Wikibooks:Lerarenkamer

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibooks</sitename>
    <dbname>nlwikibooks</dbname>
    <base>https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.1</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibooks</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikibooks</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Transwiki</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Overleg transwiki</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Wikijunior</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Overleg Wikijunior</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikibooks:Lerarenkamer</title>
    <ns>4</ns>
    <id>30</id>
    <revision>
      <id>425118</id>
      <parentid>425079</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T06:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Over commons, hoofdstuk nummer zoveel... */ Reactie</comment>
      <origin>425118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40571" sha1="1edpv7swx49r3lcrxsbmbkp8edfjnt7" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__{{Lerarenkamer}}&lt;!-- Bij archiveren deze regel laten staan aub. --&gt;&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;&gt;

==Technisch nieuws==  &lt;!-- tbv. berichten die wat langer onder de aandacht moeten blijven --&gt;
* 8 onderwerpen verplaatst naar [[Wikibooks:Lerarenkamer/Technisch nieuws]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:42 (CEST)

== WSBN ==
:Ook verplaatst, naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#WSBN]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:26 (CEST)

== Over de plaats van [[Netwerken]] op Wikibooks ==
[[Gebruiker:Effeietsanders|Effeietsanders]] en anderen: Het boek [[Netwerken]] staat nu op de voorpagina bij het onderwerp '''9 Diverse'''. Mij lijkt het eerder bij categorie '''6 Samenleving''' te horen. Mee eens? Het WSBN zou dan ook moeten veranderen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 09:38 (CET)
:Het past mi. niet onder een van de subcats, zie [[Wikibooks:Wiki_Standaard_Boeknummer#6:_Humane_samenleving]]. En: moet het &quot;Samenleving&quot; of &quot;Humane samenleving&quot; zijn? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 11:50 (CET)
::Wat mij betreft &quot;Samenleving&quot;: dat is een breder begrip en staat ook op de voorpagina. Ik zou het op prijs stellen als alle begrippen op de voorpagina overeenkomen met die in het [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer]]. Bij &quot;Humane samenleving&quot; denk ik als eerste aan een samenleving die humaan is, menselijk, met respect voor de menselijke waardigheid. Niet aan &quot;humaan&quot; als in &quot;van mensen&quot;, als tegenstelling tot dierlijk. Bij &quot;Samenleving&quot; denk ik als eerste aan een maatschappij waarin mensen samen leven, hoewel er natuurlijk ook dierlijke samenlevingen zijn. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 12:26 (CET)
:::Wat  op de voorpagina staat is ook niet heilig, hoor. ;-) Maar inderdaad, zo'n titel moet op alle pagina's identiek zijn, en de vlag &quot;Samenleving&quot; dekt de lading beter. . Overigens past dit wel in het beeld wat ik van WSBN heb: kleine afwijkingen, net niet compleet, enz. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 12:37 (CET)
::::Twee issues:
::::1) Kan het boek [[Netwerken]] worden overgebracht naar categorie '''6 Samenleving'''? Mij lijkt het daar goed te passen. Het gaat over het aangaan en onderhouden van contacten. Volgens {{Wp|Sociaal netwerk}} hoort het bij sociologie, dus ik zou zeggen bij Catalogus-code 6-1, sociologie &amp; etniciteit. Mee eens? {{Done}} --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::::OK. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)

==WSBN/2==
::::2) Wij beiden zijn het erover eens dat de coderingen en namen op de voorpagina van Wikibooks gelijk zouden moeten zijn aan de WSBN-codes en -naamgeving. Klopt dat? Zo ja, dan lijkt het mij dat daarvoor eerst een inventarisatie van beide pagina's gemaakt zou moeten worden waaruit de verschillen blijken (twee kolommen) en er daarnaast een derde kolom komt met voorstellen. Vervolgens moeten we het eens worden over de voorstellen en kunnen de uitkomsten worden geïmplementeerd. Vind je dit een goede aanpak? '''Pending.''' --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::: [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 16:25 (CET)
:::::Goed plan, maar wel erg veel werk; en er zijn al 2 (of 3?) lijsten met WSBN's met elk hun eigen afwijkingen, dat is juist een van de redenen dat ik er geen zicht meer op heb... Heb er al diverse malen naar zitten staren, maar heb nog steeds niet de moed kunnen opbrengen om er ook echt aan te ''beginnen''.
:::::Als we waterdichte afspraken hebben betreffende het ''format'' van het WSBN, kunnen we zowel de lijst(en) als de [[:Categorie:Wikibooks:Boeken met infobox|360 infoboxen]] gaan bijwerken. Het is toch al geen project wat in één keer en snel afgerond kan of moet worden...
:::::Ik zal ook nog eens zien of er iets te automatiseren valt, bv. het converteren van het format. 
:::::Is [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer|dit]] een goede plek voor verder overleg over deze [[rijstebrijberg|klus]]? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)
::::::Deze discussie is verplaatst naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#Coderingen en namen gelijk trekken op_Wikibooks-voorpagina en de WSBN-codes en -naamgeving]] en kan hier worden afgesloten. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:52 (CEST)

== Jullie mening gevraagd over leerboeken op maat ==
Voorgeschiedenis/achtergrondinformatie:
* [[Overleg:Besturingssystemen#Pagina naar meerdere deelpagina's]]
* [[Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2025#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken|Wikibooks:Lerarenkamer#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken]]
 
Het probleem: 
* Steeds meer docenten willen het liefst leerboeken op maat, die naar hun situatie zijn aangepast. “One size fits all” is uit. Dit is waarschijnlijk ook één van de redenen dat [https://www.neon.nl/overons uitgeverij Neon] hierop inspeelt: “Met het systeem van Neon kan elke leraar eenvoudig onderdelen aanpassen, toevoegen of verwijderen.”
Dit botst/schuurt met enkele uitgangspunten van Wikibooks:
* Iedereen mag bestaande Wikiboeken en hoofdstukken naar eigen inzichten aanvullen en verbeteren, ook wie niet de hoofdauteur is. Op de voorpagina staat: “U kunt elk hoofdstuk uitbreiden of aanpassen, en wordt daartoe van harte uitgenodigd. ''Zolang uw wijzigingen constructief zijn, kunt u niets mis doen''.” Maar het is niet handig voor een docent die zo’n boek in de klas gebruikt, als jan en alleman zomaar van alles en nog wat kunnen veranderen.
* Normaliter is er slechts één boek over een bepaald onderwerp, op zijn best één voor elk schooltype en klas (onderwerp X voor Vmbo/Havo/VWO (Nederland) klas N). Maar er zijn (nog) geen boeken voor elke school/opleiding of elke docent apart.
* Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken), er is voor elk deelonderwerp een apart hoofdstuk en dus een aparte pagina. Maar er zijn docenten die het liefst één pagina met alle hoofdstukken hebben, zodat ze er gemakkelijk één pdf van kunnen maken en het hele boek gemakkelijk kunnen printen.
 
Ik ben bang dat Wikibooks steeds minder relevant wordt als we hier geen oplossing voor bieden.
 
Voorgestelde oplossing:
* Er is per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas), of hoe je het ook wilt noemen. Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
* Maar docenten kunnen ook een kopie maken, die naar hun eigen inzichten aanpassen en opslaan als nieuw Wikibook. Voor dergelijke min of meer persoonlijke kopieën gelden de hierboven vermelde uitgangspunten niet. Hierover wordt een boodschap vermeld op elke pagina van zo’n op-maat-boek.
 
'''=&gt; Vragen''' en aandachtspunten:&lt;br&gt;
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Pbuddenberg|Pbuddenberg]]
# Wat is jullie mening hierover? Weet je een andere oplossing?
# Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek?
# Hoe erg is het als het basis-/moeder-boek en de kopieën daarvan in de loop der jaren steeds verder van elkaar gaan afwijken?  Het gevaar is groot dat elke docent zijn/haar eigen boek steeds actualiseert, maar dat het basisboek achterblijft bij actuele ontwikkelingen, of andersom. Bij Neon zijn daarvoor schrijvers in dienst, hier alleen vrijwilligers die zelf kiezen wat ze wel en niet doen.
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 20 dec 2025 05:02 (CET)
:Wikibooks is niet primair bedoeld om te worden gebruikt in het onderwijs (zoals Wikipedia dat ook niet in de eerste plaats is voor èchte wetenschappers, aangezien die toch al alles weten over hun eigen vakgebied), al is een deel van de inhoud hier qua opzet idd. vergelijkbaar met onderwijsmateriaal. 
:Er bestaat nu verder al bijvoorbeeld een [[Sjabloon:Verouderd]]. Dat kan best boven bepaalde teksten worden gezet waarin bijv. nog steeds staat dat je om te kunnen internetten een inbelverbinding nodig hebt (zie [[Veilig op het internet/Dialers]]). [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] ([[Overleg gebruiker:De Wikischim|overleg]]) 20 dec 2025 11:47 (CET)
::* Bij het schrijven van een wikibook over een ook in het reguliere onderwijs voorkomend onderwerp is, zeker als je zelf (langere tijd) in het onderwijs werkt(e), niet te voorkomen dat je je eigen ervaring meeneemt (leerjaar, schooltype: VMBO, HAVO, VWO, MBO) in de keuze en volgorde van de onderwerpen en de manier waarop je die bespreekt. Dat betekent dat het toch al niet mogelijk is om een “One size fits all” te realiseren.
::* Een &quot;moederboek&quot; met een of meer gekopieerde &quot;kinderen&quot; zou ik mee kunnen leven. De groeiende discrepantie tussen &quot;moederboek&quot; en &quot;kinderen&quot;, en daarmee ook tussen de &quot;kinderen&quot; onderling, zullen we voor lief moeten nemen. Ook nu al is het waar dat twee lessen op basis van hetzelfde boek over dezelfde paragraaf, zowel naar vorm, leerbeleving door leerlingen en zelfs op (detail)leerinhoud van elkaar verschillen.
::* Een grotere uitdaging wordt gevormd door het feit dat om een en ander te realiseren een redelijk inzicht nodig is in de &quot;achterkant&quot; van wikibooks. Enerzijds wil je dat iedereen gebruik kan maken van al bestaande inhoud, anderzijds wil je iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven. Juist de hogere (relatief, maar toch) Wikikunde die je nodig hebt om dat te realiseren zullen volgens mij de grootste belemmering zijn voor het gebruik van Wikibooks als leerboek in regulier onderwijs.
::* De vrije bewerkbaarheid van Wikibooks botst inderdaad met een &quot;privé-kopie&quot; van een docent, maar we kennen nu ook al &quot;werk in uitvoering&quot; met het verzoek geen inhoudelijke edits op de tekst toe te passen. Dat is geen beveiliging tegen echte lomperikken, maar werkt doorgaans vrij goed. Voor een botbouwer zou dit overigens betekenen dat een kopieer-functie (eventueel alleen na verzoek toegankelijk voor moderator) voor boeken een leuke uitdaging is.
::[[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 20 dec 2025 13:25 (CET)

=== Conclusies tot nu toe ===
# Het is niet verboden om een kopie van een Wikibook te maken en die vervolgens aan te passen voor de eigen lessen. We willen &quot;iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven.&quot;
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet (JopkeB: met de mogelijkheid de &quot;eigenaar&quot; van het kopie-boek in het sjabloon te noemen om vragen te kunnen stellen, en een verwijzing te maken naar het origineel).
# JopkeB: Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. # JopkeB: Mij lijkt het zinvol dit op de één-of-andere manier in een handleiding vast te leggen. Nieuwe '''vraag''': Wat is daarvoor de beste plek? In [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]? Of een nieuwe Help-pagina en een verwijzing maken op geëigende plaatsen?
# Openstaande '''vraag''': Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek? Mijn voorstel: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. Het voordeel hiervan is dat het kopie-boek in alle categorieën en andere lijsten direct onder het moederboek wordt gesorteerd en zo alle boeken over een onderwerp bij elkaar staan. Zijn jullie het hiermee eens?
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]]: Zijn jullie het eens met deze conclusies? Hebben jullie antwoorden op de onderste twee vragen? --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 dec 2025 09:58 (CET)

:klinkt logisch [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 dec 2025 13:18 (CET)
:Mijn excuses voor het late antwoord. Maar ik ''denk'' dat ik het ermee eens ben 😉. Soms is het moeilijk in te schatten wat de concrete gevolgen zijn bij een specifieke situatie. Voor mij persoonlijk werkt bv. [[CoSy in AD en ICW|CoSy in AD en ICW - Wikibooks]] goed en het kan een inspiratie zijn voor iemand die ook die vakken moet geven in de de richtingen Applicatie- en Databeheer of Informatica- en Communicatiewetenschappen. Per hoofdstuk werk ik dan met leerplandoelen bovenaan, zodat iemand anders die aan het boek/hoofdstuk zou willen meewerken ergens het kader ziet waarin dat kan. [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]] ([[Overleg gebruiker:Mattias.Campe|overleg]]) 27 jan 2026 20:11 (CET)
::Suggestie voor naam is logisch. Handleiding bouwen is nog even een dingetje. Verwijzing naar de handleiding voor speciale boeken kan misschien in het linksjabloon van de boekinfo. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 jan 2026 16:24 (CET)
:::Wijzigingen in boekpagina's kun je opvangen door in de inhoudsopgave van het special-boek niet naar de kale pagina-naam te verwijzen maar gebruik te maken van een permanente link, op dezelfde manier als dat gebeurt in de vertaallink bij verwijzingen naar anderstalige Wiki's. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 30 jan 2026 03:15 (CET)
::::Ergens is het logisch als er maar één boek over een onderwerp bestaat, maar tegelijkertijd ook niet (over hetzelfde onderwerp heb ik meerdere boeken in de kast staan). Een groep mensen kan er natuurlijk voor kiezen om slechts één boek te gebruiken, maar als iemand anders een tweede boek wil schrijven en aanmaken, lijkt me dat lastig tegen te houden. Hierbij ga ik er wel vanuit dat een tweede boek over hetzelfde onderwerp wel een bepaalde eigenheid heeft en niet grotendeels een kopie van een ander boek, dus simpelweg een 2e boek aanmaken in de hoofdnaamruimte lijkt me niet een goede optie. Dat zou op termijn betekenen dat we 100 boeken hebben die vrijwel hetzelfde zijn op een enkele paragraaf na gewijzigd. Het kopiëren van inhoud van Wikibooks mag, conform de licentie met aangave licentie en waarvan het vandaan komt. Op Wikibooks zelf zou je een kopie kunnen opslaan in de gebruikersnaamruimte van de gebruiker die een boek gebruikt. Bovenaan/onderaan zou ik dan vermelden dat de inhoud overgenomen is van een boek uit Wikibooks met link ernaar (vergelijkbaar met [[w:Sjabloon:Bronvermelding Nederlandstalige Wikipedia]] voor het vermelden van waar de tekst in dezelfde Wikipedia-taalversie vandaan kwam). Als een nieuw wikiboek in de hoofdnaamruimte geplaatst wordt, wordt de tekst conform de licentie vrijgegeven en mag eenieder de tekst op zich bewerken. In principe staat iedere pagina op een Wikimedia-wiki onder beheer van de gemeenschap en is er geen eigenaarschap. De plek waar de minste bewerkingen verwacht hoeven te worden is de gebruikersnaamruimte. Voor Wikibooks zou het wel goed zijn als de verbeteringen/uitbreidingen terug komen in het moederboek, zodat anderen er ook wat aan hebben.
::::&quot;''Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken)''&quot; -&gt; Een lesboek heeft in principe een andere schrijfstijl dan een Wikipedia-artikel, waarbij je verder ook vragen kunt stellen, opdrachten kunt geven, toetsen kunt laten maken.
::::Ik geef zelf les aan een universiteit (in het Engels), waarbij ik de uitleg mondeling doe, maar ik heb op de Engelstalige Wikipedia een pagina aangemaakt die ik gebruik om studenten op te wijzen als het verhaal nog eens rustig willen doorlezen of iets willen opzoeken. Met iedere nieuwe klas voeg er nieuwe voorbeelden en andere informatie aan toe. [[Gebruiker:Romaine|Romaine]] ([[Overleg gebruiker:Romaine|overleg]]) 31 jan 2026 19:22 (CET)

=== Eindconclusies ===
# Er blijft per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas). Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
# Er kan een kopie van zo'n Wikibook worden gemaakt, die vervolgens wordt aangepast voor de eigen lessen. 
# Het format van de naam van het kopie-/op-maat-boek is: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. 
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet. Zie voor een voorbeeld: [[Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW]]. Als er meer kopie-boeken komen, kan dit worden omgezet in een echt sjabloon.
# Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. 
# Dit zal voorlopig in [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]] als handleiding worden vastgelegd. 
Zonder tegenbericht is deze discussie nu gesloten. --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 feb 2026 10:54 (CET)

:Oké {{Smiley|3}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 2 feb 2026 01:41 (CET)

== Artikelen van Pvt pauline op Wikipedia ==
Op Wikipedia loopt een project waarbij het plan is om alle (resterende) artikelen van [[w:gebruiker:Pvt pauline]] in één keer (botmatig) te verwijderen. Een deel is al weg, over de rest (nog &lt;del&gt;2014&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;1995&lt;/ins&gt;) loopt tot 16 februari 2026 6.00 uur CET een [[w:Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline|stemming]]. Bij Opmerkingen -&gt; Achtergrond op die pagina staan de redenen. Als de meerderheid van de stemmers ''voor'' is zijn er nog 28 dagen om eventueel pagina's naar Wikibooks te importeren, en dat is dan ook de reden dat ik dit schrijf; op [[w:Overleg Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline]] werd gevraagd of dat mogelijk was, ik heb als eerste reactie iets als &quot;ja, mits...&quot; etc. geschreven.

Het gaat om:
*8 á 900 golfers, zie bv. [[w:Categorie:Golfer naar nationaliteit]]
*honderden golfbanen en -toernooien
*vele gebouwen in Den Haag
*artikelen over plaatsen en mensen tijdens WO II
Al met al is er heel veel tijd en moeite in gestoken, en ik kan het slecht zetten dat dat waarschijnlijk allemaal gaat verdwijnen. Wat het extra pijnlijk maakt is dat Pvt pauline inmiddels niet meer onder ons is...

Vanwege persoonlijke interesse &lt;del&gt;zou ik bv. deze pagina's willen behouden&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;heb ik inmiddels de volgende pagina's geïmporteerd&lt;/ins&gt;:
*[[w:Gibraltar tijdens de Tweede Wereldoorlog]]
*[[w:Kweekschool voor de Zeevaart (Amsterdam)]]
*&lt;del&gt;een aantal&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;7&lt;/ins&gt; historische schepen, oa.:
**[[w:François (schip, 1869)]]
**[[w:Hoff van Zeelandt (schip, 1642)]]
**[[w:Prinses Beatrix (schip, 1939)]]
en wat dies meer zij.

De actuele lijst: [[w:Categorie:Wikipedia:Nog na te lopen artikel van Pvt pauline]]

De problemen:
*ik zie deze collectie typische ''wikipedia-pagina's'' nog geen ''boek'' worden
*het aantal pagina's is zo groot dat handmatig importeren ondoenlijk is
*ook als dat door een bot gedaan wordt (als dat al mogelijk is) moeten alle pagina's nog bekeken, geredigeerd, gecategoriseerd en hernoemd worden, om van de vele rode links nog maar te zwijgen...

Wie is ook geïnteresseerd en bereid er tijd in te steken? NB Na het importeren is er geen tijdsdruk meer; de pagina's komen in naamruimte &quot;Transwiki&quot; en kunnen dan stuk voor stuk bewerkt worden. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 11 feb 2026 22:44 (CET)

Update: 
* De inhoud van de genoemde 1995 artikelen is gedownload. Helaas is het bestand te groot om hier te publiceren, importeren kan niet, en uploaden als *.xml-bestand is niet toegestaan. Ik probeer een oplossing te verzinnen...
* Op [[Wikibooks:Lijst van artikelen van Pvt pauline op nl.wikipedia|deze pagina]] staat wel een lijst van alle titels.
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 feb 2026 01:44 (CET)

== archive.today ==
&quot;''In January 2026, archive.today added code into its website in order to perform a distributed denial-of-service attack against a blog. Some archives have also been altered. On 20 February, English Wikipedia became the first Wikimedia site to deprecate the archive service. Other communities are still discussing this issue. ''&quot; (van [[m:archive.today incident]]).

Uit voorzorg heb ik – vooruitlopend op de verwachte volgende discussie – links naar archive.today verwijderd, en de URL toegevoegd aan het spamfilter. 

Zie ook:
* [[w:archive.today|Wikipedia]] {{Nl}}
* [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|Wikipedia]] {{En}}
* [https://arstechnica.com/tech-policy/2026/02/wikipedia-bans-archive-today-after-site-executed-ddos-and-altered-web-captures/ arstechnica.com] {{En}}

Gaarne uw commentaar. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 12 mrt 2026 00:09 (CET)

== 8! ==
Van de 77. Op [[m:Wikibooks/Table/nl]]. Sinds vandaag. En daar mogen we best een beetje trots op zijn. '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 23 mrt 2026 17:53 (CET)

:Een schouderklopje dus. Verdiend! [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 23 mrt 2026 18:00 (CET)

==10.000!==
En weer een mijlpaal: dankzij één van de subpagina's van het boek [[Informatievoorziening]] door [[User:JopkeB|JopkeB]] heeft de Nederlandstalige Wikibooks nu ruim [[Speciaal:Statistieken|10.000 pagina's]] die aan alle voorwaarden voldoen. Dat is, gezien het niet bepaald grote taalgebied van het Nederlands, niet gering! '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 19:30 (CEST)

:Wow! Dank. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 30 mrt 2026 07:17 (CEST)
::Dat is al mooi! Heb er tot mijn verwondering zelf blijkbaar al [https://xtools.wmcloud.org/pages/nl.wikibooks.org/J.Grandgagnage 1068] op mijn actief {{Smiley}} [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 30 mrt 2026 23:43 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Board of Trustees Approves Closure of Wikinews&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Following [[:m:Public consultation about Wikinews|extended discussions]] within the Wikimedia movement about the Wikinews long-term sustainability, levels of community activity, and the availability of reliable news coverage on other platforms, the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation has [[:m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|approved the closure]] of Wikinews.&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin: 0 2em;&quot;&gt;
Google-vertaling:&lt;br&gt;
'''Het bestuur van de Wikimedia Foundation keurt de sluiting van Wikinews goed'''&lt;br&gt;
Na uitgebreide discussies binnen de Wikimedia-beweging over de duurzaamheid van Wikinews op de lange termijn, de mate van activiteit binnen de community en de beschikbaarheid van betrouwbare nieuwsberichten op andere platforms, heeft het bestuur van de Wikimedia Foundation de sluiting van Wikinews goedgekeurd.
&lt;/div&gt;

Lees verder [[m:Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard#Board_of_Trustees_Approves_Closure_of_Wikinews|op meta.wikimedia.org]].{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 30 mrt 2026 20:55 (CEST)

:Oeps, die had ik niet zien aankomen. Als ze aan Wikibooks en/of Wikivoyage toekomen om te stoppen (ook elk slechts een handvol editors per maand, maar wel meer raadplegers), kunnen we altijd nog voorstellen om beide samen te voegen (Wikivoyage als Wikibook ''Reizen ''of iets dergelijks); uitdaging is dan nog wel om beide culturen samen te voegen (Wikivoyage is veel strenger, daar kun je het bijna nooit goed doen, wat het plezier in bijdragen belemmert). [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 10:25 (CEST)

::Zo'n ingrijpende maatregel had ik ook niet verwacht. Ik heb me wel al eens afgevraagd hoe zinvol zo'n project kan zijn, als je de inhoud toch moet vergaren vanuit andere nieuwsbronnen, en je dus eigenlijk altijd achterloopt. 't Lijkt me ook moeilijk te bepalen welke onderwerpen interessant zijn. Of zou je je moeten beperken tot nieuwsberichten met &quot;eeuwigheidswaarde&quot;? Dan denk ik toch eerder aan een nieuwe alinea op Wikipedia, die er dan waarschijnlijk toch al een artikel over heeft. En dan is er nog het probleem van onderbezetting, Wikinews heeft eigenlijk altijd al te weinig actieve medewerkers gehad om echt bovenop het nieuws te kunnen zitten, en voor een nieuwssite lijkt me dat toch een eerste vereiste. Enfin, toch jammer dat het ophoudt, en het spijt me vooral voor al die mensen die er al met al, in de loop der jaren, heel veel tijd ingestoken hebben. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 14:41 (CEST)
:::Tenzij... Nee, dat zal toch niet? Hoewel... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 apr 2026 12:22 (CEST)
::::Als je mijn reactie bedoelt: je weet het maar nooit. Het gebruik van AI ontwikkelt zich razendsnel waardoor zelfs de Nederlandstalige Wikipedia veel minder geraadpleegd wordt en er ook minder donaties zijn (las ik pas in een interview). Persoonlijk vind ik het een kwetsbare situatie dat er één &quot;hoofd-moderator&quot; is, twee andere moderators met veel minder edits (géén verwijt! het is de situatie en ik ben blij dat er überhaupt nog twee achtervangen zijn) en minder dan 25 [[Speciaal:ActieveGebruikers|andere actieve gebruikers/editors]] waarvan het merendeel slechts 1-4 handelingen heeft verricht in de afgelopen maand. In organisaties die op de kleintjes moeten letten (bedrijven, organisaties met beperkte budgetten), zal men dan al snel naar oplossingen gaan zoeken. Nu zal het hier voorlopig niet zo'n vaart lopen (ik zag dat de betreffende projectgroep inmiddels is opgeheven), maar toch iets om in het achterhoofd te houden. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 apr 2026 16:58 (CEST)

:::::Eens, maar ik vrees niet voor het voortbestaan; deze wiki heeft veel en interessante content en ''leeft''. Of en in welke mate AI concurrentie oplevert is iets waar ik me geen zorgen over wens te maken: we hebben er toch geen invloed op.
:::::Mijn &quot;tenzij...&quot; werd veroorzaakt door de gedachte dat het wel eens een 1 aprilgrap zou kunnen zijn, maar dat kon ik gisteren natuurlijk niet schrijven.
:::::Er bestaat niet zoiets als een &quot;hoofd-moderator&quot;. Nl-Wikibooks heeft [[Wikibooks:Moderator|&lt;del&gt;7&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;5&lt;/ins&gt; sysops]], waarvan er 2 tevens &quot;bureaucraat&quot; zijn (Ellywa en /me), maar dat is een bitje waar ik VZVIW nog nooit gebruik van heb hoeven maken. &lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;(NB gecorrigeerd van 7 naar 5: MADe en KKoolstra stonden ten onrechte nog op de lijst) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 16:27 (CEST)&lt;/span&gt;
:::::Op de &lt;s&gt;man&lt;/s&gt; vrouw af gevraagd: wil jij ook moderator worden? Ik weet dat het je eerder gevraagd is, maar misschien kijk je er nu anders tegenaan? {{Nowrap|- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 apr 2026 13:44 (CEST)}}
::::::Ja, dat is ook beter, om je geen zorgen te maken over iets waar je toch geen invloed op hebt. 
::::::Dank voor de uitnodiging om moderator te worden, maar mijn ambities zijn nog steeds niet veranderd. Laat mij maar content maken en af en toe iets aandragen dat weg kan of beter kan. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 2 apr 2026 17:00 (CEST)
:::::::Zo denk ik er ook over. Voor onderhoudstaken zijn er voor dit kleine project al voldoende mensen die dat ter harte nemen, maar contentschrijvers zoals jij zijn erg dun gezaaid. Die kun je best hun ding laten doen zonder extra belasting. [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 2 apr 2026 18:00 (CEST)
:::::::Goed, ik respecteer dat. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:11 (CEST)

== Over commons... ==
In de afgelopen twee weken zijn op '''commons''' vier van de '''afbeeldingen''' die ik volgde – waarvan er drie op nl.wikibooks en een op Wikivoyage gebruikt werden – '''verwijderd'''. In één geval was deze genomineerd wegens &quot;AI-slop&quot;, en de sysop-van-dienst ging daar gewoon in mee. Een andere was zogezegd &quot;van slechte kwaliteit&quot;. Nou, zo weet ik er nog wel een paar duizend...&lt;br&gt;
De policy, die toch vastgelegd is op oa. [[c:COM:INUSE]], wordt dus door sommige arrogante sysops gewoon genegeerd. Protesteren helpt ook niet, als je al een reply krijgt kun je tussen de regels door lezen &quot;''wij maken hier de dienst uit''&quot;.&lt;br&gt;
Ergo: vertrouw niet blindelings op commons, en bewaar vooral een kopie van je uploads ''voor het geval dat''... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:59 (CEST)

:Wellicht kun je ze terug laten zetten, zie [[c:Commons:Undeletion requests]]. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:43 (CEST)
::Ik ben admin op Commons, als je de links geeft naar de verwijderde foto's of naar de deletion requests, kan ik er in elk geval naar kijken. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 31 mrt 2026 18:05 (CEST)
:::Het gaat om:
::*[[:Bestand:Socrates looks a itself as a child.png]] - nu lokaal geupload, De Wikischim had zelf nog een kopie
::*[[:Bestand:Unconscience learning.png]] - idem, ik had een kopie op iets lagere resulutie
::*[[:Bestand:Social isolation.jpg]] - (nl.wiktionary) verwijderd, ondanks COM:INUSE &quot;''and despite a decision to keep this picture per COM:INUSE last year''&quot; ; een expliciet verzoek om deze te herstellen wordt afgedaan met ''&quot;Make the request at COM:UDR and let the community decide''&quot;; de arrogantie... :-(
::::de vierde kan ik niet vinden, omdat mijn volglijst op commons al een paar weken kapot is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:22 (CEST)
::Een verzoek om ze terug te laten zetten wordt waarschijnlijk door dezelfde figuren beoordeeld en is dus bij voorbaat kansloos. Het is ook geen nieuw fenomeen, heeft in de afgelopen jaren al vaker plaatsgevonden, alleen gaat het nu om een handvol in korte tijd. Het begon met ene [[user:Dronebogus]], die - heel geniepig - eerst op alle wiki's de afbeeldingslinks verwijderde. Als zulke mensen voet aan de grond krijgen is er geen bestand meer veilig. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:36 (CEST)
:::Inmiddels heb ik ernaar gekeken, en de drie die je noemde waren alledrie AI gegenereerde afbeeldingen. Dat wordt ontmoedigd op Commons. Je hebt twee ervan inmiddels lokaal geplaatst. De derde kan je hier nog zien: https://www.linkedin.com/pulse/what-five-days-without-my-phone-taught-me-laurie-wiegler-4vzre/. Als je wilt kan ik die hier ook nog neerzetten. Maar persoonlijk houd ik ook niet van AI afbeeldingen. Hebben we hier al beleid voor ontwikkeld? Ik denk dat we van boekauteurs mogen verwachten dat ze een duidelijk bijschrift geven dat het gaat om een AI afbeelding, als ze het al willen toepassen. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 4 apr 2026 01:50 (CEST)
::::Ha, dank je! Ik heb het doorgegeven aan Lotje, die er op nl.wiktionary mee [https://nl.wiktionary.org/w/index.php?title=mobieletelefoonverslaving&amp;diff=prev&amp;oldid=4988494 bezig] was, hopelijk kan ze er iets mee aanvangen.
::::*Ik ben ook geen fan van AI en vind mn. die laatste ook geen fraaie plaat, maar als een auteur ervoor kiest is het niet aan mij om dat af te keuren. Dat de mods op commons zich dat recht wel toeëigenen vind ik nogal benauwend... Vooral als je bedenkt dat zulke besissingen invloed kunnen hebben op de inhoud van ''alle'' wiki's in ''alle'' talen!
::::*nl.wikibooks heeft hier voorzover ik weet nog geen beleid voor, [[Help:Afbeeldingen]] zegt er ook niets over. Ik voel me niet geroepen om regels betr. het gebruik van AI te gaan opstellen, maar denk wel dat een paar richtlijnen nuttig zouden kunnen zijn. Zou jij een voorstel willen doen? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 09:03 (CEST)
Dit verhaal heeft nog een staartje, zie [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Administrators%27_noticeboard/User_problems#COM:INUSE_not_a_suicide_pact? hier] - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 apr 2026 09:43 (CEST)

:@[[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] Op je vraag nog over een voorstel. Ik zou het gebruik van AI niet willen verbieden, maar toestaan als het nuttig is voor ons educatieve doel. Wat denk je van zoiets als dit:
::Het gebruik van sterk bewerkte of kunstmatig gegenereerde afbeeldingen (met AI of andere tools) wordt niet aangemoedigd, tenzij deze een duidelijk educatief doel hebben. Als een afbeelding de indruk kan wekken dat deze de werkelijkheid afbeeldt, maar in feite kunstmatig gegeneerd is, moet dit duidelijk in het bijschrift bij de afbeelding vermeld worden, met bijvoorbeeld de tekst ''Afbeelding gemaakt met AI.''
:[[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:45 (CEST)
::P.S. Het educatieve doel komt overeen met een van de doelstellingen van Commons. Ik verwijder daar regelmatig afbeelding zonder educatief doel, zoals fantasie wapenschilden. Maar In use geldt ook uiteraard. Het kan schuren.  [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:48 (CEST)
:::Ik sluit me aan bij je voorstel. Beleid maken is niet mijn ding... Wat commons betreft vind ik dat COM:INUSE heilig zou moeten zijn. Zeker als het niet gaat om zomaar-een-illustratie bij een artikel op wp, maar een afbeelding die ''door de auteur'' van een ''boek'' speciaal voor dat doel gemaakt is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 15 apr 2026 01:24 (CEST)

== Wikinews wordt gesloten ==
:&quot;All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added.&quot; - [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Lees verder...]]{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 6 apr 2026 20:07 (CEST)

== Nodig je oud-collega’s uit voor het verjaardagsfeest van Wikipedia ==

[[File:Header Wikipedia 25 jaar 02.png|thumb]]

Beste Wikibooks-collega,

Als het goed is, staat het al in je agenda voor zaterdag 20 juni 2026, het verjaardagsfeest van Wikipedia.  

Kom jij op het feest in Utrecht? Als gebruiker op Wikibooks ben je ook van harte welkom. En zou je het leuk vinden als je dan niet alleen huidige collega’s kan ontmoeten, maar ook mensen van vroeger? Mensen die je de laatste jaren niet meer ziet? Ook door hen zijn Wikipedia en Wikibooks gegroeid en sterk geworden. Help jij mee om hen uit te nodigen voor het feest, zodat we samen kunnen proosten op de toekomst?

Ik zou je daarom willen vragen om oud-collega’s, mensen die de Nederlandstalige Wikipedia of Wikibooks om wat voor reden dan ook verlaten hebben, uit te nodigen. Mensen met wie jij het goed kon vinden. Heb je een mailadres? Stuur zo iemand een persoonlijk mailtje, waarin je zegt hoe leuk je het zou vinden als die persoon komt. [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Voorbeeld e-email|Hier]] kan je een voorbeeldmail vinden, maar pas het vooral aan, zodat het persoonlijk wordt. Heb je geen mailadres, dan kan je het natuurlijk ook sturen via de overlegpagina van die persoon, maar er bestaat natuurlijk een grote kans dat die niet gelezen wordt. 

Heb je inspiratie nodig wie je wil uitnodigen? Dan hier wat tips:
*Kijk in de geschiedenis van je eigen overlegpagina. Wie heeft jou welkom geheten? Wie heeft je aangemoedigd?
*Kijk op de pagina met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Jubileumster|jubilea]] of op de andere pagina’s met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Inzet voor de inhoud van de encyclopedie|Wikipedia-sterren]]; zijn er mensen die je mist de laatste tijd?
*Kijk naar je oudste boeken of modules: wie heeft die destijds verbeterd of aangevuld?
*Kijk wie er allemaal vertrokken zijn via [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Sjabloon:Vertrokken&amp;namespace=2&amp;limit=500 het sjabloon &quot;vertrokken&quot;]. 
*En zoek natuurlijk in je eigen mailarchief met wie je ooit gecorrespondeerd hebt.

