c:Commons:Community portal|Commons:Community portal]]. ==A== ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Accounts|Account]] ([[c:Commons:First_steps/Account/nl|Commons:Eerste stappen/Account]]) : Gebruikersaccount, virtueel profiel, met een gebruikersnaam, toegangscodes en andere faciliteiten, om toegang te krijgen tot en gebruik te kunnen maken van in dit geval Wikimedia-platforms ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Accounts voor gevorderden|Account - gebruik uploads]] : :Statistische gegevens over het gebruik van afbeeldingen in Commons: [https://tools.wmflabs.org/glamtools/glamorous/ Commons image usage on Wikimedia projects] ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Accounts voor gevorderden|Account - statistische gegevens]] : Aantal edits per Wiki-onderdeel: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth/ Global account information] ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Accounts voor gevorderden|Account - subpagina']]s : Overzicht van de subpagina's van iemands account :- ''<nowiki>{{Special:Prefixindex/User:Username/}}</nowiki>'' ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Soorten vrijwilligers|Administrator]] ([[c:Commons:Administrators|Administrators]]) : Ervaren en betrouwbare vrijwilliger die extra onderhoudswerkzaamheden uitvoert en daarvoor ook extra technische mogelijkheden heeft ; [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Beschrijvingen aanpassen - voor gevorderden|Afgeleide werken]]/"Andere versies/other versions" ([[C:Commons:Derivative works|Commons:Derivative works]]) : :Bestanden die zijn afgeleid van iets anders, van andere bestanden of voorwerpen, een uitsnede of een compilatie van foto's. :- ''<nowiki>{{Image extracted|1=Titel bestand1.jpg - zonder "File"}}</nowiki>'' in de originele bestandspagina :- ''<nowiki>{{Extracted from|Titel bestand2.jpg - zonder "File"}}</nowiki>'' in de bestandspagina van het afgeleide bestand :- ''<nowiki>{{Other versions |1=Titel bestand1.jpg andere bestand|Titel bestand2.jpg|Titel bestand3.jpg}}</nowiki>'' - algemene verwijzing naar andere versie(s) ; [[c:Template:CategoryTOC|Alfabet-reeks]] : Mogelijkheid om in een grote categorie snel naar de gewenste beginletter van ondercategorieën en/of bestanden te springen :- ''<nowiki>{{CategoryTOC}}</nowiki>'' of ''<nowiki>{{LargeCategoryTOC}}</nowiki>'' ; [[w:nl:Kunstmatige intelligentie|Artificial intelligence (AI)]] ([[c:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]) ; Auteursrecht :- [[c:Commons:Copyright rules by territory|Commons:Copyright rules by territory]] voor een overzicht van de auteursrechten per land (incl. FOP) :- [[c:Commons:Freedom of panorama|Commons:Freedom of panorama]] voor FOP per land/werelddeel ==B== ; [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Beleid en richtlijnen|Beleid en richtlijnen]] ([[c:Commons:Policies and guidelines|Commons:Policies and guidelines]] en [[c:Commons:Editor's index to Commons|Commons:Editor's index to Commons]]) : Regels die binnen Commons gelden ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Beschrijvingen|Beschrijvingen]] : :- ''<nowiki>{{Nl|1=tekst}}</nowiki>'' ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#In een bestandspagina|Bestandsgebruik]] : (In een bestandspagina:) links naar Wikimedia-pagina's waarin dit bestand wordt gebruikt ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Terminologie|Bestandspagina]] ([[c:Commons:Guide to layout#File description pages|File description pages]]) : Pagina in Commons met één medium en alle gegevens die daarover bekend zijn ; [[:Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden|Bestandspagina's bewerken]] ; Bewerken (tab) : Pagina waarmee men de hoofdpagina kan bewerken, zoals beschrijvingen aanpassen; de inrichting is afhankelijk van het soort hoofdpagina (Bestand, Categorie, Galerij, overleg of discussiepagina) ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Accounts|Blokkeerbeleid]] ([[c:Commons:Blocking policy/nl|Commons:Blocking policy]]) : Beleid voor het blokkeren van accounts ; '''Boodschappen''', overzicht: [[c:Commons:Message templates|Commons:Message templates]] ; Bovenliggende categorie (parent category) : (Categorie-structuur) Ouder-categorie van een of meer ondercategorieën. ==C== ; [[:Handboek Wikimedia Commons/Categorieën|Categorie]] ([[c:Commons:Categories|Commons:Categories]]) : : Soort trefwoord waardoor alle media over één onderwerp bij elkaar staan in één groep : Commons-hoofdcategorie: [[c:Category:Topics|Category:Topics]] : [[:Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Categorieën toekennen - vervolg|Categorieën toekennen]] - minimaal voor de aspecten '''wie, wat, waar, wanneer''' (indien van toepassing) :- format op Bewerkingspagina: ''<nowiki>[[Category:Category name|sorteersleutel]]</nowiki>'' (sorteersleutel is facultatief) * Maintenance category: bedoeld voor onderhoud, meestal verborgen voor eindgebruikers, zie [[c:Category:Commons maintenance|Category:Commons maintenance]] voor voorbeelden * Meta-category: categorie voor het groeperen van categorieën volgens een bepaald criterium (de "by" categorieën, bijvoorbeeld datum, locatie), die alleen andere categorieën behoort te bevatten en geen bestanden; zie [[c:Commons:List of meta category criteria|Commons:List of meta category criteria]] voor een overzicht * Topical category: thematische categorie, met een inhoudelijk onderwerp, waarvan de top-categorie [[c:Category:Topics|Category:Topics]] is * User category: gebruikerscategorie, met de naam van een gebruiker erin, bijvoorbeeld ''Category:Photos by User:XYZ''; top-categorie: [[c:Category:User categories|Category:User categories]] ; Categorieën van kunstenaars die nog geen 70 jaar geleden zijn overleden : :plaats ''<nowiki>{{NoUploads}}</nowiki>'' bovenaan de categorie-pagina (zie [[:Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Vervolg-handelingen: meer informatie toevoegen|Categorieën#Vervolg-handelingen: meer informatie toevoegen]] punt 5) ; Check categories : <nowiki>{{Subst:chc}}</nowiki> ; [[Handboek Wikimedia Commons/Inleiding|Commons]] ([[c:Commons:Welkom|Website Commons]]) : Afkorting voor Wikimedia Commons, platform voor het delen van afbeeldingen, geluidsfragmenten, video's en andere media ; [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Help|Contact opnemen]] ([[c:Commons:Contact_us/nl|Contactacteer ons]]) : Contactgegevens voor vragen of problemen, met de Wikimedia-organisatie en/of andere Commons-vrijwilligers ==D== ; [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Bestanden beter vindbaar maken|Datum toevoegen aan bestandspagina]] : -''|Date=<nowiki>{{Taken on|jjjj-mm-dd|location=Country X}}</nowiki>'' (in het Beschrijving-blok) ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#In een bestandspagina|Diashow]] (Slideshow) : Mogelijkheid om alle bestanden in een categorie of galerij achter elkaar op volledig scherm te zien, via de groene knop "Slideshow" ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Discussies en overleg|Discussies en overleg]] : :Communicatie over Commons-kwesties tussen Commons-vrijwilligers :Zie ook: [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Een categorie nomineren voor verwijdering|Categorie nomineren voor verwijdering]] voor het sluiten van een discussie over een categorie ; [[Handboek Wikimedia Commons/Inleiding|Doel]] (Scope) van Wikimedia Commons : - [[c:Commons:Project scope|Commons:Project scope]] en [[c:Commons:What Commons is not|Commons:What Commons is not]] ; [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Een doorverwijspagina maken|Doorverwijspagina]] : :Overzicht van categorieën met (nagenoeg) dezelfde term/naam in verschillende betekenissen. Zet ''(disambiguation)'' in de categorienaam om misverstanden te voorkomen. : -''<nowiki>{{Disambig}}</nowiki>'' ; [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Redenen voor verwijdering|Dubbel bestand]] (Duplicate file) : -''<nowiki>{{Duplicate|File: te behouden file.jpg}}</nowiki>'' ==E== ; [https://meta.wikimedia.org/wiki/Edit_war Edit war] : oorlog tussen twee of meer gebruikers die telkens opnieuw een versie van een bestand of categorie terugdraaien. Oplossing: bediscussieer de gewenste wijziging met de "tegenstander" en probeer er samen uit te komen. Als dat niet lukt, meld het bij de Helpdesk of de Village pump/Kroeg. ==F== ; [[w:nl:Fanart|Fanart]] ([[c:Commons:Fan art|Commons:Fan art]]) ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Terminologie|FOP]] ([[c:Commons:Freedom of panorama|Commons:Freedom of panorama]]) : Freedom of Panorama, uitzondering op de algemene regel dat er op kunstwerken en architectuur auteursrecht rust zolang de maker ervan nog geen 70 jaar geleden is overleden en er daarvan dus geen afbeeldingen in Commons mogen worden opgenomen. Deze uitzondering geldt in de regel voor kunstwerken en gebouwen in de openbare ruimte. De wettelijke invulling van FOP is voor elk land anders. :- plaats ''<nowiki>{{FoP-Nederland}}</nowiki>'' of ''<nowiki>{{FoP-Belgium}}</nowiki>'' op een bestandspagina waarvoor FOP geldt ==G== ; [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen|Galerij]] (Gallery ; [[C:Commons:Galleries|Commons:Galleries]]) : :Overzicht met afbeeldingen en/of andere media over een bepaald onderwerp :- ''<nowiki><gallery></nowiki> ... <nowiki></gallery></nowiki>'' (standaard) :- ''<nowiki><gallery widths=250 heights=180></nowiki>... <nowiki></gallery></nowiki>'' (zelf hoogte/breedte bepalen) :- ''<nowiki><gallery class="center"></nowiki>... <nowiki></gallery></nowiki>'' (centreren) :- ''<nowiki><gallery mode="packed"></nowiki>... <nowiki></gallery></nowiki>'' (samengepakt, zonder frames) :- ''<nowiki><gallery perrow="7"></nowiki> ... <nowiki></gallery></nowiki>'' (beperken aantal afbeeldingen op een rij) ; Inhoudsopgave forceren in een galerij : <code><nowiki>__FORCETOC__</nowiki></code> OF <code><nowiki>__TOC__</nowiki></code> ; [[:Handboek_Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Gebruiken van afbeeldingen en andere media]] ([[c:Commons:First steps/Reuse|Commons:First steps/Reuse]], [[w:nl:Help:Gebruik van bestanden|Help:Gebruik van bestanden]] en [[c:Commons:Reusing content outside Wikimedia/nl|Commons:Hergebruik van inhoud buiten Wikimedia]]) : Voorwaarden en manieren voor hergebruik van Commons-materiaal ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Accounts|Gebruikerspagina]], voorpagina ([[c:Commons:User-specific galleries, templates and categories|Commons:User-specific pages]]) : Eerste pagina van een account, visitekaartje van een gebruiker :- ''<nowiki>[[User:Gebruikersnaam|User:Gebruikersnaam]]</nowiki>'' ; [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 8: Nazorg|Geografische codes]] : : * in tab Bestandsinformatie geografische codes toevoegen: ::- ''<nowiki>{{Object location dec|51.8504809|4.3251025}}</nowiki>'' ::- ''<nowiki>{{Location|37°50'34.6"N|25°45'48.1"E}}</nowiki>'' voor camera-lokatie : * in tab Gestructureerde data geografische codes toevoegen: ::- coördinaten van afgebeelde plaats ([[d:Property:P9149|P9149]]) ::- geografische locatie van gezichtspunt ([[d:Property:P1259|P1259]] ) : * zoeken naar bestanden die wel of juist geen geografische codes hebben, via het zoekvenster in de module SpecialSearch: ::- (met) ''zoekterm hastemplate:"Module:Coordinates"'' ::- (zonder) ''zoekterm -hastemplate:"Module:Coordinates"'' ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Via de balken bovenaan|Geschiedenis weergeven]] (tab) : Omgekeerd chronologisch overzicht van bewerkingen van de betreffende Commons-pagina, de jongste bewerking staat bovenaan ==H== ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Help|Help]] ([[c:Help:Contents/nl|Help]]) : Help-pagina's, vragen stellen en meer informatie ; Hergebruik van Commons-materiaal: zie [[Handboek Wikimedia Commons/Index#G|Gebruiken]] ; Hoofdcategorie : Categorie die geen bestanden mag bevatten, alleen ondercategorieën en galerij-pagina's; eventuele bestanden moeten worden ondergebracht in één of meer ondercategorieën :- ''<nowiki>{{Categorise}}</nowiki>'' ; HotCat ('''[[c:Help:Gadget-HotCat|Help:Gadget-HotCat]]''') : Tool om snel en gemakkelijk categorieën toe te voegen aan bestanden en categorieën ; zie [[:Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Categorieën achteraf muteren|Categorieën achteraf muteren]] of [[c:File:HotCat.png|voorbeeld]]. ; Hulpmiddelen/Tools/Gereedschap [[c:Commons:Tools|Tools]] : Programmaatjes die werkzaamheden op Commons vergemakkelijken ; zie [[:Handboek Wikimedia Commons/Index#T|T]] ==I== ; [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Overige mutaties in bestandspagina's|Incomplete foto]] : Foto met een grijze balk onderaan of aan de zijkant. Voeg toe: ''Category:Incomplete JPG files (5 MB interruption)'' ; Infobox : zie [[Handboek Wikimedia Commons/Index#W|Wikidata-Infobox]] ; Inhoudsopgave forceren in een galerij : <code><nowiki>__FORCETOC__</nowiki></code> OF <code><nowiki>__TOC__</nowiki></code> ; Interwiki-linking : Rechtstreekse verwijzing naar een bepaalde pagina in een ander Wikimedia-project :- ''<nowiki>[[x:YYYY|Yyyyy]]</nowiki>'' x=projectcode, YYYY=pagina; standaard wordt verwezen naar de Engelstalige versie (bijvoorbeeld voor Wikipedia) :- ''<nowiki>{{Wn |Yyyyy}}</nowiki>'' voor verwijzing naar de Nederlandstalige Wikipedia; zie [[c:Template:W|Template:W]] voor andere talen, of gebruik: :- ''<nowiki>{{W|Naam Wikipediapagina||zz}}</nowiki>'' voor een verwijzing naar een anderstalige Wikipedia-pagina, zz = taalcode : [[c:Help:Interwiki linking|Help:Interwiki linking]] voor project-codes ; {{ISBN|}}- correcte notatie: :- ''<nowiki>{{ISBN|nnn-nn-nnnnnn-n-n}}</nowiki>'', bijvoorbeeld ''<nowiki>{{ISBN|978-90-803743-4-8}}</nowiki>'' of ''<nowiki>{{ISBN|3-540-96331-6}}</nowiki>''. ==J== ==K== ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken via interactieve kaarten|Interactieve kaarten]] : :- ''[https://wikimap.toolforge.org/ Wikimap]'': gebruikt geo-coördinatoren uit bestandsinformatie, biedt links naar Commons-bestanden en Engelstalige Wikipedia; meer informatie: [[w:de:Benutzer:DB111/Tools#WikiMap|Wikimap]] (Duits/Engels) :- ''[https://wikishootme.toolforge.org/ WikiShootMe]'': gebruikt geo-coördinatoren uit gestructureerde data, biedt links naar Commons, Wikipedia en Wikidata; meer informatie: [https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiShootMe/nl meta:WikiShootMe] ; Kaart die niet de correcte situatie aangeeft: ''<nowiki>{{Inaccurate-map-disputed |Reden}}</nowiki>'' ; Kleur : zie [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Handmatig|Tekstopmaak]] ; [[c:Commons:De Kroeg|De Kroeg]] : Nederlandstalige overleg- en discussiepagina in Commons ; [[w:nl:Kunstmatige intelligentie|Kunstmatige intelligentie]] ([[c:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]]) ==L== ; [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Licenties|Licenties]] ([[c:Commons:Licensing/nl|Licensing]]) : Regelingen en voorwaarden waaronder Commons-bestanden beschikbaar worden gesteld voor hergebruik : [[c:Commons:Copyright tags|Licentie-tags]] ==M== ; Massa-acties : :[[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Massa-actie: Cat-a-lot|Cat-a-lot]] voor het wijzigen van een categorie in meerdere bestandspagina's en/of subcategorieën tegelijk :[[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Meerdere bestanden tegelijk nomineren voor verwijdering|VisualFileChange]]; rechtstreeks: [[c:Help:VisualFileChange.js|VisualFileChanger]] :* voor het nomineren voor verwijdering van meerdere bestanden in één handeling (default) :* voor het muteren van meerdere files die allemaal dezelfde mutatie moeten krijgen, bijvoorbeeld een template of veel spaties uit een beschrijving verwijderen. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Overige mutaties in bestandspagina's]] voor een instructie :[[c:Commons:Bots/Work requests|Commons:Bots/Work requests]] voor verzoeken met zeer grote aantallen. ; [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 4: Zorg voor een digitaal bestand op uw harde schijf in het juiste format|Media, medium]] ([[c:Commons:File types|Commons:File types]]) : Afbeelding, geluidsfragment, videoclip, diagram, document, animatie of ander digitaal item dat in Commons mag worden opgenomen ; Melding : Mededelingen over verstuurde en ontvangen (ver)meldingen over berichten op Overleg- en discussiepagina's; helemaal bovenaan een Commons-pagina staat een bel-icoon met het aantal meldingen ==N== ; Naamruimte ([[c:Help:Namespaces|Help:Namespaces]]) : Woord met een dubbele punt erachter in de titel van een pagina, bijvoorbeeld: Category:, File: en User: ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Epiloog: Regel uw nalatenschap!|Nalatenschap met eigengemaakte foto's, films, kunstwerken]] ; [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Navigatie|Navigatie]] : Manieren om vanaf een bepaalde Commons-pagina naar verwante en andere Commons-pagina's te gaan ; [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Vervolg-handelingen: meer informatie toevoegen|Navigatiebox]] : (bovenaan een categorie) Overzicht met links naar soortgelijke categorieën voor andere landen, provincies of steden :- ''<nowiki>{{Name |prefix= |suffix= }}</nowiki>'' ; Not in category : - klik op tab "Meer", ''Search not in category'' + pas zoekvraag aan; OF (rechtstreeks:) :- ''-incategory:"Naam_category"'' (in zoekveld, in combinatie met andere zoekwoorden) ; Notificaties : Helemaal bovenaan een Commons-pagina staat een vierkant icoontje (links van "Overleg") met het aantal notificaties dat u heeft ontvangen ; Null edit : Edit zonder dat er wijzigingen worden uitgevoerd, om bugs op te lossen. Ga in een categorie naar de tab "Bewerken" en klik direct daarna op "Wijzigingen publiceren". Wordt o.a. gebruikt bij het [[:Handboek_Wikimedia_Commons/Categorieën#Een_categorie_hernoemen|hernoemen van categorieën]] en na het verwijderen van alle subcategorieën en/of bestanden uit [[:Handboek_Wikimedia_Commons/Categorieën#Een_doorverwijspagina_maken|disambigious categorieën]]. ==O== ; Ondercategorie (subcategory): (Categorie-structuur) Dochter-categorie van een of meer bovenliggende categorieën ; Onderhanden werk / Mee bezig / Werk in uitvoering ([[c:Template:Work in progress|Template Work in progress]]) : - ''<nowiki>{{Work in progress}}</nowiki>'' - bijvoorbeeld te gebruiken in een galerij-pagina waarmee je bent begonnen maar die nog niet af is ; [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Vervolg-handelingen: categorieën toevoegen|Overcategorisatie]] ([[c:Commons:Categories#Over-categorization|Overcategorization]]) : Naast een gewone categorie is ook diens parent-categorie (de grootouder-categorie) toegevoegd als bovenliggende categorie; dit is overbodig en ongewenst ; Overlegpagina ([[c:Commons:Talk page guidelines|Commons:Talk page guidelines]]) : Pagina om te overleggen over de Commons-pagina waar de overlegpagina bijhoort (die van een bestands-, categorie- of galerij-pagina), of met een andere gebruiker op zijn/haar gebruikersoverlegpagina. Zie steeds de tab "Overleg". ; OTRS : Verouderde term voor [[C:Commons:Volunteer Response Team|Volunteer Response Team]] (VRT) ==P== ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Conventies tijdens discussies en overleggen|Ping, pingen]] : Iemand attenderen op een discussie, ìn die discussie :- ''<nowiki>{{Ping|Username}}</nowiki>'' :- ''<nowiki>{{Ping|Naam1|Naam2|Naamx}}</nowiki>'' - om meerdere users tegelijk te pingen :- ''<nowiki>[[User:Username]]</nowiki>'' :- ''<nowiki>{{Reply|Username}}</nowiki>'' - om in een lange discussie duidelijk te maken op welke reactie je reageert ; Publieke domein : Een creatief werk is in het publieke domein als er geen auteursrecht meer op rust. In Nederland en veel andere landen is dat 70 jaar na het overlijden van de (laatste) maker van een werk (voor andere landen kunnen andere termijnen gelden, zie [[c:Commons:Copyright rules by territory|Commons:Copyright rules by territory]]). ==Q== ==R== ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Mogelijke werkzaamheden|RCE-categorie]] ([[c:Category:RCE suggested categories|Category:RCE suggested categories]]): Verwijzing naar een schaduw-categoriestructuur, opgezet voor het uploaden van afbeeldingen afkomstig van het Nederlandse Rijksinstituut voor het Culturele Erfgoed ; [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Een redirect maken|Redirect]] ([[c:Commons:Redirect|Commons:Redirect]]) : Verwijzing van een categorie, bestand of galerijpagina met een verkeerde naam naar die met de juiste naam :- ''<nowiki>{{Category redirect|1=naam target page zonder "Category:"|reason= }}</nowiki>'' voor een categorie die echt heeft bestaan en hernoemd is :- ''<nowiki>#Redirect[[Category:Naam juiste categorie]]</nowiki>'' voor een categorie die niet heeft bestaan, maar waarvan de naam wel veel wordt gebruikt ; Rijksmonumenten (Nederland) : Voeg aan categorieën over Rijksmonumenten ''<nowiki>{{Rijksmonument|nnnnnn}}</nowiki>'' in de beschrijving toe, waarbij nnnnnn = Rijksmonument-nummer van RCE, zie [https://www.cultureelerfgoed.nl/onderwerpen/rijksmonumentenregister Rijksmonumentenregister] ==S== ; [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Vervolg-handelingen: categorieëntoevoegen|Sorteersleutel]] : Handmatig toegevoegde term om de sortering van ondercategorieën en bestanden te beïnvloeden ; Sortering ([https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Sorting#Sort_order Sorteervolgorde]) ; [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Redenen voor verwijdering|Speedy deletion]] ([[c:Commons:Criteria for speedy deletion|Commons:Criteria for speedy deletion]]) : - Voor bestanden: :: - Als het om het schenden van auteursrechten gaat: ''<nowiki>{{Copyvio|1=Reden, met link(s) naar website(s) waarop de afbeelding eerder werd geplaatst dan in Commons}}</nowiki>'' :: - Als het om een leeg bestand gaat, zonder afbeelding, video- of geluidsfragment: gebruik ''<nowiki>{{SD|G1}}</nowiki>'' : - Voor categorieën: :: - ''<nowiki>{{SD |C1|correcte categorienaam}}</nowiki>'' [als het om een foute categorienaam gaat, die niet opnieuw gebruikt mag worden] :: - ''<nowiki>{{SD|C2}}</nowiki>'' [als het om een lege categorie gaat, die in de toekomst opnieuw gemaakt kan worden als er geschikte content voor beschikbaar komt] :: - ''<nowiki>{{Speedydelete|reason}}</nowiki>'' [in andere gevallen], bijvoorbeeld: ''<nowiki>{{Speedydelete|Empty category; files have been moved to correct categories}}</nowiki>''; voor RCE-categorieën: ''<nowiki>{{Speedydelete|C1; Empty category; files have been moved to correct categories; see also [[:Category talk:RCE suggested categories]]}}</nowiki>'' : - Voor galerijen met geen of één afbeelding: ''<nowiki>{{SD|GA1}}</nowiki>'' : - Meer codes: [[c:Commons:Criteria for speedy deletion|Criteria for speedy deletion]] ; Statistieken : * Edits per account per wiki: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth/ Global account information] (activiteiten voor één account, per wiki) * Gebruik van de uploads per user: [https://popcompics.renek.cc/ PopComPics] (Popular Commons Pics) * Gebruik van Commons-bestanden in zuster-projecten: [https://tools.wmflabs.org/glamtools/glamorous/ Commons image usage on Wikimedia projects] - per category * Gebruik van één bestand: [[c:Special:GlobalUsage|Special:GlobalUsage]] * Page views van een pagina: klik onder ''Hulpmiddelen'' op "Paginagegevens", scroll helemaal naar beneden en klik op "Pageviews Analysis on Toolforge". Pas vervolgens in de linkerkolom de gewenste Data type en periode aan. * Statistieken over Commons: helemaal onderaan de pagina * Uploads per bestandstype: [[c:Special:MediaStatistics|MediaStatistics]] ==T== ; Taalcodes : :* [[C:Commons:Babel|Commons:Babel]] (voor gebruikerspagina's) :* [[C:Commons:Language templates|Commons:Language templates]] (voor beschrijvingen) :* [[w:en:List of ISO 639-1 codes|Officiële ISO-lijst met talen]] ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Accounts|Taalvaardigheid]] : Mate waarin een gebruiker talen beheerst, te vermelden op de Gebruikerspagina :- ''<nowiki>{{#babel:nl-N|en-2|de-1|fr-1}}</nowiki>'' :- [[C:Commons:Babel|Taal- en vaardigheidscodes]] ; Tag : Label dat leesbaar is voor een programma, o.a. [[c:Commons:Copyright tags|licentie-tags]] ; Technische fouten :- Bekende bug: de boodschap "you are already uploading this file" tijdens het uploaden; oplossing: boodschap wegklikken en doorgaan :- Meld andere via [[:mw:How to report a bug|How to report a bug]] ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Tekstopmaak|Tekstopmaak]] :* Zie de (Uitgebreide) balk :* [[w:en:Help:Wikitext|Help:Wikitext]] :* Doorhalen/doorstrepen: ''<nowiki><s>door te strepen tekst</s></nowiki>'' geeft: <s>door te strepen tekst</s> :* Achtergrondkleur: ''<nowiki><span style="background-color:yellow; color: black;"> en erna </span></nowiki>'' geeft: <span style="background-color:yellow; color: black;"> en erna </span> :* Gekleurde tekst: ''<nowiki>{{Color|green|groene tekst}}</nowiki>'' geeft <span style="color:green;">groene tekst</span> :* Meer kleuren: [[w:en:Category:Shades of color templates]]: kies een hoofdkleur en klik op de link; onthoud de naam van de gewenste tint en klik op "Edit source". Kopieer de code voor die tint naar de beoogde plaats. ; [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Templates|Templates]] ([[c:Commons:Templates|Commons:Templates]]) : Sjabloon dat een veelgebruikte boodschap bevat, of ter vervanging dient van een reeks van codes of categorieën. :- ''<nowiki>{{XXX}}</nowiki>'' :- Boodschappen, overzicht: [[c:Commons:Message templates|Commons:Message templates]] ; Tools :* [[c:Commons:Tools|Commons:Tools]]: Overzicht van tools voor het vereenvoudigen en efficiënter maken van het werken met Commons :* [[:meta:Toolhub|Toolhub]]: Catalogus van software-tools (voor alle Wikimedia-projecten, incl. Commons) ==U== ; [[:Handboek Wikimedia Commons/Uploaden|Uploaden]] ([[c:Commons:First steps/Uploading files|Uploading files]] en [[c:Commons:Upload|Commons:Upload]]) :- [[c:Commons:Upload tools|Commons:Upload tools]] voor een uitgebreider overzicht van mogelijkheden (voor vergevorderden)<br> ; [[:Handboek_Wikimedia_Commons/Deel_II_Voor_gevorderden#Discussies_en_overleg|Undelete]] : - [[c:Commons:Undeletion requests|Commons:Undeletion requests]] ==V== ; Vandalismebestrijding ([[c:Commons:Vandalism|Vandalism]]) : Aanwijzingen voor het bestrijden van vandalisme op Commons ; Verborgen categorieën : Plaats ''{{Tl|Hiddencat}}'' bovenin categorieën die alleen "onder water" zichtbaar moeten zijn ; Verwijderen, aanvragen voor : * [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Bestanden nomineren voor verwijdering|Bestanden]] ([[c:Commons:Deletion policy|Commons:Deletion policy]]): ** via de link naar ''"Voor verwijdering nomineren"'' ** ''<nowiki>{{Copyvio|1=Reden|source=URL}}</nowiki>'' voor overduidelijke auteursrechtenschendingen, met vermelding van URL van oorspronkelijk bestand * [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Een categorie nomineren voor verwijdering|Categorieën]] ([[c:Commons:Deletion policy|Commons:Deletion policy]]): ** via de link naar ''"Categorie bediscussiëren"'' ** [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Redenen voor verwijdering|Speedy deletion]] ([[c:Commons:Criteria for speedy deletion|Commons:Criteria for speedy deletion]]) - ''<nowiki>{{Speedydelete|reason}}</nowiki>'' ** [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Redenen voor verwijdering|Deletion]] (alleen na discussie) - ''<nowiki>{{Delete |reason = Reden voor verwijdering (verwijs naar de discussie-pagina) |day = dd (dag van vandaag) |month = mm (maand van vandaag) |year = jjjj (jaar van vandaag)}}</nowiki>'' ; Verwijzingen naar Wikipedia en andere zusterprojecten : zie [[Handboek Wikimedia Commons/Index#I|Interwiki-linking]] ; [[c:Commons:Village pump|Village pump]] : Set met Engelstalige discussie- en overlegpagina's in Commons ; Volgen van pagina's : Sterretje rechts van "Geschiedenis weergeven", blauw = volgen, blanko = niet volgen. Schonen via Volglijst. ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Accounts voor gevorderden|Volglijst]] : Overzicht van bestanden, categorieën, galerijpagina's en andere pagina's die een gebruiker volgt ; [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 9: Verklaring met toestemming versturen|Volunteer Response Team]] (VRT) ([[c:Commons:Volunteer Response Team|Volunteer Response Team]]) : Team dat mails behandelt met toestemming voor plaatsing van afbeeldingen en andere bestnanden op Commons ; Voorkeuren (Preferences) : Mogelijkheid om instellingen van een account naar eigen voorkeur in te richten. De link staat rechts bovenaan op elke Commons-pagina, mits de gebruiker is ingelogd. Dit Wikiboek gaat ervan uit dat de taal is ingesteld op Nederlands. ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Je inzetten als vrijwilliger|Vrijwilliger bij Commons]] : Iemand die op vrijwillige basis een bijdrage levert aan de verbetering van de Commons-content ==W== ; [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Overige mutaties in bestandspagina's|Watermerk]] : :- ''<nowiki>{{Watermark}}</nowiki>'' ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Over Wikidata|Wikidata]] ([[d:Wikidata:Main Page|Wikidata]]) : Kennisbank van Wikimedia en verbinder tussen Wikimedia-projecten ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Wikidata en Commons|Wikidata-infobox]] : Kader rechts bovenin op een categorie- of galerij-pagina, met informatie over, een foto en eventueel een kaartje van het onderwerp van de categorie, opgehaald uit Wikidata; Q-nr onderaan: link naar Wikidata-item :- ''<nowiki>{{Wikidata Infobox}}</nowiki>'' of :- ''<nowiki>{{Wikidata Infobox|qid= }}</nowiki>'' ; Wikimedia-projecten : Zuster-projecten van Commons en Wikibooks, zoals Wikipedia en Wikivoyage, alle beheerd door de [https://wikimediafoundation.org/ Wikimedia Foundation] :* [https://www.wikipedia.org Wikimedia-projecten overzicht] :* [[c:Help:Interwiki linking|Help:Interwiki linking]] voor project-codes ==X== ==Y== ==Z== ; [[Handboek Wikimedia Commons/Categorieën#Vervolg-handelingen: meer informatie toevoegen|"Zie ook"]] : Verwijzing naar verwante categorie :- ''<nowiki>{{Cat see also|category-naam zonder "Category"}}</nowiki>'' :- ''<nowiki>{{Catseealso|Coloring books|Printable coloring books|Scans of coloring books}}</nowiki>'' (voorbeeld voor verwijzing naar meerdere categorieën) :- ''<nowiki>{{Catseealso|Categorie-naam|for=Toelichting}}</nowiki>'' (NB: Zonder punt aan het eind, want die wordt al automatisch toegevoegd.) ; [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Via de balken bovenaan|Zijbalk]] : Kolom aan de rechterkant (nieuwe layout) of linkerkant (oude layout) met snelkoppelingen naar algemene, speciale en gerelateerde pagina's, in Commons zelf en in zuster-projecten ; [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken|Zoeken]] ([[C:Help:Searching|Help:Searching]]) : Tips om bestanden, categorieën, galerijen en andere Commons-pagina's te vinden :- ''Category:XXX'' voor zoeken naar categorieën :- ''Commons:XXX'' voor zoeken naar beleid :- ''Help:XXX'' voor zoeken naar Help-pagina's :- ''Template:XXX'' voor zoeken naar templates/tags :- ''[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ASearch&profile=advanced&search=&fulltext=Search&ns0=1&redirs=1&profile=advanced Gallery search]'' voor zoeken naar galerij-pagina's :- Via [[c:Special:SpecialPages#Paginalijsten|Special:SpecialPages#Paginalijsten]] :- Via [[c:Special:MediaSearch|Special:MediaSearch]] - mogelijkheden voor sortering en selectie/verfijning; uitleg: [[:mw:Help:MediaSearch|Help:MediaSearch]] (Engelstalig) :- Via [[meta:PetScan|PetScan]] - geavanceerd zoeken (voor vergevorderden) ; [[:Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoekresultaten|Zoekresultaten]] : Overzicht met resultaten die aan de opgegeven zoekcriteria voldoen. Voor overschakeling van een galerij naar een lijst: klik op ''Overschakelen naar Special:Search''; weer terug: klik op ''Switch to MediaSearch'' (dit laatste is alleen mogelijk als in uw Voorkeuren onder de tab Zoeken niet "Toon zoekresultaten in de Special:Search-interface" is aangevinkt of als u niet bent ingelogd)) {{Sub}} 4yziiwrq7etq0qmek1hfp3pwqijgt4s 0 40755 424991 391062 2026-05-02T05:44:47Z JopkeB 18060 /* Een galerij-pagina maken */ 424991 wikitext text/x-wiki {{Handboek Wikimedia Commons}} Zie [[C:Commons:Galleries|Commons:Galleries]] voor de hoofdpagina over dit onderwerp.<br> Een galerij (gallery) is een gestructureerd en betekenisvol overzicht met afbeeldingen en andere media over een bepaald onderwerp. Meestal bestaat een galerij alleen uit afbeeldingen, maar je kunt zeker ook andere media invoegen. Een galerij kan vele invalshoeken hebben, bijvoorbeeld de mooiste foto's over een onderwerp, een overzicht van de ondercategorieën (vooral als het om veel ondercategorieën gaat en de Engelse termen weinig bekend zijn), een overzicht van alle werken van een oude kunstenaar, een presentatie van een stad of het bezit van een museum. Ook galerijen hebben weer categorieën, de hoofdcategorie is [[C:Category:Gallery pages|Category:Gallery pages]].<br> Een galerij kan een zelfstandige pagina hebben of op een Categorie-pagina worden ingevoegd. In Commons verdient een zelfstandige pagina de voorkeur. Een galerij-pagina is vaak de eerste pagina over een onderwerp waar iemand op terecht komt als hij/zij een zoekactie heeft uitgevoerd. Reden: een galerij-pagina heeft geen voorvoegsel (zoals "Category" of "File") en komt daarom bovenin de zoekresultaten terecht. Houd daar rekening mee bij het opzetten van een galerij-pagina. == Zoeken naar galerij-pagina's == Galerijen hebben geen voorvoegsel, zoals "Category" of "File". Daardoor is het lastiger zoeken via de gewone zoekmethoden. Oplossing: gebruik [http://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ASearch&profile=advanced&search=&fulltext=Search&ns0=1&redirs=1&profile=advanced Gallery search] en typ in het zoekvenster een of enkele woorden die in de gezochte galerij-pagina voorkomen. Het kan gaan om woorden in de titel of die elders op een galery-pagina voorkomen. == Een galerij-pagina maken == Galerij-pagina's kunnen in principe over elk onderwerp gaan waarvan media in Commons aanwezig zijn. Een uitzondering betreft Nederlandse kunstenaars en architecten die nog geen 70 jaar geleden zijn overleden, als zij hoofdonderwerp van een galerijpagina zouden zijn, zie [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen#Galerij-pagina's en auteursrechten in Nederland|Galerij-pagina's en auteursrechten in Nederland]]. Een galerij moet wel iets toevoegen, hij moet met een speciaal doel worden gemaakt. Hij mag niet alleen maar dezelfde afbeeldingen tonen als in de gelijknamige (kleine) categorie staan. Maak van een grote categorie een selectie van de meest representatieve of mooiste afbeeldingen, kies een onderwerp die meerdere categorieën verbindt, etc. Een galerijpagina van een woonplaats bevat minimaal: korte inleiding, locatiemap, vlag, wapen en foto's die een buitenstaander een goed beeld geven van de plaats. De werkwijze is als volgt: # Bedenk het '''onderwerp''' en vervolgens de '''naam''' van de galerij-pagina. De naam mag in elke taal die je wilt. Als hij over een algemeen onderwerp gaat, is die in de regel in het Engels. Als hij over een hoofdcategorie gaat (dus niet over een bepaald land), dan moet hij in het Engels zijn. Als hij over Nederland of Suriname gaat, is het gebruikelijk om hem in het Nederlands te maken, voor België in het Nederlands en/of Frans. # Typ in het zoekvenster precies de naam van de galerij die je wilt maken, zonder "Gallery". In tegenstelling tot alle andere soorten pagina's, krijgt een galerij-pagina geen voorvoegsel; als je een Commons-pagina tegenkomt met alleen een titel zonder iets ervóór (zoals "Category", "File" of "Help"), dan is het een galerij-pagina. # Klik op de rode link (mits dit inderdaad de naam is voor de galerij die je in gedachten hebt, zonder schrijffouten). Je kunt nu de galerij '''starten'''. Zet bovenaan: ## (Facultatief) ''<nowiki>{{Gallery page|Naam categorie zonder "Category"}}</nowiki>''. Hierdoor verschijnt er bovenaan de galerij-pagina een boodschap die verwijst naar de categorie met meer media over dit onderwerp. Als de naam van de galerij-pagina precies hetzelfde is als de categorie-naam, dan kun je het tweede deel weglaten, dus alleen ''<nowiki>{{Gallery page}}</nowiki>''. Zie bijvoorbeeld: [[c:Sint-Servaasbasiliek|Sint-Servaasbasiliek]]. ## (Facultatief, maar wel zeer aanbevolen) Een [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Wikidata en Commons|Wikidata-infobox]] mits die bestaat (''<nowiki>{{Wikidata Infobox}}</nowiki>''), of een beknopte toelichting, bijvoorbeeld over wat er te zien is, waar meer afbeeldingen zijn te vinden en wat de volgorde is; laat hieruit blijken wat de meerwaarde van deze galerij is. Zie bijvoorbeeld: [[c:Sint-Servaasbasiliek|Sint-Servaasbasiliek]]. # '''Opbouw''': Er kan één lange reeks van afbeeldingen worden gemaakt, of verschillende kleinere die steeds beginnen met een tussenkopje (hoofdstuk/paragraaf); in dat laatste geval verschijnt er ook een inhoudsopgave. Als je de inhoudsopgave niet links maar rechts wilt hebben, plaats dan ''<nowiki>{{TOCright}}</nowiki>'' bovenaan. Het is ook mogelijk om een tabel op te nemen, maar dan moet die wel een kolom hebben met afbeeldingen (anders wordt de galerijpagina verwijderd). # '''Tags''': Elke reeks van afbeeldingen begint met ''<nowiki><gallery></nowiki>'' en eindigt met ''<nowiki></gallery></nowiki>''. Als je meerdere galerij-reeksen maakt (met steeds tussenkopjes), dan zet je telkens weer deze tags bij het begin en het eind van de reeks. # '''Layout''': Deze begin-tag ''(<nowiki><gallery></nowiki>)'' geeft een standaard-galerij-reeks. Als je de grootte van de afbeeldingen of de ruimte tussen de afbeeldingen wilt veranderen, dan zijn er nog andere mogelijkheden in plaats van de begin-tag <nowiki><gallery></nowiki> (de eind-tag blijft altijd hetzelfde): ## ''<nowiki><gallery class="center"></nowiki>'' om de galerijreeks te centreren ## ''<nowiki><gallery mode="packed"></nowiki>'' (samengepakt) om de frames rond de afbeeldingen weg te laten en de afbeeldingen met minder witruimte ertussen te presenteren; de afbeeldingen èn de onderschriften worden automatisch gecentreerd. De afbeeldingen passen zich nu aan aan hun breedte, zie bijvoorbeeld [[c:Land- en tuinbouw in Nederland|Land- en tuinbouw in Nederland]]. Als je afbeeldingen en onderschriften niet wilt centreren, maar tòch links wilt uitlijnen, zet dan ''style="text-align:left"'' in de begin-tag, bijvoorbeeld: ''<nowiki><gallery mode=packed style="text-align:left"></nowiki>'' ## ''<nowiki><gallery widths=250 heights=180></nowiki>'' om de hoogte en/of breedte van de afbeeldingen aan te passen, in dit geval naar 250 px in de breedte en 180 px in de hoogte. De getallen kun je zelf aanpassen. Advies: maak de "widths" en "heights" even groot als het gaat om een mix van liggende en staande foto's in een galerij-reeks of als alle afbeeldingen vierkant zijn (dus als de hoogte en breedte gelijk zijn); laat hoogte en breedte alleen verschillen als alle afbeeldingen in een reeks allemaal staande of allemaal liggende afbeeldingen zijn. ## Als je het aantal afbeeldingen op een rij wilt beperken: ''<nowiki><gallery perrow="7"></nowiki>'' (het getal kun je zelf aanpassen); hierdoor komen er zeven afbeeldingen op een rij; als er meer afbeeldingen zijn, komen die op de volgende rij, wel allemaal binnen dezelfde galerij-reeks. Voorbeeld: [[c:Category:Eiffel Tower|Category:Eiffel Tower]]. Dit is tevens een mooi voorbeeld van een galerij die een handzaam overzicht biedt van de vele ondercategorieën. ## Deze coderingen kunnen ook gecombineerd worden, bijvoorbeeld: ### ''<nowiki><gallery mode="packed" heights=150px></nowiki>'' (bij een packed mode maakt de "widths" niet uit, dus die laat je dan weg). ### ''<nowiki><gallery perrow="5" widths="80" heights="60"></nowiki>.'' # '''Mediabestanden plaatsen''': Tussen de begintag ''<nowiki><gallery></nowiki>'' (of de variant die je gekozen hebt) en de eindtag ''<nowiki></gallery></nowiki>'' plaats je de geselecteerde afbeeldingen/media, elk bestand komt op een nieuwe regel (na publicatie komen ze op de galerij-pagina wel naast elkaar). Dat doe je als volgt: ## Ga naar de bestandspagina van de geselecteerde afbeelding (of video, geluidsfragment of ander medium). ## Kopieer de naam van de file, dat mag met of zonder "File:", als je het maar consequent doet voor alle afbeeldingen die je selecteert. ## Plak die steeds onder ''<nowiki><gallery></nowiki>'', in de door jou gekozen volgorde van de afbeeldingen. ## Onderschriften: Nu heb je alleen de afbeelding, zonder onderschriften en/of link eronder. Als je dat wel wilt: ### Voor alleen tekst: zet een "|" achter de bestandsnaam en daarna het onderschrift. ### Voor