Wikibooks:Welkom

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibooks</sitename>
    <dbname>nlwikibooks</dbname>
    <base>https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibooks</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikibooks</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Transwiki</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Overleg transwiki</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Wikijunior</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Overleg Wikijunior</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikibooks:Welkom</title>
    <ns>4</ns>
    <id>15</id>
    <revision>
      <id>431946</id>
      <parentid>405601</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T10:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Update, redactie en aanvullingen</comment>
      <origin>431946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5421" sha1="3ekehn39mry256d28rbk8tn8rymse56" xml:space="preserve">{{Beheerpagina's}}

[[Wikibooks:Info|Wikibooks]] is een [[w:Wikimedia|Wikimedia]]project voor het gezamenlijk schrijven van tekstboeken en gerelateerde non-fictieboeken (met ondersteunende boeken zoals geannoteerde literatuur en klassiekers) over verschillende onderwerpen. 

Je kunt drie dingen doen bij Wikibooks: boeken lezen, bewerken en schrijven. Bezoek [[Special:Userlogin|Aanmelden en inschrijven]] om een gebruikersaccount aan te maken als je er nog geen hebt; je kunt ook die van Wikipedia of een ander Wikimedia-project gebruiken.

== Lezen en gebruiken ==
Het lezen van een boek is simpel. Ga eerst naar de [[Hoofdpagina]], zoek daar een Wikiboek uit dat je interesseert en begin te lezen. Met behulp van de balk rechts op het scherm kun je naar beneden scrollen als je niet de hele pagina ziet. Bovenaan elke pagina is een zoekveld te vinden. Voor meer faciliteiten: zie [[Wikibooks:Instructies#Mogelijkheden voor gebruik]].

Als je iets leest waarvan je denkt dat het niet klopt of onvolledig is, kun je hierover een berichtje achterlaten op de [[Help:Overlegpagina|overlegpagina]] van het betreffende boek of hoofdstuk. Kies eerst de link &quot;Overlegpagina&quot; om op de overlegpagina te komen.  

Als er een onderwerp is waar we geen boek over hebben, of je kunt iets anders niet vinden, stel dan de vraag in de [[Wikibooks:Lerarenkamer|lerarenkamer]] of voeg het toe aan onze lijst van aangevraagde boeken ([[Wikibooks:Gewenste hoofdstukken en boeken|gewenste hoofdstukken en boeken]]).

== Bewerken ==
In principe kan iedereen pagina's op Wikibooks wijzigen. Je hebt geen speciale bevoegdheden nodig en je hoeft niet eens [[Speciaal:Userlogin|in te loggen]] (al wordt het hebben van een account wel aangeraden omdat het meerdere voordelen heeft). 

Als je iets zelf denkt te kunnen aanpassen, klik dan op ''bewerken'' om tekst toe te voegen aan de pagina of om iets te wijzigen of verwijderen. Dat geldt eveneens voor deze pagina - kies &quot;bewerk&quot; als je denkt dat er iets verbeterd moet worden. Je kan eventueel oefenen met wijzigen in de [[Wikibooks:Zandbak|zandbak]]. 

Een van de beste manieren om te helpen is Wikibooks gewoon te gebruiken als een normale bibliotheek, maar op het moment dat je een fout ziet - bijvoorbeeld een spelfout, een onduidelijke zin, of zelfs een zwaardere fout, die te verbeteren. Wees niet te terughoudend in het wijzigen van pagina's: als je denkt dat iets verbeterd kan worden, probeer het dan.

Dit alles lijkt misschien een beetje beangstigend, maar zie [[w:en:Replies to common objections|deze pagina]] (Engels) om te begrijpen waarom het Wikiconcept dat hierboven beschreven is, werkt.

== Schrijven ==
De bestaande kennis wijzigen en verbeteren is fantastisch, maar we verwelkomen ook van harte het toevoegen van je eigen kennis. Je kan een [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken|nieuwe module beginnen]], of een al bestaand artikel vinden en er een heel nieuw deel aan toevoegen. Maak je niet te veel zorgen om het maken van fouten - als er iets een beetje fout gaat, kan jij, of iemand anders, het later altijd nog verbeteren.

'''Let op:''' Als je niet wilt dat je stukken meedogenloos worden gewijzigd en naar hartenlust worden gedistribueerd, verstuur ze dan niet. Alle toevoegingen aan Wikibooks worden gedaan onder de [[CC-BY-SA|Creative Commons Attribution Share Alike]]. Deze licentieconstructie verzekert dat Wikibooks voor altijd vrij te verspreiden is en aan te passen is. Verstuur geen auteursrechtelijk beschermd werk tenzij je toestemming van de auteur hebt om het onder de CC-BY-SA te laten vallen. Zie [[Wikibooks:Auteursrechten]] voor meer informatie.

We hebben een paar [[Wikibooks:Afspraken|richtlijnen]] die je misschien even wil lezen - het is vooral belangrijk dat je stukken op een [[Wikibooks:Objectiviteit|onpartijdige manier]] schrijft. Dat betekent dat modules en boeken, zelfs over controversiële onderwerpen, altijd neutraal geschreven moeten worden. Let er ook op dat het project ''[[w:en:textbook|boeken]]'' wil uitgeven, en dat er dus een hoop dingen zijn die we [[Wikibooks:Wat Wikibooks niet is|niet willen]].

Veel plezier!

==Zie ook==
Links met aanvullende informatie:

===Algemene informatie, gidsen en hulp===
*[[Wikibooks:Info|Over het project]]
*[[Wikibooks:Missie, visie en uitgangspunten|Missie, visie en uitgangspunten]]
*[[Help:Veelgestelde vragen|Veelgestelde vragen]]
*[[Wikibooks:Instructies]] - voor de basis: een wegwijzer naar Help-pagina's en andere tips
*[[Wikibooks:Help|Helppagina's]] - waar vragen stellen + overzicht met Help-pagina's voor wijzigen, het beginnen van nieuwe stukjes, en veel andere dingen
*[[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek]] - stapsgewijze een heel wikiboek maken
*[[Help:Terminologie|Terminologie]] - een lijst met veelgebruikte Wikibooks-termen
*[[Wikibooks:Afspraken|Enkele afspraken]] 

===Tips en hulp om te beginnen===
*[[Help:Hoe kan ik meedoen|Hoe kan ik meedoen]]
*[[Help:Een nieuwe pagina aanmaken|Een nieuwe pagina aanmaken]]
*[[Help:Overzicht tekstopmaak|Overzicht tekstopmaak]]
*[[Wikibooks:Zandbak|Een plek om te oefenen met de Wiki-opmaak]]
*[[Wikibooks:Gewenste hoofdstukken en boeken|Gewenste pagina's]]

===De Wikibooks-gemeenschap===
*[[Actieve gebruikers|Medewerkers]] - een lijst van mensen die regelmatig dingen toevoegen aan Wikibooks - als u wilt, kunt u uzelf aan die lijst toevoegen.

[[Categorie:Wikibooks|Welkom]]

[[hu:Wikikönyvek:Üdvözlünk, látogató]]</text>
      <sha1>3ekehn39mry256d28rbk8tn8rymse56</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431949</id>
      <parentid>431946</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T11:14:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* De Wikibooks-gemeenschap */</comment>
      <origin>431949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5332" sha1="e07xb1rislbns8eu491a2v747swmclg" xml:space="preserve">{{Beheerpagina's}}

[[Wikibooks:Info|Wikibooks]] is een [[w:Wikimedia|Wikimedia]]project voor het gezamenlijk schrijven van tekstboeken en gerelateerde non-fictieboeken (met ondersteunende boeken zoals geannoteerde literatuur en klassiekers) over verschillende onderwerpen. 

Je kunt drie dingen doen bij Wikibooks: boeken lezen, bewerken en schrijven. Bezoek [[Special:Userlogin|Aanmelden en inschrijven]] om een gebruikersaccount aan te maken als je er nog geen hebt; je kunt ook die van Wikipedia of een ander Wikimedia-project gebruiken.

== Lezen en gebruiken ==
Het lezen van een boek is simpel. Ga eerst naar de [[Hoofdpagina]], zoek daar een Wikiboek uit dat je interesseert en begin te lezen. Met behulp van de balk rechts op het scherm kun je naar beneden scrollen als je niet de hele pagina ziet. Bovenaan elke pagina is een zoekveld te vinden. Voor meer faciliteiten: zie [[Wikibooks:Instructies#Mogelijkheden voor gebruik]].

Als je iets leest waarvan je denkt dat het niet klopt of onvolledig is, kun je hierover een berichtje achterlaten op de [[Help:Overlegpagina|overlegpagina]] van het betreffende boek of hoofdstuk. Kies eerst de link &quot;Overlegpagina&quot; om op de overlegpagina te komen.  

Als er een onderwerp is waar we geen boek over hebben, of je kunt iets anders niet vinden, stel dan de vraag in de [[Wikibooks:Lerarenkamer|lerarenkamer]] of voeg het toe aan onze lijst van aangevraagde boeken ([[Wikibooks:Gewenste hoofdstukken en boeken|gewenste hoofdstukken en boeken]]).

== Bewerken ==
In principe kan iedereen pagina's op Wikibooks wijzigen. Je hebt geen speciale bevoegdheden nodig en je hoeft niet eens [[Speciaal:Userlogin|in te loggen]] (al wordt het hebben van een account wel aangeraden omdat het meerdere voordelen heeft). 

Als je iets zelf denkt te kunnen aanpassen, klik dan op ''bewerken'' om tekst toe te voegen aan de pagina of om iets te wijzigen of verwijderen. Dat geldt eveneens voor deze pagina - kies &quot;bewerk&quot; als je denkt dat er iets verbeterd moet worden. Je kan eventueel oefenen met wijzigen in de [[Wikibooks:Zandbak|zandbak]]. 

Een van de beste manieren om te helpen is Wikibooks gewoon te gebruiken als een normale bibliotheek, maar op het moment dat je een fout ziet - bijvoorbeeld een spelfout, een onduidelijke zin, of zelfs een zwaardere fout, die te verbeteren. Wees niet te terughoudend in het wijzigen van pagina's: als je denkt dat iets verbeterd kan worden, probeer het dan.

Dit alles lijkt misschien een beetje beangstigend, maar zie [[w:en:Replies to common objections|deze pagina]] (Engels) om te begrijpen waarom het Wikiconcept dat hierboven beschreven is, werkt.

== Schrijven ==
De bestaande kennis wijzigen en verbeteren is fantastisch, maar we verwelkomen ook van harte het toevoegen van je eigen kennis. Je kan een [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken|nieuwe module beginnen]], of een al bestaand artikel vinden en er een heel nieuw deel aan toevoegen. Maak je niet te veel zorgen om het maken van fouten - als er iets een beetje fout gaat, kan jij, of iemand anders, het later altijd nog verbeteren.

'''Let op:''' Als je niet wilt dat je stukken meedogenloos worden gewijzigd en naar hartenlust worden gedistribueerd, verstuur ze dan niet. Alle toevoegingen aan Wikibooks worden gedaan onder de [[CC-BY-SA|Creative Commons Attribution Share Alike]]. Deze licentieconstructie verzekert dat Wikibooks voor altijd vrij te verspreiden is en aan te passen is. Verstuur geen auteursrechtelijk beschermd werk tenzij je toestemming van de auteur hebt om het onder de CC-BY-SA te laten vallen. Zie [[Wikibooks:Auteursrechten]] voor meer informatie.

We hebben een paar [[Wikibooks:Afspraken|richtlijnen]] die je misschien even wil lezen - het is vooral belangrijk dat je stukken op een [[Wikibooks:Objectiviteit|onpartijdige manier]] schrijft. Dat betekent dat modules en boeken, zelfs over controversiële onderwerpen, altijd neutraal geschreven moeten worden. Let er ook op dat het project ''[[w:en:textbook|boeken]]'' wil uitgeven, en dat er dus een hoop dingen zijn die we [[Wikibooks:Wat Wikibooks niet is|niet willen]].

Veel plezier!

==Zie ook==
Links met aanvullende informatie:

===Algemene informatie, gidsen en hulp===
*[[Wikibooks:Info|Over het project]]
*[[Wikibooks:Missie, visie en uitgangspunten|Missie, visie en uitgangspunten]]
*[[Help:Veelgestelde vragen|Veelgestelde vragen]]
*[[Wikibooks:Instructies]] - voor de basis: een wegwijzer naar Help-pagina's en andere tips
*[[Wikibooks:Help|Helppagina's]] - waar vragen stellen + overzicht met Help-pagina's voor wijzigen, het beginnen van nieuwe stukjes, en veel andere dingen
*[[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek]] - stapsgewijze een heel wikiboek maken
*[[Help:Terminologie|Terminologie]] - een lijst met veelgebruikte Wikibooks-termen
*[[Wikibooks:Afspraken|Enkele afspraken]] 

===Tips en hulp om te beginnen===
*[[Help:Hoe kan ik meedoen|Hoe kan ik meedoen]]
*[[Help:Een nieuwe pagina aanmaken|Een nieuwe pagina aanmaken]]
*[[Help:Overzicht tekstopmaak|Overzicht tekstopmaak]]
*[[Wikibooks:Zandbak|Een plek om te oefenen met de Wiki-opmaak]]
*[[Wikibooks:Gewenste hoofdstukken en boeken|Gewenste pagina's]]

===De Wikibooks-gemeenschap===
*[[Speciaal:ActieveGebruikers|Medewerkers]] - een lijst van mensen die regelmatig dingen toevoegen aan Wikibooks.

[[Categorie:Wikibooks|Welkom]]</text>
      <sha1>e07xb1rislbns8eu491a2v747swmclg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431950</id>
      <parentid>431949</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T11:30:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* De Wikibooks-gemeenschap */ moderators</comment>
      <origin>431950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5428" sha1="gpss3yh1f5dx3ne1dwiq7jyuswccu97" xml:space="preserve">{{Beheerpagina's}}

[[Wikibooks:Info|Wikibooks]] is een [[w:Wikimedia|Wikimedia]]project voor het gezamenlijk schrijven van tekstboeken en gerelateerde non-fictieboeken (met ondersteunende boeken zoals geannoteerde literatuur en klassiekers) over verschillende onderwerpen. 

Je kunt drie dingen doen bij Wikibooks: boeken lezen, bewerken en schrijven. Bezoek [[Special:Userlogin|Aanmelden en inschrijven]] om een gebruikersaccount aan te maken als je er nog geen hebt; je kunt ook die van Wikipedia of een ander Wikimedia-project gebruiken.

== Lezen en gebruiken ==
Het lezen van een boek is simpel. Ga eerst naar de [[Hoofdpagina]], zoek daar een Wikiboek uit dat je interesseert en begin te lezen. Met behulp van de balk rechts op het scherm kun je naar beneden scrollen als je niet de hele pagina ziet. Bovenaan elke pagina is een zoekveld te vinden. Voor meer faciliteiten: zie [[Wikibooks:Instructies#Mogelijkheden voor gebruik]].

Als je iets leest waarvan je denkt dat het niet klopt of onvolledig is, kun je hierover een berichtje achterlaten op de [[Help:Overlegpagina|overlegpagina]] van het betreffende boek of hoofdstuk. Kies eerst de link &quot;Overlegpagina&quot; om op de overlegpagina te komen.  

Als er een onderwerp is waar we geen boek over hebben, of je kunt iets anders niet vinden, stel dan de vraag in de [[Wikibooks:Lerarenkamer|lerarenkamer]] of voeg het toe aan onze lijst van aangevraagde boeken ([[Wikibooks:Gewenste hoofdstukken en boeken|gewenste hoofdstukken en boeken]]).

== Bewerken ==
In principe kan iedereen pagina's op Wikibooks wijzigen. Je hebt geen speciale bevoegdheden nodig en je hoeft niet eens [[Speciaal:Userlogin|in te loggen]] (al wordt het hebben van een account wel aangeraden omdat het meerdere voordelen heeft). 

Als je iets zelf denkt te kunnen aanpassen, klik dan op ''bewerken'' om tekst toe te voegen aan de pagina of om iets te wijzigen of verwijderen. Dat geldt eveneens voor deze pagina - kies &quot;bewerk&quot; als je denkt dat er iets verbeterd moet worden. Je kan eventueel oefenen met wijzigen in de [[Wikibooks:Zandbak|zandbak]]. 

Een van de beste manieren om te helpen is Wikibooks gewoon te gebruiken als een normale bibliotheek, maar op het moment dat je een fout ziet - bijvoorbeeld een spelfout, een onduidelijke zin, of zelfs een zwaardere fout, die te verbeteren. Wees niet te terughoudend in het wijzigen van pagina's: als je denkt dat iets verbeterd kan worden, probeer het dan.

Dit alles lijkt misschien een beetje beangstigend, maar zie [[w:en:Replies to common objections|deze pagina]] (Engels) om te begrijpen waarom het Wikiconcept dat hierboven beschreven is, werkt.

== Schrijven ==
De bestaande kennis wijzigen en verbeteren is fantastisch, maar we verwelkomen ook van harte het toevoegen van je eigen kennis. Je kan een [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken|nieuwe module beginnen]], of een al bestaand artikel vinden en er een heel nieuw deel aan toevoegen. Maak je niet te veel zorgen om het maken van fouten - als er iets een beetje fout gaat, kan jij, of iemand anders, het later altijd nog verbeteren.

'''Let op:''' Als je niet wilt dat je stukken meedogenloos worden gewijzigd en naar hartenlust worden gedistribueerd, verstuur ze dan niet. Alle toevoegingen aan Wikibooks worden gedaan onder de [[CC-BY-SA|Creative Commons Attribution Share Alike]]. Deze licentieconstructie verzekert dat Wikibooks voor altijd vrij te verspreiden is en aan te passen is. Verstuur geen auteursrechtelijk beschermd werk tenzij je toestemming van de auteur hebt om het onder de CC-BY-SA te laten vallen. Zie [[Wikibooks:Auteursrechten]] voor meer informatie.

We hebben een paar [[Wikibooks:Afspraken|richtlijnen]] die je misschien even wil lezen - het is vooral belangrijk dat je stukken op een [[Wikibooks:Objectiviteit|onpartijdige manier]] schrijft. Dat betekent dat modules en boeken, zelfs over controversiële onderwerpen, altijd neutraal geschreven moeten worden. Let er ook op dat het project ''[[w:en:textbook|boeken]]'' wil uitgeven, en dat er dus een hoop dingen zijn die we [[Wikibooks:Wat Wikibooks niet is|niet willen]].

Veel plezier!

==Zie ook==
Links met aanvullende informatie:

===Algemene informatie, gidsen en hulp===
*[[Wikibooks:Info|Over het project]]
*[[Wikibooks:Missie, visie en uitgangspunten|Missie, visie en uitgangspunten]]
*[[Help:Veelgestelde vragen|Veelgestelde vragen]]
*[[Wikibooks:Instructies]] - voor de basis: een wegwijzer naar Help-pagina's en andere tips
*[[Wikibooks:Help|Helppagina's]] - waar vragen stellen + overzicht met Help-pagina's voor wijzigen, het beginnen van nieuwe stukjes, en veel andere dingen
*[[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek]] - stapsgewijze een heel wikiboek maken
*[[Help:Terminologie|Terminologie]] - een lijst met veelgebruikte Wikibooks-termen
*[[Wikibooks:Afspraken|Enkele afspraken]] 

===Tips en hulp om te beginnen===
*[[Help:Hoe kan ik meedoen|Hoe kan ik meedoen]]
*[[Help:Een nieuwe pagina aanmaken|Een nieuwe pagina aanmaken]]
*[[Help:Overzicht tekstopmaak|Overzicht tekstopmaak]]
*[[Wikibooks:Zandbak|Een plek om te oefenen met de Wiki-opmaak]]
*[[Wikibooks:Gewenste hoofdstukken en boeken|Gewenste pagina's]]

===De Wikibooks-gemeenschap===
*[[Speciaal:ActieveGebruikers|Medewerkers]] - een lijst van mensen die regelmatig dingen toevoegen aan Wikibooks.
*[[Wikibooks:Moderator]] - lijst van mensen die meer bevoegdheden hebben dan gewone gebruikers.

[[Categorie:Wikibooks|Welkom]]</text>
      <sha1>gpss3yh1f5dx3ne1dwiq7jyuswccu97</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431951</id>
      <parentid>431950</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T11:41:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Algemene informatie, gidsen en hulp */ Gebruikersportaal toegevoegd en hier geschoond voor wat dáár al staat</comment>
      <origin>431951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5260" sha1="qfog8f2x6meyhgvn8nj7rrpbsa2om3v" xml:space="preserve">{{Beheerpagina's}}

[[Wikibooks:Info|Wikibooks]] is een [[w:Wikimedia|Wikimedia]]project voor het gezamenlijk schrijven van tekstboeken en gerelateerde non-fictieboeken (met ondersteunende boeken zoals geannoteerde literatuur en klassiekers) over verschillende onderwerpen. 

Je kunt drie dingen doen bij Wikibooks: boeken lezen, bewerken en schrijven. Bezoek [[Special:Userlogin|Aanmelden en inschrijven]] om een gebruikersaccount aan te maken als je er nog geen hebt; je kunt ook die van Wikipedia of een ander Wikimedia-project gebruiken.

== Lezen en gebruiken ==
Het lezen van een boek is simpel. Ga eerst naar de [[Hoofdpagina]], zoek daar een Wikiboek uit dat je interesseert en begin te lezen. Met behulp van de balk rechts op het scherm kun je naar beneden scrollen als je niet de hele pagina ziet. Bovenaan elke pagina is een zoekveld te vinden. Voor meer faciliteiten: zie [[Wikibooks:Instructies#Mogelijkheden voor gebruik]].

Als je iets leest waarvan je denkt dat het niet klopt of onvolledig is, kun je hierover een berichtje achterlaten op de [[Help:Overlegpagina|overlegpagina]] van het betreffende boek of hoofdstuk. Kies eerst de link &quot;Overlegpagina&quot; om op de overlegpagina te komen.  

Als er een onderwerp is waar we geen boek over hebben, of je kunt iets anders niet vinden, stel dan de vraag in de [[Wikibooks:Lerarenkamer|lerarenkamer]] of voeg het toe aan onze lijst van aangevraagde boeken ([[Wikibooks:Gewenste hoofdstukken en boeken|gewenste hoofdstukken en boeken]]).

== Bewerken ==
In principe kan iedereen pagina's op Wikibooks wijzigen. Je hebt geen speciale bevoegdheden nodig en je hoeft niet eens [[Speciaal:Userlogin|in te loggen]] (al wordt het hebben van een account wel aangeraden omdat het meerdere voordelen heeft). 

Als je iets zelf denkt te kunnen aanpassen, klik dan op ''bewerken'' om tekst toe te voegen aan de pagina of om iets te wijzigen of verwijderen. Dat geldt eveneens voor deze pagina - kies &quot;bewerk&quot; als je denkt dat er iets verbeterd moet worden. Je kan eventueel oefenen met wijzigen in de [[Wikibooks:Zandbak|zandbak]]. 

Een van de beste manieren om te helpen is Wikibooks gewoon te gebruiken als een normale bibliotheek, maar op het moment dat je een fout ziet - bijvoorbeeld een spelfout, een onduidelijke zin, of zelfs een zwaardere fout, die te verbeteren. Wees niet te terughoudend in het wijzigen van pagina's: als je denkt dat iets verbeterd kan worden, probeer het dan.

Dit alles lijkt misschien een beetje beangstigend, maar zie [[w:en:Replies to common objections|deze pagina]] (Engels) om te begrijpen waarom het Wikiconcept dat hierboven beschreven is, werkt.

== Schrijven ==
De bestaande kennis wijzigen en verbeteren is fantastisch, maar we verwelkomen ook van harte het toevoegen van je eigen kennis. Je kan een [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken|nieuwe module beginnen]], of een al bestaand artikel vinden en er een heel nieuw deel aan toevoegen. Maak je niet te veel zorgen om het maken van fouten - als er iets een beetje fout gaat, kan jij, of iemand anders, het later altijd nog verbeteren.

'''Let op:''' Als je niet wilt dat je stukken meedogenloos worden gewijzigd en naar hartenlust worden gedistribueerd, verstuur ze dan niet. Alle toevoegingen aan Wikibooks worden gedaan onder de [[CC-BY-SA|Creative Commons Attribution Share Alike]]. Deze licentieconstructie verzekert dat Wikibooks voor altijd vrij te verspreiden is en aan te passen is. Verstuur geen auteursrechtelijk beschermd werk tenzij je toestemming van de auteur hebt om het onder de CC-BY-SA te laten vallen. Zie [[Wikibooks:Auteursrechten]] voor meer informatie.

We hebben een paar [[Wikibooks:Afspraken|richtlijnen]] die je misschien even wil lezen - het is vooral belangrijk dat je stukken op een [[Wikibooks:Objectiviteit|onpartijdige manier]] schrijft. Dat betekent dat modules en boeken, zelfs over controversiële onderwerpen, altijd neutraal geschreven moeten worden. Let er ook op dat het project ''[[w:en:textbook|boeken]]'' wil uitgeven, en dat er dus een hoop dingen zijn die we [[Wikibooks:Wat Wikibooks niet is|niet willen]].

Veel plezier!

==Zie ook==
Links met aanvullende informatie:

===Algemene informatie, gidsen en hulp===
*[[Wikibooks:Gebruikersportaal]]
*[[Wikibooks:Missie, visie en uitgangspunten|Missie, visie en uitgangspunten]]
*[[Wikibooks:Instructies]] - voor de basisactiviteiten: een wegwijzer naar Help-pagina's en andere tips
*[[Wikibooks:Help|Helppagina's]] - waar vragen stellen + overzicht met Help-pagina's voor wijzigen, het beginnen van nieuwe stukjes, en veel andere dingen
*[[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek]] - stapsgewijze een heel wikiboek maken

===Tips en hulp om te beginnen===
*[[Help:Hoe kan ik meedoen|Hoe kan ik meedoen]]
*[[Help:Een nieuwe pagina aanmaken|Een nieuwe pagina aanmaken]]
*[[Help:Overzicht tekstopmaak|Overzicht tekstopmaak]]
*[[Wikibooks:Zandbak|Een plek om te oefenen met de Wiki-opmaak]]
*[[Wikibooks:Gewenste hoofdstukken en boeken|Gewenste pagina's]]

===De Wikibooks-gemeenschap===
*[[Speciaal:ActieveGebruikers|Medewerkers]] - een lijst van mensen die regelmatig dingen toevoegen aan Wikibooks.
*[[Wikibooks:Moderator]] - lijst van mensen die meer bevoegdheden hebben dan gewone gebruikers.

[[Categorie:Wikibooks|Welkom]]</text>
      <sha1>qfog8f2x6meyhgvn8nj7rrpbsa2om3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikibooks:Zandbak</title>
    <ns>4</ns>
    <id>21</id>
    <revision>
      <id>431900</id>
      <parentid>428982</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:05:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>+ {{Wp|aap|noot|mies}}</comment>
      <origin>431900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="948" sha1="p2f7z80kv9tsrqtzord6ys3eupfqsx5" xml:space="preserve">test: Image Browsing beta feature (mobile only) - [[w:en:Russo-Ukrainian war]]


*6: De &lt;span style=&quot;color: #606060;&quot;&gt;grijze&lt;/span&gt; doelstellingen komen hier niet aan bod.
*8: De &lt;span style=&quot;color: #808080;&quot;&gt;grijze&lt;/span&gt; doelstellingen komen hier niet aan bod.
*a: De &lt;span style=&quot;color: #a0a0a0;&quot;&gt;grijze&lt;/span&gt; doelstellingen komen hier niet aan bod.

----

*Kookboek: {{WSBN data|Kookboek}}
*nl-2-26-000-00001: {{WSBN data|nl-2-26-000-00001}}
*count: {{WSBN data|count}}
*2: {{WSBN data|2}}
*21: {{WSBN data|21}}
*212: {{WSBN data|212}}


{{Wp|aap|noot|mies}}


&lt;templatestyles src=&quot;Wikibooks:Zandbak/style.css&quot; /&gt;{{Gebruikt TemplateStyles}}

&lt;div style=&quot;width: 12em; color: #404040; background: #d0d0d0;&quot;&gt;'''- 40 op d0 -'''&lt;/div&gt;

&lt;div class=&quot;test&quot;&gt;'''- TEST -'''&lt;/div&gt;

----


35°58'26.999&quot;N:  (fout1)
:{{#Invoke:Zandbak|coords|52°20'30&quot;N}}
.
==Subpagina's==
{{Special:PrefixIndex/Programmeren in BASIC/|hideredirects=1|stripprefix=1}}</text>
      <sha1>p2f7z80kv9tsrqtzord6ys3eupfqsx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikibooks:Lerarenkamer</title>
    <ns>4</ns>
    <id>30</id>
    <revision>
      <id>431945</id>
      <parentid>431888</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T10:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nog steeds dubbellicentie voor Wikibooks? */ Reactie</comment>
      <origin>431945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29566" sha1="ni02xi0xzh95relxecwtfgkcj1nofx3" xml:space="preserve">__NEWSECTIONLINK__{{Lerarenkamer}}&lt;!-- Bij archiveren deze regel laten staan aub. --&gt;&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;&gt;

== Sjabloon:Portalen ==
Op [[Sjabloon:Portalen]] ontbreken nog &lt;del&gt;twee&lt;/del&gt; &lt;ins&gt;vier&lt;/ins&gt; icoontjes (voor &quot;Onderwijs&quot; en &quot;Esoterie&quot;), die heb ik ook in [[c:Category:Wikipedia_portal_icons,_SVG]] niet kunnen vinden. Help, please? ;-) - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 19 apr 2026 14:03 (CEST)

== Kan [[:Categorie:Onderwijs en Opleiding]] worden samengevoegd met [[:Categorie:Onderwijs]]? ==
Kan [[:Categorie:Onderwijs en Opleiding]] worden samengevoegd met [[:Categorie:Onderwijs]]? Bij die eerste staat nu maar één pagina en geen verwijzing naar de tweede, terwijl ik de indruk heb dat die tweede de hoofdcategorie is. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 24 aug 2026 07:47 (CEST)

:En nu ik er nog eens beter naar kijk: 
:# Kan die éne pagina [[Een papieren cursus omzetten in een Wikibook]] omgezet worden naar twee pagina's (oftewel: kan het eerste deel een aparte pagina worden)? 
:# En kunnen die dan beide Help-pagina's worden? Daar lijken ze mij beter thuis te horen. Dan kan de [[:Categorie:Onderwijs en Opleiding]] helemaal vervallen.
:[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 24 aug 2026 08:29 (CEST)

::0. Ja, ik heb Categorie:Onderwijs en Opleiding meteen maar verwijderd.
::1. Zal ik zsm. eens naar kijken.
::2. Hm, dat is niet wat de schrijver bedoeld heeft, en ik vind dat we dat moeten respecteren. - 
::PS. Ik heb nog steeds moeite met het woord &quot;Wikibook&quot;, en ik zou dat liever &quot;Wikiboek&quot; noemen (en dan ook ook ''overal'' op de site).
::[[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 sep 2026 01:33 (CEST)
:::0. Dank
:::1. Ik wacht af.
:::2. OK
:::PS Duidelijk. Zal ik hem hernoemen naar [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek]]? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 sep 2026 09:33 (CEST) {{Done}} ; Ik ga nu deze pagina omvormen naar een echt Wikiboek en aanvullen (in de geest van [[Handboek Wikimedia Commons]]); graag commentaar als dat niet de bedoeling is. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 16 okt 2026 12:05 (CEST)
::::Ja, graag. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 sep 2026 20:18 (CEST)

== SPV inhoud-categorieën uitsluiten in [[Speciaal:OngekoppeldePaginas|Pagina's die niet gekoppeld zijn aan items]] ==
Is er een mogelijkheid om categorieën voor &quot;inhoud&quot; (zoals [[:Categorie:Huisdierengids - inhoud]]) uit te sluiten van [[Speciaal:OngekoppeldePaginas|Pagina's die niet gekoppeld zijn aan items]]? Ze bestaan niet zo specifiek in Wikidata, het is overzichtelijk genoeg om alleen de hoofdpagina (in dit geval [[Huisdierengids]]) op te nemen in Wikidata en het is veel werk om telkens ''&lt;nowiki&gt;{{Niet te koppelen}}&lt;/nowiki&gt;'' te moeten toevoegen. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 24 aug 2026 11:51 (CEST)

:Een eenvoudige oplossing zou zijn om {{Tl|Niet te koppelen}} in te voegen in {{Tl|Sub}}, maar ''niet'' voor boeken als bv. [[Leer jezelf ecologisch tuinieren]], het [[Kookboek]], en mogelijk (veel?) meer; zulke uitzonderingen kunnen wel geprogrammeerd worden. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 sep 2026 01:04 (CEST)

::Het gaat me hier niet om de hoofdstukken (waarin {{Tl|Sub}} wordt gebruikt), want die moeten wat mij betreft wel gekoppeld kunnen worden en ook in de lijst verschijnen, ook als ze niet in Ecologisch tuinieren of Kookboek staan. Het gaat mij om de categorieën zelf. Misschien iets als: 
  If Categorienaam heeft/eindigt op &quot;- inhoud&quot;, then do not add this category to [[Speciaal:OngekoppeldePaginas|Pagina's die niet gekoppeld zijn aan items]]
::(of iets soortgelijke, mijn basis-programmeerkennis dateert van tientallen jaren geleden, dus ik heb geen idee of dat hier de oplossing is of zelfs maar mogelijk is). --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 sep 2026 09:59 (CEST)

== Verwijdernominatie van lesmateriaal op Wikipedia ==
Op Wikipedia heeft een gebruiker in zijn gebruikersnaamruimte pagina's aangemaakt met lesmateriaal voor zijn studenten die op basis van artikelen in Wikipedia-opdrachten uitvoerden met/op Wikipedia. Een aantal van die pagina's zijn nu genomineerd om verwijderd te worden hier: [[w:Wikipedia:Te beoordelen pagina's/Toegevoegd 20260904]]. Misschien is het handig als er gebruikers van Wikibooks meekijken, mogelijk zijn ze beter op hun plek in Wikibooks. [[Gebruiker:Romaine|Romaine]] ([[Overleg gebruiker:Romaine|overleg]]) 4 sep 2026 22:44 (CEST)

:@[[Gebruiker:Romaine]]: Ik heb de tip toegevoegd bij de discussie op Wikipedia (hij stond er al, maar summier, ik heb wat meer toelichting gegeven). Het lijkt mij aan de schrijver zelf om die pagina's over te hevelen en in te passen in de Wikibooks-structuur. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 5 sep 2026 05:51 (CEST)
::Inmiddels heeft de auteur in ieder geval een deel overgeheveld naar Wikibooks. Dus ik denk dat deze kwestie hier gesloten kan worden. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 25 sep 2026 06:28 (CEST)

== Save the date - auteursrechten - 6 februari 2027 ==
Het is nog even weg, maar please save the date. Op zaterdagmiddag 6 februari 2027 organiseren wij (@[[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] en @[[Gebruiker:Vysotsky|Vysotsky]]) samen met {{Wp|Vereniging Wikimedia Nederland|Wikimedia Nederland}} een bijeenkomst in Utrecht. Op het programma alles wat je zou willen weten over auteursrechten op Commons. We hebben een gastspreker, Maarten Zeinstra, een expert op het gebied van auteursrechten. {{Wp|Event:Auteursrechten_2027|Hier staat het programma}}. Je kunt je ook alvast inschrijven als je erbij wilt zijn.

Heb je wensen, vragen en suggesties, gebruik dan {{Wp|Event talk:Auteursrechten 2027|de overlegpagina}} bij het evenement. 

Hopelijk tot ziens op 6 februari! Met rechtenvrije groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 24 sep 2026 13:30 (CEST)

:Ik heb de vrijheid genomen om de rode links om te zetten naar blauwe, hoop dat je dat niet erg vindt. --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 24 sep 2026 16:30 (CEST)
::Dank je hartelijk Jopke, heel fijn natuurlijk! Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 24 sep 2026 17:02 (CEST)

== Over [[Oudgriekse syntaxis]] en [[Oudgriekse vormleer]] ==
Het lijkt er op dat het Wikibook [[Oudgriekse syntaxis]] alleen bestaat uit een voorpagina en verder niets. Kopt dit? Zo ja: voorstel: hernoem hem naar [[Oudgrieks/Syntaxis van de zin]], die al in het [[Sjabloon:Index Oudgrieks]] staat, maar nog een rode link heeft. Vervolgens zal die voorpagina omgevormd moeten worden tot een hoofdstuk dat bij dit Wikibook past. Idealiter vult iemand dit hoofdstuk aan tot een volwaardige tekst (maar ik heb geen verstand van Oudgrieks, dus dat laat ik aan iemand anders over). Heeft iemand hier bezwaar tegen of een beter idee? '''Half''' {{Done}}: pagina is hernoemd, maar ['''aktiepunt:'''] is nu een bijna blanco blad, dus nog inhoud nodig. --[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 30 sep 2026 07:33 (CEST)

Iets soortgelijks geldt voor [[Oudgriekse vormleer]]. Die is ietsje verder, maar is nog lang geen volwaardig Wikibook. Voorstel: voeg de bestaande hoofdstukken samen met soortgelijke hoofdstukken in [[Oudgrieks]], bekijk wat verder bewaard moet blijven en hevel ook dat over. Geef redirects aan het te vervallen boek en diens hoofdstukken. 

Ping [[Gebruiker:Aries3003|Aries3003]] + [[Gebruiker:Wikibelgiaan|Wikibelgiaan]] - [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 25 sep 2026 12:00 (CEST)

:Dag JopkeB, wat mij betreft is hier niets op tegen. Ik heb jaren geleden het idee gehad om aan dit project te beginnen, maar door tijdsgebrek ben ik er helaas nooit echt aan toegekomen. Als ik ergens mee kan helpen, laat het dan maar weten.
:Groetjes, [[Gebruiker:Wikibelgiaan|Wikibelgiaan]] ([[Overleg gebruiker:Wikibelgiaan|overleg]]) 28 sep 2026 19:55 (CEST)
::Dank voor uw reactie, [[Gebruiker:Wikibelgiaan|Wikibelgiaan]], ik zet het op mijn To-do-lijst. Ik laat het weten als ik nog hulp nodig heb. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 sep 2026 10:17 (CEST)
::@[[Gebruiker:Wikibelgiaan]]: Stand van zaken/hulp gevraagd:
::# [[Oudgriekse syntaxis]] - is, zoals voorgesteld, overgeheveld naar [[Oudgrieks/Syntaxis van de zin]], maar is verder nog helemaal leeg, en heeft dan ook het predikaat &quot;beginnetje&quot;. ('''&lt;span style=&quot;background-color:yellow; color: black;&quot;&gt; * &lt;/span&gt;'''Dus wie hier iets van afweet, kan aan de slag!)
::# [[Oudgriekse vormleer/Naamwoorden]] - niet gelukt om in te voegen (te specifieke kennis voor nodig) '''&lt;span style=&quot;background-color:yellow; color: black;&quot;&gt; * &lt;/span&gt;''' zou u dat willen doen?
::# [[Oudgrieks/Blok 1/A-Lidwoorden|Het lidwoord]] - is ingevoegd in [[Oudgrieks/Blok 1/A-Lidwoorden]] '''&lt;span style=&quot;background-color:yellow; color: black;&quot;&gt; * &lt;/span&gt;''' zou u willen controleren of er nu geen nonsens staat?
::# Over [[Oudgriekse vormleer/Inleiding en inhoud]]: 
::## het eerste deel is overgeheveld naar de nieuwe pagina [[Oudgrieks/Vormleer]] en ook de Index daarop aangepast;
::## het tweede deel is overgeheveld naar [[Oudgrieks/Een korte geschiedenis/Een korte geschiedenis]] (nieuwe pagina);
::## het deel met de literatuur is vooralsnog blijven staan; de genoemde werken lijken mij verouderd; '''&lt;span style=&quot;background-color:yellow; color: black;&quot;&gt; * &lt;/span&gt;'''kunnen deze twee blokken worden verwijderd? Zo nee: waarnaar kunnen ze worden overgeheveld?
::'''Nog doen''': redirect maken in [[Oudgriekse vormleer/Inleiding en inhoud]] en [[Oudgriekse vormleer]] als die leeg zijn. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 9 okt 2026 12:46 (CEST)
:::Beste [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]], dit ziet er alvast goed uit! Ik heb een paar wijzigingen aangebracht om de sectie &quot;Naamwoorden&quot; op een logische plek in te voeren. De sectie over &quot;Het lidwoord&quot; lijkt me in elk geval correct. Het onderdeeltje met de literatuur is inderdaad een beetje verouderd, maar misschien beter om deze even te laten staan zodat ze kan aangevuld worden. Als ik even tijd heb, wil ik wel even kijken. [[Gebruiker:Wikibelgiaan|Wikibelgiaan]] ([[Overleg gebruiker:Wikibelgiaan|overleg]]) 12 okt 2026 00:30 (CEST)

== Over de categoriestructuur van [[:Categorie:Samenleving]] ==
Er bestaan drie op het eerste gezicht nauw verwante begrippen, waarvan voor mij de verschillen niet duidelijk zijn:
* [[:Categorie:Samenleving]] en twee van zijn subcategorieën:
* [[:Categorie:Mens en maatschappij]]
* [[:Categorie:Humane samenleving]]
Kan iemand duidelijke omschrijvingen van deze begrippen geven, waarbij de verschillen (voor het categoriseren van Wikiboeken) goed afgebakend zijn? Welke Wikiboeken horen in welke categorie? Of, nog liever: kunnen deze drie categorieën worden samengevoegd? Zoveel staat er (nog) niet in. 

'''Voorstel''' voor die laatste situatie: Maak [[:Categorie:Mens en maatschappij]] voorlopig de hoofdcategorie (net als in Wikipedia) en verplaats de subcategorieën en pagina's uit [[:Categorie:Samenleving]] en [[:Categorie:Humane samenleving]] naar deze categorie. De categorieën ''Samenleving'' en ''Humane samenleving'' kunnen dan vervallen. Als er in de toekomst toch teveel onderdelen ontstaan, kan men naar de dan geldende inzichten een of meer nieuwe sub-categorieën maken.

Als er geen reacties zijn zal ik omstreeks eind oktober 2026 dit voorstel gaan uitvoeren. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 28 sep 2026 15:04 (CEST)

:Ik denk dat jij meer inzicht in deze materie hebt dan ik, dan zou ik me er eerst eens goed in moeten verdiepen en daar ontbreekt me nu even de fut voor. Ga gerust je gang als je mogelijkheden ziet om Wikibooks te verbeteren, ik heb er alle vertrouwen in. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 sep 2026 00:39 (CEST)
::Dank voor het vertrouwen. Ik wacht nog even andere reacties af en ga er dan mee aan de slag. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 29 sep 2026 10:21 (CEST)

== Nog steeds dubbellicentie voor Wikibooks? ==
Worden (nieuwe) teksten in Wikibooks nog steeds onder een dubbellicentie geplaatst (GNU/GFDL/GNU/FDL en CC-BY-SA)? Volgens [[Wikibooks:Auteursrechten]] nog wel. Persoonlijk zou ik het handiger vinden om ze alleen onder de licentie CC-BY-SA te plaatsen, net als Commons en Wikipedia. (Want betekent dit dat afbeeldingen uit Commons nu ook onder de dubbellicentie op Wikibooks worden gepubliceerd? En dat teksten die uit Wikibooks worden overgenomen in Wikipedia plotseling een dubbellicentie nodig hebben?) Onderaan Wikibooks staat trouwens wel alleen de licentie CC-BY-SA genoemd, dat zou betekenen dat alleen de tekst in [[Wikibooks:Auteursrechten]] en [[Wikibooks:Dubbellicentie]] hoeven te worden aangepast. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 19 okt 2026 12:31 (CEST)
:Van licenties heb ik geen kaas gegeten. – [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 19 okt 2026 23:12 (CEST)
:@[[Gebruiker:De Wikischim|De Wikischim]] en @[[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] weten jullie het antwoord wel? Zo niet: waar kan ik dan terecht? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 20 okt 2026 05:00 (CEST)
::Als je kijkt [https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Terms_of_Use#7._Licensing_of_Content op de gebruiksvoorwaarden] zijn op Wikimedia projecten nog steeds die twee licenties tegelijk mogelijk. Ik meen dat GFDL voor bepaalde content voordelen heeft, maar het lijkt me prima om elders advies te vragen. Bedankt voor de ping trouwens! [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 20 okt 2026 10:23 (CEST)
:::[[Gebruiker:Ellywa]]: Dank voor je reactie. Waar of bij wie zou ik elders advies kunnen vragen? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 20 okt 2026 16:50 (CEST)
::::Ik kan je daar niet bij helpen. [https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Comparison_of_GFDL_and_CC_BY-SA hier] staat een vergelijking. Maar we kunnen wat mij betreft de situatie van de Engelstalige Wikibooks overnemen, als daar wel CCBYSA als enige geldt, heb ik niet uitgezocht. GFDL is in elk geval onhandig bij hergebruik, zie het gelinkte stuk. [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 20 okt 2026 17:02 (CEST)
:::::[[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]]: Dank voor je reactie. 
:::::De Engelstalige Wikibooks heeft dezelfde tekst over licentie onderaan elke pagina staan als de Nederlandstalige: als licentie wordt alleen Creative Commons Attribution-ShareAlike License vermeld, niet de GFDL. Zie bijvoorbeeld [[b:en:Main Page|Main Page]]
:::::Ik heb nog even verder gespit en zag dat je zelf op [[Wikibooks:Info]] op 28 jan 2016 de GNU-licentie hebt verwijderd en alleen de  Creative Commons Naamsvermelding/Gelijk delen licentie hebt laten staan, zie https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Wikibooks%3AInfo&amp;diff=300490&amp;oldid=294437. Ik neem aan dat je dat niet zomaar zelf hebt verzonnen, maar dat daar aanleiding voor was. 
:::::Dit brengt mij tot de conclusies: 
:::::# Voor de NL-WB, in ieder geval vanaf 28 jan 2016, geldt voor nieuwe bijdragen alleen de CCBYSA-licentie en niet langer een dubbellicentie. 
:::::# Beleids- en instructie-pagina's waarop de dubbellicentie/GNU/GFDL/GNU/FDL-licentie nog staat vermeld, moeten worden aangepast naar enkel de CCBYSA-licentie.
:::::Ben je het hiermee eens? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 24 okt 2026 05:33 (CEST)
::::::Dank je wel voor het uitzoeken. Ik denk dat ik het toen heb veranderd omdat NL WP ook overging naar CCBYSA. Akkoord met je voorstel, ook gezien de Engelstalige Wikibooks. Groet, [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 24 okt 2026 05:51 (CEST)
:::::::Gedaan: [[Wikibooks:Auteursrechten]] en [[Wikibooks:Dubbellicentie]]. Rest volgt later. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 4 nov 2026 11:12 (CET)

== Wat is het verschil tussen een [[:Categorie:Portaal|Portaal]] en een [[:Categorie:Boekenplank|Boekenplank]]? ==
Wat is in Wikibooks het verschil tussen een [[:Categorie:Portaal]] en een [[:Categorie:Boekenplank|Boekenplank]]? Wanneer gebruik je het één en wanneer het ander? Of kunnen ze worden samengevoegd tot één navigatietool? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 27 aug 2026 13:42 (CEST)
:Die vraag was in 2007 ook al aan de orde zag ik, zie [https://nl.wikibooks.org/wiki/Wikibooks:Lerarenkamer/Archief_2007#Opmerking hier] (de tweede alinea, vanaf &quot;Misschien zou het leuk zijn...&quot;).
:De functie van beide is inderdaad ongeveer gelijk, alleen het ''imago'' van de termen verschilt nogal. Ik vind &quot;portaal&quot; eerlijk gezgd een te groot woord, als het moest zou ik wsch. voor &quot;boekenplank&quot; kiezen. – [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 18 okt 2026 23:54 (CEST)
::Ik zie dat er in 2007 een meerderheid was voor het vervangen van portalen door boekenplanken. Ik kies ook voor Boekenplank. Jammer dat er toen geen gevolg aan de uitkomst is gegeven. Kunnen we dat alsnog doen, eventueel door eerst hier nog een korte stemming te houden? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 19 okt 2026 07:10 (CEST)
:::Dat klopt niet helemaal, het ging toen om de keuze tussen portaal en boekenplank als naam voor een ''nieuwe'' naamruimte.
:::Ik stem voor het houden van een nieuwe stemming. Maar... weet waar je aan begint, dit is geen kwestie van &quot;even&quot; de titels wijzigen! Een aantal portalen en boekenplanken hebben een zelfde of vergelijkbare titel, de meeste echter niet! Vergelijk:
:::*[[:Categorie:Boekenplank]] en 
:::*[[:Categorie:Portaal]]. 
::::– [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 19 okt 2026 13:28 (CEST)
::::Dank voor de waarschuwing. Ik heb ooit op Commons bijna alle categorieën met ''grey'' (Brits Engels) in de naam hernoemd naar ''gray'' (Amerikaans Engels) en dat waren er in ieder geval honderden, alleen de auto's heb ik overgeslagen. Dus zo'n 16 portalen hernoemen moet ook wel lukken. En de sjablonen moeten worden aangepast. 
::::Zal ik de stemming starten? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 19 okt 2026 17:04 (CEST)
:::::Graag. – [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 19 okt 2026 23:09 (CEST)

=====En dan zijn er ook nog...=====
:... [[:Categorie:Afdeling|Afdelingen]]. Wat voegt dit onderscheid toe, waartoe dient het? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 22 sep 2026 11:09 (CEST)
::Dat is een onderdeel van de structuur van de [[Wikiversiteit:Structuur|Wikiversiteit]], zie ook [[:Categorie:Wikiversiteit]] en [[Wikiversiteit:Structuur]]. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 29 sep 2026 21:18 (CEST) &lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;(onderwerp opgesplitst))&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border: 1px solid green; padding: 5px;&quot;&gt;
=== Stemming [[:Categorie:Portaal|Portaal]] en/of [[:Categorie:Boekenplank|Boekenplank]]? ===
Aan: &lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;[[Gebruiker:A3 ]], [[Gebruiker:Adam Molnar1]], [[Gebruiker:Benedict Wydooghe ]], [[Gebruiker:Cabayi]], [[Gebruiker:Ch]], [[Gebruiker:CommonsDelinker]], [[Gebruiker:De Wikischim]], [[Gebruiker:Ellywa]], [[Gebruiker:EmausBot]], [[Gebruiker:Erik Baas]], [[Gebruiker:HistoriaNova27]], [[Gebruiker:Inge Devos]], [[Gebruiker:Innerstream]], [[Gebruiker:Jcb]], [[Gebruiker:Jcwf]], [[Gebruiker:Julie Luna]], [[Gebruiker:KarenVDSW]], [[Gebruiker:Kuddekop]], [[Gebruiker:Marloes28]], [[Gebruiker:Pommée]], [[Gebruiker:Sol451]], [[Gebruiker:Ton van der Zwet]], [[Gebruiker:Wikibelgiaan]], [[Gebruiker:Xqbot]], [[Gebruiker:Ziv]], [[Gebruiker:İmmortalanc]] (degenen die de afgelopen maand ten minste één handeling hebben uitgevoerd op Wikibooks, zie [[Speciaal:ActieveGebruikers]])&lt;/span&gt;
:En: &lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;{{Ping|BeeBringer}}, {{Ping|Pbuddenberg}}, {{Ping|PBuddenberg}}, {{Ping|Bdijkstra}}, {{Ping|J.Grandgagnage}}, {{Ping|KKoolstra}}, {{Ping|Mattias.Campe}}, {{Ping|T.vanschaik}}, {{Ping|Siebrand}}, {{Ping|Romaine}}, {{Ping|Ciell}} – [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 26 okt 2026 13:43 (CET)&lt;/span&gt;

De conclusie uit bovenstaande discussie ''Wat is het verschil tussen een Portaal en een Boekenplank?'' is dat de functie van beide vrijwel gelijk is. En beide deelnemers aan de discussie zijn vóór het samenvoegen van beide concepten, waarbij Boekenplanken worden behouden en de naamruimte Portaal gaat verdwijnen. 