Het is handig als je [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Uitgenodigd|hier aangeeft]] met welke Wikimediaan of Wikiboekenschrijver jij contact hebt opgenomen. Dan ontvangt de persoon niet al te veel dubbele uitnodigingen. 

N.B. Van iedereen die deelneemt aan dit evenement wordt verwacht dat zij het Beleid Vriendelijke Ruimtes respecteren. Je kunt er [https://nl.wikimedia.org/wiki/BVR_-_startpagina hier] meer over lezen.

P.S. Heb jij je zelf nog niet aangemeld? Je kan je [https://nl.wikimedia.org/wiki/Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar! hier nog inschrijven]. 

Dank je wel alvast en hopelijk tot ziens 20 juni! Met feestelijke groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 12 apr 2026 21:38 (CEST)

== Sjabloon:Portalen ==
Op [[Sjabloon:Portalen]] ontbreken nog &lt;del&gt;twee&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;vier&lt;/ins&gt; icoontjes (voor &quot;Onderwijs&quot; en &quot;Esoterie&quot;), die heb ik ook in [[c:Category:Wikipedia_portal_icons,_SVG]] niet kunnen vinden. Help, please? ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 19 apr 2026 14:03 (CEST)

== [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice] ==
Ik heb op grond [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice hiervan] de [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AUploadtext&amp;diff=424936&amp;oldid=400493 bestanden uploaden] instructie aangepast [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 12:31 (CEST)
*Akkoord. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 mei 2026 16:36 (CEST)

== Over commons, hoofdstuk nummer zoveel... ==

Ik zag een scheve foto, en plakte er een rotate-sjabloon op. Daar kreeg ik een paar zeer kritische vragen over, of dat nou wel nodig was, en waarom ik het verkeerd ingevuld had (niet, dus). En net toen ik dat uitgelegd had (het voelde alsof ik mijn actie moest ''verdedigen''), werd de afbeelding ter verwijdering genomineerd omdat het AI zou zijn (ik zie het er echt niet in). Commons lijkt steeds meer een ''vijandige'' omgeving, in plaats van de ''dienstverlenende'' die het zou moeten zijn. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 5 mei 2026 14:07 (CEST)

:En zeer vijandig naar AI toe terwijl de bedrijven daarachter (zie &quot;Announcing New Wikimedia Enterprise Partners for Wikipedia’s 25th Birthday&quot;) misschien straks de redding voor commons zijn en andere Wikimedia projecten zijn ;) [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 6 mei 2026 09:11 (CEST)
::Commons is streng op auteursrechten en authenticiteit. AI schendt beide en daarom zijn ze er niet dol op. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 7 mei 2026 08:02 (CEST)</text>
      <sha1>1edpv7swx49r3lcrxsbmbkp8edfjnt7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>425119</id>
      <parentid>425118</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T06:09:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Over commons, hoofdstuk nummer zoveel... */ Vervolg</comment>
      <origin>425119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40716" sha1="q77a6y3lgrwlq0e14pz6t4qp9du0lmj" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__{{Lerarenkamer}}&lt;!-- Bij archiveren deze regel laten staan aub. --&gt;&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;&gt;

==Technisch nieuws==  &lt;!-- tbv. berichten die wat langer onder de aandacht moeten blijven --&gt;
* 8 onderwerpen verplaatst naar [[Wikibooks:Lerarenkamer/Technisch nieuws]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:42 (CEST)

== WSBN ==
:Ook verplaatst, naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#WSBN]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:26 (CEST)

== Over de plaats van [[Netwerken]] op Wikibooks ==
[[Gebruiker:Effeietsanders|Effeietsanders]] en anderen: Het boek [[Netwerken]] staat nu op de voorpagina bij het onderwerp '''9 Diverse'''. Mij lijkt het eerder bij categorie '''6 Samenleving''' te horen. Mee eens? Het WSBN zou dan ook moeten veranderen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 09:38 (CET)
:Het past mi. niet onder een van de subcats, zie [[Wikibooks:Wiki_Standaard_Boeknummer#6:_Humane_samenleving]]. En: moet het &quot;Samenleving&quot; of &quot;Humane samenleving&quot; zijn? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 11:50 (CET)
::Wat mij betreft &quot;Samenleving&quot;: dat is een breder begrip en staat ook op de voorpagina. Ik zou het op prijs stellen als alle begrippen op de voorpagina overeenkomen met die in het [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer]]. Bij &quot;Humane samenleving&quot; denk ik als eerste aan een samenleving die humaan is, menselijk, met respect voor de menselijke waardigheid. Niet aan &quot;humaan&quot; als in &quot;van mensen&quot;, als tegenstelling tot dierlijk. Bij &quot;Samenleving&quot; denk ik als eerste aan een maatschappij waarin mensen samen leven, hoewel er natuurlijk ook dierlijke samenlevingen zijn. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 12:26 (CET)
:::Wat  op de voorpagina staat is ook niet heilig, hoor. ;-) Maar inderdaad, zo'n titel moet op alle pagina's identiek zijn, en de vlag &quot;Samenleving&quot; dekt de lading beter. . Overigens past dit wel in het beeld wat ik van WSBN heb: kleine afwijkingen, net niet compleet, enz. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 12:37 (CET)
::::Twee issues:
::::1) Kan het boek [[Netwerken]] worden overgebracht naar categorie '''6 Samenleving'''? Mij lijkt het daar goed te passen. Het gaat over het aangaan en onderhouden van contacten. Volgens {{Wp|Sociaal netwerk}} hoort het bij sociologie, dus ik zou zeggen bij Catalogus-code 6-1, sociologie &amp; etniciteit. Mee eens? {{Done}} --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::::OK. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)

==WSBN/2==
::::2) Wij beiden zijn het erover eens dat de coderingen en namen op de voorpagina van Wikibooks gelijk zouden moeten zijn aan de WSBN-codes en -naamgeving. Klopt dat? Zo ja, dan lijkt het mij dat daarvoor eerst een inventarisatie van beide pagina's gemaakt zou moeten worden waaruit de verschillen blijken (twee kolommen) en er daarnaast een derde kolom komt met voorstellen. Vervolgens moeten we het eens worden over de voorstellen en kunnen de uitkomsten worden geïmplementeerd. Vind je dit een goede aanpak? '''Pending.''' --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::: [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 16:25 (CET)
:::::Goed plan, maar wel erg veel werk; en er zijn al 2 (of 3?) lijsten met WSBN's met elk hun eigen afwijkingen, dat is juist een van de redenen dat ik er geen zicht meer op heb... Heb er al diverse malen naar zitten staren, maar heb nog steeds niet de moed kunnen opbrengen om er ook echt aan te ''beginnen''.
:::::Als we waterdichte afspraken hebben betreffende het ''format'' van het WSBN, kunnen we zowel de lijst(en) als de [[:Categorie:Wikibooks:Boeken met infobox|360 infoboxen]] gaan bijwerken. Het is toch al geen project wat in één keer en snel afgerond kan of moet worden...
:::::Ik zal ook nog eens zien of er iets te automatiseren valt, bv. het converteren van het format. 
:::::Is [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer|dit]] een goede plek voor verder overleg over deze [[rijstebrijberg|klus]]? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)
::::::Deze discussie is verplaatst naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#Coderingen en namen gelijk trekken op_Wikibooks-voorpagina en de WSBN-codes en -naamgeving]] en kan hier worden afgesloten. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:52 (CEST)

== Jullie mening gevraagd over leerboeken op maat ==
Voorgeschiedenis/achtergrondinformatie:
* [[Overleg:Besturingssystemen#Pagina naar meerdere deelpagina's]]
* [[Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2025#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken|Wikibooks:Lerarenkamer#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken]]
 
Het probleem: 
* Steeds meer docenten willen het liefst leerboeken op maat, die naar hun situatie zijn aangepast. “One size fits all” is uit. Dit is waarschijnlijk ook één van de redenen dat [https://www.neon.nl/overons uitgeverij Neon] hierop inspeelt: “Met het systeem van Neon kan elke leraar eenvoudig onderdelen aanpassen, toevoegen of verwijderen.”
Dit botst/schuurt met enkele uitgangspunten van Wikibooks:
* Iedereen mag bestaande Wikiboeken en hoofdstukken naar eigen inzichten aanvullen en verbeteren, ook wie niet de hoofdauteur is. Op de voorpagina staat: “U kunt elk hoofdstuk uitbreiden of aanpassen, en wordt daartoe van harte uitgenodigd. ''Zolang uw wijzigingen constructief zijn, kunt u niets mis doen''.” Maar het is niet handig voor een docent die zo’n boek in de klas gebruikt, als jan en alleman zomaar van alles en nog wat kunnen veranderen.
* Normaliter is er slechts één boek over een bepaald onderwerp, op zijn best één voor elk schooltype en klas (onderwerp X voor Vmbo/Havo/VWO (Nederland) klas N). Maar er zijn (nog) geen boeken voor elke school/opleiding of elke docent apart.
* Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken), er is voor elk deelonderwerp een apart hoofdstuk en dus een aparte pagina. Maar er zijn docenten die het liefst één pagina met alle hoofdstukken hebben, zodat ze er gemakkelijk één pdf van kunnen maken en het hele boek gemakkelijk kunnen printen.
 
Ik ben bang dat Wikibooks steeds minder relevant wordt als we hier geen oplossing voor bieden.
 
Voorgestelde oplossing:
* Er is per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas), of hoe je het ook wilt noemen. Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
* Maar docenten kunnen ook een kopie maken, die naar hun eigen inzichten aanpassen en opslaan als nieuw Wikibook. Voor dergelijke min of meer persoonlijke kopieën gelden de hierboven vermelde uitgangspunten niet. Hierover wordt een boodschap vermeld op elke pagina van zo’n op-maat-boek.
 
'''=&gt; Vragen''' en aandachtspunten:&lt;br&gt;
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Pbuddenberg|Pbuddenberg]]
# Wat is jullie mening hierover? Weet je een andere oplossing?
# Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek?
# Hoe erg is het als het basis-/moeder-boek en de kopieën daarvan in de loop der jaren steeds verder van elkaar gaan afwijken?  Het gevaar is groot dat elke docent zijn/haar eigen boek steeds actualiseert, maar dat het basisboek achterblijft bij actuele ontwikkelingen, of andersom. Bij Neon zijn daarvoor schrijvers in dienst, hier alleen vrijwilligers die zelf kiezen wat ze wel en niet doen.
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 20 dec 2025 05:02 (CET)
:Wikibooks is niet primair bedoeld om te worden gebruikt in het onderwijs (zoals Wikipedia dat ook niet in de eerste plaats is voor èchte wetenschappers, aangezien die toch al alles weten over hun eigen vakgebied), al is een deel van de inhoud hier qua opzet idd. vergelijkbaar met onderwijsmateriaal. 
:Er bestaat nu verder al bijvoorbeeld een [[Sjabloon:Verouderd]]. Dat kan best boven bepaalde teksten worden gezet waarin bijv. nog steeds staat dat je om te kunnen internetten een inbelverbinding nodig hebt (zie [[Veilig op het internet/Dialers]]). [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] ([[Overleg gebruiker:De Wikischim|overleg]]) 20 dec 2025 11:47 (CET)
::* Bij het schrijven van een wikibook over een ook in het reguliere onderwijs voorkomend onderwerp is, zeker als je zelf (langere tijd) in het onderwijs werkt(e), niet te voorkomen dat je je eigen ervaring meeneemt (leerjaar, schooltype: VMBO, HAVO, VWO, MBO) in de keuze en volgorde van de onderwerpen en de manier waarop je die bespreekt. Dat betekent dat het toch al niet mogelijk is om een “One size fits all” te realiseren.
::* Een &quot;moederboek&quot; met een of meer gekopieerde &quot;kinderen&quot; zou ik mee kunnen leven. De groeiende discrepantie tussen &quot;moederboek&quot; en &quot;kinderen&quot;, en daarmee ook tussen de &quot;kinderen&quot; onderling, zullen we voor lief moeten nemen. Ook nu al is het waar dat twee lessen op basis van hetzelfde boek over dezelfde paragraaf, zowel naar vorm, leerbeleving door leerlingen en zelfs op (detail)leerinhoud van elkaar verschillen.
::* Een grotere uitdaging wordt gevormd door het feit dat om een en ander te realiseren een redelijk inzicht nodig is in de &quot;achterkant&quot; van wikibooks. Enerzijds wil je dat iedereen gebruik kan maken van al bestaande inhoud, anderzijds wil je iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven. Juist de hogere (relatief, maar toch) Wikikunde die je nodig hebt om dat te realiseren zullen volgens mij de grootste belemmering zijn voor het gebruik van Wikibooks als leerboek in regulier onderwijs.
::* De vrije bewerkbaarheid van Wikibooks botst inderdaad met een &quot;privé-kopie&quot; van een docent, maar we kennen nu ook al &quot;werk in uitvoering&quot; met het verzoek geen inhoudelijke edits op de tekst toe te passen. Dat is geen beveiliging tegen echte lomperikken, maar werkt doorgaans vrij goed. Voor een botbouwer zou dit overigens betekenen dat een kopieer-functie (eventueel alleen na verzoek toegankelijk voor moderator) voor boeken een leuke uitdaging is.
::[[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 20 dec 2025 13:25 (CET)

=== Conclusies tot nu toe ===
# Het is niet verboden om een kopie van een Wikibook te maken en die vervolgens aan te passen voor de eigen lessen. We willen &quot;iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven.&quot;
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet (JopkeB: met de mogelijkheid de &quot;eigenaar&quot; van het kopie-boek in het sjabloon te noemen om vragen te kunnen stellen, en een verwijzing te maken naar het origineel).
# JopkeB: Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. # JopkeB: Mij lijkt het zinvol dit op de één-of-andere manier in een handleiding vast te leggen. Nieuwe '''vraag''': Wat is daarvoor de beste plek? In [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]? Of een nieuwe Help-pagina en een verwijzing maken op geëigende plaatsen?
# Openstaande '''vraag''': Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek? Mijn voorstel: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. Het voordeel hiervan is dat het kopie-boek in alle categorieën en andere lijsten direct onder het moederboek wordt gesorteerd en zo alle boeken over een onderwerp bij elkaar staan. Zijn jullie het hiermee eens?
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]]: Zijn jullie het eens met deze conclusies? Hebben jullie antwoorden op de onderste twee vragen? --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 dec 2025 09:58 (CET)

:klinkt logisch [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 dec 2025 13:18 (CET)
:Mijn excuses voor het late antwoord. Maar ik ''denk'' dat ik het ermee eens ben 😉. Soms is het moeilijk in te schatten wat de concrete gevolgen zijn bij een specifieke situatie. Voor mij persoonlijk werkt bv. [[CoSy in AD en ICW|CoSy in AD en ICW - Wikibooks]] goed en het kan een inspiratie zijn voor iemand die ook die vakken moet geven in de de richtingen Applicatie- en Databeheer of Informatica- en Communicatiewetenschappen. Per hoofdstuk werk ik dan met leerplandoelen bovenaan, zodat iemand anders die aan het boek/hoofdstuk zou willen meewerken ergens het kader ziet waarin dat kan. [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]] ([[Overleg gebruiker:Mattias.Campe|overleg]]) 27 jan 2026 20:11 (CET)
::Suggestie voor naam is logisch. Handleiding bouwen is nog even een dingetje. Verwijzing naar de handleiding voor speciale boeken kan misschien in het linksjabloon van de boekinfo. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 jan 2026 16:24 (CET)
:::Wijzigingen in boekpagina's kun je opvangen door in de inhoudsopgave van het special-boek niet naar de kale pagina-naam te verwijzen maar gebruik te maken van een permanente link, op dezelfde manier als dat gebeurt in de vertaallink bij verwijzingen naar anderstalige Wiki's. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 30 jan 2026 03:15 (CET)
::::Ergens is het logisch als er maar één boek over een onderwerp bestaat, maar tegelijkertijd ook niet (over hetzelfde onderwerp heb ik meerdere boeken in de kast staan). Een groep mensen kan er natuurlijk voor kiezen om slechts één boek te gebruiken, maar als iemand anders een tweede boek wil schrijven en aanmaken, lijkt me dat lastig tegen te houden. Hierbij ga ik er wel vanuit dat een tweede boek over hetzelfde onderwerp wel een bepaalde eigenheid heeft en niet grotendeels een kopie van een ander boek, dus simpelweg een 2e boek aanmaken in de hoofdnaamruimte lijkt me niet een goede optie. Dat zou op termijn betekenen dat we 100 boeken hebben die vrijwel hetzelfde zijn op een enkele paragraaf na gewijzigd. Het kopiëren van inhoud van Wikibooks mag, conform de licentie met aangave licentie en waarvan het vandaan komt. Op Wikibooks zelf zou je een kopie kunnen opslaan in de gebruikersnaamruimte van de gebruiker die een boek gebruikt. Bovenaan/onderaan zou ik dan vermelden dat de inhoud overgenomen is van een boek uit Wikibooks met link ernaar (vergelijkbaar met [[w:Sjabloon:Bronvermelding Nederlandstalige Wikipedia]] voor het vermelden van waar de tekst in dezelfde Wikipedia-taalversie vandaan kwam). Als een nieuw wikiboek in de hoofdnaamruimte geplaatst wordt, wordt de tekst conform de licentie vrijgegeven en mag eenieder de tekst op zich bewerken. In principe staat iedere pagina op een Wikimedia-wiki onder beheer van de gemeenschap en is er geen eigenaarschap. De plek waar de minste bewerkingen verwacht hoeven te worden is de gebruikersnaamruimte. Voor Wikibooks zou het wel goed zijn als de verbeteringen/uitbreidingen terug komen in het moederboek, zodat anderen er ook wat aan hebben.
::::&quot;''Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken)''&quot; -&gt; Een lesboek heeft in principe een andere schrijfstijl dan een Wikipedia-artikel, waarbij je verder ook vragen kunt stellen, opdrachten kunt geven, toetsen kunt laten maken.
::::Ik geef zelf les aan een universiteit (in het Engels), waarbij ik de uitleg mondeling doe, maar ik heb op de Engelstalige Wikipedia een pagina aangemaakt die ik gebruik om studenten op te wijzen als het verhaal nog eens rustig willen doorlezen of iets willen opzoeken. Met iedere nieuwe klas voeg er nieuwe voorbeelden en andere informatie aan toe. [[Gebruiker:Romaine|Romaine]] ([[Overleg gebruiker:Romaine|overleg]]) 31 jan 2026 19:22 (CET)

=== Eindconclusies ===
# Er blijft per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas). Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
# Er kan een kopie van zo'n Wikibook worden gemaakt, die vervolgens wordt aangepast voor de eigen lessen. 
# Het format van de naam van het kopie-/op-maat-boek is: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. 
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet. Zie voor een voorbeeld: [[Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW]]. Als er meer kopie-boeken komen, kan dit worden omgezet in een echt sjabloon.
# Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. 
# Dit zal voorlopig in [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]] als handleiding worden vastgelegd. 
Zonder tegenbericht is deze discussie nu gesloten. --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 feb 2026 10:54 (CET)

:Oké {{Smiley|3}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 2 feb 2026 01:41 (CET)

== Artikelen van Pvt pauline op Wikipedia ==
Op Wikipedia loopt een project waarbij het plan is om alle (resterende) artikelen van [[w:gebruiker:Pvt pauline]] in één keer (botmatig) te verwijderen. Een deel is al weg, over de rest (nog &lt;del&gt;2014&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;1995&lt;/ins&gt;) loopt tot 16 februari 2026 6.00 uur CET een [[w:Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline|stemming]]. Bij Opmerkingen -&gt; Achtergrond op die pagina staan de redenen. Als de meerderheid van de stemmers ''voor'' is zijn er nog 28 dagen om eventueel pagina's naar Wikibooks te importeren, en dat is dan ook de reden dat ik dit schrijf; op [[w:Overleg Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline]] werd gevraagd of dat mogelijk was, ik heb als eerste reactie iets als &quot;ja, mits...&quot; etc. geschreven.

Het gaat om:
*8 á 900 golfers, zie bv. [[w:Categorie:Golfer naar nationaliteit]]
*honderden golfbanen en -toernooien
*vele gebouwen in Den Haag
*artikelen over plaatsen en mensen tijdens WO II
Al met al is er heel veel tijd en moeite in gestoken, en ik kan het slecht zetten dat dat waarschijnlijk allemaal gaat verdwijnen. Wat het extra pijnlijk maakt is dat Pvt pauline inmiddels niet meer onder ons is...

Vanwege persoonlijke interesse &lt;del&gt;zou ik bv. deze pagina's willen behouden&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;heb ik inmiddels de volgende pagina's geïmporteerd&lt;/ins&gt;:
*[[w:Gibraltar tijdens de Tweede Wereldoorlog]]
*[[w:Kweekschool voor de Zeevaart (Amsterdam)]]
*&lt;del&gt;een aantal&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;7&lt;/ins&gt; historische schepen, oa.:
**[[w:François (schip, 1869)]]
**[[w:Hoff van Zeelandt (schip, 1642)]]
**[[w:Prinses Beatrix (schip, 1939)]]
en wat dies meer zij.

De actuele lijst: [[w:Categorie:Wikipedia:Nog na te lopen artikel van Pvt pauline]]

De problemen:
*ik zie deze collectie typische ''wikipedia-pagina's'' nog geen ''boek'' worden
*het aantal pagina's is zo groot dat handmatig importeren ondoenlijk is
*ook als dat door een bot gedaan wordt (als dat al mogelijk is) moeten alle pagina's nog bekeken, geredigeerd, gecategoriseerd en hernoemd worden, om van de vele rode links nog maar te zwijgen...

Wie is ook geïnteresseerd en bereid er tijd in te steken? NB Na het importeren is er geen tijdsdruk meer; de pagina's komen in naamruimte &quot;Transwiki&quot; en kunnen dan stuk voor stuk bewerkt worden. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 11 feb 2026 22:44 (CET)

Update: 
* De inhoud van de genoemde 1995 artikelen is gedownload. Helaas is het bestand te groot om hier te publiceren, importeren kan niet, en uploaden als *.xml-bestand is niet toegestaan. Ik probeer een oplossing te verzinnen...
* Op [[Wikibooks:Lijst van artikelen van Pvt pauline op nl.wikipedia|deze pagina]] staat wel een lijst van alle titels.
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 feb 2026 01:44 (CET)

== archive.today ==
&quot;''In January 2026, archive.today added code into its website in order to perform a distributed denial-of-service attack against a blog. Some archives have also been altered. On 20 February, English Wikipedia became the first Wikimedia site to deprecate the archive service. Other communities are still discussing this issue. ''&quot; (van [[m:archive.today incident]]).

Uit voorzorg heb ik – vooruitlopend op de verwachte volgende discussie – links naar archive.today verwijderd, en de URL toegevoegd aan het spamfilter. 

Zie ook:
* [[w:archive.today|Wikipedia]] {{Nl}}
* [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|Wikipedia]] {{En}}
* [https://arstechnica.com/tech-policy/2026/02/wikipedia-bans-archive-today-after-site-executed-ddos-and-altered-web-captures/ arstechnica.com] {{En}}

Gaarne uw commentaar. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 12 mrt 2026 00:09 (CET)

== 8! ==
Van de 77. Op [[m:Wikibooks/Table/nl]]. Sinds vandaag. En daar mogen we best een beetje trots op zijn. '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 23 mrt 2026 17:53 (CET)

:Een schouderklopje dus. Verdiend! [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 23 mrt 2026 18:00 (CET)

==10.000!==
En weer een mijlpaal: dankzij één van de subpagina's van het boek [[Informatievoorziening]] door [[User:JopkeB|JopkeB]] heeft de Nederlandstalige Wikibooks nu ruim [[Speciaal:Statistieken|10.000 pagina's]] die aan alle voorwaarden voldoen. Dat is, gezien het niet bepaald grote taalgebied van het Nederlands, niet gering! '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 19:30 (CEST)

:Wow! Dank. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 30 mrt 2026 07:17 (CEST)
::Dat is al mooi! Heb er tot mijn verwondering zelf blijkbaar al [https://xtools.wmcloud.org/pages/nl.wikibooks.org/J.Grandgagnage 1068] op mijn actief {{Smiley}} [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 30 mrt 2026 23:43 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Board of Trustees Approves Closure of Wikinews&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Following [[:m:Public consultation about Wikinews|extended discussions]] within the Wikimedia movement about the Wikinews long-term sustainability, levels of community activity, and the availability of reliable news coverage on other platforms, the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation has [[:m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|approved the closure]] of Wikinews.&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin: 0 2em;&quot;&gt;
Google-vertaling:&lt;br&gt;
'''Het bestuur van de Wikimedia Foundation keurt de sluiting van Wikinews goed'''&lt;br&gt;
Na uitgebreide discussies binnen de Wikimedia-beweging over de duurzaamheid van Wikinews op de lange termijn, de mate van activiteit binnen de community en de beschikbaarheid van betrouwbare nieuwsberichten op andere platforms, heeft het bestuur van de Wikimedia Foundation de sluiting van Wikinews goedgekeurd.
&lt;/div&gt;

Lees verder [[m:Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard#Board_of_Trustees_Approves_Closure_of_Wikinews|op meta.wikimedia.org]].{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 30 mrt 2026 20:55 (CEST)

:Oeps, die had ik niet zien aankomen. Als ze aan Wikibooks en/of Wikivoyage toekomen om te stoppen (ook elk slechts een handvol editors per maand, maar wel meer raadplegers), kunnen we altijd nog voorstellen om beide samen te voegen (Wikivoyage als Wikibook ''Reizen ''of iets dergelijks); uitdaging is dan nog wel om beide culturen samen te voegen (Wikivoyage is veel strenger, daar kun je het bijna nooit goed doen, wat het plezier in bijdragen belemmert). [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 10:25 (CEST)

::Zo'n ingrijpende maatregel had ik ook niet verwacht. Ik heb me wel al eens afgevraagd hoe zinvol zo'n project kan zijn, als je de inhoud toch moet vergaren vanuit andere nieuwsbronnen, en je dus eigenlijk altijd achterloopt. 't Lijkt me ook moeilijk te bepalen welke onderwerpen interessant zijn. Of zou je je moeten beperken tot nieuwsberichten met &quot;eeuwigheidswaarde&quot;? Dan denk ik toch eerder aan een nieuwe alinea op Wikipedia, die er dan waarschijnlijk toch al een artikel over heeft. En dan is er nog het probleem van onderbezetting, Wikinews heeft eigenlijk altijd al te weinig actieve medewerkers gehad om echt bovenop het nieuws te kunnen zitten, en voor een nieuwssite lijkt me dat toch een eerste vereiste. Enfin, toch jammer dat het ophoudt, en het spijt me vooral voor al die mensen die er al met al, in de loop der jaren, heel veel tijd ingestoken hebben. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 14:41 (CEST)
:::Tenzij... Nee, dat zal toch niet? Hoewel... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 apr 2026 12:22 (CEST)
::::Als je mijn reactie bedoelt: je weet het maar nooit. Het gebruik van AI ontwikkelt zich razendsnel waardoor zelfs de Nederlandstalige Wikipedia veel minder geraadpleegd wordt en er ook minder donaties zijn (las ik pas in een interview). Persoonlijk vind ik het een kwetsbare situatie dat er één &quot;hoofd-moderator&quot; is, twee andere moderators met veel minder edits (géén verwijt! het is de situatie en ik ben blij dat er überhaupt nog twee achtervangen zijn) en minder dan 25 [[Speciaal:ActieveGebruikers|andere actieve gebruikers/editors]] waarvan het merendeel slechts 1-4 handelingen heeft verricht in de afgelopen maand. In organisaties die op de kleintjes moeten letten (bedrijven, organisaties met beperkte budgetten), zal men dan al snel naar oplossingen gaan zoeken. Nu zal het hier voorlopig niet zo'n vaart lopen (ik zag dat de betreffende projectgroep inmiddels is opgeheven), maar toch iets om in het achterhoofd te houden. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 apr 2026 16:58 (CEST)

:::::Eens, maar ik vrees niet voor het voortbestaan; deze wiki heeft veel en interessante content en ''leeft''. Of en in welke mate AI concurrentie oplevert is iets waar ik me geen zorgen over wens te maken: we hebben er toch geen invloed op.
:::::Mijn &quot;tenzij...&quot; werd veroorzaakt door de gedachte dat het wel eens een 1 aprilgrap zou kunnen zijn, maar dat kon ik gisteren natuurlijk niet schrijven.
:::::Er bestaat niet zoiets als een &quot;hoofd-moderator&quot;. Nl-Wikibooks heeft [[Wikibooks:Moderator|&lt;del&gt;7&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;5&lt;/ins&gt; sysops]], waarvan er 2 tevens &quot;bureaucraat&quot; zijn (Ellywa en /me), maar dat is een bitje waar ik VZVIW nog nooit gebruik van heb hoeven maken. &lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;(NB gecorrigeerd van 7 naar 5: MADe en KKoolstra stonden ten onrechte nog op de lijst) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 16:27 (CEST)&lt;/span&gt;
:::::Op de &lt;s&gt;man&lt;/s&gt; vrouw af gevraagd: wil jij ook moderator worden? Ik weet dat het je eerder gevraagd is, maar misschien kijk je er nu anders tegenaan? {{Nowrap|- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 apr 2026 13:44 (CEST)}}
::::::Ja, dat is ook beter, om je geen zorgen te maken over iets waar je toch geen invloed op hebt. 
::::::Dank voor de uitnodiging om moderator te worden, maar mijn ambities zijn nog steeds niet veranderd. Laat mij maar content maken en af en toe iets aandragen dat weg kan of beter kan. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 2 apr 2026 17:00 (CEST)
:::::::Zo denk ik er ook over. Voor onderhoudstaken zijn er voor dit kleine project al voldoende mensen die dat ter harte nemen, maar contentschrijvers zoals jij zijn erg dun gezaaid. Die kun je best hun ding laten doen zonder extra belasting. [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 2 apr 2026 18:00 (CEST)
:::::::Goed, ik respecteer dat. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:11 (CEST)

== Over commons... ==
In de afgelopen twee weken zijn op '''commons''' vier van de '''afbeeldingen''' die ik volgde – waarvan er drie op nl.wikibooks en een op Wikivoyage gebruikt werden – '''verwijderd'''. In één geval was deze genomineerd wegens &quot;AI-slop&quot;, en de sysop-van-dienst ging daar gewoon in mee. Een andere was zogezegd &quot;van slechte kwaliteit&quot;. Nou, zo weet ik er nog wel een paar duizend...&lt;br&gt;
De policy, die toch vastgelegd is op oa. [[c:COM:INUSE]], wordt dus door sommige arrogante sysops gewoon genegeerd. Protesteren helpt ook niet, als je al een reply krijgt kun je tussen de regels door lezen &quot;''wij maken hier de dienst uit''&quot;.&lt;br&gt;
Ergo: vertrouw niet blindelings op commons, en bewaar vooral een kopie van je uploads ''voor het geval dat''... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:59 (CEST)

:Wellicht kun je ze terug laten zetten, zie [[c:Commons:Undeletion requests]]. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:43 (CEST)
::Ik ben admin op Commons, als je de links geeft naar de verwijderde foto's of naar de deletion requests, kan ik er in elk geval naar kijken. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 31 mrt 2026 18:05 (CEST)
:::Het gaat om:
::*[[:Bestand:Socrates looks a itself as a child.png]] - nu lokaal geupload, De Wikischim had zelf nog een kopie
::*[[:Bestand:Unconscience learning.png]] - idem, ik had een kopie op iets lagere resulutie
::*[[:Bestand:Social isolation.jpg]] - (nl.wiktionary) verwijderd, ondanks COM:INUSE &quot;''and despite a decision to keep this picture per COM:INUSE last year''&quot; ; een expliciet verzoek om deze te herstellen wordt afgedaan met ''&quot;Make the request at COM:UDR and let the community decide''&quot;; de arrogantie... :-(
::::de vierde kan ik niet vinden, omdat mijn volglijst op commons al een paar weken kapot is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:22 (CEST)
::Een verzoek om ze terug te laten zetten wordt waarschijnlijk door dezelfde figuren beoordeeld en is dus bij voorbaat kansloos. Het is ook geen nieuw fenomeen, heeft in de afgelopen jaren al vaker plaatsgevonden, alleen gaat het nu om een handvol in korte tijd. Het begon met ene [[user:Dronebogus]], die - heel geniepig - eerst op alle wiki's de afbeeldingslinks verwijderde. Als zulke mensen voet aan de grond krijgen is er geen bestand meer veilig. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:36 (CEST)
:::Inmiddels heb ik ernaar gekeken, en de drie die je noemde waren alledrie AI gegenereerde afbeeldingen. Dat wordt ontmoedigd op Commons. Je hebt twee ervan inmiddels lokaal geplaatst. De derde kan je hier nog zien: https://www.linkedin.com/pulse/what-five-days-without-my-phone-taught-me-laurie-wiegler-4vzre/. Als je wilt kan ik die hier ook nog neerzetten. Maar persoonlijk houd ik ook niet van AI afbeeldingen. Hebben we hier al beleid voor ontwikkeld? Ik denk dat we van boekauteurs mogen verwachten dat ze een duidelijk bijschrift geven dat het gaat om een AI afbeelding, als ze het al willen toepassen. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 4 apr 2026 01:50 (CEST)
::::Ha, dank je! Ik heb het doorgegeven aan Lotje, die er op nl.wiktionary mee [https://nl.wiktionary.org/w/index.php?title=mobieletelefoonverslaving&amp;diff=prev&amp;oldid=4988494 bezig] was, hopelijk kan ze er iets mee aanvangen.
::::*Ik ben ook geen fan van AI en vind mn. die laatste ook geen fraaie plaat, maar als een auteur ervoor kiest is het niet aan mij om dat af te keuren. Dat de mods op commons zich dat recht wel toeëigenen vind ik nogal benauwend... Vooral als je bedenkt dat zulke besissingen invloed kunnen hebben op de inhoud van ''alle'' wiki's in ''alle'' talen!
::::*nl.wikibooks heeft hier voorzover ik weet nog geen beleid voor, [[Help:Afbeeldingen]] zegt er ook niets over. Ik voel me niet geroepen om regels betr. het gebruik van AI te gaan opstellen, maar denk wel dat een paar richtlijnen nuttig zouden kunnen zijn. Zou jij een voorstel willen doen? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 09:03 (CEST)
Dit verhaal heeft nog een staartje, zie [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Administrators%27_noticeboard/User_problems#COM:INUSE_not_a_suicide_pact? hier] - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 apr 2026 09:43 (CEST)

:@[[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] Op je vraag nog over een voorstel. Ik zou het gebruik van AI niet willen verbieden, maar toestaan als het nuttig is voor ons educatieve doel. Wat denk je van zoiets als dit:
::Het gebruik van sterk bewerkte of kunstmatig gegenereerde afbeeldingen (met AI of andere tools) wordt niet aangemoedigd, tenzij deze een duidelijk educatief doel hebben. Als een afbeelding de indruk kan wekken dat deze de werkelijkheid afbeeldt, maar in feite kunstmatig gegeneerd is, moet dit duidelijk in het bijschrift bij de afbeelding vermeld worden, met bijvoorbeeld de tekst ''Afbeelding gemaakt met AI.''
:[[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:45 (CEST)
::P.S. Het educatieve doel komt overeen met een van de doelstellingen van Commons. Ik verwijder daar regelmatig afbeelding zonder educatief doel, zoals fantasie wapenschilden. Maar In use geldt ook uiteraard. Het kan schuren.  [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:48 (CEST)
:::Ik sluit me aan bij je voorstel. Beleid maken is niet mijn ding... Wat commons betreft vind ik dat COM:INUSE heilig zou moeten zijn. Zeker als het niet gaat om zomaar-een-illustratie bij een artikel op wp, maar een afbeelding die ''door de auteur'' van een ''boek'' speciaal voor dat doel gemaakt is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 15 apr 2026 01:24 (CEST)

== Wikinews wordt gesloten ==
:&quot;All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added.&quot; - [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Lees verder...]]{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 6 apr 2026 20:07 (CEST)

== Nodig je oud-collega’s uit voor het verjaardagsfeest van Wikipedia ==

[[File:Header Wikipedia 25 jaar 02.png|thumb]]

Beste Wikibooks-collega,

Als het goed is, staat het al in je agenda voor zaterdag 20 juni 2026, het verjaardagsfeest van Wikipedia.  