alleen een link: zet een "|" achter de bestandsnaam en daarachter de link tussen vierkante haken ''<nowiki>[[]]</nowiki>''. Ook in de link kun je nog tekst zetten door ook dáár weer een "|" in te zetten. De link kan overal naar verwijzen: bijvoorbeeld naar een Commons-categorie, een Wikipedia-pagina of een externe website. Voorbeeld: ''<nowiki>File:Brouette enfant 001.jpg|[[Category:Green wheelbarrows|Groene kruiwagens]]</nowiki>''. ### Uiteraard is ook een combinatie van tekst en link(s) mogelijk. ## Doe dit zo voor alle afbeeldingen/media die je wilt opnemen. ## Na de laatste afbeelding in de galerij-reeks plaats je de eindtag (<nowiki></gallery></nowiki>). # Maak tussenkopjes als je meer dan één galerij-reeks opneemt. Plaats dan steeds opnieuw een begin- en eindtag voor elke nieuwe galerij-reeks. # Vermeld een nieuwe galerijpagina in het bijbehorende Wikidata-item. # Voeg ten slotte ten minste twee '''categorieën''' toe: ## de "gewone" Commons-categorie met het onderwerp waar de galerij-pagina over gaat ## een "gallery-category", één of meer onder-categorieën van [[C:Category:Gallery pages|Category:Gallery pages]]; ook hier geldt: zo specifiek mogelijk; als het over een land gaat: zowel voor het onderwerp als voor het land. ### In het geval je een nieuwe categorie wilt maken voor galerij-pagina's: kijk voor de naam vooral naar soortgelijke voorbeelden. Over voorzetsels: #### '''about''': leaves room for things related #### '''of''': very specific # Voor vergevorderden: ## Meer gallery-sjablonen/-templates met meer mogelijkheden. ## Een galerijpagina in meerdere talen. Zie [[c:Earthquake|Earthquake]] voor een voorbeeld. In plaats van gewone kopjes, kun je kopjes maken met behulp van Wikidata-items, bijvoorbeeld ''<nowiki>=={{Label|Q481609|link=-}}==</nowiki>''. In het kopje wordt dan de naam van het label van het Wikidata-item geplaatst, in de taal die is ingesteld bij de gebruiker, dus in ons geval Nederlands. Check wel of alle Wikidata-items die je gebruikt ook met een ruim aanbod van talen is ingevuld. Meer tips en voorbeelden: * [[w:en:Help:Gallery tag|Help:Gallery tag]] in de Engelse Wikipedia * [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Images#Rendering_a_gallery_of_images Gallery op Meta.wikimedia] == Galerij-pagina's en auteursrechten in Nederland == In Nederland gelden vrij ruime regels voor het publiceren van foto's van kunst in de openbare ruimte (zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Terminologie|FOP]]). Maar ook die regels kennen beperkingen. Eén ervan is, dat er in een compilatie slechts enkele afbeeldingen van één kunstenaar mogen worden opgenomen die nog niet minimaal 70 jaar geleden is overleden. Dit geldt ook voor een galerijpagina, die beschouwd kan worden als een compilatie. Je mag wel een galerijpagina maken over een bepaald thema (zoals Nederlandse architectuur in de 20e eeuw, sculpturen van vogels in Nederland), maar daarin niet meer dan een paar afbeeldingen opnemen van één architect of beeldhouwer die nog geen 70 jaar geleden is overleden. Let daarop bij het selecteren van de afbeeldingen voor je galerij-pagina. Je mag dus géén galerij-pagina maken over één architect of andere kunstenaar die nog niet 70 jaar geleden is overleden zonder toestemming daarvoor van de kunstenaar. Zie [https://www.iusmentis.com/auteursrecht/nl/foto/openbarekunst/ iusmentis/foto/openbarekunst]. == Galerij op een categorie-pagina == Het invoegen van een galerij op een Categorie-pagina moet een uitzondering zijn, alleen als hij dient als gids voor vele ondercategorieën. De werkwijze is dezelfde als bij het maken van een galerij-pagina, maar dan alleen de stappen 5-8. Houd de galerij sober en duidelijk. Kies voor elke (belangrijke) ondercategorie één afbeelding die model kan staan voor die ondercategorie en voeg als onderschrift altijd een link naar die ondercategorie toe (dus in plaats van een gewoon, individueel onderschrift), eventueel aangevuld met een uitleg, vooral als de Engelse terminologie afwijkt van Nederlandse equivalenten. Voeg ten slotte aan de hoofdcategorie met de galerij [[c:Category:Categories with a gallery for a better choice of sub-categories|Category:Categories with a gallery for a better choice of sub-categories]] toe. Daar kun je ook terecht voor voorbeelden. [[c:Category:Electric locomotives of France|Category:Electric locomotives of France]] biedt een voorbeeld van een galerij die je kunt uitklappen, dat is een goed idee als er zeer veel ondercategorieën zijn.<br> Een alternatief voor zo'n galerij op een categorie-pagina, is tòch een galerij-pagina maken en dan op de categorie-pagina een extra verwijzing ernaar opnemen in de beschrijving. == Galerij-pagina muteren == Als je meer of betere afbeeldingen of andere media weet voor een bestaande galerij-pagina die door iemand anders is gemaakt: voeg ze gerust toe. Respecteer wel de opzet en bedoelingen van de oorspronkelijke maker van de galerij-pagina. De werkwijze is hetzelfde als hierboven bij stap 7 ''Mediabestanden plaatsen'' staat beschreven. == Gebruikstatistieken van een galerij-pagina == Hoe vaak is een galerij-pagina bekeken? Klik onder "Hulpmiddelen" op "Paginagegevens". Scroll helemaal naar beneden en klik op ''Pageviews Analysis on Toolforge''. Verander desgewenst in de linkerkolom de tijdspanne. == Galerij-pagina verwijderen == Een galerij-pagina zal niet snel verwijderd worden. Daarvoor zullen goede redenen moeten zijn. Redenen kunnen dezelfde zijn als voor het verwijderen van bestanden, zie [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Bestanden nomineren voor verwijdering|Bestanden nomineren voor verwijdering]], zoals schending van auteursrechten, een soortgelijke galerij-pagina bestaat al of de galerij-pagina voldoet niet aan de project scope. Werkwijze: klik op "Voor verwijdering nomineren", onder Hulpmiddelen, en vul het pop-up-scherm in.<br> Als je een galerij-pagina hebt genomineerd voor verwijdering, hij is behouden en de administrator is vergeten om dat op de overlegpagina te vermelden: vermeld dan zelf: ''<nowiki>{{kept|2=Commons:Deletion requests/Naam galerijpagina|Commons:Deletion requests/Naam galerijpagina}}</nowiki>'' op die overlegpagina. == Beste galerij-pagina's == Er is nog geen mogelijkheid om uitzonderlijk goede galerij-pagina's te nomineren, zoals wel mogelijk is voor foto's (zie [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#De beste afbeeldingen nomineren|De beste afbeeldingen nomineren]]). Wel wordt daar over nagedacht, zie [[c:Commons:Featured galleries|Commons:Featured galleries]]. {{Sub}} b7x6lle8tcyasm5dxlc1ic5x8apbpt6 0 41200 424980 424564 2026-05-01T18:25:46Z BeeBringer 6655 424980 wikitext text/x-wiki {{Opmaak}} {{Wp|en:Martin Severin From|Martin Severin From}} was een Deense schaakmeester die bekend stond om het creëren van de '''From's Gambie'''t. From's Gambiet is een scherp antwoord op [[Schaken door meesters/Bird|Bird's Opening]] en vereist precisie van beide spelers. == Gambiet == '''1. f4 e5''' {{Opmaak | Object = Schaak | Definitie = From Gambiet | Beschrijving = Het From Gambiet als antwoord op de Bird opening (1. f4 e5) | Orientatie = wit | 8 |rd|nd|bd|qd|kd|bd|nd|rd| 7 |pd|pd|pd|pd| |pd|pd|pd| 6 | | | | | | | | | 5 | | | | |pd| | | | 4 | | | | | |pl| | | 3 | | | | | | | | | 2 |pl|pl|pl|pl|pl| |pl|pl| 1 |rl|nl|bl|ql|kl|bl|nl|rl| a b c d e f g h }} 21: Als wit de gambiet accepteert (2. fxe5), heeft zwart verschillende sterke voortzettingen. De meest bekende is '''2... d6'''. Wit kan hier kiezen voor de '''Lasker-variant''' met '''3. Nf3''', wat wordt beschouwd als de sterkste reactie voor wit. Het onmiddellijk slaan op d6 (3. exd6) geeft zwart een krachtige aanval na '''3... Bxd6'''. Zwart dreigt hier vaak met '''Qh4+''' als wit niet oppast (bijvoorbeeld na 4. g3?? Bxg3+ 5. hxg3 Qxg3#). Als wit na '''2. fxe5''' het paard naar '''Nc6''' brengt, spreken we van het '''Schlechter gambiet'''. === Belangrijke varianten === * '''2. fxe5 d6 3. Nf3 dxe5 4. Nxe5 Bd6 5. Nf3 Nf6 6. g3''': Een solide opstelling voor wit om de aanval te neutraliseren. * '''2. e4''': Wit weigert het gambiet en transformeert de partij in een [[Schaken door meesters/Staunton#Gambiet|Koningsgambiet]]. * '''2... Qh4+ 3. g3 Qe4 4. Nf3''': Zwart probeert wit direct uit de tent te lokken, maar wit ontwikkelt met tempo. == Evaluatie van Combinaties == Het From Gambiet is een van de meest gevreesde antwoorden op de Bird-opening: * '''Aanvalskracht''': Zwart krijgt voor de opgeofferde pion vaak een enorme diagonaal-druk (d6-h2). * '''Psychologie''': Witspelers die de Bird openen willen vaak een gesloten stelling, maar het From gambiet dwingt hen in een uiterst scherpe open partij. * '''Nauwkeurigheid''': Eén onnauwkeurige zet van wit kan leiden tot een snelle nederlaag (zoals de Qh4+ dreigingen laten zien). {{Opmaak | Voettekst}} kzko6bddmezdhthaw042ykxasspxua3 0 41515 424999 424887 2026-05-02T09:47:26Z TeunSpaans 899 424999 wikitext text/x-wiki {{Index Verzamelingen}}<div style="color: inherit; background-color: #ffeecc; border: 1px solid #333333; padding: 5px;"> Na het bestuderen van dit hoofdstuk: : Weet je wat er met booleaanse logica en booleaanse algebra bedoeld wordt. : Kun je de operatoren EN, OF en NIET gebruiken </div> <br> == Operatoren == In hoofdstuk 1 zagen we een verzameling voorbij komen met twee elementen, L={Waar, Onwaar}. Hierop definiëren we een aantal operatoren, <math>\land</math> en <math>\lor</math>, en <math>\lnot</math>. De <math>\land</math> is EN, terwijl <math>\lor</math> de OF operator is. We bekijken ze een voor een.<br> In dit boek gebruiken we W=Waar en O=Onwaar. maar in veel boeken wordt de Engelse T=True en F=False gebruikt. Dat zien we soms ook in Nederlandstalige boeken. We kunnen ook Waar als 1 en Onwaar als 0 noteren. '''De EN operator <math>\land</math><br>'''<br> In de Nederlandse taal gebruiken we het woord EN in zinnen als 'Jan zit op zijn kamer EN Marie is op de manage'. Die zin is alleen waar als beide onderdelen waar zijn, dus als het waar is dat Jan op zijn kamer zit en als Marie op de manage is. Noem de eerste zin p en de tweede zin q. Er zijn dan 4 mogelijkheden: {| class="wikitable" ! p ! q ! p<math>\land</math>q |- | W || W || W |- | W || O || O |- | O || W || O |- | O || O || O |} Hierbij staat W telkens voor waar en O voor Onwaar. Zodra een van de twee beweringen Onwaar is, is de samenstelling ook Onwaar.<br> De EN wordt ook wel inclusie genoemd. '''De OF operator <math>\lor</math><br>'''<br> Het woordje OF geven we in de booleaanse logica een wat striktere betekenis dan in het gewone taalgebruik, maar de betekenis komt toch goed overeen. Wanneer we zeggen "Jan is naar de supermarkt of naar de drogist", dan is dat een combinatie van 2 beweringen, namelijk "Jan is naar de supermarkt" of "Jan is naar de drogist". Ook dit kunnen we in een tabelletje onderbrengen. Noem de eerste bewerking weer p en de 2e bewering q. Er zijn weer 4 mogelijkheden: {| class="wikitable" ! p ! q ! p<math>\lor</math>q |- | W || W || W |- | W || O || W |- | O || W || W |- | O || O || O |} Dus de samenstelling p<math>\lor</math>q is waar dan en alleen dan als een van de twee beweringen waar is.<br> De OF wordt ook wel disjunctie genoemd. '''NIET'''<br> Ten slotte is er nog de negatie NIET. {| class="wikitable" ! p ! <math>\neg </math>p |- | W || O |- | O || W |} Dit waren de 3 basis operatoren. Hiermee kunnen we een aantal andere operatoren definiëren. '''De XOR operator <math>\mathop{\underline\lor}</math>'''<br> De OF heeft in het gewone spraakgebruik een dubbele betekenis. De eerste betekenis hebben we hierboven gezien. Maar soms willen we dat mensen echt een keuze maken, zoals in "wil je thee of koffie?". Als we alleen de bovenstaande OF zouden hebben, zou iemand op de vraag "Wil je thee of koffie?" kunnen antwoorden met "ja, graag" als hij een van de twee wil drinken. Als we echt willen dat één van de twee ja is, kunnen we kiezen voor de Exclusieve disjunctie, oftwel de XOR, de exlusive OR. {| class="wikitable" ! p ! q ! p<math>\mathop{\underline\lor}</math>q |- | W || W || O |- | W || O || W |- | O || W || W |- | O || O || O |} De Exclusieve OR wordt minder vaak gebruikt dan de gewone OF. '''De Logische implicatie'''<br> De logische implicatie komt neer op 'uit p volgt q'.<br> '''Notatie''': p → q of p ==> q of p<math>\Longrightarrow</math>q We kunnen p → q uitschrijven als waarheidstabel: {| class="wikitable" ! p ! q ! p → q |- | W || W || W |- | W || O || O |- | O || W || W |- | O || O || W |} We krijgen dezelfde waarheidstabel wanneer we definiëren: <math display="inline"> p \rightarrow q = \neg{p} \vee q</math>.<br><br> We kunnen daarom de logische implicatie p <math>\rightarrow</math> q uitschrijven als p <math> \rightarrow q = \neg p \vee q</math><br> Deze tabel verdient nog wel wat toelichting. Want in het gebruik hiervan gaat gemakkelijk iets fout.<br> <u>Opmerking 1</u> Zoals je ziet is <math>(p \rightarrow q)</math> waar als p onwaar is, onafhankelijk van q. Dat is een keuze. Maar het verschilt wel met wat we soms uit het gewone spraakgebruik ons voorstellen. Als iemand zegt: ''Als het morgen warm is, trakteer ik op ijs'', bedoelt die persoon daarmee meestal 'als het niet warm is, trakteer ik niet op ijs.' Maar wanneer we 'het is morgen warm' p noemen, en 'ik trakteer op ijs' q noemen, dan krijgen we de volgende waarheidstabel: {| class="wikitable" ! het is morgen warm ! ik trakteer op ijs ! als het morgen warm is, trakteer ik op ijs |- | W || W || W |- | W || O || O |- | O || W || W |- | O || O || W |} Dan zien we dat als het morgen niet warm is, de persoon zijn belofte in elk geval niet gebroken heeft, of hij nu op ijs trakteert of niet. Het is daarom niet onlogisch om deze definitie te hanteren.