Voordat we rücksichtloos onze gang gaan, willen we eerst weten hoe jullie daarover denken. Daarom houden we hier een Stemming voor ''geregistreerde gebruikers''. Zet je naam achter één van deze vier mogelijkheden en laat eventueel commentaar achter. Meeste stemmen gelden. De stemming sluit op 26 november 2026.

==== Vóór alleen Boekenplanken behouden ====
# [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 26 okt 2026 06:10 (CET) Past het beste bij Wikibooks
# [[Gebruiker:Ellywa|Ellywa]] ([[Overleg gebruiker:Ellywa|overleg]]) 26 okt 2026 13:36 (CET) Prima.
# [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 26 okt 2026 15:16 (CET)
# [[Gebruiker:t.vanschaik|T.vanSchaik]] ([[Overleg gebruiker:t.vanschaik|overleg]]) 29 okt 2026 21:36 (CET), eerlijk gezegd portalen nooit bekeken.

==== Vóór alleen Portalen behouden ====
# ...
#
==== Vóór beide behouden ====
# ...
#
==== Geen mening ====
# ...
#
&lt;/div&gt;
--[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 26 okt 2026 06:10 (CET)

===Opmerkingen en discussie===
====Naamruimte &quot;Portaal&quot; hernoemen====
Het lijkt me beter om de naamruimte &quot;Portaal&quot; niet op te heffen, maar te hernoemen naar &quot;Boekenplank&quot;. Dat is nu al een pseudo-naamruimte, zie bv. [[Boekenplank:Diversen]], maar de pagina's staan in feite in de hoofdnaamruimte, wat mi. niet correct is. - [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 26 okt 2026 14:04 (CET)

:Zo te zien zijn er geen naamruimtes hiervoor gedefinieerd, zie bv het uitklapmenu van de recente wijzigingen of de zoekfunctie. Het lijkt me het beste om na besluit hierboven een echte naamruimte hiervoor aan te vragen. Het andere voorvoegsel kan dan een aliasnaamruimte worden die naar de echte naamruimte verwijst (ook via Phabricator aan te vragen). [[Gebruiker:Romaine|Romaine]] ([[Overleg gebruiker:Romaine|overleg]]) 27 okt 2026 01:47 (CET)
::Pffft... Ik heb waarschijnlijk ooit eens (toen ik &quot;nieuw&quot; was op Wikibooks) aangenomen dat &quot;Portaal&quot; hier een echte naamruimte was, en heb dat ''dus'' nooit gecheckt. Oeps... ;-) – [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 27 okt 2026 11:46 (CET)

====Inhoud van de portalen====
Wat me opvalt bij het vergelijken van portalen met boekenplanken is dat er inhoudelijk een verschil is. Boekenplanken bestaan vooral uit een overzicht van boeken, terwijl portalen vaak een hele uitlegtekst hebben. De stemming hierboven lijkt mij nu vooral te gaan over welke naam er gebruikt moet gaan worden. Maar inhoudelijk is er ook een verschil, zie bv [[Portaal:Esoterie]], [[Portaal:Allochtone talen in Nederland]] [[Portaal:Onderwijs]] en [[Portaal:Jazz]]. [[Gebruiker:Romaine|Romaine]] ([[Overleg gebruiker:Romaine|overleg]]) 27 okt 2026 01:52 (CET)

:Als we beide begrippen naast elkaar willen laten bestaan, hebben we definities nodig van wat binnen Wikibooks wordt beschouwd als een Portaal en Boekenplank, en wat de verschillen er tussen zijn. Want op de door Romaine genoemde portalen staan zoveel teksten, uitleg en rode links dat ik ze niet meer als portalen zou willen beschouwen. In hoeverre kunnen Boekenplanken teksten, uitleg en rode links bevatten? En hoe noodzakelijk zijn rode links in een portaal/boekenplank, we hebben immers ook [[Wikibooks:Gewenste hoofdstukken en boeken]].
:* [[Portaal:Esoterie]]: de tekst behoort m.i. thuis in een inleiding in een boek over [[Esoterie]]. [[Westerse esoterie]] ontbreekt in het rijtje en een verwijzing naar [[:Categorie:Esoterie]] zou niet misstaan. En dan kan hij prima hernoemd worden naar Boekenplank.
:* [[Portaal:Allochtone talen in Nederland]]: op zich een mooi overzicht, maar er staan voornamelijk rode links in, ik vermoed dat de cijfers verouderd zijn en er ontbreken talen, zoals (Syrisch-)Arabisch, Amhaars/Amharisch (officiële taal in Ethiopië), Pools en Roemeens. Kunnen we dit nog bestempelen als een (betrouwbaar) Portaal? En behoort hij niet hernoemd te worden naar &quot;Migrantentalen in Nederland&quot; nu de term &quot;Allochtoon&quot; uit de gratie is? Kortom: wie gaat portalen onderhouden die aan veroudering onderhevig zijn? 
:* [[Portaal:Onderwijs]]: afgezien van de eerste paragraaf past de rest prima in een Boekenplank. Maar er staan nu voornamelijk rode links en verwijzingen naar Wikiversity (allemaal rode links), die ik vertaal naar [[Wikiversiteit]], waarvan mij nooit duidelijk is geworden waarom die überhaupt bestaat binnen Wikibooks/wat de meerwaarde ervan is en waarom de (schaarse) boeken erin niet gewoon in de hoofdcategorieën kunnen staan (enkele staan daar al). Leerplannen (allemaal rood) wijzigen frequent en zijn dus snel verouderd. De tabel in &quot;Per graad&quot; bevat nu geen links en de kolom Nederland kan wel een update/uitbreiding gebruiken (zoals groepen 1-8 in het basisonderwijs en onderscheid tussen vmbo, mbo en hbo voor beroepsonderwijs en tussen hbo  en universiteit voor hoger onderwijs, wellicht aangevuld met de verschillende overstapmogelijkheden/stapelen). Het overzicht &quot;Per graad&quot; (niveau) lijkt mij op zich wel nuttig om te houden: onderbrengen bij het wikiboek [[Onderwijsniveau]]? Anders invoegen in het Wikipedia-artikel {{Wp|Onderwijsniveau}} (wat nu alleen over Vlaanderen gaat, hoewel de titel anders doet vermoeden)?
:* [[Portaal:Jazz]]: teveel tekst. Die tekst hoort m.i. thuis in een boek over Jazz in het algemeen: inleiding, wat zijn de kenmerken, wat zijn de verschillen met andere genres, geschiedenis, vertakkingen/verschillende stijlen binnen jazz, hoogtepunten, e.d. En dan is de vraag of hij als portaal/boekenplank behouden moet blijven omdat m.i. de [[:Categorie:Jazz]] meer informatie biedt.
:[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 27 okt 2026 07:21 (CET)

== Kunnen [[Boekenplank:Wikijunior]] en [[Wikibooks:Junior boeken]] worden samengevoegd? ==
Kunnen [[Boekenplank:Wikijunior]] en [[Wikibooks:Junior boeken]] worden samengevoegd? Ze bevatten nagenoeg dezelfde informatie. Dan hoef je ze niet op twee plaatsen bij te houden en kunnen ze ook niet meer uit elkaar gaan lopen (de eerste bevat nu vijf boeken meer dan de tweede). [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 nov 2026 02:22 (CET)
:Dat zou inderdaad wel moeten ja, maar beide zijn qua opmaak dermate verschillend dat zulks niet eenvoudig te realiseren valt. En aangezien de ene deel uitmaakt van de reeks boekenplank-sjablonen en de andere op de voorpagina staat is aanpassing van de layout geen optie. – [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 nov 2026 15:01 (CET)
::Dank voor het uitzoeken, hier had ik niet aan gedacht. 
::Hoe krijgen we beide nu gelijk? Een pagina [[Help:Wikijunior]] of iets dergelijks maken en dit daar vermelden? Of beter in [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Afronding]] opnemen? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 1 nov 2026 16:48 (CET)
:::Nog niet over nagedacht. Ik weet alleen dat beide lijsten voorlopig nog even handmatig moeten worden gesynchroniseerd. – [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 1 nov 2026 17:20 (CET)
::::Voor nu heb ik beide lijsten gesynchroniseerd. Ik zal de actie opnemen in [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Afronding]].
::::Er zijn nog wel drie losse hoofdstukken [[Wikijunior:Aan tafel!/Vaardigheden periode 1]], [[Wikijunior:Aan tafel!/Vaardigheden periode 2]] en [[:Categorie:Wikijunior:Wat wil jij later worden? - inhoud]]. Alledrie zonder voorpagina, alledrie uit 2007. Zo te zien allemaal beginnetjes, de eerste twee zijn lijsten zonder links, waarschijnlijk als basis voor leerplannen voor docenten, maar waar leerlingen niets mee kunnen, de derde alleen een formulier dat leerlingen kunnen invullen. Wat moeten we hiermee? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 2 nov 2026 10:29 (CET)
:::::Doe maar weg, evenals [[Wikijunior:Wat wil jij later worden?/Logboek]]. – [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 nov 2026 12:16 (CET)

== Kunnen [[:Categorie:Handige Harry - inhoud]] en [[:Categorie:Handige Harry]] worden samengevoegd? ==
Kunnen [[:Categorie:Handige Harry - inhoud]] en [[:Categorie:Handige Harry]] worden samengevoegd? Zo nee: waarom bestaan ze allebei? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 3 nov 2026 11:21 (CET)
:De tweede kan weg, de inhoud verschilt niet van die van de eerste. – [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 3 nov 2026 12:08 (CET)</text>
      <sha1>ni02xi0xzh95relxecwtfgkcj1nofx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikibooks:Auteursrechten</title>
    <ns>4</ns>
    <id>211</id>
    <revision>
      <id>431944</id>
      <parentid>430949</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T10:11:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Update</comment>
      <origin>431944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2724" sha1="5d8mjphdjrftyt4p2twqlgehtsbtbad" xml:space="preserve">{{Beheerpagina's}}
Als u tekst schrijft voor Wikibooks, dan plaatst u het daarmee onder de licentie [[Wikibooks:CC-BY-SA|CC-BY-SA]]. Dit houdt kortweg gezegd in dat een ander vrij is om de tekst op elke willekeurige wijze te gebruiken en verder te verspreiden, op voorwaarde dat dat ook weer onder de licentie CC_BY-SA geplaatst wordt, en de bron wordt vermeld. Mocht u hiermee problemen hebben, dan adviseren we om niet aan Wikibooks bij te dragen.

Al het materiaal dat u plaatst, kan alleen onder deze licentie worden gepubliceerd als u daar het recht toe hebt. In het algemeen is dat het geval als:

# U het materiaal zelf hebt geschreven of anderszins gecreëerd. of
# Het materiaal in het [[w:publiek domein|publiek domein]] is (dat wil zeggen vrij van [[w:auteursrecht|auteursrechten]]). of
# Het materiaal al onder deze licentie valt.

Als u tekst overneemt uit het publieke domein (optie 2), wordt u verzocht een bronvermelding aan te geven, ook al is het niet verplicht. In het derde geval is een bronvermelding wel verplicht. Die bronvermelding kan voor teksten op de pagina zelf komen of op de overlegpagina; voor afbeeldingen hoort die op de bijbehorende beschrijvingspagina.

Door het plaatsen van materiaal verliest u uw auteursrechten '''niet'''! U kunt uw materiaal dus verder ook nog op andere manieren verspreiden (op andere sites plaatsen, verkopen, uitgeven enz...), alleen niet meer exclusief (anderen mogen hetzelfde doen, mits onder de hierboven vermelde voorwaarden).

== Hoe lang is een werk beschermd? ==
De bescherming door het auteursrecht is beperkt in de tijd. Als algemene regel geldt dat het werk beschermd is tot 70 jaar na de dood van de auteur (of na de dood van de laatste overlevende auteur in geval van samenwerking). Dit betekent bijvoorbeeld dat de concerto's van Mozart niet langer door het auteursrecht zijn beschermd en dat u ze kunt reproduceren, bijvoorbeeld door fotokopieën, zonder dat u hiervoor toestemming nodig hebt van de erfgenamen van Mozart. (Waarschijnlijk moet u wel toestemming vragen aan de musici die de werken uitvoeren en aan de platenfirma's als u hun uitvoeringen wilt gebruiken). Voor anonieme werken en pseudoniemen eindigen de rechten 70 jaar na de geoorloofde bekendmaking van het werk. Voor postume werken eindigen de rechten 25 jaar na de geoorloofde bekendmaking of mededeling aan het publiek.

Voor meer informatie over het gebruik van media: zie het [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van media|beleid voor gebruik van media]].

==Externe links==
* [https://mineco.fgov.be/enterprises/vademecum/Vade8_nl-03.htm auteursrechten (België)]
* [https://wetten.overheid.nl/BWBR0001886/2026-01-01/0 Auteurswet (Nederland)]

[[Categorie:Wikibooks:Licenties| ]]</text>
      <sha1>5d8mjphdjrftyt4p2twqlgehtsbtbad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikibooks:Instructies</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2309</id>
    <revision>
      <id>431930</id>
      <parentid>431671</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T05:08:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Inleiding MediaWiki */ Redactie</comment>
      <origin>431930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11569" sha1="2b6t2nuvjsg7u2m6mhftc8qwapdqs14" xml:space="preserve">{{Wiu3|JopkeB}}
Deze pagina geeft uitleg over hoe Wikibooks werkt. Meedoen is erg gemakkelijk, en vooral een kwestie van gewoon beginnen. Fouten maken is namelijk niet erg: die worden even gemakkelijk weer hersteld. Maar hieronder toch wat uitleg.

== Inleiding MediaWiki ==
Zie het hoofdstuk [[Inleiding MediaWiki/Wat betekent wiki?]] voor een algemene inleiding in wiki's. De overige hoofdstukken in dit wikiboek betreffen algemene instructies voor wiki's. Die kun je overslaan als je wilt weten hoe je Wikibooks gebruikt en kunt aanpassen; instructies daarvoor staan op deze pagina (Wikibooks:Instructies), met veel verwijzingen naar actuele informatie.

== Account ==
Een account is niet verplicht maar wel handig voor het gemakkelijk kunnen benutten van de hulpmiddelen en voor het uitvoeren van bewerkingen. Een account is helemaal gratis en u kunt desgewenst een alias of schuilnaam gebruiken om anoniem te blijven.&lt;br&gt;
'''==&gt;''' Zie [[Help:Account]] voor de ins en outs.

== Zoeken en vinden ==
* '''Zoeken''': zie [[Help:Zoeken]]. 
* '''Navigatie''' binnen Wikibooks: zie [[Help:Navigatie]] voor de vele mogelijkheden om rechtstreeks naar een pagina binnen en buiten Wikibooks te klikken èn om te weten te komen wat al die links aan de boven-, onder-, linker- en rechterkant van een Wikibooks-pagina betekenen.

== Mogelijkheden voor gebruik ==
Wikibooks is bedoeld voor leerboeken, studieboeken, handleidingen, instructies, ander lesmateriaal en algemene informatieve teksten in boekvorm. 
* Iedereen mag de wikiboeken en andere teksten in Wikibooks gebruiken en hergebruiken, zoveel als men wil en in de vorm die men kiest, mits men zich aan de Licentievoorwaarden houdt die onderaan elke pagina zijn vermeld. Op moment van schrijven bestaat die uit de [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen licentie]. Voor de getoonde afbeeldingen en andere mediabestanden geldt de licentie op de beschrijvingspagina in Wikimedia Commons ervan (klik op zo'n afbeelding of ander medium en klik dóór naar de beschrijvingspagina). 
* Faciliteiten: 
** Uiteraard kan men de wikiboeken online (laten) lezen, zoals ze zijn.
** Men kan ook een wikiboek dat men in de klas wil gebruiken, aanpassen voor die klas. Zie daarvoor [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken#Een leerboek op maat maken|Een leerboek op maat maken]]. Als men een wikboek wil kopiëren en vervolgens in de schoolomgeving of elders wil uploaden/plakken en eventueel aanpassen, dan gelden de voorwaarden uit de hierboven vermelde licentie (o.a. bronvermelding en ook voor de aangepaste versie deze licentie laten gelden). 
** Downloaden, pdf-files maken, printen (zie in de rechterkolom onder ''Afdrukken/exporteren'') en inbinden (zie [[Speciaal:Boek]]). Zie ook [[Help:Afdrukken]], o.a. voor het zelf samenstellen van een boek.
** Zie ook: [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Een wikiboek gebruiken bij begeleid zelfstandig leren|Een wikiboek gebruiken bij begeleid zelfstandig leren]]

== Beginnen ==
Zoek een hoofdstuk waar u iets aan wilt toevoegen of anderszins verbeteren. 

Wikibooks werkt met een heel eenvoudig basisprincipe. Klik op '''Bewerken''' (link bovenaan een Wikibook-pagina). U komt dan op een pagina met een bewerkingsvenster waarop de inhoud van die pagina staat. Typ uw tekst.
* Klik vervolgens helemaal onderaan op &quot;Bewerking ter controle bekijken&quot;. Zo kunt u kijken of de pagina wel gaat worden zoals u had bedoeld. Als dat niet zo is: verbeter de tekst. 
* In het tekstveldje achter &quot;Samenvatting:&quot; geeft u kort aan wat u gewijzigd hebt (en geen samenvatting van het artikel dat u zojuist geschreven hebt). Deze tekst wordt getoond in het overzicht, dat u krijgt wanneer u op &quot;Recente wijzigingen&quot; klikt.
* Klik op &quot;Pagina opslaan&quot; als die klaar is!

Oefenen kan ook: in de [[Wikibooks:Zandbak|Zandbak]] (onderste link onder het kopje Hoofdmenu in de linkerkolom). Daar mag je net zoveel fouten maken als je wilt.

== Overleggen ==
Boven elke pagina vindt u de link &quot;overleg&quot;. Hierin kunt u een vraag, opmerking of suggestie posten voor de betreffende pagina. Dit kunt u op dezelfde manier doen als wanneer u een pagina bewerkt, waarbij u er wél op moet letten om uw tekst netjes onder die van een ander (indien aanwezig) te zetten. En u ondertekent door '&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;' (zonder aanhalingstekens) achter uw bericht te zetten. Zie [[Help:Overlegpagina]] voor meer informatie. 

== Een nieuw hoofdstuk beginnen ==
Om een nieuw hoofdstuk te beginnen plaatst u eerst in de inhoudsopgave van het betreffende wikiboek een nieuwe link naar dat hoofstuk. Klik daarvoor op &quot;Bewerken&quot; op de voorpagina van het betreffende wikiboek. Kopieer een bestaand hoofdstuk uit de inhoudsopgave en plak die op de plaats waar het nieuwe hoofdstuk moet komen. Pas de titel van het hoofdstuk aan (twee maal). Klik op &quot;Bewerking ter controle bekijken. Als het er goed uitziet (met het nieuwe hoofdstuk als rode link), publiceer dan de wijziging. Klik vervolgens op de rode link om het hoofdstuk te beginnen. 

Als er geen inhoudsopgave is of alleen een korte helemaal rechts: Een nieuwe wikiboek-pagina kan je ook aanmaken door te zoeken naar de titel van het nieuwe hoofdstuk. Doe dat door te zoeken met ''Titel wikiboek/Hoofdstuknaam'', bijvoorbeeld ''Aardrijkskunde/Het weer''. Zorg dat zowel de boektitel als de hoofdstuknaam met een hoofdletter beginnen en het geheel correct is gespeld. Er verschijnt nu bovenaan de zoekresultaten een rode link. Klik daarop om het hoofdstuk te beginnen. 

Zie [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Een hoofdstuk schrijven]] vanaf stap 2 voor het vervolg.

Voer ook de acties &quot;sjabloon inhoudstabel&quot; en &quot;koppelen aan Wikidata-item&quot; van [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Afronding]] uit.

== Een nieuw boek beginnen == 
Voor het maken van een nieuw Wikiboek: zie [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek]].

== Een andere nieuwe pagina beginnen ==
Andere pagina's zijn bijvoorbeeld voor categorieën, Help-pagina's, sjablonen en Wikijunior. Zie [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]. Zorg ervoor dat een rode link met het juiste voorvoegsel begint, resp.: Categorie:Xxxx, Help:Xxx, Sjabloon:Xxxx en Wikijunior:Xxxx. Zie voorbeelden in de (sub-)categorieën van: [[:Categorie:Alles]], [[:Categorie:Help]], [[:Categorie:Sjablonen]] en [[:Categorie:Wikijunior]].

== Wiki opmaak ==
Helaas, een wiki is geen Word of een andere tekstverwerker waarmee je gemakkelijk tekst kunt opmaken. Er zijn codes nodig voor de opmaak, het maken van een tabel en vele andere zaken die een tekst aantrekkelijk maken.

Met wiki-opmaak kunt u tekst laten inspringen, tekst opmaken, links maken, lijsten en labels maken, subpagina's maken, tabellen maken, speciale tekens invoegen,... Indien u iets geleerd hebt en u dit wilt uitproberen, dan kan u [[Wikibooks:Zandbak|oefenen in de zandbak]].

Zie '''[[Help:Tekstopmaak]]''' voor hoe dat precies in zijn werk gaat. 

Wie al ervaren is met tekstopmaak in wiki's en alleen de codes bij de hand wil hebben: zie '''[[Help:Wikicode]]'''. 

=== Tekens ===
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! Hoe het er uit ziet
! Wat je moet typen
|- valign=&quot;top&quot;
|
''Cursieve tekst'', '''Vette tekst'''.

(gebruik enkele aanhalingstekens, geen dubbele)
|
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;''Cursieve tekst'', '''Vette tekst''', '''''Heel vette tekst'''''.&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Umlauts en accenten:'''

è é ê ë ì í

&amp;Agrave; &amp;Aacute; &amp;Acirc; &amp;Atilde; &amp;Auml; &amp;Aring;&lt;br&gt;
&amp;AElig; &amp;Ccedil; &amp;Egrave; &amp;Eacute; &amp;Ecirc; &amp;Euml;&lt;br&gt;
&amp;Igrave; &amp;Iacute;
&amp;Icirc; &amp;Iuml; &amp;Ntilde; &amp;Ograve;&lt;br&gt;
&amp;Oacute; &amp;Ocirc; &amp;Otilde;
&amp;Ouml; &amp;Oslash; &amp;Ugrave;&lt;br&gt;
&amp;Uacute; &amp;Ucirc; &amp;Uuml; &amp;szlig;
&amp;agrave; &amp;aacute;&lt;br&gt;
&amp;acirc; &amp;atilde; &amp;auml; &amp;aring; &amp;aelig;
&amp;ccedil;&lt;br&gt;
&amp;egrave; &amp;eacute; &amp;ecirc; &amp;euml; &amp;igrave; &amp;iacute;&lt;br&gt;
&amp;icirc; &amp;iuml; &amp;ntilde; &amp;ograve; &amp;oacute; &amp;ocirc;&lt;br&gt;
&amp;oelig; &amp;otilde;
&amp;ouml; &amp;oslash; &amp;ugrave; &amp;uacute;&lt;br&gt;
&amp;ucirc; &amp;uuml; &amp;yuml;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;

è é ê ë ì í

&amp;amp;Agrave; &amp;amp;Aacute; &amp;amp;Acirc; &amp;amp;Atilde; &amp;amp;Auml; &amp;amp;Aring;
&amp;amp;AElig; &amp;amp;Ccedil; &amp;amp;Egrave; &amp;amp;Eacute; &amp;amp;Ecirc; &amp;amp;Euml;
&amp;amp;Igrave; &amp;amp;Iacute; &amp;amp;Icirc; &amp;amp;Iuml; &amp;amp;Ntilde; &amp;amp;Ograve;
&amp;amp;Oacute; &amp;amp;Ocirc; &amp;amp;Otilde; &amp;amp;Ouml; &amp;amp;Oslash; &amp;amp;Ugrave;
&amp;amp;Uacute; &amp;amp;Ucirc; &amp;amp;Uuml; &amp;amp;szlig; &amp;amp;agrave; &amp;amp;aacute;
&amp;amp;acirc; &amp;amp;atilde; &amp;amp;auml; &amp;amp;aring; &amp;amp;aelig; &amp;amp;ccedil;
&amp;amp;egrave; &amp;amp;eacute; &amp;amp;ecirc; &amp;amp;euml; &amp;amp;igrave; &amp;amp;iacute;
&amp;amp;icirc; &amp;amp;iuml; &amp;amp;ntilde; &amp;amp;ograve; &amp;amp;oacute; &amp;amp;ocirc;
&amp;amp;oelig; &amp;amp;otilde; &amp;amp;ouml; &amp;amp;oslash; &amp;amp;ugrave; &amp;amp;uacute;
&amp;amp;ucirc; &amp;amp;uuml; &amp;amp;yuml;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Punctuatie:'''&lt;br&gt;
&amp;iquest; &amp;iexcl; &amp;laquo; &amp;raquo; &amp;sect; &amp;para;&lt;br&gt;
&amp;dagger; &amp;Dagger; &amp;bull; - &amp;ndash; &amp;mdash;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;iquest; &amp;amp;iexcl; &amp;amp;laquo; &amp;amp;raquo; &amp;amp;sect; &amp;amp;para;
&amp;amp;dagger; &amp;amp;Dagger; &amp;amp;bull; - &amp;amp;ndash; &amp;amp;mdash;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Commerciële symbolen:'''&lt;br&gt;
&amp;trade; &amp;copy; &amp;reg; &amp;cent; &amp;euro; &amp;yen;&lt;br&gt;
&amp;pound; &amp;curren;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;trade; &amp;amp;copy; &amp;amp;reg; &amp;amp;cent; &amp;amp;euro; &amp;amp;yen;
&amp;amp;pound; &amp;amp;curren;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot; id=&quot;subscript&quot;
| Subscript: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;br&gt;
Superscript: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; or x&amp;sup2;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;Subscript: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;
Superscript: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; of x&amp;amp;sup2;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| '''Griekse tekens:'''&lt;br&gt;
&amp;alpha; &amp;beta; &amp;gamma; &amp;delta; &amp;epsilon; &amp;zeta;&lt;br&gt;
&amp;eta; &amp;theta; &amp;iota; &amp;kappa; &amp;lambda; &amp;mu; &amp;nu;&lt;br&gt;
&amp;xi; &amp;omicron; &amp;pi; &amp;rho;  &amp;sigma; &amp;sigmaf;&lt;br&gt;
&amp;tau; &amp;upsilon; &amp;phi; &amp;chi; &amp;psi; &amp;omega;&lt;br&gt;
&amp;Gamma; &amp;Delta; &amp;Theta; &amp;Lambda; &amp;Xi; &amp;Pi;&lt;br&gt;
&amp;Sigma; &amp;Phi; &amp;Psi; &amp;Omega;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;alpha; &amp;amp;beta; &amp;amp;gamma; &amp;amp;delta; &amp;amp;epsilon; &amp;amp;zeta;
&amp;amp;eta; &amp;amp;theta; &amp;amp;iota; &amp;amp;kappa; &amp;amp;lambda; &amp;amp;mu; &amp;amp;nu;
&amp;amp;xi; &amp;amp;omicron; &amp;amp;pi; &amp;amp;rho;  &amp;amp;sigma; &amp;amp;sigmaf;
&amp;amp;tau; &amp;amp;upsilon; &amp;amp;phi; &amp;amp;chi; &amp;amp;psi; &amp;amp;omega;
&amp;amp;Gamma; &amp;amp;Delta; &amp;amp;Theta; &amp;amp;Lambda; &amp;amp;Xi; &amp;amp;Pi;
&amp;amp;Sigma; &amp;amp;Phi; &amp;amp;Psi; &amp;amp;Omega;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Wiskundige tekens:'''&lt;br&gt;
&amp;int; &amp;sum; &amp;prod; &amp;radic; &amp;minus; &amp;plusmn; &amp;infin;&lt;br&gt;
&amp;asymp; &amp;prop; &amp;equiv; &amp;ne; &amp;le; &amp;ge;&lt;br&gt;
&amp;times; &amp;middot; &amp;divide; &amp;part; &amp;prime; &amp;Prime;&lt;br&gt;
&amp;nabla; &amp;permil; &amp;deg; &amp;there4; &amp;alefsym; &amp;oslash;&lt;br&gt;
&amp;isin; &amp;notin; &amp;cap; &amp;cup; &amp;sub; &amp;sup; &amp;sube; &amp;supe;&lt;br&gt;
&amp;not; &amp;and; &amp;or; &amp;exist; &amp;forall; &amp;rArr; &amp;hArr;&lt;br&gt;
&amp;rarr; &amp;harr; &amp;uarr;&lt;br&gt;
| valign=&quot;middle&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;int; &amp;amp;sum; &amp;amp;prod; &amp;amp;radic; &amp;amp;minus; &amp;amp;plusmn; &amp;amp;infin;
&amp;amp;asymp; &amp;amp;prop; &amp;amp;equiv; &amp;amp;ne; &amp;amp;le; &amp;amp;ge;
&amp;amp;times; &amp;amp;middot; &amp;amp;divide; &amp;amp;part; &amp;amp;prime; &amp;amp;Prime;
&amp;amp;nabla; &amp;amp;permil; &amp;amp;deg; &amp;amp;there4; &amp;amp;alefsym; &amp;amp;oslash;
&amp;amp;isin; &amp;amp;notin; &amp;amp;cap; &amp;amp;cup; &amp;amp;sub; &amp;amp;sup; &amp;amp;sube; &amp;amp;supe;
&amp;amp;not; &amp;amp;and; &amp;amp;or; &amp;amp;exist; &amp;amp;forall; &amp;amp;rArr; &amp;amp;hArr;
&amp;amp;rarr; &amp;amp;harr; &amp;amp;uarr;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| &lt;i&gt;x&lt;/i&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;ge;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;0 true.
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&lt;i&gt;x&lt;/i&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;ge;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;0 true.
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|-
|
'''Complexe formule:'''&lt;br&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|}

== Meer hulp ==
* [[Wikibooks:Gebruikersportaal]]
* [[:Categorie:Help]]

[[Categorie:Help| Instructies]]</text>
      <sha1>2b6t2nuvjsg7u2m6mhftc8qwapdqs14</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431931</id>
      <parentid>431930</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T05:12:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Inleiding MediaWiki */</comment>
      <origin>431931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11568" sha1="86eqbr0q4bxx0s5fgt9x2x8yotxdki4" xml:space="preserve">{{Wiu3|JopkeB}}
Deze pagina geeft uitleg over hoe Wikibooks werkt. Meedoen is erg gemakkelijk, en vooral een kwestie van gewoon beginnen. Fouten maken is namelijk niet erg: die worden even gemakkelijk weer hersteld. Maar hieronder toch wat uitleg.

== Inleiding MediaWiki ==
Zie het hoofdstuk [[Inleiding MediaWiki/Wat betekent wiki?]] voor een algemene inleiding in wiki's. De overige hoofdstukken in dit wikiboek betreffen algemene instructies voor wiki's. Die kunt u overslaan als u wilt weten hoe je Wikibooks gebruikt en kunt aanpassen; instructies daarvoor staan op deze pagina (Wikibooks:Instructies), met veel verwijzingen naar actuele informatie.

== Account ==
Een account is niet verplicht maar wel handig voor het gemakkelijk kunnen benutten van de hulpmiddelen en voor het uitvoeren van bewerkingen. Een account is helemaal gratis en u kunt desgewenst een alias of schuilnaam gebruiken om anoniem te blijven.&lt;br&gt;
'''==&gt;''' Zie [[Help:Account]] voor de ins en outs.

== Zoeken en vinden ==
* '''Zoeken''': zie [[Help:Zoeken]]. 
* '''Navigatie''' binnen Wikibooks: zie [[Help:Navigatie]] voor de vele mogelijkheden om rechtstreeks naar een pagina binnen en buiten Wikibooks te klikken èn om te weten te komen wat al die links aan de boven-, onder-, linker- en rechterkant van een Wikibooks-pagina betekenen.

== Mogelijkheden voor gebruik ==
Wikibooks is bedoeld voor leerboeken, studieboeken, handleidingen, instructies, ander lesmateriaal en algemene informatieve teksten in boekvorm. 
* Iedereen mag de wikiboeken en andere teksten in Wikibooks gebruiken en hergebruiken, zoveel als men wil en in de vorm die men kiest, mits men zich aan de Licentievoorwaarden houdt die onderaan elke pagina zijn vermeld. Op moment van schrijven bestaat die uit de [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen licentie]. Voor de getoonde afbeeldingen en andere mediabestanden geldt de licentie op de beschrijvingspagina in Wikimedia Commons ervan (klik op zo'n afbeelding of ander medium en klik dóór naar de beschrijvingspagina). 
* Faciliteiten: 
** Uiteraard kan men de wikiboeken online (laten) lezen, zoals ze zijn.
** Men kan ook een wikiboek dat men in de klas wil gebruiken, aanpassen voor die klas. Zie daarvoor [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken#Een leerboek op maat maken|Een leerboek op maat maken]]. Als men een wikboek wil kopiëren en vervolgens in de schoolomgeving of elders wil uploaden/plakken en eventueel aanpassen, dan gelden de voorwaarden uit de hierboven vermelde licentie (o.a. bronvermelding en ook voor de aangepaste versie deze licentie laten gelden). 
** Downloaden, pdf-files maken, printen (zie in de rechterkolom onder ''Afdrukken/exporteren'') en inbinden (zie [[Speciaal:Boek]]). Zie ook [[Help:Afdrukken]], o.a. voor het zelf samenstellen van een boek.
** Zie ook: [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Een wikiboek gebruiken bij begeleid zelfstandig leren|Een wikiboek gebruiken bij begeleid zelfstandig leren]]

== Beginnen ==
Zoek een hoofdstuk waar u iets aan wilt toevoegen of anderszins verbeteren. 

Wikibooks werkt met een heel eenvoudig basisprincipe. Klik op '''Bewerken''' (link bovenaan een Wikibook-pagina). U komt dan op een pagina met een bewerkingsvenster waarop de inhoud van die pagina staat. Typ uw tekst.
* Klik vervolgens helemaal onderaan op &quot;Bewerking ter controle bekijken&quot;. Zo kunt u kijken of de pagina wel gaat worden zoals u had bedoeld. Als dat niet zo is: verbeter de tekst. 
* In het tekstveldje achter &quot;Samenvatting:&quot; geeft u kort aan wat u gewijzigd hebt (en geen samenvatting van het artikel dat u zojuist geschreven hebt). Deze tekst wordt getoond in het overzicht, dat u krijgt wanneer u op &quot;Recente wijzigingen&quot; klikt.
* Klik op &quot;Pagina opslaan&quot; als die klaar is!

Oefenen kan ook: in de [[Wikibooks:Zandbak|Zandbak]] (onderste link onder het kopje Hoofdmenu in de linkerkolom). Daar mag je net zoveel fouten maken als je wilt.

== Overleggen ==
Boven elke pagina vindt u de link &quot;overleg&quot;. Hierin kunt u een vraag, opmerking of suggestie posten voor de betreffende pagina. Dit kunt u op dezelfde manier doen als wanneer u een pagina bewerkt, waarbij u er wél op moet letten om uw tekst netjes onder die van een ander (indien aanwezig) te zetten. En u ondertekent door '&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;' (zonder aanhalingstekens) achter uw bericht te zetten. Zie [[Help:Overlegpagina]] voor meer informatie. 

== Een nieuw hoofdstuk beginnen ==
Om een nieuw hoofdstuk te beginnen plaatst u eerst in de inhoudsopgave van het betreffende wikiboek een nieuwe link naar dat hoofstuk. Klik daarvoor op &quot;Bewerken&quot; op de voorpagina van het betreffende wikiboek. Kopieer een bestaand hoofdstuk uit de inhoudsopgave en plak die op de plaats waar het nieuwe hoofdstuk moet komen. Pas de titel van het hoofdstuk aan (twee maal). Klik op &quot;Bewerking ter controle bekijken. Als het er goed uitziet (met het nieuwe hoofdstuk als rode link), publiceer dan de wijziging. Klik vervolgens op de rode link om het hoofdstuk te beginnen. 

Als er geen inhoudsopgave is of alleen een korte helemaal rechts: Een nieuwe wikiboek-pagina kan je ook aanmaken door te zoeken naar de titel van het nieuwe hoofdstuk. Doe dat door te zoeken met ''Titel wikiboek/Hoofdstuknaam'', bijvoorbeeld ''Aardrijkskunde/Het weer''. Zorg dat zowel de boektitel als de hoofdstuknaam met een hoofdletter beginnen en het geheel correct is gespeld. Er verschijnt nu bovenaan de zoekresultaten een rode link. Klik daarop om het hoofdstuk te beginnen. 

Zie [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Een hoofdstuk schrijven]] vanaf stap 2 voor het vervolg.

Voer ook de acties &quot;sjabloon inhoudstabel&quot; en &quot;koppelen aan Wikidata-item&quot; van [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Afronding]] uit.

== Een nieuw boek beginnen == 
Voor het maken van een nieuw Wikiboek: zie [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek]].

== Een andere nieuwe pagina beginnen ==
Andere pagina's zijn bijvoorbeeld voor categorieën, Help-pagina's, sjablonen en Wikijunior. Zie [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]. Zorg ervoor dat een rode link met het juiste voorvoegsel begint, resp.: Categorie:Xxxx, Help:Xxx, Sjabloon:Xxxx en Wikijunior:Xxxx. Zie voorbeelden in de (sub-)categorieën van: [[:Categorie:Alles]], [[:Categorie:Help]], [[:Categorie:Sjablonen]] en [[:Categorie:Wikijunior]].

== Wiki opmaak ==
Helaas, een wiki is geen Word of een andere tekstverwerker waarmee je gemakkelijk tekst kunt opmaken. Er zijn codes nodig voor de opmaak, het maken van een tabel en vele andere zaken die een tekst aantrekkelijk maken.

Met wiki-opmaak kunt u tekst laten inspringen, tekst opmaken, links maken, lijsten en labels maken, subpagina's maken, tabellen maken, speciale tekens invoegen,... Indien u iets geleerd hebt en u dit wilt uitproberen, dan kan u [[Wikibooks:Zandbak|oefenen in de zandbak]].

Zie '''[[Help:Tekstopmaak]]''' voor hoe dat precies in zijn werk gaat. 

Wie al ervaren is met tekstopmaak in wiki's en alleen de codes bij de hand wil hebben: zie '''[[Help:Wikicode]]'''. 

=== Tekens ===
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! Hoe het er uit ziet
! Wat je moet typen
|- valign=&quot;top&quot;
|
''Cursieve tekst'', '''Vette tekst'''.

(gebruik enkele aanhalingstekens, geen dubbele)
|
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;''Cursieve tekst'', '''Vette tekst''', '''''Heel vette tekst'''''.&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Umlauts en accenten:'''

è é ê ë ì í

&amp;Agrave; &amp;Aacute; &amp;Acirc; &amp;Atilde; &amp;Auml; &amp;Aring;&lt;br&gt;
&amp;AElig; &amp;Ccedil; &amp;Egrave; &amp;Eacute; &amp;Ecirc; &amp;Euml;&lt;br&gt;
&amp;Igrave; &amp;Iacute;
&amp;Icirc; &amp;Iuml; &amp;Ntilde; &amp;Ograve;&lt;br&gt;
&amp;Oacute; &amp;Ocirc; &amp;Otilde;
&amp;Ouml; &amp;Oslash; &amp;Ugrave;&lt;br&gt;
&amp;Uacute; &amp;Ucirc; &amp;Uuml; &amp;szlig;
&amp;agrave; &amp;aacute;&lt;br&gt;
&amp;acirc; &amp;atilde; &amp;auml; &amp;aring; &amp;aelig;
&amp;ccedil;&lt;br&gt;
&amp;egrave; &amp;eacute; &amp;ecirc; &amp;euml; &amp;igrave; &amp;iacute;&lt;br&gt;
&amp;icirc; &amp;iuml; &amp;ntilde; &amp;ograve; &amp;oacute; &amp;ocirc;&lt;br&gt;
&amp;oelig; &amp;otilde;
&amp;ouml; &amp;oslash; &amp;ugrave; &amp;uacute;&lt;br&gt;
&amp;ucirc; &amp;uuml; &amp;yuml;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;

è é ê ë ì í

&amp;amp;Agrave; &amp;amp;Aacute; &amp;amp;Acirc; &amp;amp;Atilde; &amp;amp;Auml; &amp;amp;Aring;
&amp;amp;AElig; &amp;amp;Ccedil; &amp;amp;Egrave; &amp;amp;Eacute; &amp;amp;Ecirc; &amp;amp;Euml;
&amp;amp;Igrave; &amp;amp;Iacute; &amp;amp;Icirc; &amp;amp;Iuml; &amp;amp;Ntilde; &amp;amp;Ograve;
&amp;amp;Oacute; &amp;amp;Ocirc; &amp;amp;Otilde; &amp;amp;Ouml; &amp;amp;Oslash; &amp;amp;Ugrave;
&amp;amp;Uacute; &amp;amp;Ucirc; &amp;amp;Uuml; &amp;amp;szlig; &amp;amp;agrave; &amp;amp;aacute;
&amp;amp;acirc; &amp;amp;atilde; &amp;amp;auml; &amp;amp;aring; &amp;amp;aelig; &amp;amp;ccedil;
&amp;amp;egrave; &amp;amp;eacute; &amp;amp;ecirc; &amp;amp;euml; &amp;amp;igrave; &amp;amp;iacute;
&amp;amp;icirc; &amp;amp;iuml; &amp;amp;ntilde; &amp;amp;ograve; &amp;amp;oacute; &amp;amp;ocirc;
&amp;amp;oelig; &amp;amp;otilde; &amp;amp;ouml; &amp;amp;oslash; &amp;amp;ugrave; &amp;amp;uacute;
&amp;amp;ucirc; &amp;amp;uuml; &amp;amp;yuml;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Punctuatie:'''&lt;br&gt;
&amp;iquest; &amp;iexcl; &amp;laquo; &amp;raquo; &amp;sect; &amp;para;&lt;br&gt;
&amp;dagger; &amp;Dagger; &amp;bull; - &amp;ndash; &amp;mdash;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;iquest; &amp;amp;iexcl; &amp;amp;laquo; &amp;amp;raquo; &amp;amp;sect; &amp;amp;para;
&amp;amp;dagger; &amp;amp;Dagger; &amp;amp;bull; - &amp;amp;ndash; &amp;amp;mdash;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Commerciële symbolen:'''&lt;br&gt;
&amp;trade; &amp;copy; &amp;reg; &amp;cent; &amp;euro; &amp;yen;&lt;br&gt;
&amp;pound; &amp;curren;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;trade; &amp;amp;copy; &amp;amp;reg; &amp;amp;cent; &amp;amp;euro; &amp;amp;yen;
&amp;amp;pound; &amp;amp;curren;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot; id=&quot;subscript&quot;
| Subscript: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;br&gt;
Superscript: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; or x&amp;sup2;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;Subscript: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;
Superscript: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; of x&amp;amp;sup2;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| '''Griekse tekens:'''&lt;br&gt;
&amp;alpha; &amp;beta; &amp;gamma; &amp;delta; &amp;epsilon; &amp;zeta;&lt;br&gt;
&amp;eta; &amp;theta; &amp;iota; &amp;kappa; &amp;lambda; &amp;mu; &amp;nu;&lt;br&gt;
&amp;xi; &amp;omicron; &amp;pi; &amp;rho;  &amp;sigma; &amp;sigmaf;&lt;br&gt;
&amp;tau; &amp;upsilon; &amp;phi; &amp;chi; &amp;psi; &amp;omega;&lt;br&gt;
&amp;Gamma; &amp;Delta; &amp;Theta; &amp;Lambda; &amp;Xi; &amp;Pi;&lt;br&gt;
&amp;Sigma; &amp;Phi; &amp;Psi; &amp;Omega;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;alpha; &amp;amp;beta; &amp;amp;gamma; &amp;amp;delta; &amp;amp;epsilon; &amp;amp;zeta;
&amp;amp;eta; &amp;amp;theta; &amp;amp;iota; &amp;amp;kappa; &amp;amp;lambda; &amp;amp;mu; &amp;amp;nu;
&amp;amp;xi; &amp;amp;omicron; &amp;amp;pi; &amp;amp;rho;  &amp;amp;sigma; &amp;amp;sigmaf;
&amp;amp;tau; &amp;amp;upsilon; &amp;amp;phi; &amp;amp;chi; &amp;amp;psi; &amp;amp;omega;
&amp;amp;Gamma; &amp;amp;Delta; &amp;amp;Theta; &amp;amp;Lambda; &amp;amp;Xi; &amp;amp;Pi;
&amp;amp;Sigma; &amp;amp;Phi; &amp;amp;Psi; &amp;amp;Omega;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Wiskundige tekens:'''&lt;br&gt;
&amp;int; &amp;sum; &amp;prod; &amp;radic; &amp;minus; &amp;plusmn; &amp;infin;&lt;br&gt;
&amp;asymp; &amp;prop; &amp;equiv; &amp;ne; &amp;le; &amp;ge;&lt;br&gt;
&amp;times; &amp;middot; &amp;divide; &amp;part; &amp;prime; &amp;Prime;&lt;br&gt;
&amp;nabla; &amp;permil; &amp;deg; &amp;there4; &amp;alefsym; &amp;oslash;&lt;br&gt;
&amp;isin; &amp;notin; &amp;cap; &amp;cup; &amp;sub; &amp;sup; &amp;sube; &amp;supe;&lt;br&gt;
&amp;not; &amp;and; &amp;or; &amp;exist; &amp;forall; &amp;rArr; &amp;hArr;&lt;br&gt;
&amp;rarr; &amp;harr; &amp;uarr;&lt;br&gt;
| valign=&quot;middle&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;int; &amp;amp;sum; &amp;amp;prod; &amp;amp;radic; &amp;amp;minus; &amp;amp;plusmn; &amp;amp;infin;
&amp;amp;asymp; &amp;amp;prop; &amp;amp;equiv; &amp;amp;ne; &amp;amp;le; &amp;amp;ge;
&amp;amp;times; &amp;amp;middot; &amp;amp;divide; &amp;amp;part; &amp;amp;prime; &amp;amp;Prime;
&amp;amp;nabla; &amp;amp;permil; &amp;amp;deg; &amp;amp;there4; &amp;amp;alefsym; &amp;amp;oslash;
&amp;amp;isin; &amp;amp;notin; &amp;amp;cap; &amp;amp;cup; &amp;amp;sub; &amp;amp;sup; &amp;amp;sube; &amp;amp;supe;
&amp;amp;not; &amp;amp;and; &amp;amp;or; &amp;amp;exist; &amp;amp;forall; &amp;amp;rArr; &amp;amp;hArr;
&amp;amp;rarr; &amp;amp;harr; &amp;amp;uarr;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| &lt;i&gt;x&lt;/i&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;ge;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;0 true.
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&lt;i&gt;x&lt;/i&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;ge;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;0 true.
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|-
|
'''Complexe formule:'''&lt;br&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|}

== Meer hulp ==
* [[Wikibooks:Gebruikersportaal]]
* [[:Categorie:Help]]

[[Categorie:Help| Instructies]]</text>
      <sha1>86eqbr0q4bxx0s5fgt9x2x8yotxdki4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431932</id>
      <parentid>431931</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T05:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Mogelijkheden voor gebruik */</comment>
      <origin>431932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11569" sha1="r77yg1hd9c7sofyg5tqydx35c6rqgbo" xml:space="preserve">{{Wiu3|JopkeB}}
Deze pagina geeft uitleg over hoe Wikibooks werkt. Meedoen is erg gemakkelijk, en vooral een kwestie van gewoon beginnen. Fouten maken is namelijk niet erg: die worden even gemakkelijk weer hersteld. Maar hieronder toch wat uitleg.