Kom jij op het feest in Utrecht? Als gebruiker op Wikibooks ben je ook van harte welkom. En zou je het leuk vinden als je dan niet alleen huidige collega’s kan ontmoeten, maar ook mensen van vroeger? Mensen die je de laatste jaren niet meer ziet? Ook door hen zijn Wikipedia en Wikibooks gegroeid en sterk geworden. Help jij mee om hen uit te nodigen voor het feest, zodat we samen kunnen proosten op de toekomst?

Ik zou je daarom willen vragen om oud-collega’s, mensen die de Nederlandstalige Wikipedia of Wikibooks om wat voor reden dan ook verlaten hebben, uit te nodigen. Mensen met wie jij het goed kon vinden. Heb je een mailadres? Stuur zo iemand een persoonlijk mailtje, waarin je zegt hoe leuk je het zou vinden als die persoon komt. [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Voorbeeld e-email|Hier]] kan je een voorbeeldmail vinden, maar pas het vooral aan, zodat het persoonlijk wordt. Heb je geen mailadres, dan kan je het natuurlijk ook sturen via de overlegpagina van die persoon, maar er bestaat natuurlijk een grote kans dat die niet gelezen wordt. 

Heb je inspiratie nodig wie je wil uitnodigen? Dan hier wat tips:
*Kijk in de geschiedenis van je eigen overlegpagina. Wie heeft jou welkom geheten? Wie heeft je aangemoedigd?
*Kijk op de pagina met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Jubileumster|jubilea]] of op de andere pagina’s met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Inzet voor de inhoud van de encyclopedie|Wikipedia-sterren]]; zijn er mensen die je mist de laatste tijd?
*Kijk naar je oudste boeken of modules: wie heeft die destijds verbeterd of aangevuld?
*Kijk wie er allemaal vertrokken zijn via [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Sjabloon:Vertrokken&amp;namespace=2&amp;limit=500 het sjabloon &quot;vertrokken&quot;]. 
*En zoek natuurlijk in je eigen mailarchief met wie je ooit gecorrespondeerd hebt.

Het is handig als je [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Uitgenodigd|hier aangeeft]] met welke Wikimediaan of Wikiboekenschrijver jij contact hebt opgenomen. Dan ontvangt de persoon niet al te veel dubbele uitnodigingen. 

N.B. Van iedereen die deelneemt aan dit evenement wordt verwacht dat zij het Beleid Vriendelijke Ruimtes respecteren. Je kunt er [https://nl.wikimedia.org/wiki/BVR_-_startpagina hier] meer over lezen.

P.S. Heb jij je zelf nog niet aangemeld? Je kan je [https://nl.wikimedia.org/wiki/Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar! hier nog inschrijven]. 

Dank je wel alvast en hopelijk tot ziens 20 juni! Met feestelijke groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 12 apr 2026 21:38 (CEST)

== Sjabloon:Portalen ==
Op [[Sjabloon:Portalen]] ontbreken nog &lt;del&gt;twee&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;vier&lt;/ins&gt; icoontjes (voor &quot;Onderwijs&quot; en &quot;Esoterie&quot;), die heb ik ook in [[c:Category:Wikipedia_portal_icons,_SVG]] niet kunnen vinden. Help, please? ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 19 apr 2026 14:03 (CEST)

== [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice] ==
Ik heb op grond [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice hiervan] de [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AUploadtext&amp;diff=424936&amp;oldid=400493 bestanden uploaden] instructie aangepast [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 12:31 (CEST)
*Akkoord. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 mei 2026 16:36 (CEST)

== Over commons, hoofdstuk nummer zoveel... ==

Ik zag een scheve foto, en plakte er een rotate-sjabloon op. Daar kreeg ik een paar zeer kritische vragen over, of dat nou wel nodig was, en waarom ik het verkeerd ingevuld had (niet, dus). En net toen ik dat uitgelegd had (het voelde alsof ik mijn actie moest ''verdedigen''), werd de afbeelding ter verwijdering genomineerd omdat het AI zou zijn (ik zie het er echt niet in). Commons lijkt steeds meer een ''vijandige'' omgeving, in plaats van de ''dienstverlenende'' die het zou moeten zijn. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 5 mei 2026 14:07 (CEST)

:En zeer vijandig naar AI toe terwijl de bedrijven daarachter (zie &quot;Announcing New Wikimedia Enterprise Partners for Wikipedia’s 25th Birthday&quot;) misschien straks de redding voor commons zijn en andere Wikimedia projecten zijn ;) [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 6 mei 2026 09:11 (CEST)
::Commons is streng op auteursrechten en authenticiteit. AI schendt beide en daarom zijn ze er niet dol op. En je kunt zien of iets AI is als het om een recent bestand gaat zonder Exif-/Metadata-gegevens met gegevens over camera, belichtingstijd, etc.. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 7 mei 2026 08:02 (CEST)</text>
      <sha1>q77a6y3lgrwlq0e14pz6t4qp9du0lmj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>425120</id>
      <parentid>425119</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T06:39:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>BeeBringer</username>
        <id>6655</id>
      </contributor>
      <comment>/* Over commons, hoofdstuk nummer zoveel... */ Reactie</comment>
      <origin>425120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40947" sha1="tie2z72znre18gaia1zgm508mdg49sp" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__{{Lerarenkamer}}&lt;!-- Bij archiveren deze regel laten staan aub. --&gt;&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;&gt;

==Technisch nieuws==  &lt;!-- tbv. berichten die wat langer onder de aandacht moeten blijven --&gt;
* 8 onderwerpen verplaatst naar [[Wikibooks:Lerarenkamer/Technisch nieuws]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:42 (CEST)

== WSBN ==
:Ook verplaatst, naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#WSBN]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:26 (CEST)

== Over de plaats van [[Netwerken]] op Wikibooks ==
[[Gebruiker:Effeietsanders|Effeietsanders]] en anderen: Het boek [[Netwerken]] staat nu op de voorpagina bij het onderwerp '''9 Diverse'''. Mij lijkt het eerder bij categorie '''6 Samenleving''' te horen. Mee eens? Het WSBN zou dan ook moeten veranderen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 09:38 (CET)
:Het past mi. niet onder een van de subcats, zie [[Wikibooks:Wiki_Standaard_Boeknummer#6:_Humane_samenleving]]. En: moet het &quot;Samenleving&quot; of &quot;Humane samenleving&quot; zijn? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 11:50 (CET)
::Wat mij betreft &quot;Samenleving&quot;: dat is een breder begrip en staat ook op de voorpagina. Ik zou het op prijs stellen als alle begrippen op de voorpagina overeenkomen met die in het [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer]]. Bij &quot;Humane samenleving&quot; denk ik als eerste aan een samenleving die humaan is, menselijk, met respect voor de menselijke waardigheid. Niet aan &quot;humaan&quot; als in &quot;van mensen&quot;, als tegenstelling tot dierlijk. Bij &quot;Samenleving&quot; denk ik als eerste aan een maatschappij waarin mensen samen leven, hoewel er natuurlijk ook dierlijke samenlevingen zijn. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 12:26 (CET)
:::Wat  op de voorpagina staat is ook niet heilig, hoor. ;-) Maar inderdaad, zo'n titel moet op alle pagina's identiek zijn, en de vlag &quot;Samenleving&quot; dekt de lading beter. . Overigens past dit wel in het beeld wat ik van WSBN heb: kleine afwijkingen, net niet compleet, enz. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 12:37 (CET)
::::Twee issues:
::::1) Kan het boek [[Netwerken]] worden overgebracht naar categorie '''6 Samenleving'''? Mij lijkt het daar goed te passen. Het gaat over het aangaan en onderhouden van contacten. Volgens {{Wp|Sociaal netwerk}} hoort het bij sociologie, dus ik zou zeggen bij Catalogus-code 6-1, sociologie &amp; etniciteit. Mee eens? {{Done}} --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::::OK. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)

==WSBN/2==
::::2) Wij beiden zijn het erover eens dat de coderingen en namen op de voorpagina van Wikibooks gelijk zouden moeten zijn aan de WSBN-codes en -naamgeving. Klopt dat? Zo ja, dan lijkt het mij dat daarvoor eerst een inventarisatie van beide pagina's gemaakt zou moeten worden waaruit de verschillen blijken (twee kolommen) en er daarnaast een derde kolom komt met voorstellen. Vervolgens moeten we het eens worden over de voorstellen en kunnen de uitkomsten worden geïmplementeerd. Vind je dit een goede aanpak? '''Pending.''' --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::: [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 16:25 (CET)
:::::Goed plan, maar wel erg veel werk; en er zijn al 2 (of 3?) lijsten met WSBN's met elk hun eigen afwijkingen, dat is juist een van de redenen dat ik er geen zicht meer op heb... Heb er al diverse malen naar zitten staren, maar heb nog steeds niet de moed kunnen opbrengen om er ook echt aan te ''beginnen''.
:::::Als we waterdichte afspraken hebben betreffende het ''format'' van het WSBN, kunnen we zowel de lijst(en) als de [[:Categorie:Wikibooks:Boeken met infobox|360 infoboxen]] gaan bijwerken. Het is toch al geen project wat in één keer en snel afgerond kan of moet worden...
:::::Ik zal ook nog eens zien of er iets te automatiseren valt, bv. het converteren van het format. 
:::::Is [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer|dit]] een goede plek voor verder overleg over deze [[rijstebrijberg|klus]]? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)
::::::Deze discussie is verplaatst naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#Coderingen en namen gelijk trekken op_Wikibooks-voorpagina en de WSBN-codes en -naamgeving]] en kan hier worden afgesloten. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:52 (CEST)

== Jullie mening gevraagd over leerboeken op maat ==
Voorgeschiedenis/achtergrondinformatie:
* [[Overleg:Besturingssystemen#Pagina naar meerdere deelpagina's]]
* [[Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2025#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken|Wikibooks:Lerarenkamer#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken]]
 
Het probleem: 
* Steeds meer docenten willen het liefst leerboeken op maat, die naar hun situatie zijn aangepast. “One size fits all” is uit. Dit is waarschijnlijk ook één van de redenen dat [https://www.neon.nl/overons uitgeverij Neon] hierop inspeelt: “Met het systeem van Neon kan elke leraar eenvoudig onderdelen aanpassen, toevoegen of verwijderen.”
Dit botst/schuurt met enkele uitgangspunten van Wikibooks:
* Iedereen mag bestaande Wikiboeken en hoofdstukken naar eigen inzichten aanvullen en verbeteren, ook wie niet de hoofdauteur is. Op de voorpagina staat: “U kunt elk hoofdstuk uitbreiden of aanpassen, en wordt daartoe van harte uitgenodigd. ''Zolang uw wijzigingen constructief zijn, kunt u niets mis doen''.” Maar het is niet handig voor een docent die zo’n boek in de klas gebruikt, als jan en alleman zomaar van alles en nog wat kunnen veranderen.
* Normaliter is er slechts één boek over een bepaald onderwerp, op zijn best één voor elk schooltype en klas (onderwerp X voor Vmbo/Havo/VWO (Nederland) klas N). Maar er zijn (nog) geen boeken voor elke school/opleiding of elke docent apart.
* Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken), er is voor elk deelonderwerp een apart hoofdstuk en dus een aparte pagina. Maar er zijn docenten die het liefst één pagina met alle hoofdstukken hebben, zodat ze er gemakkelijk één pdf van kunnen maken en het hele boek gemakkelijk kunnen printen.
 
Ik ben bang dat Wikibooks steeds minder relevant wordt als we hier geen oplossing voor bieden.
 
Voorgestelde oplossing:
* Er is per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas), of hoe je het ook wilt noemen. Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
* Maar docenten kunnen ook een kopie maken, die naar hun eigen inzichten aanpassen en opslaan als nieuw Wikibook. Voor dergelijke min of meer persoonlijke kopieën gelden de hierboven vermelde uitgangspunten niet. Hierover wordt een boodschap vermeld op elke pagina van zo’n op-maat-boek.
 
'''=&gt; Vragen''' en aandachtspunten:&lt;br&gt;
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Pbuddenberg|Pbuddenberg]]
# Wat is jullie mening hierover? Weet je een andere oplossing?
# Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek?
# Hoe erg is het als het basis-/moeder-boek en de kopieën daarvan in de loop der jaren steeds verder van elkaar gaan afwijken?  Het gevaar is groot dat elke docent zijn/haar eigen boek steeds actualiseert, maar dat het basisboek achterblijft bij actuele ontwikkelingen, of andersom. Bij Neon zijn daarvoor schrijvers in dienst, hier alleen vrijwilligers die zelf kiezen wat ze wel en niet doen.
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 20 dec 2025 05:02 (CET)
:Wikibooks is niet primair bedoeld om te worden gebruikt in het onderwijs (zoals Wikipedia dat ook niet in de eerste plaats is voor èchte wetenschappers, aangezien die toch al alles weten over hun eigen vakgebied), al is een deel van de inhoud hier qua opzet idd. vergelijkbaar met onderwijsmateriaal. 
:Er bestaat nu verder al bijvoorbeeld een [[Sjabloon:Verouderd]]. Dat kan best boven bepaalde teksten worden gezet waarin bijv. nog steeds staat dat je om te kunnen internetten een inbelverbinding nodig hebt (zie [[Veilig op het internet/Dialers]]). [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] ([[Overleg gebruiker:De Wikischim|overleg]]) 20 dec 2025 11:47 (CET)
::* Bij het schrijven van een wikibook over een ook in het reguliere onderwijs voorkomend onderwerp is, zeker als je zelf (langere tijd) in het onderwijs werkt(e), niet te voorkomen dat je je eigen ervaring meeneemt (leerjaar, schooltype: VMBO, HAVO, VWO, MBO) in de keuze en volgorde van de onderwerpen en de manier waarop je die bespreekt. Dat betekent dat het toch al niet mogelijk is om een “One size fits all” te realiseren.
::* Een &quot;moederboek&quot; met een of meer gekopieerde &quot;kinderen&quot; zou ik mee kunnen leven. De groeiende discrepantie tussen &quot;moederboek&quot; en &quot;kinderen&quot;, en daarmee ook tussen de &quot;kinderen&quot; onderling, zullen we voor lief moeten nemen. Ook nu al is het waar dat twee lessen op basis van hetzelfde boek over dezelfde paragraaf, zowel naar vorm, leerbeleving door leerlingen en zelfs op (detail)leerinhoud van elkaar verschillen.
::* Een grotere uitdaging wordt gevormd door het feit dat om een en ander te realiseren een redelijk inzicht nodig is in de &quot;achterkant&quot; van wikibooks. Enerzijds wil je dat iedereen gebruik kan maken van al bestaande inhoud, anderzijds wil je iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven. Juist de hogere (relatief, maar toch) Wikikunde die je nodig hebt om dat te realiseren zullen volgens mij de grootste belemmering zijn voor het gebruik van Wikibooks als leerboek in regulier onderwijs.
::* De vrije bewerkbaarheid van Wikibooks botst inderdaad met een &quot;privé-kopie&quot; van een docent, maar we kennen nu ook al &quot;werk in uitvoering&quot; met het verzoek geen inhoudelijke edits op de tekst toe te passen. Dat is geen beveiliging tegen echte lomperikken, maar werkt doorgaans vrij goed. Voor een botbouwer zou dit overigens betekenen dat een kopieer-functie (eventueel alleen na verzoek toegankelijk voor moderator) voor boeken een leuke uitdaging is.
::[[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 20 dec 2025 13:25 (CET)

=== Conclusies tot nu toe ===
# Het is niet verboden om een kopie van een Wikibook te maken en die vervolgens aan te passen voor de eigen lessen. We willen &quot;iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven.&quot;
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet (JopkeB: met de mogelijkheid de &quot;eigenaar&quot; van het kopie-boek in het sjabloon te noemen om vragen te kunnen stellen, en een verwijzing te maken naar het origineel).
# JopkeB: Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. # JopkeB: Mij lijkt het zinvol dit op de één-of-andere manier in een handleiding vast te leggen. Nieuwe '''vraag''': Wat is daarvoor de beste plek? In [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]? Of een nieuwe Help-pagina en een verwijzing maken op geëigende plaatsen?
# Openstaande '''vraag''': Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek? Mijn voorstel: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. Het voordeel hiervan is dat het kopie-boek in alle categorieën en andere lijsten direct onder het moederboek wordt gesorteerd en zo alle boeken over een onderwerp bij elkaar staan. Zijn jullie het hiermee eens?
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]]: Zijn jullie het eens met deze conclusies? Hebben jullie antwoorden op de onderste twee vragen? --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 dec 2025 09:58 (CET)

:klinkt logisch [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 dec 2025 13:18 (CET)
:Mijn excuses voor het late antwoord. Maar ik ''denk'' dat ik het ermee eens ben 😉. Soms is het moeilijk in te schatten wat de concrete gevolgen zijn bij een specifieke situatie. Voor mij persoonlijk werkt bv. [[CoSy in AD en ICW|CoSy in AD en ICW - Wikibooks]] goed en het kan een inspiratie zijn voor iemand die ook die vakken moet geven in de de richtingen Applicatie- en Databeheer of Informatica- en Communicatiewetenschappen. Per hoofdstuk werk ik dan met leerplandoelen bovenaan, zodat iemand anders die aan het boek/hoofdstuk zou willen meewerken ergens het kader ziet waarin dat kan. [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]] ([[Overleg gebruiker:Mattias.Campe|overleg]]) 27 jan 2026 20:11 (CET)
::Suggestie voor naam is logisch. Handleiding bouwen is nog even een dingetje. Verwijzing naar de handleiding voor speciale boeken kan misschien in het linksjabloon van de boekinfo. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 jan 2026 16:24 (CET)
:::Wijzigingen in boekpagina's kun je opvangen door in de inhoudsopgave van het special-boek niet naar de kale pagina-naam te verwijzen maar gebruik te maken van een permanente link, op dezelfde manier als dat gebeurt in de vertaallink bij verwijzingen naar anderstalige Wiki's. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 30 jan 2026 03:15 (CET)
::::Ergens is het logisch als er maar één boek over een onderwerp bestaat, maar tegelijkertijd ook niet (over hetzelfde onderwerp heb ik meerdere boeken in de kast staan). Een groep mensen kan er natuurlijk voor kiezen om slechts één boek te gebruiken, maar als iemand anders een tweede boek wil schrijven en aanmaken, lijkt me dat lastig tegen te houden. Hierbij ga ik er wel vanuit dat een tweede boek over hetzelfde onderwerp wel een bepaalde eigenheid heeft en niet grotendeels een kopie van een ander boek, dus simpelweg een 2e boek aanmaken in de hoofdnaamruimte lijkt me niet een goede optie. Dat zou op termijn betekenen dat we 100 boeken hebben die vrijwel hetzelfde zijn op een enkele paragraaf na gewijzigd. Het kopiëren van inhoud van Wikibooks mag, conform de licentie met aangave licentie en waarvan het vandaan komt. Op Wikibooks zelf zou je een kopie kunnen opslaan in de gebruikersnaamruimte van de gebruiker die een boek gebruikt. Bovenaan/onderaan zou ik dan vermelden dat de inhoud overgenomen is van een boek uit Wikibooks met link ernaar (vergelijkbaar met [[w:Sjabloon:Bronvermelding Nederlandstalige Wikipedia]] voor het vermelden van waar de tekst in dezelfde Wikipedia-taalversie vandaan kwam). Als een nieuw wikiboek in de hoofdnaamruimte geplaatst wordt, wordt de tekst conform de licentie vrijgegeven en mag eenieder de tekst op zich bewerken. In principe staat iedere pagina op een Wikimedia-wiki onder beheer van de gemeenschap en is er geen eigenaarschap. De plek waar de minste bewerkingen verwacht hoeven te worden is de gebruikersnaamruimte. Voor Wikibooks zou het wel goed zijn als de verbeteringen/uitbreidingen terug komen in het moederboek, zodat anderen er ook wat aan hebben.
::::&quot;''Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken)''&quot; -&gt; Een lesboek heeft in principe een andere schrijfstijl dan een Wikipedia-artikel, waarbij je verder ook vragen kunt stellen, opdrachten kunt geven, toetsen kunt laten maken.
::::Ik geef zelf les aan een universiteit (in het Engels), waarbij ik de uitleg mondeling doe, maar ik heb op de Engelstalige Wikipedia een pagina aangemaakt die ik gebruik om studenten op te wijzen als het verhaal nog eens rustig willen doorlezen of iets willen opzoeken. Met iedere nieuwe klas voeg er nieuwe voorbeelden en andere informatie aan toe. [[Gebruiker:Romaine|Romaine]] ([[Overleg gebruiker:Romaine|overleg]]) 31 jan 2026 19:22 (CET)

=== Eindconclusies ===
# Er blijft per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas). Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
# Er kan een kopie van zo'n Wikibook worden gemaakt, die vervolgens wordt aangepast voor de eigen lessen. 
# Het format van de naam van het kopie-/op-maat-boek is: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. 
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet. Zie voor een voorbeeld: [[Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW]]. Als er meer kopie-boeken komen, kan dit worden omgezet in een echt sjabloon.
# Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. 
# Dit zal voorlopig in [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]] als handleiding worden vastgelegd. 
Zonder tegenbericht is deze discussie nu gesloten. --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 feb 2026 10:54 (CET)

:Oké {{Smiley|3}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 2 feb 2026 01:41 (CET)

== Artikelen van Pvt pauline op Wikipedia ==
Op Wikipedia loopt een project waarbij het plan is om alle (resterende) artikelen van [[w:gebruiker:Pvt pauline]] in één keer (botmatig) te verwijderen. Een deel is al weg, over de rest (nog &lt;del&gt;2014&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;1995&lt;/ins&gt;) loopt tot 16 februari 2026 6.00 uur CET een [[w:Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline|stemming]]. Bij Opmerkingen -&gt; Achtergrond op die pagina staan de redenen. Als de meerderheid van de stemmers ''voor'' is zijn er nog 28 dagen om eventueel pagina's naar Wikibooks te importeren, en dat is dan ook de reden dat ik dit schrijf; op [[w:Overleg Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline]] werd gevraagd of dat mogelijk was, ik heb als eerste reactie iets als &quot;ja, mits...&quot; etc. geschreven.

Het gaat om:
*8 á 900 golfers, zie bv. [[w:Categorie:Golfer naar nationaliteit]]
*honderden golfbanen en -toernooien
*vele gebouwen in Den Haag
*artikelen over plaatsen en mensen tijdens WO II
Al met al is er heel veel tijd en moeite in gestoken, en ik kan het slecht zetten dat dat waarschijnlijk allemaal gaat verdwijnen. Wat het extra pijnlijk maakt is dat Pvt pauline inmiddels niet meer onder ons is...

Vanwege persoonlijke interesse &lt;del&gt;zou ik bv. deze pagina's willen behouden&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;heb ik inmiddels de volgende pagina's geïmporteerd&lt;/ins&gt;:
*[[w:Gibraltar tijdens de Tweede Wereldoorlog]]
*[[w:Kweekschool voor de Zeevaart (Amsterdam)]]
*&lt;del&gt;een aantal&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;7&lt;/ins&gt; historische schepen, oa.:
**[[w:François (schip, 1869)]]
**[[w:Hoff van Zeelandt (schip, 1642)]]
**[[w:Prinses Beatrix (schip, 1939)]]
en wat dies meer zij.

De actuele lijst: [[w:Categorie:Wikipedia:Nog na te lopen artikel van Pvt pauline]]

De problemen:
*ik zie deze collectie typische ''wikipedia-pagina's'' nog geen ''boek'' worden
*het aantal pagina's is zo groot dat handmatig importeren ondoenlijk is
*ook als dat door een bot gedaan wordt (als dat al mogelijk is) moeten alle pagina's nog bekeken, geredigeerd, gecategoriseerd en hernoemd worden, om van de vele rode links nog maar te zwijgen...

Wie is ook geïnteresseerd en bereid er tijd in te steken? NB Na het importeren is er geen tijdsdruk meer; de pagina's komen in naamruimte &quot;Transwiki&quot; en kunnen dan stuk voor stuk bewerkt worden. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 11 feb 2026 22:44 (CET)

Update: 
* De inhoud van de genoemde 1995 artikelen is gedownload. Helaas is het bestand te groot om hier te publiceren, importeren kan niet, en uploaden als *.xml-bestand is niet toegestaan. Ik probeer een oplossing te verzinnen...
* Op [[Wikibooks:Lijst van artikelen van Pvt pauline op nl.wikipedia|deze pagina]] staat wel een lijst van alle titels.
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 feb 2026 01:44 (CET)

== archive.today ==
&quot;''In January 2026, archive.today added code into its website in order to perform a distributed denial-of-service attack against a blog. Some archives have also been altered. On 20 February, English Wikipedia became the first Wikimedia site to deprecate the archive service. Other communities are still discussing this issue. ''&quot; (van [[m:archive.today incident]]).

Uit voorzorg heb ik – vooruitlopend op de verwachte volgende discussie – links naar archive.today verwijderd, en de URL toegevoegd aan het spamfilter. 

Zie ook:
* [[w:archive.today|Wikipedia]] {{Nl}}
* [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|Wikipedia]] {{En}}
* [https://arstechnica.com/tech-policy/2026/02/wikipedia-bans-archive-today-after-site-executed-ddos-and-altered-web-captures/ arstechnica.com] {{En}}

Gaarne uw commentaar. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 12 mrt 2026 00:09 (CET)

== 8! ==
Van de 77. Op [[m:Wikibooks/Table/nl]]. Sinds vandaag. En daar mogen we best een beetje trots op zijn. '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 23 mrt 2026 17:53 (CET)

:Een schouderklopje dus. Verdiend! [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 23 mrt 2026 18:00 (CET)

==10.000!==
En weer een mijlpaal: dankzij één van de subpagina's van het boek [[Informatievoorziening]] door [[User:JopkeB|JopkeB]] heeft de Nederlandstalige Wikibooks nu ruim [[Speciaal:Statistieken|10.000 pagina's]] die aan alle voorwaarden voldoen. Dat is, gezien het niet bepaald grote taalgebied van het Nederlands, niet gering! '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 19:30 (CEST)

:Wow! Dank. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 30 mrt 2026 07:17 (CEST)
::Dat is al mooi! Heb er tot mijn verwondering zelf blijkbaar al [https://xtools.wmcloud.org/pages/nl.wikibooks.org/J.Grandgagnage 1068] op mijn actief {{Smiley}} [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 30 mrt 2026 23:43 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Board of Trustees Approves Closure of Wikinews&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Following [[:m:Public consultation about Wikinews|extended discussions]] within the Wikimedia movement about the Wikinews long-term sustainability, levels of community activity, and the availability of reliable news coverage on other platforms, the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation has [[:m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|approved the closure]] of Wikinews.&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin: 0 2em;&quot;&gt;
Google-vertaling:&lt;br&gt;
'''Het bestuur van de Wikimedia Foundation keurt de sluiting van Wikinews goed'''&lt;br&gt;
Na uitgebreide discussies binnen de Wikimedia-beweging over de duurzaamheid van Wikinews op de lange termijn, de mate van activiteit binnen de community en de beschikbaarheid van betrouwbare nieuwsberichten op andere platforms, heeft het bestuur van de Wikimedia Foundation de sluiting van Wikinews goedgekeurd.
&lt;/div&gt;

Lees verder [[m:Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard#Board_of_Trustees_Approves_Closure_of_Wikinews|op meta.wikimedia.org]].{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 30 mrt 2026 20:55 (CEST)

:Oeps, die had ik niet zien aankomen. Als ze aan Wikibooks en/of Wikivoyage toekomen om te stoppen (ook elk slechts een handvol editors per maand, maar wel meer raadplegers), kunnen we altijd nog voorstellen om beide samen te voegen (Wikivoyage als Wikibook ''Reizen ''of iets dergelijks); uitdaging is dan nog wel om beide culturen samen te voegen (Wikivoyage is veel strenger, daar kun je het bijna nooit goed doen, wat het plezier in bijdragen belemmert). [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 10:25 (CEST)

::Zo'n ingrijpende maatregel had ik ook niet verwacht. Ik heb me wel al eens afgevraagd hoe zinvol zo'n project kan zijn, als je de inhoud toch moet vergaren vanuit andere nieuwsbronnen, en je dus eigenlijk altijd achterloopt. 't Lijkt me ook moeilijk te bepalen welke onderwerpen interessant zijn. Of zou je je moeten beperken tot nieuwsberichten met &quot;eeuwigheidswaarde&quot;? Dan denk ik toch eerder aan een nieuwe alinea op Wikipedia, die er dan waarschijnlijk toch al een artikel over heeft. En dan is er nog het probleem van onderbezetting, Wikinews heeft eigenlijk altijd al te weinig actieve medewerkers gehad om echt bovenop het nieuws te kunnen zitten, en voor een nieuwssite lijkt me dat toch een eerste vereiste. Enfin, toch jammer dat het ophoudt, en het spijt me vooral voor al die mensen die er al met al, in de loop der jaren, heel veel tijd ingestoken hebben. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 14:41 (CEST)
:::Tenzij... Nee, dat zal toch niet? Hoewel... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 apr 2026 12:22 (CEST)
::::Als je mijn reactie bedoelt: je weet het maar nooit. Het gebruik van AI ontwikkelt zich razendsnel waardoor zelfs de Nederlandstalige Wikipedia veel minder geraadpleegd wordt en er ook minder donaties zijn (las ik pas in een interview). Persoonlijk vind ik het een kwetsbare situatie dat er één &quot;hoofd-moderator&quot; is, twee andere moderators met veel minder edits (géén verwijt! het is de situatie en ik ben blij dat er überhaupt nog twee achtervangen zijn) en minder dan 25 [[Speciaal:ActieveGebruikers|andere actieve gebruikers/editors]] waarvan het merendeel slechts 1-4 handelingen heeft verricht in de afgelopen maand. In organisaties die op de kleintjes moeten letten (bedrijven, organisaties met beperkte budgetten), zal men dan al snel naar oplossingen gaan zoeken. Nu zal het hier voorlopig niet zo'n vaart lopen (ik zag dat de betreffende projectgroep inmiddels is opgeheven), maar toch iets om in het achterhoofd te houden. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 apr 2026 16:58 (CEST)

:::::Eens, maar ik vrees niet voor het voortbestaan; deze wiki heeft veel en interessante content en ''leeft''. Of en in welke mate AI concurrentie oplevert is iets waar ik me geen zorgen over wens te maken: we hebben er toch geen invloed op.
:::::Mijn &quot;tenzij...&quot; werd veroorzaakt door de gedachte dat het wel eens een 1 aprilgrap zou kunnen zijn, maar dat kon ik gisteren natuurlijk niet schrijven.
:::::Er bestaat niet zoiets als een &quot;hoofd-moderator&quot;. Nl-Wikibooks heeft [[Wikibooks:Moderator|&lt;del&gt;7&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;5&lt;/ins&gt; sysops]], waarvan er 2 tevens &quot;bureaucraat&quot; zijn (Ellywa en /me), maar dat is een bitje waar ik VZVIW nog nooit gebruik van heb hoeven maken. &lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;(NB gecorrigeerd van 7 naar 5: MADe en KKoolstra stonden ten onrechte nog op de lijst) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 16:27 (CEST)&lt;/span&gt;
:::::Op de &lt;s&gt;man&lt;/s&gt; vrouw af gevraagd: wil jij ook moderator worden? Ik weet dat het je eerder gevraagd is, maar misschien kijk je er nu anders tegenaan? {{Nowrap|- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 apr 2026 13:44 (CEST)}}
::::::Ja, dat is ook beter, om je geen zorgen te maken over iets waar je toch geen invloed op hebt. 
::::::Dank voor de uitnodiging om moderator te worden, maar mijn ambities zijn nog steeds niet veranderd. Laat mij maar content maken en af en toe iets aandragen dat weg kan of beter kan. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 2 apr 2026 17:00 (CEST)
:::::::Zo denk ik er ook over. Voor onderhoudstaken zijn er voor dit kleine project al voldoende mensen die dat ter harte nemen, maar contentschrijvers zoals jij zijn erg dun gezaaid. Die kun je best hun ding laten doen zonder extra belasting. [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 2 apr 2026 18:00 (CEST)
:::::::Goed, ik respecteer dat. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:11 (CEST)

== Over commons... ==
In de afgelopen twee weken zijn op '''commons''' vier van de '''afbeeldingen''' die ik volgde – waarvan er drie op nl.wikibooks en een op Wikivoyage gebruikt werden – '''verwijderd'''. In één geval was deze genomineerd wegens &quot;AI-slop&quot;, en de sysop-van-dienst ging daar gewoon in mee. Een andere was zogezegd &quot;van slechte kwaliteit&quot;. Nou, zo weet ik er nog wel een paar duizend...&lt;br&gt;
De policy, die toch vastgelegd is op oa. [[c:COM:INUSE]], wordt dus door sommige arrogante sysops gewoon genegeerd. Protesteren helpt ook niet, als je al een reply krijgt kun je tussen de regels door lezen &quot;''wij maken hier de dienst uit''&quot;.&lt;br&gt;
Ergo: vertrouw niet blindelings op commons, en bewaar vooral een kopie van je uploads ''voor het geval dat''... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:59 (CEST)

:Wellicht kun je ze terug laten zetten, zie [[c:Commons:Undeletion requests]]. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:43 (CEST)
::Ik ben admin op Commons, als je de links geeft naar de verwijderde foto's of naar de deletion requests, kan ik er in elk geval naar kijken. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 31 mrt 2026 18:05 (CEST)
:::Het gaat om:
::*[[:Bestand:Socrates looks a itself as a child.png]] - nu lokaal geupload, De Wikischim had zelf nog een kopie
::*[[:Bestand:Unconscience learning.png]] - idem, ik had een kopie op iets lagere resulutie
::*[[:Bestand:Social isolation.jpg]] - (nl.wiktionary) verwijderd, ondanks COM:INUSE &quot;''and despite a decision to keep this picture per COM:INUSE last year''&quot; ; een expliciet verzoek om deze te herstellen wordt afgedaan met ''&quot;Make the request at COM:UDR and let the community decide''&quot;; de arrogantie... :-(
::::de vierde kan ik niet vinden, omdat mijn volglijst op commons al een paar weken kapot is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:22 (CEST)
::Een verzoek om ze terug te laten zetten wordt waarschijnlijk door dezelfde figuren beoordeeld en is dus bij voorbaat kansloos. Het is ook geen nieuw fenomeen, heeft in de afgelopen jaren al vaker plaatsgevonden, alleen gaat het nu om een handvol in korte tijd. Het begon met ene [[user:Dronebogus]], die - heel geniepig - eerst op alle wiki's de afbeeldingslinks verwijderde. Als zulke mensen voet aan de grond krijgen is er geen bestand meer veilig. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:36 (CEST)
:::Inmiddels heb ik ernaar gekeken, en de drie die je noemde waren alledrie AI gegenereerde afbeeldingen. Dat wordt ontmoedigd op Commons. Je hebt twee ervan inmiddels lokaal geplaatst. De derde kan je hier nog zien: https://www.linkedin.com/pulse/what-five-days-without-my-phone-taught-me-laurie-wiegler-4vzre/. Als je wilt kan ik die hier ook nog neerzetten. Maar persoonlijk houd ik ook niet van AI afbeeldingen. Hebben we hier al beleid voor ontwikkeld? Ik denk dat we van boekauteurs mogen verwachten dat ze een duidelijk bijschrift geven dat het gaat om een AI afbeelding, als ze het al willen toepassen. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 4 apr 2026 01:50 (CEST)
::::Ha, dank je! Ik heb het doorgegeven aan Lotje, die er op nl.wiktionary mee [https://nl.wiktionary.org/w/index.php?title=mobieletelefoonverslaving&amp;diff=prev&amp;oldid=4988494 bezig] was, hopelijk kan ze er iets mee aanvangen.
::::*Ik ben ook geen fan van AI en vind mn. die laatste ook geen fraaie plaat, maar als een auteur ervoor kiest is het niet aan mij om dat af te keuren. Dat de mods op commons zich dat recht wel toeëigenen vind ik nogal benauwend... Vooral als je bedenkt dat zulke besissingen invloed kunnen hebben op de inhoud van ''alle'' wiki's in ''alle'' talen!
::::*nl.wikibooks heeft hier voorzover ik weet nog geen beleid voor, [[Help:Afbeeldingen]] zegt er ook niets over. Ik voel me niet geroepen om regels betr. het gebruik van AI te gaan opstellen, maar denk wel dat een paar richtlijnen nuttig zouden kunnen zijn. Zou jij een voorstel willen doen? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 09:03 (CEST)
Dit verhaal heeft nog een staartje, zie [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Administrators%27_noticeboard/User_problems#COM:INUSE_not_a_suicide_pact? hier] - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 apr 2026 09:43 (CEST)

:@[[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] Op je vraag nog over een voorstel. Ik zou het gebruik van AI niet willen verbieden, maar toestaan als het nuttig is voor ons educatieve doel. Wat denk je van zoiets als dit:
::Het gebruik van sterk bewerkte of kunstmatig gegenereerde afbeeldingen (met AI of andere tools) wordt niet aangemoedigd, tenzij deze een duidelijk educatief doel hebben. Als een afbeelding de indruk kan wekken dat deze de werkelijkheid afbeeldt, maar in feite kunstmatig gegeneerd is, moet dit duidelijk in het bijschrift bij de afbeelding vermeld worden, met bijvoorbeeld de tekst ''Afbeelding gemaakt met AI.''
:[[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:45 (CEST)
::P.S. Het educatieve doel komt overeen met een van de doelstellingen van Commons. Ik verwijder daar regelmatig afbeelding zonder educatief doel, zoals fantasie wapenschilden. Maar In use geldt ook uiteraard. Het kan schuren.  [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:48 (CEST)
:::Ik sluit me aan bij je voorstel. Beleid maken is niet mijn ding... Wat commons betreft vind ik dat COM:INUSE heilig zou moeten zijn. Zeker als het niet gaat om zomaar-een-illustratie bij een artikel op wp, maar een afbeelding die ''door de auteur'' van een ''boek'' speciaal voor dat doel gemaakt is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 15 apr 2026 01:24 (CEST)

== Wikinews wordt gesloten ==
:&quot;All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added.&quot; - [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Lees verder...]]{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 6 apr 2026 20:07 (CEST)

== Nodig je oud-collega’s uit voor het verjaardagsfeest van Wikipedia ==

[[File:Header Wikipedia 25 jaar 02.png|thumb]]

Beste Wikibooks-collega,

Als het goed is, staat het al in je agenda voor zaterdag 20 juni 2026, het verjaardagsfeest van Wikipedia.  