<br> <u>Opmerking 2</u> Stel nu dat we twee beweringen hebben: :p="Ik heb een levende vuurspuwende draak in mijn broekzak" :q="Parijs ligt in Frankrijk" p is niet waar, dus p-->q is waar.<br> Dan krijgen we als p--> q: "Als ik een levende vuurspuwende draak in mijn broekzak heb, dan ligt Parijs in Frankrijk." Dat is niet direct wat we als logisch zien. <u>Opmerking 3</u> Maar ook als we twee beweringen hebben die beiden waar zijn, moeten we oppassen. Stel: :p="Acht is een even getal" :q="Een driehoek heeft drie zijden" Beiden zijn waar. Maar iedereen voelt wel aan dat we niet kunnen zeggen:<br> "Acht is een even getal, dus een driehoek heeft drie zijden"<br> Het woord "dus" veronderstelt een causale relatie, een oorzaak en gevolg. Maar dat ontbreekt hier. Het verschil tussen beiden wordt wel aangeduid als het verschil tussen materiele implicatie en conversationele implicatie. '''Equivalentie:'''<br> <math>(p \leftrightarrow q)</math> betekent: <math>(p \to q) \land (q \to p)</math>.<br> De laatste operator die hier behandelen is de equivalentie. Deze spreken we vaak uit als "dan en slechts dan", waarmee we bedoelen "dan, en alleen dan".<br> '''Notatie:''': <math>(p \leftrightarrow q)</math> is gebruikelijk maar ook <math>\Longleftrightarrow</math> wordt gebruikt. == Gebruik van de operatoren == We kunnen met deze operatoren rekenen. Dit wordt ook wel Booleaanse algebra genoemd. Net als bij gewoon rekenen kunnen we haakjes gebruiken om de voorrang aan te geven. Normaal gaat <math>\land</math> voor <math>\lor</math>. We geven hier een paar voorbeelden: :W<math>\land </math><math>\neg </math>O = W<math>\land</math>W=W :W<math>\land </math>O <math>\lor</math> O = O <math>\lor</math> O = O :W<math>\land (</math>O <math>\lor</math> O) = W <math>\land</math> O = O == Booleaanse algebra == Zoals hierboven getoond kunnen we met de operatoren <math>\land </math>, <math>\lor</math> en <math>\neg </math> 'rekenen'. Ze hebben een aantal eigenschappen die we ook bij de gewone getallen tegenkomen: '''associativiteit''' :<math>a \lor (b \lor c) = (a \lor b) \lor c</math> (eigenschap 6.1) :<math>a \land (b \land c) = (a \land b) \land c</math> (eigenschap 6.2) '''commutativiteit''' :<math>a \lor b = b \lor a</math> (eigenschap 6.3) :<math>a \land b = b \land a</math> (eigenschap 6.4) '''distributiviteit''' :<math>a \lor (b \land c) = (a \lor b) \land (a \lor c)</math> (eigenschap 6.5) :<math>a \land (b \lor c) = (a \land b) \lor (a \land c)</math> (eigenschap 6.6) '''Ontkenning''' :<math>a \lor \lnot a = Waar</math> (eigenschap 6.7) :<math>a \land \lnot a = Onwaar</math> (eigenschap 6.8) En ja, deze eigenschappen kwamen we ook tegen bij de deelverzamelingen waar we werkten met de operatoren ∪, ∩ en Complement. '''Wet van het uitgesloten midden''' of de '''wet van de dubbele ontkenning''' :<math>\lnot (\lnot a) = a</math> Deze wet is niet af te leiden uit axioma's, zoals de vorige eigenschappen. De wet wordt binnen de wiskunde vrij algemeen geaccepteerd, maar niet binnen het {{Wp|Constructivisme (wiskunde)|w:constructivisme}} van de Nederlandse wiskundige {{Wp|Luitzen Egbertus Jan Brouwer|Brouwer}}. Het constructivisme wordt ook wel {{Wp|Intuïtionisme|Intuïtionisme}} genoemd. Het niet accepteren van deze wet betekent dat aan het bewijs uit het ongerijmde problemen kunnen kleven. Immers, als we stellen dat een bepaald concept niet bestaat, en we leiden hieruit een tegenspraak af, dan kunnen we niet meer concluderen dat dat concept wel bestaat. '''Identiteitselement'''<br> Er is nog een overeenkomst: zowel <math>\land</math> als <math>\lor</math> hebben een identiteitselement. Laat W=Waar en O=Onwaar. Dan geldt :p<math>\land</math>Waar= p voor alle proposities (beweringen) p :p<math>\lor</math>Onwaar = p voor alle proposities p. == Notatie == Het is gebruikelijk om voor beweringen de hoofdletters P en Q te gebruiken. In dit wikibook gebruiken we de kleine letters p en q, en reserveren de hoofdletters P en Q voor de verzamelingen van alle logische beweringen. == Gebruik == * Booleaanse algebra wordt o.a. gebruikt in de elektronica. Hier zijn speciale symbolen voor de AND, OR en NOT schakelingen:<br> [[Bestand:LogicGates.svg|300px]] * In de Informatica worden waarheidsschema's en booleaanse algebra op grote schaal gebruikt bij het programmeren en bij het bevragen van databases zoals met SQL. <poem> Een gefingeerd voorbeeld: SELECT "Operationeel", salarisschaal, COUNT(distinct Medw_no), SUM(sal_bruto) FROM Medewerker, Salaris, Medewerker_groep WHERE medewerker.salarisschaal = Salaris.salarisschaal AND medewerker.groepnr = Medewerker_groep.groepnr AND NOT (Medewerker.groep = "Manager" OR Medewerker.groep = "Secretaris/Secretaresse") GROUP BY salarisschaal UNION SELECT "Management", salarisschaal, COUNT(distinct Medw_no), SUM(sal_bruto) FROM Medewerker, Salaris, Medewerker_groep WHERE medewerker.salarisschaal = Salaris.salarisschaal AND medewerker.groepnr = Medewerker_groep.groepnr AND (Medewerker.groep = "Manager" OR Medewerker.groep = "Secretaris/Secretaresse") GROUP BY salarisschaal </poem> Ook zonder dit voorbeeld inhoudelijk te begrijpen zie je hoe in bovenstaand voorbeeld zowel de AND, de OR als de NOT operator gebruikt worden. Tevens wordt de UNION, oftewel de Vereniging gebruikt. == Meerwaardige logica == De Booleaanse algebra en de standaard propositielogica zijn tweewaardig. Er zijn ook meerwaardige logica's gedefinieerd. Meerwaardige logica worden in het Engels ook wel Fuzzy Logic genoemd. Een voorbeeld van een 3-waardige logica zou zijn (True, False, Unknown}. Of {True, False, Undefined}. We gebruiken in deze paragraaf even de Engelse True en False, omdat we met Waar, Onwaar en Onbekend geen unieke 1-letterige afkortingen hebben. Waarom zouden we naast True en False nog een waarde Undefined of Unknown willen hebben? Daar zijn minstens twee redenen voor te bedenken. De eerste, meest natuurlijke, is dat we in het dagelijks leven te maken hebben met onbekende zaken. Voor een zakenman kan dat de vraag zijn of zijn bank hem een nieuwe lening wil verschaffen. Voor een generaal kan dat de bewering zijn dat de vijand 50 tanks in reserve heeft. Etc. Een tweede reden vinden we in de logica zelf. We hebben gedefinieerd dat p --> q waar is als p False is. Maar dat had wel iets kunstmatigs. We zouden ook kunnen definiëren dat de waarde dan ongedefinieerd is: {| class="wikitable" ! p ! q ! p --> q |- | T || T || T |- | T || F || F |- | F || T || U |- | F || F || U |} Immers, als ik tegen een van mijn kinderen zou zeggen: "Als je slaagt voor je examen, mag je voor je vakantie naar Ibiza", en het kind slaagt, en ik geef hem/haar die vakantie, dan houdt ik mijn woord, maar als het kind niet slaagt, en in geef de vakantie niet, dan kun je niet zeggen dat ik mijn woord gebroken heb, maar het voelt ook niet gemakkelijk om te zeggen dat ik mijn woord gehouden heb. Maar dat betekent dat U(nknown) ook als p of q kan voorkomen, dus moeten we de hele tabel uitbreiden. {| class="wikitable" ! p\q ! T ! F ! U |- ! T || T || F || U |- ! F || U || U || U |- ! U || U || U || U |} Maar dan moeten we ook de andere operatoren zo definieren dat ze met "onbekend/ongedefinieerd" overweg kunnen. We kunnen dan de EN definieren als: {| class="wikitable" ! p\q ! T ! F ! U |- ! T || T || F || F |- ! F || F || F || F |- ! U || F || F || U |} Een verdere uitwerking valt buiten de scope van dit boek. ==Engels == *Onwaar: False *Waar: True == Opgaven == ===VI.1.1. De inheemse inwoner=== Een ontdekkingsreiziger zet voet aan wal op een eiland waar twee soorten mensen leven: ridders, in het Engels Knights genoemd, die altijd de waarheid spreken, en schurken, (Engels: knaves), die altijd liegen. Je kunt aan hun uiterlijk niet zien wie een ridder en wie een schurk is. Op het strand kom de ontdekkingsreiziger een inwoner van het eiland tegen. Schiet de ontdekkingsreiziger er iets mee op als hij vraagt: "Bent u een ridder?" Wordt hij iets wijzer als hij vraagt: "Bent u een schurk?" ===VI.1.2. Twee inheemse inwoners=== Even later komt de ontdekkingsreiziger een tweede inwoner van het eiland tegen. Deze gaat naast de eerste inwoner staan en zegt: "wij zijn allebei schurken". Weet de ontdekkingsreiziger nu welke inwoner wat is? ===VI.1.3. Twee andere inwoners=== Onze ontdekkingsreiziger laat de twee inwoners achter op het strand. Aan de rand van het strand en het oerwoud komt hij twee andere inwoners van het eiland tegen. Een van hen zegt: "Een van ons is een ridder, de ander is een schurk". Wat is de andere inwoner? ===VI.2 Rusland=== Als gegeven is dat: :Rusland tussen de eerste en de tweede wereldoorlog een communistische regering had :Er in Rusland tussen de eerste en de tweede wereldoorlog een periode van honger was, Welke van de volgende beweringen zijn dan waar: :1.a Tussen de eerste en tweede wereldoorlog had Rusland een communistische regering en er was een periode van honger. :1.b Tussen de eerste en tweede wereldoorlog had Rusland een communistische regering of er was een periode van honger. :1.c Tussen de eerste en tweede wereldoorlog had Rusland een communistische regering dus was er een periode van honger. ===VI.3 Buzuruni === Als gegeven is dat: :Het (fictieve) land Buzuruni een streng kapitalistisch land is :De lonen in Buzuruni laag zijn Welke van de volgende beweringen zijn dan waar:<br> 2a. Het (fictieve) land Buzuruni is een streng kapitalistisch land en de lonen in Buzuruni zijn laag.<br> 2b. Het (fictieve) land Buzuruni is een streng kapitalistisch land of de lonen in Buzuruni zijn laag.<br> 2c. Het (fictieve) land Buzuruni is een streng kapitalistisch land dus de lonen in Buzuruni zijn laag.<br> 2d. Het (fictieve) land Buzuruni is een streng kapitalistisch land, en daardoor zijn de lonen in Buzuruni laag.<br> ===VI.3. Het Linda probleem=== Linda is 31 jaar oud, single, extravert, goed opgeleid en scherp. Ze is afgestudeerd in filosofie. Als student hield ze zich bezig met voorvallen van discriminatie en sociale armoede. Ze nam ook deel aan anti-kernoorlog demonstraties. Welke van de twee is waarschijnlijker: :a) "Linda is bankemployee" :b) "Linda is bankemployee en actief in de feministische beweging" Daniel Kahneman formuleerde dit probleem in zijn boek "Thinking, Fast and Slow". <br> <div style="color: inherit; background-color: #ffeecc; border: 1px solid #333333; padding: 5px;"> Samenvatting: In dit hoofdstuk heb je geleerd dat: : wat de logische operatoren zijn : hoe je er mee kunt rekenen </div> {{VorigeVolgende | vorigeNaam=Relaties | vorigeLink=Verzamelingen/Relaties | volgendeNaam=Wetten van de Morgan | volgendeLink=Verzamelingen/Wetten van de Morgan }} {{Sub}} 6gr9v9d7xv67746kk99d76vmctfb0g1 828 41868 424974 424710 2026-05-01T17:34:59Z BeeBringer 6655 424974 Scribunto text/plain local chess = {}; function chess.main( call ) local response = ""; response = chess.wrapper( call ); return response; end function chess.wrapper( call ) local wrapper_chessboard = mw.html.create('div'); wrapper_chessboard:css( { float = 'left', margin = '0.5em 1em 0.5em 0' } ) :css( 'text-align', 'center' ); if call.definition then local boldText = mw.html.create('b') :wikitext( call.definition ) wrapper_chessboard:wikitext( tostring( boldText ) ); end; wrapper_chessboard:node( chess.board( call ) ); local clearDiv = mw.html.create('div') :css('clear', 'left'); wrapper_chessboard:node( clearDiv ); wrapper_chessboard:allDone(); return wrapper_chessboard; end function chess.board( call ) local chessboard = mw.html.create( 'div' ) :css( 'border', '1px solid #b0b0b0' ) :css( 'background-color', '#f9f9f9' ) :css( 'color', 'black' ) :css( 'padding-top', '6px' ); chessboard:node( chess.grid( call ) ); if call.description then local html = mw.html.create('div') :addClass('thumbcaption') :css('margin-left', '4px') :css('margin-right', '4px') :wikitext( call.description ); chessboard:node( html ); end return chessboard; end function chess.files( letters ) local letters_row = mw.html.create('tr') letters_row:css('vertical-align', 'middle') letters_row:tag('td') :wikitext('[[File:Solid white.svg|18px|link=|alt=]]') :done() for file, letter in ipairs( letters ) do letters_row:tag('td') :css('background-color', 'white') :css('color', 'black') :wikitext( letter) :done() end letters_row:tag('td') :wikitext('[[File:Solid white.svg|18px|link=|alt=]]') :done() return letters_row; end function chess.grid( call ) local chessboard_grid = mw.html.create('table') :attr('cellpadding', '0') :attr('cellspacing', '0') :css('border', '1px solid #b0b0b0') :css('margin', 'auto'); -- All unnamed parameters contain information about the chessboard grid. local letters = call.content.CHESS.LETTERS_WHITE; if call.orientation == "black" then letters = call.content.CHESS.LETTERS_BLACK; end chessboard_grid:node( chess.files( letters ) ); if call.orientation == "white" then for i = 8, 1, -1 do chessboard_grid:node( chess.rank( i, call.content.matrix[i], letters, call ) ); end else for i = 1, 8, 1 do chessboard_grid:node( chess.rank( i, call.content.matrix[i], letters, call) ); end end -- Name the files by letters on the last row chessboard_grid:node( chess.files( letters ) ); return chessboard_grid; end function chess.rank( number, ranksquares, letters, call ) if type( number ) ~= "number" or number < 1 or number > 8 then number = 1; end if type( letters ) ~= "table" or #letters ~= 8 then letters = call.content.CHESS.LETTERS_WHITE; end if not ( ranksquares and ranksquares.a and ranksquares.b and ranksquares.c and ranksquares.d and ranksquares.e and ranksquares.f and ranksquares.g and ranksquares.h ) then ranksquares = call.content.CHESS.RANK; end local rank = mw.html.create( 'tr' ); rank:css( 'vertical-align', 'middle' ); local ranknumber_left = mw.html.create('td') :css('background-color', 'white') :css('color', 'black') :css('text-align', 'center') :wikitext( number ); rank:node( ranknumber_left ); for file, letter in ipairs( letters ) do rank:node( chess.square( letter .. tostring( number ), ranksquares[ letter ], call ) ); end local ranknumber_right = mw.html.create('td') :css('background-color', 'white') :css('color', 'black') :css('text-align', 'center') :wikitext( number ); rank:node( ranknumber_right ); return rank; end function chess.square( name, piece, call ) local file = string.sub( name, 1, 1 ); if file == nil or file:byte() < 97 or file:byte() > 104 then name = "a1"; end local rank = tonumber( string.sub( name, 2, 2 ) ); if rank == nil or rank < 1 or rank > 8 then name = "a1"; end -- Get the name of the piece if exists local piece_description = call.message.CHESS.WITHOUT_A_PIECE; if piece ~= "" and call.message.CHESS.ABBREVIATION[ piece ] ~= nil then piece_description = call.message.CHESS.WITH_A_PIECE .. call.message.CHESS.ABBREVIATION[ piece ]; end -- Create the table cell element local chessboard_square = mw.html.create('td') :css( 'background-color', chess.square_color( name, call.color[2].shades[10], call.color[2].tints[7] ) ) :css( 'color', 'black' ) :css( 'text-align', 'center' ) :wikitext( '[[File:Chess ' .. piece .. 