== Inleiding MediaWiki ==
Zie het hoofdstuk [[Inleiding MediaWiki/Wat betekent wiki?]] voor een algemene inleiding in wiki's. De overige hoofdstukken in dit wikiboek betreffen algemene instructies voor wiki's. Die kunt u overslaan als u wilt weten hoe je Wikibooks gebruikt en kunt aanpassen; instructies daarvoor staan op deze pagina (Wikibooks:Instructies), met veel verwijzingen naar actuele informatie.

== Account ==
Een account is niet verplicht maar wel handig voor het gemakkelijk kunnen benutten van de hulpmiddelen en voor het uitvoeren van bewerkingen. Een account is helemaal gratis en u kunt desgewenst een alias of schuilnaam gebruiken om anoniem te blijven.&lt;br&gt;
'''==&gt;''' Zie [[Help:Account]] voor de ins en outs.

== Zoeken en vinden ==
* '''Zoeken''': zie [[Help:Zoeken]]. 
* '''Navigatie''' binnen Wikibooks: zie [[Help:Navigatie]] voor de vele mogelijkheden om rechtstreeks naar een pagina binnen en buiten Wikibooks te klikken èn om te weten te komen wat al die links aan de boven-, onder-, linker- en rechterkant van een Wikibooks-pagina betekenen.

== Mogelijkheden voor gebruik ==
Wikibooks is bedoeld voor leerboeken, studieboeken, handleidingen, instructies, ander lesmateriaal en algemene informatieve teksten in boekvorm. 
* Iedereen mag de wikiboeken en andere teksten uit Wikibooks gebruiken en hergebruiken, zoveel als men wil en in de vorm die men kiest, mits men zich aan de Licentievoorwaarden houdt die onderaan elke pagina zijn vermeld. Op moment van schrijven bestaat die uit de [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen licentie]. Voor de getoonde afbeeldingen en andere mediabestanden geldt de licentie op de beschrijvingspagina in Wikimedia Commons ervan (klik op zo'n afbeelding of ander medium en klik dóór naar de beschrijvingspagina). 
* Faciliteiten: 
** Uiteraard kan men de wikiboeken online (laten) lezen, zoals ze zijn.
** Men kan ook een wikiboek dat men in de klas wil gebruiken, aanpassen voor die klas. Zie daarvoor [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken#Een leerboek op maat maken|Een leerboek op maat maken]]. Als men een wikboek wil kopiëren en vervolgens in de schoolomgeving of elders wil uploaden/plakken en eventueel aanpassen, dan gelden de voorwaarden uit de hierboven vermelde licentie (o.a. bronvermelding en ook voor de aangepaste versie deze licentie laten gelden). 
** Downloaden, pdf-files maken, printen (zie in de rechterkolom onder ''Afdrukken/exporteren'') en inbinden (zie [[Speciaal:Boek]]). Zie ook [[Help:Afdrukken]], o.a. voor het zelf samenstellen van een boek.
** Zie ook: [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Een wikiboek gebruiken bij begeleid zelfstandig leren|Een wikiboek gebruiken bij begeleid zelfstandig leren]]

== Beginnen ==
Zoek een hoofdstuk waar u iets aan wilt toevoegen of anderszins verbeteren. 

Wikibooks werkt met een heel eenvoudig basisprincipe. Klik op '''Bewerken''' (link bovenaan een Wikibook-pagina). U komt dan op een pagina met een bewerkingsvenster waarop de inhoud van die pagina staat. Typ uw tekst.
* Klik vervolgens helemaal onderaan op &quot;Bewerking ter controle bekijken&quot;. Zo kunt u kijken of de pagina wel gaat worden zoals u had bedoeld. Als dat niet zo is: verbeter de tekst. 
* In het tekstveldje achter &quot;Samenvatting:&quot; geeft u kort aan wat u gewijzigd hebt (en geen samenvatting van het artikel dat u zojuist geschreven hebt). Deze tekst wordt getoond in het overzicht, dat u krijgt wanneer u op &quot;Recente wijzigingen&quot; klikt.
* Klik op &quot;Pagina opslaan&quot; als die klaar is!

Oefenen kan ook: in de [[Wikibooks:Zandbak|Zandbak]] (onderste link onder het kopje Hoofdmenu in de linkerkolom). Daar mag je net zoveel fouten maken als je wilt.

== Overleggen ==
Boven elke pagina vindt u de link &quot;overleg&quot;. Hierin kunt u een vraag, opmerking of suggestie posten voor de betreffende pagina. Dit kunt u op dezelfde manier doen als wanneer u een pagina bewerkt, waarbij u er wél op moet letten om uw tekst netjes onder die van een ander (indien aanwezig) te zetten. En u ondertekent door '&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;' (zonder aanhalingstekens) achter uw bericht te zetten. Zie [[Help:Overlegpagina]] voor meer informatie. 

== Een nieuw hoofdstuk beginnen ==
Om een nieuw hoofdstuk te beginnen plaatst u eerst in de inhoudsopgave van het betreffende wikiboek een nieuwe link naar dat hoofstuk. Klik daarvoor op &quot;Bewerken&quot; op de voorpagina van het betreffende wikiboek. Kopieer een bestaand hoofdstuk uit de inhoudsopgave en plak die op de plaats waar het nieuwe hoofdstuk moet komen. Pas de titel van het hoofdstuk aan (twee maal). Klik op &quot;Bewerking ter controle bekijken. Als het er goed uitziet (met het nieuwe hoofdstuk als rode link), publiceer dan de wijziging. Klik vervolgens op de rode link om het hoofdstuk te beginnen. 

Als er geen inhoudsopgave is of alleen een korte helemaal rechts: Een nieuwe wikiboek-pagina kan je ook aanmaken door te zoeken naar de titel van het nieuwe hoofdstuk. Doe dat door te zoeken met ''Titel wikiboek/Hoofdstuknaam'', bijvoorbeeld ''Aardrijkskunde/Het weer''. Zorg dat zowel de boektitel als de hoofdstuknaam met een hoofdletter beginnen en het geheel correct is gespeld. Er verschijnt nu bovenaan de zoekresultaten een rode link. Klik daarop om het hoofdstuk te beginnen. 

Zie [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Een hoofdstuk schrijven]] vanaf stap 2 voor het vervolg.

Voer ook de acties &quot;sjabloon inhoudstabel&quot; en &quot;koppelen aan Wikidata-item&quot; van [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Afronding]] uit.

== Een nieuw boek beginnen == 
Voor het maken van een nieuw Wikiboek: zie [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek]].

== Een andere nieuwe pagina beginnen ==
Andere pagina's zijn bijvoorbeeld voor categorieën, Help-pagina's, sjablonen en Wikijunior. Zie [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]. Zorg ervoor dat een rode link met het juiste voorvoegsel begint, resp.: Categorie:Xxxx, Help:Xxx, Sjabloon:Xxxx en Wikijunior:Xxxx. Zie voorbeelden in de (sub-)categorieën van: [[:Categorie:Alles]], [[:Categorie:Help]], [[:Categorie:Sjablonen]] en [[:Categorie:Wikijunior]].

== Wiki opmaak ==
Helaas, een wiki is geen Word of een andere tekstverwerker waarmee je gemakkelijk tekst kunt opmaken. Er zijn codes nodig voor de opmaak, het maken van een tabel en vele andere zaken die een tekst aantrekkelijk maken.

Met wiki-opmaak kunt u tekst laten inspringen, tekst opmaken, links maken, lijsten en labels maken, subpagina's maken, tabellen maken, speciale tekens invoegen,... Indien u iets geleerd hebt en u dit wilt uitproberen, dan kan u [[Wikibooks:Zandbak|oefenen in de zandbak]].

Zie '''[[Help:Tekstopmaak]]''' voor hoe dat precies in zijn werk gaat. 

Wie al ervaren is met tekstopmaak in wiki's en alleen de codes bij de hand wil hebben: zie '''[[Help:Wikicode]]'''. 

=== Tekens ===
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! Hoe het er uit ziet
! Wat je moet typen
|- valign=&quot;top&quot;
|
''Cursieve tekst'', '''Vette tekst'''.

(gebruik enkele aanhalingstekens, geen dubbele)
|
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;''Cursieve tekst'', '''Vette tekst''', '''''Heel vette tekst'''''.&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Umlauts en accenten:'''

è é ê ë ì í

&amp;Agrave; &amp;Aacute; &amp;Acirc; &amp;Atilde; &amp;Auml; &amp;Aring;&lt;br&gt;
&amp;AElig; &amp;Ccedil; &amp;Egrave; &amp;Eacute; &amp;Ecirc; &amp;Euml;&lt;br&gt;
&amp;Igrave; &amp;Iacute;
&amp;Icirc; &amp;Iuml; &amp;Ntilde; &amp;Ograve;&lt;br&gt;
&amp;Oacute; &amp;Ocirc; &amp;Otilde;
&amp;Ouml; &amp;Oslash; &amp;Ugrave;&lt;br&gt;
&amp;Uacute; &amp;Ucirc; &amp;Uuml; &amp;szlig;
&amp;agrave; &amp;aacute;&lt;br&gt;
&amp;acirc; &amp;atilde; &amp;auml; &amp;aring; &amp;aelig;
&amp;ccedil;&lt;br&gt;
&amp;egrave; &amp;eacute; &amp;ecirc; &amp;euml; &amp;igrave; &amp;iacute;&lt;br&gt;
&amp;icirc; &amp;iuml; &amp;ntilde; &amp;ograve; &amp;oacute; &amp;ocirc;&lt;br&gt;
&amp;oelig; &amp;otilde;
&amp;ouml; &amp;oslash; &amp;ugrave; &amp;uacute;&lt;br&gt;
&amp;ucirc; &amp;uuml; &amp;yuml;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;

è é ê ë ì í

&amp;amp;Agrave; &amp;amp;Aacute; &amp;amp;Acirc; &amp;amp;Atilde; &amp;amp;Auml; &amp;amp;Aring;
&amp;amp;AElig; &amp;amp;Ccedil; &amp;amp;Egrave; &amp;amp;Eacute; &amp;amp;Ecirc; &amp;amp;Euml;
&amp;amp;Igrave; &amp;amp;Iacute; &amp;amp;Icirc; &amp;amp;Iuml; &amp;amp;Ntilde; &amp;amp;Ograve;
&amp;amp;Oacute; &amp;amp;Ocirc; &amp;amp;Otilde; &amp;amp;Ouml; &amp;amp;Oslash; &amp;amp;Ugrave;
&amp;amp;Uacute; &amp;amp;Ucirc; &amp;amp;Uuml; &amp;amp;szlig; &amp;amp;agrave; &amp;amp;aacute;
&amp;amp;acirc; &amp;amp;atilde; &amp;amp;auml; &amp;amp;aring; &amp;amp;aelig; &amp;amp;ccedil;
&amp;amp;egrave; &amp;amp;eacute; &amp;amp;ecirc; &amp;amp;euml; &amp;amp;igrave; &amp;amp;iacute;
&amp;amp;icirc; &amp;amp;iuml; &amp;amp;ntilde; &amp;amp;ograve; &amp;amp;oacute; &amp;amp;ocirc;
&amp;amp;oelig; &amp;amp;otilde; &amp;amp;ouml; &amp;amp;oslash; &amp;amp;ugrave; &amp;amp;uacute;
&amp;amp;ucirc; &amp;amp;uuml; &amp;amp;yuml;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Punctuatie:'''&lt;br&gt;
&amp;iquest; &amp;iexcl; &amp;laquo; &amp;raquo; &amp;sect; &amp;para;&lt;br&gt;
&amp;dagger; &amp;Dagger; &amp;bull; - &amp;ndash; &amp;mdash;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;iquest; &amp;amp;iexcl; &amp;amp;laquo; &amp;amp;raquo; &amp;amp;sect; &amp;amp;para;
&amp;amp;dagger; &amp;amp;Dagger; &amp;amp;bull; - &amp;amp;ndash; &amp;amp;mdash;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Commerciële symbolen:'''&lt;br&gt;
&amp;trade; &amp;copy; &amp;reg; &amp;cent; &amp;euro; &amp;yen;&lt;br&gt;
&amp;pound; &amp;curren;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;trade; &amp;amp;copy; &amp;amp;reg; &amp;amp;cent; &amp;amp;euro; &amp;amp;yen;
&amp;amp;pound; &amp;amp;curren;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot; id=&quot;subscript&quot;
| Subscript: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;br&gt;
Superscript: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; or x&amp;sup2;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;Subscript: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;
Superscript: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; of x&amp;amp;sup2;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| '''Griekse tekens:'''&lt;br&gt;
&amp;alpha; &amp;beta; &amp;gamma; &amp;delta; &amp;epsilon; &amp;zeta;&lt;br&gt;
&amp;eta; &amp;theta; &amp;iota; &amp;kappa; &amp;lambda; &amp;mu; &amp;nu;&lt;br&gt;
&amp;xi; &amp;omicron; &amp;pi; &amp;rho;  &amp;sigma; &amp;sigmaf;&lt;br&gt;
&amp;tau; &amp;upsilon; &amp;phi; &amp;chi; &amp;psi; &amp;omega;&lt;br&gt;
&amp;Gamma; &amp;Delta; &amp;Theta; &amp;Lambda; &amp;Xi; &amp;Pi;&lt;br&gt;
&amp;Sigma; &amp;Phi; &amp;Psi; &amp;Omega;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;alpha; &amp;amp;beta; &amp;amp;gamma; &amp;amp;delta; &amp;amp;epsilon; &amp;amp;zeta;
&amp;amp;eta; &amp;amp;theta; &amp;amp;iota; &amp;amp;kappa; &amp;amp;lambda; &amp;amp;mu; &amp;amp;nu;
&amp;amp;xi; &amp;amp;omicron; &amp;amp;pi; &amp;amp;rho;  &amp;amp;sigma; &amp;amp;sigmaf;
&amp;amp;tau; &amp;amp;upsilon; &amp;amp;phi; &amp;amp;chi; &amp;amp;psi; &amp;amp;omega;
&amp;amp;Gamma; &amp;amp;Delta; &amp;amp;Theta; &amp;amp;Lambda; &amp;amp;Xi; &amp;amp;Pi;
&amp;amp;Sigma; &amp;amp;Phi; &amp;amp;Psi; &amp;amp;Omega;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Wiskundige tekens:'''&lt;br&gt;
&amp;int; &amp;sum; &amp;prod; &amp;radic; &amp;minus; &amp;plusmn; &amp;infin;&lt;br&gt;
&amp;asymp; &amp;prop; &amp;equiv; &amp;ne; &amp;le; &amp;ge;&lt;br&gt;
&amp;times; &amp;middot; &amp;divide; &amp;part; &amp;prime; &amp;Prime;&lt;br&gt;
&amp;nabla; &amp;permil; &amp;deg; &amp;there4; &amp;alefsym; &amp;oslash;&lt;br&gt;
&amp;isin; &amp;notin; &amp;cap; &amp;cup; &amp;sub; &amp;sup; &amp;sube; &amp;supe;&lt;br&gt;
&amp;not; &amp;and; &amp;or; &amp;exist; &amp;forall; &amp;rArr; &amp;hArr;&lt;br&gt;
&amp;rarr; &amp;harr; &amp;uarr;&lt;br&gt;
| valign=&quot;middle&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;int; &amp;amp;sum; &amp;amp;prod; &amp;amp;radic; &amp;amp;minus; &amp;amp;plusmn; &amp;amp;infin;
&amp;amp;asymp; &amp;amp;prop; &amp;amp;equiv; &amp;amp;ne; &amp;amp;le; &amp;amp;ge;
&amp;amp;times; &amp;amp;middot; &amp;amp;divide; &amp;amp;part; &amp;amp;prime; &amp;amp;Prime;
&amp;amp;nabla; &amp;amp;permil; &amp;amp;deg; &amp;amp;there4; &amp;amp;alefsym; &amp;amp;oslash;
&amp;amp;isin; &amp;amp;notin; &amp;amp;cap; &amp;amp;cup; &amp;amp;sub; &amp;amp;sup; &amp;amp;sube; &amp;amp;supe;
&amp;amp;not; &amp;amp;and; &amp;amp;or; &amp;amp;exist; &amp;amp;forall; &amp;amp;rArr; &amp;amp;hArr;
&amp;amp;rarr; &amp;amp;harr; &amp;amp;uarr;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| &lt;i&gt;x&lt;/i&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;ge;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;0 true.
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&lt;i&gt;x&lt;/i&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;ge;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;0 true.
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|-
|
'''Complexe formule:'''&lt;br&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|}

== Meer hulp ==
* [[Wikibooks:Gebruikersportaal]]
* [[:Categorie:Help]]

[[Categorie:Help| Instructies]]</text>
      <sha1>r77yg1hd9c7sofyg5tqydx35c6rqgbo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431933</id>
      <parentid>431932</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T05:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Overleggen */ Redactie</comment>
      <origin>431933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11705" sha1="i9yvmhjqlf6m453se9mhkxg8k77zqy3" xml:space="preserve">{{Wiu3|JopkeB}}
Deze pagina geeft uitleg over hoe Wikibooks werkt. Meedoen is erg gemakkelijk, en vooral een kwestie van gewoon beginnen. Fouten maken is namelijk niet erg: die worden even gemakkelijk weer hersteld. Maar hieronder toch wat uitleg.

== Inleiding MediaWiki ==
Zie het hoofdstuk [[Inleiding MediaWiki/Wat betekent wiki?]] voor een algemene inleiding in wiki's. De overige hoofdstukken in dit wikiboek betreffen algemene instructies voor wiki's. Die kunt u overslaan als u wilt weten hoe je Wikibooks gebruikt en kunt aanpassen; instructies daarvoor staan op deze pagina (Wikibooks:Instructies), met veel verwijzingen naar actuele informatie.

== Account ==
Een account is niet verplicht maar wel handig voor het gemakkelijk kunnen benutten van de hulpmiddelen en voor het uitvoeren van bewerkingen. Een account is helemaal gratis en u kunt desgewenst een alias of schuilnaam gebruiken om anoniem te blijven.&lt;br&gt;
'''==&gt;''' Zie [[Help:Account]] voor de ins en outs.

== Zoeken en vinden ==
* '''Zoeken''': zie [[Help:Zoeken]]. 
* '''Navigatie''' binnen Wikibooks: zie [[Help:Navigatie]] voor de vele mogelijkheden om rechtstreeks naar een pagina binnen en buiten Wikibooks te klikken èn om te weten te komen wat al die links aan de boven-, onder-, linker- en rechterkant van een Wikibooks-pagina betekenen.

== Mogelijkheden voor gebruik ==
Wikibooks is bedoeld voor leerboeken, studieboeken, handleidingen, instructies, ander lesmateriaal en algemene informatieve teksten in boekvorm. 
* Iedereen mag de wikiboeken en andere teksten uit Wikibooks gebruiken en hergebruiken, zoveel als men wil en in de vorm die men kiest, mits men zich aan de Licentievoorwaarden houdt die onderaan elke pagina zijn vermeld. Op moment van schrijven bestaat die uit de [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen licentie]. Voor de getoonde afbeeldingen en andere mediabestanden geldt de licentie op de beschrijvingspagina in Wikimedia Commons ervan (klik op zo'n afbeelding of ander medium en klik dóór naar de beschrijvingspagina). 
* Faciliteiten: 
** Uiteraard kan men de wikiboeken online (laten) lezen, zoals ze zijn.
** Men kan ook een wikiboek dat men in de klas wil gebruiken, aanpassen voor die klas. Zie daarvoor [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken#Een leerboek op maat maken|Een leerboek op maat maken]]. Als men een wikboek wil kopiëren en vervolgens in de schoolomgeving of elders wil uploaden/plakken en eventueel aanpassen, dan gelden de voorwaarden uit de hierboven vermelde licentie (o.a. bronvermelding en ook voor de aangepaste versie deze licentie laten gelden). 
** Downloaden, pdf-files maken, printen (zie in de rechterkolom onder ''Afdrukken/exporteren'') en inbinden (zie [[Speciaal:Boek]]). Zie ook [[Help:Afdrukken]], o.a. voor het zelf samenstellen van een boek.
** Zie ook: [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Een wikiboek gebruiken bij begeleid zelfstandig leren|Een wikiboek gebruiken bij begeleid zelfstandig leren]]

== Beginnen ==
Zoek een hoofdstuk waar u iets aan wilt toevoegen of anderszins verbeteren. 

Wikibooks werkt met een heel eenvoudig basisprincipe. Klik op '''Bewerken''' (link bovenaan een Wikibook-pagina). U komt dan op een pagina met een bewerkingsvenster waarop de inhoud van die pagina staat. Typ uw tekst.
* Klik vervolgens helemaal onderaan op &quot;Bewerking ter controle bekijken&quot;. Zo kunt u kijken of de pagina wel gaat worden zoals u had bedoeld. Als dat niet zo is: verbeter de tekst. 
* In het tekstveldje achter &quot;Samenvatting:&quot; geeft u kort aan wat u gewijzigd hebt (en geen samenvatting van het artikel dat u zojuist geschreven hebt). Deze tekst wordt getoond in het overzicht, dat u krijgt wanneer u op &quot;Recente wijzigingen&quot; klikt.
* Klik op &quot;Pagina opslaan&quot; als die klaar is!

Oefenen kan ook: in de [[Wikibooks:Zandbak|Zandbak]] (onderste link onder het kopje Hoofdmenu in de linkerkolom). Daar mag je net zoveel fouten maken als je wilt.

== Overleggen ==
[[File:OOUI JS signature icon LTR.png|thumb|80px]]
Boven elke pagina vindt u de link &quot;overleg&quot;. Hierin kunt u een vraag, opmerking of suggestie posten voor de betreffende pagina. Dit kunt u op dezelfde manier doen als wanneer u een pagina bewerkt, waarbij u er wél op moet letten om uw tekst netjes onder die van een ander (indien aanwezig) te zetten. Onderteken door op de betreffende button (naast de V en C) te klikken (zie afbeelding rechts), of door helemaal onderaan op &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (vier tildes) te klikken. 

Zie [[Help:Overlegpagina]] voor meer informatie.

== Een nieuw hoofdstuk beginnen ==
Om een nieuw hoofdstuk te beginnen plaatst u eerst in de inhoudsopgave van het betreffende wikiboek een nieuwe link naar dat hoofstuk. Klik daarvoor op &quot;Bewerken&quot; op de voorpagina van het betreffende wikiboek. Kopieer een bestaand hoofdstuk uit de inhoudsopgave en plak die op de plaats waar het nieuwe hoofdstuk moet komen. Pas de titel van het hoofdstuk aan (twee maal). Klik op &quot;Bewerking ter controle bekijken. Als het er goed uitziet (met het nieuwe hoofdstuk als rode link), publiceer dan de wijziging. Klik vervolgens op de rode link om het hoofdstuk te beginnen. 

Als er geen inhoudsopgave is of alleen een korte helemaal rechts: Een nieuwe wikiboek-pagina kan je ook aanmaken door te zoeken naar de titel van het nieuwe hoofdstuk. Doe dat door te zoeken met ''Titel wikiboek/Hoofdstuknaam'', bijvoorbeeld ''Aardrijkskunde/Het weer''. Zorg dat zowel de boektitel als de hoofdstuknaam met een hoofdletter beginnen en het geheel correct is gespeld. Er verschijnt nu bovenaan de zoekresultaten een rode link. Klik daarop om het hoofdstuk te beginnen. 

Zie [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Een hoofdstuk schrijven]] vanaf stap 2 voor het vervolg.

Voer ook de acties &quot;sjabloon inhoudstabel&quot; en &quot;koppelen aan Wikidata-item&quot; van [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Afronding]] uit.

== Een nieuw boek beginnen == 
Voor het maken van een nieuw Wikiboek: zie [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek]].

== Een andere nieuwe pagina beginnen ==
Andere pagina's zijn bijvoorbeeld voor categorieën, Help-pagina's, sjablonen en Wikijunior. Zie [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]. Zorg ervoor dat een rode link met het juiste voorvoegsel begint, resp.: Categorie:Xxxx, Help:Xxx, Sjabloon:Xxxx en Wikijunior:Xxxx. Zie voorbeelden in de (sub-)categorieën van: [[:Categorie:Alles]], [[:Categorie:Help]], [[:Categorie:Sjablonen]] en [[:Categorie:Wikijunior]].

== Wiki opmaak ==
Helaas, een wiki is geen Word of een andere tekstverwerker waarmee je gemakkelijk tekst kunt opmaken. Er zijn codes nodig voor de opmaak, het maken van een tabel en vele andere zaken die een tekst aantrekkelijk maken.

Met wiki-opmaak kunt u tekst laten inspringen, tekst opmaken, links maken, lijsten en labels maken, subpagina's maken, tabellen maken, speciale tekens invoegen,... Indien u iets geleerd hebt en u dit wilt uitproberen, dan kan u [[Wikibooks:Zandbak|oefenen in de zandbak]].

Zie '''[[Help:Tekstopmaak]]''' voor hoe dat precies in zijn werk gaat. 

Wie al ervaren is met tekstopmaak in wiki's en alleen de codes bij de hand wil hebben: zie '''[[Help:Wikicode]]'''. 

=== Tekens ===
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! Hoe het er uit ziet
! Wat je moet typen
|- valign=&quot;top&quot;
|
''Cursieve tekst'', '''Vette tekst'''.

(gebruik enkele aanhalingstekens, geen dubbele)
|
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;''Cursieve tekst'', '''Vette tekst''', '''''Heel vette tekst'''''.&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Umlauts en accenten:'''

è é ê ë ì í

&amp;Agrave; &amp;Aacute; &amp;Acirc; &amp;Atilde; &amp;Auml; &amp;Aring;&lt;br&gt;
&amp;AElig; &amp;Ccedil; &amp;Egrave; &amp;Eacute; &amp;Ecirc; &amp;Euml;&lt;br&gt;
&amp;Igrave; &amp;Iacute;
&amp;Icirc; &amp;Iuml; &amp;Ntilde; &amp;Ograve;&lt;br&gt;
&amp;Oacute; &amp;Ocirc; &amp;Otilde;
&amp;Ouml; &amp;Oslash; &amp;Ugrave;&lt;br&gt;
&amp;Uacute; &amp;Ucirc; &amp;Uuml; &amp;szlig;
&amp;agrave; &amp;aacute;&lt;br&gt;
&amp;acirc; &amp;atilde; &amp;auml; &amp;aring; &amp;aelig;
&amp;ccedil;&lt;br&gt;
&amp;egrave; &amp;eacute; &amp;ecirc; &amp;euml; &amp;igrave; &amp;iacute;&lt;br&gt;
&amp;icirc; &amp;iuml; &amp;ntilde; &amp;ograve; &amp;oacute; &amp;ocirc;&lt;br&gt;
&amp;oelig; &amp;otilde;
&amp;ouml; &amp;oslash; &amp;ugrave; &amp;uacute;&lt;br&gt;
&amp;ucirc; &amp;uuml; &amp;yuml;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;

è é ê ë ì í

&amp;amp;Agrave; &amp;amp;Aacute; &amp;amp;Acirc; &amp;amp;Atilde; &amp;amp;Auml; &amp;amp;Aring;
&amp;amp;AElig; &amp;amp;Ccedil; &amp;amp;Egrave; &amp;amp;Eacute; &amp;amp;Ecirc; &amp;amp;Euml;
&amp;amp;Igrave; &amp;amp;Iacute; &amp;amp;Icirc; &amp;amp;Iuml; &amp;amp;Ntilde; &amp;amp;Ograve;
&amp;amp;Oacute; &amp;amp;Ocirc; &amp;amp;Otilde; &amp;amp;Ouml; &amp;amp;Oslash; &amp;amp;Ugrave;
&amp;amp;Uacute; &amp;amp;Ucirc; &amp;amp;Uuml; &amp;amp;szlig; &amp;amp;agrave; &amp;amp;aacute;
&amp;amp;acirc; &amp;amp;atilde; &amp;amp;auml; &amp;amp;aring; &amp;amp;aelig; &amp;amp;ccedil;
&amp;amp;egrave; &amp;amp;eacute; &amp;amp;ecirc; &amp;amp;euml; &amp;amp;igrave; &amp;amp;iacute;
&amp;amp;icirc; &amp;amp;iuml; &amp;amp;ntilde; &amp;amp;ograve; &amp;amp;oacute; &amp;amp;ocirc;
&amp;amp;oelig; &amp;amp;otilde; &amp;amp;ouml; &amp;amp;oslash; &amp;amp;ugrave; &amp;amp;uacute;
&amp;amp;ucirc; &amp;amp;uuml; &amp;amp;yuml;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Punctuatie:'''&lt;br&gt;
&amp;iquest; &amp;iexcl; &amp;laquo; &amp;raquo; &amp;sect; &amp;para;&lt;br&gt;
&amp;dagger; &amp;Dagger; &amp;bull; - &amp;ndash; &amp;mdash;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;iquest; &amp;amp;iexcl; &amp;amp;laquo; &amp;amp;raquo; &amp;amp;sect; &amp;amp;para;
&amp;amp;dagger; &amp;amp;Dagger; &amp;amp;bull; - &amp;amp;ndash; &amp;amp;mdash;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Commerciële symbolen:'''&lt;br&gt;
&amp;trade; &amp;copy; &amp;reg; &amp;cent; &amp;euro; &amp;yen;&lt;br&gt;
&amp;pound; &amp;curren;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;trade; &amp;amp;copy; &amp;amp;reg; &amp;amp;cent; &amp;amp;euro; &amp;amp;yen;
&amp;amp;pound; &amp;amp;curren;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot; id=&quot;subscript&quot;
| Subscript: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;br&gt;
Superscript: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; or x&amp;sup2;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;Subscript: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;
Superscript: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; of x&amp;amp;sup2;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| '''Griekse tekens:'''&lt;br&gt;
&amp;alpha; &amp;beta; &amp;gamma; &amp;delta; &amp;epsilon; &amp;zeta;&lt;br&gt;
&amp;eta; &amp;theta; &amp;iota; &amp;kappa; &amp;lambda; &amp;mu; &amp;nu;&lt;br&gt;
&amp;xi; &amp;omicron; &amp;pi; &amp;rho;  &amp;sigma; &amp;sigmaf;&lt;br&gt;
&amp;tau; &amp;upsilon; &amp;phi; &amp;chi; &amp;psi; &amp;omega;&lt;br&gt;
&amp;Gamma; &amp;Delta; &amp;Theta; &amp;Lambda; &amp;Xi; &amp;Pi;&lt;br&gt;
&amp;Sigma; &amp;Phi; &amp;Psi; &amp;Omega;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;alpha; &amp;amp;beta; &amp;amp;gamma; &amp;amp;delta; &amp;amp;epsilon; &amp;amp;zeta;
&amp;amp;eta; &amp;amp;theta; &amp;amp;iota; &amp;amp;kappa; &amp;amp;lambda; &amp;amp;mu; &amp;amp;nu;
&amp;amp;xi; &amp;amp;omicron; &amp;amp;pi; &amp;amp;rho;  &amp;amp;sigma; &amp;amp;sigmaf;
&amp;amp;tau; &amp;amp;upsilon; &amp;amp;phi; &amp;amp;chi; &amp;amp;psi; &amp;amp;omega;
&amp;amp;Gamma; &amp;amp;Delta; &amp;amp;Theta; &amp;amp;Lambda; &amp;amp;Xi; &amp;amp;Pi;
&amp;amp;Sigma; &amp;amp;Phi; &amp;amp;Psi; &amp;amp;Omega;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Wiskundige tekens:'''&lt;br&gt;
&amp;int; &amp;sum; &amp;prod; &amp;radic; &amp;minus; &amp;plusmn; &amp;infin;&lt;br&gt;
&amp;asymp; &amp;prop; &amp;equiv; &amp;ne; &amp;le; &amp;ge;&lt;br&gt;
&amp;times; &amp;middot; &amp;divide; &amp;part; &amp;prime; &amp;Prime;&lt;br&gt;
&amp;nabla; &amp;permil; &amp;deg; &amp;there4; &amp;alefsym; &amp;oslash;&lt;br&gt;
&amp;isin; &amp;notin; &amp;cap; &amp;cup; &amp;sub; &amp;sup; &amp;sube; &amp;supe;&lt;br&gt;
&amp;not; &amp;and; &amp;or; &amp;exist; &amp;forall; &amp;rArr; &amp;hArr;&lt;br&gt;
&amp;rarr; &amp;harr; &amp;uarr;&lt;br&gt;
| valign=&quot;middle&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;int; &amp;amp;sum; &amp;amp;prod; &amp;amp;radic; &amp;amp;minus; &amp;amp;plusmn; &amp;amp;infin;
&amp;amp;asymp; &amp;amp;prop; &amp;amp;equiv; &amp;amp;ne; &amp;amp;le; &amp;amp;ge;
&amp;amp;times; &amp;amp;middot; &amp;amp;divide; &amp;amp;part; &amp;amp;prime; &amp;amp;Prime;
&amp;amp;nabla; &amp;amp;permil; &amp;amp;deg; &amp;amp;there4; &amp;amp;alefsym; &amp;amp;oslash;
&amp;amp;isin; &amp;amp;notin; &amp;amp;cap; &amp;amp;cup; &amp;amp;sub; &amp;amp;sup; &amp;amp;sube; &amp;amp;supe;
&amp;amp;not; &amp;amp;and; &amp;amp;or; &amp;amp;exist; &amp;amp;forall; &amp;amp;rArr; &amp;amp;hArr;
&amp;amp;rarr; &amp;amp;harr; &amp;amp;uarr;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| &lt;i&gt;x&lt;/i&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;ge;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;0 true.
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&lt;i&gt;x&lt;/i&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;ge;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;0 true.
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|-
|
'''Complexe formule:'''&lt;br&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|}

== Meer hulp ==
* [[Wikibooks:Gebruikersportaal]]
* [[:Categorie:Help]]

[[Categorie:Help| Instructies]]</text>
      <sha1>i9yvmhjqlf6m453se9mhkxg8k77zqy3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431934</id>
      <parentid>431933</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T05:58:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Overleggen */ Tekst overgeheveld naar [[Help:Overlegpagina]]</comment>
      <origin>431934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11518" sha1="49zxsu9orad4w1pmhg7c5ghrgohfezx" xml:space="preserve">{{Wiu3|JopkeB}}
Deze pagina geeft uitleg over hoe Wikibooks werkt. Meedoen is erg gemakkelijk, en vooral een kwestie van gewoon beginnen. Fouten maken is namelijk niet erg: die worden even gemakkelijk weer hersteld. Maar hieronder toch wat uitleg.

== Inleiding MediaWiki ==
Zie het hoofdstuk [[Inleiding MediaWiki/Wat betekent wiki?]] voor een algemene inleiding in wiki's. De overige hoofdstukken in dit wikiboek betreffen algemene instructies voor wiki's. Die kunt u overslaan als u wilt weten hoe je Wikibooks gebruikt en kunt aanpassen; instructies daarvoor staan op deze pagina (Wikibooks:Instructies), met veel verwijzingen naar actuele informatie.

== Account ==
Een account is niet verplicht maar wel handig voor het gemakkelijk kunnen benutten van de hulpmiddelen en voor het uitvoeren van bewerkingen. Een account is helemaal gratis en u kunt desgewenst een alias of schuilnaam gebruiken om anoniem te blijven.&lt;br&gt;
'''==&gt;''' Zie [[Help:Account]] voor de ins en outs.

== Zoeken en vinden ==
* '''Zoeken''': zie [[Help:Zoeken]]. 
* '''Navigatie''' binnen Wikibooks: zie [[Help:Navigatie]] voor de vele mogelijkheden om rechtstreeks naar een pagina binnen en buiten Wikibooks te klikken èn om te weten te komen wat al die links aan de boven-, onder-, linker- en rechterkant van een Wikibooks-pagina betekenen.

== Mogelijkheden voor gebruik ==
Wikibooks is bedoeld voor leerboeken, studieboeken, handleidingen, instructies, ander lesmateriaal en algemene informatieve teksten in boekvorm. 
* Iedereen mag de wikiboeken en andere teksten uit Wikibooks gebruiken en hergebruiken, zoveel als men wil en in de vorm die men kiest, mits men zich aan de Licentievoorwaarden houdt die onderaan elke pagina zijn vermeld. Op moment van schrijven bestaat die uit de [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen licentie]. Voor de getoonde afbeeldingen en andere mediabestanden geldt de licentie op de beschrijvingspagina in Wikimedia Commons ervan (klik op zo'n afbeelding of ander medium en klik dóór naar de beschrijvingspagina). 
* Faciliteiten: 
** Uiteraard kan men de wikiboeken online (laten) lezen, zoals ze zijn.
** Men kan ook een wikiboek dat men in de klas wil gebruiken, aanpassen voor die klas. Zie daarvoor [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken#Een leerboek op maat maken|Een leerboek op maat maken]]. Als men een wikboek wil kopiëren en vervolgens in de schoolomgeving of elders wil uploaden/plakken en eventueel aanpassen, dan gelden de voorwaarden uit de hierboven vermelde licentie (o.a. bronvermelding en ook voor de aangepaste versie deze licentie laten gelden). 
** Downloaden, pdf-files maken, printen (zie in de rechterkolom onder ''Afdrukken/exporteren'') en inbinden (zie [[Speciaal:Boek]]). Zie ook [[Help:Afdrukken]], o.a. voor het zelf samenstellen van een boek.
** Zie ook: [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Een wikiboek gebruiken bij begeleid zelfstandig leren|Een wikiboek gebruiken bij begeleid zelfstandig leren]]

== Beginnen ==
Zoek een hoofdstuk waar u iets aan wilt toevoegen of anderszins verbeteren. 

Wikibooks werkt met een heel eenvoudig basisprincipe. Klik op '''Bewerken''' (link bovenaan een Wikibook-pagina). U komt dan op een pagina met een bewerkingsvenster waarop de inhoud van die pagina staat. Typ uw tekst.
* Klik vervolgens helemaal onderaan op &quot;Bewerking ter controle bekijken&quot;. Zo kunt u kijken of de pagina wel gaat worden zoals u had bedoeld. Als dat niet zo is: verbeter de tekst. 
* In het tekstveldje achter &quot;Samenvatting:&quot; geeft u kort aan wat u gewijzigd hebt (en geen samenvatting van het artikel dat u zojuist geschreven hebt). Deze tekst wordt getoond in het overzicht, dat u krijgt wanneer u op &quot;Recente wijzigingen&quot; klikt.
* Klik op &quot;Pagina opslaan&quot; als die klaar is!

Oefenen kan ook: in de [[Wikibooks:Zandbak|Zandbak]] (onderste link onder het kopje Hoofdmenu in de linkerkolom). Daar mag je net zoveel fouten maken als je wilt.

== Overleggen ==
Boven elke pagina vindt u de link &quot;overleg&quot;. Hierin kunt u een vraag, opmerking of suggestie posten voor de betreffende pagina. Dit kunt u op dezelfde manier doen als wanneer u een pagina bewerkt, waarbij u er wél op moet letten om uw tekst netjes onder die van een ander (indien aanwezig) te zetten. Onderteken vervolgens uw bijdrage. 

Zie [[Help:Overlegpagina]] voor de details en meer informatie.

== Een nieuw hoofdstuk beginnen ==
Om een nieuw hoofdstuk te beginnen plaatst u eerst in de inhoudsopgave van het betreffende wikiboek een nieuwe link naar dat hoofstuk. Klik daarvoor op &quot;Bewerken&quot; op de voorpagina van het betreffende wikiboek. Kopieer een bestaand hoofdstuk uit de inhoudsopgave en plak die op de plaats waar het nieuwe hoofdstuk moet komen. Pas de titel van het hoofdstuk aan (twee maal). Klik op &quot;Bewerking ter controle bekijken. Als het er goed uitziet (met het nieuwe hoofdstuk als rode link), publiceer dan de wijziging. Klik vervolgens op de rode link om het hoofdstuk te beginnen. 

Als er geen inhoudsopgave is of alleen een korte helemaal rechts: Een nieuwe wikiboek-pagina kan je ook aanmaken door te zoeken naar de titel van het nieuwe hoofdstuk. Doe dat door te zoeken met ''Titel wikiboek/Hoofdstuknaam'', bijvoorbeeld ''Aardrijkskunde/Het weer''. Zorg dat zowel de boektitel als de hoofdstuknaam met een hoofdletter beginnen en het geheel correct is gespeld. Er verschijnt nu bovenaan de zoekresultaten een rode link. Klik daarop om het hoofdstuk te beginnen. 

Zie [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Een hoofdstuk schrijven]] vanaf stap 2 voor het vervolg.

Voer ook de acties &quot;sjabloon inhoudstabel&quot; en &quot;koppelen aan Wikidata-item&quot; van [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Afronding]] uit.

== Een nieuw boek beginnen == 
Voor het maken van een nieuw Wikiboek: zie [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek]].

== Een andere nieuwe pagina beginnen ==
Andere pagina's zijn bijvoorbeeld voor categorieën, Help-pagina's, sjablonen en Wikijunior. Zie [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]. Zorg ervoor dat een rode link met het juiste voorvoegsel begint, resp.: Categorie:Xxxx, Help:Xxx, Sjabloon:Xxxx en Wikijunior:Xxxx. Zie voorbeelden in de (sub-)categorieën van: [[:Categorie:Alles]], [[:Categorie:Help]], [[:Categorie:Sjablonen]] en [[:Categorie:Wikijunior]].

== Wiki opmaak ==
Helaas, een wiki is geen Word of een andere tekstverwerker waarmee je gemakkelijk tekst kunt opmaken. Er zijn codes nodig voor de opmaak, het maken van een tabel en vele andere zaken die een tekst aantrekkelijk maken.

Met wiki-opmaak kunt u tekst laten inspringen, tekst opmaken, links maken, lijsten en labels maken, subpagina's maken, tabellen maken, speciale tekens invoegen,... Indien u iets geleerd hebt en u dit wilt uitproberen, dan kan u [[Wikibooks:Zandbak|oefenen in de zandbak]].

Zie '''[[Help:Tekstopmaak]]''' voor hoe dat precies in zijn werk gaat. 

Wie al ervaren is met tekstopmaak in wiki's en alleen de codes bij de hand wil hebben: zie '''[[Help:Wikicode]]'''. 

=== Tekens ===
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! Hoe het er uit ziet
! Wat je moet typen
|- valign=&quot;top&quot;
|
''Cursieve tekst'', '''Vette tekst'''.