Kom jij op het feest in Utrecht? Als gebruiker op Wikibooks ben je ook van harte welkom. En zou je het leuk vinden als je dan niet alleen huidige collega’s kan ontmoeten, maar ook mensen van vroeger? Mensen die je de laatste jaren niet meer ziet? Ook door hen zijn Wikipedia en Wikibooks gegroeid en sterk geworden. Help jij mee om hen uit te nodigen voor het feest, zodat we samen kunnen proosten op de toekomst?

Ik zou je daarom willen vragen om oud-collega’s, mensen die de Nederlandstalige Wikipedia of Wikibooks om wat voor reden dan ook verlaten hebben, uit te nodigen. Mensen met wie jij het goed kon vinden. Heb je een mailadres? Stuur zo iemand een persoonlijk mailtje, waarin je zegt hoe leuk je het zou vinden als die persoon komt. [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Voorbeeld e-email|Hier]] kan je een voorbeeldmail vinden, maar pas het vooral aan, zodat het persoonlijk wordt. Heb je geen mailadres, dan kan je het natuurlijk ook sturen via de overlegpagina van die persoon, maar er bestaat natuurlijk een grote kans dat die niet gelezen wordt. 

Heb je inspiratie nodig wie je wil uitnodigen? Dan hier wat tips:
*Kijk in de geschiedenis van je eigen overlegpagina. Wie heeft jou welkom geheten? Wie heeft je aangemoedigd?
*Kijk op de pagina met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Jubileumster|jubilea]] of op de andere pagina’s met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Inzet voor de inhoud van de encyclopedie|Wikipedia-sterren]]; zijn er mensen die je mist de laatste tijd?
*Kijk naar je oudste boeken of modules: wie heeft die destijds verbeterd of aangevuld?
*Kijk wie er allemaal vertrokken zijn via [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Sjabloon:Vertrokken&amp;namespace=2&amp;limit=500 het sjabloon &quot;vertrokken&quot;]. 
*En zoek natuurlijk in je eigen mailarchief met wie je ooit gecorrespondeerd hebt.

Het is handig als je [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Uitgenodigd|hier aangeeft]] met welke Wikimediaan of Wikiboekenschrijver jij contact hebt opgenomen. Dan ontvangt de persoon niet al te veel dubbele uitnodigingen. 

N.B. Van iedereen die deelneemt aan dit evenement wordt verwacht dat zij het Beleid Vriendelijke Ruimtes respecteren. Je kunt er [https://nl.wikimedia.org/wiki/BVR_-_startpagina hier] meer over lezen.

P.S. Heb jij je zelf nog niet aangemeld? Je kan je [https://nl.wikimedia.org/wiki/Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar! hier nog inschrijven]. 

Dank je wel alvast en hopelijk tot ziens 20 juni! Met feestelijke groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 12 apr 2026 21:38 (CEST)

== Sjabloon:Portalen ==
Op [[Sjabloon:Portalen]] ontbreken nog &lt;del&gt;twee&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;vier&lt;/ins&gt; icoontjes (voor &quot;Onderwijs&quot; en &quot;Esoterie&quot;), die heb ik ook in [[c:Category:Wikipedia_portal_icons,_SVG]] niet kunnen vinden. Help, please? ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 19 apr 2026 14:03 (CEST)

== [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice] ==
Ik heb op grond [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice hiervan] de [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AUploadtext&amp;diff=424936&amp;oldid=400493 bestanden uploaden] instructie aangepast [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 12:31 (CEST)
*Akkoord. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 mei 2026 16:36 (CEST)

== Over commons, hoofdstuk nummer zoveel... ==

Ik zag een scheve foto, en plakte er een rotate-sjabloon op. Daar kreeg ik een paar zeer kritische vragen over, of dat nou wel nodig was, en waarom ik het verkeerd ingevuld had (niet, dus). En net toen ik dat uitgelegd had (het voelde alsof ik mijn actie moest ''verdedigen''), werd de afbeelding ter verwijdering genomineerd omdat het AI zou zijn (ik zie het er echt niet in). Commons lijkt steeds meer een ''vijandige'' omgeving, in plaats van de ''dienstverlenende'' die het zou moeten zijn. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 5 mei 2026 14:07 (CEST)

:En zeer vijandig naar AI toe terwijl de bedrijven daarachter (zie &quot;Announcing New Wikimedia Enterprise Partners for Wikipedia’s 25th Birthday&quot;) misschien straks de redding voor commons zijn en andere Wikimedia projecten zijn ;) [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 6 mei 2026 09:11 (CEST)
::Commons is streng op auteursrechten en authenticiteit. AI schendt beide en daarom zijn ze er niet dol op. En je kunt zien of iets AI is als het om een recent bestand gaat zonder Exif-/Metadata-gegevens met gegevens over camera, belichtingstijd, etc.. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 7 mei 2026 08:02 (CEST)
:::Ah dank je wel JopkeB voor deze heldere uitleg. Dan begrijp ik in ieder geval hun vijandigheid beter. Met vriendelijke groet [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 7 mei 2026 08:39 (CEST)</text>
      <sha1>tie2z72znre18gaia1zgm508mdg49sp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>425121</id>
      <parentid>425120</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T08:43:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>/* Over commons, hoofdstuk nummer zoveel... */</comment>
      <origin>425121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41183" sha1="0k8cmm8zgrw82f3sy3ki3eltnxuioli" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__{{Lerarenkamer}}&lt;!-- Bij archiveren deze regel laten staan aub. --&gt;&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;&gt;

==Technisch nieuws==  &lt;!-- tbv. berichten die wat langer onder de aandacht moeten blijven --&gt;
* 8 onderwerpen verplaatst naar [[Wikibooks:Lerarenkamer/Technisch nieuws]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:42 (CEST)

== WSBN ==
:Ook verplaatst, naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#WSBN]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:26 (CEST)

== Over de plaats van [[Netwerken]] op Wikibooks ==
[[Gebruiker:Effeietsanders|Effeietsanders]] en anderen: Het boek [[Netwerken]] staat nu op de voorpagina bij het onderwerp '''9 Diverse'''. Mij lijkt het eerder bij categorie '''6 Samenleving''' te horen. Mee eens? Het WSBN zou dan ook moeten veranderen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 09:38 (CET)
:Het past mi. niet onder een van de subcats, zie [[Wikibooks:Wiki_Standaard_Boeknummer#6:_Humane_samenleving]]. En: moet het &quot;Samenleving&quot; of &quot;Humane samenleving&quot; zijn? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 11:50 (CET)
::Wat mij betreft &quot;Samenleving&quot;: dat is een breder begrip en staat ook op de voorpagina. Ik zou het op prijs stellen als alle begrippen op de voorpagina overeenkomen met die in het [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer]]. Bij &quot;Humane samenleving&quot; denk ik als eerste aan een samenleving die humaan is, menselijk, met respect voor de menselijke waardigheid. Niet aan &quot;humaan&quot; als in &quot;van mensen&quot;, als tegenstelling tot dierlijk. Bij &quot;Samenleving&quot; denk ik als eerste aan een maatschappij waarin mensen samen leven, hoewel er natuurlijk ook dierlijke samenlevingen zijn. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 12:26 (CET)
:::Wat  op de voorpagina staat is ook niet heilig, hoor. ;-) Maar inderdaad, zo'n titel moet op alle pagina's identiek zijn, en de vlag &quot;Samenleving&quot; dekt de lading beter. . Overigens past dit wel in het beeld wat ik van WSBN heb: kleine afwijkingen, net niet compleet, enz. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 9 dec 2025 12:37 (CET)
::::Twee issues:
::::1) Kan het boek [[Netwerken]] worden overgebracht naar categorie '''6 Samenleving'''? Mij lijkt het daar goed te passen. Het gaat over het aangaan en onderhouden van contacten. Volgens {{Wp|Sociaal netwerk}} hoort het bij sociologie, dus ik zou zeggen bij Catalogus-code 6-1, sociologie &amp; etniciteit. Mee eens? {{Done}} --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::::OK. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)

==WSBN/2==
::::2) Wij beiden zijn het erover eens dat de coderingen en namen op de voorpagina van Wikibooks gelijk zouden moeten zijn aan de WSBN-codes en -naamgeving. Klopt dat? Zo ja, dan lijkt het mij dat daarvoor eerst een inventarisatie van beide pagina's gemaakt zou moeten worden waaruit de verschillen blijken (twee kolommen) en er daarnaast een derde kolom komt met voorstellen. Vervolgens moeten we het eens worden over de voorstellen en kunnen de uitkomsten worden geïmplementeerd. Vind je dit een goede aanpak? '''Pending.''' --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 12:19 (CEST)
:::: [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 dec 2025 16:25 (CET)
:::::Goed plan, maar wel erg veel werk; en er zijn al 2 (of 3?) lijsten met WSBN's met elk hun eigen afwijkingen, dat is juist een van de redenen dat ik er geen zicht meer op heb... Heb er al diverse malen naar zitten staren, maar heb nog steeds niet de moed kunnen opbrengen om er ook echt aan te ''beginnen''.
:::::Als we waterdichte afspraken hebben betreffende het ''format'' van het WSBN, kunnen we zowel de lijst(en) als de [[:Categorie:Wikibooks:Boeken met infobox|360 infoboxen]] gaan bijwerken. Het is toch al geen project wat in één keer en snel afgerond kan of moet worden...
:::::Ik zal ook nog eens zien of er iets te automatiseren valt, bv. het converteren van het format. 
:::::Is [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer|dit]] een goede plek voor verder overleg over deze [[rijstebrijberg|klus]]? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:28 (CEST)
::::::Deze discussie is verplaatst naar [[Overleg Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer#Coderingen en namen gelijk trekken op_Wikibooks-voorpagina en de WSBN-codes en -naamgeving]] en kan hier worden afgesloten. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:52 (CEST)

== Jullie mening gevraagd over leerboeken op maat ==
Voorgeschiedenis/achtergrondinformatie:
* [[Overleg:Besturingssystemen#Pagina naar meerdere deelpagina's]]
* [[Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2025#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken|Wikibooks:Lerarenkamer#Uitgeverij Neon gaat schoolboeken goedkoper maken]]
 
Het probleem: 
* Steeds meer docenten willen het liefst leerboeken op maat, die naar hun situatie zijn aangepast. “One size fits all” is uit. Dit is waarschijnlijk ook één van de redenen dat [https://www.neon.nl/overons uitgeverij Neon] hierop inspeelt: “Met het systeem van Neon kan elke leraar eenvoudig onderdelen aanpassen, toevoegen of verwijderen.”
Dit botst/schuurt met enkele uitgangspunten van Wikibooks:
* Iedereen mag bestaande Wikiboeken en hoofdstukken naar eigen inzichten aanvullen en verbeteren, ook wie niet de hoofdauteur is. Op de voorpagina staat: “U kunt elk hoofdstuk uitbreiden of aanpassen, en wordt daartoe van harte uitgenodigd. ''Zolang uw wijzigingen constructief zijn, kunt u niets mis doen''.” Maar het is niet handig voor een docent die zo’n boek in de klas gebruikt, als jan en alleman zomaar van alles en nog wat kunnen veranderen.
* Normaliter is er slechts één boek over een bepaald onderwerp, op zijn best één voor elk schooltype en klas (onderwerp X voor Vmbo/Havo/VWO (Nederland) klas N). Maar er zijn (nog) geen boeken voor elke school/opleiding of elke docent apart.
* Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken), er is voor elk deelonderwerp een apart hoofdstuk en dus een aparte pagina. Maar er zijn docenten die het liefst één pagina met alle hoofdstukken hebben, zodat ze er gemakkelijk één pdf van kunnen maken en het hele boek gemakkelijk kunnen printen.
 
Ik ben bang dat Wikibooks steeds minder relevant wordt als we hier geen oplossing voor bieden.
 
Voorgestelde oplossing:
* Er is per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas), of hoe je het ook wilt noemen. Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
* Maar docenten kunnen ook een kopie maken, die naar hun eigen inzichten aanpassen en opslaan als nieuw Wikibook. Voor dergelijke min of meer persoonlijke kopieën gelden de hierboven vermelde uitgangspunten niet. Hierover wordt een boodschap vermeld op elke pagina van zo’n op-maat-boek.
 
'''=&gt; Vragen''' en aandachtspunten:&lt;br&gt;
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Pbuddenberg|Pbuddenberg]]
# Wat is jullie mening hierover? Weet je een andere oplossing?
# Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek?
# Hoe erg is het als het basis-/moeder-boek en de kopieën daarvan in de loop der jaren steeds verder van elkaar gaan afwijken?  Het gevaar is groot dat elke docent zijn/haar eigen boek steeds actualiseert, maar dat het basisboek achterblijft bij actuele ontwikkelingen, of andersom. Bij Neon zijn daarvoor schrijvers in dienst, hier alleen vrijwilligers die zelf kiezen wat ze wel en niet doen.
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 20 dec 2025 05:02 (CET)
:Wikibooks is niet primair bedoeld om te worden gebruikt in het onderwijs (zoals Wikipedia dat ook niet in de eerste plaats is voor èchte wetenschappers, aangezien die toch al alles weten over hun eigen vakgebied), al is een deel van de inhoud hier qua opzet idd. vergelijkbaar met onderwijsmateriaal. 
:Er bestaat nu verder al bijvoorbeeld een [[Sjabloon:Verouderd]]. Dat kan best boven bepaalde teksten worden gezet waarin bijv. nog steeds staat dat je om te kunnen internetten een inbelverbinding nodig hebt (zie [[Veilig op het internet/Dialers]]). [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] ([[Overleg gebruiker:De Wikischim|overleg]]) 20 dec 2025 11:47 (CET)
::* Bij het schrijven van een wikibook over een ook in het reguliere onderwijs voorkomend onderwerp is, zeker als je zelf (langere tijd) in het onderwijs werkt(e), niet te voorkomen dat je je eigen ervaring meeneemt (leerjaar, schooltype: VMBO, HAVO, VWO, MBO) in de keuze en volgorde van de onderwerpen en de manier waarop je die bespreekt. Dat betekent dat het toch al niet mogelijk is om een “One size fits all” te realiseren.
::* Een &quot;moederboek&quot; met een of meer gekopieerde &quot;kinderen&quot; zou ik mee kunnen leven. De groeiende discrepantie tussen &quot;moederboek&quot; en &quot;kinderen&quot;, en daarmee ook tussen de &quot;kinderen&quot; onderling, zullen we voor lief moeten nemen. Ook nu al is het waar dat twee lessen op basis van hetzelfde boek over dezelfde paragraaf, zowel naar vorm, leerbeleving door leerlingen en zelfs op (detail)leerinhoud van elkaar verschillen.
::* Een grotere uitdaging wordt gevormd door het feit dat om een en ander te realiseren een redelijk inzicht nodig is in de &quot;achterkant&quot; van wikibooks. Enerzijds wil je dat iedereen gebruik kan maken van al bestaande inhoud, anderzijds wil je iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven. Juist de hogere (relatief, maar toch) Wikikunde die je nodig hebt om dat te realiseren zullen volgens mij de grootste belemmering zijn voor het gebruik van Wikibooks als leerboek in regulier onderwijs.
::* De vrije bewerkbaarheid van Wikibooks botst inderdaad met een &quot;privé-kopie&quot; van een docent, maar we kennen nu ook al &quot;werk in uitvoering&quot; met het verzoek geen inhoudelijke edits op de tekst toe te passen. Dat is geen beveiliging tegen echte lomperikken, maar werkt doorgaans vrij goed. Voor een botbouwer zou dit overigens betekenen dat een kopieer-functie (eventueel alleen na verzoek toegankelijk voor moderator) voor boeken een leuke uitdaging is.
::[[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 20 dec 2025 13:25 (CET)

=== Conclusies tot nu toe ===
# Het is niet verboden om een kopie van een Wikibook te maken en die vervolgens aan te passen voor de eigen lessen. We willen &quot;iedereen de mogelijkheid geven zijn eigen draai aan een onderwerp te geven.&quot;
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet (JopkeB: met de mogelijkheid de &quot;eigenaar&quot; van het kopie-boek in het sjabloon te noemen om vragen te kunnen stellen, en een verwijzing te maken naar het origineel).
# JopkeB: Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. # JopkeB: Mij lijkt het zinvol dit op de één-of-andere manier in een handleiding vast te leggen. Nieuwe '''vraag''': Wat is daarvoor de beste plek? In [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]? Of een nieuwe Help-pagina en een verwijzing maken op geëigende plaatsen?
# Openstaande '''vraag''': Wat wordt het format voor de naam van het kopie-/op-maat-boek? Mijn voorstel: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. Het voordeel hiervan is dat het kopie-boek in alle categorieën en andere lijsten direct onder het moederboek wordt gesorteerd en zo alle boeken over een onderwerp bij elkaar staan. Zijn jullie het hiermee eens?
Ping: [[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]], [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]], [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]], [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]], [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]]: Zijn jullie het eens met deze conclusies? Hebben jullie antwoorden op de onderste twee vragen? --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 dec 2025 09:58 (CET)

:klinkt logisch [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 dec 2025 13:18 (CET)
:Mijn excuses voor het late antwoord. Maar ik ''denk'' dat ik het ermee eens ben 😉. Soms is het moeilijk in te schatten wat de concrete gevolgen zijn bij een specifieke situatie. Voor mij persoonlijk werkt bv. [[CoSy in AD en ICW|CoSy in AD en ICW - Wikibooks]] goed en het kan een inspiratie zijn voor iemand die ook die vakken moet geven in de de richtingen Applicatie- en Databeheer of Informatica- en Communicatiewetenschappen. Per hoofdstuk werk ik dan met leerplandoelen bovenaan, zodat iemand anders die aan het boek/hoofdstuk zou willen meewerken ergens het kader ziet waarin dat kan. [[Gebruiker:Mattias.Campe|Mattias.Campe]] ([[Overleg gebruiker:Mattias.Campe|overleg]]) 27 jan 2026 20:11 (CET)
::Suggestie voor naam is logisch. Handleiding bouwen is nog even een dingetje. Verwijzing naar de handleiding voor speciale boeken kan misschien in het linksjabloon van de boekinfo. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 29 jan 2026 16:24 (CET)
:::Wijzigingen in boekpagina's kun je opvangen door in de inhoudsopgave van het special-boek niet naar de kale pagina-naam te verwijzen maar gebruik te maken van een permanente link, op dezelfde manier als dat gebeurt in de vertaallink bij verwijzingen naar anderstalige Wiki's. [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 30 jan 2026 03:15 (CET)
::::Ergens is het logisch als er maar één boek over een onderwerp bestaat, maar tegelijkertijd ook niet (over hetzelfde onderwerp heb ik meerdere boeken in de kast staan). Een groep mensen kan er natuurlijk voor kiezen om slechts één boek te gebruiken, maar als iemand anders een tweede boek wil schrijven en aanmaken, lijkt me dat lastig tegen te houden. Hierbij ga ik er wel vanuit dat een tweede boek over hetzelfde onderwerp wel een bepaalde eigenheid heeft en niet grotendeels een kopie van een ander boek, dus simpelweg een 2e boek aanmaken in de hoofdnaamruimte lijkt me niet een goede optie. Dat zou op termijn betekenen dat we 100 boeken hebben die vrijwel hetzelfde zijn op een enkele paragraaf na gewijzigd. Het kopiëren van inhoud van Wikibooks mag, conform de licentie met aangave licentie en waarvan het vandaan komt. Op Wikibooks zelf zou je een kopie kunnen opslaan in de gebruikersnaamruimte van de gebruiker die een boek gebruikt. Bovenaan/onderaan zou ik dan vermelden dat de inhoud overgenomen is van een boek uit Wikibooks met link ernaar (vergelijkbaar met [[w:Sjabloon:Bronvermelding Nederlandstalige Wikipedia]] voor het vermelden van waar de tekst in dezelfde Wikipedia-taalversie vandaan kwam). Als een nieuw wikiboek in de hoofdnaamruimte geplaatst wordt, wordt de tekst conform de licentie vrijgegeven en mag eenieder de tekst op zich bewerken. In principe staat iedere pagina op een Wikimedia-wiki onder beheer van de gemeenschap en is er geen eigenaarschap. De plek waar de minste bewerkingen verwacht hoeven te worden is de gebruikersnaamruimte. Voor Wikibooks zou het wel goed zijn als de verbeteringen/uitbreidingen terug komen in het moederboek, zodat anderen er ook wat aan hebben.
::::&quot;''Boeken op Wikibooks bestaan uit een voorpagina, een inhoudsopgave en minimaal twee hoofdstukken (anders kun je er net zo goed een Wikipedia-artikel van maken)''&quot; -&gt; Een lesboek heeft in principe een andere schrijfstijl dan een Wikipedia-artikel, waarbij je verder ook vragen kunt stellen, opdrachten kunt geven, toetsen kunt laten maken.
::::Ik geef zelf les aan een universiteit (in het Engels), waarbij ik de uitleg mondeling doe, maar ik heb op de Engelstalige Wikipedia een pagina aangemaakt die ik gebruik om studenten op te wijzen als het verhaal nog eens rustig willen doorlezen of iets willen opzoeken. Met iedere nieuwe klas voeg er nieuwe voorbeelden en andere informatie aan toe. [[Gebruiker:Romaine|Romaine]] ([[Overleg gebruiker:Romaine|overleg]]) 31 jan 2026 19:22 (CET)

=== Eindconclusies ===
# Er blijft per onderwerp één basisboek/moederboek (per schooltype en klas). Docenten en andere geïnteresseerden kunnen die gebruiken en verbeteren.
# Er kan een kopie van zo'n Wikibook worden gemaakt, die vervolgens wordt aangepast voor de eigen lessen. 
# Het format van de naam van het kopie-/op-maat-boek is: eerst de naam van het moederboek gevolgd door de naam van de school, opleiding of vak zoals dat op de betreffende school wordt gegeven. Bijvoorbeeld: &quot;Besturingssystemen voor CoSy&quot; of Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW&quot;. 
# Wel is een sjabloon nodig voor dergelijke kopieën om te voorkomen dat iedereen ongewenste aanpassingen doet. Zie voor een voorbeeld: [[Besturingssystemen voor CoSy in AD en ICW]]. Als er meer kopie-boeken komen, kan dit worden omgezet in een echt sjabloon.
# Kopieën kunnen vooralsnog gemakkelijk worden gemaakt door op &quot;Bewerken&quot; in het moederboek te klikken en met copy-paste de inhoud in het nieuw Wikibook te kopiëren. 
# Dit zal voorlopig in [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]] als handleiding worden vastgelegd. 
Zonder tegenbericht is deze discussie nu gesloten. --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 feb 2026 10:54 (CET)

:Oké {{Smiley|3}} [[Gebruiker:T.vanschaik|T.vanschaik]] ([[Overleg gebruiker:T.vanschaik|overleg]]) 2 feb 2026 01:41 (CET)

== Artikelen van Pvt pauline op Wikipedia ==
Op Wikipedia loopt een project waarbij het plan is om alle (resterende) artikelen van [[w:gebruiker:Pvt pauline]] in één keer (botmatig) te verwijderen. Een deel is al weg, over de rest (nog &lt;del&gt;2014&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;1995&lt;/ins&gt;) loopt tot 16 februari 2026 6.00 uur CET een [[w:Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline|stemming]]. Bij Opmerkingen -&gt; Achtergrond op die pagina staan de redenen. Als de meerderheid van de stemmers ''voor'' is zijn er nog 28 dagen om eventueel pagina's naar Wikibooks te importeren, en dat is dan ook de reden dat ik dit schrijf; op [[w:Overleg Wikipedia:Stemlokaal/Methodiek voor het verwijderen van de overgebleven artikelen van Pvt pauline]] werd gevraagd of dat mogelijk was, ik heb als eerste reactie iets als &quot;ja, mits...&quot; etc. geschreven.

Het gaat om:
*8 á 900 golfers, zie bv. [[w:Categorie:Golfer naar nationaliteit]]
*honderden golfbanen en -toernooien
*vele gebouwen in Den Haag
*artikelen over plaatsen en mensen tijdens WO II
Al met al is er heel veel tijd en moeite in gestoken, en ik kan het slecht zetten dat dat waarschijnlijk allemaal gaat verdwijnen. Wat het extra pijnlijk maakt is dat Pvt pauline inmiddels niet meer onder ons is...

Vanwege persoonlijke interesse &lt;del&gt;zou ik bv. deze pagina's willen behouden&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;heb ik inmiddels de volgende pagina's geïmporteerd&lt;/ins&gt;:
*[[w:Gibraltar tijdens de Tweede Wereldoorlog]]
*[[w:Kweekschool voor de Zeevaart (Amsterdam)]]
*&lt;del&gt;een aantal&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;7&lt;/ins&gt; historische schepen, oa.:
**[[w:François (schip, 1869)]]
**[[w:Hoff van Zeelandt (schip, 1642)]]
**[[w:Prinses Beatrix (schip, 1939)]]
en wat dies meer zij.

De actuele lijst: [[w:Categorie:Wikipedia:Nog na te lopen artikel van Pvt pauline]]

De problemen:
*ik zie deze collectie typische ''wikipedia-pagina's'' nog geen ''boek'' worden
*het aantal pagina's is zo groot dat handmatig importeren ondoenlijk is
*ook als dat door een bot gedaan wordt (als dat al mogelijk is) moeten alle pagina's nog bekeken, geredigeerd, gecategoriseerd en hernoemd worden, om van de vele rode links nog maar te zwijgen...

Wie is ook geïnteresseerd en bereid er tijd in te steken? NB Na het importeren is er geen tijdsdruk meer; de pagina's komen in naamruimte &quot;Transwiki&quot; en kunnen dan stuk voor stuk bewerkt worden. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 11 feb 2026 22:44 (CET)

Update: 
* De inhoud van de genoemde 1995 artikelen is gedownload. Helaas is het bestand te groot om hier te publiceren, importeren kan niet, en uploaden als *.xml-bestand is niet toegestaan. Ik probeer een oplossing te verzinnen...
* Op [[Wikibooks:Lijst van artikelen van Pvt pauline op nl.wikipedia|deze pagina]] staat wel een lijst van alle titels.
- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 feb 2026 01:44 (CET)

== archive.today ==
&quot;''In January 2026, archive.today added code into its website in order to perform a distributed denial-of-service attack against a blog. Some archives have also been altered. On 20 February, English Wikipedia became the first Wikimedia site to deprecate the archive service. Other communities are still discussing this issue. ''&quot; (van [[m:archive.today incident]]).

Uit voorzorg heb ik – vooruitlopend op de verwachte volgende discussie – links naar archive.today verwijderd, en de URL toegevoegd aan het spamfilter. 

Zie ook:
* [[w:archive.today|Wikipedia]] {{Nl}}
* [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|Wikipedia]] {{En}}
* [https://arstechnica.com/tech-policy/2026/02/wikipedia-bans-archive-today-after-site-executed-ddos-and-altered-web-captures/ arstechnica.com] {{En}}

Gaarne uw commentaar. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 12 mrt 2026 00:09 (CET)

== 8! ==
Van de 77. Op [[m:Wikibooks/Table/nl]]. Sinds vandaag. En daar mogen we best een beetje trots op zijn. '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 23 mrt 2026 17:53 (CET)

:Een schouderklopje dus. Verdiend! [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 23 mrt 2026 18:00 (CET)

==10.000!==
En weer een mijlpaal: dankzij één van de subpagina's van het boek [[Informatievoorziening]] door [[User:JopkeB|JopkeB]] heeft de Nederlandstalige Wikibooks nu ruim [[Speciaal:Statistieken|10.000 pagina's]] die aan alle voorwaarden voldoen. Dat is, gezien het niet bepaald grote taalgebied van het Nederlands, niet gering! '''{{Larger|:-)}}''' - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 mrt 2026 19:30 (CEST)

:Wow! Dank. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 30 mrt 2026 07:17 (CEST)
::Dat is al mooi! Heb er tot mijn verwondering zelf blijkbaar al [https://xtools.wmcloud.org/pages/nl.wikibooks.org/J.Grandgagnage 1068] op mijn actief {{Smiley}} [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 30 mrt 2026 23:43 (CEST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Board of Trustees Approves Closure of Wikinews&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Following [[:m:Public consultation about Wikinews|extended discussions]] within the Wikimedia movement about the Wikinews long-term sustainability, levels of community activity, and the availability of reliable news coverage on other platforms, the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation has [[:m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|approved the closure]] of Wikinews.&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin: 0 2em;&quot;&gt;
Google-vertaling:&lt;br&gt;
'''Het bestuur van de Wikimedia Foundation keurt de sluiting van Wikinews goed'''&lt;br&gt;
Na uitgebreide discussies binnen de Wikimedia-beweging over de duurzaamheid van Wikinews op de lange termijn, de mate van activiteit binnen de community en de beschikbaarheid van betrouwbare nieuwsberichten op andere platforms, heeft het bestuur van de Wikimedia Foundation de sluiting van Wikinews goedgekeurd.
&lt;/div&gt;

Lees verder [[m:Wikimedia_Foundation_Board_noticeboard#Board_of_Trustees_Approves_Closure_of_Wikinews|op meta.wikimedia.org]].{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 30 mrt 2026 20:55 (CEST)

:Oeps, die had ik niet zien aankomen. Als ze aan Wikibooks en/of Wikivoyage toekomen om te stoppen (ook elk slechts een handvol editors per maand, maar wel meer raadplegers), kunnen we altijd nog voorstellen om beide samen te voegen (Wikivoyage als Wikibook ''Reizen ''of iets dergelijks); uitdaging is dan nog wel om beide culturen samen te voegen (Wikivoyage is veel strenger, daar kun je het bijna nooit goed doen, wat het plezier in bijdragen belemmert). [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 10:25 (CEST)

::Zo'n ingrijpende maatregel had ik ook niet verwacht. Ik heb me wel al eens afgevraagd hoe zinvol zo'n project kan zijn, als je de inhoud toch moet vergaren vanuit andere nieuwsbronnen, en je dus eigenlijk altijd achterloopt. 't Lijkt me ook moeilijk te bepalen welke onderwerpen interessant zijn. Of zou je je moeten beperken tot nieuwsberichten met &quot;eeuwigheidswaarde&quot;? Dan denk ik toch eerder aan een nieuwe alinea op Wikipedia, die er dan waarschijnlijk toch al een artikel over heeft. En dan is er nog het probleem van onderbezetting, Wikinews heeft eigenlijk altijd al te weinig actieve medewerkers gehad om echt bovenop het nieuws te kunnen zitten, en voor een nieuwssite lijkt me dat toch een eerste vereiste. Enfin, toch jammer dat het ophoudt, en het spijt me vooral voor al die mensen die er al met al, in de loop der jaren, heel veel tijd ingestoken hebben. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 14:41 (CEST)
:::Tenzij... Nee, dat zal toch niet? Hoewel... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 apr 2026 12:22 (CEST)
::::Als je mijn reactie bedoelt: je weet het maar nooit. Het gebruik van AI ontwikkelt zich razendsnel waardoor zelfs de Nederlandstalige Wikipedia veel minder geraadpleegd wordt en er ook minder donaties zijn (las ik pas in een interview). Persoonlijk vind ik het een kwetsbare situatie dat er één &quot;hoofd-moderator&quot; is, twee andere moderators met veel minder edits (géén verwijt! het is de situatie en ik ben blij dat er überhaupt nog twee achtervangen zijn) en minder dan 25 [[Speciaal:ActieveGebruikers|andere actieve gebruikers/editors]] waarvan het merendeel slechts 1-4 handelingen heeft verricht in de afgelopen maand. In organisaties die op de kleintjes moeten letten (bedrijven, organisaties met beperkte budgetten), zal men dan al snel naar oplossingen gaan zoeken. Nu zal het hier voorlopig niet zo'n vaart lopen (ik zag dat de betreffende projectgroep inmiddels is opgeheven), maar toch iets om in het achterhoofd te houden. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 apr 2026 16:58 (CEST)

:::::Eens, maar ik vrees niet voor het voortbestaan; deze wiki heeft veel en interessante content en ''leeft''. Of en in welke mate AI concurrentie oplevert is iets waar ik me geen zorgen over wens te maken: we hebben er toch geen invloed op.
:::::Mijn &quot;tenzij...&quot; werd veroorzaakt door de gedachte dat het wel eens een 1 aprilgrap zou kunnen zijn, maar dat kon ik gisteren natuurlijk niet schrijven.
:::::Er bestaat niet zoiets als een &quot;hoofd-moderator&quot;. Nl-Wikibooks heeft [[Wikibooks:Moderator|&lt;del&gt;7&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;5&lt;/ins&gt; sysops]], waarvan er 2 tevens &quot;bureaucraat&quot; zijn (Ellywa en /me), maar dat is een bitje waar ik VZVIW nog nooit gebruik van heb hoeven maken. &lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;(NB gecorrigeerd van 7 naar 5: MADe en KKoolstra stonden ten onrechte nog op de lijst) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 16:27 (CEST)&lt;/span&gt;
:::::Op de &lt;s&gt;man&lt;/s&gt; vrouw af gevraagd: wil jij ook moderator worden? Ik weet dat het je eerder gevraagd is, maar misschien kijk je er nu anders tegenaan? {{Nowrap|- [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 apr 2026 13:44 (CEST)}}
::::::Ja, dat is ook beter, om je geen zorgen te maken over iets waar je toch geen invloed op hebt. 
::::::Dank voor de uitnodiging om moderator te worden, maar mijn ambities zijn nog steeds niet veranderd. Laat mij maar content maken en af en toe iets aandragen dat weg kan of beter kan. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 2 apr 2026 17:00 (CEST)
:::::::Zo denk ik er ook over. Voor onderhoudstaken zijn er voor dit kleine project al voldoende mensen die dat ter harte nemen, maar contentschrijvers zoals jij zijn erg dun gezaaid. Die kun je best hun ding laten doen zonder extra belasting. [[Gebruiker:J.Grandgagnage|Jules]] ([[Overleg gebruiker:J.Grandgagnage|overleg]]) 2 apr 2026 18:00 (CEST)
:::::::Goed, ik respecteer dat. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 apr 2026 10:11 (CEST)