't45.svg|26px|alt=' .. call.message.CHESS.SQUARE .. name .. piece_description .. ']]' ); return chessboard_square; end function chess.square_color( name, black, white ) -- : string -- Get the file and rank numbers from the square_name local file = string.sub( name, 1, 1 ); if file == nil then return white; end local rank = tonumber( string.sub( name, 2, 2 ) ); if rank == nil or rank < 1 or rank > 8 then return white; end -- Check if the square is on a white or black square if ( (file == 'a' or file == 'c' or file == 'e' or file == 'g') and (rank % 2 == 1) ) or ( (file == 'b' or file == 'd' or file == 'f' or file == 'h') and (rank % 2 == 0) ) then return black; else return white; end end return chess; 3kw78qwgwae2q6qevqpjxff46wu3nfx 424975 424974 2026-05-01T17:51:28Z BeeBringer 6655 424975 Scribunto text/plain local chess = {}; function chess.main( call ) local response = ""; response = chess.wrapper( call ); return response; end function chess.wrapper( call ) local wrapper_chessboard = mw.html.create('div'); wrapper_chessboard:css( { float = 'left', clear = 'left', margin = '0.5em 1em 0.5em 0' } ) :css( 'text-align', 'center' ); if call.definition then local boldText = mw.html.create('b') :wikitext( call.definition ) wrapper_chessboard:wikitext( tostring( boldText ) ); end; wrapper_chessboard:node( chess.board( call ) ); local clearDiv = mw.html.create('div') :css('clear', 'left'); wrapper_chessboard:node( clearDiv ); wrapper_chessboard:allDone(); return wrapper_chessboard; end function chess.board( call ) local chessboard = mw.html.create( 'div' ) :css( 'border', '1px solid #b0b0b0' ) :css( 'background-color', '#f9f9f9' ) :css( 'color', 'black' ) :css( 'padding-top', '6px' ); chessboard:node( chess.grid( call ) ); if call.description then local html = mw.html.create('div') :addClass('thumbcaption') :css('margin-left', '4px') :css('margin-right', '4px') :wikitext( call.description ); chessboard:node( html ); end return chessboard; end function chess.files( letters ) local letters_row = mw.html.create('tr') letters_row:css('vertical-align', 'middle') letters_row:tag('td') :wikitext('[[File:Solid white.svg|18px|link=|alt=]]') :done() for file, letter in ipairs( letters ) do letters_row:tag('td') :css('background-color', 'white') :css('color', 'black') :wikitext( letter) :done() end letters_row:tag('td') :wikitext('[[File:Solid white.svg|18px|link=|alt=]]') :done() return letters_row; end function chess.grid( call ) local chessboard_grid = mw.html.create('table') :attr('cellpadding', '0') :attr('cellspacing', '0') :css('border', '1px solid #b0b0b0') :css('margin', 'auto'); -- All unnamed parameters contain information about the chessboard grid. local letters = call.content.CHESS.LETTERS_WHITE; if call.orientation == "black" then letters = call.content.CHESS.LETTERS_BLACK; end chessboard_grid:node( chess.files( letters ) ); if call.orientation == "white" then for i = 8, 1, -1 do chessboard_grid:node( chess.rank( i, call.content.matrix[i], letters, call ) ); end else for i = 1, 8, 1 do chessboard_grid:node( chess.rank( i, call.content.matrix[i], letters, call) ); end end -- Name the files by letters on the last row chessboard_grid:node( chess.files( letters ) ); return chessboard_grid; end function chess.rank( number, ranksquares, letters, call ) if type( number ) ~= "number" or number < 1 or number > 8 then number = 1; end if type( letters ) ~= "table" or #letters ~= 8 then letters = call.content.CHESS.LETTERS_WHITE; end if not ( ranksquares and ranksquares.a and ranksquares.b and ranksquares.c and ranksquares.d and ranksquares.e and ranksquares.f and ranksquares.g and ranksquares.h ) then ranksquares = call.content.CHESS.RANK; end local rank = mw.html.create( 'tr' ); rank:css( 'vertical-align', 'middle' ); local ranknumber_left = mw.html.create('td') :css('background-color', 'white') :css('color', 'black') :css('text-align', 'center') :wikitext( number ); rank:node( ranknumber_left ); for file, letter in ipairs( letters ) do rank:node( chess.square( letter .. tostring( number ), ranksquares[ letter ], call ) ); end local ranknumber_right = mw.html.create('td') :css('background-color', 'white') :css('color', 'black') :css('text-align', 'center') :wikitext( number ); rank:node( ranknumber_right ); return rank; end function chess.square( name, piece, call ) local file = string.sub( name, 1, 1 ); if file == nil or file:byte() < 97 or file:byte() > 104 then name = "a1"; end local rank = tonumber( string.sub( name, 2, 2 ) ); if rank == nil or rank < 1 or rank > 8 then name = "a1"; end -- Get the name of the piece if exists local piece_description = call.message.CHESS.WITHOUT_A_PIECE; if piece ~= "" and call.message.CHESS.ABBREVIATION[ piece ] ~= nil then piece_description = call.message.CHESS.WITH_A_PIECE .. call.message.CHESS.ABBREVIATION[ piece ]; end -- Create the table cell element local chessboard_square = mw.html.create('td') :css( 'background-color', chess.square_color( name, call.color[2].shades[10], call.color[2].tints[7] ) ) :css( 'color', 'black' ) :css( 'text-align', 'center' ) :wikitext( '[[File:Chess ' .. piece .. 't45.svg|26px|alt=' .. call.message.CHESS.SQUARE .. name .. piece_description .. ']]' ); return chessboard_square; end function chess.square_color( name, black, white ) -- : string -- Get the file and rank numbers from the square_name local file = string.sub( name, 1, 1 ); if file == nil then return white; end local rank = tonumber( string.sub( name, 2, 2 ) ); if rank == nil or rank < 1 or rank > 8 then return white; end -- Check if the square is on a white or black square if ( (file == 'a' or file == 'c' or file == 'e' or file == 'g') and (rank % 2 == 1) ) or ( (file == 'b' or file == 'd' or file == 'f' or file == 'h') and (rank % 2 == 0) ) then return black; else return white; end end return chess; d0bm3a2klhh3tlxij2znw3mdtdho9t6 0 46629 424964 424962 2026-05-01T12:33:27Z JopkeB 18060 Beginnetje + Te doen 424964 wikitext text/x-wiki {{Begin}}<br> {{Wp|Sociale media}} kunnen het opbouwen en onderhouden van een persoonlijk netwerk ondersteunen. Er bestaan verschillende online platforms, elk met hun eigen doelgroep en faciliteiten. Enkele veelgebruikte platforms om te netwerken: * {{Wp|Facebook}}: voor contacten met onder andere vrienden, familie, hobby- en actiegroepen. * {{Wp|LinkedIn}}: werkgerelateerd netwerk, voor professionals en werkgevers. * {{Wp|Nextdoor}}: voor contacten met buren en wijkgenoten over wat er zoal gaande is in de wijk. * {{Wp|WhatsApp}}: voor berichtenverkeer via smartphones binnen zelfgekozen groepen, van familie en vrienden tot collega's en actiegroepen. Om met uw netwerk(en) in contact te blijven: reageer op berichten, al gelang naar het platform en de groep altijd, vaak of naar keuze. En reageren hoeft niet direct, het is beter voor uw mentale gezondheid om niet meer dan drie keer per dag tijd op uw smartphone te kijken of uw e-mail te lezen; maak dat ook aan uw connecties duidelijk (zie ook [[Informatievoorziening/Epiloog: Informatie-overload|Informatie-overload]] in het Wikibook Informatievoorziening). En stuur regelmatig zelf een bericht, al of niet met foto's of andere bijlagen. Daarbij is het essentieel om beleefd en positief te blijven, weinig te klagen en geen kwaad over anderen te spreken. Meld vakantiebelevenissen alleen achteraf, zodat inbrekers niet via het platform te weten kunnen komen dat u weg bent. Actualiseer uw profiel als daar aanleiding voor is. '''Waarschuwing:''' Voor alle platforms geldt: big brother kijkt mee, inclusief kwaadwillenden. Wees je daarvan bewust! Deel alleen wat (ooit) in de openbaarheid mag komen en kies een ander medium (persoonlijk contact, e-mail, telefoon) voor wat privé moet blijven. Stel met deze gedachte in het achterhoofd uw profiel in op social media. Zie ook het Wikibook [[Veilig op het internet]]. == LinkedIn == {{Wp|LinkedIn}} is bedoeld voor vakmensen en andere professionals (van mbo'ers tot academici), werkgevers, recruters, {{Wp|Freelance|zzp'ers}} en organisaties. Zij kunnen vacatures en klussen aanbieden of zich beschikbaar stellen voor banen en werkzaamheden. Men kan ook op de hoogte blijven van en discussiëren over (ontwikkelingen in) het eigen vakgebied, attenderingen plaatsen en ontvangen voor vakgerelateerde bijeenkomsten (zoals congressen en studiedagen) en werkgerelateerde vragen stellen aan vakgenoten. LinkedIn kan de basis zijn voor een professioneel netwerk. Hiervoor is een account nodig. Denk goed na over wat u in uw profiel vermeldt en over uzelf vertelt, dat is ook afhankelijk van uw doel. Op internet zijn daarover tips te vinden. De volgende stap is om mensen uit te nodigen met een connectieverzoek; als zo'n verzoek wordt gehonoreerd, volgt u die persoon en krijgt u attenderingen over gedeelde berichten en discussies, waarop u eventueel ook weer kunt reageren. Ook kunt u zo gemakkelijk contact opnemen. Begin met mensen die u goed kent en die uw uitnodiging zeker zullen accepteren. Stuur ook uitnodigingen naar vakgenoten die u hebt ontmoet bij congressen, seminars en andere vakgerelateerde bijeenkomsten en met wie u een klik had. Kijk vervolgens in hun netwerken om te zien of daar nog interessante personen staan die u kent of zou willen kennen, vraag uw huidige contacten eventueel wat voor persoon het is, zodat u iets aardigs in de uitnodiging aan het gewenste nieuwe contact kunt vermelden. En ga op zoek naar sleutelfiguren op uw vakgebied, die een spin in het web zijn en veel kennis over de business hebben. Vaak zullen zij uw uitnodiging accepteren als u in de uitnodiging vermeldt wat uw functie is, dat u op de hoogte wilt blijven van ontwikkelingen op het vakgebied en hij/zij daarvoor de aangewezen persoon lijkt te zijn. Stuur nooit zomaar een verzoek met de standaardtekst, maar geef er een persoonlijk tintje aan. Vermeld bijvoorbeeld hoe u elkaar kent, wat vooral een aanrader is voor vage kennissen die u aan uw netwerk wilt toevoegen. Ga ook op zoek naar enkele groepen die voor u belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld op uw vakgebied, van het bedrijf waar u werkt(e) of van de studentenvereniging, en meld u daar aan. Er worden nieuwtjes uitgewisseld en er wordt over het vakgebied gediscussieerd. Ten slotte is het zaak om uw profiel regelmatig te actualiseren en af en toe een bericht te delen of deel te nemen aan discussies, maar doe dat met mate, overdrijf niet. '''Waarschuwing''': accepteer alleen connectieverzoeken van mensen die u kent en met wie u op deze manier verbonden wilt zijn. Doe bij anderen eerst onderzoek naar hun betrouwbaarheid (kijk bijvoorbeeld naar het profiel, kijk of er met de uitnodiger gezamenlijke connecties zijn en doe daar navraag). Met een acceptatie geeft u anderen toegang tot uw eigen netwerk en daar moet u juist zuinig op zijn. Onbekenden kunnen crimineel gedrag op LinkedIn vertonen, van phishing tot identiteitsfraude, stop ze dus op tijd. Zie ook het Wikibook [[Veilig op het internet]]. {{TeDoen| Overige sociale media beschrijven met focus op betekenis voor netwerken | [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 mei 2026 14:33 (CEST) }} {{Sub}} aoq6vutbm3q7i1zo1pv9bw5rqayyb98 424997 424964 2026-05-02T08:32:22Z JopkeB 18060 /* LinkedIn */ Aanvullingen 424997 wikitext text/x-wiki {{Begin}}<br> {{Wp|Sociale media}} kunnen het opbouwen en onderhouden van een persoonlijk netwerk ondersteunen. Er bestaan verschillende online platforms, elk met hun eigen doelgroep en faciliteiten. Enkele veelgebruikte platforms om te netwerken: * {{Wp|Facebook}}: voor contacten met onder andere vrienden, familie, hobby- en actiegroepen. * {{Wp|LinkedIn}}: werkgerelateerd netwerk, voor professionals en werkgevers. * {{Wp|Nextdoor}}: voor contacten met buren en wijkgenoten over wat er zoal gaande is in de wijk. * {{Wp|WhatsApp}}: voor berichtenverkeer via smartphones binnen zelfgekozen groepen, van familie en vrienden tot collega's en actiegroepen. Om met uw netwerk(en) in contact te blijven: reageer op berichten, al gelang naar het platform en de groep altijd, vaak of naar keuze. En reageren hoeft niet direct, het is beter voor uw mentale gezondheid om niet meer dan drie keer per dag tijd op uw smartphone te kijken of uw e-mail te lezen; maak dat ook aan uw connecties duidelijk (zie ook [[Informatievoorziening/Epiloog: Informatie-overload|Informatie-overload]] in het Wikibook Informatievoorziening). En stuur regelmatig zelf een bericht, al of niet met foto's of andere bijlagen. Daarbij is het essentieel om beleefd en positief te blijven, weinig te klagen en geen kwaad over anderen te spreken. Meld vakantiebelevenissen alleen achteraf, zodat inbrekers niet via het platform te weten kunnen komen dat u weg bent. Actualiseer uw profiel als daar aanleiding voor is. '''Waarschuwing:''' Voor alle platforms geldt: big brother kijkt mee, inclusief kwaadwillenden. Wees je daarvan bewust! Deel alleen wat (ooit) in de openbaarheid mag komen en kies een ander medium (persoonlijk contact, e-mail, telefoon) voor wat privé moet blijven. Stel met deze gedachte in het achterhoofd uw profiel in op social media. Zie ook het Wikibook [[Veilig op het internet]]. == LinkedIn == {{Wp|LinkedIn}} is bedoeld voor vakmensen en andere professionals (van mbo'ers tot academici), werkgevers, recruters, {{Wp|Freelance|zzp'ers}} en organisaties. Op LinkedIn kunt u zichzelf of uw bedrijf aan de wereld presenteren voor potentiële werkgevers en opdrachtgevers. Men kan er vacatures en klussen aanbieden of zich beschikbaar stellen voor banen en opdrachten. Men kan ook op de hoogte blijven van en discussiëren over (ontwikkelingen in) het eigen vakgebied, attenderingen plaatsen en ontvangen voor vakgerelateerde bijeenkomsten (zoals congressen en studiedagen) en werkgerelateerde vragen stellen aan vakgenoten. === Account === LinkedIn kan de basis zijn voor een professioneel netwerk. Hiervoor is een account nodig. Denk goed na over hoe u uw profiel opzet: privacy en andere instellingen, in welke taal (Nederlands voor wie alleen Nederland en Vlaanderen tot zijn/haar werkgebied rekent, Engels is de voertaal op LinkedIn voor recruters die in het hogere segment zoeken), wat u in uw profiel vermeldt en over uzelf vertelt. Dat is ook afhankelijk van uw doel. Vermeld in ieder geval uw beroep, belangrijkste competenties en speciliteiten, hoe u inzetbaar bent, maak duidelijk welke oplossing u vormt voor potentiële werkgevers of klanten, uw drijfveren (waarom heeft u voor dit beroep of vakgebied gekozen), welke belangrijke projecten u tot een goed einde heeft gebracht en vermeld alleen uw sterke punten. Houd het beknopt, recruters en potentiële klanten willen snel kunnen beoordelen of iemand de gewenste match kan zijn, ellenlange teksten slaan ze over. De hamvraag is: hoe wilt u herkend en gevonden worden? Om gevonden te worden, is het handig om trefwoorden toe te voegen waarmee recruters of potentiële klanten zoeken. Een foto kan een profiel aantrekkelijker maken; zonder foto lijkt het alsof u iets te verbergen heeft. Kies een professioneel ogende foto (niet met bijvoorbeeld kinderen of huisdieren), maar geen pasfoto want pasfoto's zijn fraudegevoelig. Een profiel kan nog verrijkt worden met bijvoorbeeld video's, presentaties of een link naar een (eigen) bedrijfspagina. '''Waarschuwing''': Laat u vooral niet verleiden om uw identiteit te laten verifiëren, zie [https://thelocalstack.eu/posts/linkedin-identity-verification-privacy/ Linkedin-identity-verification-privacy]. Op internet zijn meer tips te vinden. === Connectieverzoeken === De volgende stap is om mensen uit te nodigen met een connectieverzoek. Als zo'n verzoek wordt gehonoreerd, volgt u die persoon en krijgt u attenderingen over gedeelde berichten en discussies, waarop u eventueel kunt reageren. Ook kunt u zo gemakkelijk contact opnemen. Let er op dat u alleen mensen vraagt en accepteert, die een positief oordeel over u hebben en eventueel uw ambassadeur kunnen zijn. LinkedIn wordt ook gebruikt voor het natrekken van mensen, bijvoorbeeld sollicitanten, en dan kunt u geen negatief oordeel gebruiken. Begin met mensen die u goed kent en die uw uitnodiging zeker zullen accepteren. Dat kunnen ook familieleden en vrienden zijn die niets met uw vakgebied te maken hebben. Je weet nooit hoe een koe een haas vangt en of hùn connecties ooit nuttig kunnen zijn, voor uzelf of voor uw andere connecties. Stuur ook uitnodigingen naar vakgenoten die u hebt ontmoet bij congressen, seminars en andere vakgerelateerde bijeenkomsten en met wie u een klik had. Kijk vervolgens in hun netwerken om te zien of daar nog interessante personen staan die u kent of zou willen kennen, vraag uw huidige contacten eventueel wat voor persoon het is, zodat u iets aardigs in de uitnodiging aan het gewenste nieuwe contact kunt vermelden. En ga op zoek naar sleutelfiguren op uw vakgebied, die een spin in het web zijn, veel kennis over de business hebben en zelf heel veel connecties hebben. Vaak zullen zij uw uitnodiging accepteren als u in de uitnodiging vermeldt wat uw functie is, dat u op de hoogte wilt blijven van ontwikkelingen op het vakgebied en hij/zij daarvoor de aangewezen persoon lijkt te zijn. Stuur nooit zomaar een verzoek met de standaardtekst, maar geef er een persoonlijk tintje aan. Vermeld bijvoorbeeld hoe u elkaar kent, wat vooral een aanrader is voor vage kennissen die u aan uw netwerk wilt toevoegen. Ga ook op zoek naar enkele groepen die voor u belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld op uw vakgebied, van het bedrijf waar u werkt(e) of van de studentenvereniging, en meld u daar aan. Er worden nieuwtjes uitgewisseld en er wordt over het vakgebied gediscussieerd. Ten slotte is het zaak om uw profiel regelmatig te actualiseren en af en toe een bericht te delen of deel te nemen aan discussies, maar doe dat met mate, overdrijf niet. '''Waarschuwing''': accepteer alleen connectieverzoeken van mensen die u kent en met wie u op deze manier verbonden wilt zijn. Doe bij anderen eerst onderzoek naar hun betrouwbaarheid (kijk bijvoorbeeld naar het profiel, kijk of er met de uitnodiger gezamenlijke connecties zijn en doe daar navraag) en weiger het verzoek als u de informatie (of gebrek aan informatie) niet bevalt. Met een acceptatie geeft u anderen toegang tot uw eigen netwerk en daar moet u juist zuinig op zijn. Onbekenden kunnen crimineel gedrag op LinkedIn vertonen, van phishing tot identiteitsfraude, stop ze dus op tijd. Zie ook het Wikibook [[Veilig op het internet]]. === Onderhoud === * Deel updates over uzelf: op zoek naar een andere baan (alléén als uw werkgever daarvan afweet) of nieuwe klussen, nieuwe baan gevonden (bedank degenen die u daarbij met tips hebben geholpen, maar dan via een ander kanaal/medium, de hele wereld hoeft daar niets van te weten), andere (relevante) hobby, gepensioneerd, e.d. * Reageer alleen op berichten als u werkelijk iets heeft toe te voegen en uw professionaliteit daaruit blijkt. * Post zelf berichten over ontwikkelingen in het vakgebied, als u een vraag heeft over uw vakgebied of over andere werkgerelateerde kwesties. * Discussieer mee in groepen waarvan u lid bent. * Overleg met uw werkgever in hoeverre u de aandacht mag vestigen op berichten van uw werkgever, bijvoorbeeld door ze door te sturen of erop te reageren. {{TeDoen| Overige sociale media beschrijven met focus op betekenis voor netwerken | [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 mei 2026 14:33 (CEST) }} {{Sub}} 8szl13fn3njvyng33daiu2y7xvyv53y 425000 424997 2026-05-02T11:17:21Z JopkeB 18060 /* LinkedIn */ 425000 wikitext text/x-wiki {{Begin}}<br> {{Wp|Sociale media}} kunnen het opbouwen en onderhouden van een persoonlijk netwerk ondersteunen. Er bestaan verschillende online platforms, elk met hun eigen doelgroep en faciliteiten. Enkele veelgebruikte platforms om te netwerken: * {{Wp|Facebook}}: voor contacten met onder andere vrienden, familie, hobby- en actiegroepen. * {{Wp|LinkedIn}}: werkgerelateerd netwerk, voor professionals en werkgevers. * {{Wp|Nextdoor}}: voor contacten met buren en wijkgenoten over wat er zoal gaande is in de wijk. * {{Wp|WhatsApp}}: voor berichtenverkeer via smartphones binnen zelfgekozen groepen, van familie en vrienden tot collega's en actiegroepen. Om met uw netwerk(en) in contact te blijven: reageer op berichten, al gelang naar het platform en de groep altijd, vaak of naar keuze. En reageren hoeft niet direct, het is beter voor uw mentale gezondheid om niet meer dan drie keer per dag tijd op uw smartphone te kijken of uw e-mail te lezen; maak dat ook aan uw connecties duidelijk (zie ook [[Informatievoorziening/Epiloog: Informatie-overload|Informatie-overload]] in het Wikibook Informatievoorziening). En stuur regelmatig zelf een bericht, al of niet met foto's of andere bijlagen. Daarbij is het essentieel om beleefd en positief te blijven, weinig te klagen en geen kwaad over anderen te spreken. Meld vakantiebelevenissen alleen achteraf, zodat inbrekers niet via het platform te weten kunnen komen dat u weg bent. Actualiseer uw profiel als daar aanleiding voor is. '''Waarschuwing:''' Voor alle platforms geldt: big brother kijkt mee, inclusief kwaadwillenden. Wees je daarvan bewust! Deel alleen wat (ooit) in de openbaarheid mag komen en kies een ander medium (persoonlijk contact, e-mail, telefoon) voor wat privé moet blijven. Stel met deze gedachte in het achterhoofd uw profiel in op social media. Zie ook het Wikibook [[Veilig op het internet]]. == LinkedIn == {{Wp|LinkedIn}} is bedoeld voor vakmensen en andere professionals (van mbo'ers tot academici), werkgevers, recruters, {{Wp|Freelance|zzp'ers}} en organisaties. Op LinkedIn kunt u zichzelf of uw bedrijf aan de wereld presenteren voor potentiële werkgevers en opdrachtgevers. Men kan er vacatures en klussen aanbieden of zich beschikbaar stellen voor banen en opdrachten. Men kan ook op de hoogte blijven van en discussiëren over (ontwikkelingen in) het eigen vakgebied, attenderingen plaatsen en ontvangen voor vakgerelateerde bijeenkomsten (zoals congressen en studiedagen) en werkgerelateerde vragen stellen aan vakgenoten. === Account === LinkedIn kan de basis zijn voor een professioneel netwerk. Hiervoor is een account nodig. Denk goed na over hoe u uw profiel opzet: privacy en andere instellingen, in welke taal (Nederlands voor wie alleen Nederland, Vlaanderen en/of Suriname tot zijn/haar werkgebied rekent, Engels is de voertaal op LinkedIn voor recruters die in het hogere segment zoeken), wat u in uw profiel vermeldt en over uzelf vertelt. Dat is ook afhankelijk van uw doel. Uw profiel is uw visitekaartje, de eerste indruk die men van u krijgt, niet alleen op LinkedIn, maar op heel internet (Google maar eens met uw naam nadat u enige tijd een LinkedIn-profiel heeft). Vermeld in ieder geval uw beroep, belangrijkste competenties en speciliteiten, hoe u inzetbaar bent, maak duidelijk welke oplossing u vormt voor potentiële werkgevers of klanten, uw drijfveren (waarom heeft u voor dit beroep of vakgebied gekozen), welke belangrijke projecten u tot een goed einde heeft gebracht en vermeld alleen uw sterke punten. Houd het beknopt, recruters en potentiële klanten willen snel kunnen beoordelen of iemand de gewenste match kan zijn, ellenlange teksten slaan ze over. De hamvraag is: hoe wilt u herkend en gevonden worden? Om gevonden te worden, is het handig om trefwoorden toe te voegen waarmee recruters of potentiële klanten zoeken. Een foto kan een profiel aantrekkelijker maken; zonder foto lijkt het alsof u iets te verbergen heeft. Kies een professioneel ogende foto (niet met bijvoorbeeld kinderen of huisdieren), maar geen pasfoto want pasfoto's zijn fraudegevoelig. Een profiel kan nog verrijkt worden met bijvoorbeeld video's, presentaties of een link naar een (eigen) bedrijfspagina. '''Waarschuwing''': Laat u vooral niet verleiden om uw identiteit te laten verifiëren, zie [https://thelocalstack.eu/posts/linkedin-identity-verification-privacy/ Linkedin-identity-verification-privacy]. Op internet zijn meer tips te vinden. === Connectieverzoeken === De volgende stap is om mensen uit te nodigen met een connectieverzoek. Als zo'n verzoek wordt gehonoreerd, volgt u die persoon en krijgt u attenderingen over gedeelde berichten en discussies, waarop u eventueel kunt reageren. Ook kunt u zo gemakkelijk contact opnemen. Let er op dat u alleen mensen vraagt en accepteert, die een positief oordeel over u hebben en eventueel uw ambassadeur kunnen zijn. LinkedIn wordt ook gebruikt voor het natrekken van mensen, bijvoorbeeld sollicitanten, en dan kunt u geen negatief oordeel gebruiken. Begin met mensen die u goed kent en die uw uitnodiging zeker zullen accepteren. Dat kunnen ook familieleden en vrienden zijn die niets met uw vakgebied te maken hebben. Je weet nooit hoe een koe een haas vangt en of hùn connecties ooit nuttig kunnen zijn, voor uzelf of voor uw andere connecties. Stuur ook uitnodigingen naar vakgenoten die u hebt ontmoet bij congressen, seminars en andere vakgerelateerde bijeenkomsten en met wie u een klik had. Kijk vervolgens in hun netwerken om te zien of daar nog interessante personen staan die u kent of zou willen kennen, vraag uw huidige contacten eventueel wat voor persoon het is, zodat u iets aardigs in de uitnodiging aan het gewenste nieuwe contact kunt vermelden. En ga op zoek naar sleutelfiguren op uw vakgebied, die een spin in het web zijn, veel kennis over de business hebben en zelf heel veel connecties hebben. Vaak zullen zij uw uitnodiging accepteren als u in de uitnodiging vermeldt wat uw functie is, dat u op de hoogte wilt blijven van ontwikkelingen op het vakgebied en hij/zij daarvoor de aangewezen persoon lijkt te zijn. Stuur nooit zomaar een verzoek met de standaardtekst, maar geef er een persoonlijk tintje aan. Vermeld bijvoorbeeld hoe u elkaar kent, wat vooral een aanrader is voor vage kennissen die u aan uw netwerk wilt toevoegen. Ga ook op zoek naar enkele groepen die voor u belangrijk kunnen zijn, bijvoorbeeld op uw vakgebied, van het bedrijf waar u werkt(e) of van