(gebruik enkele aanhalingstekens, geen dubbele)
|
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;''Cursieve tekst'', '''Vette tekst''', '''''Heel vette tekst'''''.&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Umlauts en accenten:'''

è é ê ë ì í

&amp;Agrave; &amp;Aacute; &amp;Acirc; &amp;Atilde; &amp;Auml; &amp;Aring;&lt;br&gt;
&amp;AElig; &amp;Ccedil; &amp;Egrave; &amp;Eacute; &amp;Ecirc; &amp;Euml;&lt;br&gt;
&amp;Igrave; &amp;Iacute;
&amp;Icirc; &amp;Iuml; &amp;Ntilde; &amp;Ograve;&lt;br&gt;
&amp;Oacute; &amp;Ocirc; &amp;Otilde;
&amp;Ouml; &amp;Oslash; &amp;Ugrave;&lt;br&gt;
&amp;Uacute; &amp;Ucirc; &amp;Uuml; &amp;szlig;
&amp;agrave; &amp;aacute;&lt;br&gt;
&amp;acirc; &amp;atilde; &amp;auml; &amp;aring; &amp;aelig;
&amp;ccedil;&lt;br&gt;
&amp;egrave; &amp;eacute; &amp;ecirc; &amp;euml; &amp;igrave; &amp;iacute;&lt;br&gt;
&amp;icirc; &amp;iuml; &amp;ntilde; &amp;ograve; &amp;oacute; &amp;ocirc;&lt;br&gt;
&amp;oelig; &amp;otilde;
&amp;ouml; &amp;oslash; &amp;ugrave; &amp;uacute;&lt;br&gt;
&amp;ucirc; &amp;uuml; &amp;yuml;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;

è é ê ë ì í

&amp;amp;Agrave; &amp;amp;Aacute; &amp;amp;Acirc; &amp;amp;Atilde; &amp;amp;Auml; &amp;amp;Aring;
&amp;amp;AElig; &amp;amp;Ccedil; &amp;amp;Egrave; &amp;amp;Eacute; &amp;amp;Ecirc; &amp;amp;Euml;
&amp;amp;Igrave; &amp;amp;Iacute; &amp;amp;Icirc; &amp;amp;Iuml; &amp;amp;Ntilde; &amp;amp;Ograve;
&amp;amp;Oacute; &amp;amp;Ocirc; &amp;amp;Otilde; &amp;amp;Ouml; &amp;amp;Oslash; &amp;amp;Ugrave;
&amp;amp;Uacute; &amp;amp;Ucirc; &amp;amp;Uuml; &amp;amp;szlig; &amp;amp;agrave; &amp;amp;aacute;
&amp;amp;acirc; &amp;amp;atilde; &amp;amp;auml; &amp;amp;aring; &amp;amp;aelig; &amp;amp;ccedil;
&amp;amp;egrave; &amp;amp;eacute; &amp;amp;ecirc; &amp;amp;euml; &amp;amp;igrave; &amp;amp;iacute;
&amp;amp;icirc; &amp;amp;iuml; &amp;amp;ntilde; &amp;amp;ograve; &amp;amp;oacute; &amp;amp;ocirc;
&amp;amp;oelig; &amp;amp;otilde; &amp;amp;ouml; &amp;amp;oslash; &amp;amp;ugrave; &amp;amp;uacute;
&amp;amp;ucirc; &amp;amp;uuml; &amp;amp;yuml;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Punctuatie:'''&lt;br&gt;
&amp;iquest; &amp;iexcl; &amp;laquo; &amp;raquo; &amp;sect; &amp;para;&lt;br&gt;
&amp;dagger; &amp;Dagger; &amp;bull; - &amp;ndash; &amp;mdash;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;iquest; &amp;amp;iexcl; &amp;amp;laquo; &amp;amp;raquo; &amp;amp;sect; &amp;amp;para;
&amp;amp;dagger; &amp;amp;Dagger; &amp;amp;bull; - &amp;amp;ndash; &amp;amp;mdash;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Commerciële symbolen:'''&lt;br&gt;
&amp;trade; &amp;copy; &amp;reg; &amp;cent; &amp;euro; &amp;yen;&lt;br&gt;
&amp;pound; &amp;curren;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;trade; &amp;amp;copy; &amp;amp;reg; &amp;amp;cent; &amp;amp;euro; &amp;amp;yen;
&amp;amp;pound; &amp;amp;curren;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot; id=&quot;subscript&quot;
| Subscript: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;br&gt;
Superscript: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; or x&amp;sup2;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;Subscript: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;
Superscript: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; of x&amp;amp;sup2;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| '''Griekse tekens:'''&lt;br&gt;
&amp;alpha; &amp;beta; &amp;gamma; &amp;delta; &amp;epsilon; &amp;zeta;&lt;br&gt;
&amp;eta; &amp;theta; &amp;iota; &amp;kappa; &amp;lambda; &amp;mu; &amp;nu;&lt;br&gt;
&amp;xi; &amp;omicron; &amp;pi; &amp;rho;  &amp;sigma; &amp;sigmaf;&lt;br&gt;
&amp;tau; &amp;upsilon; &amp;phi; &amp;chi; &amp;psi; &amp;omega;&lt;br&gt;
&amp;Gamma; &amp;Delta; &amp;Theta; &amp;Lambda; &amp;Xi; &amp;Pi;&lt;br&gt;
&amp;Sigma; &amp;Phi; &amp;Psi; &amp;Omega;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;alpha; &amp;amp;beta; &amp;amp;gamma; &amp;amp;delta; &amp;amp;epsilon; &amp;amp;zeta;
&amp;amp;eta; &amp;amp;theta; &amp;amp;iota; &amp;amp;kappa; &amp;amp;lambda; &amp;amp;mu; &amp;amp;nu;
&amp;amp;xi; &amp;amp;omicron; &amp;amp;pi; &amp;amp;rho;  &amp;amp;sigma; &amp;amp;sigmaf;
&amp;amp;tau; &amp;amp;upsilon; &amp;amp;phi; &amp;amp;chi; &amp;amp;psi; &amp;amp;omega;
&amp;amp;Gamma; &amp;amp;Delta; &amp;amp;Theta; &amp;amp;Lambda; &amp;amp;Xi; &amp;amp;Pi;
&amp;amp;Sigma; &amp;amp;Phi; &amp;amp;Psi; &amp;amp;Omega;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Wiskundige tekens:'''&lt;br&gt;
&amp;int; &amp;sum; &amp;prod; &amp;radic; &amp;minus; &amp;plusmn; &amp;infin;&lt;br&gt;
&amp;asymp; &amp;prop; &amp;equiv; &amp;ne; &amp;le; &amp;ge;&lt;br&gt;
&amp;times; &amp;middot; &amp;divide; &amp;part; &amp;prime; &amp;Prime;&lt;br&gt;
&amp;nabla; &amp;permil; &amp;deg; &amp;there4; &amp;alefsym; &amp;oslash;&lt;br&gt;
&amp;isin; &amp;notin; &amp;cap; &amp;cup; &amp;sub; &amp;sup; &amp;sube; &amp;supe;&lt;br&gt;
&amp;not; &amp;and; &amp;or; &amp;exist; &amp;forall; &amp;rArr; &amp;hArr;&lt;br&gt;
&amp;rarr; &amp;harr; &amp;uarr;&lt;br&gt;
| valign=&quot;middle&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;int; &amp;amp;sum; &amp;amp;prod; &amp;amp;radic; &amp;amp;minus; &amp;amp;plusmn; &amp;amp;infin;
&amp;amp;asymp; &amp;amp;prop; &amp;amp;equiv; &amp;amp;ne; &amp;amp;le; &amp;amp;ge;
&amp;amp;times; &amp;amp;middot; &amp;amp;divide; &amp;amp;part; &amp;amp;prime; &amp;amp;Prime;
&amp;amp;nabla; &amp;amp;permil; &amp;amp;deg; &amp;amp;there4; &amp;amp;alefsym; &amp;amp;oslash;
&amp;amp;isin; &amp;amp;notin; &amp;amp;cap; &amp;amp;cup; &amp;amp;sub; &amp;amp;sup; &amp;amp;sube; &amp;amp;supe;
&amp;amp;not; &amp;amp;and; &amp;amp;or; &amp;amp;exist; &amp;amp;forall; &amp;amp;rArr; &amp;amp;hArr;
&amp;amp;rarr; &amp;amp;harr; &amp;amp;uarr;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| &lt;i&gt;x&lt;/i&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;ge;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;0 true.
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&lt;i&gt;x&lt;/i&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;ge;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;0 true.
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|-
|
'''Complexe formule:'''&lt;br&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|}

== Meer hulp ==
* [[Wikibooks:Gebruikersportaal]]
* [[:Categorie:Help]]

[[Categorie:Help| Instructies]]</text>
      <sha1>49zxsu9orad4w1pmhg7c5ghrgohfezx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431939</id>
      <parentid>431934</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T08:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Redactie en aanvullingen</comment>
      <origin>431939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11874" sha1="gtfhv0ulgxjybv4gw9axyl2luvm6stx" xml:space="preserve">{{Wiu3|JopkeB}}
Deze pagina geeft uitleg over hoe Wikibooks werkt. Meedoen is erg gemakkelijk, en vooral een kwestie van gewoon beginnen. Fouten maken is namelijk niet erg: die worden even gemakkelijk weer hersteld. Maar hieronder toch wat uitleg.

== Inleiding MediaWiki ==
Zie het hoofdstuk [[Inleiding MediaWiki/Wat betekent wiki?]] voor een algemene inleiding in wiki's. De overige hoofdstukken in dit wikiboek betreffen algemene instructies voor wiki's. Die kunt u overslaan als u wilt weten hoe je Wikibooks gebruikt en kunt aanpassen; deze pagina (Wikibooks:Instructies) is daarvoor een wegwijzer.

== Account ==
Een account is niet verplicht maar wel handig voor het gemakkelijk kunnen benutten van de hulpmiddelen en voor het uitvoeren van bewerkingen. Een account is helemaal gratis en u kunt desgewenst een alias of schuilnaam gebruiken om anoniem te blijven.&lt;br&gt;
'''==&gt;''' Zie [[Help:Account]] voor de ins en outs.

== Zoeken en vinden ==
* '''Zoeken''': zie [[Help:Zoeken]]. 
* '''Navigatie''' binnen Wikibooks: zie [[Help:Navigatie]] voor de vele mogelijkheden om rechtstreeks naar een pagina binnen en buiten Wikibooks te klikken èn om te weten te komen wat al die links aan de boven-, onder-, linker- en rechterkant van een Wikibooks-pagina betekenen.

== Mogelijkheden voor gebruik ==
Wikibooks is bedoeld voor leerboeken, studieboeken, handleidingen, instructies, ander lesmateriaal en algemene informatieve teksten in boekvorm. 
* Iedereen mag de wikiboeken en andere teksten uit Wikibooks gebruiken en hergebruiken, zoveel als men wil en in de vorm die men kiest, mits men zich aan de Licentievoorwaarden houdt die onderaan elke pagina zijn vermeld. Op moment van schrijven bestaat die uit de [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl Creative Commons Naamsvermelding-GelijkDelen licentie]. Voor de getoonde afbeeldingen en andere mediabestanden geldt de licentie op de beschrijvingspagina in Wikimedia Commons ervan (klik op zo'n afbeelding of ander medium en klik dóór naar de beschrijvingspagina). 
* Faciliteiten: 
** Uiteraard kan men de wikiboeken online (laten) lezen, zoals ze zijn.
** Men kan ook een wikiboek dat men in de klas wil gebruiken, aanpassen voor die klas. Zie daarvoor [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken#Een leerboek op maat maken|Een leerboek op maat maken]]. Als men een wikboek wil kopiëren en vervolgens in de schoolomgeving of elders wil uploaden/plakken en eventueel aanpassen, dan gelden de voorwaarden uit de hierboven vermelde licentie (o.a. bronvermelding en ook voor de aangepaste versie deze licentie laten gelden). 
** Downloaden, pdf-files maken, printen (zie in de rechterkolom onder ''Afdrukken/exporteren'') en inbinden (zie [[Speciaal:Boek]]). Zie ook [[Help:Afdrukken]], o.a. voor het zelf samenstellen van een boek.
** Zie ook: [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Een wikiboek gebruiken bij begeleid zelfstandig leren|Een wikiboek gebruiken bij begeleid zelfstandig leren]]

== Bijdragen: beginnen ==
Zoek een hoofdstuk waar u iets aan wilt toevoegen of anderszins verbeteren. 

Wikibooks werkt met een heel eenvoudig basisprincipe. Klik op '''Bewerken''' (link bovenaan een Wikibook-pagina). U komt dan op een pagina met een bewerkingsvenster waarop de inhoud van die pagina staat. Typ uw tekst.
* Klik vervolgens helemaal onderaan op &quot;Bewerking ter controle bekijken&quot;. Zo kunt u kijken of de pagina wel gaat worden zoals u had bedoeld. Als dat niet zo is: verbeter de tekst. 
* In het tekstveldje achter &quot;Samenvatting:&quot; geeft u kort aan wat u gewijzigd hebt (en geen samenvatting van het artikel dat u zojuist geschreven hebt). Deze tekst wordt getoond in het overzicht, dat u krijgt wanneer u op &quot;Recente wijzigingen&quot; klikt.
* Klik op &quot;Pagina opslaan&quot; als die klaar is!

Oefenen kan ook: in de [[Wikibooks:Zandbak|Zandbak]] (onderste link onder het kopje Hoofdmenu in de linkerkolom). Daar mag je net zoveel fouten maken als je wilt.

== Overleggen ==
Boven elke pagina vindt u de link &quot;overleg&quot;. Hierin kunt u een vraag, opmerking of suggestie posten voor de betreffende pagina. Dit kunt u op dezelfde manier doen als wanneer u een pagina bewerkt, waarbij u er wél op moet letten om uw tekst netjes onder die van een ander (indien aanwezig) te zetten. Onderteken vervolgens uw bijdrage. 

Zie [[Help:Overlegpagina]] voor de details en meer informatie.

== Een nieuw hoofdstuk beginnen ==
Om een nieuw hoofdstuk te beginnen plaatst u eerst in de inhoudsopgave van het betreffende wikiboek een nieuwe link naar dat hoofstuk. Klik daarvoor op &quot;Bewerken&quot; op de voorpagina van het betreffende wikiboek. Kopieer een bestaand hoofdstuk uit de inhoudsopgave en plak die op de plaats waar het nieuwe hoofdstuk moet komen. Pas de titel van het hoofdstuk aan (twee maal). Klik op &quot;Bewerking ter controle bekijken. Als het er goed uitziet (met het nieuwe hoofdstuk als rode link), publiceer dan de wijziging. Klik vervolgens op de rode link om het hoofdstuk te beginnen. 

Als er geen inhoudsopgave is of alleen een korte helemaal rechts: Een nieuwe wikiboek-pagina kan je ook aanmaken door te zoeken naar de titel van het nieuwe hoofdstuk. Doe dat door te zoeken met ''Titel wikiboek/Hoofdstuknaam'', bijvoorbeeld ''Aardrijkskunde/Het weer''. Zorg dat zowel de boektitel als de hoofdstuknaam met een hoofdletter beginnen en het geheel correct is gespeld. Er verschijnt nu bovenaan de zoekresultaten een rode link. Klik daarop om het hoofdstuk te beginnen. 

Zie [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Een hoofdstuk schrijven]] vanaf stap 2 voor het vervolg.

Voer ook de acties &quot;sjabloon inhoudstabel&quot; en &quot;koppelen aan Wikidata-item&quot; van [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Afronding]] uit.

== Een nieuw boek beginnen == 
Voor het maken van een nieuw Wikiboek: zie [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek]].

== Een andere nieuwe pagina beginnen ==
Andere pagina's zijn bijvoorbeeld voor categorieën, Help-pagina's, sjablonen en Wikijunior. Zie [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]]. Zorg ervoor dat een rode link met het juiste voorvoegsel begint, resp.: Categorie:Xxxx, Help:Xxx, Sjabloon:Xxxx en Wikijunior:Xxxx. Zie voorbeelden in de (sub-)categorieën van: [[:Categorie:Alles]], [[:Categorie:Help]], [[:Categorie:Sjablonen]] en [[:Categorie:Wikijunior]].

Zie [[Help:Een nieuwe pagina aanmaken]] voor meer informatie.

== Wiki opmaak ==
Helaas, een wiki is geen Word of een andere tekstverwerker waarmee je gemakkelijk tekst kunt opmaken. Er zijn codes nodig voor de opmaak, het maken van een tabel en vele andere zaken die een tekst aantrekkelijk maken.

Met wiki-opmaak kunt u tekst laten inspringen, tekst opmaken, links maken, lijsten en labels maken, subpagina's maken, tabellen maken, speciale tekens invoegen,... Indien u iets geleerd hebt en u dit wilt uitproberen, dan kan u [[Wikibooks:Zandbak|oefenen in de zandbak]].

Zie '''[[Help:Tekstopmaak]]''' voor hoe dat precies in zijn werk gaat. 

Wie al ervaren is met tekstopmaak in wiki's en alleen de codes bij de hand wil hebben: zie '''[[Help:Wikicode]]'''. 

=== Tekens ===
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
! Hoe het er uit ziet
! Wat je moet typen
|- valign=&quot;top&quot;
|
''Cursieve tekst'', '''Vette tekst'''.

(gebruik enkele aanhalingstekens, geen dubbele)
|
&lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;''Cursieve tekst'', '''Vette tekst''', '''''Heel vette tekst'''''.&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Umlauts en accenten:'''

è é ê ë ì í

&amp;Agrave; &amp;Aacute; &amp;Acirc; &amp;Atilde; &amp;Auml; &amp;Aring;&lt;br&gt;
&amp;AElig; &amp;Ccedil; &amp;Egrave; &amp;Eacute; &amp;Ecirc; &amp;Euml;&lt;br&gt;
&amp;Igrave; &amp;Iacute;
&amp;Icirc; &amp;Iuml; &amp;Ntilde; &amp;Ograve;&lt;br&gt;
&amp;Oacute; &amp;Ocirc; &amp;Otilde;
&amp;Ouml; &amp;Oslash; &amp;Ugrave;&lt;br&gt;
&amp;Uacute; &amp;Ucirc; &amp;Uuml; &amp;szlig;
&amp;agrave; &amp;aacute;&lt;br&gt;
&amp;acirc; &amp;atilde; &amp;auml; &amp;aring; &amp;aelig;
&amp;ccedil;&lt;br&gt;
&amp;egrave; &amp;eacute; &amp;ecirc; &amp;euml; &amp;igrave; &amp;iacute;&lt;br&gt;
&amp;icirc; &amp;iuml; &amp;ntilde; &amp;ograve; &amp;oacute; &amp;ocirc;&lt;br&gt;
&amp;oelig; &amp;otilde;
&amp;ouml; &amp;oslash; &amp;ugrave; &amp;uacute;&lt;br&gt;
&amp;ucirc; &amp;uuml; &amp;yuml;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;

è é ê ë ì í

&amp;amp;Agrave; &amp;amp;Aacute; &amp;amp;Acirc; &amp;amp;Atilde; &amp;amp;Auml; &amp;amp;Aring;
&amp;amp;AElig; &amp;amp;Ccedil; &amp;amp;Egrave; &amp;amp;Eacute; &amp;amp;Ecirc; &amp;amp;Euml;
&amp;amp;Igrave; &amp;amp;Iacute; &amp;amp;Icirc; &amp;amp;Iuml; &amp;amp;Ntilde; &amp;amp;Ograve;
&amp;amp;Oacute; &amp;amp;Ocirc; &amp;amp;Otilde; &amp;amp;Ouml; &amp;amp;Oslash; &amp;amp;Ugrave;
&amp;amp;Uacute; &amp;amp;Ucirc; &amp;amp;Uuml; &amp;amp;szlig; &amp;amp;agrave; &amp;amp;aacute;
&amp;amp;acirc; &amp;amp;atilde; &amp;amp;auml; &amp;amp;aring; &amp;amp;aelig; &amp;amp;ccedil;
&amp;amp;egrave; &amp;amp;eacute; &amp;amp;ecirc; &amp;amp;euml; &amp;amp;igrave; &amp;amp;iacute;
&amp;amp;icirc; &amp;amp;iuml; &amp;amp;ntilde; &amp;amp;ograve; &amp;amp;oacute; &amp;amp;ocirc;
&amp;amp;oelig; &amp;amp;otilde; &amp;amp;ouml; &amp;amp;oslash; &amp;amp;ugrave; &amp;amp;uacute;
&amp;amp;ucirc; &amp;amp;uuml; &amp;amp;yuml;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Punctuatie:'''&lt;br&gt;
&amp;iquest; &amp;iexcl; &amp;laquo; &amp;raquo; &amp;sect; &amp;para;&lt;br&gt;
&amp;dagger; &amp;Dagger; &amp;bull; - &amp;ndash; &amp;mdash;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;iquest; &amp;amp;iexcl; &amp;amp;laquo; &amp;amp;raquo; &amp;amp;sect; &amp;amp;para;
&amp;amp;dagger; &amp;amp;Dagger; &amp;amp;bull; - &amp;amp;ndash; &amp;amp;mdash;&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Commerciële symbolen:'''&lt;br&gt;
&amp;trade; &amp;copy; &amp;reg; &amp;cent; &amp;euro; &amp;yen;&lt;br&gt;
&amp;pound; &amp;curren;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;trade; &amp;amp;copy; &amp;amp;reg; &amp;amp;cent; &amp;amp;euro; &amp;amp;yen;
&amp;amp;pound; &amp;amp;curren;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot; id=&quot;subscript&quot;
| Subscript: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;&lt;br&gt;
Superscript: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; or x&amp;sup2;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;Subscript: x&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;
Superscript: x&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; of x&amp;amp;sup2;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| '''Griekse tekens:'''&lt;br&gt;
&amp;alpha; &amp;beta; &amp;gamma; &amp;delta; &amp;epsilon; &amp;zeta;&lt;br&gt;
&amp;eta; &amp;theta; &amp;iota; &amp;kappa; &amp;lambda; &amp;mu; &amp;nu;&lt;br&gt;
&amp;xi; &amp;omicron; &amp;pi; &amp;rho;  &amp;sigma; &amp;sigmaf;&lt;br&gt;
&amp;tau; &amp;upsilon; &amp;phi; &amp;chi; &amp;psi; &amp;omega;&lt;br&gt;
&amp;Gamma; &amp;Delta; &amp;Theta; &amp;Lambda; &amp;Xi; &amp;Pi;&lt;br&gt;
&amp;Sigma; &amp;Phi; &amp;Psi; &amp;Omega;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;alpha; &amp;amp;beta; &amp;amp;gamma; &amp;amp;delta; &amp;amp;epsilon; &amp;amp;zeta;
&amp;amp;eta; &amp;amp;theta; &amp;amp;iota; &amp;amp;kappa; &amp;amp;lambda; &amp;amp;mu; &amp;amp;nu;
&amp;amp;xi; &amp;amp;omicron; &amp;amp;pi; &amp;amp;rho;  &amp;amp;sigma; &amp;amp;sigmaf;
&amp;amp;tau; &amp;amp;upsilon; &amp;amp;phi; &amp;amp;chi; &amp;amp;psi; &amp;amp;omega;
&amp;amp;Gamma; &amp;amp;Delta; &amp;amp;Theta; &amp;amp;Lambda; &amp;amp;Xi; &amp;amp;Pi;
&amp;amp;Sigma; &amp;amp;Phi; &amp;amp;Psi; &amp;amp;Omega;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
|
'''Wiskundige tekens:'''&lt;br&gt;
&amp;int; &amp;sum; &amp;prod; &amp;radic; &amp;minus; &amp;plusmn; &amp;infin;&lt;br&gt;
&amp;asymp; &amp;prop; &amp;equiv; &amp;ne; &amp;le; &amp;ge;&lt;br&gt;
&amp;times; &amp;middot; &amp;divide; &amp;part; &amp;prime; &amp;Prime;&lt;br&gt;
&amp;nabla; &amp;permil; &amp;deg; &amp;there4; &amp;alefsym; &amp;oslash;&lt;br&gt;
&amp;isin; &amp;notin; &amp;cap; &amp;cup; &amp;sub; &amp;sup; &amp;sube; &amp;supe;&lt;br&gt;
&amp;not; &amp;and; &amp;or; &amp;exist; &amp;forall; &amp;rArr; &amp;hArr;&lt;br&gt;
&amp;rarr; &amp;harr; &amp;uarr;&lt;br&gt;
| valign=&quot;middle&quot; | &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&amp;amp;int; &amp;amp;sum; &amp;amp;prod; &amp;amp;radic; &amp;amp;minus; &amp;amp;plusmn; &amp;amp;infin;
&amp;amp;asymp; &amp;amp;prop; &amp;amp;equiv; &amp;amp;ne; &amp;amp;le; &amp;amp;ge;
&amp;amp;times; &amp;amp;middot; &amp;amp;divide; &amp;amp;part; &amp;amp;prime; &amp;amp;Prime;
&amp;amp;nabla; &amp;amp;permil; &amp;amp;deg; &amp;amp;there4; &amp;amp;alefsym; &amp;amp;oslash;
&amp;amp;isin; &amp;amp;notin; &amp;amp;cap; &amp;amp;cup; &amp;amp;sub; &amp;amp;sup; &amp;amp;sube; &amp;amp;supe;
&amp;amp;not; &amp;amp;and; &amp;amp;or; &amp;amp;exist; &amp;amp;forall; &amp;amp;rArr; &amp;amp;hArr;
&amp;amp;rarr; &amp;amp;harr; &amp;amp;uarr;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|- valign=&quot;top&quot;
| &lt;i&gt;x&lt;/i&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;ge;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;0 true.
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&lt;i&gt;x&lt;/i&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;ge;&amp;amp;nbsp;&amp;amp;nbsp;0 true.
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|-
|
'''Complexe formule:'''&lt;br&gt;
&amp;nbsp;&amp;nbsp;&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;
| &lt;pre&gt;&lt;nowiki&gt;
&lt;math&gt;\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt;
&lt;/nowiki&gt;&lt;/pre&gt;
|}

== Afbeeldingen == 
Uiteraard is het mogelijk om op Wikibooks afbeeldingen, geluidsfragmenten, animaties, korte video's en andere media te gebruiken. Miljoenen media zijn voor dit doel te vinden in [[c:Hoofdpagina|Wikimedia Commons]]. Maar ook zelfgemaakte media kunnen worden ingezet. Zie [[Help:Afbeeldingen]] voor hoe het werkt.

== Meer hulp ==
* [[Wikibooks:Gebruikersportaal]]
* [[:Categorie:Help]]

[[Categorie:Help| Instructies]]</text>
      <sha1>gtfhv0ulgxjybv4gw9axyl2luvm6stx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>HTML/Externe links</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2397</id>
    <revision>
      <id>431936</id>
      <parentid>431760</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T06:43:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>Versie [[Special:Diff/431760|431760]] van [[Special:Contributions/Erik Baas|Erik Baas]] ([[User talk:Erik Baas|overleg]]) ongedaan gemaakt</comment>
      <origin>431936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1103" sha1="fj19n2b312gjhmm9ejeooz47573w74m" xml:space="preserve">{{Index HTML|Deel=Appendices}}
Aangezien elke cursus zijn eigen voor- en nadelen heeft, waardeert de ene persoon een bepaalde cursus beter dan een ander. Hieronder een rijtje externe links naar websites die ook een HTML-cursus aanbieden. Voelt u zich vrij een link toe te voegen.

==Externe links==
&lt;!--************************************
LET OP

Deze pagina is enkel bedoeld om een overzicht van links te geven. De ene link mag NOOIT beter dan de andere(n) worden genoemd, dat is doorgaans namelijk een puur subjectief begrip.

Links binnen Wikimediaprojecten worden niet opgenomen in de Googlepagerank, dus een externe link hier helpt u niet aan meer hits via Google.
*************************************--&gt;
&lt;!--Hieronder de links plaatsen op ALFABETISCHE VOLGORDE. De https://www niet meetellen bij de alfabetische volgorde.--&gt;
===Nederlandstalig===
*https://www.handleidinghtml.nl/ - Naslagwerkachtige site met informatie over de tags.

===Engelstalig===
*https://www.htmlhelp.com/
*https://www.w3schools.com/html/
*https://www.yourhtmlsource.com/
*https://www.codecademy.com/en/tracks/web
{{Sub}}</text>
      <sha1>fj19n2b312gjhmm9ejeooz47573w74m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikibooks:Wat Wikibooks niet is</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3417</id>
    <revision>
      <id>431948</id>
      <parentid>411208</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T11:03:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Geen lijst van definities: wat wel is toegestaan (lijst achterin met beschreven termen)</comment>
      <origin>431948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3100" sha1="1gk49gerz1jrq86dyjxhdtq1ytur4ts" xml:space="preserve">Wikibooks is een collectie vrije boeken, handleidingen en andere teksten. Deze pagina verklaart welke bijdragen hier niet thuishoren. Indien men op wikibooks een bijdrage vindt, die niet aan de kwalificaties van een leerboek voldoet, kan men het ter verwijdering voordragen op deze pagina: [[Wikibooks:Te verwijderen pagina's]].

* Wikibooks is '''geen encyclopedie'''. Een encyclopedie wordt gemaakt door het zusterproject [[w:Hoofdpagina|Wikipedia]].
* Wikibooks is '''geen discussieforum''' en '''geen chat-room'''. Men kan weliswaar op de overlegpagina's van gebruikers en modules vragen stellen, die de inhoud van het modulen betreffen, maar met als doel een leerboek of handleiding (beter) te maken.
* Wikibooks is '''geen mirror van andere websites'''. Bijdragen, die letterlijk of licht veranderd van newsgroepen en forums stammen, zouden niet op wikibooks moeten worden overgenomen. Ten eerste zijn dergelijke bijdragen geen onderdeel van leerboeken en ten tweede gelden ook op bijdragen in newsgroepen en forums auteursrecht. Eventueel kan naar andere websites worden verwezen middels een separaat vermelde externe link.
* Wikibooks is '''geen verzameling links'''. Externe links naar andere websites dienen als toevoeging, maar alleen als de inhoud van de externe website werkelijk wat bijdraagt aan de Wikibooks module.
* Wikibooks is '''geen woordenboek'''. Deze taak wordt waargenomen door het zusterproject [[wikt:Hoofdpagina|Wikiwoordenboek]].
* Wikibooks is '''geen verzameling van vrij beschikbare bronnen'''. Deze taak wordt waargenomen door het zusterproject [[s:Hoofdpagina|Wikisource]].
* Wikibooks is '''geen propaganda- of reclameplatform'''. Teksten dienen een [[Wikibooks:NPOV|neutraal standpunt (NPOV)]] in te nemen. Controversiële stellingen moeten altijd duidelijk gedocumenteerd worden. Als POV teksten worden gevonden op Wikibooks, vervang deze dan door een NPOV-formulering.
* Wikibooks is '''geen plaats voor gekleurde essay's of fansites'''. De inhoud moet zakelijk, objectief en in de stijl van een leerboek worden geschreven.
* Wikibooks is '''geen webspace-provider''' voor de eigen homepage. De persoonlijke gebruikerspagina's van de wikibooks-medewerkers zijn een hulpmiddel om aan de leerboeken te werken. Dit betekent ook dat Wikibooks geen platform is voor zelfprofilering. Het is ook niet gedacht voor de publicatie van literaire teksten of iets dergelijks. Een mededeling in de zin van een omslagtekst van een leerboek ten aanzien van de schrijver is wel toegestaan en zelfs gewenst.
* Teksten moeten '''geen lijst van definities''' zijn. In plaats daarvan zouden gehele zinnen moeten worden gebruikt, waardoor de lezer het beschrevene ook kan begrijpen. Wel toegestaan is om aan het eind van een wikiboek een lijst met indextermen of een lijst met definities (woordenlijst) op te nemen, die in dat wikiboek zijn beschreven. 
* Wikibooks is '''geen onderzoeksforum, maar beschrijft de bekende en algemeen geaccepteerde kennis'''. Nieuwe ideeën, theorieën en concepten en niet-verifieerbare uitspraken zijn ongewenst.

[[Categorie:Wikibooks:Beleid|Wat ]]</text>
      <sha1>1gk49gerz1jrq86dyjxhdtq1ytur4ts</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Help:Overlegpagina</title>
    <ns>12</ns>
    <id>3819</id>
    <revision>
      <id>431935</id>
      <parentid>429219</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T06:42:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Redactie, update en aanvullingen</comment>
      <origin>431935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4597" sha1="j0l6x4yazp6kjqul8wmeaah050x9zig" xml:space="preserve">{{Niet te koppelen}}
{{Helpmenu}}
Elke module/artikel/pagina heeft een overlegpagina, uitgezonderd de speciale pagina's. Een overlegpagina kan worden bewerkt door op de knop 'overleg' te drukken (meestal is dit de tweede tab/knop boven het module/artikel/pagina scherm) en daarna op de tab 'bewerk' te klikken. 

== Discussie aanvullen of starten ==
* Voor een bijdrage aan een ''bestaande discussie'': klik op &quot;Reageren&quot; en schrijf uw reactie.
* Voor het starten van een ''nieuwe kwestie'': Klik rechts bovenaan op &lt;code&gt;Onderwerp toevoegen&lt;/code&gt;, geef een goede titel en schrijf daaronder uw vraag, suggestie of opmerking. 
Houd u zich vervolgens svp aan de [[#Regels voor het bewerken van de overlegpagina|Regels voor het bewerken van de overlegpagina]].

== Soorten overlegpagina's ==
Er bestaan 2 soorten overlegpagina's, die elk hun eigen aandachtspunten hebben:
* De overlegpagina van een pagina/module/artikel
* De overlegpagina van een gebruiker

=== Overlegpagina van een pagina/module/artikel ===
Deze overlegpagina wordt gebruikt om de inhoud in de pagina, de module of het artikel te bespreken. Het doel is om, in overleg, te komen tot een verbetering van de pagina of module in kwestie. Men kan op de overlegpagina vragen stellen, suggesties doen, onduidelijkheden aangeven, veranderingen voorstellen wanneer te verwachten is dat de gewenste verandering controversieel is en voeren van discussies met argumenten tegen of voor veranderingen. Met name wanneer er een onenigheid bestaat tussen twee gebruikers over de inhoud van het artikel/de module/pagina kan deze onenigheid beter door middel van overleg op de overlegpagina worden opgelost, dan door veranderingen (bewerkingsoorlog) van het artikel/pagina/module.

Bij de start van een nieuwe discussie: Overweeg om gericht potentiële deelnemers aan de discussie te [[Sjabloon:Ping|pingen]]. Wie de bijbehorende pagina volgt, krijgt automatisch bericht dat er een bericht op de overlegpagina is geplaatst. Maar niet alle betrokkenen zetten of houden elke pagina die ze hebben bewerkt op hun volglijst. Daarom is het goed om even in de geschiedenis van de pagina te kijken wie er belangrijke bijdragen hebben geleverd en hen te laten weten dat er een vraag over de pagina is gesteld. Dat is in ieder geval degene die de pagina is gestart. 

=== Overlegpagina van een gebruiker ===
Op een overlegpagina van een gebruiker communiceert u direct met een bepaalde gebruiker. Bedenk wel dat overlegpagina's publiek zijn en iedereen dus kan zien, wat daar wordt geschreven. Indien meer private zaken worden besproken, is het beter om een e-mail te sturen (ga naar zijn/haar Gebruikerspagina en klik in de rechterkolom op de link &quot;Deze gebruiker e-mailen&quot;). De inhoud van een overlegpagina van een gebruiker is in principe relatief vrij, echter behoudt het ''goede fatsoen'' in het oog.

Indien een overlegpagina van een gebruiker wordt veranderd, krijgt de gebruiker op het moment dat een actie wordt uitgevoerd door de wikisoftware die door deze zelfde gebruiker is aangestuurd een oranje balk met ''U heeft een bericht''.

==Regels voor het bewerken van de overlegpagina==
[[File:OOUI JS signature icon LTR.png|thumb|50px]]
* Onderteken door op de betreffende button (naast de V en C) te klikken (zie afbeelding rechts), of door helemaal onderaan op &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (vier tildes) te klikken. 
* Als u aan een discussie deeltneemt door op &quot;Bewerken&quot; te klikken in plaats van via &quot;Reageren&quot;: Begin uw bijdrage met een of meerdere : (dubbele punten), waardoor de tekst inspringt ten opzichte van de voorgaande tekst.
* Als u niet op de hierboven beschreven wijze een nieuw onderwerp start, maar via &quot;Bewerken&quot;: gebruik een tussenkopje van het tweede niveau. Dat wil zeggen dat de titel van het tussenkopje zo wordt neergezet: &lt;nowiki&gt;==Tussenkopje==&lt;/nowiki&gt;.
* Bij het reageren, dient men zich te houden aan het onderwerp, bewandel geen zijpaden. Start dan een nieuwe discussie. Voorkom persoonlijke aanvallen, neem het NPOV (neutral point of view = neutraal standpunt) als uitgangspunt en SCHREEUW niet
* Het is een goed gebruik om overlegpagina's als ze groot worden te archiveren (niet te wissen). Dit gaat als volgt: op [[Overleg help:Overlegpagina/Archiefx]] wordt de oude tekst gearchiveerd (x is een volgnummer)
* Een ander goed gebruik is dat men niet edit in het commentaar van iemand anders.
* Het wordt aanbevolen overleg op gebruikerspagina's centraal te houden; dat wil zeggen dat indien er een vraag gesteld wordt, men het antwoord daarop op dezelfde overlegpagina geeft.

[[Categorie:Help|Overlegpagina]]</text>
      <sha1>j0l6x4yazp6kjqul8wmeaah050x9zig</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Overleg:Handige Harry</title>
    <ns>1</ns>
    <id>5492</id>
    <revision>
      <id>431906</id>
      <parentid>431838</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T15:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>niet meer nodig</comment>
      <origin>431906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3725" sha1="e6fdf0oig2m07607gga9wukhedir4gq" xml:space="preserve">==Structuur Handige Harry==
Graag veranderingen in de opbouw van het boek Handige Harry eerst hier ter overleg aanbieden, aub. 

De structuur van Handige Harry's hoofdpagina is bedoeld als navigatie-systeem voor het boek. Er zouden dus wellicht weinig eindpagina's rechtstreeks aanklikbaar zijn. Alle eindpagina's zitten in de overzichtslijsten (momenteel aangemaakt onder vorm van een categorie-pagina). 

* klusjes (overzichtslijst)
** op soort (overzichtslijst)
** op onderwerp (overzichtslijst)
** op niveau (overzichtslijst)
* technieken (overzichtslijst)
* gereedschap (overzichtslijst)
** gereedschapssoorten (overzichtslijsten)
* materialen (overzichtslijst)

Reden waarom de overzichtslijsten momenteel als categorie zijn aangemaakt en niet als manueel aan te passen pagina's, is omdat het de werkbaarheid van het boek vergroot. 
Een eindpagina hoeft enkel de juiste categorie toe te voegen en boek structureert zichzelf. Met manuele pagina's moeten steeds ook de nodige links toegevoegd worden op de juiste plaatsen. Bij vergetelheid kan de pagina niet via het boek opgevraagd worden en het afspeuren van &quot;niet-gelinkte&quot; pagina's is zeer arbeidsintensief. &quot;Niet-gecategoriseerde&quot; pagina's daarentegen zijn veel eenvoudiger opspeurbaar. 

Mocht iemand een nog beter (handiger) systeem hebben, gelieve het hier op het overleg te bespreken. 

[[Gebruiker:Inge Habex|Inge Habex]] 25 aug 2006 16:43 (CEST)

== Naamsverandering ==
Ik overwoog om (weer eens) wat wikibookactiviteiten te ontwikkelen, vooral omdat ik de laatste tijd aardig wat kluswerk gedaan heb en ga doen. Echter, ik heb absoluut geen affiniteit met de term &quot;handige harry&quot;, ik vind het zelfs erg irritant. Het is een kinderachtige benadering om een persoonsnaam zo aan een wiki-artikel te verbinden. Ik vind zelfs veel websites waar de term &quot;handige harry&quot; wordt gebruikt om te ridiculiseren (op &quot;bassie en adriaan&quot; niveau?). Laten we aub wat serieus overkomen. Ik zou graag de naam van deze wikimodule veranderen in: '''Klussen''' (of misschien heeft iemand een beter idee). --[[Gebruiker:VanBuren|VanBuren]] 13 mei 2010 17:46 (CEST)
:Ik vind niet dat alles zo serieus moet. Er mag in wikibooks af en toe eens een grapje staan. Het besturingssysteem Linux is ook serieus (anders zou niet 90% van de webservers het gebruiken) maar als je in Ubuntu &lt;code&gt;sudo apt-get&lt;/code&gt; typt, dan krijg je vanonder de boodshap ''Deze APt heet Super Koe Krachten''. Ik zie daar ook niet meteen het serieuze van in. M.a.w. serieus en een grapje kunnen perfect samen gaan. --[[Gebruiker:Sanderd17|Sander]] &lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;([[Overleg_gebruiker:Sanderd17|overleg]])&lt;/span&gt; 13 mei 2010 21:46 (CEST)
::Wat jij hier &quot;een grapje&quot; vind word door anderen als ''kinderachtig'' ervaren, want die zien de humor er niet van in. Als lezer wil je serieus genomen worden. Niet voor niets wordt ''humor'' wetenschappelijk bestudeerd. Om een hele module als &quot;grapje&quot; ten toon te stellen lijkt me geen reclame voor wikibooks. Misschien moeten we dan wel op elke pagina erbij zetten dat de titel een &quot;grapje&quot; is. Lijkt me niet. Dat jij in software een grapje ontdekt (alleen bekend aan insiders) is van een heel andere orde en doet hier niet ter zake. Nu even serieus. Ik denk nu aan twee mogelijkheden, '''Klussen''' of '''DoeHetZelf'''. Deze twee laten aan geen duidelijkheid te wensen over. Kwestie van kiezen. --[[Gebruiker:VanBuren|VanBuren]] 14 mei 2010 13:29 (CEST)
:::Van mij mag je de titel gerust veranderen. Ik zie alleen niet in waarom het moet. Welke titel beter is? Dat is nogal subjectief en ik laat de keuze aan jou. --[[Gebruiker:Sanderd17|Sander]] &lt;span style=&quot;font-size: small;&quot;&gt;([[Overleg_gebruiker:Sanderd17|overleg]])&lt;/span&gt; 17 mei 2010 11:53 (CEST)</text>
      <sha1>e6fdf0oig2m07607gga9wukhedir4gq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Wp</title>
    <ns>10</ns>
    <id>5622</id>
    <revision>
      <id>431897</id>
      <parentid>425614</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T12:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>Voorbeelden +1</comment>
      <origin>431897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="984" sha1="dkq0f8a2mltvplvdiv5qehxg0die1rj" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Sjabloon:Wp/style.css&quot; /&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;span
      class=&quot;wikipedia-link&quot;
      title=&quot;Link naar {{{1}}} op Wikipedia&quot;&gt;[[w:{{Ucfirst:{{{1}}}}}|{{{2|{{{1}}}}}}]]&lt;!--  Todo: title werkt alleen op &quot;W&quot;
  --&gt;&lt;sup style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;[[Bestand:Wikipedia's W.svg|12px|link=w:{{{1|}}}]]&lt;/sup&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;{{Gebruikt Templatestyles|Wp/style.css}}
;Doel
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wp|&lt;link&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; geeft een inline link naar Wikipedia zoals &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[w:link]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, waarbij de w: niet getoond wordt.
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wp|&lt;link&gt;|&lt;linktekst&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; geeft een inline link naar Wikipedia zoals &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[w:link|linktekst]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;,&lt;br&gt;waarbij de w: niet getoond wordt; de link linkt naar &quot;&lt;link&gt;&quot;, maar &quot;&lt;linktekst&gt;&quot; wordt getoond als linktekst.

;Voorbeelden
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wp|Actumnus}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{Wp|Actumnus}}
:{{Sjabdemo|Wp|Actumnus|kreeftachtigen}}

[[Categorie:Sjablonen zusterproject]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dkq0f8a2mltvplvdiv5qehxg0die1rj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431898</id>
      <parentid>431897</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T12:56:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>&lt;!-- Test: --&gt; {{#If:{{{2|}}}|[[Categorie:Wikibooks:Test|1]]}}</comment>
      <origin>431898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1049" sha1="3w8qpabkbr4txnmrx1x2nxau3cxv5fg" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Sjabloon:Wp/style.css&quot; /&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;span
      class=&quot;wikipedia-link&quot;
      title=&quot;Link naar {{{1}}} op Wikipedia&quot;&gt;[[w:{{Ucfirst:{{{1}}}}}|{{{2|{{{1}}}}}}]]&lt;!--  Todo: title werkt alleen op &quot;W&quot;
  --&gt;&lt;sup style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;[[Bestand:Wikipedia's W.svg|12px|link=w:{{{1|}}}]]&lt;/sup&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;{{Gebruikt Templatestyles|Wp/style.css}}
;Doel
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wp|&lt;link&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; geeft een inline link naar Wikipedia zoals &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[w:link]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, waarbij de w: niet getoond wordt.
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wp|&lt;link&gt;|&lt;linktekst&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; geeft een inline link naar Wikipedia zoals &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[w:link|linktekst]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;,&lt;br&gt;waarbij de w: niet getoond wordt; de link linkt naar &quot;&lt;link&gt;&quot;, maar &quot;&lt;linktekst&gt;&quot; wordt getoond als linktekst.

;Voorbeelden
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wp|Actumnus}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{Wp|Actumnus}}
:{{Sjabdemo|Wp|Actumnus|kreeftachtigen}}

[[Categorie:Sjablonen zusterproject]]

&lt;!-- Test: --&gt;
{{#If:{{{2|}}}|[[Categorie:Wikibooks:Test|1]]}}

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3w8qpabkbr4txnmrx1x2nxau3cxv5fg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431901</id>
      <parentid>431898</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:08:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>pffft...</comment>
      <origin>431901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1069" sha1="28h32s2so0s8hd6owq4kdgf3fijduhk" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Sjabloon:Wp/style.css&quot; /&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;span
      class=&quot;wikipedia-link&quot;
      title=&quot;Link naar {{{1}}} op Wikipedia&quot;&gt;[[w:{{Ucfirst:{{{1}}}}}|{{{2|{{{1}}}}}}]]&lt;!--  Todo: title werkt alleen op &quot;W&quot;
  --&gt;&lt;sup style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;[[Bestand:Wikipedia's W.svg|12px|link=w:{{{1|}}}]]&lt;/sup&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;

{{Wp|aap|noot|mies}}

{{Gebruikt Templatestyles|Wp/style.css}}
;Doel
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wp|&lt;link&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; geeft een inline link naar Wikipedia zoals &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[w:link]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, waarbij de w: niet getoond wordt.
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wp|&lt;link&gt;|&lt;linktekst&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; geeft een inline link naar Wikipedia zoals &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[w:link|linktekst]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;,&lt;br&gt;waarbij de w: niet getoond wordt; de link linkt naar &quot;&lt;link&gt;&quot;, maar &quot;&lt;linktekst&gt;&quot; wordt getoond als linktekst.

;Voorbeelden
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wp|Actumnus}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{Wp|Actumnus}}
:{{Sjabdemo|Wp|Actumnus|kreeftachtigen}}

[[Categorie:Sjablonen zusterproject]]
&lt;/noinclude&gt;&lt;!-- Test: --&gt;{{#If:{{{2|}}}|[[Categorie:Wikibooks:Test|1]]}}</text>
      <sha1>28h32s2so0s8hd6owq4kdgf3fijduhk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431902</id>
      <parentid>431901</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T13:09:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>OK</comment>
      <origin>431902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1045" sha1="eq1oyev6wog4bgdz5zramq21gyyan1b" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Sjabloon:Wp/style.css&quot; /&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;span
      class=&quot;wikipedia-link&quot;
      title=&quot;Link naar {{{1}}} op Wikipedia&quot;&gt;[[w:{{Ucfirst:{{{1}}}}}|{{{2|{{{1}}}}}}]]&lt;!--  Todo: title werkt alleen op &quot;W&quot;
  --&gt;&lt;sup style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;[[Bestand:Wikipedia's W.svg|12px|link=w:{{{1|}}}]]&lt;/sup&gt;&lt;!--
--&gt;&lt;/span&gt;&lt;noinclude&gt;{{Gebruikt Templatestyles|Wp/style.css}}
;Doel
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wp|&lt;link&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; geeft een inline link naar Wikipedia zoals &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[w:link]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, waarbij de w: niet getoond wordt.
*&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wp|&lt;link&gt;|&lt;linktekst&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; geeft een inline link naar Wikipedia zoals &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[w:link|linktekst]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;,&lt;br&gt;waarbij de w: niet getoond wordt; de link linkt naar &quot;&lt;link&gt;&quot;, maar &quot;&lt;linktekst&gt;&quot; wordt getoond als linktekst.