== Over commons... ==
In de afgelopen twee weken zijn op '''commons''' vier van de '''afbeeldingen''' die ik volgde – waarvan er drie op nl.wikibooks en een op Wikivoyage gebruikt werden – '''verwijderd'''. In één geval was deze genomineerd wegens &quot;AI-slop&quot;, en de sysop-van-dienst ging daar gewoon in mee. Een andere was zogezegd &quot;van slechte kwaliteit&quot;. Nou, zo weet ik er nog wel een paar duizend...&lt;br&gt;
De policy, die toch vastgelegd is op oa. [[c:COM:INUSE]], wordt dus door sommige arrogante sysops gewoon genegeerd. Protesteren helpt ook niet, als je al een reply krijgt kun je tussen de regels door lezen &quot;''wij maken hier de dienst uit''&quot;.&lt;br&gt;
Ergo: vertrouw niet blindelings op commons, en bewaar vooral een kopie van je uploads ''voor het geval dat''... - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 15:59 (CEST)

:Wellicht kun je ze terug laten zetten, zie [[c:Commons:Undeletion requests]]. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 31 mrt 2026 17:43 (CEST)
::Ik ben admin op Commons, als je de links geeft naar de verwijderde foto's of naar de deletion requests, kan ik er in elk geval naar kijken. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 31 mrt 2026 18:05 (CEST)
:::Het gaat om:
::*[[:Bestand:Socrates looks a itself as a child.png]] - nu lokaal geupload, De Wikischim had zelf nog een kopie
::*[[:Bestand:Unconscience learning.png]] - idem, ik had een kopie op iets lagere resulutie
::*[[:Bestand:Social isolation.jpg]] - (nl.wiktionary) verwijderd, ondanks COM:INUSE &quot;''and despite a decision to keep this picture per COM:INUSE last year''&quot; ; een expliciet verzoek om deze te herstellen wordt afgedaan met ''&quot;Make the request at COM:UDR and let the community decide''&quot;; de arrogantie... :-(
::::de vierde kan ik niet vinden, omdat mijn volglijst op commons al een paar weken kapot is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:22 (CEST)
::Een verzoek om ze terug te laten zetten wordt waarschijnlijk door dezelfde figuren beoordeeld en is dus bij voorbaat kansloos. Het is ook geen nieuw fenomeen, heeft in de afgelopen jaren al vaker plaatsgevonden, alleen gaat het nu om een handvol in korte tijd. Het begon met ene [[user:Dronebogus]], die - heel geniepig - eerst op alle wiki's de afbeeldingslinks verwijderde. Als zulke mensen voet aan de grond krijgen is er geen bestand meer veilig. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 31 mrt 2026 19:36 (CEST)
:::Inmiddels heb ik ernaar gekeken, en de drie die je noemde waren alledrie AI gegenereerde afbeeldingen. Dat wordt ontmoedigd op Commons. Je hebt twee ervan inmiddels lokaal geplaatst. De derde kan je hier nog zien: https://www.linkedin.com/pulse/what-five-days-without-my-phone-taught-me-laurie-wiegler-4vzre/. Als je wilt kan ik die hier ook nog neerzetten. Maar persoonlijk houd ik ook niet van AI afbeeldingen. Hebben we hier al beleid voor ontwikkeld? Ik denk dat we van boekauteurs mogen verwachten dat ze een duidelijk bijschrift geven dat het gaat om een AI afbeelding, als ze het al willen toepassen. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 4 apr 2026 01:50 (CEST)
::::Ha, dank je! Ik heb het doorgegeven aan Lotje, die er op nl.wiktionary mee [https://nl.wiktionary.org/w/index.php?title=mobieletelefoonverslaving&amp;diff=prev&amp;oldid=4988494 bezig] was, hopelijk kan ze er iets mee aanvangen.
::::*Ik ben ook geen fan van AI en vind mn. die laatste ook geen fraaie plaat, maar als een auteur ervoor kiest is het niet aan mij om dat af te keuren. Dat de mods op commons zich dat recht wel toeëigenen vind ik nogal benauwend... Vooral als je bedenkt dat zulke besissingen invloed kunnen hebben op de inhoud van ''alle'' wiki's in ''alle'' talen!
::::*nl.wikibooks heeft hier voorzover ik weet nog geen beleid voor, [[Help:Afbeeldingen]] zegt er ook niets over. Ik voel me niet geroepen om regels betr. het gebruik van AI te gaan opstellen, maar denk wel dat een paar richtlijnen nuttig zouden kunnen zijn. Zou jij een voorstel willen doen? - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 apr 2026 09:03 (CEST)
Dit verhaal heeft nog een staartje, zie [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Administrators%27_noticeboard/User_problems#COM:INUSE_not_a_suicide_pact? hier] - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 13 apr 2026 09:43 (CEST)

:@[[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] Op je vraag nog over een voorstel. Ik zou het gebruik van AI niet willen verbieden, maar toestaan als het nuttig is voor ons educatieve doel. Wat denk je van zoiets als dit:
::Het gebruik van sterk bewerkte of kunstmatig gegenereerde afbeeldingen (met AI of andere tools) wordt niet aangemoedigd, tenzij deze een duidelijk educatief doel hebben. Als een afbeelding de indruk kan wekken dat deze de werkelijkheid afbeeldt, maar in feite kunstmatig gegeneerd is, moet dit duidelijk in het bijschrift bij de afbeelding vermeld worden, met bijvoorbeeld de tekst ''Afbeelding gemaakt met AI.''
:[[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:45 (CEST)
::P.S. Het educatieve doel komt overeen met een van de doelstellingen van Commons. Ik verwijder daar regelmatig afbeelding zonder educatief doel, zoals fantasie wapenschilden. Maar In use geldt ook uiteraard. Het kan schuren.  [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 13 apr 2026 12:48 (CEST)
:::Ik sluit me aan bij je voorstel. Beleid maken is niet mijn ding... Wat commons betreft vind ik dat COM:INUSE heilig zou moeten zijn. Zeker als het niet gaat om zomaar-een-illustratie bij een artikel op wp, maar een afbeelding die ''door de auteur'' van een ''boek'' speciaal voor dat doel gemaakt is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 15 apr 2026 01:24 (CEST)

== Wikinews wordt gesloten ==
:&quot;All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added.&quot; - [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Lees verder...]]{{En}} - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 6 apr 2026 20:07 (CEST)

== Nodig je oud-collega’s uit voor het verjaardagsfeest van Wikipedia ==

[[File:Header Wikipedia 25 jaar 02.png|thumb]]

Beste Wikibooks-collega,

Als het goed is, staat het al in je agenda voor zaterdag 20 juni 2026, het verjaardagsfeest van Wikipedia.  

Kom jij op het feest in Utrecht? Als gebruiker op Wikibooks ben je ook van harte welkom. En zou je het leuk vinden als je dan niet alleen huidige collega’s kan ontmoeten, maar ook mensen van vroeger? Mensen die je de laatste jaren niet meer ziet? Ook door hen zijn Wikipedia en Wikibooks gegroeid en sterk geworden. Help jij mee om hen uit te nodigen voor het feest, zodat we samen kunnen proosten op de toekomst?

Ik zou je daarom willen vragen om oud-collega’s, mensen die de Nederlandstalige Wikipedia of Wikibooks om wat voor reden dan ook verlaten hebben, uit te nodigen. Mensen met wie jij het goed kon vinden. Heb je een mailadres? Stuur zo iemand een persoonlijk mailtje, waarin je zegt hoe leuk je het zou vinden als die persoon komt. [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Voorbeeld e-email|Hier]] kan je een voorbeeldmail vinden, maar pas het vooral aan, zodat het persoonlijk wordt. Heb je geen mailadres, dan kan je het natuurlijk ook sturen via de overlegpagina van die persoon, maar er bestaat natuurlijk een grote kans dat die niet gelezen wordt. 

Heb je inspiratie nodig wie je wil uitnodigen? Dan hier wat tips:
*Kijk in de geschiedenis van je eigen overlegpagina. Wie heeft jou welkom geheten? Wie heeft je aangemoedigd?
*Kijk op de pagina met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Jubileumster|jubilea]] of op de andere pagina’s met [[:w:nl:Wikipedia:Sterren voor bewezen diensten/Inzet voor de inhoud van de encyclopedie|Wikipedia-sterren]]; zijn er mensen die je mist de laatste tijd?
*Kijk naar je oudste boeken of modules: wie heeft die destijds verbeterd of aangevuld?
*Kijk wie er allemaal vertrokken zijn via [https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Speciaal:VerwijzingenNaarHier/Sjabloon:Vertrokken&amp;namespace=2&amp;limit=500 het sjabloon &quot;vertrokken&quot;]. 
*En zoek natuurlijk in je eigen mailarchief met wie je ooit gecorrespondeerd hebt.

Het is handig als je [[:w:nl:Wikipedia:Feestjaar 2026/uitnodiging#Uitgenodigd|hier aangeeft]] met welke Wikimediaan of Wikiboekenschrijver jij contact hebt opgenomen. Dan ontvangt de persoon niet al te veel dubbele uitnodigingen. 

N.B. Van iedereen die deelneemt aan dit evenement wordt verwacht dat zij het Beleid Vriendelijke Ruimtes respecteren. Je kunt er [https://nl.wikimedia.org/wiki/BVR_-_startpagina hier] meer over lezen.

P.S. Heb jij je zelf nog niet aangemeld? Je kan je [https://nl.wikimedia.org/wiki/Verjaardagsfeest_Wikipedia_25_jaar! hier nog inschrijven]. 

Dank je wel alvast en hopelijk tot ziens 20 juni! Met feestelijke groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 12 apr 2026 21:38 (CEST)

== Sjabloon:Portalen ==
Op [[Sjabloon:Portalen]] ontbreken nog &lt;del&gt;twee&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;vier&lt;/ins&gt; icoontjes (voor &quot;Onderwijs&quot; en &quot;Esoterie&quot;), die heb ik ook in [[c:Category:Wikipedia_portal_icons,_SVG]] niet kunnen vinden. Help, please? ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 19 apr 2026 14:03 (CEST)

== [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice] ==
Ik heb op grond [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons_talk:Project_scope#Proposal:_clarify_relationship_between_COM:INUSE_and_actual_practice hiervan] de [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=MediaWiki%3AUploadtext&amp;diff=424936&amp;oldid=400493 bestanden uploaden] instructie aangepast [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 1 mei 2026 12:31 (CEST)
*Akkoord. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 mei 2026 16:36 (CEST)

== Over commons, hoofdstuk nummer zoveel... ==
Ik zag een scheve foto, en plakte er een rotate-sjabloon op. Daar kreeg ik een paar zeer kritische vragen over, of dat nou wel nodig was, en waarom ik het verkeerd ingevuld had (niet, dus). En net toen ik dat uitgelegd had (het voelde alsof ik mijn actie moest ''verdedigen''), werd de afbeelding ter verwijdering genomineerd omdat het AI zou zijn (ik zie het er echt niet in). Commons lijkt steeds meer een ''vijandige'' omgeving, in plaats van de ''dienstverlenende'' die het zou moeten zijn. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 5 mei 2026 14:07 (CEST)

:En zeer vijandig naar AI toe terwijl de bedrijven daarachter (zie &quot;Announcing New Wikimedia Enterprise Partners for Wikipedia’s 25th Birthday&quot;) misschien straks de redding voor commons zijn en andere Wikimedia projecten zijn ;) [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 6 mei 2026 09:11 (CEST)
::Commons is streng op auteursrechten en authenticiteit. AI schendt beide en daarom zijn ze er niet dol op. En je kunt zien of iets AI is als het om een recent bestand gaat zonder Exif-/Metadata-gegevens met gegevens over camera, belichtingstijd, etc.. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 7 mei 2026 08:02 (CEST)
:::Ah dank je wel JopkeB voor deze heldere uitleg. Dan begrijp ik in ieder geval hun vijandigheid beter. Met vriendelijke groet [[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] ([[Overleg gebruiker:BeeBringer|overleg]]) 7 mei 2026 08:39 (CEST)
::::Maar het ontbreken van Exif data mag nooit als ''bewijs'' worden aangevoerd, en ik ben bang dat dat nu (gemakshalve?) wel gebeurt. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 7 mei 2026 10:42 (CEST)</text>
      <sha1>0k8cmm8zgrw82f3sy3ki3eltnxuioli</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Microsoft Word/Koptekst en voettekst</title>
    <ns>0</ns>
    <id>222</id>
    <revision>
      <id>425112</id>
      <parentid>221625</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T18:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>lf</comment>
      <origin>425112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1630" sha1="9fddbdrx5oq1zfha9yb8rs2072hgcl8" xml:space="preserve">[[Microsoft Office|Microsoft Office]] | [[Microsoft Word|Word]]&lt;br&gt;
&amp;nbsp;&lt;br&gt;
&amp;nbsp;&lt;br&gt;
Een kop- en/of voettekst wordt vaak gebruikt in grote bestanden om bijvoorbeeld aan te geven wie de auteur was en wat de datum was van het bestand.&lt;br&gt;
Om een kop/voettekst te maken klik je in MS Word op ''Beeld - Koptekst en voettekst''.&lt;br&gt;
Er verschijnt nu automatisch een kadertje waarbinnen je tekst kan gaan typen. De hier getypte tekst zal dan op elke pagina van het document worden weergegeven.&lt;br&gt;
Wil je echter bepaalde informatie in de kop/voettekst alleen op pagina 1 weergeven en op de overige pagina's alleen een deel van deze informatie (bijvoorbeeld de paginanummering) dan is dat ook mogelijk:&lt;br&gt;
In de werkbalk van de kop/voettekst die je automatisch voor je krijgt als je een kop/voettekst wilt invoeren moet je dan op het 'boek'-icoontje klikken (pagina-instelling). De pagina-instelling is ook te vinden onder: ''Bestand - Pagina-instelling''&lt;br&gt;
Nu vink je onder het tabblad '''indeling''' de regel ''Eerste pagina afwijkend'' aan.&lt;br&gt;
Als je nu weer teruggaat naar je document kan je een aparte kop/voettekst maken op de eerste pagina, die afwijkt van de kop/voettekst op overige pagina's.&lt;br&gt;
Onder het tabblad '''AutoTekst-fragment invoegen''', welke ook in de kop/voettekst werkbalk te vinden is, vind je vaak gebruikte zaken die je in de voettekst zou kunnen gebruiken.&lt;br&gt;
Soms zou je een autotekstfragment willen invoegen, dat niet bestaat. Die zijn wel zelf te creëren. Meer over het maken van een AutoTekst-fragment vind je onder [[Microsoft Word/AutoTekst-fragment maken|AutoTekst-fragment maken]].
{{Sub}}</text>
      <sha1>9fddbdrx5oq1zfha9yb8rs2072hgcl8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Programmeren in Java/Basis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2809</id>
    <revision>
      <id>425115</id>
      <parentid>413163</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T18:32:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>lf</comment>
      <origin>425115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17565" sha1="roy6gxwgnrwo678zvw49pydfhwl1rwm" xml:space="preserve">{{Programmeren in Java|Deel=Basis}}
In dit hoofdstuk zullen we de absolute basis van de Java-syntaxis onder de loep nemen. We gaan nog niet te diep in op het gebruik van alles, we zullen ons bezig houden met zeer rudimentaire programma's. De absolute basis van het programmeren in Java dus!

==Hallo wereld==
We gaan nu ons eerste Java-programma schrijven, en zo leren werken met de compiler. Hoe je de compiler moet installeren vind je in het hoofdstuk [[Programmeren in Java/Installatie|Installatie]].

Typ onderstaande code in (let op de hoofdletters, Java is hoofdlettergevoelig). Dit moet gebeuren in een programma dat de code als een tekstbestand opslaat. In Windows is dit bijvoorbeeld Kladblok. In Mac kan je TextEdit gebruiken. Sla de code op in een bestand met de naam ''Hallo.java''.

&lt;syntaxhighlight lang=java line&gt;
public class Hallo {
    public static void main(String[] args) {
        System.out.println(&quot;Hallo wereld!&quot;);
    }
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;

===Compileren===
Wanneer je vanuit een commandolijn-omgeving (DOS-prompt, UNIX-shell, Windows: Start &gt; Run &gt; typ &quot;cmd&quot; ...)(In Windows 8 krijg je toegang tot de opdracht Uitvoeren door te drukken op de toets met het Windows-logo + R.) werkt, ga je nu naar de map waar het bestand ''Hallo.'''java''''' staat. Daar typ je het volgende commando:

&lt;pre&gt;
javac Hallo.java
&lt;/pre&gt;

Dit zou normaal geen fouten mogen geven (als je compiler goed geïnstalleerd werd). In de map zou nu een bestand met de naam ''Hallo.'''class''''' moeten staan. Dit bestand is het klassebestand (''class file'') met daarin de bytecode van ons &quot;Hallo Wereld&quot;-programma. &quot;java'''c'''&quot; is de java-'''c'''ompiler.

===Uitvoeren===
Om de bytecode uit te voeren gebruik je het programma &quot;java&quot;. Dit programma leest de bytecode in en voert deze uit:

&lt;pre&gt;
java Hallo
&lt;/pre&gt;

Je voert dus de naam van de klasse in zonder .class-extensie.
Dit zou als resultaat &quot;Hallo wereld!&quot; in de ''console'' moeten afdrukken.

Indien je een IDE of iets dergelijks gebruikt en je slechts heel even een schermpje ziet voorbijflitsen, start je toch best via een ''command line shell'' of zoek je naar instellingen om dit venster open te houden.

===Bespreking===
Ik herneem even de code voor het gemak:

&lt;syntaxhighlight lang=java line&gt;
public class Hallo {
    public static void main(String[] args) {
        System.out.println(&quot;Hallo wereld!&quot;);
    }
}
 &lt;/syntaxhighlight&gt;

Op regel 1 maken we een nieuwe klasse aan. Met &lt;kbd&gt;public&lt;/kbd&gt; geven we aan dat de klasse publiek zichtbaar is; zo'n klasse moet in een bestand zitten met dezelfde naam, gevolgd door .java. In dit geval dus ''Hallo.java''. Meer over klassen vind je in het hoofdstuk [[Programmeren in Java/Klassen|Klassen]].

Op regel 2 zie je de ''signatuur'' voor de main-methode. Dit is de instapmethode, je programma begint altijd met deze methode (later meer over methodes).

Op regel 3 roepen we een methode op uit de Java {{Wp| Application programming interface|API}}, namelijk de methode println. Deze drukt de meegegeven tekst af in de console. De tekst die je meegeeft moet tussen haakjes en tussen aanhalingstekens. In plaats van tekst kan je ook variabelen afdrukken. Daarvoor moet je de naam van de variabele die je wilt afdrukken tussen de haakjes zetten, zonder aanhalingstekens.

Regel 4 en 5 sluiten respectievelijk de main-methode en de klasse Hallo terug af. Dit is verplicht. '''Tip:''' Het is een goede gewoonte om wanneer je het begin van bijvoorbeeld een methode schrijft ook onmiddellijk de afsluitende accolade te schrijven. Als je een {{Wp|Integrated_development_environment|IDE}} gebruikt, wordt dit vaak voor je gedaan.

==Primitieve variabelen==
Nu willen we toch graag wat meer doen dan enkel een tekst weergeven. We zullen ons eerste programma een beetje opfleuren met een wiskundige berekening met veranderlijken:

{{Code
| Taal=Java
| Titel=Hallo.java
| Code=&lt;syntaxhighlight lang=java line&gt;
public class Hallo {
    public static void main(String[] args) {
        int a;
        int b;
        int c;
        a = 1;
        b = 2;
        c = a + b;
        System.out.println(&quot;1 + 2 = &quot; + c);
    }
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
}}

Op regel 3 tot 5 maken we drie variabelen aan met respectievelijk de namen a, b en c. Dit doen we via het sleutelwoord ''int'', wat de afkorting is voor '''''int'''eger''. Dit sleutelwoord bepaalt welk soort variabele we aanmaken. Het aanmaken van een variabele noemen we '''''declareren'''''. Het vertelt de compiler dat we een variabele gaan gebruiken met een bepaalde naam en van een welbepaald type. Het declareren van variabelen is in Java verplicht. Als dat niet gebeurt, dan levert dat een foutmelding op tijdens het compileren. 

We kunnen nog op een andere manier een reeks variabelen van hetzelfde type declareren door regel 3 tot 5 te schrijven als:

{{Code
| Taal=Java
| Titel=Fragment uit Hallo.java
| Code=&lt;syntaxhighlight lang=java&gt;int a, b, c;&lt;/syntaxhighlight&gt;
}}

Deze laatste manier zorgt voor iets compactere code, maar is verder identiek.

Op regel 6 en 7 geven we zowel de variabele a als b een waarde. Men mag niet eender wat na het gelijkaanteken zetten (zie verder). De actie die we ondernemen heet '''''initialiseren''''' omdat we voor de eerste keer de variabelen een waarde toekennen. Het gelijkaanteken noemen we de ''toekenningsoperator'' en lees je best als &quot;wordt&quot; (en niét als &quot;is&quot;).

Op regel 8 initialiseren we de variabele c. Niet met een door ons bepaalde waarde maar met de som van de twee variabelen a en b. Het plus-teken is een ''wiskundige operator''.

Op regel 9 tonen we een tekst op het scherm zoals we eerder al deden. Deze tekst is &quot;1 + 2 = &quot;. Daarna schrijven we een plus-teken. Dit keer is de plus geen wiskundige operator maar een speciale &quot;concatenatie&quot;-operator die voor het aaneenzetten van tekst wordt gebruikt (zie het hoofdstuk over [[Programmeren in Java/Strings|stringbewerkingen]]). 

In Java zitten een paar vaste sleutelwoorden zoals ''int'' die bepaalde types van variabelen aangeven. Variabelen die niet meer doen dan één bepaalde waarde bewaren noemen we ''primitieve variabelen''. Welke typen deze waarden kunnen aannemen zijn door Java gedefinieerd en de programmeur kan er geen nieuwe bijmaken. Er zijn in totaal negen primitieve typen. Iedere soort staat voor een eigen type. Hieronder zie je alle primitieve typen:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Sleutelwoord
! Betekenis
! Aantal bits
! Bereik
! Voorbeeld
|-
| boolean
| {{Wp|Booleaanse operator|booleaanse waarde}}
| 1
| ''true'' of ''false''
| &lt;kbd&gt;boolean a = true;&lt;/kbd&gt;
|-
| byte
| heel klein {{Wp|Geheel getal|geheel getal}}
| 8
| −128 (−2&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt;) tot 127 (2&lt;sup&gt;7&lt;/sup&gt; − 1)
| &lt;kbd&gt;byte b = 8;&lt;/kbd&gt;
|-
| char
| {{Wp|Karakter (informatica)|karakter}}
| 16
| Alle {{Wp|Basic Multilingual Plane|BMP}}-tekens en {{Wp|UTF-16|surrogaatparen}}
| &lt;kbd&gt;char c = 'a';&lt;/kbd&gt;
|-
| short
| klein geheel getal
| 16
| −32768 (−2&lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt;) tot 32767 (2&lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt; − 1)
| &lt;kbd&gt;short d = 658;&lt;/kbd&gt;
|-
| int
| geheel getal
| 32
| −2147483648 (−2&lt;sup&gt;31&lt;/sup&gt;) tot 2147483647 (2&lt;sup&gt;31&lt;/sup&gt; − 1)
| &lt;kbd&gt;int e = 2000000;&lt;/kbd&gt;
|-
| long
| groot geheel getal
| 64
| −2&lt;sup&gt;63&lt;/sup&gt; tot 2&lt;sup&gt;63&lt;/sup&gt; − 1
| &lt;kbd&gt;long f = 220000000;&lt;/kbd&gt;
|-
| float
| reëel getal
| 32
| ±0,14 × 10&lt;sup&gt;−64&lt;/sup&gt; tot ±0,34 × 10&lt;sup&gt;39&lt;/sup&gt;
| &lt;kbd&gt;float g = 89.567;&lt;/kbd&gt;
|-
| double
| reëel getal (dubbele precisie)
| 64
| ±0,49 × 10&lt;sup&gt;−325&lt;/sup&gt; tot ±0,18 × 10&lt;sup&gt;309&lt;/sup&gt;
| &lt;kbd&gt;double h = 1000.987;&lt;/kbd&gt;
|-
| void
| niets
| -
| -
| &lt;kbd&gt;void methode() { }&lt;/kbd&gt;
|}

Variabelen verschillen onderling van formaat, zo zijn er variabelen voor letters (ASCII-karakters), voor gehele getallen (bijvoorbeeld ''int''), voor kommagetallen (''double''), ...

Ze verschillen daarbij ook nog in de hoeveelheid {{Wp|bit|bit}}s ze in het geheugen innemen. Een gewone ''int'' bevat bijvoorbeeld 32 bits ofwel 4 {{Wp|byte|byte}}s. Andere gehele types zoals bijvoorbeeld ''short'' zijn 16 bits, of ''long'' (64 bits) groot. Wanneer je grote getallen wilt opslaan, kun je bijvoorbeeld beter een variabele van het ''long''-type gebruiken dan van ''short''. Je denkt hier het best altijd eerst even over na, zodat je niet overbodig veel ruimte inneemt (ook al is deze maar enkele bytes groter).

Het primitieve type ''void'' is speciaal. Deze wordt niet gebruikt voor variabelen, maar is alleen om aan te duiden dat een methode niets teruggeeft (zie later). We zullen hem niet direct nodig hebben, onthoud enkel dat het eigenlijk staat voor ''niets''.

==Operatoren==
In Java laat een operator je toe (wiskundige) bewerkingen uit te voeren met variabelen. We onderscheiden drie grote groepen operatoren: rekenkundige (+, -, *, /, %), logische (&amp;&amp;, ||, !) en relationele (&gt;, &lt;, ==). Daarnaast hebben String-objecten nog een speciale &quot;+&quot; operator ter beschikking waarmee je verschillende Strings tot één String kunt &quot;concateneren&quot; (aaneenschakelen). 

De meeste operatoren doen bewerkingen op twee variabelen, dit noemen we ''binaire'' operatoren. Er zijn er ook die op één variabele werken, de zogenaamde ''unaire'' operatoren. Er zijn slechts vier unaire rekenkundige operatoren: &quot;+&quot; en &quot;-&quot; als toestandsteken en &quot;++&quot; en &quot;--&quot;, waarover later meer.

We zijn al drie (binaire) operatoren tegengekomen: De speciale String &quot;+&quot; operator, de rekenkundige &quot;+&quot; operator en de &quot;=&quot; operator die een waarde toekent aan een variabele. Hieronder volgt een lijstje van alle operatoren en een voorbeeld van hun gebruik. Let erop dat je meestal verschillende operatoren tegelijk gaat gebruiken (bv. a = b + c;).

Alle operatoren in Java:
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Soort
! Type
! Symbool
! Betekenis
! Voorbeeld
! Resultaat van het voorbeeld
|-
| Rekenkundig
| Binair
| =
| Een waarde toekennen aan een variabele
| a = 5;
| De variabele a (eerder gedeclareerd) krijgt waarde 5
|-
| Rekenkundig
| Binair
| +
| Waarden/Variabelen bij elkaar optellen
| b = a + 1;
| De variabele b krijgt de waarde van (a + 1), hier dus 6
|-
| Rekenkundig
| Binair
| -
| Waarden/Variabelen van elkaar aftrekken
| c = b - a;
| c krijgt de waarde van het verschil tussen b en a, hier dus 1
|-
| Rekenkundig
| Binair
| *
| Vermenigvuldigen
| d = c * 5;
| d krijgt de waarde van c vermenigvuldigd met 5, hier dus 5
|-
| Rekenkundig
| Binair
| /
| Quotient, deling
| e = d / 10;
| e krijgt de waarde van d gedeeld door 10, hier 0 of 0.5 (afhankelijk van de types)
|-
| Rekenkundig
| Binair
| %
| Modulus, Rest van deling
| f = d % 5;
| f krijgt de rest van de deling d / 5, hier dus 0
|-
| Logisch
| Binair
| &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt;
| Logische OF (op bitniveau)
| g = 4 &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; 5; 
| g krijgt het resultaat van 100 OF 101 (binair dus), g is dus 101 (wat overeenkomt met 5).
|-
| Logisch
| Binair
| &amp;
| Logische EN (op bitniveau)
| h = 4 &amp; 5;
| h krijgt het resultaat van 100 EN 101 (binair), h zal dus 100 (4) zijn.
|-
| Logisch
| Binair
| ^
| Logische exclusieve OF (op bitniveau)
| h = 4 ^ 5;
| h krijgt het resultaat van 100 EOF 101 (binair), h zal dus 1 zijn.
|-
| Logisch
| Unair
| ~
| Logische NIET (op bitniveau)
| byte i = ~1;
| i zal -2 zijn: NOT 0000 0001 = 1111 1110 wat volgens &quot;two's complement&quot; gelijk is aan -2.
|-
| Relationeel
| Binair
| &lt;nowiki&gt;||&lt;/nowiki&gt;
| Booleaanse OF (werkt met boolean types)
| boolean j = false &lt;nowiki&gt;||&lt;/nowiki&gt; true;
| j zal &quot;true&quot; zijn want 0 (false) OF 1 (true) geeft 1 (true)
|-
| Relationeel
| Binair
| &amp;&amp;
| Booleaanse EN
| boolean k = j &amp;&amp; false;
| k zal false zijn, ongeacht de waarde van j.
|-
| Relationeel
| Unair
| !
| Booleaanse NOT
| boolean l = !false;
| l is &quot;not false&quot;, dus true.
|-
| Relationeel
| Binair
| ==
| &quot;Is linkerlid gelijk aan rechterlid?&quot;
| boolean m = (5 == 6);
| m zal false zijn omdat 5 niet gelijk is aan zes, de == geeft een boolean als resultaat (''true'' of ''false'').
|-
| Relationeel
| Binair
| !=
| &quot;Is linkerlid verschillend van rechterlid?&quot;
| boolean n = (5 != 6);
| n zal true zijn.
|-
| Relationeel
| Binair
| &gt;
| &quot;Is linkerlid groter dan rechterlid?&quot;
| boolean o = (5 &gt; 6);
| o zal false zijn.
|-
| Relationeel
| Binair
| &gt;=
| &quot;Is linkerlid groter dan of gelijk aan rechterlid?&quot;
| boolean p = (4 &gt;= 4);
| p zal true zijn.
|-
| Relationeel
| Binair
| &lt;
| &quot;Is linkerlid kleiner dan rechterlid?&quot;
| boolean q = (5 &lt; 6);
| q zal true zijn.
|-
| Relationeel
| Binair
| &lt;=
| &quot;Is linkerlid kleiner dan of gelijk aan rechterlid?&quot;
| boolean r = (6 &lt;= 5);
| r zal false zijn.
|}

===Bijkomende operatoren===
Naast de bovenstaande operatoren zijn er nog enkele verkorte notaties voor veelgebruikte bewerkingen (eigenlijk samentrekkingen van meerdere bewerkingen):

+=, -=, *=, /=, %=, |=, &amp;=, ^=, ~= en !=;

Allemaal worden zij op dezelfde manier gebruikt. &quot;x += y;&quot; betekent bijvoorbeeld &quot;x = x + y;&quot;, &quot;x *= y;&quot; betekent &quot;x = x * y;&quot;. Concreet werkt dit als volgt:

{{Code
| Taal=Java
| Titel=Codefragment om verkorte operatoren te illustreren:
| Code=
&lt;syntaxhighlight lang=java&gt;
int a = 5;
a += 5;
System.out.println(a);
&lt;/syntaxhighlight&gt;
}}

Dit codefragment zal 10 als uitvoer hebben. Bovenstaand stukje code kan voluit zo geschreven worden:

{{Code
| Taal=Java
| Titel=Codefragment om verkorte operatoren te illustreren:
| Code=
&lt;syntaxhighlight lang=java&gt;
int a = 5;
a = a + 5;
System.out.println(a);
&lt;/syntaxhighlight&gt;
}}

Natuurlijk moet het linkerlid een variabele zijn die reeds een waarde heeft.

===In- en decrement operatoren===
Als laatste heb je ook nog de increment- en decrementoperatoren. Dit zijn operatoren die je kan gebruiken om een variabele met 1 te verhogen of te verlagen. Ze zien er zo uit: ++ en --. Je kan ze voor of na een variabele zetten om deze variabele te bewerken (bvb. &quot;i++;&quot; zal de variabele i met 1 verhogen, &quot;j--;&quot; zal j met 1 verlagen). Bemerk het verschil in gedrag wanneer de operator voor (preincrementie) of na (postincrementie) de variabele staat.

{{Code
|
| Taal=Java
| Titel=IncrementKort.java
| Code=&lt;syntaxhighlight lang=java&gt; 1: public class IncrementKort {
 2:  public static void main(String[] args) {
 3:    int a = 1, b = 2, c, d;
 4:    c = ++a; // a = 2, c = 2
 5:    c = a++; // a = 3, c = 2 (!)
 6:    d = --b; // b = 1, d = 1
 7:    --b;     // b = 0
 8:    ++b;     // b = 1
 9:    b++;     // b = 2
10:  }
11:}&lt;/syntaxhighlight&gt;
}}

Bij preincrementie (++a) wordt de variabele eerst met 1 verhoogd/verlaagd en de bewerking heeft als resultaat de nieuwe waarde van de variabele waarop de bewerking werd uitgevoerd. Wanneer je postincrementie (a++) gebruikt, zal het resultaat van de bewerking de waarde van de variabele vóór de incrementie zijn, maar zal de variabele daarna met 1 verhoogd/verlaagd worden. Je merkt ook dat pre- of postincrementie enkel van belang zijn als je het resultaat van de bewerking gebruikt. Als je echter gewoon de waarde van een variabele wilt verhogen of verlagen zijn beide operatoren gelijkwaardig. 

{{Code
|
| Taal=Java
| Titel=IncrementLang.java
| Code=&lt;syntaxhighlight lang=java&gt; 1: public class IncrementLang {
 2:  public static void main(String[] args) {
 3:    int a = 1, b = 2, c, d;  
 4:    a = a + 1; // Deel 1 van: c = ++a;
 6:    c = a;     // Deel 2 van: c = ++a;
 7: 
 8:    c = a;     // Deel 1 van: c = a++;
 9:    a = a + 1; // Deel 2 van: c = a++;
10:  
11:    b = b - 1; // Deel 1 van: d = --b;
12:    d = b;     // Deel 2 van: d = --b;
13:  
14:    b = b - 1; // --b;
15:    b = b + 1; // ++b;
16:    b = b + 1; // b++;
17:  }
18:}&lt;/syntaxhighlight&gt;
}}

Meestal is het gewenst niet elke bewerking op een aparte regel te doen. Een bewerking heeft altijd een resultaat en dat resultaat kan gebruikt worden in een andere bewerking: (a = 2 + 3) kan gebruikt worden als volgt: b = (a = 2 + 3). Zo kan je vlotjes ingewikkelde bewerkingen op één regel plaatsen, maar let erop dat je code nog steeds leesbaar blijft.

===Operatorprecedentie===
In Java kan je operatoren en variabelen combineren in uitdrukkingen, net zoals men dit doet in wiskundig rekenwerk. Maar als je bijvoorbeeld de volgende code typt, wat is dan de waarde van de variabele ''resultaat''?