de studentenvereniging, en meld u daar aan. Er worden nieuwtjes uitgewisseld en er wordt over het vakgebied gediscussieerd. Ten slotte is het zaak om uw profiel regelmatig te actualiseren en af en toe een bericht te delen of deel te nemen aan discussies, maar doe dat met mate, overdrijf niet. '''Waarschuwing''': accepteer alleen connectieverzoeken van mensen die u kent en met wie u op deze manier verbonden wilt zijn. Doe bij anderen eerst onderzoek naar hun betrouwbaarheid (kijk bijvoorbeeld naar het profiel, kijk of er met de uitnodiger gezamenlijke connecties zijn en doe daar navraag) en weiger het verzoek als u de informatie (of gebrek aan informatie) niet bevalt. Met een acceptatie geeft u anderen toegang tot uw eigen netwerk en daar moet u juist zuinig op zijn. Onbekenden kunnen crimineel gedrag op LinkedIn vertonen, van phishing tot identiteitsfraude, stop ze dus op tijd. Zie ook het Wikibook [[Veilig op het internet]]. === Onderhoud === * Deel updates over uzelf: op zoek naar een andere baan (alléén als uw werkgever daarvan afweet) of nieuwe klussen, nieuwe baan gevonden (bedank degenen die u daarbij met tips hebben geholpen, maar dan via een ander kanaal/medium, de hele wereld hoeft daar niets van te weten), andere (relevante) hobby, gepensioneerd, e.d. * Reageer alleen op berichten als u werkelijk iets heeft toe te voegen en uw professionaliteit daaruit blijkt. * Post zelf berichten over ontwikkelingen in het vakgebied, als u een vraag heeft over uw vakgebied of over andere werkgerelateerde kwesties. * Discussieer mee in groepen waarvan u lid bent. * Overleg met uw werkgever in hoeverre u de aandacht mag vestigen op berichten van uw werkgever, bijvoorbeeld door ze door te sturen of erop te reageren. === Andere tips === * Volg een workshop over LinkedIn om de fijne kneepjese te leren, alle mogelijkheden en de laatste stand van zaken. {{TeDoen| Overige sociale media beschrijven met focus op betekenis voor netwerken | [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 mei 2026 14:33 (CEST) }} {{Sub}} qiwfbgscsqxbey044x13u34vphpwti9 9 46631 424965 2026-05-01T14:27:27Z BeeBringer 6655 /* COM:INUSE op Commons is een wassen neus */ — nieuwe sectie 424965 wikitext text/x-wiki == COM:INUSE op Commons is een wassen neus == Ik heb deze [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AUploadtext&diff=424936&oldid=400493 wijziging] doorgevoerd vanwege de discussie op een voorstel op de [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice overleg pagina] van Project_scope. Hieruit blijkt dat een groep moderatoren op Commons zó principieel tegen AI-gegenereerde of andere volgens hen dubieuze content is, dat ze bereid zijn om zowel de redactionele vrijheid van zusterprojecten als de letterlijke tekst van hun eigen beleid ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Project_scope#in_use|COM:INUSE]) te negeren. Omdat Commons niet langer de zekerheid en bescherming biedt die hun eigen regels beloven, is het verstandig om dit te melden op Wikibooks zodat gebruikers weten dat hun afbeelding aldaar ook kan worden verwijderd ondanks dat het hier op Wikibooks wordt gesteund. De aanpassing waarschuwt gebruikers voor deze mogelijkheid. [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 16:27 (CEST) eejai28ap5gp5jmsw6b5gmdnoouec9f 424966 424965 2026-05-01T14:28:59Z BeeBringer 6655 424966 wikitext text/x-wiki == COM:INUSE op Commons is een wassen neus == Ik heb deze [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AUploadtext&diff=424936&oldid=400493 wijziging] doorgevoerd vanwege de discussie op een voorstel op de [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice overleg pagina] van Project_scope. Hieruit blijkt dat een groep moderatoren op Commons zó principieel tegen AI-gegenereerde of andere volgens hen dubieuze content is, dat ze bereid zijn om zowel de redactionele vrijheid van zusterprojecten als de letterlijke tekst van hun eigen beleid ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Project_scope#in_use COM:INUSE]) te negeren. Omdat Commons niet langer de zekerheid en bescherming biedt die hun eigen regels beloven, is het verstandig om dit te melden op Wikibooks zodat gebruikers weten dat hun afbeelding aldaar ook kan worden verwijderd ondanks dat het hier op Wikibooks wordt gesteund. De aanpassing waarschuwt gebruikers voor deze mogelijkheid. [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 16:27 (CEST) 8t2u690361gqtinrxh007kz5hcbkp4k 424968 424966 2026-05-01T14:37:14Z Erik Baas 2193 *Akkoord. - ~~~~ 424968 wikitext text/x-wiki == COM:INUSE op Commons is een wassen neus == Ik heb deze [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AUploadtext&diff=424936&oldid=400493 wijziging] doorgevoerd vanwege de discussie op een voorstel op de [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice overleg pagina] van Project_scope. Hieruit blijkt dat een groep moderatoren op Commons zó principieel tegen AI-gegenereerde of andere volgens hen dubieuze content is, dat ze bereid zijn om zowel de redactionele vrijheid van zusterprojecten als de letterlijke tekst van hun eigen beleid ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Project_scope#in_use COM:INUSE]) te negeren. Omdat Commons niet langer de zekerheid en bescherming biedt die hun eigen regels beloven, is het verstandig om dit te melden op Wikibooks zodat gebruikers weten dat hun afbeelding aldaar ook kan worden verwijderd ondanks dat het hier op Wikibooks wordt gesteund. De aanpassing waarschuwt gebruikers voor deze mogelijkheid. [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 16:27 (CEST) *Akkoord. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 mei 2026 16:37 (CEST) qqg9cokzp8zh72o1y2uckv7ggntwkac 424969 424968 2026-05-01T15:00:22Z BeeBringer 6655 424969 wikitext text/x-wiki == COM:INUSE op Commons is een wassen neus == Ik heb deze [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AUploadtext&diff=424936&oldid=400493 wijziging] doorgevoerd vanwege de discussie op een voorstel op de [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice overleg pagina] van Project_scope en [https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Movement_Strategy/Recommendations#Case_study:_Systemic_failures_on_Commons_and_the_impact_on_Safety_&_Inclusion overleg op de movement strategy]. Hieruit blijkt dat een groep moderatoren op Commons zó principieel tegen AI-gegenereerde of andere volgens hen dubieuze content is, dat ze bereid zijn om zowel de redactionele vrijheid van zusterprojecten als de letterlijke tekst van hun eigen beleid ([https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Project_scope#in_use COM:INUSE]) te negeren. Omdat Commons niet langer de zekerheid en bescherming biedt die hun eigen regels beloven, is het verstandig om dit te melden op Wikibooks zodat gebruikers weten dat hun afbeelding aldaar ook kan worden verwijderd ondanks dat het hier op Wikibooks wordt gesteund. De aanpassing waarschuwt gebruikers voor deze mogelijkheid. [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 16:27 (CEST) *Akkoord. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 mei 2026 16:37 (CEST) mfnhsu2muo3g786a5dneu9zxpf1yv13 0 46632 424981 2026-05-01T23:09:29Z Erik Baas 2193 Nieuwe pagina aangemaakt met ''''{{SUBPAGENAME}}''' is het commando waarmee een waarde aan een variabele wordt toegekend. Dit sleutelwoord mag worden weggelaten. ===Syntax=== '''LET''' <variabele> = <waarde> ===Datatype=== De variabele kan van elk datatype zijn . ===Voorbeeld=== <syntaxhighlight lang=basic> LET A = 5 A = 5 </syntaxhighlight> ==Toepassing== * In een programma. * In programmeermodus. {{Sub}} {{Links}}' 424981 wikitext text/x-wiki '''{{SUBPAGENAME}}''' is het commando waarmee een waarde aan een variabele wordt toegekend. Dit sleutelwoord mag worden weggelaten. ===Syntax=== '''LET''' <variabele> = <waarde> ===Datatype=== De variabele kan van elk datatype zijn . ===Voorbeeld=== <syntaxhighlight lang=basic> LET A = 5 A = 5 </syntaxhighlight> ==Toepassing== * In een programma. * In programmeermodus. {{Sub}} {{Links}} lh3idjpaepyr22efnj4kqquezmclxhd 0 46633 424982 2026-05-01T23:22:00Z Erik Baas 2193 Nieuwe pagina aangemaakt met 'Met '''{{SUBPAGENAME}}''' wordt een directory (map, folder) gemaakt. ===Syntax=== MKDIR [<drive>][<path>]<naam> *De naam is van belang, driveletter en path mogen worden weggelaten als het de default betreft. *Als het doel al bestaat volgt een foutmelding. ===Voorbeeld=== <syntaxhighlight lang=basic> MKDIR "C:\Download\Test" </syntaxhighlight> ==Toepassing== * In een programma. * In programmeermodus. ==Zie ook== *[[../CHDIR/]] *[[../RMDIR/]] {{Sub}} {{Lin…' 424982 wikitext text/x-wiki Met '''{{SUBPAGENAME}}''' wordt een directory (map, folder) gemaakt. ===Syntax=== MKDIR [<drive>][<path>]<naam> *De naam is van belang, driveletter en path mogen worden weggelaten als het de default betreft. *Als het doel al bestaat volgt een foutmelding. ===Voorbeeld=== <syntaxhighlight lang=basic> MKDIR "C:\Download\Test" </syntaxhighlight> ==Toepassing== * In een programma. * In programmeermodus. ==Zie ook== *[[../CHDIR/]] *[[../RMDIR/]] {{Sub}} {{Links}} ahvm5zovaubq0re3zglr7i3ovl47ogg 424985 424982 2026-05-01T23:28:35Z Erik Baas 2193 424985 wikitext text/x-wiki Met '''{{SUBPAGENAME}}''' wordt een directory (map, folder) gemaakt. ===Syntax=== MKDIR [<drive>][<path>]<naam> *De naam is van belang, driveletter en/of path mogen worden weggelaten als het de default betreft. *Als het doel al bestaat volgt een foutmelding. ===Voorbeeld=== <syntaxhighlight lang=basic> MKDIR "C:\Download\Test" </syntaxhighlight> ==Toepassing== * In een programma. * In programmeermodus. ==Zie ook== *[[../CHDIR/]] *[[../RMDIR/]] {{Sub}} {{Links}} agy1gjvcwrij6jgdrd3yhlaez5eng8q 0 46634 424983 2026-05-01T23:28:21Z Erik Baas 2193 Nieuwe pagina aangemaakt met 'Met '''{{SUBPAGENAME}}''' wordt een directory (map, folder) verwijderd. ===Syntax=== RMDIR [<drive>][<path>]<naam> *De naam is van belang, driveletter en/of path mogen worden weggelaten als het de default betreft. *Als het doel niet bestaat of niet leeg is volgt een foutmelding. ===Voorbeeld=== <syntaxhighlight lang=basic> RMDIR "C:\Download\Test" </syntaxhighlight> ==Toepassing== * In een programma. * In programmeermodus. ==Zie ook== *[[../CHDIR/]] *.…' 424983 wikitext text/x-wiki Met '''{{SUBPAGENAME}}''' wordt een directory (map, folder) verwijderd. ===Syntax=== RMDIR [<drive>][<path>]<naam> *De naam is van belang, driveletter en/of path mogen worden weggelaten als het de default betreft. *Als het doel niet bestaat of niet leeg is volgt een foutmelding. ===Voorbeeld=== <syntaxhighlight lang=basic> RMDIR "C:\Download\Test" </syntaxhighlight> ==Toepassing== * In een programma. * In programmeermodus. ==Zie ook== *[[../CHDIR/]] *[[../MKDIR/]] {{Sub}} {{Links}} ncw3e8m4vuhl1uf0tb7vstaaq9gi73l 0 46635 424984 2026-05-01T23:28:23Z Erik Baas 2193 Nieuwe pagina aangemaakt met ''''{{SUBPAGENAME}}''' verandert de werkdirectory (map, folder) voor commando's als [[../LOAD/]], [[../SAVE/]] en [[../OPEN/]]. ===Syntax=== CHDIR [<drive>][<path>]<naam> *De naam is van belang, driveletter en/of path mogen eventueel worden weggelaten. *Als het doel niet bestaat volgt een foutmelding. ===Voorbeeld=== <syntaxhighlight lang=basic> CHDIR "C:\" CHDIR "C:\Download" CHDIR "C:\Download\Test" CHDIR "\Download\Test" </syntaxhighlight> ==Toepassing==…' 424984 wikitext text/x-wiki '''{{SUBPAGENAME}}''' verandert de werkdirectory (map, folder) voor commando's als [[../LOAD/]], [[../SAVE/]] en [[../OPEN/]]. ===Syntax=== CHDIR [<drive>][<path>]<naam> *De naam is van belang, driveletter en/of path mogen eventueel worden weggelaten. *Als het doel niet bestaat volgt een foutmelding. ===Voorbeeld=== <syntaxhighlight lang=basic> CHDIR "C:\" CHDIR "C:\Download" CHDIR "C:\Download\Test" CHDIR "\Download\Test" </syntaxhighlight> ==Toepassing== * In een programma. * In programmeermodus. ==Zie ook== *[[../MKDIR/]] *[[../RMDIR/]] {{Sub}} {{Links}} az31eo3d8nrx8jtw4w8h31dal21gvxv 0 46636 424988 2026-05-01T23:51:11Z Erik Baas 2193 Nieuwe pagina aangemaakt met 'Het commando '''{{SUBPAGENAME}}''' laadt een nieuwe werkomgeving van het operating system, later (onder Windows) bekend geworden als een "DOS-box". Deze sessie wordt beëindigd met '''EXIT''', en de controle wordt teruggegeven aan de BASIC-applicatie. ==Toepassing== * In een programma. * In programmeermodus. ==Opmerking== * Ontbreekt in sommige versies van BASIC voor andere operating systems dan MS-DOS en equivalenten. {{Sub}} {{Links}}' 424988 wikitext text/x-wiki Het commando '''{{SUBPAGENAME}}''' laadt een nieuwe werkomgeving van het operating system, later (onder Windows) bekend geworden als een "DOS-box". Deze sessie wordt beëindigd met '''EXIT''', en de controle wordt teruggegeven aan de BASIC-applicatie. ==Toepassing== * In een programma. * In programmeermodus. ==Opmerking== * Ontbreekt in sommige versies van BASIC voor andere operating systems dan MS-DOS en equivalenten. {{Sub}} {{Links}} qsicunhlvbnbjn4g94k14hq3m5lfoh5 424989 424988 2026-05-01T23:56:59Z Erik Baas 2193 424989 wikitext text/x-wiki Het commando '''{{SUBPAGENAME}}''' laadt een nieuwe werkomgeving van het operating system, later (onder Windows) bekend geworden als een "DOS-box". Deze sessie wordt beëindigd met '''EXIT''', waarmee de controle wordt teruggegeven aan de BASIC-applicatie. De inhoud van programma- en variabelengeheugen blijft hierbij behouden, evenals de status van geopende kanalen en bestanden. ==Toepassing== * In een programma. * In programmeermodus. ==Opmerking== * Ontbreekt in sommige versies van BASIC voor andere operating systems dan MS-DOS en equivalenten. {{Sub}} {{Links}} 3dmyabw84syar1g52x5ogs3uhv1yr8y