;Voorbeelden
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Wp|Actumnus}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → {{Wp|Actumnus}}
:{{Sjabdemo|Wp|Actumnus|kreeftachtigen}}

[[Categorie:Sjablonen zusterproject]]
&lt;/noinclude&gt;&lt;!-- Test: --&gt;{{#If:{{{2|}}}|[[Categorie:Wikibooks:Test|1]]}}</text>
      <sha1>eq1oyev6wog4bgdz5zramq21gyyan1b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikibooks:Dubbellicentie</title>
    <ns>4</ns>
    <id>8999</id>
    <revision>
      <id>431943</id>
      <parentid>415972</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T09:50:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Update</comment>
      <origin>431943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7115" sha1="5hwpknfjpja1c5tl88338wlt9hdwcb1" xml:space="preserve">De inhoud van deze pagina ligt '''vast''' - maak dan ook geen inhoudelijke wijzigingen zonder uitvoerig overleg op de overlegpagina. 

{| cellspacing=&quot;8&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;width:100%; clear:both; margin:0.5em auto; background-color:#FFFACD; color: black; border:2px solid #8888aa;&quot;
| style=&quot;border:none;&quot; | [[Afbeelding:Archaic head pushkin.jpg|64px|link=]]
| style=&quot;border:none;&quot; | '''&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;VEROUDERD!!&lt;/span&gt;'''
'''NB Vanaf 28 januari 2016 is voor nieuwe bijdragen aan de Nedrlandstalige Wikibooks alleen de [[w:CC-BY-SA|Creative Commons-Naamsvermelding-Gelijk delen]]-licentie (CC-BY-SA) en niet langer de hieronder beschreven dubbellicentie van toepassing.'''&lt;br&gt;
Deze pagina is daarom verouderd en de beschrijving is achterhaald. 
|}

==Dubbellicentie==
Wikibooks hanteerde tussen 15 april 2007 en 28 januari 2016 een zogenaamde '''dubbellicentie'''. Dat betekent dat iedereen die tussen die data een bijdrage deed op Wikibooks, werd geacht deze te hebben vrijgegeven onder zowel de {{Wp|GNU Vrije Documentatie Licentie}} (GFDL) als onder de [[w:CC-BY-SA|Creative Commons-Naamsvermelding-Gelijk delen]]-licentie (CC-BY-SA). 

Beide licenties komen in doel en grote lijnen overeen, maar in de details verschillen ze. Dat heeft tot gevolg dat teksten die alleen GFDL zijn gelicenseerd normaal niet mengbaar zijn met teksten die alleen CC-BY-SA zijn gelicenseerd omdat zowel de GFDL als de CC-BY-SA eisen dat een bewerking of uitbreiding van die tekst onder dezelfde of een soortgelijke licentie wordt vrijgegeven.

===Licentievoorwaarden===
Door dubbel te licenseren, dus zowel onder de ene als onder de andere licentie de teksten vrij te geven, kan de hergebruiker ''kiezen'' welke licentie hij wil gebruiken, en aan welke voorwaarden hij wil voldoen. Voor sommige doeleinden is de GFDL handiger (bijvoorbeeld hergebruik in Wikipedia) en voor andere doeleinden is de CC-BY-SA handiger (bijvoorbeeld bij het drukken van kleine modulen). In het kort zijn de voorwaarden van deze licenties:

* Naamsvermelding
** De naam of het pseudoniem van de auteur(s) moet(en) vermeld worden bij (her)gebruik. Bij meer dan vijf auteurs volstaat het om de namen van vijf belangrijke auteurs te noemen.
* Licentievermelding
** Er moet gemeld worden bij (her)gebruik onder welke licentie de oorspronkelijke tekst is vrijgegeven.
* Meeleveren licentietekst (alleen GFDL)
** Bij de GFDL moet de letterlijke licentietekst van de GFDL worden meegeleverd bij (her)gebruik van de tekst. 
* Gelijk delen
** Bewerkingen aan de vrijgegeven tekst moeten onder dezelfde of een vrijere licentie worden vrijgegeven. Bewerkingen kunnen ook dubbel gelicenseerd worden.

''Aan deze opsomming en uitleg kunnen geen rechten worden verbonden. Zie de licentietekst van de [https://www.gnu.org/copyleft/fdl.html GFDL] en van de [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/legalcode CC-BY-SA] voor de volledige teksten van de licenties.''

===Zowel GFDL als CC-BY-SA===
Zoals te zien is, heeft de GFDL een nadeel boven de CC-BY-SA, namelijk dat de licentietekst moet worden meegeleverd. Dat is geen probleem wanneer het een internetpublicatie betreft, de licentietekst kan dan ''achter'' een link worden verstopt, en bij een dik boek kan de licentietekst achterin worden afgedrukt. Bij het afdrukken van een kleine module vergt de licentietekst echter onevenredig veel ruimte, en zeker wanneer het een boek voor bijvoorbeeld kinderen betreft, zal het weinig toevoegen voor het begrip van de vrije licentie. In die gevallen is de CC-BY-SA handiger.

Maar omdat er hier ook teksten worden geschreven die bijvoorbeeld voor Wikipedia erg nuttig kunnen blijken, is het logisch om daarnaast ook onder GFDL te licenseren. Immers, Wikipedia is alleen onder GFDL gelicenseerd, en alle teksten die in Wikipedia worden gebruikt moeten dan ook GFDL of vrijer (bijvoorbeeld Publiek Domein of CC-BY) zijn. Deze dubbellicentie past beide toe.

==Oude bijdragen==
Alle bijdragen tot 15 april 2007 zijn natuurlijk alleen maar vrijgegeven onder de GFDL. Het is dan ook onmogelijk om middels een gemeenschapsbeslissing te bepalen dat die bijdragen ook onder de CC-BY-SA zijn vrijgegeven. Een module is opgebouwd uit vele bijdragen (zie de knop geschiedenis), en een module is pas dubbel gelicenseerd als '''alle''' bewerkingen dubbel gelicenseerd zijn. Alle bewerkingen van na xx/xx/xxxx zijn al dubbel gelicenseerd en die van voor 15 april 2007 mogelijk nog niet. De module als geheel valt dan ook alleen onder de GFDL. Daarom zijn alle pagina's die bestonden op 15 april 2007 gemarkeerd met het sjabloon [[sjabloon:GFDL-oud|&lt;nowiki&gt;{{GFDL-oud}}&lt;/nowiki&gt;]] en is voor die pagina's aangegeven dat de bewerkingen vóór 15 april 2007 allemaal nog alleen onder de GFDL vallen en niet onder de CC-BY-SA. De hergebruiker kan deze module dan alleen gebruiken met de GFDL-licentie.

===Met terugwerkende kracht dubbel licenceren===
Een auteur kan zelf besluiten met terugwerkende kracht al zijn bijdragen dubbel te licenseren door het sjabloon {{Tl|Dubbel}} op zijn [[Special:Mypage|gebruikerspagina]] te plaatsen, waarbij als bewerkingssamenvatting (alleen) &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Dubbel}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; moet worden gebruikt; dit vanwege het gebruik van een bot om bij te houden welke (oude) pagina's onder beide licenties vallen. Dat houdt in dat de auteur stelt dat alle bijdragen die hij op Wikibooks NL heeft gedaan, ook die voor 15 april 2007, zijn vrijgegeven onder zowel de GFDL als de CC-BY-SA. 

Als van een pagina alle voormalige auteurs hebben aangegeven hun bijdragen in het verleden alsnog dubbel te licenseren, kan het sjabloon &lt;nowiki&gt;{{GFDL-oud}}&lt;/nowiki&gt; van de pagina worden afgehaald; de pagina, inclusief alle voorgaande versies, is dan dubbel gelicenseerd.

==Wikipedia==
===Transwiki '''na''' 15 april 2007===
Indien artikels met behulp van transwiki van Wikipedia worden geïmporteerd, dan vallen deze pagina's alsnog onder dezelfde regeling als pagina's aangemaakt vóór 15 april 2007. Immers, bijdragen in Wikipedia gebeuren (nog) niet onder dubbellicentie. Enkel wanneer alle bijdragers die in de auteursgeschiedenis voorkomen het sjabloon &lt;nowiki&gt;{{Dubbel}}&lt;/nowiki&gt; op hun gebruikerspagina hebben gezet, wordt de pagina alsnog beschouwd als volledig onder dubbellicentie.

===Overig===
Als de pagina is gekopieerd uit Wikipedia zonder transwiki, of heeft de overdracht plaatsgevonden na 15 april 2007, dan kan het sjabloon {{Tl|GFDL-Wikipedia}} op de pagina worden geplaatst. De pagina valt dan voortaan alleen onder de GFDL, tenzij de pagina zodanig wordt herschreven, dat deze niet meer is gebaseerd op het Wikipedia-artikel, en alsnog de dubbellicentie van toepassing kan worden verklaard. Als het aantal auteurs op Wikipedia beperkt was, is het ook mogelijk de auteurs van Wikipedia te benaderen en die te vragen hun werk in dit specifieke geval dubbel te licenseren.

==Lijst van auteurs die hun werk dubbel licenceren==
Volg deze link: [[Wikibooks:Gebruikers met Dubbel]] voor die gebruikers die ook met terugwerkende kracht hun werk van voor 15 april 2007 dubbel licenceren.

[[Categorie:Wikibooks:Licenties]]</text>
      <sha1>5hwpknfjpja1c5tl88338wlt9hdwcb1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Overleg Wikibooks:Dubbellicentie</title>
    <ns>5</ns>
    <id>9916</id>
    <revision>
      <id>431941</id>
      <parentid>106847</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T09:31:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Wijziging licentie per 28-1-2016 */ — nieuwe sectie</comment>
      <origin>431941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1589" sha1="8yyj6utqb9fx0ab6q01o4er6p302012" xml:space="preserve">== Bezwaar ==
Letterlijk gelezen staan de voorwaarden van deze licentie niet toe dat er werk buiten Wikipedia, dat onder een GFDL-Licentie is vrijgegeven wordt overgenomen. Iets wat de groei van dit project kan belemmeren. [[Gebruiker:Catienpetji|Catienpetji]] 19 aug 2007 09:50 (CEST)
:Ik stel voor om voor dit soort geïmporteerde inhoud en pagina's die na 15/04/2007 aangemaakt zijn en aan bepaalde ''eisen'' voldoen de ''mogelijkheid'' te bieden om hier op '''nl-wikibooks''' de pagina enkel onder GFDL te kunnen vrijgeven. [[Gebruiker:Catienpetji|Catienpetji]] 28 aug 2007 09:57 (CEST)

&lt;!--
----
Hoe zit het dan met de sjablonen, gebruikerspagina's, overlegruimtes, kleine wijzigingen en dergelijk [[Gebruiker:Catienpetji|Catienpetji]] 28 apr 2007 22:47 (CEST)

::En stukken die na 15/04/2007 uit anderstalige wikibooks/wikipedia's zijn vertaald? [[Gebruiker:Catienpetji|Catienpetji]] 30 apr 2007 20:26 (CEST)

:::Graag dit bovenste ook opnemen in de uitleg. [[Gebruiker:Catienpetji|Catienpetji]] 6 mei 2007 17:54 (CEST)
--&gt;
Daar ben ik het uiteraard mee eens.
&lt;s&gt;[[Gebruiker:nantafiria|nantafiria]]&lt;/s&gt; [[Gebruiker:85.147.132.240|85.147.132.240]]

== Wijziging licentie per 28-1-2016 ==
Zie [[Wikibooks:Lerarenkamer#Nog steeds dubbellicentie voor Wikibooks?]] (oktober 20026) voor de discussie hierover. De conlcusie aldaar was dat voor de NL-WB geldt, in ieder geval vanaf 28 jan 2016, dat voor nieuwe bijdragen alleen de CCBYSA-licentie en niet langer een dubbellicentie van toepassing is.  [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 4 nov 2026 10:31 (CET)</text>
      <sha1>8yyj6utqb9fx0ab6q01o4er6p302012</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431942</id>
      <parentid>431941</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T09:34:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Wijziging licentie per 28-1-2016 */</comment>
      <origin>431942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1588" sha1="l12he3txgshbz5tatr2f734n1342z6r" xml:space="preserve">== Bezwaar ==
Letterlijk gelezen staan de voorwaarden van deze licentie niet toe dat er werk buiten Wikipedia, dat onder een GFDL-Licentie is vrijgegeven wordt overgenomen. Iets wat de groei van dit project kan belemmeren. [[Gebruiker:Catienpetji|Catienpetji]] 19 aug 2007 09:50 (CEST)
:Ik stel voor om voor dit soort geïmporteerde inhoud en pagina's die na 15/04/2007 aangemaakt zijn en aan bepaalde ''eisen'' voldoen de ''mogelijkheid'' te bieden om hier op '''nl-wikibooks''' de pagina enkel onder GFDL te kunnen vrijgeven. [[Gebruiker:Catienpetji|Catienpetji]] 28 aug 2007 09:57 (CEST)

&lt;!--
----
Hoe zit het dan met de sjablonen, gebruikerspagina's, overlegruimtes, kleine wijzigingen en dergelijk [[Gebruiker:Catienpetji|Catienpetji]] 28 apr 2007 22:47 (CEST)

::En stukken die na 15/04/2007 uit anderstalige wikibooks/wikipedia's zijn vertaald? [[Gebruiker:Catienpetji|Catienpetji]] 30 apr 2007 20:26 (CEST)

:::Graag dit bovenste ook opnemen in de uitleg. [[Gebruiker:Catienpetji|Catienpetji]] 6 mei 2007 17:54 (CEST)
--&gt;
Daar ben ik het uiteraard mee eens.
&lt;s&gt;[[Gebruiker:nantafiria|nantafiria]]&lt;/s&gt; [[Gebruiker:85.147.132.240|85.147.132.240]]

== Wijziging licentie per 28-1-2016 ==
Zie [[Wikibooks:Lerarenkamer#Nog steeds dubbellicentie voor Wikibooks?]] (oktober 2026) voor de discussie hierover. De conlcusie aldaar was dat voor de NL-WB geldt, in ieder geval vanaf 28 jan 2016, dat voor nieuwe bijdragen alleen de CCBYSA-licentie en niet langer een dubbellicentie van toepassing is.  [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 4 nov 2026 10:31 (CET)</text>
      <sha1>l12he3txgshbz5tatr2f734n1342z6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Pagina's in naamruimte</title>
    <ns>10</ns>
    <id>11591</id>
    <revision>
      <id>431926</id>
      <parentid>425615</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>431926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3149" sha1="ahfk9o1l9eknnqsq0hgmqou5y8z7pvq" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#Switch:{{Lc:{{{1|}}}}}   &lt;!-- todo: _alle_ naamruimtes?? --&gt;
 | count=??&lt;!-- handmatig in te vullen; zonder default-waarde en foutmeldingen --&gt;
 | hoofdnaamruimte | main = {{Pagina's in naamruimte/sub2|0}}
 | wikijunior = {{Pagina's in naamruimte/sub2|104}}
 | {{Pagina's in naamruimte/sub2|{{{1|}}}}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;style.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;TableStyles.css&quot; /&gt;{{Gebruikt Lua|Functions}}{{Gebruikt Templatestyles|TableStyles.css}}&lt;!-- 

  testcode: {{Pagina's in naamruimte}}

--&gt;{{Kolommen automatisch
|min-width = 27em
|inhoud=
&lt;table {{Wikitable|right|left|right}}&gt;
&lt;caption&gt;Standaard naamruimtes&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th style=&quot;width: 3em;&quot;&gt;Nr.&lt;/th&gt;&lt;th style=&quot;width: 14em;&quot;&gt;Naam&lt;/th&gt;&lt;th&gt;Aantal pagina's&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
{{Pagina's in naamruimte/sub1|tr=1|0|1|2|3|4|5|6|7|8|9|10|11|12|13|14|15}}
&lt;/table&gt;

&lt;table {{Wikitable|right|left|right}}&gt;
&lt;caption&gt;Virtuele naamruimtes&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th style=&quot;width: 3em;&quot;&gt;Nr.&lt;/th&gt;&lt;th style=&quot;width: 14em;&quot;&gt;Naam&lt;/th&gt;&lt;th&gt;Aantal pagina's&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
{{Pagina's in naamruimte/sub1|tr=1|-2|-1}}
&lt;/table&gt;

&lt;table {{Wikitable|right|left|right}}&gt;
&lt;caption&gt;Speciale naamruimtes in deze Wikibooks&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th style=&quot;width: 3em;&quot;&gt;Nr.&lt;/th&gt;&lt;th style=&quot;width: 14em;&quot;&gt;Naam&lt;/th&gt;&lt;th&gt;Aantal pagina's&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
{{Pagina's in naamruimte/sub1|tr=1|102|103|104|105|710|711|828|829|2300|2301|2302|2303}}
&lt;/table&gt;

&lt;table {{Wikitable|center|left|right}}&gt;
&lt;caption&gt;Pseudo-naamruimtes&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th style=&quot;width: 3em;&quot;&gt;Nr.&lt;/th&gt;&lt;th style=&quot;width: 14em;&quot;&gt;Naam&lt;/th&gt;&lt;th&gt;Aantal pagina's&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;&lt;td&gt; &lt;/td&gt;&lt;td&gt;Wikibooks:Wachtruimte&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;!--
--&gt;{{Hover&lt;!--
 --&gt;|tekst=±{{#Expr:{{PAGESINCAT:Wikibooks:Wachtruimte}} + {{PAGESINCAT:Wachtruimte - inhoud}}}}&lt;!--
 --&gt;|hovertekst=pagina's en subcategorieën&lt;!--
--&gt;}}[https://nl.wikibooks.org/wiki/Speciaal:Voorvoegselindex?prefix=Wikibooks:Wachtruimte&amp;namespace=0 &amp;ThinSpace;]&lt;!--
--&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;&lt;td&gt; &lt;/td&gt;&lt;td&gt;Overleg Wikibooks:Wachtruimte&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;!--
--&gt;{{Hover&lt;!--
 --&gt;|tekst=&lt;!-- geen cat, werkt hier dus niet! ToDo? {{PAGESINCAT:Overleg_Wikibooks:Wachtruimte}} --&gt;&lt;!--
 --&gt;|hovertekst=pagina's en subcategorieën&lt;!--
--&gt;}}&lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;11&lt;/span&gt;[https://nl.wikibooks.org/wiki/Speciaal:Voorvoegselindex?prefix=Overleg_Wikibooks:Wachtruimte&amp;namespace=0 &amp;ThinSpace;]&lt;!--
--&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;/table&gt;
}}
{{Sjablooninfo|1=

;Doel
:Dit sjabloon toont het aantal pagina's in een naamruimte.

;Gebruik
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Pagina's in naamruimte|0}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; of &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Pagina's in naamruimte|hoofdnaamruimte}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; resulteert in {{Pagina's in naamruimte|0}}.&lt;br&gt;
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Pagina's in naamruimte|104}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; of &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Pagina's in naamruimte|Wikijunior}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; resulteert in {{Pagina's in naamruimte|104}}.&lt;br&gt;
* De namen zijn niet hoofdlettergevoelig.
* Waarden van de overige naamruimten kunnen alleen opgevraagd worden adhv. het ''nummer'', zie [[Help:Naamruimte]].

;Gegevens
:De gegevens in dit sjabloon zijn altijd actueel.

;Zie ook
*[[Speciaal:NamespaceInfo]]
*[[Help:Naamruimte]]
}}

[[Categorie:Sjablonen]]
[[Categorie:Sjablonen data]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ahfk9o1l9eknnqsq0hgmqou5y8z7pvq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431927</id>
      <parentid>431926</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:42:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>wiu</comment>
      <origin>431927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3387" sha1="94ex384hlcp7ap9e4886aa6gnh6vu0w" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#Switch:{{Lc:{{{1|}}}}}   &lt;!-- todo: _alle_ naamruimtes?? --&gt;
 | count=??&lt;!-- handmatig in te vullen; zonder default-waarde en foutmeldingen --&gt;
 | hoofdnaamruimte | main = {{Pagina's in naamruimte/sub2|0}}
 | wikijunior = {{Pagina's in naamruimte/sub2|104}}
 | {{Pagina's in naamruimte/sub2|{{{1|}}}}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;templatestyles src=&quot;style.css&quot; /&gt;&lt;templatestyles src=&quot;TableStyles.css&quot; /&gt;{{Gebruikt Lua|Functions}}{{Gebruikt Templatestyles|TableStyles.css}}&lt;!-- 

  testcode: {{Pagina's in naamruimte}}

--&gt;{{Kolommen automatisch
|min-width = 27em
|inhoud=
&lt;table {{Wikitable|right|left|right}}&gt;
&lt;caption&gt;Standaard naamruimtes&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th style=&quot;width: 3em;&quot;&gt;Nr.&lt;/th&gt;&lt;th style=&quot;width: 14em;&quot;&gt;Naam&lt;/th&gt;&lt;th&gt;Aantal pagina's&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
{{Pagina's in naamruimte/sub1|tr=1|0|1|2|3|4|5|6|7|8|9|10|11|12|13|14|15}}
&lt;/table&gt;

&lt;table {{Wikitable|right|left|right}}&gt;
&lt;caption&gt;Virtuele naamruimtes&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th style=&quot;width: 3em;&quot;&gt;Nr.&lt;/th&gt;&lt;th style=&quot;width: 14em;&quot;&gt;Naam&lt;/th&gt;&lt;th&gt;Aantal pagina's&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
{{Pagina's in naamruimte/sub1|tr=1|-2|-1}}
&lt;/table&gt;

&lt;table {{Wikitable|right|left|right}}&gt;
&lt;caption&gt;Speciale naamruimtes in deze Wikibooks&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th style=&quot;width: 3em;&quot;&gt;Nr.&lt;/th&gt;&lt;th style=&quot;width: 14em;&quot;&gt;Naam&lt;/th&gt;&lt;th&gt;Aantal pagina's&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;
{{Pagina's in naamruimte/sub1|tr=1|102|103|104|105|710|711|828|829|2300|2301|2302|2303}}
&lt;/table&gt;

&lt;table {{Wikitable|center|left|right}}&gt;
&lt;caption&gt;Pseudo-naamruimtes&lt;/caption&gt;
&lt;tr&gt;&lt;th style=&quot;width: 3em;&quot;&gt;Nr.&lt;/th&gt;&lt;th style=&quot;width: 14em;&quot;&gt;Naam&lt;/th&gt;&lt;th&gt;Aantal pagina's&lt;/th&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;&lt;td&gt; &lt;/td&gt;&lt;td&gt;Boekenplank:&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;!--
--&gt;{{Hover&lt;!--
 --&gt;|tekst=&lt;!--
 --&gt;|hovertekst=&lt;!--
--&gt;}}&lt;!--
--&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;&lt;td&gt; &lt;/td&gt;&lt;td&gt;Portaal:&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;!--
--&gt;{{Hover&lt;!--
 --&gt;|tekst=&lt;!--
 --&gt;|hovertekst=&lt;!--
--&gt;}}&lt;!--
--&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;&lt;td&gt; &lt;/td&gt;&lt;td&gt;Wikibooks:Wachtruimte&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;!--
--&gt;{{Hover&lt;!--
 --&gt;|tekst=±{{#Expr:{{PAGESINCAT:Wikibooks:Wachtruimte}} + {{PAGESINCAT:Wachtruimte - inhoud}}}}&lt;!--
 --&gt;|hovertekst=pagina's en subcategorieën&lt;!--
--&gt;}}[https://nl.wikibooks.org/wiki/Speciaal:Voorvoegselindex?prefix=Wikibooks:Wachtruimte&amp;namespace=0 &amp;ThinSpace;]&lt;!--
--&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;tr&gt;&lt;td&gt; &lt;/td&gt;&lt;td&gt;Overleg Wikibooks:Wachtruimte&lt;/td&gt;&lt;td&gt;&lt;!--
--&gt;{{Hover&lt;!--
 --&gt;|tekst=&lt;!-- geen cat, werkt hier dus niet! ToDo? {{PAGESINCAT:Overleg_Wikibooks:Wachtruimte}} --&gt;&lt;!--
 --&gt;|hovertekst=pagina's en subcategorieën&lt;!--
--&gt;}}&lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;11&lt;/span&gt;[https://nl.wikibooks.org/wiki/Speciaal:Voorvoegselindex?prefix=Overleg_Wikibooks:Wachtruimte&amp;namespace=0 &amp;ThinSpace;]&lt;!--
--&gt;&lt;/td&gt;&lt;/tr&gt;

&lt;/table&gt;
}}
{{Sjablooninfo|1=

;Doel
:Dit sjabloon toont het aantal pagina's in een naamruimte.

;Gebruik
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Pagina's in naamruimte|0}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; of &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Pagina's in naamruimte|hoofdnaamruimte}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; resulteert in {{Pagina's in naamruimte|0}}.&lt;br&gt;
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Pagina's in naamruimte|104}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; of &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Pagina's in naamruimte|Wikijunior}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; resulteert in {{Pagina's in naamruimte|104}}.&lt;br&gt;
* De namen zijn niet hoofdlettergevoelig.
* Waarden van de overige naamruimten kunnen alleen opgevraagd worden adhv. het ''nummer'', zie [[Help:Naamruimte]].

;Gegevens
:De gegevens in dit sjabloon zijn altijd actueel.

;Zie ook
*[[Speciaal:NamespaceInfo]]
*[[Help:Naamruimte]]
}}

[[Categorie:Sjablonen]]
[[Categorie:Sjablonen data]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>94ex384hlcp7ap9e4886aa6gnh6vu0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Roemeens/Les 2</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14205</id>
    <revision>
      <id>431920</id>
      <parentid>406342</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T19:43:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>-wuppertaler</username>
        <id>29906</id>
      </contributor>
      <comment>changed one image (better quality and resolution)</comment>
      <origin>431920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5144" sha1="0dqod2v1og7arpj0ia16cupwj5qvaeb" xml:space="preserve">{{Bladeren4|Roemeens|''Roemeens''|Roemeens/Inhoud|''Inhoudsopgave''|Roemeens/Les 3|''Les 3''}}

{{Roemeens les intro|2|In Les 2 gaat u de persoonlijke naamwoorden, de werkwoorden &quot;zijn&quot; &amp; &quot;hebben&quot; en enkele makkelijke zinnetjes leren.}}

[[Afbeelding:Arieseni 27.jpg|thumb|250px|Arieşeni, Transilvania]]
[[Afbeelding:Vidraru lake.jpg|thumb|250px|Lacul Vidraru, Transilvania]]
[[Afbeelding:ROM Sibiu, Turnul Sfatului, View 0021.jpg|thumb|250px|Sibiu, Transilvania]]
[[Afbeelding:Brasov piata sfatului.jpg|thumb|250px|Braşov, Transilvania]]

[[Afbeelding:Transylwania3.jpg|thumb|250px|Transilvania]]

== Persoonlijke voornaamwoorden ==
__NOEDITSECTION__

De Roemeense persoonlijke naamwoorden, met uitspraak:

{|  class=&quot;toccolours&quot;  margin-left: 1em; font-size: 85%; width=40%
! style=&quot;color: black; background-color:silver;&quot; width=33% |  Nederlands !! style=&quot;color: black; background-color:lightgrey;&quot; width=33% | Roemeens !! style=&quot;color: black; background-color:silver;&quot; width=33% |  ''Uitspraak''
|-
| ik || eu || ''jé-oe''
|-
| jij || tu || ''toe''
|-
| hij || el || ''jél''
|-
| zij (ev) || ea || ''já''
|-
| wij || noi || ''noi''
|-
| jullie || voi || ''woi''
|-
| zij (mv, m) || ei || ''jeej''
|-
| zij (mv, v) || ele || ''jéllé''
|}

== Zijn &amp; Hebben ==
Nu gaan we de werkwoorden &quot;zijn&quot; (a fi) en &quot;hebben&quot; (a avea) behandelen. We beginnen met het werkwoord &quot;zijn&quot;:

{|  class=&quot;toccolours&quot;  margin-left: 1em; font-size: 85%; width=40%
! style=&quot;color: black; background-color:silver;&quot; width=33% |  Persoon !! style=&quot;color: black; background-color:lightgrey;&quot; width=33% | Vervoeging werkwoord !! style=&quot;color: black; background-color:silver;&quot; width=33% |  ''Uitspraak''
|-
| eu || sunt || ''soent''
|-
| tu || eşti || ''jésjt''
|-
| el/ea || este || ''jésté''
|-
| noi || suntem || ''soentém''
|-
| voi || sunteţi || ''soentéts''
|-
| ei/ele || sunt || ''soent''
|-
| '''''Voltooid deelwoord''''' || ''fost'' || ''fost''
|}

En het werkwoord &quot;hebben&quot;:
{|  class=&quot;toccolours&quot;  margin-left: 1em; font-size: 85%; width=40%
! style=&quot;color: black; background-color:silver;&quot; width=33% |  Persoon !! style=&quot;color: black; background-color:lightgrey;&quot; width=33% | Vervoeging werkwoord !! style=&quot;color: black; background-color:silver;&quot; width=33% |  ''Uitspraak''
|-
| eu || am || ''am''
|-
| tu || ai || ''ai''
|-
| el/ea || are || ''are''
|-
| noi || avem || ''awém''
|-
| voi || aveţi || ''awéts''
|-
| ei/ele || au || ''au''
|-
| '''''Voltooid deelwoord''''' || ''avut'' || ''avut''
|}


== Zinnetjes ==
Probeer de zinnetjes hieronder te begrijpen. U kunt ook [[#Hulp|hulp]] gebruiken, indien nodig.
{|  class=&quot;toccolours&quot;  margin-left: 1em; font-size: 85%; width=40%
! style=&quot;color: black; background-color:silver;&quot; width=50% |  A !! style=&quot;color: black; background-color:lightgrey;&quot; width=50% | B 
|-
| Bună ziua! || Bună! Eu sunt Alexandra
|-
| Bună seara || Bună seara
|-
| Unde este casa ta? || În oraş
|-
| Voi aveţi o piscină? || Nu, noi nu avem. Aveţi voi una?
|-
| Ce faci? || Bine. Tu?
|-
| Îmi place regiunea Transilvania! || Da, şi mie!
|-
| Ai avut o vacanţă plăcută? || Da, a fost frumos!
|-
| Unde eşti? || La munte
|-
| Tu eşti la Sighişoara? || Nu, eu nu sunt pe acolo
|-
| Este casa voastră? || Da, este casa noastră
|-
| Cum a fost? || Foarte bine
|-
| Tu eşti din Olanda? || Nu, eu sunt din Belgia.
|-
| Lacul este frumos! || Da, este splendid!
|-
| România are munţi || Aşa este. Olanda nu are.
|-
| Mersi! || Nicio problemă
|-
| Mulţumesc || Cu plăcere
|-
| Pa, pa! || La revedere
|}
 

=== Hulp ===
{|  class=&quot;sortable&quot;; margin-left: 1em; font-size: 85%; width=40%
! style=&quot;color: black; background-color:silver;&quot; width=33% |  Roemeens !! style=&quot;color: black; background-color:lightgrey;&quot; width=33% | ''Uitspraak'' !! style=&quot;color: black; background-color:silver;&quot; width=33% |  Nederlands
|-
| Bună || ''Boene'' || Goed(e)
|-
| Ziua || ''Ziewa'' || Dag
|-
| Seara || ''Sárá'' || Avond
|-
| Unde || ''Oendé'' || Waar
|-
| Casa || ''kássá'' || Huis
|-
| Oraş || ''Orásj'' || Stad
|-
| Piscină || ''Piestsjiene'' || Zwembad
|-
| Nu || ''Noe'' || Nee / Geen / Niet
|-
| Bine || ''Biené'' || Goed
|-
| Îmi place || ''Îm plátsjé'' || Ik vind ... leuk
|-
| Ai avut || ''Ai awoet'' || Heb je gehad
|-
| Plăcută || ''Plekoete'' || Plezierig(e)
|-
| Da || ''Dá'' || Ja
|-
| A fost || ''A fost'' || Het/Hij/Zij is geweest
|-
| Foarte || ''Foarté'' || Heel
|-
| Frumos || ''Froemos'' || Mooi
|-
| La || ''La'' || Bij
|-
| Munte || ''Moenté'' || Berg
|-
| Acolo || ''Akóló'' || Daar
|-
| Voastră || ''Woastre'' || (Van) Jullie
|-
| Noastră || ''Noastre'' || (Van) Ons
|-
| Cum || ''Koem'' || Hoe
|-
| Lacul || ''Lakoel'' || Het meer
|-
| Munţi || ''Moents'' || Bergen
|-
| Mersi || ''Mérsie'' || Bedankt
|-
| Nicio problemă || ''Nietsjo probléme'' || Geen enkel probleem
|-
| Mulţumesc || ''Moeltsoemésk'' || Bedankt / Dank u
|-
| Cu plăcere || ''Koe pletsjéré'' || Met plezier
|-
| La revedere || ''Lá réwédéré'' || Tot ziens
|}

&lt;br style=&quot;clear: both;&quot;&gt;
{{Bladeren4|Roemeens|''Roemeens''|Roemeens/Inhoud|Inhoudsopgave|Roemeens/Les 3|''Les 3''}}
{{Sub}}</text>
      <sha1>0dqod2v1og7arpj0ia16cupwj5qvaeb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leer jezelf ecologisch tuinieren/Aalbes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14376</id>
    <revision>
      <id>431909</id>
      <parentid>428502</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T16:23:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>431909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8955" sha1="9t7p6ivz2tg03y6jmxm6u0h00idbeq5" xml:space="preserve">__NOEDITSECTION__
{{Index Leer jezelf ecologisch tuinieren|Afbeelding=Ribes_rubrum_a1.jpg}}
{{Tuinkalender-Tabelkop
|plaatje1= 280 Ribes rubrum.jpg
|plaatje2= Witte bessen (Ribes rubrum).jpg
|plaatje3= Ribes rubrum (knospend).jpg
|plaatje4= Ribes rubrum.jpg
|plaatje5= Groseilles - Parc floral.JPG
|plaatje6= Dzika porzeczka DSCN2417.jpg
|divers= Zowel de rode als de witte (roze) bes behoren tot de aalbes. Er zijn geen verschillen in teeltwijze (ze komen ook in het wild voor). De goede conditie van de struik uit zich doordat de éénjarige twijgen grauw van kleur zijn en af schilferen. Meerdere rassen voor kruisbestuiving is goed, maar hoeft niet (zelfbestuivers).
|familie= Ribes
|latijn= Grossulariaceae
|geslacht= Ribes
|soort= Ribes rubrum
|nlnaam= aalbes
|geschikt= 
|roodlijst= 
|beschermd= 
|wortel= 
|stengel= 
|blad= Bladstelen met korte en lange gesteelde klieren, met een roodbruin klierknopje. Het blad is aan de onderzijde meestal dicht bezet met enkelvoudige haren, daartussen soms met kleine roodbruine zittende kliertjes
|groenblijvend= 
|bloei= April tot mei.
|kleur= Geelgroen vaak iets paarsig en ongeveer 5 mm. De bloemen vormen hangende trossen. Niet behaarde kroonbladen zijn zeer klein.
|vrucht= Rode tot witte (roze) bes van 6-10 mm groot, niet behaard.
|hoog= 90-150
|grond1= Zand/klei.
|compost1= veel
|kali1= veel
|grond2= Leem
|compost2= weinig
|kali2= veel
|zon= &lt;span style=&quot;font-size: x-large; color:yellow;&quot;&gt;●&lt;/span&gt;
|water= &lt;span style=&quot;font-size: x-large; color: blue;&quot;&gt;&amp;#8764;&lt;/span&gt;
|goede buren= [[../Anijs|anijs]], [[../Dille|dille]], [[../Oost-Indische kers|oost-indische kers]], [[../Ui|ui]].
|slechte buren= [[../Aardappel|aardappel]], [[../De moestuin#Wortel|wortel]].
|weert= 
|lokt= [[../Problemen#Amerikaanse kruisbessenmeeldauw|amerikaanse kruisbessenmeeldauw]], [[../Dieren#Bastaardrups|bessenbladwesp]], [[../Dieren#Bessenglasvlinder|bessenglasvlinder]], [[../Dieren#Bladluis|bladluis]], [[../Problemen#Bladvalziekte|bladvalziekte]], [[../Dieren#Bonte bessenvlinder|bonte bessenvlinder]], [[../Problemen#Botrytis|grauwe schimmel]], [[../Problemen#Meeldauw|meeldauw]], [[../Problemen#Rondknop|rondknop]], [[../Dieren#Vogel|vogels]], [[../Problemen#Vuur|vuur]].
|keuken= De bessen zijn te gebruiken als fruit, jam, wijn enz.
|kookboek= Aalbes
|genees= koorts, zweten, menstruatie. Hoewel de [[../Zwarte bes|zwarte bes]] traditioneel meer geassocieerd wordt met medisch gebruikt, vermelden Engels- en Duitssprekende kruidkundige bronnen dat ook aalbessen medisch gebruikt kunnen worden: ze zouden koorts reduceren, zweet induceren, menstruatie induceren en een mild laxeermiddel zijn. Ook zou het een bloedstelpend en eetlust vergrotend middel zijn, en ook een {{Wp|diureticum|diureticum}} zijn met invloeden op de spijsvertering. Sommige van deze genoemde effecten komen misschien door het vastgestelde hoge niveau van vitamine C, zuren en voedingsvezels die zijn vastgesteld in de bessen. Over kruidenthee die gemaakt wordt van gedroogde aalbes-bladeren wordt gezegd dat ze de symptomen van jicht en reuma verlichten, in een verband slecht helende wonden beter laten helen en om mee te gorgelen tegen infecties in de mond. De aalbes bevat vrij veel Vitamine B1 en C, en veel ijzer, fosfor, kalium, voedingsvezel, koper en mangaan. Gedroogd worden ze beschouwd als heel {{Wp|alkaliseren|alkaliseren}}d.
|vitamine= Vitamine: B1 en C - Mineralen: IJzer, fosfor, kalium, koper, mangaan en voedingsvezel.
|waarschuwing= 
|zaaimaand= ?
|zaaiomschrijf= Vogels (merels, lijsters en spreeuwen) verspreiden de zaden ook via de uitwerpselen.
|kk= 
|kt= 
|lt= O
|zd= 
|plantmaand= 10 WM
|plantomschrijf= Koop of krijg een bessenstruik en plant deze op een beschutte, zonnige plek. Zo voorkom je dat de bloemen zo vroeg in het voorjaar afvriezen. Bessen groeien oorspronkelijk langs de bosrand. Strooi dan ook veel (hout/blad)humus. Ook moet er een goede waterhuishouding zijn, want ze zijn gevoelig voor droogte. De bloesem valt dan af. Rode bes vraagt niet veel warmte, witte wel. Zet die dus tegen een zonnige zuidmuur. Planten doe je diep, waarbij de zijtakken uit de grond steken. Na het planten bedek je de bodem onmiddellijk.
|pa= 200
|ra= 200
|verzorgmaand= 10/5
|verzorgomschrijf= Zwakke en teveel (oude) takken voor de vorst dicht bij grond wegsnoeien, kleine boven het tweede oog. Takken die lager dan 50 cm naar de grond hangen weghalen. Ook takken die van buiten naar binnen groeien, takken die elkaar of het hart van de plant kruisen en parallelle takken die dicht bij elkaar groeien snoei je weg.&lt;br&gt; Bessenstruiken hebben gestel- en vruchttakken. De meeste vrucht komen aan de eenjarige zijtakken en de kleine zijtakjes van de oude gesteltakken. Kijk dus wel uit wat je weghaalt. Je kan ook de struik verjongen door de oude gesteltakken tot boven een lager geplaatste jonge twijg af te knippen. Meer dan vier jaar oude takken haal je helemaal weg en laat in de plaats daarvan een grondscheut groeien die je inkort tot boven één buitenwaarts gerich oog.&lt;br&gt; Als de struiken hoger worden dan zo'n 1,40 meter haal je de langste takken weg. Oude struiken die bijna geen vruchten meer gedragen hebben verwijderen. Een goed onderhouden struik kan wel 20 jaar mee. Als de bladranden bruin kleuren en afsterven betekent dit dat er waarschijnlijk kalium tekort is. Bessen hebben veel kalium nodig. Houtas is goed geschikt daarvoor. Gemiddeld heeft houtas 6-10% kalium, verder zo'n 30% kalk, 5% magnesium en diverse sporenelementen. Geef elk jaar om de stam compost van veel hout- en bladafval. Niet schoffelen of spitten onder de struiken, ze wortelen heel ondiep en dan beschadig je de boel. Onkruid met de hand wegtrekken.&lt;br&gt; Zodra je de stekken hebt geplant snoei je de 3-4 zijtakken terug. Laat 2-3 ogen boven de grond uitsteken. Boven het oog snoeien dat naar buiten gericht is dan groeit de struik breder uit. doordat de ogen (ook die onder de grond) in het voorjaar uitlopen krijg je een struik met tussen de 6 en 10 takken. Als de takken minder dan een centimeter of 25 uit elkaar staan snoei je de zwakste weg. Zo krijg je sterke nieuwe struiken.
|oogstmaand= 6-7
|oogstomschrijf= Vanaf deze maanden regelmatig plukken. Bewaren door [[Kookboek/Inmaken|inmaken]], sap persen, [[Kookboek/Drogen|drogen]], [[Kookboek/Jam|jam]] of [[Leer jezelf wijn maken|wijn]] maken. Uitgespreid op een schaaltje in de koelkast zijn aalbessen enkele dagen houdbaar. Verwijder de steeltjes pas na het wassen.
|vermeermaand= 10
|vermeeromschrijf= Grote struiken kan je [[../Stekken#Wortelstek|scheuren]] en opnieuw uitplanten. Je graaft de struik uit en splitst de wortelkluit in tweeën. Plant beide kluiten zo diep dat de zijtakken onder de grond beginnen.&lt;br&gt; Een andere vermeerderwijze is [[../Stekken#Afleggen|afleggen]]. Buig een tak naar de grond en zet deze vast (met bijvoorbeeld een tentharing). Als deze tak geworteld is en 3-4 uitgelopen ogen heeft de verbinding met de moederplant verbreken.&lt;br&gt; Verder kan tweejarig snoeihout eenvoudig [[../Stekken#Stengel- of takstek|gestekt]] worden. Bedek de bodem rond de plant om uitdrogen te voorkomen.
|vw= SA
}}
Enkele rassen:
* '''Jonkheer van Tets''', rijpt eind juni/begin juli. Vrij lange tros met tamelijk grote helderrode bes. Regengevoelig(RG):Zeer. Vatbaarheid voor bladvalziekte(BZ):Matig.
* '''Rolan''', rijpt juli. Lange tros met grote lichtzure, lichtrode bessen. RG:Matig. BZ:Tamelijk.
* '''Stanza''', rijpt juli. Matig lange tros met matig grote zure, donkerrode bessen. Erg productief. RG:Tamelijk. BZ:Weinig.
* '''Red Lake''', rijpt juli. Zeer lange los gevormde tros met grote zoete, rode bessen. RG:Matig. BZ en meeldauw:Tamelijk.
* '''Rotet''', rijpt eind juli. Zeer lange los gevormde tros met tamelijk grote zure bessen. Matig tot redelijk productief. RG:Weinig. BZ:Matig.
* '''Rosetta''', rijpt eind juli/begin augustus. Zeer lange tros met grote zure, lichtrode bessen. RG:Zeer. BZ:Weinig tot matig.
* '''Rovada''', rijpt eind juli/begin augustus. Lange tros met grote glanzende rode bessen. RG:Tamelijk. BZ:Tamelijk.
* '''Rode Rebel''', rijpt eind juli/begin augustus. Lange tros met tamelijk grote helderrode bessen. RG:Matig. BZ:Tamelijk.
* '''Redpoll''', rijpt eind juli/begin augustus. Grote, lange tros (40 tot 60 bessen). Weinig gevoelig voor bloem- en vruchtrui. Zelfs aan oud hout komen nog redelijk lange trossen. BZ:Resistent, maar in de eerste groeijaren enigszins gevoelig voor meeldauw op jonge scheuten.
* '''Roodneus''', rijpt half augustus. Lange tros met tamelijk grote zure, glanzende donkerrode bessen. RG:Weinig. BZ:Weinig.
* '''Augustus''', rijpt tweede helft augustus. Zeer lange tros met tamelijk kleine zure, rood tot donkerrode bessen. RG:Weinig. BZ:Weinig.
* '''Rosa Sport''', '''Gloire des Sablons''' en '''Couleur de Chair''' zijn enkele rassen met doorschijnende, zeer lichtroze gekleurde bessen. Soms worden ze bij de witte bessen gerekend, maar het is een tussenvorm van de rode en de witte bes.
{{Sub}}</text>
      <sha1>9t7p6ivz2tg03y6jmxm6u0h00idbeq5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leer jezelf ecologisch tuinieren/Aardappel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14378</id>
    <revision>
      <id>431905</id>
      <parentid>428503</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T15:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>{{Kookboek|}}</comment>
      <origin>431905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4359" sha1="7jfae43jmmc7j0oeuyk2tyi10v8diqj" xml:space="preserve">__NOEDITSECTION__
{{Index Leer jezelf ecologisch tuinieren|Afbeelding=Aardappel_%28Solanum_tuberosum%29_Nicola.jpg}}
{{Tuinkalender-Tabelkop
|
|plaatje1= 234 Solanum tuberosum L.jpg
|plaatje2= Aardappel_bloeiend_Fresco.jpg
|plaatje3= Potato_beetle_larvae.jpg
|plaatje4= Potato heart mutation.jpg
|plaatje5= Blühende Kartoffel.JPG
|plaatje6= Potato leaves.jpg
|divers= 
|familie= Nachtschade
|latijn= Solanaceae
|geslacht= Nachtschade
|soort= Solanum tuberosum
|nlnaam= aardappel
|geschikt= 
|roodlijst= 
|beschermd= 
|wortel= 
|stengel= 
|blad= Het blad is eirond tot omgekeerd eirond, gaaf aan de rand. Blad aan de voet scheef, afgerond of hartvormig
|groenblijvend= 
|bloei= Juli tot september.
|kleur= Wit, lila of paars
|vrucht= De bessen zijn bolvormig, glad, geelgroenachtig
|hoog= 50-100
|grond1= Zand
|compost1= veel
|kali1= geen
|grond2= Leem/Klei
|compost2= matig
|kali2= veel
|zon= 
|water= 
|goede buren= [[../Afrikaantje|Afrikaantje]], [[../Andijvie|andijvie]], [[../De moestuin#Boon|boon]], [[../De moestuin#Erwt|erwt]], [[../Hennep|hennep]], [[../Karwij|karwij]], [[../Knoflook|knoflook]], [[../De moestuin#Kool|kool]], [[../Koolrabi|koolrabi]], [[../Maïs|maïs]], [[../Mierik|mierikswortel]], [[../Oost-Indische kers|oost-indische kers]], [[../Pepermunt|pepermunt]], [[../De moestuin#Raap|raap]], [[../De moestuin#Sla|sla]], [[../Spinazie|spinazie]] en [[../De moestuin#Ui|ui]].
|slechte buren= [[../Berk|Berk]], [[../De moestuin#Bes|bes]], [[../Melde|melde]], [[../Pompoen|pompoen]], [[../Selderie|selderie]], [[../Tuinboon|tuinboon]] en [[../Zonnebloem|zonnebloem]].
|weert= 
|lokt= [[../Problemen#Aardappelziekte|aardappelziekte]], [[../Dieren#Aaltje|aaltje]], [[../Dieren#Ritnaald|ritnaald]], [[../Dieren#Coloradokever|coloradokever]].
|keuken= Behalve als voedsel wordt de aardappel ook gebruikt voor het maken van verf, brandstof, wodka en andere zetmeelhoudende producten. En kinderen kunnen er stempels mee maken.
|kookboek= Aardappel
|genees= 
|waarschuwing= De groene delen van de aardappel, die ontstaan bij slecht [[../De moestuin#Aanaarden|aanaarden]] en dus blootstelling aan licht tijdens de groei, en de bladdelen zijn giftig. Ook eventueel gevormde bessen zijn zeer giftig.
|zaaimaand= 
|zaaiomschrijf= 
|kk= 
|kt= 10
|lt= 
|zd= 10
|plantmaand= 3-5 AM
|plantomschrijf= Op lichte, warme plek laten kiemen, 5cm Ø of doorsnijden met 2 ogen. Je kan (dure) pootaardappeltjes kopen, maar voordeliger ben je uit als je bij de natuurvoedselwinkel biologische aardappelen koopt en de kleintjes uitzoekt of grote doorsnijdt. De witte spruiten kun je het best in het licht afharden, zodat ze er met poten niet afbreken. Voordeel van voor kiemen is ook dat je later in een warmere grond kunt planten, zodat de aardappel in één keer door groeit. Plant in goed losgewerkte grond waar compost doorheen gemengd is. Met de kiemen omhoog planten, niet op grond van voorgaand jaar. Poot aardappelen op plaatsen met hardnekkig onkruid (gras). Het bladerdek ontneemt licht en verstikt het onkruid. Neem vroege en late soorten om de oogst te spreiden. In het begin van de groeiperiode zou de grond tamelijk vochtig moeten zijn. Let tijdens de groeiperiode op {{Wp|phytophthora|phytophthora}}. Dit is een hardnekkige schimmelziekte (bruinzwarte vlekken op het blad). Phytophthora ontstaat tijdens natte regenachtige periodes. Bij droog en warm weer droogt de schimmel op maar hij verdwijnt niet en kan later terug komen.
|pa= 35
|ra= 50
|verzorgmaand= 5
|verzorgomschrijf= Aanaarden bij planthoogte 15 cm en daarna elke keer als de knollen dreigen bloot te komen liggen. Schuif een bergje grond op de aardappels waardoor ruggen ontstaan. Dit aanaarden kan men na 14 dagen herhalen om voldoende grond op de rug te krijgen, om het groen worden van de knol te voorkomen, ook wordt zo het onkruid mooi bestreden.
|oogstmaand= 6-10
|oogstomschrijf= Oogsten als loof is afgestorven (geel wordt) en bewaren op droge, koele plaats (kelder). Zorg dat er geen licht bij kan komen, anders gaan de aardappelen snel uitlopen. Oogst niet als het loof nog groen is wegens kans op vervellen (schil raakt beschadigd).
|vermeermaand= 9
|vermeeromschrijf= Van de beste planten de stengels te verwijderen en in grond laten narijpen. Daarna in kistjes op een koele, niet te donkere vorstvrije plaats te bewaren.
|vw= Z
}}
{{Kookboek|Aardappel|aardappelen}} 
{{Sub}}</text>
      <sha1>7jfae43jmmc7j0oeuyk2tyi10v8diqj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431910</id>
      <parentid>431905</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T16:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Versie [[Special:Diff/431905|431905]] van [[Special:Contributions/JopkeB|JopkeB]] ([[User talk:JopkeB|overleg]]) ongedaan gemaakt</comment>
      <origin>431910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4323" sha1="qxn18zxxdamh3g6im5mpsx30d8w2fb6" xml:space="preserve">__NOEDITSECTION__
{{Index Leer jezelf ecologisch tuinieren|Afbeelding=Aardappel_%28Solanum_tuberosum%29_Nicola.jpg}}
{{Tuinkalender-Tabelkop
|
|plaatje1= 234 Solanum tuberosum L.jpg
|plaatje2= Aardappel_bloeiend_Fresco.jpg
|plaatje3= Potato_beetle_larvae.jpg
|plaatje4= Potato heart mutation.jpg
|plaatje5= Blühende Kartoffel.JPG
|plaatje6= Potato leaves.jpg
|divers= 
|familie= Nachtschade
|latijn= Solanaceae
|geslacht= Nachtschade
|soort= Solanum tuberosum
|nlnaam= aardappel
|geschikt= 
|roodlijst= 
|beschermd= 
|wortel= 
|stengel= 
|blad= Het blad is eirond tot omgekeerd eirond, gaaf aan de rand. Blad aan de voet scheef, afgerond of hartvormig
|groenblijvend= 
|bloei= Juli tot september.
|kleur= Wit, lila of paars
|vrucht= De bessen zijn bolvormig, glad, geelgroenachtig
|hoog= 50-100
|grond1= Zand
|compost1= veel
|kali1= geen
|grond2= Leem/Klei
|compost2= matig
|kali2= veel
|zon= 
|water= 
|goede buren= [[../Afrikaantje|Afrikaantje]], [[../Andijvie|andijvie]], [[../De moestuin#Boon|boon]], [[../De moestuin#Erwt|erwt]], [[../Hennep|hennep]], [[../Karwij|karwij]], [[../Knoflook|knoflook]], [[../De moestuin#Kool|kool]], [[../Koolrabi|koolrabi]], [[../Maïs|maïs]], [[../Mierik|mierikswortel]], [[../Oost-Indische kers|oost-indische kers]], [[../Pepermunt|pepermunt]], [[../De moestuin#Raap|raap]], [[../De moestuin#Sla|sla]], [[../Spinazie|spinazie]] en [[../De moestuin#Ui|ui]].
|slechte buren= [[../Berk|Berk]], [[../De moestuin#Bes|bes]], [[../Melde|melde]], [[../Pompoen|pompoen]], [[../Selderie|selderie]], [[../Tuinboon|tuinboon]] en [[../Zonnebloem|zonnebloem]].
|weert= 
|lokt= [[../Problemen#Aardappelziekte|aardappelziekte]], [[../Dieren#Aaltje|aaltje]], [[../Dieren#Ritnaald|ritnaald]], [[../Dieren#Coloradokever|coloradokever]].
|keuken= Behalve als voedsel wordt de aardappel ook gebruikt voor het maken van verf, brandstof, wodka en andere zetmeelhoudende producten. En kinderen kunnen er stempels mee maken.
|kookboek= Aardappel
|genees= 
|waarschuwing= De groene delen van de aardappel, die ontstaan bij slecht [[../De moestuin#Aanaarden|aanaarden]] en dus blootstelling aan licht tijdens de groei, en de bladdelen zijn giftig. Ook eventueel gevormde bessen zijn zeer giftig.
|zaaimaand= 
|zaaiomschrijf= 
|kk= 
|kt= 10
|lt= 
|zd= 10
|plantmaand= 3-5 AM
|plantomschrijf= Op lichte, warme plek laten kiemen, 5cm Ø of doorsnijden met 2 ogen. Je kan (dure) pootaardappeltjes kopen, maar voordeliger ben je uit als je bij de natuurvoedselwinkel biologische aardappelen koopt en de kleintjes uitzoekt of grote doorsnijdt. De witte spruiten kun je het best in het licht afharden, zodat ze er met poten niet afbreken. Voordeel van voor kiemen is ook dat je later in een warmere grond kunt planten, zodat de aardappel in één keer door groeit. Plant in goed losgewerkte grond waar compost doorheen gemengd is. Met de kiemen omhoog planten, niet op grond van voorgaand jaar. Poot aardappelen op plaatsen met hardnekkig onkruid (gras). Het bladerdek ontneemt licht en verstikt het onkruid. Neem vroege en late soorten om de oogst te spreiden. In het begin van de groeiperiode zou de grond tamelijk vochtig moeten zijn. Let tijdens de groeiperiode op {{Wp|phytophthora|phytophthora}}. Dit is een hardnekkige schimmelziekte (bruinzwarte vlekken op het blad). Phytophthora ontstaat tijdens natte regenachtige periodes. Bij droog en warm weer droogt de schimmel op maar hij verdwijnt niet en kan later terug komen.
|pa= 35
|ra= 50
|verzorgmaand= 5
|verzorgomschrijf= Aanaarden bij planthoogte 15 cm en daarna elke keer als de knollen dreigen bloot te komen liggen. Schuif een bergje grond op de aardappels waardoor ruggen ontstaan. Dit aanaarden kan men na 14 dagen herhalen om voldoende grond op de rug te krijgen, om het groen worden van de knol te voorkomen, ook wordt zo het onkruid mooi bestreden.
|oogstmaand= 6-10
|oogstomschrijf= Oogsten als loof is afgestorven (geel wordt) en bewaren op droge, koele plaats (kelder). Zorg dat er geen licht bij kan komen, anders gaan de aardappelen snel uitlopen. Oogst niet als het loof nog groen is wegens kans op vervellen (schil raakt beschadigd).
|vermeermaand= 9
|vermeeromschrijf= Van de beste planten de stengels te verwijderen en in grond laten narijpen. Daarna in kistjes op een koele, niet te donkere vorstvrije plaats te bewaren.
|vw= Z
}}
{{Sub}}</text>
      <sha1>qxn18zxxdamh3g6im5mpsx30d8w2fb6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Leer jezelf ecologisch tuinieren/Aardbeispinazie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16319</id>
    <revision>
      <id>431911</id>
      <parentid>428550</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T16:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Rode aardbeispinazie</comment>
      <origin>431911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1903" sha1="5xq988qkpoqs98ycywobxvywywfeel0" xml:space="preserve">__NOEDITSECTION__
{{Index Leer jezelf ecologisch tuinieren|Afbeelding=Chenopodium capitatum Strawberry Blite 2048px.jpg}}
{{Tuinkalender-Tabelkop
|
|plaatje1= Illustration_Blitum_capitatum0.jpg
|plaatje2= Chenopodiumfoliosum.jpg
|plaatje3= Chenopodium foliosum.JPG
|plaatje4= Chenopodium foliosum Enfoque 2010-7-17 JardinBotanicoHoyadePedraza.jpg
|plaatje5= Chenopodium foliosum 01.JPG
|divers= Ook wel: rode aardbeispinazie. Vanwege het decoratieve uiterlijk worden deze soorten weer meer toepast.
|familie= Amaranten
|latijn= Amaranthaceae
|geslacht= Ganzenvoet
|soort= Chenopodium foliosum
|geschikt= Groente.
|roodlijst= 
|beschermd= 
|wortel= 
|stengel= 
|blad= Het blad is bochtig ingesneden met lange afstaande tanden. De kleur is lichtgroen. Aanvankelijk vormt de plant een rozet waaruit later verschillende stengels groeien.
|groenblijvend= 
|bloei= Juni tot augustus.
|kleur= Rozerood.
|vrucht= Rode schijnvruchten, die aan aardbeien doen denken.
|hoog= 15-60
|grond1= Kalkrijk
|compost1= 
|kali1= 
|grond2= 
|compost2=
|kali2= 
|zon= &lt;span style=&quot;font-size: x-large; color:yellow;&quot;&gt;●&lt;/span&gt;  - &amp;#9681;
|water= &lt;span style=&quot;font-size: large; font-size:small; color:blue;&quot;&gt;&amp;#8764;&lt;/span&gt;
|goede buren= 
|slechte buren= 
|weert= 
|lokt= 
|keuken= In Nederland is de aardbeispinazie in cultuur geweest, waarbij de plant op dezelfde manier bereid werd als spinazie. De bladeren hebben een hazelnotensmaak en kunnen zowel gekookt als rauw geconsumeerd worden. Ook de vruchtjes zijn eetbaar en hebben een bietachtige smaak.
|kookboek= 
|genees= 
|waarschuwing= 
|zaaimaand= 3-7
|zaaiomschrijf= Zaaien kan verspreidt over deze maanden.
|kk= 
|kt= 
|lt= 
|zd= 2-3
|plantmaand= 
|plantomschrijf= 
|pa= 
|ra= 
|verzorgmaand= 
|verzorgomschrijf= 
|oogstmaand= ?
|oogstomschrijf= Bij aardbeispinazie moeten de bladeren van de stengel worden geplukt.
|vermeermaand= 
|vermeeromschrijf= 
|vw= Z
}}
{{Sub}}</text>
      <sha1>5xq988qkpoqs98ycywobxvywywfeel0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nederlands/Spelling</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26690</id>
    <revision>
      <id>431913</id>
      <parentid>422757</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T18:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>lf</comment>
      <origin>431913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3840" sha1="h4dug1mho59stwyh7nul7w1evdwpx34" xml:space="preserve">{{Index Nederlands}}
De spelling van het Nederlands kent drie aparte regelingen: een voor Nederland, een voor Vlaanderen en een voor Suriname.