{{Code
| Taal=Java
| Titel=Precedentie.java
| Code=
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;java&quot; line&gt;
public class Precedentie {
    public static void main(String[] args) {
        int a = 2, b = 3, c = 4, d = 2, e = 1;     // initialiseer enkele variabelen
        double resultaat;                    // declareer een double met de naam &quot;resultaat&quot;
        resultaat = (a + b) * c - b / e + (c - d) * a++;   // een reeks bewerkingen
    }
}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
}}

Om dit te weten te komen kan men gebruik maken van volgend schema.&lt;br&gt;
[[Bestand:Operatorprecedentie in Java.png]]&lt;br&gt;
Operatoren op een hogere regel hebben voorrang (''precedence'') op de operatoren op lagere regels, zij zullen dus het eerst uitgevoerd worden. Operatoren op dezelfde regel hebben geen voorrang op elkaar, zij zullen gewoon van links naar rechts uitgevoerd worden volgens hoe ze in je code staan. Links en rechts associatief betekent dat de operatoren ofwel van links naar rechts ofwel van rechts naar links uitgevoerd worden. Haakjes worden van binnen naar buiten uitgevoerd, net zoals in de gewone wiskundige notatie. Je kan deze standaard operatorvoorrang dus &quot;aanpassen&quot; door gebruik te maken van haakjes.
De waarde van de variabele ''resultaat'' is in bovenstaand stukje code trouwens ''21''.

Nu we alles weten om met variabelen te kunnen werken en we uitvoer naar de gebruiker kunnen sturen, kunnen we bijna echt zinvolle programma's maken, maar het zou handig zijn als ons programma afhankelijk van bepaalde factoren een ander verloop zou krijgen. Hierover gaat de volgende sectie.
{{Sub}}

{{GFDL-oud}}</text>
      <sha1>roy6gxwgnrwo678zvw49pydfhwl1rwm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Programmeren in BASIC/Commando's</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10199</id>
    <revision>
      <id>425123</id>
      <parentid>425093</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T09:46:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>+OTHERWISE</comment>
      <origin>425123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2569" sha1="djyct7at5a8whim19bzakge2z18hp8a" xml:space="preserve">{{Kolommen automatisch
|columns   = 5
|min-width = 12em
|inhoud    =
&lt;onlyinclude&gt;
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/DIM|AS]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/BEEP|BEEP]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/SELECT|CASE]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/CHDIR|CHDIR]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/CONT|CONT]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/OPEN|CLOSE]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/CLS|CLS]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/READ|DATA]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/DEF SEG|DEF SEG]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/DIM|DIM]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/IF|ELSE]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/IF|ELSEIF]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/END|END]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/FOR|FOR]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/GOSUB|GOSUB]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/GOTO|GOTO]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/IF|IF]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/INPUT|INPUT]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/KILL|KILL]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/LET|LET]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/LINE INPUT|LINE INPUT]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/LIST|LIST]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/LOAD|LOAD]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/FOR|NEXT]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/MKDIR|MKDIR]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/NEW|NEW]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/OPEN|OPEN]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/SELECT|OTHERWISE]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/POKE|POKE]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/PRINT|PRINT]]
*[[Programmeren in BASIC/Functies/RND()|RANDOMIZE]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/READ|READ]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/REM|REM]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/RENUM|RENUM]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/READ|RESTORE]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/GOSUB|RETURN]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/RMDIR|RMDIR]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/RUN|RUN]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/SAVE|SAVE]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/SELECT|SELECT]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/SOUND|SOUND]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/FOR|STEP]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/STOP|STOP]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/SYSTEM|SYSTEM]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/IF|THEN]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/FOR|TO]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/WHILE|WEND]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/WHILE|WHILE]]
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/WRITE|WRITE]]
&lt;!-- template: ---
*[[Programmeren in BASIC/Commando's/|]]
--&gt;
&lt;/onlyinclude&gt;
}}

{{Links}}
{{Sub}}</text>
      <sha1>djyct7at5a8whim19bzakge2z18hp8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Scalable Vector Graphics/Appendices</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16565</id>
    <revision>
      <id>425128</id>
      <parentid>138423</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T10:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>{{Wiu4}}</comment>
      <origin>425128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50" sha1="i95xql7t29kpekx3szxg95xjx97nlk1" xml:space="preserve">{{SVG inhoud|Deel=Appendices}}
{{Wiu4}}
 
{{Sub}}</text>
      <sha1>i95xql7t29kpekx3szxg95xjx97nlk1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Programmeren in TI-83+ Assembly/Assembly-basis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18227</id>
    <revision>
      <id>425116</id>
      <parentid>352666</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T18:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>lf</comment>
      <origin>425116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="755" sha1="cijwjncwjjx74ikvdpgqolzzjn0qz0f" xml:space="preserve">{{Programmeren in TI-83+ Assembly inhoud}}
In dit deel [[Leren|leer]] je de basis van het programmeren in Assembly. We beginnen met het opzetten van de programmeer-omgeving, daarna schrijven we onze eerste programma's.
# [[/Voorbereiding|Voorbereiding]] {{100%}}
# [[/Het_eerste_programma|Het eerste programma]] {{100%}}
# [[/Registers|Registers]] {{100%}}
# [[/Variabelen|Variabelen]] {{75%}}
# [[/De_stack|De stack]] {{75%}}
Als je klaar bent, kun je jezelf testen met de [[/Toets|toets van dit hoofdstuk]].

{{VorigeVolgende
|boek=Programmeren in TI-83+ Assembly
|vorigeLink=Programmeren in TI-83+ Assembly/Inleiding
|vorigeNaam=Inleiding
|volgendeLink=Programmeren in TI-83+ Assembly/Assembly-basis/Voorbereiding
|volgendeNaam=Voorbereiding
}}
{{Sub}}</text>
      <sha1>cijwjncwjjx74ikvdpgqolzzjn0qz0f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Verplaats naar Wikimedia Commons</title>
    <ns>10</ns>
    <id>18597</id>
    <revision>
      <id>425097</id>
      <parentid>425086</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T12:19:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>Lintfouten: Afsluitende tag ontbreekt</comment>
      <origin>425097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1123" sha1="aa73hia4ta7ucvzi5urb35ocfid8zqc" xml:space="preserve">&lt;div class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;width: 500px; margin: 0 auto; text-align: center; background: #F1F1DE; color: black; border: 1px solid #CC9;&quot;&gt;
[[Afbeelding:To Commons.svg|30px]]&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''Dit bestand kan [[m:Transwiki|verplaatst]] worden naar [[commons:Main_Page|Wikimedia Commons]].'''

Bestanden op Wikimedia Commons en hun beschrijvingen aldaar zijn beschikbaar op alle projecten en maken hergebruik eenvoudiger.
----
'''Als het bestand voorzien is van de juiste informatie (in ieder geval bron, auteur &amp; licentie) kun je het naar Commons verplaatsen, mits alle relevante informatie meegekopieerd wordt.''&lt;!-- 

*** Bitdefender: &quot;Verdachte pagina geblokkeerd&quot; ***
&lt;br&gt;Dat kan bijvoorbeeld met behulp van [https://tools.wikimedia.de/~magnus/commonshelper.php?interface={{CONTENTLANGUAGE}}&amp;image={{PAGENAMEE}}&amp;project=wikibooks&amp;language={{CONTENTLANGUAGE}}&amp;commonsense=1&amp;reallydirectupload=1 deze tool]
--&gt;
&lt;/div&gt;&lt;includeonly&gt;{{#IfEq: {{NAMESPACE}} | Bestand | [[Categorie:Wikibooks:Verplaats naar Wikimedia Commons]] }}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
----
[[Categorie:Sjablonen afbeeldingen|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>aa73hia4ta7ucvzi5urb35ocfid8zqc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Programmeren in TI-83+ Assembly</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19889</id>
    <revision>
      <id>425117</id>
      <parentid>421751</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T18:36:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>lf</comment>
      <origin>425117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="433" sha1="a9fy7r3urdt91t1trk4jo6znfah5dc6" xml:space="preserve">{{Bi}}

&lt;div style='text-align: center; background-color: silver; color: black; border: solid'&gt;


&lt;span style=&quot;font-size: 25pt;&quot;&gt;Programmeren in TI-83+ Assembly&lt;/span&gt;


[[Afbeelding:TI-83+.png|250x250px|TI-83+|link={{PAGENAME}}/Inleiding]] &amp;nbsp; [[Afbeelding:TI-84_Plus.jpeg|250x250px|TI-84+|link={{PAGENAME}}/Inleiding]]


[[{{PAGENAME}}/Inleiding|Inleiding]] &amp;middot; [[{{PAGENAME}}/Index|Index]]


&lt;/div&gt;

{{Boek}}
{{Fase|3}}</text>
      <sha1>a9fy7r3urdt91t1trk4jo6znfah5dc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Volk, kerk en magie 1500-1700/Magie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25445</id>
    <revision>
      <id>425113</id>
      <parentid>378174</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T18:29:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>lf</comment>
      <origin>425113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26023" sha1="e55zotjijw7gpdbxq2wukgdauqmfveo" xml:space="preserve">{{Volk, kerk en magie 1500-1700}}

&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;'''11. Magie'''&lt;/span&gt;

Magie wordt hier gedefiniëerd als: het toepassen van niet-werkzame rituelen en technieken als alternatief voor de machteloosheid en angst die ontstaan als er nog geen werkzame technieken beschikbaar zijn. Omdat er tussen 1500 en 1700 in Europa nog maar weinig werkzame middelen waren tegen brand, natuurrampen, epidemieën en ziekten, floreerde de magie. Magie speelde echter al een grote rol in het [[Sociale geschiedenis van het Romeinse rijk/Magie|Romeinse Rijk]] (en waarschijnlijk al lang daarvoor). Tussen circa 1500 en 1650 genoot de magie zelfs enige steun vanuit de Europese universiteiten. Daarna werd het voor de elite langzamerhand ongepast om zich met magie bezig te houden. De aandacht van het volk voor de magie verminderde echter pas in de negentiende en twintigste eeuw toen de {{Wp|technologie|technologische}} en medische wetenschappen werkzame alternatieven boden. Magie is echter ook nu, anno 2010, nog steeds niet verdwenen uit de belevingswereld van het volk.

==Neoplatonisme==
{{Wrapper|rechts}} 
| [[Bestand:HermesTrismegistusCauc.jpg|thumb|right|200px|Hermes Trismegistus, middeleeuwse prent]]
|-
| [[Bestand:Georgius Agricola Erzsucher.jpg|thumb|right|200px|Wichelroede gebruikt om erts te zoeken, 1556]]
|}

In de Middeleeuwen geloofden vele geleerden dat de materie, de aarde, planten en mineralen, weliswaar onbezield waren, maar onder de {{Wp|en:astral|astrale}} invloed van de sterren en planeten stonden. Deze geleerden geloofden dat de magiër die astrale invloeden van de hemellichamen op de materie voor zijn eigen doeleinden kon aanwenden. 

In de [[Renaissance]] herleefde het [[Plato/Neoplatonisme|neoplatonisme]] aan de universiteiten van heel Europa. Die herleving begon rond 1470 in {{Wp|Florence (stad)|Florence}} met {{Wp|Marsilio Ficino|Ficino}} en diens student {{Wp|Giovanni Pico della Mirandola|Pico della Mirandola}} en verspreidde zich rond 1520 via mensen als {{Wp|Paracelsus|Paracelsus}} en {{Wp|Heinrich Cornelius Agrippa von Nettesheim|Cornelius Agrippa}} naar Noord-Europa. 

#Ficino vertaalde in 1471 de verzameling werken {{Wp|Corpus Hermeticum|Corpus Hermeticum}} die uit de eerste eeuwen na Christus stammen maar waarvan renaissancistische intellectuelen dachten dat ze nog vóór de tijd van {{Wp|Mozes|Mozes}} waren geschreven en de veronderstelde leerstellingen bevatten van de oude Egyptische god {{Wp|Thoth (Egyptische mythologie)|Thot}} of {{Wp|Hermes Trismegistus|Hermes Trismegistus}}. Dit werk leerde dat de mens door een spirituele wedergeboorte zijn bij de zondeval verloren heerschappij over de natuur kon herwinnen. Het werk van Ficino leidde tot het {{Wp|hermetisme|hermetisme}} waarbinnen de [[Westerse astrologie|astrologie]] en de [[alchemie]] belangrijk waren.&lt;br&gt;
#Giovanni Pico della Mirandola gaf in 1486 opdracht tot het vertalen van {{Wp|Hebreeuws|Hebreeuws}}e mystieke teksten. Hij combineerde elementen uit het neoplatonisme met {{Wp|Aristoteles|aristotelisme}}, hermetisme en de [[Hermetische kabbala|kabbala]].&lt;br&gt;

Deze neopatonistische geleerden geloofden in het bovennatuurlijke en onstoffelijke. Het {{Wp|heelal|universum}} werd bevolkt door een hiërarchie van geesten die op bovennatuurlijke wijze invloed uitoefenden op de materie. De aarde zagen zij als een levend organisme. Ze meenden dat bezweringen en formules werkzaam konden zijn in de zichtbare wereld.  

Er waren volgens de neoplatonisten drie soorten magie:&lt;br&gt;
#De natuurlijke magie: deze betrof de [[Portaal:Esoterie|occulte]] eigenschappen van de materie. Bijvoorbeeld de signatuurleer.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Een ander voorbeeld was dat zij meenden dat uit rottende materie nieuw leven zou kunnen ontstaan, dit idee werd wel toegepast om zwangerschappen te veroorzaken.&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
#De hemelse magie of astrologie. Deze betrof de invloed van de hemellichamen op de materie.&lt;br&gt;
#De ceremoniële magie of kakomagie of geestenbezwering. Deze deed een beroep op de geestelijke wezens waarmee het universum volgens de neoplatonisten gevuld was. De neoplatonisten geloofden dat de magiër de occulte invloeden van deze geesten op de materie door speciale technieken (geestenbezweringen) voor eigen doeleinden kon aanwenden.&lt;br&gt;

==Correspondentieleer==
De neoplatonische geleerden meenden dat alle delen van de stoffelijke wereld met elkaar in verband stonden. &quot;Zo boven, zo beneden&quot;, heette het. Zelfs kleuren, letters en getallen hadden een magische betekenis.

Hoewel de invloed van de neoplatonisten al direct na 1550 begon af te nemen, verleenden zij tot aan 1700 een zekere wetenschappelijke basis aan de magie:
*{{Wp|Handlijnkunde|Handlijnkunde}} en {{Wp|Fysionomie|gelaatskunde}}. Ieder mens zou immers een afspiegeling in het klein zijn van het grote universum. En daarom was het logisch dat de hand en het gezicht een afspiegeling van de hele mens waren. Aan afwijkingen van het deel kon men afwijkingen van het geheel afleiden. De {{Wp|Royal Society|Royal Society}} nam dit allemaal een tijdlang zeer serieus.
*De {{Wp|signatuurleer|signatuurleer}}. Elke plant zou een zichtbaar kenteken van haar medicinale functie hebben. Zo bleek uit het gele sap van de {{Wp|Stinkende gouwe|stinkende gouwe}} dat deze plant leverkwalen kon genezen. 
*{{Wp|Waarzeggerij|Waarzeggerij}}.
*[[Westerse astrologie|Astrologie]]. Door de correspondentieleer twijfelde men niet aan de invloed van hemellichamen op de aardse gebeurtenissen.
*{{Wp|Magnetisme|Magnetisme}}. Er waren onzichtbare energiestralen door het hele universum. De neoplatonisten geloofden aan: 
**{{Wp|Telepathie|Telepathie}}. Het overdragen van gedachten en gevoelens op afstand zonder gebruik van taal of technische hulpmiddelen.
**Het gebruiken van de {{Wp|wichelroede|wichelroede}} was ook een vorm van magnetisme want de wichelroede zou volgens de neoplatonisten een soort magneet zijn.
**Woorden, bezweringen en opgeschreven of uitgesproken toverspreuken zouden een bovennatuurlijke invloed hebben op mens en materie. De hele wereld was één geheel van vitale invloeden en onzichtbare geesten. De magiër paste technieken toe om die invloeden te kunnen gebruiken voor eigen doeleinden.

Ook verleenden de neoplatonische geleerden enige wetenschappelijke basis aan het volksgeloof:
*Angstige mensen zouden eerder door een {{Wp|epidemie|epidemie}} getroffen worden.
*Een ongeboren kind zou in de moederschoot gevormd worden door de gedachten van de moeder.

==Sympathische magie==
De neoplatonisten geloofden in de &quot;werking op afstand&quot;. Een inwerking op een bepaalde entiteit of object zou een overeenkomstige uitwerking hebben op een andere entiteit of een ander object, zonder dat er een zichtbaar verband tussen die twee entiteiten of objecten bestond. Dit leidde tot het geloof in de {{Wp|en:Sympathetic magic|sympathische}} geneeswijzen.
*Genezingen op afstand, zoals de wapenzalving (uitgevonden door {{Wp|Paracelsus|Paracelsus}}). Deze hield in dat een patiënt die met een wapen verwond was, zou genezen indien men het wapen zou zalven, zelfs al was dat 50 kilometer van de gewonde verwijderd. De levensgeesten van het opgedroogde bloed op het wapen werden door de wapenzalving tot leven gewekt en verplaatsten zich door de lucht om zich te herenigen met het slachtoffer van het wapen en die genas daardoor. De wapenzalving was dan ook geen kakomagie (magie door bezweringen) maar natuurlijke magie (zie boven).
*Men begroef wel eens urine van iemand met nierstenen.
*De [[Volk, kerk en magie 1500-1700/Katholiek geloof en bijgeloof#Relikwieën|gordels]] (voor zwangere vrouwen), edelstenen, amuletten, bezweringen en toverspreuken zouden trillingen in de lucht veroorzaken die ziekten konden beïnvloeden.

==Geestenbezwering==
[[Bestand:Faustus-tragedy.gif|thumb|200px|Dokter Faustus, 1620]]

Al in de Oudheid en de Middeleeuwen had men geloofd dat men, door de juiste rituelen uit te voeren, in contact met de geesten kon komen om hun krachten voor eigen, wereldlijke doeleinden te kunnen gebruiken. In de Renaissance kwamen er, onder invloed van het neoplatonisme, nog meer van dit soort bezweringsrituelen. Zij waren omgeven door geheimzinnigheid want het oproepen van geesten werd door de autoriteiten in de Renaissance gezien als een zwaar misdrijf. 

Men kon tijdens zo'n geestenbezwering de hele hiërarchie van engelen en demonen oproepen. Er werd een krijtcirkel op de grond getrokken, toverformules uitgesproken, er werden {{Wp|wijwater|wijwater}}, kaarsen, scepters, zwaarden, toverstokken en metalen schijven gebruikt. 

Deze rituelen om geesten op te roepen werden op grote schaal door intellectuelen, volksmagiërs en nieuwsgierige leken uitgevoerd. Deze geesten zouden hun bezweerders rijk, machtig en beroemd kunnen maken. Ze zouden hen liefde en kennis (zie {{Wp|Faust (legende)|Faust}}) kunnen verschaffen. Als iemand in de zestiende en zeventiende eeuw buitengewoon veel maatschappelijk succes had, dachten veel mensen dat hij dit door tovenarij had verkregen.

Opstandelingen en samenzweerders verspreidden wel eens het gerucht dat ze bovennatuurlijke hulp kregen van geesten die ze hadden opgeroepen. De tegenpartij beschuldigde hen er dan weer van dat ze de duivel hadden opgeroepen.

De Kerk stond zeer vijandig tegenover het geestenbezweren. Want wat voor geesten werden er opgeroepen? Engelen? Maar die zouden zich nooit voor zoiets banaals lenen. Geesten tussen engelen en duivels in? Maar de christelijke leer kende dat soort wezens niet. Dus waren het duivels en die waren uit op de ziel van de bezweerder en zijn klanten. Andere theologen vonden het hele gedoe maar fantasterij omdat mensen volgens hen helemaal niet in contact met geesten konden komen. Geestelijken met een neoplatonistische achtergrond geloofden wél dat je met geesten in contact kon komen (kakomagie), maar zij vormden in Engeland een minderheid.

===Hogere geestenbezweerder===
De serieuze geestenbezweerder leidde een vroom leven want hij wilde niet dat hij per ongeluk {{Wp|demon|demon}}en opriep. Hij moest eerst veel bidden en vasten voordat hij zijn ritueel kon uitvoeren. Alleen maagdelijke jongens of meisjes van elf en twaalf jaar oud zouden de opgeroepen geest kunnen zien (in een kristallen bol) maar ook puur maagdelijke mannen en vrouwen. Veel geestenbezweerders deden daarom afstand van hun seksuele leven. Zij gebruikten vaak oude Latijnse gebeden en hun rituelen waren afgeleid van de katholieke symboliek. Zij deden dus helemaal niet waar de Kerk hen van beschuldigde: gedachteloos vaststaande formules uitspreken om de duivel op te roepen die hen (in ruil voor hun ziel) rijkdom en macht gaf. Integendeel: zij richtten nederige smeekbeden tot God, zij waren binnen het christendom bezig met een heilige zoektocht naar openbaringen van God.

===Necromantie===
{{Wp|Necromantie|Necromantie}} is een heel oude vorm van tovenarij waarbij men met behulp van (lichaamsdelen van) overleden personen de geesten kon oproepen om die voor aardse doeleinden te gebruiken. Dit ritueel had geen enkel verband met de theorieën van de neoplatonistische intellectuelen.

==Alchemie==
{{Wrapper|rechts}} 
| [[Bestand:Amphitheatrum sapientiae aeternae - Alchemist's Laboratory.png|thumb|right|200px|Laboratorium van alchemist, ca 1595]]
|-
| [[Bestand:Cornelis Pietersz. Bega - De Alchemist.jpg|thumb|right|200px|Alchemist, {{Wp|Cornelis Bega|Cornelis Bega}}, 1663]]
|}

De [[alchemie]] had banden met het hermetisme (zie boven). De alchemisten stelden [[Sociale geschiedenis van het Romeinse rijk/Vermogen#Industrie en mijnbouw|net als de Romeinen]] dat metalen levende organismen waren die onder de grond konden groeien. Verder meenden zij dat alle stoffen tot hun volmaakte vorm konden worden teruggebracht. Door de {{Wp|steen der wijzen|steen der wijzen}} te ontdekken zou men metalen in goud kunnen veranderen. {{Wp|Paracelsus|Paracelsus}} zocht naar betere medicijnen in plaats van naar goud. Hij zocht bijvoorbeeld naar het 'aurum potabile' ofwel drinkbaar goud&amp;nbsp;&lt;ref&gt;In de 19e eeuw dacht men dit in Aur.Cl³.Na.Cl gevonden te hebben.&lt;/ref&gt; dat tegen alle ziekten zou helpen en een stap zou zijn in het zoeken naar het {{Wp|elixer#levenselixer|levenselixer}}.

De vooraanstaande alchemisten leidden, net als de hogere geestenbezweerders, een vroom leven met veel bidden en vasten. Zij waren niet zozeer bezig met het maken van goud maar eerder met een spirituele transformatie en een zoektocht naar God. In de Middeleeuwen waren veel alchemisten nog monniken geweest, ondanks het feit dat de Kerk de alchemie regelmatig verbood. In de zestiende en zeventiende eeuw deden nog steeds veel geestelijken aan alchemie. Toch stonden zowel katholieken als protestanten vijandig tegenover de alchemie omdat zij bang waren dat de duivel erachter zat. 

Alchemie werd nogal eens beoefend door bepaalde [[Volk, kerk en magie 1500-1700/Sekten, profeten, gebedsgenezers en fanaten|religieuze fanaten en sekteleden]]. 

Deze verheven vormen van [[magie]], als bovengenoemde hogere geestenbezweerders en alchemisten, stamden niet uit de Middeleeuwen maar waren in de Renaissance ontstaan toen de klassieke traditie werd herontdekt. Uiteraard waren niet alle tovenaars zo verheven. Er waren ook veel louche types onder.

==Astrologie==
De astrologie had een grote theoretische basis, in tegenstelling tot de volksmagie, en kon (en kan) daardoor ook intellectuelen bekoren. Zij kon systematische adviezen geven en een karakteranalyse van de klant.

Veel andere vormen van magie waren min of meer gebaseerd op de astrologie:
*{{Wp|Geomantiek|Geomantiek}}&amp;nbsp;&lt;ref&gt;[[Volk, kerk en magie 1500-1700/Magie om dieven te ontmaskeren#Verfijndere technieken|Het interpreteren van een patroon van stippen dat in trance op een stuk papier was gezet.]]&lt;/ref&gt;, handlijnkunde en fysiognomie waren sterk gebaseerd op de astrologie omdat men dacht dat delen van de hand, het gezicht enzovoort overeenkomsten zouden hebben met de planeten en huizen van de astrologie. 
*De alchemie stelde dat er overeenkomsten bestonden tussen bepaalde stoffen en de planeten en de alchemist deed bepaalde dingen alleen op astrologisch verantwoorde tijdstippen. 
*De wonderdokters en wijze vrouwen (zie volgende hoofdstuk) verzamelden hun geneeskrachtige kruiden alleen op astrologisch bepaalde tijdstippen, evenals de geestbezweerders alleen dan de geesten bezworen. 

De astrologen wijdden zegels en ringen (gegoten van tin en koper en gegraveerd met astrologische tekens) op astrologisch gunstige tijdstippen in de hoop dat de gunstige eigenschappen van de stand der planeten op dat moment in die amuletten werd opgeslagen. Met die zegels en ringen kon men de gunst van hooggeplaatste heren verwerven, de liefde van vrouwen, de trouw van echtgenoten, ze beschermden tegen ziekte, bliksem, ze konden iemand toverkunsten verlenen, hielpen tegen vlooien en muizen en de dienstmeisjes gebruikten ze als {{Wp|Anticonceptie|voorbehoedmiddel}}. 

De zuivere astrologen schreven ziekte en dood toe aan de invloed van een planeet (was de maan de boosdoener, dan werd de patiënt maanziek genoemd). Veel astrologen waren echter minder zuiver en gedroegen zich net als wonderdokters:
*Zij behandelden zieken. 
*Zij diagnosticeerden en behandelden mensen die dachten dat ze behekst waren.
*Ze gaven toekomstvoorspellingen en hielden zich bezig met het terugvinden van verloren goederen en personen.&lt;br&gt;
Sommige astrologen gebruikten zelfs (net als de wonderdokters) kristallen bollen en spiegels&amp;nbsp;&lt;ref&gt;[[Volk, kerk en magie 1500-1700/Magie om dieven te ontmaskeren#Verfijndere technieken|Weer anderen lieten hun cliënt in een spiegel of kristallen bol kijken.]]&lt;/ref&gt; alsmede zegels en amuletten. Toch voelden zij zich ver boven de dorpstovenaars en wijze vrouwen verheven, omdat zij meenden dat de astrologie een wetenschappelijk systeem was.

==Waarzeggerij en toekomstvoorspellen==
{{Wrapper|rechts}} 
| [[Bestand:Die alte Zigeunerin Lore aus Ungedanken liest einem Mädchen aus der Hand.jpg|thumb|right|200px|{{Wp|Zigeuner|Zigeunerin}} leest de hand van een meisje, {{Wp|de:Ludwig Emil Grimm|Ludwig Emil Grimm}}, 1826]]
|-
| [[Bestand:De humana physiognomonia libri IIII - NLM NIH - page 59.jpg|thumb|200px|De humana physiognomonia libri IIII, 1586]]
|-
| [[Afbeelding:PhrenologyPix.jpg|thumb|200px|right|Frenologische kaart, 1883]]
|}

Waarzeggers waren er al in de vroege Middeleeuwen. Vooral rondtrekkende magiërs voorspelden hun cliënten de toekomst. 

#Zij gebruikten daarvoor handlijnkunde (de lijnen in iemands hand) en gelaatskunde (de vlekken in iemands gezicht en de rimpels op zijn voorhoofd). Deze methodes waren al in de Middeleeuwen bekend en werden rond 1575 in druk verspreid. Ook de neoplatonistische intellectuelen in de Renaissance namen dit soort methodes serieus. Zij meenden dat tussen alle delen van de stoffelijke wereld betrekkingen zouden bestaan. &quot;Zo boven, zo beneden&quot;, heette het. Weliswaar vonden deze intellectuelen natuurlijk dat de dorpstovenaars deze methodes op een veel slechtere manier toepasten dan zijzelf, toch geloofden ook zij aan de {{Wp|Fysionomie|fysionomie}}: dat je uit iemands lichamelijke kenmerken zijn karakter kon afleiden. Nog in de negentiende eeuw geloofden intellectuelen in de {{Wp|frenologie|frenologie}} die stelde dat men uit de vorm van de schedel iemands karakter kon afleiden.
#De {{Wp|numerologie|'numerologie'}} was een vorm van toekomstvoorspellen die helemaal geen intellectuele grondslag had en en werd toegeschreven aan [[Plato]] of {{Wp|Pythagoras|Pythagoras}}. De letters van de naam van de cliënt werden omgezet in getallen en na een aantal berekeningen kwam men vervolgens uit in een cirkel die in vlakken verdeeld was waarin dan de toekomst van de cliënt beschreven stond. Men sprak van de &quot;sferen van dood en leven&quot; Ook deze methode werd rond 1575 in druk verspreid.
#Er waren ook 'boeken van het Noodlot': men kon door het werpen van dobbelstenen bij een bepaalde passage uitkomen die het lot van de dobbelsteenwerper zou verraden (vergelijk de {{Wp|Boek der Veranderingen|I Tjing}}).
#Verder waren er nog 'weer- en oogstvoorspellingen'. Dit waren boeken met spreuken als: &quot;Valt Kerst op een zondag dan wordt het een goed jaar&quot;,  &quot;Regen op Sint Paulus betekent een schaarse oogst&quot;. Zo kon men ook iemands toekomst voorspellen aan de hand van zijn geboortedag: &quot;een maandagskind is schoon van zin&quot;.

Al deze boeken werden door wonderdokters en rondtrekkende tovenaars gebruikt.

Dan waren er ook nog mensen die de toekomst konden voorspellen uit het kwaken van kikkers. Boeren voorspelden in de zeventiende eeuw wat hun graan zou opbrengen door er een paar korrels van op een hete plaat te gooien en te kijken hoe ze 'dansten'. In de achttiende eeuw voorspelden tovenaars de toekomst door in koffiedik te kijken. Wijze vrouwen stelden dat ze helderziend waren omdat ze de zevende dochter waren.

De gewone man dacht na over zijn dromen, keek naar wolkenformaties en naar vogels of dieren die zijn pad kruisten.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;[[Sociale geschiedenis van het Romeinse rijk/Magie|Zie ook de Auguren in het Romeinse Rijk]]&lt;/ref&gt; 

===Sceptici en materialisten over waarzeggerij===
Waarschijnlijk gingen de mensen alleen maar naar een waarzegger als ze een probleem hadden, zoals een slecht huwelijk. Mogelijk luchtte het de klant op om eens over zijn problemen te kunnen praten en mogelijk gaf de waarzegger hem goede raad. Soms kon de waarzegger een geschil beëindigen. 

Tijdens zijn bezoek aan de waarzegger werd de klant gedwongen om onder ogen te zien wat hij echt wilde. De waarzegger bevestigde dat vervolgens. Vaak raakte de klant in een soort zelf{{Wp|hypnose|hypnose}}, bijvoorbeeld door langdurig in een kristallen bol te kijken.

*Waarzeggers bevestigden het besluit van mensen die eigenlijk al wisten wat ze wilden maar nog twijfelden aan de juistheid van hun beslissing. 
**Als de waarzegger een (in de ogen van de klant) &quot;verkeerde&quot; voorspelling deed, trok deze zich er vaak niets van aan of ging naar een andere waarzegger. 
**De klant luisterde voornamelijk naar voorspellingen die bevestigden dat hij op de goede weg was. De waarzegger bevestigde dus meestal het voornemen van zijn klanten en versterkte daarmee hun zelfvertrouwen. 
*Sommige mensen twijfelden zo erg aan hun eigen beslissingen dat ze zich vastklampten aan elke uitspraak van de waarzegger die ook maar enigszins bevestigde dat ze op de goede weg waren.
*Andere mensen hadden geen flauw idee welke beslissing ze moesten nemen. Soms (zoals bij een loterij) waren er helemaal geen rationele gronden om een keuze te maken. Waarzeggers reikten hen dan een willekeurige oplossing aan (zoals een geluksgetal of de blaadjes van een bloem afplukken). Daardoor maakte men dan uiteindelijk in ieder geval nog een keuze.

Vaak luisterde de waarzeggers hun klanten af als ze nog in de wachtkamer zaten of ze spraken met hun familie en vrienden. Daardoor konden ze tijdens het consult met indrukwekkende uitspraken over het persoonlijke leven van hun klanten komen. Verder was het zo dat één enkel toevallig succes van de waarzegger bij het publiek honderd mislukkingen goedmaakte.

==Schatgraverij==
Omdat er nog geen banken en kluizen waren, verstopten veel rijken hun geld en juwelen in een kist onder hun bed of begroeven het in de tuin. Soms stierven mensen onverwacht of werden plotseling van huis en haard verdreven door een oorlog of {{Wp|epidemie|epidemie}}. Zodoende lagen er her en der schatten in de bodem. Er lagen zelfs nog schatten uit de Middeleeuwen in de grond. En soms vond iemand toevallig zo'n schat, bijvoorbeeld bij het ploegen of spitten. Er circuleerden verhalen over mensen die op die manier opeens rijk waren geworden. Schatgraven was dus een veelvoorkomende hobby in die tijd. Oude grafheuvels werden niet gespaard. 

Ook bij het schatgraven werd de hulp van de dorpstovenaar ingeroepen. Deze gebruikte hiervoor moderne technische hulpmiddelen als de {{Wp|wichelroede|wichelroeden}}. Er werden zelfs geesten opgeroepen die moesten vertellen waar een schat lag. Ook als er daarwerkelijk een schat werd gevonden was de hulp van de tovenaar onontbeerlijk want deze schat werd uiteraard door de duivel of een {{Wp|demon|demon}} bewaakt en deze moest eerst worden verdreven voor men de schat in bezit kon nemen. 

Ook hooggeplaatste personen zochten naar schatten en ook zij gebruikten daarvoor in het geheim alle mogelijke vormen van magie. Dat verhinderde niet dat dezelfde mensen soms tevens hoge posities in het maatschappelijke leven bezetten.

==Ringen en amuletten==
Op astrologisch gunstige tijdstippen sloeg men ringen, zegelringen en {{Wp|amulet|amulet}}ten. In die ringen en amuletten en in de stenen daarvan zaten {{Wp|hulpduivel|hulpduivel}}s opgesloten. Op die ringen stonden soms {{Wp|Hebreeuws|Hebreeuws}}e inscripties. Sommige van die ringen of amuletten zouden de drager ervan:
*Onzichtbaar maken.
*In de strijd onkwetsbaar maken.
*Een rechtszaak laten winnen.
*Uit de gevangenis houden.
*De gunst van hooggeplaatste personen laten verwerven.
*Met kaartspelen en dobbelen laten winnen.
*Uitgeleend geld helpen terug te krijgen.
*Helpen om ongedierte af te weren, branden te blussen, kinderen in slaap te krijgen, te beschermen tegen blikseminslag, te voorkomen dat men dronken werd.&lt;br&gt;

Ook koningen en koninginnen droegen deze ringen en amuletten. Misschien was deze methode wel werkzaam door een vorm van zelfsuggestie. Het dragen van een magische ring of zegel door iemand die erin gelooft, kan deze persoon zelfverzekerder maken en daardoor succesvoller.

==Liefdesdrankjes==
Niet alleen de gewone man, maar ook de edelman liet de dorpstovenaar liefdesamuletten en liefdesdrankjes maken. Door die, samen met bezweringsformules te gebruiken, kon men de gewenste partner verkrijgen om mee te trouwen of om gemeenschap mee te hebben. 

Men kon ook met drankjes de impotentie van mannen opheffen of veroorzaken.

==Toveren als beroep==
In de Middeleeuwen kon men als magiër nog macht en invloed verwerven, maar in de zeventiende eeuw was dat niet meer zo.

Beroepstovenaars waren even vaak man als vrouw en waren te vinden in alle lagen van de bevolking: er waren landheren bij en zelfs geestelijken. De witte tovenaars, wonderdokters en wijze vrouwen waren op het platteland tot in de negentiende eeuw prominente aanwezig. In elk dorp was er wel een. 

In de plattelandsdorpen waren het meestal eenvoudige mensen met een klein inkomen dat ze op deze manier enigszins konden aanvullen. Velen konden er echter niet van leven en hadden er een gewoon beroep bij, vaak een ambacht. Sommige vrouwen in de plattelandsdorpen hadden geen ander inkomen. De dorpstovenaars vroegen meestal niet veel en voor arme klanten werkten ze vaak gratis. Ook werden ze vaak in natura betaald.

Er waren (meestal in de steden) echter ook magiërs die veel klanten hadden (tot 40 per week) en behoorlijk verdienden. Mogelijk waren er daar enkelen bij die het alleen maar om het geld deden terwijl ze niet in magie geloofden, maar waarschijnlijk geloofden de meesten dat magie reeël bestond. Veel bezweerders en zegenaars vroegen overigens helemaal geen geld dus men kan niet staande houden dat ze het alleen om het geld deden.

De tovenaars maakten mondelinge en gedrukte reclame voor hun activiteiten. In 1669 hing er op elke pisplaats in de stad wel een aanplakbiljet voor een kwakzalver. Ook zonder die reclame stroomde het volk evenwel toe. Tovenarij kwam in een grote behoefte tegemoet. Sommige klanten reisden 60 kilometer om een magiër te bezoeken. En dat terwijl:
*Ook de klant de doodstraf kon krijgen als de tovenaar zich met bezweringen inliet. 
*De wonderdokter zijn klant intimideerde met indrukwekkende gewaden en attributen en door op te scheppen dat hij geesten kon oproepen.
*De Kerk verbood magie en preekte ertegen.&lt;br&gt;
Maar de klanten lieten zich niet afschrikken. Een tovenaar hoefde maar een paar keer te beweren dat hij mensen kon genezen en de klanten kwamen al. Als zijn reputatie eenmaal gevestigd was, stroomde het volk toe.

==Noten==
{{References|95%}}
{{Sub}}</text>
      <sha1>e55zotjijw7gpdbxq2wukgdauqmfveo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Inleiding</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25519</id>
    <revision>
      <id>425102</id>
      <parentid>421355</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T13:58:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>J.Grandgagnage</username>
        <id>3610</id>
      </contributor>
      <origin>425102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1110" sha1="nt28n7m41bmo89k6fuorrm86j0peqoz" xml:space="preserve">'''Jazz standards''' zijn muzikale composities die, doordat ze door zoveel musici vertolkt zijn, een wijde bekendheid genieten. Meer specifiek duidt het die jazznummers aan die algemeen behoren tot het repertoire van jazzmuzikanten, die er zodoende op kunnen vertrouwen dat andere sessiemuzikanten deze songs meteen zullen kunnen meespelen. De lijst met jazz standards wordt voortdurend aangevuld met nieuwe songs, zodat er geen sprake is van een definitieve lijst. 

Niet alle jazz standards werden geschreven door jazzcomponisten. Vele ervan waren oorspronkelijk populaire liedjes uit bijvoorbeeld Broadway-musicals en films.

Iedereen wordt uitgenodigd om zelf bij te dragen aan dit wikibook 
* schrijf je artikel over een bekend jazzliedje en plaats een link in de [[Jazz standards/Inhoud|alfabetische lijst]] op deze manier: ''&quot;Jazz standards/After You've Gone|After You've Gone&quot;''.
* als er namen van andere bekende standards in je tekst voorkomen, maak dan ook wikilinks naar dit boek, zelfs al bestaat het artikel nog niet.
{{Sub}}


--- Zie '''[[Portaal:Jazz]]''' voor verwante artikelen ---
{{Links}}</text>
      <sha1>nt28n7m41bmo89k6fuorrm86j0peqoz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>425103</id>
      <parentid>425102</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T14:01:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>J.Grandgagnage</username>
        <id>3610</id>
      </contributor>
      <origin>425103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1163" sha1="mg0sojido2lh5xyk1d1jmuisbh1p0b5" xml:space="preserve">'''Jazz standards''' zijn muzikale composities die, doordat ze door zoveel musici vertolkt zijn, een wijde bekendheid genieten. Meer specifiek duidt het die jazznummers aan die algemeen behoren tot het repertoire van jazzmuzikanten, die er zodoende op kunnen vertrouwen dat andere sessiemuzikanten deze songs meteen zullen kunnen meespelen. De lijst met jazz standards wordt voortdurend aangevuld met nieuwe songs, zodat er geen sprake is van een definitieve lijst. 

Niet alle jazz standards werden geschreven door jazzcomponisten. Vele ervan waren oorspronkelijk populaire liedjes uit bijvoorbeeld Broadway-musicals en films.

Iedereen wordt uitgenodigd om zelf bij te dragen aan dit wikibook 
* schrijf je artikel over een bekend jazzliedje en plaats een link in de [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Jazz_standards/Inhoud&amp;action=edit alfabetische lijst] op deze manier: ''&quot;Jazz standards/After You've Gone|After You've Gone&quot;''.
* als er namen van andere bekende standards in je tekst voorkomen, maak dan ook wikilinks naar dit boek, zelfs al bestaat het artikel nog niet.
{{Sub}}


--- Zie '''[[Portaal:Jazz]]''' voor verwante artikelen ---
{{Links}}</text>
      <sha1>mg0sojido2lh5xyk1d1jmuisbh1p0b5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>425105</id>
      <parentid>425103</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T14:15:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <origin>425105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1145" sha1="pit19idnrkl7uyrfocehrb04uc3hc11" xml:space="preserve">'''Jazz standards''' zijn muzikale composities die, doordat ze door zoveel musici vertolkt zijn, een wijde bekendheid genieten. Meer specifiek duidt het die jazznummers aan die algemeen behoren tot het repertoire van jazzmuzikanten, die er zodoende op kunnen vertrouwen dat andere sessiemuzikanten deze songs meteen zullen kunnen meespelen. De lijst met jazz standards wordt voortdurend aangevuld met nieuwe songs, zodat er geen sprake is van een definitieve lijst. 

Niet alle jazz standards werden geschreven door jazzcomponisten. Vele ervan waren oorspronkelijk populaire liedjes uit bijvoorbeeld Broadway-musicals en films.

Iedereen wordt uitgenodigd om zelf bij te dragen aan dit wikibook 
* schrijf je artikel over een bekend jazzliedje en plaats een link in de [[Jazz standards/Inhoud|alfabetische lijst]] op deze manier:&lt;br&gt;
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;* [[Jazz standards/After You've Gone|After You've Gone]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;
* als er titels van andere bekende standards in je tekst voorkomen, maak dan ook wikilinks naar dit boek, zelfs al bestaat het artikel nog niet.
{{Sub}}


--- Zie '''[[Portaal:Jazz]]''' voor verwante artikelen ---
{{Links}}</text>
      <sha1>pit19idnrkl7uyrfocehrb04uc3hc11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/All of Me</title>
    <ns>0</ns>
    <id>25526</id>
    <revision>
      <id>425108</id>
      <parentid>421360</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T14:47:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Erik Baas heeft pagina [[Jazz standards/All of me]] hernoemd naar [[Jazz standards/All of Me]]: m-&gt;M, net als alle andere</comment>
      <origin>421360</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2296" sha1="idzqloelptedmb0us093ozvl497qnqg" xml:space="preserve">'''All of Me''' is een jazz standard uit 1931, geschreven door Gerald Marks en Seymour Simons.

[[Beroemde jazzmuzikanten/Belle Baker|Belle Baker]] maakte de eerste opname op plaat. Vanaf toen werd het een van de meest gecoverde nummers van zijn tijd. Onder meer de volgende zangers en muzikanten brachten er een versie van uit: [[Beroemde jazzmuzikanten/Billie Holiday|Billie Holiday]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Louis Armstrong|Louis Armstrong]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Mildred Bailey|Mildred Bailey]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Benny Goodman|Benny Goodman]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Teddy Wilson|Teddy Wilson]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Ella Fitzgerald|Ella Fitzgerald]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Dean Martin|Dean Martin]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Frank Sinatra|Frank Sinatra]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Frankie Laine|Frankie Laine]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Della Reese|Della Reese]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Johnnie Ray|Johnnie Ray]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Django Reinhardt|Django Reinhardt]], [[Beroemde jazzmuzikanten/Willie Nelson|Willie Nelson]] en [[Beroemde jazzmuzikanten/Michael Bublé|Michael Bublé]].

{{Wp|Vaudeville (theatervorm)|Vaudeville}} ster Belle Baker liet het publiek kennismaken met de song &quot;All of Me&quot; op de radio in 1931. Seymour Simons en Gerald Marks, twee liedjesschrijvers uit Detroit, boden Baker hun lied aan en ze zong het op het podium van het ''Fisher Theatre'' in Detroit. Naar het verhaal luidt, zou de zangeres pas haar echtgenoot verloren hebben waardoor ze na de uitvoering van het lied in tranen uitbarstte. Het verhaal verscheen in de pers en in de kortste tijd werd het lied een hit.

De song werd ook een grote hit in de versie van [[Beroemde jazzmuzikanten/Paul Whiteman|Paul Whiteman]] en Louis Armstrong in 1932.

Moderne uitvoeringen zijn die van [[Beroemde jazzmuzikanten/Chelsea Krombach|Chelsea Krombach]] voor haar debuutalbum ''Look for the Silver Lining'', die van [[Beroemde jazzmuzikanten/Laurence Juber|Laurence Juber]] in akoestisch-instrumentale versie op zijn album ''PCH'' uit 2007, en die van Michael Bublé op zijn album ''Crazy Love''.

== Beluister ==
[[Bestand:Liftarn Saxophone player.svg|center|100 px|thumb|Beluister op [https://soundcloud.com/julien-grandgagnage/all-of-me Soundcloud]]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>idzqloelptedmb0us093ozvl497qnqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Geschiedenis van de filosofie/Perzische filosofie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30290</id>
    <revision>
      <id>425114</id>
      <parentid>248620</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T18:29:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>lf</comment>
      <origin>425114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3160" sha1="oprtgbmms25351fpw7egskvlv8bwy65" xml:space="preserve">{{Filosofie}}
De '''geschiedenis van de Iraanse of Perzische filosofie''' gaat terug tot de oude Indo-Iraanse filosofische tradities en gedachten die sterk werden beïnvloed door [[Filosofisch woordenboek/Z|Zarathustra's]] leer. Volgens ''Oxford Dictionary of Philosophy'' begint de wetenschap van de filosofie met de Indo-Iraniërs vanaf 1500 v.Chr., en deze bron stelt eveneens dat Zarathustra's filosofie via het jodendom zijn invloed op de westerse traditie (op het Middenplatonisme) uitoefende.

Doorheen de Iraanse geschiedenis ontstond als gevolg van opmerkelijke politieke en sociale veranderingen, zoals de Arabische en de Mongoolse invasies van Perzië, een breed spectrum van scholen met een verscheidenheid aan visies op filosofische vragen. Daaronder vallen zowel de oude Iraanse, hoofdzakelijk [[Filosofisch woordenboek/Z|zoroastrische]] tradities als scholen uit het pre-islamitische tijdperk, zoals [[Filosofisch woordenboek/M|manicheïsme]] en [[Filosofisch woordenboek/M|mazdakisme]], en diverse post-islamitische scholen. Na de Arabische invasie van Perzië ontwikkelt de Iraanse filosofie zich door verschillende interacties met de oude Iraanse filosofie, de Griekse filosofie en de islamitische filosofie. Het [[Filosofisch woordenboek/I|Illuminisme]] en de school van de transcendente theosofie worden beschouwd als twee van de belangrijkste filosofische tradities van die tijd in Perzië.

== Transendente theosofie ==
Transcendente theosofie werd opgericht door Mulla Sadra en bestaat tot op heden. Mulla Sadra behandelde zijn leer vanuit een intellectueel gezichtspunt. Zijn filosofie kan als transcendent worden beschouwd vanwege de metafysische aspecten en een nieuwe [[Filosofisch woordenboek/E|epistemologie]]. Mulla Sadra creëerde de overgang van essentialisme naar het existentialisme in de islamitische filosofie, een existentialisme dat pas in de 20e eeuw door [[Filosofisch woordenboek/S|Jean Paul Sartre]] werd gepopulariseerd. In tegenstelling tot de transcendente theosofie zei Sartre dat ''&quot;existentie voorafgaat aan essentie&quot;'' (wat iemand doet bepaalt wie hij is; hij vormt zelf een identiteit die er bij aanvang niet is).

== Illuminisme ==
Het illuminisme is een filosofische en religieuze denkstroming uit de 18e eeuw die is gebaseerd op het idee van verlichting, het is te zeggen: een directe innerlijke inpiratie van goddelijkheid. Deze stroming is een reactie op de materialistische geest van de filosofen van de 18 eeuw, de ''encyclopédistes''.

Het illuminisme leest christelijke teksten in het licht van het [[Filosofisch woordenboek/N|neoplatonisme]] en de [[Portaal:Esoterie|occulte wetenschappen]], met de nadruk op de innerlijkheid van de mystieke zoektocht, en afwijzing van de scholastische formaliteiten. De belangrijkste figuren zijn de Zweed [[Filosofisch woordenboek/S|Emanuel Swedenborg]] (1688-1772), de Fransman Antoine de La Salle (1754-1829), Martines Pasqually (1727? -1.774), Louis-Claude de Saint-Martin (1743-1803) en Antoine Joseph Pernety (dom Pernety, 1716-1796). Illuminisme is gebaseerd op het werk van de Duitse mystici Valentin Weigel (1533-1588) en Jakob Böhme (1575-1624).
{{Sub}}</text>
      <sha1>oprtgbmms25351fpw7egskvlv8bwy65</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Minor Swing</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31031</id>
    <revision>
      <id>425107</id>
      <parentid>421378</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T14:43:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+&quot;de&quot;</comment>
      <origin>425107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2627" sha1="5x7utgs114qe0uxocy4yjesy73xhohv" xml:space="preserve">'''Minor Swing''' is een van de bekendste composities van [[Beroemde jazzmuzikanten/Django Reinhardt|Django Reinhardt]] en [[Beroemde jazzmuzikanten/Stéphane Grappelli|Stéphane Grappelli]]. De eerste opname door het {{Wp|Quintette du Hot Club de France|Quintette du Hot Club de France}} dateert van 1937. Het {{Wp|gypsy jazz|gypsy jazz}}-nummer, waarvan veel covers bestaan, werd een bijzonder populaire jazzstandard.

== Structuur ==
Op het eerste gezicht lijkt het om een eenvoudige vorm te gaan, met een voor jazz vertrouwde akkoordenreeks I, IV en V7 in a mineur (Am, Dm en E7), waarbij de melodie gebaseerd is op een klimmend {{Wp|arpeggio|arpeggio}} voor elk akkoord. Maar zo rechttoe rechtaan blijkt het bij nadere beschouwing niet. Het thema is 8 maten lang en wordt dan herhaald. Na dit gedeelte, in harmonie gespeeld door gitaar en viool, volgt een nieuwe {{Wp|riff|riff}} van 8 maten waarbij gitaar en viool nu in {{Wp|unisono|unisono}} spelen. Geen van deze twee akkoordenreeksen wordt echter gebruikt voor de solo’s, want gitaar en viool nemen elk herhalende refreinen voor hun rekening met een verschillende akkoordenopvolging, in totaal 16 maten lang.

De ritmegitaar speel gedurende de solo’s een voor gypsy jazzgitaar ongewone partij, waarbij de kenmerkende ‘pompe manouche’ verlaten wordt voor een complexere mix van korte aanslagen op de eerste en derde beat, afgewisseld met accenten op beat 2 en 4 tijdens de neerwaartse slagen met het plectrum. Het resulterende ritme klinkt ongeveer zoals ‘chack changa-chack’.

Het solospel van Django is technisch bijzonder uitdagend vanwege de razendsnel klimmende en dalende arpeggio’s (maat 36 bijvoorbeeld) en de frequente bends en glissando’s.

== Bezetting ==
Minor Swing werd door de band tijdens een sessie samen met drie andere nummers opgenomen. Op die eerste opname van 25 november 1937 speelden in het Quintette du Hot Club de France de volgende muzikanten mee:

* [[Beroemde jazzmuzikanten/Django Reinhardt|Django Reinhardt]] – gitaar
* [[Beroemde jazzmuzikanten/Stéphane Grappelli|Stéphane Grappelli]] – viool
* Joseph Reinhardt – gitaar
* Eugene Vees – gitaar
* Louis Vola – double bass

== Bekende covers ==
*The David Grisman Quintet
*[[Beroemde jazzmuzikanten/Biréli Lagrène|Biréli Lagrène]]
*Eric McFadden &amp; Stanton Hirsch
*Belleruche
*Mattias Eklundh op zijn album ‘Freak Guitar:The Road Less Travelled’.
*Johnny Depp speelt Minor Swing in de film {{Wp|Chocolat|Chocolat}} (2000)

== Bronnen ==
* Dave Gelly &amp; Rod Fogg: ''Django Reinhardt, Know the man, play the music'', Backbeat Books, 2005.
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>5x7utgs114qe0uxocy4yjesy73xhohv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Natuurkunde Opgaven/Weerstandschakeling</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41998</id>
    <revision>
      <id>425099</id>
      <parentid>383202</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T12:45:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>lf</comment>
      <origin>425099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="469" sha1="onlq3unnzqah582krrb92p6rptd9ivj" xml:space="preserve">{{Paginalink
| Inhoud = Natuurkunde Opgaven/Inhoud
| Index = Natuurkunde Opgaven/Index
| VorigePagina = Natuurkunde Opgaven/Weerstand parallel
| VolgendePagina = Natuurkunde Opgaven/Ideale transformator
}}
{{Elektriciteitsleeropgaven/Weerstandschakeling}}
{{Paginalink
| Inhoud = Natuurkunde Opgaven/Inhoud
| Index = Natuurkunde Opgaven/Index
| VorigePagina = Natuurkunde Opgaven/Weerstand parallel
| VolgendePagina = Natuurkunde Opgaven/Ideale transformator
}}
{{Sub}}</text>
      <sha1>onlq3unnzqah582krrb92p6rptd9ivj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>425100</id>
      <parentid>425099</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T12:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Erik Baas heeft pagina [[Natuurkunde Opgaven/Weerstand schakeling]] hernoemd naar [[Natuurkunde Opgaven/Weerstandschakeling]]</comment>
      <origin>425099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="469" sha1="onlq3unnzqah582krrb92p6rptd9ivj" xml:space="preserve">{{Paginalink
| Inhoud = Natuurkunde Opgaven/Inhoud
| Index = Natuurkunde Opgaven/Index
| VorigePagina = Natuurkunde Opgaven/Weerstand parallel
| VolgendePagina = Natuurkunde Opgaven/Ideale transformator
}}
{{Elektriciteitsleeropgaven/Weerstandschakeling}}
{{Paginalink
| Inhoud = Natuurkunde Opgaven/Inhoud
| Index = Natuurkunde Opgaven/Index
| VorigePagina = Natuurkunde Opgaven/Weerstand parallel
| VolgendePagina = Natuurkunde Opgaven/Ideale transformator
}}
{{Sub}}</text>
      <sha1>onlq3unnzqah582krrb92p6rptd9ivj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Elektriciteitsleeropgaven/Weerstandschakeling</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42000</id>
    <revision>
      <id>425098</id>
      <parentid>422827</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T12:45:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>lf</comment>
      <origin>425098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11689" sha1="rm25yx2j3kj7bqovjc47hkt7fll3393" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;
== Theorie ==
Theorie over dit onderwerp is [[{{PAGENAME}}/Theorie|hier]] te vinden.

* Bij seriegeschakelde weerstanden geldt: &lt;chem&gt;R_{vervang} \ = \ R_1 \ + \ R_2&lt;/chem&gt;
* Bij parallelgeschakelde weerstanden geldt: &lt;chem&gt;\frac{1}{R_{vervang}} \ = \ \frac{1}{R1} \ + \ \frac{1}{R2}&lt;/chem&gt;

== Opgaven ==
{{VraagEnAntwoord
| Kop = Weerstanden in serie
| KopLevel = 3
| Kolom = 3
| Rij = 3
| Startnummer = 1
| Vooraf = 
| Inleiding = &lt;table&gt;&lt;tr valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;td width=&quot;500&quot; align=&quot;left&quot;&gt;De vragen 1 tot en met 9 hebben betrekking op de figuur hiernaast. Alle weerstanden hebben een waarde van &lt;chem&gt;60 \ \Omega&lt;/chem&gt;. De voeding voor deze schakeling is aangesloten op de punten &quot;a&quot; en &quot;f&quot;.&lt;br&gt;
De schakelaars S1, S2 en S3 staan in de getekende stand open en geleiden geen stroom. Als de schakelaar gesloten is, wordt wel stroom geleid.&lt;/td&gt;&lt;td&gt;[[bestand:Resistors_substitution_with_switches.svg|300px|right]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
| VraagVooraf = Bereken de vervangingsweerstand
| vraagkleur = &lt;!-- Default = #000000; = zwart--&gt;
| vraagachtergrond = &lt;!-- Default = #DDDDDD; --&gt;
| antwoordkleur = &lt;!-- Default = #000230 000; = zwart--&gt;
| antwoordachtergrond = &lt;!-- Default = #FFFFFF; --&gt;
| uitwerkingkleur = &lt;!-- Default = #000000; = zwart--&gt;
| uitwerkingachtergrond = &lt;!-- Default = #FFFFFF; --&gt;

| Vraag01 = voor R&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; en R&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;
| Antwoord01 = &lt;chem&gt;120 \ \Omega&lt;/chem&gt;
| Uitwerking01 = &lt;chem&gt;60 \ \Omega \ + \ 60 \ \Omega \ = \ 120 \ \Omega&lt;/chem&gt;

| Vraag02 = voor R&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; en R&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; met schakelaar S2 in de getekende, open, stand
| Antwoord02 = &lt;chem&gt;120 \ \Omega&lt;/chem&gt;
| Uitwerking02 = De uitwerking verloopt analoog aan die van opgave 1

| Vraag03 =voor R&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; en R&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;
| Antwoord03 = &lt;chem&gt;120 \ \Omega&lt;/chem&gt;
| Uitwerking03 = &lt;chem&gt;60 \ \Omega \ + \ 60 \ \Omega \ = \ 120 \ \Omega&lt;/chem&gt;

| Vraag04 = tussen de punten &quot;b&quot; en &quot;f&quot;, schakelaar S1 staat in de getekende stand, S2 en S3 zijn gesloten.
| Antwoord04 = &lt;chem&gt;40 \ \Omega&lt;/chem&gt;
| Uitwerking04 = Tussen deze twee punten is een parallel-schakeling aanwezig van R&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; en de vervangingsweerstand van R&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; en R&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;, dus:
::&lt;chem&gt;\frac{1}{R_{vervang}} \ = \ \frac{1}{R4} \ + \ \frac{1}{R25}&lt;/chem&gt;
R&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; zijn twee weerstanden in serie, waarvoor geldt:
::&lt;chem&gt;R25 \ = \ R2 \ + \ R5&lt;/chem&gt;
Invulen levert nu:
::&lt;chem&gt;R25 \ = \ 60 \ \Omega \ + \ 60 \ \Omega \ = \ 120 \ \Omega&lt;/chem&gt;
en
::&lt;chem&gt;\frac{1}{R_{vervang}} \ = \ \frac{1}{60} \ + \ \frac{1}{120} \ =&lt;/chem&gt;
::::&lt;chem&gt;= \ \frac{2}{120} \ + \ \frac{1}{120} \ = \frac{3}{120} \ = \ \frac{1}{40}&lt;/chem&gt;
De vervangingsweerstand is &lt;chem&gt;40 \ \Omega&lt;/chem&gt;

| Vraag05 = tussen de punten &quot;a&quot; en &quot;e&quot;. De schakelaars S1 en S2 zijn gesloten, S3 staat in de getekende stand.
| Antwoord05 = &lt;chem&gt;60 \Omega&lt;/chem&gt;
| Uitwerking05 = De schakeling bestaat uit een parallelle opstelling, en via punt &quot;b&quot; en een via punt &quot;d&quot;. Elk van de takken is een serieschakeling. R&lt;sub&gt;vervang&lt;/sub&gt; kan geschreven worden als
::&lt;chem&gt;\frac{1}{R_{vervang}} \ = \ \frac{1}{R14} \ + \ \frac{1}{R36}&lt;/chem&gt;
en
::&lt;chem&gt;R36 \ = \ R3 \ + \ R6&lt;/chem&gt;
::&lt;chem&gt;R14 \ = \ R1 \ + \ R4&lt;/chem&gt;
Invullen geeft nu:
::&lt;chem&gt;R14 \ = \ 60 \ \Omega \ + \ 60 \ \Omega \ = \ 120 \ \Omega&lt;/chem&gt;
::&lt;chem&gt;R36 \ = \ 60 \ \Omega \ + \ 60 \ \Omega \ = \ 120 \ \Omega&lt;/chem&gt;
::&lt;chem&gt;\frac{1}{R_{vervang}} \ = \ \frac{1}{120 \ \Omega} \ + \ \frac{1}{120 \ \Omega} \ =&lt;/chem&gt;
::::&lt;chem&gt;= \ \frac{2}{120 \ \Omega} \ = \ \frac{1}{60 \ \Omega}&lt;/chem&gt;

| Vraag06 = &lt;chem&gt;R_1 \ =  \ 1{,}28 \ M\Omega&lt;/chem&gt; en &lt;chem&gt;R_2 \ =  \ 7{,}64 \ M\Omega&lt;/chem&gt;
| Antwoord06 = &lt;chem&gt;8{,}84.10^6 \ \Omega \ = \ 8{,}84 \ M\Omega&lt;/chem&gt;
| Uitwerking06 = De uitwerking verloopt analoog aan die van opgave 1

| Vraag07 = &lt;chem&gt;R_1 \ =  \ 10 \ \Omega&lt;/chem&gt;, &lt;chem&gt;R_2 \ =  \ 20 \ \Omega&lt;/chem&gt; en &lt;chem&gt;R_3 \ = \ 17 \ \Omega&lt;/chem&gt;
| Antwoord07 = &lt;chem&gt;47 \ \Omega&lt;/chem&gt;
| Uitwerking07 = &lt;chem&gt;10 \ \Omega \ + \ 20 \ \Omega \ + \ 17 \ \Omega \ = \ 47 \ \Omega&lt;/chem&gt;

| Vraag08 = &lt;chem&gt;R_1 \ =  \ 17 \ \Omega&lt;/chem&gt;, &lt;chem&gt;R_2 \ =  \ 33 \ \Omega&lt;/chem&gt;, &lt;chem&gt;R_3 \ =  \ 7 \ \Omega&lt;/chem&gt; en &lt;chem&gt;R_4 \ = \ 52 \ \Omega&lt;/chem&gt;
| Antwoord08 = &lt;chem&gt;109 \ \Omega&lt;/chem&gt;
| Uitwerking08 = De uitwerking verloopt analoog aan die van opgave 7

| Vraag09 = &lt;chem&gt;R_1 \ =  \ 71 \ \Omega&lt;/chem&gt;, &lt;chem&gt;R_2 \ =  \ 11 \ \Omega&lt;/chem&gt;, &lt;chem&gt;R_3 \ =  \ 8 \ \Omega&lt;/chem&gt; en &lt;chem&gt;R_4 \ = \ 12 \ \Omega&lt;/chem&gt;
| Antwoord09 = &lt;chem&gt;102 \ \Omega&lt;/chem&gt;
| Uitwerking09 = De uitwerking verloopt analoog aan die van opgave 7
}}
{{VraagEnAntwoord
| Kop = Potentialen in de schakeling
| KopLevel = 3
| Kolom = 3
| Rij = 1
| Startnummer = 10
| Inleiding = &lt;table&gt;&lt;tr valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;td width=&quot;500&quot; align=&quot;left&quot;&gt;De volgende vragen hebben betrekking op de figuur hiernaast, delfde als voor de opgaven 1 tot en met 9. Alle weerstanden hebben een waarde van &lt;chem&gt;60 \ \Omega&lt;/chem&gt;. De voeding voor deze schakeling is aangesloten op de punten &quot;a&quot; en &quot;f&quot;. De potentiaal in punt &quot;a&quot; bedraagt &lt;chem&gt;7 \ V&lt;/chem&gt;, die in punt &quot;f&quot; is &lt;chem&gt;2 \ V&lt;/chem&gt;
&lt;br&gt;De schakelaars S1, S2 en S3 staan in de getekende stand open en geleiden geen stroom. Als de schakelaar gesloten is, wordt wel stroom geleid. Voor potentialen tussen seriegeschakelde weerstanden geldt:
::&lt;chem&gt;\frac{\Delta U_{R1}}{\Delta U_{R2}} \ = \ \frac{R1}{R2}&lt;/chem&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;[[bestand:Resistors_substitution_with_switches.svg|300px|right]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
| Vraag01 = Bereken de potentiaal in punt &quot;b&quot;. Schakelaar S1 en S2 staan open, S3 is gesloten.
| Antwoord01 = 5,33 Volt
| Uitwerking01 = Voor deze opgave is het handig het schema opnieuw te tekenen:&lt;br&gt;
[[bestand:Resistors substitution with switches redrawn.svg|300px]]&lt;br&gt;De potentiaal in &quot;b&quot; wordt bepaald door de potentiaal in &quot;f&quot; plus het potentiaalverschil over de weerstanden R2 en R5 (R25). De potentiaal in  &quot;f&quot; is bekend. Bovendien geldt dat het potentiaalverschil over R1 gelijk is aan het potentiaalverschil over R1, R2 en R5 samen min het potentiaalverschil over R25, dus:
:&lt;chem&gt;\Delta U1 \ = \ U_{125} \ - \ \Delta U25&lt;/chem&gt;
Voor het protentiaalverschil over R25 geldt nu (de indices verwijzen naar dezelfde nummers als de weerstandnummers).
:&lt;chem&gt;\frac{U_{125} \ - \ \Delta U25}{\Delta U25} \ = \ \frac{R1}{R25} \ \Longrightarrow&lt;/chem&gt;
::&lt;chem&gt;\Longrightarrow \ \Delta U25 \ = \ \frac{(U_{125} \ - \ \Delta U25).R25}{R1}&lt;/chem&gt;
::&lt;chem&gt;\Longrightarrow \ \Delta U25 \ = \ \frac{U_a.R25}{R1} \ - \ \frac{\Delta U25.R25}{R1}&lt;/chem&gt;
::&lt;chem&gt;\Longrightarrow \ \Delta U25 \ + \ \frac{\Delta U25.R25}{R1}= \ \frac{U_a.R25}{R1}&lt;/chem&gt;
::&lt;chem&gt;\Longrightarrow \ \frac{\Delta U25.R1}{R1} \ + \ \frac{\Delta U25.R25}{R1}= \ \frac{U_a.R25}{R1}&lt;/chem&gt;
::&lt;chem&gt;\Longrightarrow \ \frac{\Delta U25.(R1 \ + \ R25)}{R1} \ = \ \frac{U_a.R25}{R1}&lt;/chem&gt;
::&lt;chem&gt;\Longrightarrow \ \Delta U25.(R1 \ + \ R25) \ = \ U_{125}.R25&lt;/chem&gt;
::&lt;chem&gt;\Longrightarrow \ \Delta U25 \ = \ \frac{U_a.R25}{R1 \ + \ R25}&lt;/chem&gt;
Getallen invullen geeft nu:
::&lt;chem&gt;\Longrightarrow \ \Delta U25 \ = \ \frac{5.120}{60 \ + \ 120} \ = \ 3{,}33 \ V&lt;/chem&gt;
De potentiaal in punt &quot;f&quot; is 2 Volt, dus in punt &quot;b&quot; 2,00 + 3,33 = 5,33 Volt
| Vraag02 = Bereken de potentiaal in het punt &quot;b&quot;. De schakelaars S1 en S3 staan open, schakelaar S2 is gesloten.
| Antwoord02 = 4,50 Volt
| Uitwerking02 = Voor deze opgave is het handig het schema opnieuw te tekenen:&lt;br&gt;
[[bestand:Resistors substitution with switches redrawn.svg|300px]]&lt;br&gt;
Met alleen S2 gesloten zijn de paden met R&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;/R&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;en R&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;/R&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; loze stukken. De stroom gaat alleen door R&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; en R&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;. De stroomsterkte is in beide weerstanden even groot, zodat:
::&lt;chem&gt;\frac{U1}{R1} \ = \ I \ = \ \frac{U4}{R4}&lt;/chem&gt;&lt;br&gt;
Omdat beide weerstanden even groot zijn is het potentiaalverschil erover ook evengroot: het potentiaalverschill tussen &quot;a&quot; en &quot;f&quot;, gedeeld door 2:
::&lt;chem&gt;U4 \ = \ \frac{7 - 2}{2} \ = \ \frac{5}{2} \ = \ 2,5 \ V&lt;/chem&gt;&lt;br&gt;
Deze waarde opgetreld bij de otentiaal van punt &quot;f&quot; geeft dan 2 + 2,5 = '''4,50 Volt'''.
| Vraag03 =  Bereken de potentiaal in het punt &quot;b&quot;. De schakelaars S2 en S3 staan open, schakelaar S1 is gesloten.
| Antwoord03 = 4,50 Volt
| Uitwerking03 = Voor deze opgave is het handig het schema opnieuw te tekenen:&lt;br&gt;
[[bestand:Resistors substitution with switches redrawn.svg|300px]]&lt;br&gt;
Met S1 gesloten is de spanningsval in de tak R&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;/R&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; vergelijkbaar met die in opgave 11 voor R&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; en R&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;. Zie de uitwerking in vraag 11
}}
{{VraagEnAntwoord
| Kop = Stroomsterkte in de schakeling
| KopLevel = 3
| Kolom = 3
| Rij = 1
| Startnummer = 13
| Inleiding = &lt;table&gt;&lt;tr valign=&quot;top&quot;&gt;&lt;td width=&quot;500&quot; align=&quot;left&quot;&gt;De volgende vragen hebben betrekking op de figuur hiernaast, delfde als voor de andere opgaven. Alle weerstanden hebben een waarde van &lt;chem&gt;60 \ \Omega&lt;/chem&gt;. De voeding voor deze schakeling is aangesloten op de punten &quot;a&quot; en &quot;f&quot;. De potentiaal in punt &quot;a&quot; bedraagt &lt;chem&gt;7 \ V&lt;/chem&gt;, die in punt &quot;f&quot; is &lt;chem&gt;2 \ V&lt;/chem&gt;
&lt;br&gt;De schakelaars S1, S2 en S3 staan in de getekende stand open en geleiden geen stroom. Als de schakelaar gesloten is, wordt wel stroom geleid. Voor stroomsterkten in parallel geschaklde weerstanden geldt:
::&lt;chem&gt;I1 R1 \ = \ I2 R2&lt;/chem&gt;&lt;/td&gt;&lt;td&gt;[[bestand:Resistors_substitution_with_switches.svg|300px|right]]&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;&lt;/table&gt;
| Vraag01 = Bereken de stroomsterkte door R&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;. Alle schakelaars zijn gesloten.
| Antwoord01 = 0.04167 Ampère
| Uitwerking01 = Weerstand R&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; staat samen met weerstand R&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt; tussen de punten &quot;a&quot; en &quot;f&quot;. De totale weerstand tussen deze twee punten is de som van de twee afzonderlijke seriegeschakelde weerstanden = {{Nowrap|1=60 + 60 = 120&lt;chem&gt;\Omega&lt;/chem&gt;}}. Het spanningsverschil is {{Nowrap|1=7 -  2 = 5 Volt}}. De stroomsterkte is dus:
::&lt;chem&gt;\frac{5}{120} \ = \ 0,04167 A&lt;/chem&gt;
| Vraag02 = Bereken de stroomsterkte door R&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;. Alleen schakelaar S3 is gesloten.
| Antwoord02 = 0,02778 Ampère
| Uitwerking02 = Met alleen S3 gesloten is de totale weerstand tussen de punten &quot;a&quot; en &quot;f&quot; gelijk aan de som van de seriegeschakelde weerstanden R&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;, R&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; en R&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; weerstanden, dit is 180 &lt;chem&gt;\Omega&lt;/chem&gt;. Voor de stroomsterkte geldt nu, met &lt;chem&gt;\Delta U = 7 - 2 = 5 Volt&lt;/chem&gt;
::&lt;chem&gt;I \ = \ \frac{5}{180} \ = \ 0,02778 A&lt;/chem&gt;
| Vraag03 = Bereken de stroomsterkte door R&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;. Alleen schakelaar S2 en S3 zijn gesloten.
| Antwoord03 = 0,02778 Ampère
| Uitwerking03 = Met S2 en S3 gesloten is de totale weerstand tussen de punten &quot;a&quot; en &quot;f&quot; gelijk aan de som van de seriegeschakelde weerstanden R&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; en de parallel geschakelde R&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; met de weer in serie staande R&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; en R&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; weerstanden. De vervangingsweerstand voor R&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; en R&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; is &lt;chem&gt;60 \ + \ 60 \ = \ 120 \ \Omega&lt;/chem&gt;. Voor de vervangingsweerstand van R&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; en R&lt;sub&gt;25&lt;/sub&gt; geldt nu:
::&lt;chem&gt;\frac{1}{R_{vervang}} \ = \ \frac{1}{R4} \ + \ \frac{1}{R25} \ = \ \frac{1}{60} \ + \ \frac{1}{120} \ \Longrightarrow&lt;/chem&gt;
::&lt;chem&gt;\Longrightarrow \frac{1}{R_{vervang}} \ = \ \frac{2}{120} \ + \ \frac{1}{120} \ = \frac{3}{120} \ = \ \frac{1}{40}&lt;/chem&gt;
Voor de totale vervangingsweerstand moet deze waarde opgeteld worden bij die van R&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;: 60 + 40 = 100 &lt;chem&gt;\Omega&lt;/chem&gt;
::Voor de stroomsterkte geldt nu, met &lt;chem&gt;\Delta U = 7 - 2 = 5 Volt&lt;/chem&gt;
::&lt;chem&gt;I \ = \ \frac{5}{100} \ = \ 0,0500 A&lt;/chem&gt;
}}
&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
== Invoegtekst ==
&lt;pre&gt;
{{Elektriciteitsleeropgaven/Weerstandschakeling}}
&lt;/pre&gt;

== Voorbeeld ==
{{Elektriciteitsleeropgaven/Weerstandschakeling}}

[[Categorie:Elektriciteitsleeropgaven|Weerstandschakeling]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rm25yx2j3kj7bqovjc47hkt7fll3393</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Onderwijswiki/Wikitext</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43400</id>
    <revision>
      <id>425126</id>
      <parentid>424547</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T10:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>-rode links</comment>
      <origin>425126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2978" sha1="7kqdl05216wr6t2x40mjmh49p9zhyyn" xml:space="preserve">{{Opmaak}}
In vergelijking met Lua, waarbij je een dieper begrip van programmeren nodig hebt om functies te schrijven en complexe logica uit te voeren, biedt Wikitext een eenvoudiger, maar minder krachtig alternatief voor het bewerken en opmaken van pagina's binnen MediaWiki.