==Nederland==
In Nederland is de spelling van het Nederlands geregeld op basis van de Spellingwet van 15 september 2005. Deze werd op 22 februari 2006 van kracht en verving daarmee de Wet voorschriften schrijfwijze Nederlandsche taal van 14 februari 1947. 

De Spellingwet geeft aan het Comité van Ministers van de Nederlandse Taalunie de bevoegdheid per ministerieel besluit de spelling van het Nederlands vast te leggen. Bovendien schrijft de wet voor dat deze spelling moet worden gevolgd ''&quot;bij de overheidsorganen, bij de uit de openbare kas bekostigde onderwijsinstellingen, alsook bij de examens waarvoor wettelijke voorschriften zijn vastgesteld.&quot;''

In het Besluit bekendmaking spellingvoorschriften 2005 zijn de spellingregels opgenomen waartoe het Comité van Ministers op 25 april 2005 heeft beslist. Dit Besluit trad op 1 augustus 2006 in werking, en verving daarmee het vorige Spellingbesluit van 19 juni 1996.

==Vlaanderen==
In Vlaanderen wordt de wettelijke basis voor de spelling gevormd door het Spellingbesluit van de Prins-Regent van 9 maart 1946 en het Besluit van de Vlaamse regering tot vaststelling van bepaalde regels van de officiële spelling en van de spraakkunst van de Nederlandse taal van 30 mei 1996 bepaalt dat de officiële spelling van het Nederlands geldt voor de overheid en het onderwijs (artikel 1). Het laatstgenoemde besluit trad in werking op 1 september 1996. Op 30 juni 2006 besloot de Vlaamse regering om, in overeenstemming met het besluit van 30 mei 1996, de spelling per 1 augustus 2006 te wijzigen conform de beslissing van het Comité van Ministers van de Nederlandse Taalunie. 

==Suriname==
De Republiek Suriname heeft nog geen wet uitgevaardigd die de spelling van de Nederlandse taal regelt. Tot Suriname in 2004 als geassocieerd lid van de Nederlandse Taalunie toetrad, werd er de spelling van 1947 gevolgd. Inmiddels heeft Suriname aangegeven de door de Taalunie in 2005 vastgelegde spelling te willen volgen. De Taalunie heeft een werkgroep Implementatie Spelling opgericht, die het adviseren over de wettelijke invoering van de nieuwe spelling en de toepassing ervan bij de overheid en in het onderwijs als taak heeft.

==Zie verder==
** [[Nederlands/Spelling/Open lettergreep|Open lettergreep]]
** [[Nederlands/Spelling/Tussen-n|Tussen-n]]
** [[Nederlands/Spelling/Paarde(n)bloemregel|Paarde(n)bloemregel]]
** [[Nederlands/Spelling/Tussen-s|Tussen-s]]
** [[Nederlands/Spelling/Trema|Trema]]
** [[Nederlands/Spelling/Accentteken|Accentteken]]
** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Koppelteken|Koppelteken]]
** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Afbreken|Afbreken]]
** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Apostrof|Weglatingsteken]]&lt;!-- allebei? --&gt;
** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Apostrof|Apostrof]]&lt;!--        allebei? --&gt;
** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Liggend streepje|Liggend streepje]]
** [[Nederlands/Spelling/Ei of ij|Ei of ij]]
** [[Nederlands/Spelling/Au of ou|Au of ou]]
** [[Nederlands/Spelling/Zij of zei|Zij of zei]]
** [[Nederlands/Spelling/Nog of noch|Nog of noch]]
** [[Nederlands/Spelling/C of k|C of k]]
** [[Nederlands/Spelling/Qu of kw|Qu of kw]]
** [[Nederlands/Spelling/Alle of allen|Alle of allen]]
** [[Nederlands/Spelling/Hoofdletter|Hoofdletter]]
** [[Nederlands/Spelling/Aardrijkskundige namen|Aardrijkskundige namen]]
** [[Nederlands/Spelling/Dieren- en plantennamen|Dieren- en plantennamen]]
** [[Nederlands/Spelling/Achternamen|Achternamen]]
** [[Nederlands/Spelling/Gebruik van spellingscorrector|Gebruik van spellingscorrector]]
** [[Nederlands/Spelling/Alternatieve spelling|Alternatieve spelling]]
** [[Nederlands/Spelling/Woorden van vreemde herkomst|Woorden van vreemde herkomst]]
{{Sub}}</text>
      <sha1>h4dug1mho59stwyh7nul7w1evdwpx34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schilderen/Acrylverftechnieken</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33831</id>
    <revision>
      <id>431921</id>
      <parentid>431601</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T21:30:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>lf</comment>
      <origin>431921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7050" sha1="332juzzie9lt5n08jdfx8mick71tm0i" xml:space="preserve">Dit hoofdstuk gaat over de acrylverftechnieken. Vooral de verschillen met [[Schilderen/Olieverftechnieken|olieverftechnieken]] komen aan de orde. Acrylverf is populair. De verf is vaak goedkoper dan olieverf want het is makkelijker om mee te werken en het kan verdund worden met water. Olieverf is door gebruik van oplosmiddelen schadelijk voor de gezondheid, acrylverf heeft dat nadeel niet. 

Acrylverf kan op verschillende manieren worden aangebracht. Er is geen &quot;juiste&quot; manier. Je kan met acryl vrijwel overal op schilderen, zeker op doek, paneel of papier, maar het is toch goed je ondergrond voor te behandelen met {{Wp|gesso (krijt)|gesso}}.

{{Schildervoorbeeld2|File:Acryl-FRBÜ-1.jpg|File:Angelesypalomas.jpg|Fractals door Tagesfleiss|Rapsodie van de liefde in roze en blauw door Patricio2008|Twee acrylschilderijen waarin vooral de frisse kleuren opvallen}}

== Verdunnen ==
Er zijn relatief weinig regels als het gaat om het schilderen met acrylverf, maar een belangrijke regel is om de verf niet al te veel te mengen met water. Voeg bij voorkeur niet meer dan 50% water toe. Gebruik je toch meer dan 50% water of een andere verdunner, dan kan het zijn dat het bindmiddel waardoor de verf vast blijft kleven op de ondergrond, niet meer werkt. Hierdoor kan in een later stadium de verf loskomen en gaan afbladderen. Ook zit er in acrylverf vaak toch al weinig pigment. Nog meer verdunnen dreigt de dekkracht en kleurkracht ernstig aan te tasten. Maar op papier kan je wel werken met sterk verdunde acrylverf, zodat een soort aquarel effect wordt bereikt.

== Snel werken ==
Met acrylverf moet je snel werken, want de verf droogt snel. Dat snel werken is vooral belangrijk als je mooie zachte kleurovergangen wilt maken. Als de verf droog is, lukt het vaak niet meer om precies dezelfde tint te mengen, want acrylverf wordt altijd iets donkerder als het droogt.  Dit komt doordat het bindmiddel in de verf bij natte toestand wit is, maar transparant opdroogt. 

Als je vindt dat de verf te snel droogt, kan je een vertrager (&quot;retarder&quot;) gebruiken die je door je verf mengt. Je kan ook je verf nat houden door het verfoppervlak met een plantenspuit te bestuiven. Heb je de verf dik opgebracht, en wil je dat het snel droogt, gebruik dan een föhn.

Gebruik slechts een klein beetje verf per keer: werk alleen met de hoeveelheid verf die je echt nodig hebt. Als de verf op het palet is ingedroogd kan je die immers niet meer gebruiken.

Door het snelle drogen, kan je de verf alleen mengen op het palet. Op het doek mengen zal niet goed lukken. 

Je kunt een stay-wet palet kopen om je verf vochtig te houden. Deze paletten bestaan meestal uit vloeipapier (voor onderop) en vetvrij papier (voor bovenop). Het vloeipapier dompel je even onder in water en het vetvrije papier leg je er bovenop.

Zet je penselen zodra je ze even niet gebruikt direct in een pot met water. Maak er ook een gewoonte van om penselen na het schoonmaken goed droog te deppen. Gebruik hiervoor een schone, droge doek. Zo voorkom je dat er water langs de kwast loopt, waardoor er verfvlekken op het doek of papier terechtkomen.

&lt;!--{{Schildervoorbeeld2|File:&quot;Cadena de Cadaqués&quot;.jpg|File:Priezor 1.jpg|File:Ænder by Tulla Blomberg Ranslet.jpg|door Franciscobernalperez|	
Slovenčina door Rudolf Rabatin|Eenden door Tulla Blomberg Ranslet|Drie acrylschilderijen in wat meer gedekte kleuren}}--&gt;

{{Schildervoorbeeld2|File:&quot;Cadena de Cadaqués&quot;.jpg|File:Priezor 1.jpg|Slovenčina door Rudolf Rabatin|Eenden door Tulla Blomberg Ranslet|Twee acrylschilderijen in wat meer gedekte kleuren}}

== Dun werken (alsof het aquarel is) en glaceren ==
Door de verf sterk te verdunnen met water of met een acrylmedium kan je lagen schilderen die doorzichtig opdrogen. Hoe meer water, hoe transparanter de verf. Dat schilderen in dunne transparante lagen wordt glaceren genoemd. Als je de verf dun op de witte ondergrond aanbrengt, krijg je een verflaag die op aquarel lijkt. Echter, terwijl je met aquarelverf een eerdere laag weer kan oplossen, is dat met acryl niet mogelijk. Zelfs de dunste laag is definitief.

== Laag over laag==
Net als bij olieverf kan je lagen over elkaar heen aanbrengen. Bij olieverf staat op de tubes de mate van dekking. Acrylverf is nooit volledig dekkend. Daarom vergt het licht over donker schilderen dikkere lagen verf dan bij een dekkende olieverf. 

Als je wilt glaceren met acrylverf is dat wel mogelijk (glaceren is typisch iets voor olieverf)  en dit zal het beste lukken door het gebruik van acrylmedium.

== Nat-in-nat ==
Maak voor nat-in-nat werken je doek eerst vochtig met een spons met water. Schilder de kleuren over en in elkaar met een brede kwast. Maak het niet al te nat, voorkom dat de verf gaat druipen.

== Met onverdunde verf ==
Door met onverdunde verf te schilderen krijg je mooie heldere kleuren. De randen worden scherp. Als het droog is kan je met een andere kleur dun over de droge laag heen schilderen, en de onderlaag dan lichter of donkerder maken. 

== Droge kwast ==
Met het gebruik van een droge kwast kan je overgangen maken, het effect lijkt dan op een tekening van pastelkrijt. Gebruik een harde varkensharen kwast, die je slechts weinig in de verf doopt en dep hem eventueel ook nog af met een doek. Schraap vervolgens met de kwast over het werk.

== Paletmes, bankpasje of karton ==
Schilder met een paletmes brede vlakken. Maar je kan ook een oud bankpasje gebruiken, of een stuk karton. Als het karton gerafeld is krijg je interessante structuren. 

== Textuur ==
Je kan textuur in je schilderij krijgen door een medium te gebruiken, of door de verf te mengen met bijvoorbeeld grof zand of kleine steentjes. Er zijn ook dikke pasta's te koop (modelleerpasta) die je door de verf kan mengen om dikkere structuren te krijgen. Het werken met zulke dikkere structuren noemen we impasto werken. Door gebruik van deze textuurpasta's wordt de kleur iets gedempt na het drogen; de kleuren kunnen weer glanzender worden gemaakt door er een laag vernis overheen aan te brengen. Ook allerlei andere materialen kan je gebruiken om textuur aan te brengen, zoals stro, stukjes touw, zaagsel, houtsnippers, papieren tissues, etc.

Tenslotte kan je ook gel op je doek aanbrengen en daar allerlei voorwerpen in drukken, die je vervolgens weer beschildert.

{{Schildervoorbeeld2|File:CarlaVandenBerg-Fish.jpg|File:Willy Bosschem009.jpg|File:43005assemblage.jpg|Vis, door Carla van den Berg|Antarctica, Polyester &amp; acryl op doek, door {{Wp|Willy Bosschem|Willy Bosschem}}|Assemblage door Adelaaaa|Drie voorbeelden waarin acryl is gebruikt in combinatie met andere materialen om structuur en textuur te krijgen}}

==Schoonmaken==
Als je knoeit met acrylverf, wees er dan snel bij om het op te ruimen. De verf droogt snel, en zeker uit kleding krijg je het vrijwel niet meer weg. Soms wordt gezegd dat je vlekken acrylverf als laatste redmiddel kan verwijderen door gebruik van spiritus vermengd met ammonia. Direct daarna het kledingstuk wassen. Maar voorkomen is ook hier beter dan genezen, als dat nog kan.
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>332juzzie9lt5n08jdfx8mick71tm0i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431925</id>
      <parentid>431921</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T21:38:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>typo</comment>
      <origin>431925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7050" sha1="p31zj70ib7xav83462mfs00lk189e7y" xml:space="preserve">Dit hoofdstuk gaat over de acrylverftechnieken. Vooral de verschillen met [[Schilderen/Olieverftechnieken|olieverftechnieken]] komen aan de orde. Acrylverf is populair. De verf is vaak goedkoper dan olieverf want het is makkelijker om mee te werken en het kan verdund worden met water. Olieverf is door gebruik van oplosmiddelen schadelijk voor de gezondheid, acrylverf heeft dat nadeel niet. 

Acrylverf kan op verschillende manieren worden aangebracht. Er is geen &quot;juiste&quot; manier. Je kan met acryl vrijwel overal op schilderen, zeker op doek, paneel of papier, maar het is toch goed je ondergrond voor te behandelen met {{Wp|gesso (krijt)|gesso}}.

{{Schildervoorbeeld2|File:Acryl-FRBÜ-1.jpg|File:Angelesypalomas.jpg|Fractals door Tagesfleiss|Rapsodie van de liefde in roze en blauw door Patricio2008|Twee acrylschilderijen waarin vooral de frisse kleuren opvallen}}

== Verdunnen ==
Er zijn relatief weinig regels als het gaat om het schilderen met acrylverf, maar een belangrijke regel is om de verf niet al te veel te mengen met water. Voeg bij voorkeur niet meer dan 50% water toe. Gebruik je toch meer dan 50% water of een andere verdunner, dan kan het zijn dat het bindmiddel waardoor de verf vast blijft kleven op de ondergrond, niet meer werkt. Hierdoor kan in een later stadium de verf loskomen en gaan afbladderen. Ook zit er in acrylverf vaak toch al weinig pigment. Nog meer verdunnen dreigt de dekkracht en kleurkracht ernstig aan te tasten. Maar op papier kan je wel werken met sterk verdunde acrylverf, zodat een soort aquarel effect wordt bereikt.

== Snel werken ==
Met acrylverf moet je snel werken, want de verf droogt snel. Dat snel werken is vooral belangrijk als je mooie zachte kleurovergangen wilt maken. Als de verf droog is, lukt het vaak niet meer om precies dezelfde tint te mengen, want acrylverf wordt altijd iets donkerder als het droogt.  Dit komt doordat het bindmiddel in de verf bij natte toestand wit is, maar transparant opdroogt. 

Als je vindt dat de verf te snel droogt, kan je een vertrager (&quot;retarder&quot;) gebruiken die je door je verf mengt. Je kan ook je verf nat houden door het verfoppervlak met een plantenspuit te bestuiven. Heb je de verf dik opgebracht, en wil je dat het snel droogt, gebruik dan een föhn.

Gebruik slechts een klein beetje verf per keer: werk alleen met de hoeveelheid verf die je echt nodig hebt. Als de verf op het palet is ingedroogd kan je die immers niet meer gebruiken.

Door het snelle drogen, kan je de verf alleen mengen op het palet. Op het doek mengen zal niet goed lukken. 

Je kunt een stay-wet palet kopen om je verf vochtig te houden. Deze paletten bestaan meestal uit vloeipapier (voor onderop) en vetvrij papier (voor bovenop). Het vloeipapier dompel je even onder in water en het vetvrije papier leg je er bovenop.

Zet je penselen zodra je ze even niet gebruikt direct in een pot met water. Maak er ook een gewoonte van om penselen na het schoonmaken goed droog te deppen. Gebruik hiervoor een schone, droge doek. Zo voorkom je dat er water langs de kwast loopt, waardoor er verfvlekken op het doek of papier terechtkomen.

&lt;!--{{Schildervoorbeeld2|File:&quot;Cadena de Cadaqués&quot;.jpg|File:Priezor 1.jpg|File:Ænder by Tulla Blomberg Ranslet.jpg|door Franciscobernalperez|	
Slovenčina door Rudolf Rabatin|Eenden door Tulla Blomberg Ranslet|Drie acrylschilderijen in wat meer gedekte kleuren}}--&gt;

{{Schildervoorbeeld2|File:&quot;Cadena de Cadaqués&quot;.jpg|File:Priezor 1.jpg|Slovenčina door Rudolf Rabatin|Eenden door Tulla Blomberg Ranslet|Twee acrylschilderijen in wat meer gedekte kleuren}}

== Dun werken (alsof het aquarel is) en glaceren ==
Door de verf sterk te verdunnen met water of met een acrylmedium kan je lagen schilderen die doorzichtig opdrogen. Hoe meer water, hoe transparanter de verf. Dat schilderen in dunne transparante lagen wordt glaceren genoemd. Als je de verf dun op de witte ondergrond aanbrengt, krijg je een verflaag die op aquarel lijkt. Echter, terwijl je met aquarelverf een eerdere laag weer kan oplossen, is dat met acryl niet mogelijk. Zelfs de dunste laag is definitief.

== Laag over laag==
Net als bij olieverf kan je lagen over elkaar heen aanbrengen. Bij olieverf staat op de tubes de mate van dekking. Acrylverf is nooit volledig dekkend. Daarom vergt het licht over donker schilderen dikkere lagen verf dan bij een dekkende olieverf. 

Als je wilt glaceren met acrylverf is dat wel mogelijk (glaceren is typisch iets voor olieverf)  en dit zal het beste lukken door het gebruik van acrylmedium.

== Nat-in-nat ==
Maak voor nat-in-nat werken je doek eerst vochtig met een spons met water. Schilder de kleuren over en in elkaar met een brede kwast. Maak het niet al te nat, voorkom dat de verf gaat druipen.

== Met onverdunde verf ==
Door met onverdunde verf te schilderen krijg je mooie heldere kleuren. De randen worden scherp. Als het droog is kan je met een andere kleur dun over de droge laag heen schilderen, en de onderlaag dan lichter of donkerder maken. 

== Droge kwast ==
Met het gebruik van een droge kwast kan je overgangen maken, het effect lijkt dan op een tekening van pastelkrijt. Gebruik een harde varkensharen kwast, die je slechts weinig in de verf doopt en dep hem eventueel ook nog af met een doek. Schraap vervolgens met de kwast over het werk.

== Paletmes, bankpasje of karton ==
Schilder met een paletmes brede vlakken. Maar je kan ook een oud bankpasje gebruiken, of een stuk karton. Als het karton gerafeld is krijg je interessante structuren. 

== Textuur ==
Je kan textuur in je schilderij krijgen door een medium te gebruiken, of door de verf te mengen met bijvoorbeeld grof zand of kleine steentjes. Er zijn ook dikke pasta's te koop (modelleerpasta) die je door de verf kan mengen om dikkere structuren te krijgen. Het werken met zulke dikkere structuren noemen we impasto werken. Door gebruik van deze textuurpasta's wordt de kleur iets gedempt na het drogen; de kleuren kunnen weer glanzender worden gemaakt door er een laag vernis overheen aan te brengen. Ook allerlei andere materialen kan je gebruiken om textuur aan te brengen, zoals stro, stukjes touw, zaagsel, houtsnippers, papieren tissues, etc.

Tenslotte kan je ook gel op je doek aanbrengen en daar allerlei voorwerpen in drukken, die je vervolgens weer beschildert.

{{Schildervoorbeeld3|File:CarlaVandenBerg-Fish.jpg|File:Willy Bosschem009.jpg|File:43005assemblage.jpg|Vis, door Carla van den Berg|Antarctica, Polyester &amp; acryl op doek, door {{Wp|Willy Bosschem|Willy Bosschem}}|Assemblage door Adelaaaa|Drie voorbeelden waarin acryl is gebruikt in combinatie met andere materialen om structuur en textuur te krijgen}}

==Schoonmaken==
Als je knoeit met acrylverf, wees er dan snel bij om het op te ruimen. De verf droogt snel, en zeker uit kleding krijg je het vrijwel niet meer weg. Soms wordt gezegd dat je vlekken acrylverf als laatste redmiddel kan verwijderen door gebruik van spiritus vermengd met ammonia. Direct daarna het kledingstuk wassen. Maar voorkomen is ook hier beter dan genezen, als dat nog kan.
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>p31zj70ib7xav83462mfs00lk189e7y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schilderen/Schaduw</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33832</id>
    <revision>
      <id>431922</id>
      <parentid>426046</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T21:32:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>lf</comment>
      <origin>431922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8925" sha1="1oc958kukizd12o495wktha4loydi5v" xml:space="preserve">Wat is een schilderij zonder schaduw? Licht is belangrijk in je schilderij, maar schaduw misschien wel belangrijker. Zonder schaduwen geen driedimensionale vormen. Zonder schaduw in je landschap is er geen structuur. Zonder schaduw is er geen diepte.

Wil je als beginnend schilder de schaduw onder de knie krijgen, dan is dat vooral een kwestie van heel veel kijken. Er zijn twee soorten schaduwen: 
* De slagschaduw die een voorwerp werpt op andere voorwerpen, op de grond, op een muur etc. 
* Elk voorwerp (tenzij van voren door licht beschenen en afgebeeld) heeft een schaduwzijde, het gedeelte dat niet aan direct licht wordt blootgesteld. Deze schaduw is van groot belang om de vorm van het voorwerp weer te kunnen geven. Zonder eigen schaduw wordt het voorwerp plat.   

==Slagschaduw ==
===De diepte van schaduw===
Schaduwen zijn vrijwel nooit volledig zwart. De schaduwen zijn het diepste als het licht afkomstig is vanaf één puntvormige bron, bijvoorbeeld de zon of een kaars. 

{{Schildervoorbeeld2|File:David Teniers der Juengere - Das Katzenkonzert.jpg|File:Anton von Werner,_Kapitulations-Verhandlungen von Sedan_(19._Jhdt.).jpg|{{Wp|David Teniers II|David Teniers II}}, 17e eeuw|
{{Wp|Anton von Werner|Anton von Werner}}, 19e eeuw|
In het linker schilderij is de schaduw onder de tafel tamelijk zacht. Wellicht is het bewolkt weer buiten, of hangt er vitrage voor de ramen. In het rechter schilderij, waar het tafereel is verlicht door enkele lichtbronnen, is de schaduw onder de tafel zeer donker.}}

In fel zonlicht zijn de schaduwen in een landschap heel diep en bijna zwart. Op een bewolkte dag zijn de schaduwen zachter.

{{Schildervoorbeeld2|File:Willard Leroy Metcalf - Sunlight and Shadow - Google Art Project.jpg|File:Van Gogh - Olivenbäume.jpeg|{{Wp|Willard Metcalf|Willard Metcalf}} (1858–1925)&lt;br&gt;Sunlight and Shadow|{{Wp|Vincent van Gogh|Vincent van Gogh}} (1853–1890)&lt;br&gt;Olijfbomen|Op deze twee schilderijen is het verschil tussen enerzijds een zonnige dag, met zeer scherpe, donkere schaduwen, en anderzijds een bewolkte dag, met zachte, bijna niet zichtbare schaduw, heel duidelijk te zien.}}

====Kernschaduw====
Daarnaast kennen we de &quot;{{Wp|umbra|umbra}}&quot; en de &quot;{{Wp|penumbra (optica)|penumbra}}&quot;. De '''umbra''' ook kernschaduw of slagschaduw, is het donkerste, binnenste gedeelte van een eigenschaduw van een voorwerp. Het is dat gedeelte van de schaduw waar de gehele lichtbron wordt verduisterd, in tegenstelling met de penumbra waar nog een gedeelte van de lichtbron zichtbaar is. Daarom is een schaduw nooit egaal donker, maar zeker aan de randen lichter.

{{Schildervoorbeeld3|File:JH Dolph Butterfly.jpg|File:StillLifeWithASkull.jpg|File:Émile Bernard - Vase with flowers and cup - Google Art Project.jpg|
{{Wp|John Henry Dolph|John Henry Dolph}}, circa 1870|{{Wp|Philippe de Champaigne|Philippe de Champaigne}} (1602–1674)&lt;br&gt;Stilleven met schedel|{{Wp|Émile Bernard|Émile Bernard}} (1868–1941)|Drie stillevens met een schaduw. In het linker schilderij is vooral in de schaduw van de vaas het verschil tussen de umbra en penumbra duidelijk weergegeven. Het middelste schilderij toont bij de schedel alleen de kernschaduw, dat toont nogal primitief; de schaduw van de zandloper lijkt ook te klein; de schilder heeft duidelijk niet zo goed gekeken. In het rechter schilderij is de schaduw van de vaas helemaal weggelaten. Dat kan natuurlijk ook. Het resultaat is dat het schilderij weinig diepte laat zien, en dat je je als kijker op andere dingen gaat richten. Bernard heeft ervoor gekozen om het kopje wel een - egale - schaduw te geven}}

===De kleur van schaduw===
De kleur van de schaduw is meestal niet zwart of grijs. De kleur van de schaduwzijde van een voorwerp is over het algemeen een donkerder versie van de kleur van het voorwerp. Maar daarnaast kan de kleur van de schaduw beïnvloed worden door lichtreflecties van andere voorwerpen of oppervlakten. Zo kan er op een witte kan, die naast een groene appel staat, de schaduwzijde van de kan een groene waas krijgen. 

De meeste schilders gebruiken geen zwart om een schaduw te schilderen, maar mengen liever een kleur. Je kan vaak een mooie schaduw maken door wat van de complementaire kleur bij te mengen. Of in geval van laag-over-laag, een transparante laag van de complementaire kleur toe te voegen.

{{Schildervoorbeeld4|File:Asa (Michelangelo).jpg|File:Eckersberg - En matros, som tager afsked med sin pige.JPG|File:Helen McNicoll - A l'ombre de l'arbre.jpg|File:Kirchner - Nacktes Mädchen mit Zweigschatten.jpg|Michelangelo, tussen 1508 en 1512&lt;br&gt;Detail Sixtijnse kapel
|Christoffer Wilhelm Eckersberg (1783–1853)&lt;br&gt;Zeeman neemt afscheid van zijn vriendin|{{Wp|Helen Galloway McNicoll|Helen Galloway McNicoll}}, circa 1910&lt;br&gt;In de schaduw van de boom|Ernst Ludwig Kirchner (1880–1938)&lt;br&gt;Naakt meisje met schaduwen van twijgen|Michelangelo of zijn assistenten schilderden een bijna egale, grijze schaduw. Heel realistisch toont het schilderij van de matroos en zijn vriendin, de schaduw is een donkerder kleur bruin van de muur en het troittoir. De schaduw van de lamp, met het doorzichtige glas, is heel gedetailleerd en knap geschilderd. De impressionisten schilderden de schaduwen vaak blauw of paarsachtig. De expressionisten waren veel vrijer in hun kleurgebruikt. Schiele gebruikt hier groen met paars om de schaduw van takken op de huidkleur weer te geven.}}

===De grootte en vorm van de schaduw===
Als je voor de spiegel gaat staan met een lichtbron boven je hoofd, kan je zien dat de slagschaduwen erg sterk kunnen veranderen als het voorwerp - je gezicht - van stand veranderd. Door dat feit is het niet noodzakelijk om de schaduwen heel precies te schilderen. Je kan ze in je schilderij vaak wel beredeneren, als het licht van buiten het kader komt. Als de lichtbron in beeld staat, bijvoorbeeld een kaars, moet je wel preciezer zijn met de schaduwen. Maar ook dan geldt, de kaars kan flakkeren en daardoor veranderen de schaduwen.
In de buitenlucht is het wel zo dat als de zon laag staat, in de winter of bij zonsop- of ondergang, de schaduwen langer zijn dan wanneer de zon hoog aan de hemel staat.

===Schaduw construeren===
Het is mogelijk om de randen van een schaduw in je schilderij te construeren. Je trekt dan lijnen vanaf de lichtbron naar de hoeken van het voorwerp, en trekt die door naar het oppervlak waar de schaduw op valt. Dat oppervlak moet je dan ook wel met lijnen construeren, bijvoorbeeld door de diagonalen van een blok naar buiten te verlengen. Onderstaande tekeningen maken dat duidelijk. In één van de tekeningen is aangegeven hoe je de schaduw moet tekenen als de lichtbron zover weg staat dat er parallelle lichtstralen vanaf komen. Een voorbeeld is de schaduw van de zon. 

{{Schildervoorbeeld2|File:Construct a shadow from a single light source.png|File:Construct a shadow from a single light source far away like the sun.png|Construeren van de schaduw van een enkele lichtbron|Construeren van een schaduw van de zon|}}

== De schaduwzijde van een voorwerp ==

===De scherpte van de schaduw===
Ronde zachte vormen, zoals een vrucht of een gezicht, hebben zachte schaduwen, met zacht verlopende tinten. Harde voorwerpen met harde randen, zoals tafels en in de natuur voorkomende kristallen, hebben scherpe schaduwen.

{{Schildervoorbeeld4|File:Charles Haigh-Wood Storytime.jpg|File:Breakfast (Amalia Lindegren) - Nationalmuseum - 17996.tif|File:Princess Beatrix 1859.jpg|File:Mary Jane Smith - Joseph Whiting Stock.png|Charles Haigh-Wood (1856-1927)&lt;br&gt;Storytime|Amalia Lindegren (1814–1891)&lt;br&gt;Ontbijt|Franz Xaver Winterhalter (1805–1873)&lt;br&gt;Prinses Beatrix (van de UK)|Joseph Whiting Stock (1815-1855)|Vier schilderijen van meisjes met poppen. De overeenkomst is dat de schaduwzijde van het gezicht van een kind zeer zacht en rond, zeer zacht geschilderd wordt. Hetzelfde geldt voor andere delen van de huid. De schaduwzijden van de kleding, meubels, schoenen en andere voorwerpen zijn veel scherper. Kijk eens goed hoe de schilders de karakters van de meisjes doet uitkomen, door blik en houding}}

== Architectuur ==
Bij architectuur laat je met de manier van schilderen van de schaduwzijde van de bouwelementen zien wast de vorm van het bouwelement is. Zo is de schaduwzijde van een ronde pilaar anders dan van een obelisk, zoals blijkt uit de voorbeelden hieronder. De schaduwzijde van de obelisk tekent met een scherpe lijn af tegen de lichtzijden
{{Schildervoorbeeld2|File:Krüger, Andreas Ludwig - Nordansicht des Königlichen Schlosses von Potsdam - Potsdam Museum.jpg|File:Meyer, Johann Friedrich - PotsdamSchloss 1.jpg|Andreas Ludwig Krüger naar Johann Friedrich Meyer&lt;br&gt;&lt;br&gt;
Potsdam, oude markt (ingekleurde ets)|Johann Friedrich Meyer&lt;br&gt;(1728 - 1789)&lt;br&gt;
Potsdam, oude markt (olieverf)|Kijk eens naar de contrasten in deze afbeeldingen. In welke lijkt de zon te schijnen, in welke lijkt het bewolkt te zijn?}}
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>1oc958kukizd12o495wktha4loydi5v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schilderen/Vlakverdeling</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33877</id>
    <revision>
      <id>431923</id>
      <parentid>426054</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T21:33:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>lf</comment>
      <origin>431923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10322" sha1="h5muftnrr8ixqqutiyjr6qaht6luewt" xml:space="preserve">Natuurlijk kan je je vlakverdeling maken zoals je het wilt. Er zijn echter ook een aantal methodieken die je kan toepassen. Deze worden hier besproken.

==De vorm van het doek==
In elk geval bepaalt de vorm van het doek dat je voor je werk hebt uitgekozen al deels de vlakverdeling, zoals toegelicht in het wikibook  over [[Schilderen/Afmetingen_en_vormen|afmetingen en vormen]].

==Diagonale compositie==
In het algemeen bereik je met een diagonale compositie dat je schilderij beweging of snelheid laat zien. Het oog van de kijker beweegt van de ene naar de andere hoek van het schilderij. Deze compositievorm wordt zeer vaak gebruikt, vooral bij het afbeelden van mensen.

{{Schildervoorbeeld2|File:Maja desnuda (museo del Prado).jpg|File:William Henry Margetson - A Little Sea Maiden.jpg|{{Wp|Francisco de Goya|Goya}}, De naakte Maja, 1795-1800.|{{Wp|William Henry Margetson|William Henry Margetson}}, (1861–1940), een kleine zeemeermin|In deze twee voorbeelden zijn mooie naakte vrouwen afgebeeld met een diagonale compositie. Als je naar de werken kijkt, loopt je oog van de ene naar de andere hoek, zodat je het gehele schilderij in je opneemt. Hierdoor is er geen vast aandachtspunt, alle elementen op de diagonaal het schilderij zijn van belang. Bij de zeemeermin gaat het om het haar dat op het water drijft, de hand, de mond en de lichte schouder, waarbij je af en toe afwijkt naar de ogen. Bij het naakte meisje van Goya kijk je van tenen naar hoofd, waarbij je af en toe zal afwijken naar de armen en ellebogen. De navel ligt trouwens precies in het midden, op het kruispunt met de andere diagonaal. Kijk ook eens bij beide schilderijen naar de restvormen.}}

==Vlakverdeling in de vorm van een rechthoek.==
De voorwerpen staan in het midden van het schilderij, in een rechthoek opgesteld. Hiermee bereik je een vorm van rust en stabiliteit. Een vierkant kan natuurlijk ook.

{{Schildervoorbeeld2|File:Albertus Verhoesen Chickens and park vase.jpg|File:StillLifeWithASkull.jpg|{{Wp|Albertus Verhoesen|Albertus Verhoesen }} (1806-1881), kippen en een tuinvaas|{{Wp|Philippe de Champaigne|Philippe de Champaigne}} (1602–1674), stilleven, ca. 1671|Voorbeelden met de voorwerpen in een rechthoek geplaatst}}

==Driehoekige of pyramidale compositie==
De onderwerpen in het schilderij staan in een driehoek. Er is duidelijk een bovenste punt en een onderste stabiele lijn. De top van de driehoek zal de meeste aandacht van de kijker krijgen, daar staat het belangrijkste onderwerp. De driehoek kan echter ook op zijn kop staan. Denk dan bijvoorbeeld aan een schilderij van een vogel, met een breed lichaam en smalle poten.

{{Schildervoorbeeld4|File:Kitchen still life c1800.jpg|File:Ivan Vavpotič - Ruth kot plesalka.jpg|File:Domenico Ghirlandaio Madonna and Child enthroned with Saint c 1483.jpg|File:JACOPO AMIGONI BACCHUS AND ARIADNE.jpg|Schilderij van een anonieme kunstschilder,&lt;br&gt;ca. 1800|{{Wp|Ivan Vavpotič|Ivan Vavpotič}},&lt;br&gt;Danseres, 1932|{{Wp|Domenico Ghirlandaio|Domenico Ghirlandaio}} (1449–1494),&lt;br&gt;Madonna met kind omringd door heiligen|Jacopo Amigoni (1682–1752)&lt;br&gt;Bachus en Ariadne|In het linker schilderij krijgen door de driehoekige compositie de eieren bovenaan de meeste aandacht, hoewel de theedoek, door de lichte kleur, ook het oog trekt. Het tweede schilderij toont een ballerina, die door de wijde stand van de benen een driehoek laat zien. Het derde schilderij heeft een driehoekige compositie met de punt naar beneden. De punt wordt gevormd door de vaas en de ruitvorm van het tapijt. In het laatste schilderij rechts vormen 3 figuren een driehoek met de punt naar boven.}}

==Cirkelvormige of ovale compositie==
De voorwerpen staan, al dan niet met hun uitsteeksels (zoals de armen of benen van mensen) in een cirkelvormige of ovale groep. 

{{Schildervoorbeeld2|File:Willem Witsen - Pink Roses in a Vase.jpg|File:Van Ruisdael, Jacob - Landscape with a Church - Google Art Project.jpg|{{Wp|Willem Witsen|Willem Witsen}}, Roze rozen in een vaas, circa 1920|{{Wp|Jacob van Ruysdael|Jacob van Ruysdael}}, Landschap met kerk, rond 1640|Voorbeelden van cirkelvormige of ovale composities. De rozen staan gerangschikt in een ruwe cirkel. In het landschap zorgen de bomen, de lucht en de donkere bodem voor een ovale vorm, waardoor je de kerk in het midden ziet staan}}

==Centrale compositie==
Het onderwerp staat in het midden, in tegenstelling tot een decentrale compositie, waar de onderwerpen aan de rand staan.

{{Schildervoorbeeld3|File:Alarma-JPT.jpg|File:Girl with a Pearl Earring.jpg|File:Redon.coquille.jpg|Alfacentauro, Alarm, voor 2008|{{Wp|Johannes Vermeer|Johannes Vermeer}}, Meisje met oorbel, ca. 1665|{{Wp|Odillon Redon|Odillon Redon}}, schelp, 1912|Voorbeelden van een centrale compositie. De nadruk ligt volledig op het onderwerp dat wordt afgebeeld}}

{{Schildervoorbeeld2|File:The four elements with scenes from the Creation beyond in Color by Hendrick de Clerck and Denis van Alsloot 1.jpg|File:Room Corner with Curiosities (c 1712) Jan van der Heyden.jpg|{{Wp|Hendrick de Clerck|Hendrick de Clerck}}, (1560/1570–1630) en&lt;br&gt;{{Wp|Denis van Alsloot|Denis van Alsloot}} (circa 1570–circa 1626),&lt;br&gt;Paradijs, ca. 1607|{{Wp|Jan van der Heyden|Jan van der Heyden}}, hoek van een kamer met curiosa, ca. 1607|Voorbeeelden van een sterk verspreide compositie, waardoor het oog over het gehele schilderij blijft dwalen, zonder door de schilder opgelegde richting}}.

==Symmetrische compositie==
Symmetrie is het plaatsen van de elementen in je schilderij zodat er een symmetrisch geheel ontstaat. Hoewel heel veel van wat we om ons heen zien symmetrisch is, zoals het menselijk lichaam, talloze gebouwen, bomen, vlakke landschappen zoals we dat in Nederland kennen, worden in schilderijen zelden symmetrische afbeeldingen gemaakt. Het is goed om te weten dat een perfect symmetrisch schilderij weinig spanning vertoont en daardoor snel saai is.

{{Schildervoorbeeld3|File:Sahebgheraniye Hozkhane.jpg|File:Yepes-1642-frutero delft-prado.jpg|File:Brooklyn Museum - Sunset at Sea - Thomas Moran - overall.jpg|Een schilderij uit 1883, Iran|Tomás Yepes, Stilleven in een Delftsblauwe schaal, 1642|{{Wp|Thomas Moran|Thomas Moran}}, Zonsondergang op zee, 1906|Het interieur van het Iraanse paleis is perfect symmetrisch, met uitzondering van de lichtval. Dit verschil tussen links en rechts maakt het schilderij toch spannend.&lt;br&gt;De bloemstukken zijn naar de mening van de schrijver een voorbeeld van een heel saai werk door de vrijwel perfecte symmetrie&lt;br&gt;Het schilderij van de zonsondergang op zee is, al staat de zon in het midden, door de golven en de wolken toch niet geheel symmetrisch geworden. Bij de meeste schilderijen van een zonsondergang staat de zon buiten het midden.}}

==Verspreide compositie==
Alle voorwerpen staan verspreid, er is geen richting of voorkeur te vinden. Het resultaat is vooral decoratief; dit is waarschijnlijk de reden dat deze compositievorm niet veel in de schilderkunst voorkomt. Het komt wel vaak voor op andere vormen, in behang, gordijnen, pakpapier etc.

{{Schildervoorbeeld2|File:Leo Gestel Olijfgaard Mallorca 1914.jpg|File:H.Hirschfelder-Stüve Stillleben.jpg|{{Wp|Leo Gestel|Leo Gestel}}, Olijfgaard Mallorca, 1914|{{Wp|Hella Hirschfelder-Stüve|Hella Hirschfelder-Stüve}}, Stilleven met zonnebloemen, 1958|Voorbeelden van een verspreide compositie. Er is weinig diepte in deze twee schilderijen, het gaat de schilder waarschijnlijk alleen om het ritme en de kleurindruk.}}

==Compositie op een raster==
Dit wil zeggen dat de voorwerpen regelmatig over het doek worden verspreid. Deze vorm leent zich vooral voor het afbeelden van verzamelingen.

{{Schildervoorbeeld2|File:Giuseppe Maria Crespi - Bookshelves - WGA05755.jpg|File:Alexandre-Isidore Leroy De Barde - Selection of Shells Arranged on Shelves - WGA12903.jpg|{{Wp|Giuseppe Crespi|Giuseppe Crespi}}, Boekenplanken, circa 1725|{{Wp|Alexandre-Isidore Leroy|Alexandre-Isidore Leroy}} (1777–1828), Schelpen op planken|Schilderijen met de voorwerpen regelmatig verdeeld}}

==Herhaling in je compositie==
Voorwerpen worden herhaald, op verschillende afstand van elkaar, in verschillende kleuren, etc.

{{Schildervoorbeeld2|File:Pieter de Hooch - Cardplayers in a Sunlit Room.jpg|File:Piet Mondriaan - Paysage 1.jpg|{{Wp|Pieter de Hooch|Pieter de Hooch}}, De kaartspelers, 1658|{{Wp|Piet Mondriaan|Piet Mondriaan}}, Bomen aan het Gein bij opkomende maan, 1907|Pieter de Hooch was geïnteresseerd in herhaling. Dat is niet alleen te zien in de tegels, maar ook in het raam met kleine ruitjes, het raster tussen de stoelpoten, de planken van de deur. Zelfs de doorkijkjes herhalen zich, evenals de diverse figuren met hun hoofddeksels. Zijn naamgenoot Piet Mondriaan interesseerde zich al vroeg voor herhaling en patronen, hier te zien bij de zich herhalende bomen, tevens weerspiegeld in het water.}}

==De derden-regel==
Ten slotte voor zover bekend een vrij moderne manier om een interessante compositie te krijgen. Deze techniek wordt vooral in de fotografie toegepast, bijvoorbeeld bij een portret, maar ook wel in de schilderkunst. Bij de derden-regel legt de schilder de punten waarvan hij wil dat de aandacht ernaartoe gaat op een derde afstand van elke zijde. Hij verdeelt het schilderij tevens in 9 vlakken.

{{Schildervoorbeeld2|File:Photo 3x3.svg|File:Photo 3x3 portrait.svg|Liggend formaat|Staand formaat|De derden-regel op liggend en staand formaat. De blauwe stippen geven de plaats van de aandachtspunten aan. De rode lijnen geven aan hoe het schilderij als het ware in negen vakken wordt verdeeld.}}

{{Schildervoorbeeld2|File:Mädchen am Strand.jpg|File:Rule of thirds applied on Mädchen am Strand.jpg|Schilderij van Max Nonnenbruch uit 1920|Hetzelfde schilderij met de lijnen en punten van de derden-regel|Hoewel je natuurlijk nooit kan weten hoe een schilder tot het eindresultaat is gekomen, lijkt het waarschijnlijk dat de schilder van dit meisje op het strand de derden-regel bij de opzet heeft gebruikt. De voorkant van het meisje ligt op ongeveer 1/3 gerekend vanaf de linkerkant. De horizon ligt op precies 1/3 van de bovenkant van het schilderij. Daardoor zijn de aandachtspunten van het schilderij vooral de borsten en de knie. Naar het afgewende hoofd gaat je aandacht minder snel, daar moet je je echt toe dwingen.}}
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>h5muftnrr8ixqqutiyjr6qaht6luewt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schilderen/Mensen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>35099</id>
    <revision>
      <id>431924</id>
      <parentid>426050</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T21:35:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>lf</comment>
      <origin>431924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15580" sha1="1jzhqyg2s6eofk6n5mjbngz98b55jpu" xml:space="preserve">Het schilderen van mensen is volgens velen een van de moeilijkste opgaven uit de schilderkunst. Dit komt doordat wij, als mens, de vorm van andere mensen zo goed kennen. Een foutje is daardoor al gauw heel storend, tenzij je ervoor kiest om opzettelijk een gestileerde afbeelding te maken. 

{{Schildervoorbeeld3|File:Peter Paul Rubens - Portrait of Nicolas de Respaigne - WGA20361.jpg|File:Krijgsman met lans en schild. Rijksmuseum SK-A-651.jpeg|File:Theo van Doesburg Dancers 1916.jpg|{{Wp|Peter Paul Rubens|Rubens}}, 1616-1618,&lt;br&gt;Nicolas de Respaigne|{{Wp|Joannes Echarius Carolus Alberti|Joannes Echarius Carolus Alberti}}, 1808,&lt;br&gt;krijgsman met lans en schild|{{Wp|Theo van Doesburg|Theo van Doesburg}}, 1916,&lt;br&gt;dansers|Drie schilderijen met een staande man als onderwerp, geschilderd over een periode van 300 jaar. De mogelijkheden voor het schilderen van mensen zijn onbegrensd, zowel in stijl, als in houding, kleur, etc.}}
In dit hoofdstuk komt aan de orde:
*Schilderen naar model
*De verhoudingen
*Het weergeven van huidkleur
*Het verkort weergeven van benen of armen
*Voeten en handen
*Het verschil tussen vrouwen en mannen
*Het verschil tussen volwassenen en kinderen
*De gelijkenis
*Kleding

N.B. Dit alles is in deze versie van het boek opgeschreven met westerse mensen als onderwerp. Mensen met andere afkomst hebben soms geheel andere verhoudingen, huidskleur, houdingen etc.

==Schilderen naar model==
Schilderen naar een model, zittend, liggend of staan, verdient verreweg de voorkeur. Maar wie wel eens model heeft gezeten weet dat het langdurig dezelfde positie houden zeer vermoeiend en zelfs pijnlijk is. Daarom zal het beter zijn om je model af en toe te vragen om kort te poseren, en in die houding een foto te maken, zodat je verder kan werken aan je schilderij zonder het model. Een foto kan echter de werkelijkheid niet benaderen. Een foto is een momentopname, terwijl in de werkelijkheid de uitdrukking en houding van je model altijd enigszins zal variëren. Dat maakt het enerzijds lastig, maar anderzijds kan je daarmee de meest karakteristieke elementen kiezen en benadrukken. 

{{Schildervoorbeeld3|File:Arnold van Houbraken (kopie naar) - De schilder en zijn model 1690.jpg|File:Pre-Raphaelite.jpg|File:Dijon fine arts museum mg 1642.jpg|{{Wp|Arnold van Houbraken|Arnold van Houbraken}}, kopie&lt;br&gt;De schilder en zijn model|{{Wp|Henry O'Neil|Henry O'Neil}}, 1857,&lt;br&gt;Satirisch schilderij met als titel &quot;The {{Wp|Prerafaëlieten|Pre-Raphaelite}}&quot;|{{Wp|Charles Alphonse du Fresnoy|Charles Alphonse du Fresnoy}}, circa 1650&lt;br&gt;Allegorie van de schilderkunst|Drie voorbeelden van schilderijen met schilders die hun model schilderen. Het rechter schilderij geeft de optimale positie van het model, het doek en de schilder weer. Je werkt het makkelijkst als je, kijkend langs je doek, het model goed kan zien. Hier gebruikt de kunstenares (in feite een allegorie van de schilder) een schildersok. In het linker schilderij gaat het eerder om het aardige beeld van de oude mannen die, onder het mom van schilderen, ongeremd kijken naar een mooie, blote, jonge vrouw. Het rechter schilderij is van een schilder die kritiek heeft op de manier van schilderen van een andere stroming; hij laat zien hoe nep het werk van de Prerafaëlieten was. Het koppel dat wordt nageschilderd zit gewoon in zijn atelier, terwijl ze op het schilderij in een arcadisch landschap te zien zullen zijn.}}

==De verhoudingen==
Een handig hulpmiddel bij het tekenen van een mens is het lichaam in acht delen te verdelen, zoals geïllustreerd in de figuur hieronder:

[[Bestand:Human body proportions2.jpg|thumb|center|500px|Menselijke verhoudingen]]

Hieruit blijkt globaal het volgende:
*De lengte van het hoofd is 1/8ste van het totale lichaam, dat wil zeggen, het hoofd past zeven maal in de rest van het lichaam.
*Het breedste deel van de heup zit halverwege het lichaam
*De knieën zitten halverwege de benen
*De handen zijn in gestrekte positie vrijwel even groot als het gezicht (van kin tot haargrens). 
*Voeten zijn groter dan handen, en zijn meestal even groot als het hoofd.
[[Bestand:Gliederpuppe.png|thumb|Ledenpop]]
Bedenk hierbij dat de individuele verschillen groot kunnen zijn. Sommige mensen hebben een groter of juist kleiner hoofd, langere benen, of een kortere romp. Bekijk je model daarom goed.

Als hulpmiddel bij het tekenen of schilderen van een persoon kan ook een houten ledenpop goede diensten bewijzen. Deze pop kan in allerlei standen worden gezet.

==Het weergeven van huidskleur==
Dit onderwerp komt ook aan de orde in het hoofdstuk [[Schilderen/Portret#Huidskleur|Portret]].

==Het verkort weergeven van benen of armen==
Het komt voor bij het tekenen van een mens, dat het gehele lichaam, of alleen een arm of een been in &quot;verkort&quot; wordt gezien. Dit is lastig af te beelden, omdat het tegen de intuïtie ingaat. 

Je kan het je als volgt voorstellen: Stel iemand staat recht op voor je, maar valt langzaam achterover. Uiteindelijk ligt hij op de grond en kijk je tegen de voetzolen aan. Het lichaam is dan optisch heel kort geworden. Dit extreme verkort komt weinig voor in schilderijen. Hieronder een van de bekendste voorbeelden. 

[[Bestand:Mantegna Andrea Dead Christ.jpg|thumb|center|500px|{{Wp|Andrea Mantegna|Andrea Mantegna}}, de dode Christus]]

Het verkort zien van één of meerdere onderdelen van het lichaam komt echter heel vaak voor:
*Iemand zit, met de knieën naar voren. De bovenbenen zijn dan verkort.
*Iemand wijst naar voren. De arm is verkort.
*Je ziet iemand van opzij, de schouders zijn dan verkort.

Als je realistisch wilt schilderen, is het noodzakelijk dat je rekening houdt met het verkort van lichaamsdelen. Zo is de neus sterk verkort als je een gezicht van voren afbeeldt. Ook de voeten zijn verkort als je iemand frontaal afbeeldt. 

Het verkort afbeelden lukt alleen goed door heel goed te kijken. Uit je hoofd bedenken hoe een verkort lichaamsdeel eruit ziet is lastig, tenzij je het heel vaak hebt gedaan. Kijk goed naar je model en probeer uit te schakelen wat je weet over een neus, een bovenbeen of een voet, maar schilder alleen wat je ziet.

{{Schildervoorbeeld4|File:Egon Schiele - Die Dirne - 1913.jpeg|File:Alexander (The Green Dress).jpg|File:István Nagy - Side by side.jpg|File:James Tissot - Quiet.jpg|{{Wp|Egon Schiele|Egon Schiele}}, 1913,&lt;br&gt;&quot;Die Dirne&quot;|{{Wp|John White Alexander|John White Alexander}}, rond 1895&lt;br&gt;Vrouw met groene jurk|{{Wp|István Nagy|István Nagy}}, 1873–1937,&lt;br&gt;Zij aan zij|{{Wp|James Tissot|James Tissot}}, 1881,&lt;br&gt;&quot;Quiet&quot;|Van links naar rechts zie je hier: een verkorte arm, een verkorte hals (het hoofd van boven), verkorte schouders en verkorte bovenbenen}}

Wat het verkort schilderen nog extra moeilijk maakt, is dat je ook te maken hebt met de perspectivische vertekening, zie het hoofdstuk [[Schilderen/Perspectief|Perspectief]]. Als je iemand schildert die zijn hand naar voren steekt, is de hand dichterbij dan het hoofd. De hand zou je dan groter moeten afbeelden om een realistisch beeld te krijgen. 

Je kan echter ook een goed resultaat krijgen zonder het verkort te schilderen. De oude Egyptenaren leken wel een hekel aan verkort te hebben. Zij schilderden mensen altijd zó, dat er zo min mogelijk verkortingen optraden. Maar ook andere kunstenaars vermijden soms het verkort om hun doel te bereiken. 

{{Schildervoorbeeld3|File:Coffin Fragment Showing Mourning Isis - Egypt, Late Period, Dynasties 26-31, c. 664-332 BC, painted wood - Brooklyn Museum - Brooklyn, NY - DSC08778.JPG|File:The Soviet Union 1971 CPA 4024 stamp (Child on Ball (Pablo Picasso)).png|File:Godward-Sweet Dreams-1901.jpg|{{Wp|Isis (godin)|Isis}}, ca. 664-332 voor chr.&lt;br&gt;fragment van den doodskist|{{Wp|Pablo Picasso|Picasso}},&lt;br&gt;Kind op een bal|{{Wp|John William Godward|John William Godward}}, 1901&lt;br&gt;Zoete dromen|De Egyptenaren schilderden niet verkort. In het linker schilderij van Isis, is het hoofd en-profiel weergegeven, de schouders van voren, de borst van opzij, evenals de billen. Je ziet echter wel twee benen, maar de voeten zijn weer van opzij geschilderd. In de postzegel in het midden (werk van Picasso mag niet onder een vrije licentie gekopieerd worden) zie je dat Picasso de man op de voorgrond ook schildert zonder verkortingen. het hoofd is en profil, de torso recht van achteren, het been en de voet van opzij. Het is vrijwel niet mogelijk om zo te poseren, Picasso deed dat hier ongetwijfeld bewust. In het rechter schilderij heeft de kunstenaar de lange benen van de zittende vrouw toch willen laten zien. Zij heeft daardoor een onnatuurlijk positie gekregen, haar bovenbenen zijn vanaf opzij geschilderd, haar hoofd en torso zijn van voren afgebeeld}}

==Voeten en handen==
Voeten, maar vooral handen zijn lastig af te beelden, omdat ze zo ingewikkeld zijn. Oefening baart kunst, dat is het enige wat ervan te zeggen is. 

{{Schildervoorbeeld3|File:Studies of the Hands of Erasmus, by Hans Holbein the Younger.jpg|File:Leonardo da Vinci - Study of hands - WGA12812.jpg|File:Hands sketches c1600.jpg|De handen van Erasmus, door {{Wp|Hans Holbein de Jonge|Hans Holbein de Jonge}}|Studie van handen door {{Wp|Leonardo da Vinci|Leonardo da Vinci}}|Studie door een onbekende kunstenaar, rond 1600|Ook beroemde kunstenaars oefenen op het tekenen van handen door ze na te tekenen}}

{{Schildervoorbeeld3|File:PSM V24 D664 Well formed healthy foot.jpg|File:Giuseppe Passeri (attr) Fußstudien.jpg|File:Pisanello - Codex Vallardi 2281 r.jpg|Een voet van voren gezien|Studies, toegeschreven aan {{Wp|Guiseppe Passeri|Guiseppe Passeri}}|Studie van {{Wp|Pisanello|Pisanello}}|Studies van voeten}}

==Het verschil tussen vrouwen en mannen==
Vrouwen en mannen kennen veel verschillen in lichaamsbouw. Naast het bezit van een baard, borsten, piemels, andere kleding etc, zijn ook de lichaamsverhoudingen anders:
*Mannen hebben smallere heupen dan vrouwen
*Vrouwen hebben een smallere taille, en een groter verschil tussen taille en heupen.
*Mannen hebben nauwelijks een uitgesproken taille
*Vrouwen hebben ronde schouders, mannen hebben rechte schouders
*Vrouwen hebben - meestal - grotere billen, vooral van opzij gezien. Mannen hebben vaak rondere billen dan vrouwen.
*Vrouwen hebben minder uitgesproken spieren dan mannen
*Mannen hebben meestal minder onderhuids vet, waardoor het lichaam hoekiger is
*Mannen hebben ook een hoekiger gezicht dan vrouwen
*Vrouwen zijn meestal kleiner dan mannen
Dit is allemaal erg vanzelfsprekend natuurlijk, maar toch goed om te bedenken als je schilderij je niet bevalt, als de persoon die je hebt afgebeeld te mannelijk of juist te vrouwelijk lijkt, ga dan na welke eigenschap je misschien verkeerd hebt weergegeven. Aarzel dan niet om delen van je schilderij over te schilderen.

==Het verschil tussen volwassenen en kinderen==
Kinderen verschillen uiteraard van volwassenen door hun kortere lengte. Maar vooral verschillen kinderen van volwassenen doordat hun hoofd relatief veel groter is ten opzichte van het lichaam. Ook hebben zij geen heupen en taille, en de spieren zijn vrijwel niet zichtbaar, alles is gladder aan een kind dan aan een volwassen persoon. 

Met onderstaande tabel heb je een idee van de relatieve grootte van het hoofd

[[Bestand:Forma de Joaquín Sorolla y Bastida - Un día de verano en la playa.jpg|thumb|right|300px|Op dit schilderij van {{Wp|Joaquín Sorolla y Bastida|Joaquín Sorolla y Bastida}} is duidelijk het verschil te zien in grootte van het hoofd. De volwassen vrouw links achterin heeft naar verhouding het grootste hoofd, de kleine kinderen bij de branding hebben naar verhouding de grootste hoofden]]

{| class=&quot;wikitable&quot;
! Leeftijd !! Aantal malen dat&lt;br&gt;het hoofd in het lichaam past
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| Volwassen || 8
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| 15 jaar || 7,5
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| 10 jaar || 7
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| 5 jaar || 6
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| 3 jaar || 5
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| 1 jaar || 4
|}

{{Schildervoorbeeld3|File:Duccio di Buoninsegna - Madonna and Child (no. 593) - WGA06706.jpg|File:16th-century unknown painters - Virgin and Child - WGA23600.jpg|File:Anton Ebert Madonna mit Kind.jpg|{{Wp|Duccio di Buoninsegna|Duccio di Buoninsegna}}, rond 1280, tempera schilderij op hout|Onbekende 16e eeuwse schilder|{{Wp|Anton Ebert|Anton Ebert}}, 1896|Vooral in schilderijen van de Madonna met Jezus als baby is te zien dat men vaak het hoofd van de baby kleiner schilderde dan het in werkelijkheid is. De baby ziet er dan eerder uit als een kleine volwassene, dan als een werkelijke baby. In het middelste schilderij zijn de schouders wel smaller weergegeven dan in het linker schilderij. Het rechter schilderij laat de werkelijke verhoudingen zien. Op dat schilderij lijkt de kleine Jezus al ca. 2 of 3 jaar oud. Kijk ook eens naar de compositie van deze drie schilderijen, de manier waarop in dit thema de intieme situatie van moeder met kind wordt weergegeven.}}

Een aandachtspunt is dat kinderen en vooral ook jongvolwassenen vaak wat meer vet in het gezicht hebben dan oudere mensen.

== Leeftijd ==
De leeftijd van een persoon komt tot uitdrukking in het gezicht, zoals beschreven in het hoofdstuk [[Schilderen/Portret|Portret]]. Maar ook in de rest van het lichaam komt de leeftijd tot uitdrukking. Oudere mensen zijn vaak wat dikker, maar laten soms ook het verval zien in lichaamshouding, bijvoorbeeld door hangende schouders, door te staan met gebogen knieën, door een gebogen rug en dergelijke.

{{Schildervoorbeeld2|File:Mrs. Charles Montague Cooke by Charles Bartlett, 1927.jpg|File:Three Women by Umberto Boccioni, 1910.jpg|Charles W. Bartlett (1860–1940)&lt;br&gt;Portret van Anna Rice Cooke, 1927|Umberto Boccioni (1882–1916)&lt;br&gt;Drie vrouwen, 1910|De oude vrouw links toont oud, niet alleen door haar grijze haar, maar ook door haar hangende schouders, en door haar algehele lichaamshouding, die zeer veel rust en wijsheid uitstraalt. Het portret lijkt met zeer veel liefde geschilderd. Op de tafel naast haar, wellicht gekozen vanwege het contrast, een jonge god op een paard. In het rechter schilderij van drie vrouwen zijn diverse aspecten van  leeftijd te zien. Niet alleen toont de oude vrouw grijs haar, hangende schouders en is ze wat dikker, maar ze zit ook meer onderuit, terwijl de jongere vrouwen actiever zitten.}}

==De gelijkenis==
De gelijkenis komt natuurlijk vooral aan de orde bij het portret, zie het hoofdstuk [[Schilderen/Portret#Gelijkenis|Portret]], maar ook een menselijk lichaam kent een gelijkenis. Die komt tot uitdrukking in bijvoorbeeld de juiste verhoudingen, die bij een individu kunnen afwijken van het gemiddelde, maar ook de lichaamshouding is typerend voor een bepaalde persoon.

==Kleding==
Om kleding te schilderen is enig inzicht in de plooien ervan zinvol. In de voorbeelden hierboven zie je genoeg kleding afgebeeld.  

Echter, naast de plooien, is ook de glans en de mate van transparantie van de stoffen van belang. Hieronder enkele voorbeelden met verschillende stoffen in de kleding van vrouwen.

{{Schildervoorbeeld4|File:Godward-A Grecian Lovely-1909.jpg|File:CarolineRemy-Renoir.jpg|File:Paul Gauguin 099.jpg|File:Maharani Jind Kaur.jpg|{{Wp|John William Godward|John William Godward}}, 1909,&lt;br&gt;Een griekse schoonheid|{{Wp|Auguste Renoir|Auguste Renoir}},&lt;br&gt;Carolyne Remi|{{Wp|Paul Gauguin|Paul Gauguin}}, 1890,&lt;br&gt;Marie &quot;Lagadu&quot; Derrien|{{Wp|George Richmond|George Richmond}}, 1863,&lt;br&gt; portret van Jind Kaur|Van links naar rechts: transparante stof, zachte doffe wollen stof, zijdeachtig glanzende stof, katoen of linnen}}
{{Sub}}
{{Links}}</text>
      <sha1>1jzhqyg2s6eofk6n5mjbngz98b55jpu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lucas Nuelle Testsysteem</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40220</id>
    <revision>
      <id>431907</id>
      <parentid>431841</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T15:53:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>/* Inhoud */</comment>
      <origin>431907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1152" sha1="dckfwim7wnq1i57wlfwzasyr60vwevq" xml:space="preserve">{{Bi}}[[Bestand:Lucas nuelle en-us.svg|100px|right|Logo Lucas Nuelle]]
Dit wikiboek gaat over het '''Lucas Nuelle Testsysteem'''.

Het Lucas Nuelle Testsysteem is eigenlijk een '''testbank''' om het '''werkgedrag''' van wissel- en gelijkstroommotoren te '''bepalen'''. Met andere woorden, deze testbank kan dus '''verschillende variabelen''' van een motor '''bepalen'''. Verschillende voorbeelden van deze variabelen zijn:
* Koppelingskarakteristiek
* Aanloopkarakteristiek
* Spanning in functie van tijd
* Stroom in functie van tijd
* Koppel in functie van tijd
* Toerental in functie van tijd

====Werking====
De testbank bestaat eigenlijk uit een '''elektromotor''' ''({{Afk|AC}} of {{Afk|DC}})'' die '''aan''' een '''belaster''' hangt. Dankzij '''software''' kunnen we ook verschillende situaties schetsen door '''verschillende belastingen''' te gebruiken en door de elektromotor op '''verschillende &quot;manieren&quot;''' te belasten. Het is ook dankzij de software dat we hier die verschillende variabelen kunnen uithalen.

==Inhoud==
*[[Lucas Nuelle Testsysteem/Belastingen|Belastingen]]
*[[Lucas Nuelle Testsysteem/Motoren|Motoren]]

{{Boek}}
{{Fase|3}}</text>
      <sha1>dckfwim7wnq1i57wlfwzasyr60vwevq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kookboek/Aalbes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40592</id>
    <revision>
      <id>431904</id>
      <parentid>422281</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T15:09:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>{{Tuinkalender|Aalbes}}</comment>
      <origin>431904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1320" sha1="6nfnooawld49273t7h7ognd5yiudqsk" xml:space="preserve">[[Bestand:Ribezli.JPG|thumb|Schaaltje verse aalbessen]]
'''Aalbessen''' zijn eetbare, rode [[Kookboek/Fruitsoorten|bessen]], zomerfruit. 

*Geslacht: Ribes (Ribes)‎
*Familie: Grossulariaceae (Ribesfamilie)‎
*Orde: Saxifragales
*Rijk: Plantae (Planten)‎

== Gebruik ==
* Was aalbessen vóór gebruik.
* Aalbessen worden voor gebruik gerist met een vork: houd een steeltje met bessen in de ene hand en ris met de andere hand van boven naar beneden; vang de bessen op in een schaal.
* Aalbessen kunnen direct worden gegeten, maar zijn dan wat zurig. Daarom worden geriste aalbessen vaak omgeschept met een lepel suiker. 
* Aalbessen kunnen ook verwerkt worden in jam, desserts en gebak.

&lt;gallery widths=&quot;250&quot; heights=&quot;180&quot;&gt;
Arrautza budina2.jpg|Versiering van een dessert
PermaLiv ressbær-dessær 29-07-20.jpg|In vla
Knedlik z sosem porzeczkowym (Gorzow Wlkp.).jpg|Als bessensaus
Mini vegan pie with redcurrants (4732428843).jpg|In taartjes
Preparing redcurrant jelly (2698772660).jpg|Jam koken van aalbessen
Aufgesetzter Johannisbeersorten.jpg|Als alcoholische drank
&lt;/gallery&gt; 

== Recepten met aalbessen ==
&lt;DynamicPageList&gt;
category= KB-aalbessen
mode=unordered
order=ascending
suppresserrors = true
ordermethod = sortkey
&lt;/DynamicPageList&gt;

{{Tuinkalender|Aalbes|Aalbessen}}

[[Categorie:Fruit|Aalbes]]
{{Sub}}</text>
      <sha1>6nfnooawld49273t7h7ognd5yiudqsk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Handboek Wikimedia Commons/Galerijen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40755</id>
    <revision>
      <id>431896</id>
      <parentid>430461</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T12:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Zoeken naar galerij-pagina's */ Aanvulling (uit [[Een_papieren_cursus_omzetten_in_een_Wikiboek/Afbeeldingen_gebruiken#Een_galerijpagina_of_diavoorstelling_maken]]</comment>
      <origin>431896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15993" sha1="inbz9fy9vjyd0fzo1whiytf73ybv0uk" xml:space="preserve">{{Handboek Wikimedia Commons}}
Zie [[C:Commons:Galleries|Commons:Galleries]] voor de hoofdpagina over dit onderwerp.&lt;br&gt;

Een galerij (gallery) is een gestructureerd en betekenisvol overzicht met afbeeldingen en andere media over een bepaald onderwerp. Meestal bestaat een galerij alleen uit afbeeldingen, maar je kunt zeker ook andere media invoegen. Een galerij kan vele invalshoeken hebben, bijvoorbeeld de mooiste foto's over een onderwerp, een overzicht van de ondercategorieën (vooral als het om veel ondercategorieën gaat en de Engelse termen weinig bekend zijn), een overzicht van alle werken van een oude kunstenaar, een presentatie van een stad of het bezit van een museum. 
Ook galerijen hebben weer categorieën, de hoofdcategorie is [[C:Category:Gallery pages|Category:Gallery pages]].&lt;br&gt;

Een galerij kan een zelfstandige pagina hebben of op een Categorie-pagina worden ingevoegd. In Commons verdient een zelfstandige pagina de voorkeur. Een galerij-pagina is vaak de eerste pagina over een onderwerp waar iemand op terecht komt als hij/zij een zoekactie heeft uitgevoerd. Reden: een galerij-pagina heeft geen voorvoegsel (zoals &quot;Category&quot; of &quot;File&quot;) en komt daarom bovenin de zoekresultaten terecht. Houd daar rekening mee bij het opzetten van een galerij-pagina.

== Zoeken naar galerij-pagina's ==
Galerijen hebben geen voorvoegsel, zoals &quot;Category&quot; of &quot;File&quot;. Daardoor is het lastiger zoeken via de gewone zoekmethoden. Maar er zijn wel alternatieven:
# Gebruik [http://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ASearch&amp;profile=advanced&amp;search=&amp;fulltext=Search&amp;ns0=1&amp;redirs=1&amp;profile=advanced Gallery search] en typ in het zoekvenster een of enkele woorden die in de gezochte galerij-pagina voorkomen. Het kan gaan om woorden in de titel of die elders op een galery-pagina voorkomen.
# Via categorieën:
## Via de boomstructuur: start bij [[c:Category:Gallery pages|Category:Gallery pages]]; &quot;by topic&quot; = op onderwerp gesorteerde galerij-pagina's. Klik steeds verder, waarbij de onderwerpen steeds specifieker worden. 
## Via de &quot;gewone&quot; categorieën: zoek (in het Engels) naar Category:Subject (met Subject = het onderwerp dat je zoekt) en kijk of daar onder het kopje ''Pagina’s in categorie &quot;Subject&quot;'' een (of meer) pagina staat. Zo niet: probeer het met een parent category (zie helemaal onderaan de pagina).

== Een galerij-pagina maken ==
Galerij-pagina's kunnen in principe over elk onderwerp gaan waarvan media in Commons aanwezig zijn. Een uitzondering betreft Nederlandse kunstenaars en architecten die nog geen 70 jaar geleden zijn overleden, als zij hoofdonderwerp van een galerijpagina zouden zijn, zie [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen#Galerij-pagina's en auteursrechten in Nederland|Galerij-pagina's en auteursrechten in Nederland]]. Een galerij moet wel iets toevoegen, hij moet met een speciaal doel worden gemaakt. Hij mag niet alleen maar dezelfde afbeeldingen tonen als in de gelijknamige (kleine) categorie staan. Maak van een grote categorie een selectie van de meest representatieve of mooiste afbeeldingen, kies een onderwerp die meerdere categorieën verbindt, etc. Een galerijpagina van een woonplaats bevat minimaal: korte inleiding, locatiemap, vlag, wapen en foto's die een buitenstaander een goed beeld geven van de plaats. De werkwijze is als volgt:
# Bedenk het '''onderwerp''' en vervolgens de '''naam''' van de galerij-pagina. De naam mag in elke taal die je wilt. Als hij over een algemeen onderwerp gaat, is die in de regel in het Engels. Als hij over een hoofdcategorie gaat (dus niet over een bepaald land), dan moet hij in het Engels zijn.  Als hij over Nederland of Suriname gaat, is het gebruikelijk om hem in het Nederlands te maken, voor België in het Nederlands en/of Frans. 
# Typ in het zoekvenster precies de naam van de galerij die je wilt maken, zonder &quot;Gallery&quot;. In tegenstelling tot alle andere soorten pagina's, krijgt een galerij-pagina geen voorvoegsel; als je een Commons-pagina tegenkomt met alleen een titel zonder iets ervóór (zoals &quot;Category&quot;, &quot;File&quot; of &quot;Help&quot;), dan is het een galerij-pagina. 
# Klik op de rode link (mits dit inderdaad de naam is voor de galerij die je in gedachten hebt, zonder schrijffouten). Je kunt nu de galerij '''starten'''. Zet bovenaan: 
## (Facultatief) ''&lt;nowiki&gt;{{Gallery page|Naam categorie zonder &quot;Category&quot;}}&lt;/nowiki&gt;''. Hierdoor verschijnt er bovenaan de galerij-pagina een boodschap die verwijst naar de categorie met meer media over dit onderwerp. Als de naam van de galerij-pagina precies hetzelfde is als de categorie-naam, dan kun je het tweede deel weglaten, dus alleen ''&lt;nowiki&gt;{{Gallery page}}&lt;/nowiki&gt;''. Zie bijvoorbeeld: [[c:Sint-Servaasbasiliek|Sint-Servaasbasiliek]].
## (Facultatief, maar wel zeer aanbevolen) Een [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Wikidata en Commons|Wikidata-infobox]] mits die bestaat (''&lt;nowiki&gt;{{Wikidata Infobox}}&lt;/nowiki&gt;''), of een beknopte toelichting, bijvoorbeeld over wat er te zien is, waar meer afbeeldingen zijn te vinden en wat de volgorde is; laat hieruit blijken wat de meerwaarde van deze galerij is. Zie bijvoorbeeld: [[c:Sint-Servaasbasiliek|Sint-Servaasbasiliek]]. 
# '''Opbouw''': Er kan één lange reeks van afbeeldingen worden gemaakt, of verschillende kleinere die steeds beginnen met een tussenkopje (hoofdstuk/paragraaf); in dat laatste geval verschijnt er ook een inhoudsopgave. Als je de inhoudsopgave niet links maar rechts wilt hebben, plaats dan ''&lt;nowiki&gt;{{TOCright}}&lt;/nowiki&gt;'' bovenaan. Het is ook mogelijk om een tabel op te nemen, maar dan moet die wel een kolom hebben met afbeeldingen (anders wordt de galerijpagina verwijderd). 
# '''Tags''': Elke reeks van afbeeldingen begint met ''&lt;nowiki&gt;&lt;gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;'' en eindigt met ''&lt;nowiki&gt;&lt;/gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;''. Als je meerdere galerij-reeksen maakt (met steeds tussenkopjes), dan zet je telkens weer deze tags bij het begin en het eind van de reeks. 
# '''Layout''': Deze begin-tag ''(&lt;nowiki&gt;&lt;gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;)'' geeft een standaard-galerij-reeks. Als je de grootte van de afbeeldingen of de ruimte tussen de afbeeldingen wilt veranderen, dan zijn er nog andere mogelijkheden in plaats van de begin-tag &lt;nowiki&gt;&lt;gallery&gt;&lt;/nowiki&gt; (de eind-tag blijft altijd hetzelfde):
## ''&lt;nowiki&gt;&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;'' om de galerijreeks te centreren
## ''&lt;nowiki&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;'' (samengepakt) om de frames rond de afbeeldingen weg te laten en de afbeeldingen met minder witruimte ertussen te presenteren; de afbeeldingen èn de onderschriften worden automatisch gecentreerd. De afbeeldingen passen zich nu aan aan hun breedte, zie bijvoorbeeld [[c:Land- en tuinbouw in Nederland|Land- en tuinbouw in Nederland]]. Als je afbeeldingen en onderschriften niet wilt centreren, maar tòch links wilt uitlijnen, zet dan ''style=&quot;text-align:left&quot;'' in de begin-tag, bijvoorbeeld: ''&lt;nowiki&gt;&lt;gallery mode=packed style=&quot;text-align:left&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;''
## ''&lt;nowiki&gt;&lt;gallery widths=250 heights=180&gt;&lt;/nowiki&gt;'' om de hoogte en/of breedte van de afbeeldingen aan te passen, in dit geval naar 250 px in de breedte en 180 px in de hoogte. De getallen kun je zelf aanpassen. Advies: maak de &quot;widths&quot; en &quot;heights&quot; even groot als het gaat om een mix van liggende en staande foto's in een galerij-reeks of als alle afbeeldingen vierkant zijn (dus als de hoogte en breedte gelijk zijn); laat hoogte en breedte alleen verschillen als alle afbeeldingen in een reeks allemaal staande of allemaal liggende afbeeldingen zijn.
## Als je het aantal afbeeldingen op een rij wilt beperken: ''&lt;nowiki&gt;&lt;gallery perrow=&quot;7&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;'' (het getal kun je zelf aanpassen); hierdoor komen er zeven afbeeldingen op een rij; als er meer afbeeldingen zijn, komen die op de volgende rij, wel allemaal binnen dezelfde galerij-reeks. Voorbeeld: [[c:Category:Eiffel Tower|Category:Eiffel Tower]]. Dit is tevens een mooi voorbeeld van een galerij die een handzaam overzicht biedt van de vele ondercategorieën. 
## Deze coderingen kunnen ook gecombineerd worden, bijvoorbeeld: 
### ''&lt;nowiki&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=150px&gt;&lt;/nowiki&gt;'' (bij een packed mode maakt de &quot;widths&quot; niet uit, dus die laat je dan weg).
### ''&lt;nowiki&gt;&lt;gallery perrow=&quot;5&quot; widths=&quot;80&quot; heights=&quot;60&quot;&gt;&lt;/nowiki&gt;.''
# '''Mediabestanden plaatsen''': Tussen de begintag ''&lt;nowiki&gt;&lt;gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;'' (of de variant die je gekozen hebt) en de eindtag ''&lt;nowiki&gt;&lt;/gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;'' plaats je de geselecteerde afbeeldingen/media, elk bestand komt op een nieuwe regel (na publicatie komen ze op de galerij-pagina wel naast elkaar). Dat doe je als volgt: 
## Ga naar de bestandspagina van de geselecteerde afbeelding (of video, geluidsfragment of ander medium).
## Kopieer de naam van de file, dat mag met of zonder &quot;File:&quot;, als je het maar consequent doet voor alle afbeeldingen die je selecteert.
## Plak die steeds onder ''&lt;nowiki&gt;&lt;gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;'', in de door jou gekozen volgorde van de afbeeldingen. 
## Onderschriften: Nu heb je alleen de afbeelding, zonder onderschriften en/of link eronder. Als je dat wel wilt:
### Voor alleen tekst: zet een &quot;|&quot; achter de bestandsnaam en daarna het onderschrift.
### Voor alleen een link: zet een &quot;|&quot; achter de bestandsnaam en daarachter de link tussen vierkante haken ''&lt;nowiki&gt;[[]]&lt;/nowiki&gt;''. Ook in de link kun je nog tekst zetten door ook dáár weer een &quot;|&quot; in te zetten. De link kan overal naar verwijzen: bijvoorbeeld naar een Commons-categorie, een Wikipedia-pagina of een externe website. Voorbeeld: ''&lt;nowiki&gt;File:Brouette enfant 001.jpg|[[Category:Green wheelbarrows|Groene kruiwagens]]&lt;/nowiki&gt;''.
### Uiteraard is ook een combinatie van tekst en link(s) mogelijk.
## Doe dit zo voor alle afbeeldingen/media die je wilt opnemen. 
## Na de laatste afbeelding in de galerij-reeks plaats je de eindtag (&lt;nowiki&gt;&lt;/gallery&gt;&lt;/nowiki&gt;). 
# Maak tussenkopjes als je meer dan één galerij-reeks opneemt. Plaats dan steeds opnieuw een begin- en eindtag voor elke nieuwe galerij-reeks. 
# Vermeld een nieuwe galerijpagina in het bijbehorende Wikidata-item.
# Voeg ten slotte ten minste twee '''categorieën''' toe:
## de &quot;gewone&quot; Commons-categorie met het onderwerp waar de galerij-pagina over gaat
## een &quot;gallery-category&quot;, één of meer onder-categorieën van [[C:Category:Gallery pages|Category:Gallery pages]]; ook hier geldt: zo specifiek mogelijk; als het over een land gaat: zowel voor het onderwerp als voor het land.
### In het geval je een nieuwe categorie wilt maken voor galerij-pagina's: kijk voor de naam vooral naar soortgelijke voorbeelden. Over voorzetsels:
#### '''about''':  leaves room for things related 
#### '''of''': very specific
# Voor vergevorderden: 
## Meer gallery-sjablonen/-templates met meer mogelijkheden.
## Een galerijpagina in meerdere talen. Zie [[c:Earthquake|Earthquake]] voor een voorbeeld. In plaats van gewone kopjes, kun je kopjes maken met behulp van Wikidata-items, bijvoorbeeld ''&lt;nowiki&gt;=={{Label|Q481609|link=-}}==&lt;/nowiki&gt;''. In het kopje wordt dan de naam van het label van het Wikidata-item geplaatst, in de taal die is ingesteld bij de gebruiker, dus in ons geval Nederlands. Check wel of alle Wikidata-items die je gebruikt ook met een ruim aanbod van talen is ingevuld.

Meer tips en voorbeelden: 
* [[w:en:Help:Gallery tag|Help:Gallery tag]] in de Engelse Wikipedia
* [https://www.mediawiki.org/wiki/Help:Images#Rendering_a_gallery_of_images Gallery op Meta.wikimedia]

== Galerij-pagina's en auteursrechten in Nederland ==
In Nederland gelden vrij ruime regels voor het publiceren van foto's van kunst in de openbare ruimte (zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Terminologie|FOP]]). Maar ook die regels kennen beperkingen. Eén ervan is, dat er in een compilatie slechts enkele afbeeldingen van één kunstenaar mogen worden opgenomen die nog niet minimaal 70 jaar geleden is overleden. Dit geldt ook voor een galerijpagina, die beschouwd kan worden als een compilatie. Je mag wel een galerijpagina maken over een bepaald thema (zoals Nederlandse architectuur in de 20e eeuw, sculpturen van vogels in Nederland), maar daarin niet meer dan een paar afbeeldingen opnemen van één architect of beeldhouwer die nog geen 70 jaar geleden is overleden. Let daarop bij het selecteren van de afbeeldingen voor je galerij-pagina. Je mag dus géén galerij-pagina maken over één architect of andere kunstenaar die nog niet 70 jaar geleden is overleden zonder toestemming daarvoor van de kunstenaar. Zie [https://www.iusmentis.com/auteursrecht/nl/foto/openbarekunst/ iusmentis/foto/openbarekunst].

== Galerij op een categorie-pagina ==
Het invoegen van een galerij op een Categorie-pagina moet een uitzondering zijn, alleen als hij dient als gids voor vele ondercategorieën. De werkwijze is dezelfde als bij het maken van een galerij-pagina, maar dan alleen de stappen 5-8. Houd de galerij sober en duidelijk. Kies voor elke (belangrijke) ondercategorie één afbeelding die model kan staan voor die ondercategorie en voeg als onderschrift altijd een link naar die ondercategorie toe (dus in plaats van een gewoon, individueel onderschrift), eventueel aangevuld met een uitleg, vooral als de Engelse terminologie afwijkt van Nederlandse equivalenten. Voeg ten slotte aan de hoofdcategorie met de galerij [[c:Category:Categories with a gallery for a better choice of sub-categories|Category:Categories with a gallery for a better choice of sub-categories]] toe. Daar kun je ook terecht voor voorbeelden. [[c:Category:Electric locomotives of France|Category:Electric locomotives of France]] biedt een voorbeeld van een galerij die je kunt uitklappen, dat is een goed idee als er zeer veel ondercategorieën zijn.&lt;br&gt;
Een alternatief voor zo'n galerij op een categorie-pagina, is tòch een galerij-pagina maken en dan op de categorie-pagina een extra verwijzing ernaar opnemen in de beschrijving.