== Voordelen ==
* '''Gebruiksgemak''': Wikitext is ontworpen om gemakkelijk te begrijpen en te gebruiken te zijn voor mensen zonder programmeerervaring. Het maakt het bewerken van pagina's toegankelijk voor een breed publiek.
* '''Snel bewerken''': Voor het maken van eenvoudige aanpassingen zoals het toevoegen van tekst, links, afbeeldingen, en basisopmaak, is Wikitext vaak sneller dan het schrijven van Lua scripts.
* '''Direct resultaat''': Wijzigingen in Wikitext zijn direct zichtbaar na het opslaan van de pagina, er is geen extra compilatiestap nodig zoals soms het geval is bij complexere scripts of extensies.
* '''Integratie met MediaWiki''': Wikitext is diep geïntegreerd in het MediaWiki-platform, waardoor het gebruik van templates, categorieën, en andere ingebouwde functies naadloos verloopt.

== Nadelen ==
* '''Minder flexibiliteit''': Voor complexe logica, data manipulatie of dynamische inhoudsgeneratie, schiet Wikitext tekort in vergelijking met programmeertalen zoals Lua.
* '''Herbruikbaarheid''': Terwijl sjablonen gemaakt met Wikitext kunnen helpen om inhoud te hergebruiken, biedt Lua meer geavanceerde mogelijkheden voor modulariteit en hergebruik van code.
* '''Prestatie''': Bij zeer grote of complexe sjablonen kan Wikitext leiden tot tragere laadtijden van pagina's. Lua-modules kunnen efficiënter zijn doordat ze buiten de hoofdtekst van de pagina worden verwerkt.

== Vergelijking ==
In vergelijking met Lua; 
* '''Complexiteit en kracht''': Lua in MediaWiki, gebruikt via de Scribunto-extensie, biedt een krachtigere en flexibelere omgeving voor het ontwikkelen van complexe sjablonen en functionaliteiten dan wat mogelijk is met enkel Wikitext.
* '''Ontwikkelingsefficiëntie''': Voor geavanceerde functies, zoals complexe berekeningen, gegevensverwerking en integraties met externe bronnen, is Lua beter geschikt dan Wikitext.
* '''Leercurve''': De overstap naar Lua vereist een begrip van programmeerconcepten, wat een hindernis kan zijn voor gebruikers die alleen vertrouwd zijn met Wikitext.

== Voorbeeld ==
Als een voorbeeld van basaal gebruik van Wikitext kunnen we kijken naar de manier waarop je tekst opmaakt, links creëert, en sjablonen inzet:
* '''Tekstopmaak''': Gebruik &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;''italic''&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; voor cursieve tekst, &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;'''bold'''&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; voor vetgedrukte tekst.
* '''Links maken''': Interne links worden gemaakt met &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[PaginaNaam|Linktekst]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; en externe links met [https://www.voorbeeld.com Linktekst].
* '''Sjablonen gebruiken''': Om een sjabloon in te voegen, gebruik je &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{SjabloonNaam|parameter1=waarde1|parameter2=waarde2}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;.

{{Opmaak | Voettekst}}</text>
      <sha1>7kqdl05216wr6t2x40mjmh49p9zhyyn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Transwiki:Yvette (boot)</title>
    <ns>102</ns>
    <id>46189</id>
    <revision>
      <id>425127</id>
      <parentid>419110</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T10:41:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>-rode link</comment>
      <origin>425127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3751" sha1="qxdsmxta44jc67hrhd62dwr87vzhhfb" xml:space="preserve">[[Bestand:Yvette in Oorlogsmuseum.jpg|thumb|300px|De Yvette in [[Oorlogsmuseum Overloon]], na de restauratie]]
De '''Yvette''' is een grijsgeschilderde houten [[vlet]] waarmee tijdens de [[Tweede Wereldoorlog]] vijf mensen naar Engeland zijn gevaren.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;[https://www.museum.nl/nl/oorlogsmuseum-overloon/pronkstuk/yvette museum.nl]&lt;/ref&gt; De Yvette is, naast de incomplete kano van de gebroeders [[Henri Peteri|Peteri]], de enige door Engelandvaarders gebruikte boot die bewaard is gebleven. Het vaartuig wordt sinds 1964 geëxposeerd in [[Oorlogsmuseum Overloon]].

De Yvette is 5,50 meter lang en heeft een platte bodem, zwaarden en een mast met een gaffeltuig. Zij werd zeewaardig gemaakt door Pieter Barends (1900-1947). In de lente van 1941 moesten de inwoners van Den Helder vertrekken om ruimte te maken voor de [[Kriegsmarine]]. Eerst verhuisde Barends met vrouw en zoontje naar een huisje bij de duinen en niet veel later naar [[Krommenie]]. Daar 'knutselde' hij aan bootjes, niet alleen aan de Yvette maar ook aan een jol voor [[Bob Gazan]] en [[Jan Robert Kievits]] uit het Gooi. Door zijn vroegere werk had hij goede contacten om aan zeildoek en ander materiaal te komen.

Op 29 april 1943 werd de Yvette door schipper Kees Koole en zijn schip, de [[Nooit Volmaakt (schip, 1917)|Nooit Volmaakt]], via de Schie en over de Brielse Maas naar een kreek bij Brielle gebracht. Aan boord had hij [[Engelandvaarder]]s [[Hein Kaars Sijpesteijn]], [[Jan Bartlema]] en zijn vrouw Yvette Bartlema-Sanders, [[Hein Louwerse]] en [[Henning Meyer]], met hulp van [[Kees Koole]], verstopt onder aardappelzakken. Zij stapten in de Yvette, roeiden naar zee, deden de motor, zeilden een stuk en bereikten op 2 mei de Engelse kust. Daar werden ze opgemerkt door een konvooi. Ze streken hun zeil en hesen de Nederlandse vlag. Het konvooi bleek uit Engelse schepen te bestaan. Ze werden aan boord genomen en werden bij Sheerness aan wal gezet.

De Yvette heeft weer dienstgedaan tijdens de [[watersnood van 1953]].

In 1964 werd de Yvette gerestaureerd en sindsdien wordt het vaartuig tentoongesteld in het [[Oorlogsmuseum Overloon|Nederlands Nationaal Oorlogs- en Verzetsmuseum Overloon]] in [[Overloon]].&amp;nbsp;&lt;ref&gt;{ {Link YouTube|id=Kn_KFJKoPeU|label=Vlog over Engelandvaarders}}&lt;/ref&gt;

==Yvette II==
Ton Koole, de zoon van Kees Koole, financierde het maken van een kopie van de Yvette en hielp met het restaureren van de [[Nooit Volmaakt (schip)|Nooit Volmaakt]]. Het was de bedoeling dat drie kleinkinderen van de oorspronkelijke passagiers met twee redacteuren van de Telegraaf en de voorzitter van het V fonds, Robert Croll, in april 2014 met de Yvette II naar Engeland zouden oversteken, als eerbetoon aan de voormalige Engelandvaarders. Het bootje werd in Wormerveer gebouwd door Bart Jan Bats. De [[Hr.Ms. Urania (1928)|Zr. Ms. Urania]], een zeilend opleidingsschip van de Koninklijke Marine, ging als begeleiding mee.

De Yvette II werd bij Navilex in Loosdrecht te water gelaten; de eerste proefvaart vond eind maart plaats. De Yvette is getuigd met een 12m²-zeil van de ''[[12m²-Sharpie|Sharpie]]'' 129 van [[Cor van Wijk]] en kreeg voor de overtocht een oude 6pk-Archimedesmotor.

Na nog enkele proefvaarten werd de Yvette II naar Hellevoetsluis gebracht, waar zij op 17 april mogelijk zou vertrekken. Ook de gerestaureerde Nooit Volmaakt lag aan de kade. Er stond echter [[windkracht]] 5 en er werd op een beter moment gewacht. Op 21 april, tweede paasdag, vertrok de Yvette II en 23 april kwam zij behouden in Ramsgate aan.

{{Appendix|2=
* [https://www.telegraaf.nl/binnenland/eerste-proefvaart-yvette-ii/65357242.html Eerste proefvaart Yvette II], ''De Telegraaf''
{{References}}
}}
{{Transwiki}}

[ [Categorie:Zeilschip op naam|Yvette]]</text>
      <sha1>qxdsmxta44jc67hrhd62dwr87vzhhfb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jazz standards/Inhoud</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46388</id>
    <revision>
      <id>425104</id>
      <parentid>421354</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T14:11:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>J.Grandgagnage</username>
        <id>3610</id>
      </contributor>
      <comment>al wat links klaarzetten voor toekomstige artikelen</comment>
      <origin>425104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2546" sha1="o9nitkt2dkqg35g90mh4pp5j61dm2d9" xml:space="preserve">{{Alfabet met ankers}}
{{Kolommen automatisch|inhoud=
==A==
* [[Jazz standards/A Fine Romance|A Fine Romance]]
* [[Jazz standards/A Foggy Day|A Foggy Day]]
* [[Jazz standards/After You've Gone|After You've Gone]]
* [[Jazz standards/Alexander's Ragtime Band|Alexander's Ragtime Band]]
* [[Jazz standards/All of me|All of me]]
* [[Jazz standards/All the Things You Are|All the Things You Are]]
* [[Jazz standards/As Time Goes By|As Time Goes By]]
* [[Jazz standards/Autumn Leaves|Autumn Leaves]]

==B==
* [[Jazz standards/Basin Street Blues|Basin Street Blues]]
* [[Jazz standards/Blue Moon|Blue Moon]]
* [[Jazz standards/Body and Soul|Body and Soul]]

==C==
* [[Jazz standards/Careless Love|Careless Love]]

==D==
* [[Jazz standards/Desafinado|Desafinado]] 
*  [[Jazz standards/Dinah|Dinah]]

==E==
* [[Jazz standards/Embraceable You|Embraceable You]]

==F==
*..


==G==
* [[Jazz standards/Greensleeves|Greensleeves]]

== H ==
* [[Jazz standards/Honeysuckle Rose|Honeysuckle Rose]]
*..

==I==
* [[Jazz standards/If I Should Lose You|If I Should Lose You]]
* [[Jazz standards/I'll See You in My Dreams|I'll See You in My Dreams]]
* [[Jazz standards/I Remember You|I Remember You]]
* [[Jazz standards/Isn't It Romantic?|Isn't It Romantic?]]

==J==
*..

==K==
*..

==L==
* [[Jazz standards/Limehouse Blues|Limehouse Blues]]
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==M==
* [[Jazz standards/Minor Swing|Minor Swing]]
* [[Jazz standards/Misty|Misty]]
&lt;/div&gt;
==N==
*..

==O==
* [[Jazz standards/Over the Rainbow|Over the Rainbow]]

==P==
*..

==Q==
*..
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==R==
*..
&lt;/div&gt;
==S==
* [[Jazz standards/Sophisticated Lady|Sophisticated Lady]]
* [[Jazz standards/St. James Infirmary|St. James Infirmary]]
* [[Jazz standards/St. Louis Blues|St. Louis Blues]]
* [[Jazz standards/St. Thomas|St. Thomas]]
* [[Jazz standards/Stardust|Stardust]]
* [[Jazz standards/Stormy Weather|Stormy Weather]]
* [[Jazz standards/Summertime|Summertime]]

==T==
* [[Jazz standards/Tenderly|Tenderly]]
* [[Jazz standards/The Man I Love|The Man I Love]]
* [[Jazz standards/Time After Time|Time After Time]]
* [[Jazz standards/The Man I Love|The Man I Love]]
* [[Jazz standards/There Will Never Be Another You|There Will Never Be Another You]]
* [[Jazz standards/Twelfth Street Rag|Twelfth Street Rag]]

==U==
*..

==V==
*..

==W==
+ [[Jazz standards/What Is This Thing Called Love?|What Is This Thing Called Love?]]
*..

==X==
*..

==Y==
* [[Jazz standards/You'd Be So Nice to Come Home To|You'd Be So Nice to Come Home To]]

==Z==
*..
}}
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>o9nitkt2dkqg35g90mh4pp5j61dm2d9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>425106</id>
      <parentid>425104</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T14:23:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <origin>425106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2537" sha1="k14q4wgdrdsx4ihr5qmhqwbtbd0dlsj" xml:space="preserve">{{Alfabet met ankers}}
{{Kolommen automatisch|inhoud=
==A==
* [[Jazz standards/A Fine Romance|A Fine Romance]]
* [[Jazz standards/A Foggy Day|A Foggy Day]]
* [[Jazz standards/After You've Gone|After You've Gone]]
* [[Jazz standards/Alexander's Ragtime Band|Alexander's Ragtime Band]]
* [[Jazz standards/All of me|All of me]]
* [[Jazz standards/All the Things You Are|All the Things You Are]]
* [[Jazz standards/As Time Goes By|As Time Goes By]]
* [[Jazz standards/Autumn Leaves|Autumn Leaves]]

==B==
* [[Jazz standards/Basin Street Blues|Basin Street Blues]]
* [[Jazz standards/Blue Moon|Blue Moon]]
* [[Jazz standards/Body and Soul|Body and Soul]]

==C==
* [[Jazz standards/Careless Love|Careless Love]]

==D==
* [[Jazz standards/Desafinado|Desafinado]] 
*  [[Jazz standards/Dinah|Dinah]]

==E==
* [[Jazz standards/Embraceable You|Embraceable You]]

==F==
*..

==G==
* [[Jazz standards/Greensleeves|Greensleeves]]

== H ==
* [[Jazz standards/Honeysuckle Rose|Honeysuckle Rose]]

==I==
* [[Jazz standards/If I Should Lose You|If I Should Lose You]]
* [[Jazz standards/I'll See You in My Dreams|I'll See You in My Dreams]]
* [[Jazz standards/I Remember You|I Remember You]]
* [[Jazz standards/Isn't It Romantic?|Isn't It Romantic?]]

==J==
*..

==K==
*..

==L==
* [[Jazz standards/Limehouse Blues|Limehouse Blues]]
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==M==
* [[Jazz standards/Minor Swing|Minor Swing]]
* [[Jazz standards/Misty|Misty]]
&lt;/div&gt;
==N==
*..

==O==
* [[Jazz standards/Over the Rainbow|Over the Rainbow]]

==P==
*..

==Q==
*..
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==R==
*..
&lt;/div&gt;
==S==
* [[Jazz standards/Sophisticated Lady|Sophisticated Lady]]
* [[Jazz standards/St. James Infirmary|St. James Infirmary]]
* [[Jazz standards/St. Louis Blues|St. Louis Blues]]
* [[Jazz standards/St. Thomas|St. Thomas]]
* [[Jazz standards/Stardust|Stardust]]
* [[Jazz standards/Stormy Weather|Stormy Weather]]
* [[Jazz standards/Summertime|Summertime]]

==T==
* [[Jazz standards/Tenderly|Tenderly]]
* [[Jazz standards/The Man I Love|The Man I Love]]
* [[Jazz standards/Time After Time|Time After Time]]
* [[Jazz standards/The Man I Love|The Man I Love]]
* [[Jazz standards/There Will Never Be Another You|There Will Never Be Another You]]
* [[Jazz standards/Twelfth Street Rag|Twelfth Street Rag]]

==U==
*..

==V==
*..

==W==
* [[Jazz standards/What Is This Thing Called Love?|What Is This Thing Called Love?]]

==X==
*..

==Y==
* [[Jazz standards/You'd Be So Nice to Come Home To|You'd Be So Nice to Come Home To]]

==Z==
*..
}}
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>k14q4wgdrdsx4ihr5qmhqwbtbd0dlsj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>425110</id>
      <parentid>425106</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T14:48:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>lf</comment>
      <origin>425110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2537" sha1="8yr5dv57rwltdizqucuy7sldwu1v1jd" xml:space="preserve">{{Alfabet met ankers}}
{{Kolommen automatisch|inhoud=
==A==
* [[Jazz standards/A Fine Romance|A Fine Romance]]
* [[Jazz standards/A Foggy Day|A Foggy Day]]
* [[Jazz standards/After You've Gone|After You've Gone]]
* [[Jazz standards/Alexander's Ragtime Band|Alexander's Ragtime Band]]
* [[Jazz standards/All of me|All of Me]]
* [[Jazz standards/All the Things You Are|All the Things You Are]]
* [[Jazz standards/As Time Goes By|As Time Goes By]]
* [[Jazz standards/Autumn Leaves|Autumn Leaves]]

==B==
* [[Jazz standards/Basin Street Blues|Basin Street Blues]]
* [[Jazz standards/Blue Moon|Blue Moon]]
* [[Jazz standards/Body and Soul|Body and Soul]]

==C==
* [[Jazz standards/Careless Love|Careless Love]]

==D==
* [[Jazz standards/Desafinado|Desafinado]] 
*  [[Jazz standards/Dinah|Dinah]]

==E==
* [[Jazz standards/Embraceable You|Embraceable You]]

==F==
*..

==G==
* [[Jazz standards/Greensleeves|Greensleeves]]

== H ==
* [[Jazz standards/Honeysuckle Rose|Honeysuckle Rose]]

==I==
* [[Jazz standards/If I Should Lose You|If I Should Lose You]]
* [[Jazz standards/I'll See You in My Dreams|I'll See You in My Dreams]]
* [[Jazz standards/I Remember You|I Remember You]]
* [[Jazz standards/Isn't It Romantic?|Isn't It Romantic?]]

==J==
*..

==K==
*..

==L==
* [[Jazz standards/Limehouse Blues|Limehouse Blues]]
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==M==
* [[Jazz standards/Minor Swing|Minor Swing]]
* [[Jazz standards/Misty|Misty]]
&lt;/div&gt;
==N==
*..

==O==
* [[Jazz standards/Over the Rainbow|Over the Rainbow]]

==P==
*..

==Q==
*..
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==R==
*..
&lt;/div&gt;
==S==
* [[Jazz standards/Sophisticated Lady|Sophisticated Lady]]
* [[Jazz standards/St. James Infirmary|St. James Infirmary]]
* [[Jazz standards/St. Louis Blues|St. Louis Blues]]
* [[Jazz standards/St. Thomas|St. Thomas]]
* [[Jazz standards/Stardust|Stardust]]
* [[Jazz standards/Stormy Weather|Stormy Weather]]
* [[Jazz standards/Summertime|Summertime]]

==T==
* [[Jazz standards/Tenderly|Tenderly]]
* [[Jazz standards/The Man I Love|The Man I Love]]
* [[Jazz standards/Time After Time|Time After Time]]
* [[Jazz standards/The Man I Love|The Man I Love]]
* [[Jazz standards/There Will Never Be Another You|There Will Never Be Another You]]
* [[Jazz standards/Twelfth Street Rag|Twelfth Street Rag]]

==U==
*..

==V==
*..

==W==
* [[Jazz standards/What Is This Thing Called Love?|What Is This Thing Called Love?]]

==X==
*..

==Y==
* [[Jazz standards/You'd Be So Nice to Come Home To|You'd Be So Nice to Come Home To]]

==Z==
*..
}}
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>8yr5dv57rwltdizqucuy7sldwu1v1jd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>425111</id>
      <parentid>425110</parentid>
      <timestamp>2026-05-06T14:49:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <origin>425111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2555" sha1="abfvhc37369l4f5thtb6j82pxmoouej" xml:space="preserve">__NOEDITSECTION__ {{Alfabet met ankers}}
{{Kolommen automatisch|inhoud=
==A==
* [[Jazz standards/A Fine Romance|A Fine Romance]]
* [[Jazz standards/A Foggy Day|A Foggy Day]]
* [[Jazz standards/After You've Gone|After You've Gone]]
* [[Jazz standards/Alexander's Ragtime Band|Alexander's Ragtime Band]]
* [[Jazz standards/All of Me|All of Me]]
* [[Jazz standards/All the Things You Are|All the Things You Are]]
* [[Jazz standards/As Time Goes By|As Time Goes By]]
* [[Jazz standards/Autumn Leaves|Autumn Leaves]]

==B==
* [[Jazz standards/Basin Street Blues|Basin Street Blues]]
* [[Jazz standards/Blue Moon|Blue Moon]]
* [[Jazz standards/Body and Soul|Body and Soul]]

==C==
* [[Jazz standards/Careless Love|Careless Love]]

==D==
* [[Jazz standards/Desafinado|Desafinado]] 
*  [[Jazz standards/Dinah|Dinah]]

==E==
* [[Jazz standards/Embraceable You|Embraceable You]]

==F==
*..

==G==
* [[Jazz standards/Greensleeves|Greensleeves]]

== H ==
* [[Jazz standards/Honeysuckle Rose|Honeysuckle Rose]]

==I==
* [[Jazz standards/If I Should Lose You|If I Should Lose You]]
* [[Jazz standards/I'll See You in My Dreams|I'll See You in My Dreams]]
* [[Jazz standards/I Remember You|I Remember You]]
* [[Jazz standards/Isn't It Romantic?|Isn't It Romantic?]]

==J==
*..

==K==
*..

==L==
* [[Jazz standards/Limehouse Blues|Limehouse Blues]]
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==M==
* [[Jazz standards/Minor Swing|Minor Swing]]
* [[Jazz standards/Misty|Misty]]
&lt;/div&gt;
==N==
*..

==O==
* [[Jazz standards/Over the Rainbow|Over the Rainbow]]

==P==
*..

==Q==
*..
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==R==
*..
&lt;/div&gt;
==S==
* [[Jazz standards/Sophisticated Lady|Sophisticated Lady]]
* [[Jazz standards/St. James Infirmary|St. James Infirmary]]
* [[Jazz standards/St. Louis Blues|St. Louis Blues]]
* [[Jazz standards/St. Thomas|St. Thomas]]
* [[Jazz standards/Stardust|Stardust]]
* [[Jazz standards/Stormy Weather|Stormy Weather]]
* [[Jazz standards/Summertime|Summertime]]

==T==
* [[Jazz standards/Tenderly|Tenderly]]
* [[Jazz standards/The Man I Love|The Man I Love]]
* [[Jazz standards/Time After Time|Time After Time]]
* [[Jazz standards/The Man I Love|The Man I Love]]
* [[Jazz standards/There Will Never Be Another You|There Will Never Be Another You]]
* [[Jazz standards/Twelfth Street Rag|Twelfth Street Rag]]

==U==
*..

==V==
*..

==W==
* [[Jazz standards/What Is This Thing Called Love?|What Is This Thing Called Love?]]

==X==
*..

==Y==
* [[Jazz standards/You'd Be So Nice to Come Home To|You'd Be So Nice to Come Home To]]

==Z==
*..
}}
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>abfvhc37369l4f5thtb6j82pxmoouej</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>425124</id>
      <parentid>425111</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T09:48:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>+Li'l Darlin'</comment>
      <origin>425124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2602" sha1="3fsb2uvtsywukt27r3orjq88sm0ei3p" xml:space="preserve">__NOEDITSECTION__ {{Alfabet met ankers}}
{{Kolommen automatisch|inhoud=
==A==
* [[Jazz standards/A Fine Romance|A Fine Romance]]
* [[Jazz standards/A Foggy Day|A Foggy Day]]
* [[Jazz standards/After You've Gone|After You've Gone]]
* [[Jazz standards/Alexander's Ragtime Band|Alexander's Ragtime Band]]
* [[Jazz standards/All of Me|All of Me]]
* [[Jazz standards/All the Things You Are|All the Things You Are]]
* [[Jazz standards/As Time Goes By|As Time Goes By]]
* [[Jazz standards/Autumn Leaves|Autumn Leaves]]

==B==
* [[Jazz standards/Basin Street Blues|Basin Street Blues]]
* [[Jazz standards/Blue Moon|Blue Moon]]
* [[Jazz standards/Body and Soul|Body and Soul]]

==C==
* [[Jazz standards/Careless Love|Careless Love]]

==D==
* [[Jazz standards/Desafinado|Desafinado]] 
*  [[Jazz standards/Dinah|Dinah]]

==E==
* [[Jazz standards/Embraceable You|Embraceable You]]

==F==
*..

==G==
* [[Jazz standards/Greensleeves|Greensleeves]]

== H ==
* [[Jazz standards/Honeysuckle Rose|Honeysuckle Rose]]

==I==
* [[Jazz standards/If I Should Lose You|If I Should Lose You]]
* [[Jazz standards/I'll See You in My Dreams|I'll See You in My Dreams]]
* [[Jazz standards/I Remember You|I Remember You]]
* [[Jazz standards/Isn't It Romantic?|Isn't It Romantic?]]

==J==
*..

==K==
*..

==L==
* [[Jazz standards/Li'l Darlin'|Li'l Darlin']]
* [[Jazz standards/Limehouse Blues|Limehouse Blues]]
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==M==
* [[Jazz standards/Minor Swing|Minor Swing]]
* [[Jazz standards/Misty|Misty]]
&lt;/div&gt;
==N==
*..

==O==
* [[Jazz standards/Over the Rainbow|Over the Rainbow]]

==P==
*..

==Q==
*..
&lt;div style=&quot;break-inside: avoid;&quot;&gt;
==R==
*..
&lt;/div&gt;
==S==
* [[Jazz standards/Sophisticated Lady|Sophisticated Lady]]
* [[Jazz standards/St. James Infirmary|St. James Infirmary]]
* [[Jazz standards/St. Louis Blues|St. Louis Blues]]
* [[Jazz standards/St. Thomas|St. Thomas]]
* [[Jazz standards/Stardust|Stardust]]
* [[Jazz standards/Stormy Weather|Stormy Weather]]
* [[Jazz standards/Summertime|Summertime]]

==T==
* [[Jazz standards/Tenderly|Tenderly]]
* [[Jazz standards/The Man I Love|The Man I Love]]
* [[Jazz standards/Time After Time|Time After Time]]
* [[Jazz standards/The Man I Love|The Man I Love]]
* [[Jazz standards/There Will Never Be Another You|There Will Never Be Another You]]
* [[Jazz standards/Twelfth Street Rag|Twelfth Street Rag]]

==U==
*..

==V==
*..

==W==
* [[Jazz standards/What Is This Thing Called Love?|What Is This Thing Called Love?]]

==X==
*..

==Y==
* [[Jazz standards/You'd Be So Nice to Come Home To|You'd Be So Nice to Come Home To]]

==Z==
*..
}}
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>3fsb2uvtsywukt27r3orjq88sm0ei3p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Programmeren in BASIC/Commando's/WRITE</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46643</id>
    <revision>
      <id>425096</id>
      <timestamp>2026-05-06T12:10:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '__NOTOC__'''{{Subst:SUBPAGENAME}}''' schrijft de opgegeven variabelen naar de standaard output (normaliter het beeldscherm).  Variabelen: *dienen gescheiden te zijn door komma's *worden getoond met komma's  *in het geval van numerieke waarden wordt een voorloopspatie ingevoegd *strings worden getoond tussen aanhalingstekens  ===Syntax=== '''WRITE''' &lt;variabele&gt;, &lt;variabele&gt;, &lt;variabele&gt; etc.  ===Datatype=== String, integer, double, boolean.  ===Voorbeeld=== &lt;s…'</comment>
      <origin>425096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="672" sha1="3w79wo4i0cvdluzgxjp6r89cyg0yot8" xml:space="preserve">__NOTOC__'''WRITE''' schrijft de opgegeven variabelen naar de standaard output (normaliter het beeldscherm).

Variabelen:
*dienen gescheiden te zijn door komma's
*worden getoond met komma's 
*in het geval van numerieke waarden wordt een voorloopspatie ingevoegd
*strings worden getoond tussen aanhalingstekens

===Syntax===
'''WRITE''' &lt;variabele&gt;, &lt;variabele&gt;, &lt;variabele&gt; etc.

===Datatype===
String, integer, double, boolean.

===Voorbeeld===
&lt;syntaxhighlight lang=basic&gt;
X = 1
Y = 2
Z$ = &quot;Ja&quot;
WRITE X, Y
&lt;/syntaxhighlight&gt;

geeft:

&lt;code&gt;&amp;nbsp;1,  2, &quot;Ja&quot;&lt;/code&gt;

==Toepassing==
* In een programma. 
* In programmeermodus.

==Zie ook==
*[[../PRINT/]]
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>3w79wo4i0cvdluzgxjp6r89cyg0yot8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Natuurkunde Opgaven/Weerstand schakeling</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46644</id>
    <redirect title="Natuurkunde Opgaven/Weerstandschakeling" />
    <revision>
      <id>425101</id>
      <timestamp>2026-05-06T12:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>Erik Baas heeft pagina [[Natuurkunde Opgaven/Weerstand schakeling]] hernoemd naar [[Natuurkunde Opgaven/Weerstandschakeling]]</comment>
      <origin>425101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="ldt37z9on4e48tlzsioqymifcdbmo7c" xml:space="preserve">#DOORVERWIJZING [[Natuurkunde Opgaven/Weerstandschakeling]]</text>
      <sha1>ldt37z9on4e48tlzsioqymifcdbmo7c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Programmeren in BASIC/Commando's/SELECT</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46646</id>
    <revision>
      <id>425122</id>
      <timestamp>2026-05-07T09:44:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '__NOTOC__Met '''{{Subst:SUBPAGENAME}}''' en '''CASE''' kan het programma een keuze maken tussen meer dan twee mogelijkheden (zoals met '''[[../IF/]]''', '''THEN''' en '''ELSE''').  ===Syntax=== &lt;poem&gt; '''SELECT CASE''' &lt;variabele&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;'''CASE''' &lt;waarde 1&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;REM *** deze regel wordt uitgevoerd als &lt;variabele&gt; = &lt;waarde 1&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;'''CASE''' &lt;waarde 2&gt; &amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;REM *** deze regel wordt uitgevoerd als &lt;variabele&gt;…'</comment>
      <origin>425122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="870" sha1="1vm46j9pafukj2x8dt8eeg1a7rsesbk" xml:space="preserve">__NOTOC__Met '''SELECT''' en '''CASE''' kan het programma een keuze maken tussen meer dan twee mogelijkheden (zoals met '''[[../IF/]]''', '''THEN''' en '''ELSE''').

===Syntax===
&lt;poem&gt;
'''SELECT CASE''' &lt;variabele&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''CASE''' &lt;waarde 1&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;REM *** deze regel wordt uitgevoerd als &lt;variabele&gt; = &lt;waarde 1&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''CASE''' &lt;waarde 2&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;REM *** deze regel wordt uitgevoerd als &lt;variabele&gt; = &lt;waarde 2&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''OTHERWISE'''
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;REM *** deze regel wordt in alle andere gevallen uitgevoerd
'''END SELECT'''
&lt;/poem&gt;
*&lt;waarde n&gt; mag ook een &lt;conditie&gt; zijn.

NB '''OTHERWISE''' is in latere versies vervangen door 'CASE ELSE''

===Datatype===
String, integer, double.

===Voorbeeld===
&lt;syntaxhighlight lang=basic&gt;

&lt;/syntaxhighlight&gt;

==Toepassing==
* In een programma. 
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>1vm46j9pafukj2x8dt8eeg1a7rsesbk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>425125</id>
      <parentid>425122</parentid>
      <timestamp>2026-05-07T09:56:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <origin>425125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1009" sha1="i6634kwcsvglsmik7hpfxxruan57sqb" xml:space="preserve">__NOTOC__Met '''SELECT''' en '''CASE''' kan het programma een keuze maken tussen meer dan twee mogelijkheden (zoals met '''[[../IF/]]''', '''THEN''' en '''ELSE''').

===Syntax===
&lt;poem&gt;
'''SELECT CASE''' &lt;variabele&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''CASE''' &lt;waarde 1&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;REM *** deze regel wordt uitgevoerd als &lt;variabele&gt; = &lt;waarde 1&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''CASE''' &lt;waarde 2&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;REM *** deze regel wordt uitgevoerd als &lt;variabele&gt; = &lt;waarde 2&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''OTHERWISE'''
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;REM *** deze regel wordt in alle andere gevallen uitgevoerd
'''END SELECT'''
&lt;/poem&gt;
*&lt;waarde n&gt; mag ook een &lt;conditie&gt; zijn.

NB '''OTHERWISE''' is in latere versies vervangen door '''CASE ELSE'''

===Datatype===
String, integer, double.

===Voorbeeld===
&lt;syntaxhighlight lang=basic&gt;
SELECT CASE X
  CASE 5: PRINT &quot;X is vijf&quot;
  CASE &gt; 5: PRINT &quot;X is groter dan vijf&quot;
  OTHERWISE: PRINT &quot;X is kleiner dan vijf&quot;
END SELECT
&lt;/syntaxhighlight&gt;

==Toepassing==
* In een programma. 
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>i6634kwcsvglsmik7hpfxxruan57sqb</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>