== Galerij-pagina muteren ==
Als je meer of betere afbeeldingen of andere media weet voor een bestaande galerij-pagina die door iemand anders is gemaakt: voeg ze gerust toe. Respecteer wel de opzet en bedoelingen van de oorspronkelijke maker van de galerij-pagina. De werkwijze is hetzelfde als hierboven bij stap 7 ''Mediabestanden plaatsen'' staat beschreven.

== Gebruikstatistieken van een galerij-pagina ==
Hoe vaak is een galerij-pagina bekeken? Klik onder &quot;Hulpmiddelen&quot; op &quot;Paginagegevens&quot;. Scroll helemaal naar beneden en klik op ''Pageviews Analysis on Toolforge''. Verander desgewenst in de linkerkolom de tijdspanne. 

== Galerij-pagina verwijderen ==
Een galerij-pagina zal niet snel verwijderd worden. Daarvoor zullen goede redenen moeten zijn. Redenen kunnen dezelfde zijn als voor het verwijderen van bestanden, zie [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#Bestanden nomineren voor verwijdering|Bestanden nomineren voor verwijdering]], zoals schending van auteursrechten, een soortgelijke galerij-pagina bestaat al of de galerij-pagina voldoet niet aan de project scope. &lt;br&gt;
Er zijn twee manieren om een galerij-pagina te verwijderen:
# Via een [[Commons:Criteria for speedy deletion|Speedy deletion]]. Dit mag alleen als het verwijderverzoek voldoet aan één van de [[Commons:Criteria for speedy deletion#(Gallery)|Deletion criteria]]. In alle andere gevallen:
# Via een discussie. Klik op &quot;Voor verwijdering nomineren&quot;, onder Hulpmiddelen, en vul het pop-up-scherm in. Als de galerij-pagina na afloop van de discussie is behouden en de administrator is vergeten om dat op de overlegpagina te vermelden: vermeld dan zelf: ''&lt;nowiki&gt;{{kept|2=Commons:Deletion requests/Naam galerijpagina|Commons:Deletion requests/Naam galerijpagina}}&lt;/nowiki&gt;'' op die overlegpagina.

== Beste galerij-pagina's ==
Er is nog geen mogelijkheid om uitzonderlijk goede galerij-pagina's te nomineren, zoals wel mogelijk is voor foto's (zie [[Handboek Wikimedia Commons/Bewerken van bestanden#De beste afbeeldingen nomineren|De beste afbeeldingen nomineren]]). Wel wordt daar over nagedacht, zie [[c:Commons:Featured galleries|Commons:Featured galleries]].
{{Sub}}</text>
      <sha1>inbz9fy9vjyd0fzo1whiytf73ybv0uk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:Erik Baas/Bladersjablonen</title>
    <ns>2</ns>
    <id>42569</id>
    <revision>
      <id>431916</id>
      <parentid>411026</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T18:33:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>-4</comment>
      <origin>431916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1090" sha1="mibtxnc803yebvxczviw1hndnujdg4n" xml:space="preserve">__NOTOC__
===Nieuw===
{{Navigatie basis}}


===ToDo===
====Navigatie====
{{Bladeren4
|Boek=Nederlands  &lt;!-- {{BASEPAGENAME}} ?? --&gt;
|vorige=Grammatica
|tekstvorige=vorige
|huidige=Basiszinnen  &lt;!-- vervallen --&gt;
|volgende=Spelling
|tekstvolgende=volgende
}}

====NavigatieModern====
{{NavigatieModern}}


====Draaipagina====
{{Draaipagina}}

====Draaipagina2====
{{Draaipagina2}}

====Nav====
{{Nav}}

====Paginalink====
{{Paginalink}}

====VorigeVolgende====
{{VorigeVolgende}}

==Klaar==
* {{Tl|Bladeren2}} - verwijderd; -&gt; Bladeren4 (later: Sjabloon:Navigatie hernoemd naar Bladeren2}
* &lt;!-- {{Tl|Bladeren3}} - verwijderd; -&gt; Bladeren4   -- verwijderd --&gt;
* {{Bladeren4}}
* [[Sjabloon:Prognav]]
* [[Sjabloon:Prognavstart]]
* &lt;!-- {{VorVolg}} -&gt; #REDIRECT [[Sjabloon:VorigeVolgende]]  -- verwijderd --&gt;
* &lt;!-- {{Boek/Bladeren}}  -- verwijderd --&gt;
* &lt;!-- {{Bladeren|Boek=boek|Vorige=vorige|Volgende=volgende|Status=status}}  -- verwijderd --&gt;

==Links==
*https://commons.wikimedia.org/wiki/Arrow_symbol
*[[Bestand:Arrow Blue Left 001.svg|18px]] - [[Bestand:Arrow Blue Right 001.svg|18px]]</text>
      <sha1>mibtxnc803yebvxczviw1hndnujdg4n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:If</title>
    <ns>10</ns>
    <id>42644</id>
    <revision>
      <id>431928</id>
      <parentid>431226</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T22:58:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>431928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="963" sha1="0jzzqxx9yz6pi8sr2zubf617ecba0ov" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#Switch:{{NumToBool|{{{1|false}}}}}n
 |true={{{2|}}}
 |{{{3|}}}
}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;{{Sjablooninfo|1=
;Doel
:Eenvoudiger constructie van check op boolean waarde.
:Geldige waarden zijn true en 1 (gelden als true) en false en 0 (gelden als false), alle andere waarden gelden ook als false.
:Als de conditie ''true'' is geeft het sjabloon parameter 2 terug, anders parameter 3.

:Niet te verwarren met magic word &quot;#If:&quot;, dat alleen checkt of de parameter enige inhoud heeft.

;Gebruik
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{If|true&amp;nbsp;|&lt;p2&gt;|&lt;p3&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → &lt;p2&gt;
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{If|false|&lt;p2&gt;|&lt;p3&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → &lt;p3&gt;

;Voorbeeld
&lt;pre&gt;{{If|{{IsEven|{{LOCALDAY}}}}|even|oneven}}&lt;/pre&gt; 
:→: {{If|{{IsEven|{{LOCALDAY}}}}|even|oneven}}

'''NB ''' Als in p2 of p3 een isgelijkteken voorkomt moet het nummer opgegeven worden:
:&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{If|true|2=&lt;p2&gt;|3=&lt;p3&gt;}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; → &lt;p2&gt;
}}

[[Categorie:Sjablonen scripting/boolean]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>0jzzqxx9yz6pi8sr2zubf617ecba0ov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kookboek/Welkom!</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43777</id>
    <revision>
      <id>431908</id>
      <parentid>431012</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T16:16:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Een beschrijvingspagina toevoegen */ Link purge</comment>
      <origin>431908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15959" sha1="5gqp4ihn4btr2c9kfbd3lhebrfh5d8b" xml:space="preserve">Voorwoord  en wegwijzer

'''Welkom''' bij het Kookboek van de Nederlandstalige Wikibooks! Dit Wikibook bevat recepten voor iedereen: beginners en gevorderden, voor elke portemonnee, voor alle smaken, met gerechten uit de hele wereld, het meest uit Nederland en België, waaronder streekgerechten. 

== Wegwijzer ==
Op de [[Kookboek|voorpagina]] staan links naar de belangrijkste hoofdstukken.

Op die pagina is ook een zoekveld: voor zoeken op titel, ingrediënt of andere termen die in een recept kunnen voorkomen. Als er teveel hoofdstukken uit andere Wikibooks in de zoekresultaten verschijnen, voeg dan &quot;Kookboek&quot; toe aan het zoekveld.

[[Kookboek/Recepten]] is een indexpagina met bijna alle recepten die in dit kookboek zijn opgenomen.

[[:Categorie:Kookboek - inhoud]] is een index-pagina en biedt een alfabetisch overzicht met alle pagina's in het kookboek, niet alleen recepten, maar ook beschrijvingen van ingrediënten, bereidingstechnieken, keukens/kookwijzen uit landen en streken, en keukenbenodigdheden.

Wie liever via een boomstructuur zoekt, kan dat doen via categorieën. De hoofdcategorie is [[:Categorie:Kookboek]]. Vandaaruit kan men verder surfen.

=== Navigatie binnen een pagina ===
In de linkerkolom onderaan staat de inhoudsopgave van een pagina. Als die daar niet staat: klik bovenin, net links van de paginatitel, op de drie verticale puntjes en streepjes. Klik vervolgens op &quot;Naar zijbalk verplaatsen&quot;. 

Helemaal rechts staat ook een kolom met links. Vaak staan helemaal onderin die kolom links naar andere Wikimedia-projecten over hetzelfde onderwerp, zoals (de Nederlandse) Wikipedia, naar Wikimedia Commons (voor afbeeldingen) en/of naar het Wikidata item (met nog veel meer links naar relevante sites, zowel binnen de Wikimedia-familie als extern). 

Rechts bovenaan naast de paginatitel staat vaak &quot;N talen&quot;, waarbij &quot;N&quot; het aantal talen is. De links daaronder verwijzen naar hetzelfde onderwerp in kookboeken in andere talen. 

Helemaal onderaan staan categorieën die meer pagina's bevatten over verwante onderwerpen.

=== Recepten naar niveau ===
Beginnelingen in het koken, mensen met weinig ervaring met koken, kunnen het beste beginnen met basisgerechten, zoals [[Kookboek/Gekookte aardappel|aardappelen]], [[Kookboek/Rijst|rijst-]] en [[Kookboek/Pastagerecht|pastagerechten]] (macaroni, spaghetti, lasagne, e.d.) en andere gerechten op niveau 1 en 2 in [[:Categorie:Recepten naar niveau]]. 

Bereidingstechnieken vind je in [[:Categorie:Kookboek/Bereidingstechniek|Categorie:Bereidingstechniek]] en ze staan vaak ook in de pagina's over de betreffende ingrediënten vermeld.

Als je de eenvoudige recepten eenmaal een beetje onder de knie hebt, kun je moeilijkere recepten uitproberen. 

Raak niet gefrustreerd als een recept de eerste keer mislukt! Alle begin is moeilijk. Het prettigste is het als een ervaren kookster/koker je begeleidt en je bijvoorbeeld waarschuwt als er iets dreigt aan te branden.

== Meedoen ==
De recepten zijn geschreven en bijgeschaafd door enthousiaste vrijwilligers. Iedereen kan bijdragen met nieuwe eigen recepten&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Vanwege auteursrechten mogen recepten van anderen hier niet klakkeloos worden overgenomen.&lt;/ref&gt; en aanvullingen of correcties in bestaande recepten. Zie het algemene [[Wikibooks:Gebruikersportaal|Gebruikersportaal Wikibooks]] voor instructies. Als je er niet uitkomt: zie [[Wikibooks:Help]]. NB De laatste strohalm, een vraag stellen in de Lerarenkamer, biedt in de regel niet direct uitkomst: het kan langere tijd duren voordat er een antwoord komt. Als het meer dan een week duurt, benader dan een [[Wikibooks:Moderator|Moderator]].

=== Een bestaand recept wijzigen ===
Het gemakkelijkste is om te beginnen met het wijzigen van een bestaand recept. Als je bijvoorbeeld iets ziet dat niet klopt, de bereidingswijze wilt uitbreiden of varianten wilt toevoegen: 
* Zorg voor een account (dat kan ook die van Wikipedia zijn, anders: klik rechtsboven op &quot;Account aanmaken&quot;; zie [[Help:Account]] voor meer informatie) en log in. 
* Klik bovenaan op &quot;Bewerken&quot; en ga aan de slag, maar laat alle codes staan! 
* Als de tekst gereed is: vermeld onderaan in de &quot;Samenvatting&quot; kort wat er is veranderd. Klik dan onderaan op &quot;Bewerking ter controle bekijken&quot;, controleer of de wijziging goed overkomt (verbeter eventueel nog iets) en klik op &quot;Wijzigingen publiceren&quot;. 
Dat is alles.

=== Zelf een recept toevoegen ===
Toegestane recepten: 
* die je zelf hebt bedacht of
* waarvoor je schriftelijke toestemming van de bedenker hebt of
* waarvan de bedenker minimaal 70 jaar geleden is overleden of
* die op websites staan waarop uitdrukkelijk is vermeld dat het recept mag worden verspreid voor commercieel gebruik en dan ook aangepast mag worden, d.w.z. met een geschikte licentie, [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Licenties|dezelfde]] als voor afbeeldingen op Wikimedia Commons gelden. Voorbeelden: recepten uit [[d:Q605076|kookboeken in andere Wikibooks]] (scroll naar beneden, naar het kopje Wikibooks).

Controleer bovendien of er al een soortgelijk recept bestaat. Als dat wel zo is, kun je aan het bestaande recept, bij het kopje ''Varianten'', jouw versie toevoegen. Als het bestaande recept veel afwijkt, verzin dan een titel die ook aangeeft wat er bijzonder is ten opzichte van het bestaande recept, bijvoorbeeld met een bijzonder ingrediënt of bereidingswijze.

De procedure:
# Zorg dat je bent ingelogd met je account/gebruikersnaam (mag ook die van Wikipedia zijn).
# Ga naar de [[Kookboek|voorpagina]] en vul in het groene gedeelte, in de eerste balk, de naam van het recept in (achter &quot;Kookboek/&quot;). Klik op &quot;Druk op de knop om het recept te schrijven&quot;.
# Vul het sjabloon in. Volg daarbij de aanwijzingen daarvoor in [[Kookboek/Receptsjabloon]].
## Afbeeldingen kun je vinden in [[c:Hoofdpagina|Wikimedia Commons]] of je kunt er zelfgemaakte foto's uploaden, zie [[Handboek Wikimedia Commons]] voor uitleg en instructies, zowel voor het zoeken naar afbeeldingen als voor uploaden. De hoofdcategorie is [[c:Category:Food and drink|Category:Food and drink]]. Van daaruit kun je verder surfen. Als er in Commons geen afbeelding is te vinden: probeer (ook) [https://www.cookipedia.co.uk/ Cookipedia] eens (in het Engels), let op de licentie en als die in orde is, kun je een foto uploaden in Commons om te gebruiken; voeg dan ook [[c:Category:Images from Cookipedia|Category:Images from Cookipedia]] toe.
# Schrijf een korte inleiding, maximaal zo'n twee paragrafen. Met in ieder geval (voor zover van toepassing): 
## wat het is (als dat niet duidelijk uit de naam blijkt), zoals: groentesoep, broodgerecht, visgerecht
## het soort recept, zoals lunchgerecht, eenpansmaaltijd, ovengerecht, salade
## herkomst: uit welk land of cultuur het gerecht afkomstig is
## ook achtergrondinformatie is hier welkom, zoals een korte geschiedenis van het gerecht of anekdotes.
# Ga naar het [[Sjabloon:Infobox recept]] en kopieer daaruit het onderste deel met de ==-tekens. 
# Beschrijf nu het (basis-)recept: benodigdheden, bereidingswijze, etc., steeds in het juiste format.
# Desgewenst kun je hieronder toevoegen:
## ''Varianten'': mogelijke vervangingen/wijzigingen van of toevoegingen aan het recept. Het kan gaan om ingrediënten en/of de bereidingswijze waardoor er een licht ander gerecht kan ontstaan.
## Een paragraaf over het ''bewaren'' van het gerecht. Zie [https://www.voedingscentrum.nl/nl/thema/kopen-koken-bewaren/eten-bewaren.aspx Eten bewaren] van het Voedingscentrum voor veilige bewaartermijnen.
## Een ''fotogalerij'', zie {{Wp|Help:Fotogalerij|Help:Fotogalerij}} voor instructies. Zie [[Handboek_Wikimedia_Commons/Index#G|Index Handboek Wikimedia Commons]] voor meer mogelijkheden qua formaten. 
# Voeg onderaan aan elk recept toe: 
## ''&lt;nowiki&gt;{{Navigatie recepten}}&lt;/nowiki&gt;''. Dit zorgt ervoor dat er een receptenindex onderaan de pagina verschijnt. NB Plaats eventuele &quot;Noten en referenties&quot; hieronder, anders staat de receptenindex er eerst.
## ''&lt;nowiki&gt;{{Sub}}&lt;/nowiki&gt;''.
## Ten minste één (andere) categorie, zie [[:Categorie:Kookboek]] voor een overzicht. NB Klik op de categorieën &quot;Nationale en etnische keukens&quot; en &quot;Recept&quot; voor de juiste subcategorie. Het format is: ''&lt;nowiki&gt;[[Categorie:Naam categorie|Naam recept (zonder &quot;Kookboek&quot;)]]&lt;/nowiki&gt;''.
# Druk onderaan op de knop &quot;Bewerking ter controle bekijken&quot;. Controleer of alles klopt en of er geen ongewenste rode links zijn. Als die er wel zijn: controleer of er geen spelfouten zijn gemaakt. 
# Als je tevreden bent, kun je op de knop &quot;Wijzigingen publiceren&quot; drukken. 
# Desgewenst kun je nog een PDF-file van het recept maken door in de rechterkolom op de link &quot;Downloaden als PDF&quot; te klikken.
# Voeg het recept ook handmatig toe aan:
## [[Kookboek/Recepten]] (dit is geen categorie, maar een overzichtspagina) - alle recepten
## [[Kookboek/Drank]] als het om een drank gaat.
## [[Kookboek/Kruiden en specerijen]] als het om een kruidenmix gaat.
## [[Kookboek/Pastagerecht]] als het om een recept met pasta gaat.
## [[Kookboek/Vis- en zeevruchtrecepten]] als het om een gerecht met vis, schelp- of schaaldieren gaat.
# Kijk of er een [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page Wikidata-item] voor bestaat (als het in het Nederlands niet lukt, probeer het dan met de overeenkomstige Engelse term). Zo ja: voeg het nieuwe recept daaraan toe. Scroll daarvoor in het Wikidata-item naar beneden, naar het kopje Wikibooks. Klik op bewerken, vul ''nl'' in op de plaats van &quot;wiki&quot; en kies voor Nederlands. Vermeld in het volgende veld het recept, bijvoorbeeld ''Kookboek/Naam recept'', en klik op publiceren. Dit zorgt ervoor dat het recept ook gemakkelijk(er) vindbaar is in Wikipedia en andere Wikimedia-projecten. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Over Wikidata|Wikidata in Handboek Wikimedia Commons]] voor meer informatie.
# Onderzoek of het recept past in een dagmenu, zie [[Kookboek/Dagmenu#Een dagmenu veranderen|Een dagmenu veranderen]] (alleen voor recepten voor een hoofdmaaltijd).

=== Een beschrijvingspagina toevoegen ===
Een andere pagina toevoegen, zoals de beschrijving van een ingrediënt, bereidingstechniek, benodigdheden, keuken van een land of streek, gaat op vrijwel dezelfde manier:
# Zoek of de nieuw te maken pagina al bestaat. Spel dat op de correcte manier, inclusief &quot;Kookboek/&quot; ervoor. Als het goed is, krijg je nu een rode link met de paginanaam. Klik daarop. Je kunt nu de nieuwe pagina maken.
# Zoek in de [[:Categorie:Sjablonen kookboek]] naar het juiste sjabloon en kopieer de inhoud naar de nieuwe pagina of voeg bovenaan ''&lt;nowiki&gt;{{Index Bereidingstechniek}}&lt;/nowiki&gt;'' toe (indien van toepassing). Vul het gekopieerde sjabloon in. Als er geen sjabloon is: plaats alleen een foto. 
# Maak de beschrijving compleet, met bijvoorbeeld: 
## Een afbeelding van het onderwerp. Als het om een bereidingswijze gaat: zet dan de afbeelding links, met ''&lt;nowiki&gt;[[Bestand:Naam.xxx|thumb|220px|left|Onderschrift]]&lt;/nowiki&gt;''.
## Een inleiding en wetenswaardigheden over het onderwerp. 
## Een paragraaf over het gebruik van het ingrediënt, keukengerei of bereidingstechniek: in/voor welke gerechten, welk soort gerechten of situaties? Hoe moet/kan een ingrediënt worden bereid? Hoe moet keukengerei worden gebruikt en onderhouden?
## Een paragraaf over het bewaren van het ingrediënt. Zie [https://www.voedingscentrum.nl/nl/thema/kopen-koken-bewaren/eten-bewaren.aspx Eten bewaren] van het Voedingscentrum voor veilige bewaartermijnen.
## Een fotogalerij, zie {{Wp|Help:Fotogalerij|Help:Fotogalerij}} voor instructies. Zie [[Handboek_Wikimedia_Commons/Index#G|Index Handboek Wikimedia Commons]] voor meer mogelijkheden qua formaten. 
# Als het om een '''plantaardig ingrediënt''' gaat (groente, vrucht, noot, kruid, specerij):
## Voeg een link toe in de Kookboek-pagina naar de overeenkomstige pagina in het Wikibook [[Leer jezelf ecologisch tuinieren]], via [[Sjabloon:Tuinkalender]]. Geef eerst de naam van het ingrediënt (zonder &quot;Kookboek/&quot; ervoor, met als eerste letter een hoofdletter), daarna ''eventueel'' nogmaals de naam, al of niet in meervoud, met kleine letters.
## Voeg op die Tuinieren-pagina een link naar het ingrediënt in het Kookboek toe: Klik op &quot;Bewerken&quot; en zoek met &lt;Ctrl-F&gt; naar ''|kookboek=''. Vul daarachter de naam van het ingrediënt in op dezelfde manier als hiervoor bij Product.
# Voeg altijd ten minste één bovenliggende/hoofd-categorie toe, zie [[:Categorie:Kookboek]], zodat de pagina goed is terug te vinden. 
# Voeg onderaan ''&lt;nowiki&gt;
{{Sub}}&lt;/nowiki&gt;'' toe.
# Controleer de inhoud en publiceer de nieuwe pagina.
# Kijk ook nu of er een [https://www.wikidata.org/wiki/Wikidata:Main_Page Wikidata-item] voor bestaat (klik op de Wikidata-link in de overeenkomstige Wikipedia-pagina en zoek anders anders in Wikidata zelf, als het in het Nederlands niet lukt, probeer het dan met de overeenkomstige Engelse term). Zo ja: voeg de nieuwe pagina daaraan toe. Scroll daarvoor in het Wikidata-item naar beneden, naar het kopje Wikibooks. Klik op bewerken, vul ''nl'' in op de plaats van &quot;wiki&quot; en kies voor Nederlands. Vermeld in het volgende veld de paginanaam, bijvoorbeeld ''Kookboek/Naam ingrediënt'', en klik op publiceren. Dit zorgt ervoor dat de pagina ook gemakkelijk(er) vindbaar is in Wikipedia en andere Wikimedia-projecten. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Over Wikidata|Wikidata in Handboek Wikimedia Commons]] voor meer informatie.
# Als het om een bereidingstechniek gaat, die nog niet is opgenomen in het sjabloon: voeg hem aan het [[Sjabloon:Bereidingstechniek]] toe. 
# Als het om een beschrijvingspagina van een keuken gaat: voeg hem toe aan [[Kookboek/Lijst van keukens]].
# Als het om een ingrediëntenpagina gaat: 
## Als het om een (tuin)kruid, specerij, kruidenmix of andere smaakmaker gaat: Voeg die toe op [[Kookboek/Kruiden en specerijen]].
## Voor alle soorten ingrediënten: kopieer en voeg dan bovendien als paragraaf toe (met xxx = naam ingrediënt): 
&lt;pre&gt;
== Recepten met xxx ==
&lt;DynamicPageList&gt;
category= KB-xxx
mode=unordered
order=ascending
suppresserrors = true
ordermethod = sortkey
&lt;/DynamicPageList&gt;
&lt;/pre&gt;
Voor een ingrediënt met veel recepten (automatische kolommen):
&lt;pre&gt;
== Recepten met xxx ==
{{Kolommen automatisch|inhoud=
&lt;DynamicPageList&gt;
category=KB-xxx
mode=unordered
order=ascending
suppresserrors = true
ordermethod = sortkey
&lt;/DynamicPageList&gt;
}}
&lt;/pre&gt;
Als je hierna toch nog 1 kolom in plaats van 2 of 3 ziet: leeg de cache (dmv een [[Help:Purge|purge]]: klik op &quot;bewerken&quot;, verander &quot;action=edit&quot; in de URL in &quot;action=purge&quot;, en druk de &quot;Enter&quot;-toets).

=== Een categorie toevoegen ===
Wees terughoudend met het toevoegen van een nieuwe categorie. Kijk eerst of er geen andere of soortgelijke categorie dienst kan doen. Doe het alleen als het echt nodig is, overleg eventueel in de Lerarenkamer.
# Zoek of de nieuw te maken categorie al bestaat. Spel dat op de correcte manier, zet &quot;Categorie:&quot; ervoor (inclusief de dubbele punt), niet &quot;Kookboek/&quot;. Als het goed is, krijg je nu een rode link met de categorienaam. Controleer of de naam correct is. Zo ja: klik erop. Je kunt nu de nieuwe categorie maken.
# Kopieer het sjabloon uit een soortgelijke categorie, en pas die aan. 
# Vermeld een korte beschrijving of definitie van het onderwerp, een of twee regels is genoeg. Doel: om absoluut duidelijk te maken waar de categorie over gaat en welke onderwerpen er wel en niet in thuishoren.
# Voeg ten minste één bovenliggende/hoofd-categorie toe, zie [[:Categorie:Kookboek]], zodat de pagina goed is terug te vinden. 
# Controleer de inhoud en publiceer de nieuwe categorie.

== Meer informatie ==
* [[Wikibooks:Welkom]] - Algemene welkomspagina van de Nederlandstalige Wikibooks, met o.a meer links naar informatie, hulp en tips. 
* [[Omrekenen van eenheden/Keuken|Omrekenen van eenheden]]

== Referenties ==
&lt;references /&gt;
{{Sub}}

[[Categorie:Kookboek|Welkom]]
[[Categorie:Help|Kookboek]]</text>
      <sha1>5gqp4ihn4btr2c9kfbd3lhebrfh5d8b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikibooks:Lerarenkamer/Nieuwsbrieven 2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>44120</id>
    <revision>
      <id>431903</id>
      <parentid>431698</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T14:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>11625</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-45 */ — nieuwe sectie</comment>
      <origin>431903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="348050" sha1="lcf8o02l2np2bjn7hgwe1eubx5c773c" xml:space="preserve">&lt;!-- Deze regel laten staan aub. --&gt;{{Niet te koppelen}}{{TOC beperkt|2|2|klein}}[[Categorie:Wikibooks|Nieuws]]

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-03&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''Updates for editors'''
* As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support &quot;map&quot; as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 12 jan 2026 20:33 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29907192 --&gt;

== ''The Signpost'': 15 January 2026 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[Bestand:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15 jan 2026 16:19 (CET)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29899914 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==
Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 jan 2026 20:45 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-04&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] 
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114]

'''Updates for technical contributors'''
* As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: &lt;code dir=ltr&gt;https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/&lt;/code&gt;) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]!
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19 jan 2026 21:29 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29943403 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

19 jan 2026 22:01 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Keegan (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-05&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February.
* All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project.
* Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the &quot;prevent this user from editing their own talk page&quot; is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385]

'''Updates for technical contributors'''
* A new AbuseFilter variable, &lt;code&gt;account_type&lt;/code&gt;, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the &lt;code&gt;createaccount&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;autocreateaccount&lt;/code&gt; actions. As part of this change, the variable &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; has been renamed to &lt;code&gt;account_name&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049]
* Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;upload.wikimedia.org/…&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]].
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 26 jan 2026 22:17 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:UOzurumba (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29969530 --&gt;

== Nieuwsbrief 147 Wikimedia Nederland ==
{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
{| align=&quot;center&quot;
|-
| [[Bestand:Wikimedia nederland.svg|80px|center|link=wmnl:Nieuwsbrief]]&lt;br&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Nieuwsbrief van januari 2026 &lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-size:11pt; font-family:Arial; text-align:center;&quot;&gt; Wikipedia een kwart eeuw oud &lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;&lt;br&gt;

|- style=&quot;font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:left;&quot;
| &lt;div style=&quot;text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em;&quot;&gt;
* [[wmnl:Nieuwsbrief/147#Wikipedia is een kwart eeuw oud!|Wikipedia is een kwart eeuw oud!]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/147#Terugblik Nieuwjaarsbijeenkomst|Terugblik Nieuwjaarsbijeenkomst]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/147#Papiamentstalige Wikipedia viert mijlpaal van 5000 artikelen|Papiamentstalige Wikipedia viert mijlpaal van 5000 artikelen]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/147#Japan-collectie Wereldmuseum Leiden op Wikimedia Commons|Japan-collectie Wereldmuseum Leiden op Wikimedia Commons]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/147#Wist je dat…|Wist je dat…]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/147#Agenda|Agenda]]
&lt;/div&gt;
|-
| &lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Oude edities vindt u [[wmnl:Nieuwsbrief|hier]]&lt;/div&gt;
|}
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[w:nl:Wikipedia:Wikimedia/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Info over nieuwsbrief]] · [[m:Global message delivery/Targets/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Inschrijven/Uitschrijven]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[User:Germien Cox|Germien Cox (WMNL)]] ([[User talk:Germien Cox|overleg]]) 27 jan 2026 16:36 (CET) (CEST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Germien Cox@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Nieuwsbrief_Wikimedia_Nederland&amp;oldid=29359176 --&gt;

== This Month in Education: January 2026 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 1 • January 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/January 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026|Strengthening Wikimedia Education and Digital Literacy in 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan|Dzongkha Wikipedia Education Program in Bhutan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia Education Program - Train The Trainer in Nepal|Wikipedia Education Program – Train The Trainer in Nepal]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU|Wikipedia 25 celebration in the Igbo Wiki Fan Club Alvan and IMSU]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program|CBSUA boosts Open Knowledge and Local Culture through expanded Wiki Education Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth|WikiChallenge African Schools: Young voices, real impact, and continued (reasonable) growth]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Updates on Auckland Museum Summer Student Programme|Updates on Auckland Museum Summer Student Programme]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network|Stronger and bolder Wikiforhumanrights 2025 in Anambra Network]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge|Official Opening of IFAK Secondary School Wiki Club: Engaging Youth in Learning Through Open Knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025|Greetings from the Jeronim de Rada WikiClub in Elbasan, Albania, for Christmas 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme|Great and productive final activities of 2025 Wikimedia MKD education programme]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/Envisioning an Open Future together - WikiForAll|Envisioning an Open Future together – WikiForAll]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025|A look back: reviewing the main education activities in Brazil in 2025]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge|A 147-Year-Old Institution Celebrates 25 Years of Wikipedia: St Aloysius University and the Spirit of Open Knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/¡Celebrando 25 años de conocimiento libre! El Proyecto &quot;25x25&quot; llega a las aulas de Córdoba, Argentina|Celebrating 25 years of free knowledge! The '25x25' Project reaches the classrooms of Córdoba, Argentina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/January 2026/A atuação em rede da Universidade Federal de Juiz de Fora para a difusão do conhecimento livre na Wikipédia|The collaborative efforts of the Federal University of Juiz de Fora for the dissemination of free knowledge on Wikipedia]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 jan 2026 19:26 (CET)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=29951116 --&gt;

== ''The Signpost'': 29 January 2026 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[Bestand:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 29 jan 2026 07:31 (CET)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=29988053 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-06&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The &quot;{{Int:pageinfo-toolboxlink}}&quot; feature, which gives validating information about a page ([{{Fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{Ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669]

'''Updates for technical contributors'''
* There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389]
* The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]]

'''Weekly highlight'''
* Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2 feb 2026 18:43 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30000986 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-07&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[Bestand:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors.
* A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] 
* When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458]
* The automatic &quot;magic links&quot; for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the {{ISBN|}}magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;{{#isbn}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; available to replace the basic functionality of the {{ISBN|}}magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604]
* Two new wikis have been created: 
** a {{Int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|&lt;code&gt;w:kaj:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283]
** a {{Int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|&lt;code&gt;w:ppl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. 

'''Updates for technical contributors'''
* A new global user group has been created: [[{{Int:grouppage-local-bot}}|{{Int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10 feb 2026 00:30 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Quiddity (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30026671 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-08&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237]

'''Updates for editors'''
* The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval]
* The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamestalige Wikipedias.
* Previously, site notices ([[{{Ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{Ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#siteNotice { display: none; }&lt;/code&gt; to [[{{Ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the &quot;view new changes since…&quot; button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339]

'''Updates for technical contributors'''
* New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16 feb 2026 20:17 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30086330 --&gt;

== ''The Signpost'': 17 February 2026 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[Bestand:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 17 feb 2026 09:03 (CET)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30039447 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-09&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html]
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764]
* Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new &quot;Edit full page&quot; button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112]
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered &quot;beta&quot; on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:skin-theme-description&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag&lt;/code&gt; to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta.
* The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], &lt;code dir=ltr&gt;ext.globalwatchlist.rebuild&lt;/code&gt;, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23 feb 2026 20:03 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30119102 --&gt;

== Nieuwsbrief 148 Wikimedia Nederland ==
{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
{| align=&quot;center&quot;
|-
| [[Bestand:Wikimedia nederland.svg|80px|center|link=wmnl:Nieuwsbrief]]&lt;br&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Nieuwsbrief van februari 2026 &lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-size:11pt; font-family:Arial; text-align:center;&quot;&gt; Maart staat in het teken van Gendergap en lhbtiq+ op Wikipedia &lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;&lt;br&gt;

|- style=&quot;font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:left;&quot;
| &lt;div style=&quot;text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em;&quot;&gt;
* [[wmnl:Nieuwsbrief/148#Meer zichtbaarheid in maart: Gendergap en lhbtiq+ op Wikipedia|Meer zichtbaarheid in maart: Gendergap en lhbtiq+ op Wikipedia]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/148#Beelddonatie Nederlandse boekgeschiedenis|Beelddonatie Nederlandse boekgeschiedenis]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/148#Wikipedia Schrijfwedstrijd|Wikipedia Schrijfwedstrijd]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/148#Unieke luchtfoto’s van Aruba uit de jaren ’70 vrij beschikbaar|Unieke luchtfoto’s van Aruba uit de jaren ’70 vrij beschikbaar]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/148#Wist je dat…|Wist je dat…]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/148#Agenda - Zien we jou binnenkort?|Agenda - Zien we jou binnenkort?]]
&lt;/div&gt;
|-
| &lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Oude edities vindt u [[wmnl:Nieuwsbrief|hier]]&lt;/div&gt;
|}
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[w:nl:Wikipedia:Wikimedia/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Info over nieuwsbrief]] · [[m:Global message delivery/Targets/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Inschrijven/Uitschrijven]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[User:Germien Cox|Germien Cox (WMNL)]] ([[User talk:Germien Cox|overleg]]) 24 feb 2026 13:41 (CET) (CEST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Germien Cox@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Nieuwsbrief_Wikimedia_Nederland&amp;oldid=30007246 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-10&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamestalige Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki.

'''Updates for editors'''
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate help to localize] this and related features.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912]
* Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807]
* Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no &lt;code dir=ltr&gt;uselang=&lt;/code&gt; URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111]
* The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily.
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust &amp; Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807]

'''Updates for technical contributors'''
* To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696]
* The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views.
* The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users.
* [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 2 mrt 2026 18:51 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30137798 --&gt;

== This Month in Education: February 2026 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 2 • February 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/February 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces|Cairo University Spanish Language Volunteers document Madrid’s Historic and Contemporary Palaces]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan|Celebrating 25 Years of Wikipedia in Uzbekistan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Encontro da Rede Latino Americana de Inteligência Artificial Feminista: construindo futuros possíveis|Meeting of the Latin American Network of Feminist Artificial Intelligence: building possible futures]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Farewelling the Auckland Museum Summer Students|Farewelling the Auckland Museum Summer Students]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi|Inclusive Climate Learning with Wikimedia Reaches Special School in Kumasi]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana |Introducing Wikimedia in Academic curriculum for students of higher education in universities of Telangana]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade|Learning from Finland: Edit-a-thon on Finnish Education set to take place in Belgrade]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics|Library of IME-USP Workshop: Edits in History of Mathematics]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia|LitFest 2026: Room to Dream to amplify local voices across Wikimedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/New online workshops for the German language Wikipedia|New online workshops for the German language Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors|Road to Wiki Cohort 1: Building India's Next Generation of Wikimedia Technical Contributors]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects|The history of the Wikimedia movement in a Brazil: a book about stories and projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day|Wiki Club Federal Government Boys College Celebrates Mother Tongue Day]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages|Wiki Club Minalabac joins Freedom to Read 2026: One World, Many Languages]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026|Wiki Love Folklore Photowalk at Khajuraho Dance Festival 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity|Wiki Loves Fish Workshop Empowers Students to Document Coastal Biodiversity]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia|WikiCendekia 2026: Insights from our training of admins in Indonesia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops|Wikimedia MKD's activities- new wiki club and a lots of new training workshops]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/WikiPatrimoine Senghor : Valorisation du patrimoine culturel africain à l'Université Senghor|WikiPatrimoine Senghor : Valuation of African cultural heritage at the University Senghor]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/February 2026/Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future|Wikipedia Turns 25: Young Voices, Big Future]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 3 mrt 2026 12:56 (CET)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30155806 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-11&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
* Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]).

'''Updates for editors'''
* Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793]

'''Updates for technical contributors'''
* API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests].
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 9 mrt 2026 19:52 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30213008 --&gt;

== ''The Signpost'': 10 March 2026 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[Bestand:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is &quot;Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes&quot; cited in &quot;List of tallest buildings in Chicago&quot;?]]

* Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]]

* WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]]

* Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|&quot;It will never happen&quot;]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10 mrt 2026 05:15 (CET)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30121359 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-12&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{Int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055]
* On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016]
* Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]].
* Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263]
'''Updates for technical contributors'''
* A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874]
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{Int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.lib&lt;/code&gt; modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.switch&lt;/code&gt; hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720]
* The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 16 mrt 2026 20:35 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30260505 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Upcoming deployment of CampaignEvents extension to Wikibooks&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,

We are writing to inform you that the [[mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be deployed to all Wikibooks projects during the week of '''23 March 2026'''.
This follows last year’s broader rollout across Wikimedia projects. We realized that Wikibooks was not included at the time, and we’re now addressing that to ensure consistency across all communities.

The CampaignEvents extension provides tools to support event and campaign organization on-wiki, including features like on-wiki event registration and collaboration lists(global event list).

We welcome any questions, feedback, or concerns you may have. We are also happy to support anyone interested in trying out the tools. 
''Apologies if this message is not in your preferred language. If you’re able to help translate it for your community, please feel free to do so.''
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|overleg]]) 19 mrt 2026 19:22 (CET)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Udehb-WMF@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/MM_target&amp;oldid=30284073 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-13&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|&quot;Log in with passkey&quot; button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step.
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647]
* The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823]
* Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia.

'''Updates for technical contributors'''
* Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&amp;oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127]

* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]]

'''In depth'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23 mrt 2026 17:51 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:UOzurumba (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30268305 --&gt;

== Nieuwsbrief 149 Wikimedia Nederland ==
{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
{| align=&quot;center&quot;
|-
| [[Bestand:Wikimedia nederland.svg|80px|center|link=wmnl:Nieuwsbrief]]&lt;br&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Nieuwsbrief van maart 2026 &lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-size:11pt; font-family:Arial; text-align:center;&quot;&gt; Save the date: 20 juni verjaardagsfeest Wikipedia
  &lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;&lt;br&gt;

|- style=&quot;font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:left;&quot;
| &lt;div style=&quot;text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em;&quot;&gt;
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Save the date: 20 juni verjaardagsfeest Wikipedia 25 jaar!|Save the date: 20 juni verjaardagsfeest Wikipedia 25 jaar!]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Hiphop in Nederland: The Wiki Files|Hiphop in Nederland: The Wiki Files]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Beursaanvraag geopend voor Wikimania 2026|Beursaanvraag geopend voor Wikimania 2026]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Publiek Domeindag 2026|Publiek Domeindag 2026]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Adopteer een Kamerlid|Adopteer een Kamerlid]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Suriname Tijdmachine Mapathon|Suriname Tijdmachine Mapathon]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Afsluiting van de #100wikiwomen-challenge|Afsluiting van de #100wikiwomen-challenge]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/149#Agenda|Agenda]]
&lt;/div&gt;
|-
| &lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Oude edities vindt u [[wmnl:Nieuwsbrief|hier]]&lt;/div&gt;
|}
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[w:nl:Wikipedia:Wikimedia/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Info over nieuwsbrief]] · [[m:Global message delivery/Targets/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Inschrijven/Uitschrijven]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[User:Germien Cox|Germien Cox (WMNL)]] ([[User talk:Germien Cox|overleg]]) 24 mrt 2026 13:03 (CET) (CEST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Germien Cox@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Nieuwsbrief_Wikimedia_Nederland&amp;oldid=30007246 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-14&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].

'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap &quot;Edit&quot;. This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]

'''Updates for technical contributors'''
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 30 mrt 2026 21:25 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30329462 --&gt;

== ''The Signpost'': 31 March 2026 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[Bestand:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 31 mrt 2026 12:08 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30329870 --&gt;

== This Month in Education: March 2026 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 3 • March 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/March 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona|Advancing 21st-Century Education: Proposal to Establish the Yorùbá Wikipedia Fan Club at Arolu College of Education, Ilemona]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG|Awareness Programme on Language and Culture Protection by KWUG]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources|Teachers from Various Institutions in Rio de Janeiro Explore Wikipedia as a Means of Preserving Memory and Checking Sources]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe|Edu Wiki Nigeria Co-Founder Facilitates Textbook Donation to AHAJAS Integrated School, Gombe]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Inside Wikimedia Ukraine's education program|Inside Wikimedia Ukraine's education program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026|Karavali Wikimedians at Mangaluru Design Summit 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/One School, One Article Campaign Wrap Up|One School, One Article Campaign Wrap Up]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN|Seeds of Knowledge: A Wiki Project that Sparked a Community at ADUN]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology|Student workshops at Serbian Universities: enriching Wikipedia with topics on culture and technology]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries|The Open Knowledge Alliance: Wikimedia and Libraries]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia CR published updated guide for beginners|Wikimedia CR published updated guide for beginners]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikimedia goes back to the classroom in Brazil|Wikimedia goes back to the classroom in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI|Workshop on Feminism and Folklore 2026 by Wiki Club SATI]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities|“Wikimedia MKD in Action: Teacher Conferences and Education Activities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/March 2026/Wikipedia &amp; Libraries: Building New Contributors|Wikipedia &amp; Libraries: Building New Contributors]]

&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 apr 2026 12:21 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30317659 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-15&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''

* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[Bestand:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;format=php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example &quot;WP&quot; for the &quot;Project&quot; (&quot;Wikipedia&quot;) namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6 apr 2026 18:19 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30362761 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-16&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature.
'''Updates for editors'''
* On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294]
* The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting later this week, {{Int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{Int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=query&amp;meta=notifications&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991]
* Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13 apr 2026 17:19 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30380527 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-17&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{Int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest &quot;Liquid Glass&quot; visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinestalige Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias.
* An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamestalige Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]].
* On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857]

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The &lt;code&gt;mirrors.wikimedia.org&lt;/code&gt; service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707]
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; directly, please update them to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;file&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;filerevision&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741]
* Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&amp;title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 20 apr 2026 17:00 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30432763 --&gt;

== ''The Signpost'': 21 April 2026 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[Bestand:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 21 apr 2026 08:50 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30434643 --&gt;

== Request for comment (global AI policy) ==
&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}
A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Overleg gebruiker:MediaWiki message delivery|overleg]]) 26 apr 2026 02:57 (CEST)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Codename Noreste@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30424282 --&gt;

== This Month in Education: April 2026 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 4 • April 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/April 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update|Empowering Knowledge: Wikimedia MKD Education Update]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh|WikiScholar: A School-Level Initiative to Promote Free Knowledge in Bangladesh]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War|Wikipedia for School 2025–2026: A Competition That Continued Despite Frost, Power Outages, and War]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course|Wikimedia UK and Thoughtful delivery new media literacy teacher training course]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools|Wikimedia CR supporting SDG's in Czech schools]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia|University Students’ Mandatory Internships at Wikimedia Armenia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania|Third year of collaboration with Aleksandër Xhuvani University in Elbasan, Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan|Students Discover Open Source and Learn Wikipedia and Wikidata Skills for the First Time in Zarqa, Jordan]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria|Leveraging on Wikipedia as a tool for curbing Health Misinformation and Disinformation in Akwa Ibom and Rivers State, Nigeria]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites|Governance and Public Knowledge: Wikipedia as a Learning Tool in Sustainability Education through UNESCO Designated Sites]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/April 2026/A month full of encounters with students in Brazil|A month full of encounters with students in Brazil]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 27 apr 2026 18:01 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30406002 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-18&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{Int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{Int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484]
* All Wikipedia users with new accounts and those who activated the &quot;automatically enable most beta features&quot; option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. 
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676]

'''Updates for technical contributors'''
* As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27 apr 2026 20:06 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:UOzurumba (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30458046 --&gt;

== Nieuwsbrief 150 Wikimedia Nederland ==
{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
{| align=&quot;center&quot;
|-
| [[Bestand:Wikimedia nederland.svg|80px|center|link=wmnl:Nieuwsbrief]]&lt;br&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Nieuwsbrief van april 2026 &lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-size:11pt; font-family:Arial; text-align:center;&quot;&gt; Papiamentstalige Wikipedia viert 20e verjaardag
  &lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;&lt;br&gt;

|- style=&quot;font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:left;&quot;
| &lt;div style=&quot;text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em;&quot;&gt;
* [[wmnl:Nieuwsbrief/150#Papiamentstalige Wikipedia viert 20e verjaardag|Papiamentstalige Wikipedia viert 20e verjaardag]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/150#Internationale hackathon in Arnhem gaat terug naar root(s)|Internationale hackathon in Arnhem gaat terug naar root(s)]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/150#Vier 25 jaar Wikipedia!|Vier 25 jaar Wikipedia!]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/150#31 dagen, 31 nieuwe verhalen|31 dagen, 31 nieuwe verhalen]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/150#E-coaching voor Wikimedia-gemeenschap|E-coaching voor Wikimedia-gemeenschap]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/150#Spiekbriefjes|Spiekbriefjes]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/150#Zien we jou binnenkort?|Zien we jou binnenkort?]]&lt;/div&gt;
|-
| &lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Oude edities vindt u [[wmnl:Nieuwsbrief|hier]]&lt;/div&gt;
|}
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[w:nl:Wikipedia:Wikimedia/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Info over nieuwsbrief]] · [[m:Global message delivery/Targets/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Inschrijven/Uitschrijven]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[User:Germien Cox|Germien Cox (WMNL)]] ([[User talk:Germien Cox|overleg]]) 30 apr 2026 15:19 (CEST) (CET) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Germien Cox@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Nieuwsbrief_Wikimedia_Nederland&amp;oldid=30335849 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-19&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available.
'''Updates for editors'''
* The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]].
* The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909]
* From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the &quot;Translate to English&quot; dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] 
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as &quot;changes 3&quot; instead of &quot;3 changes&quot; in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091]
'''Updates for technical contributors'''
* The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 4 mei 2026 22:43 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30498077 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-20&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward.

'''Updates for editors'''
* The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks.
* The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286]

'''Updates for technical contributors'''
* [[Bestand:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui.input&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11 mei 2026 21:20 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30524429 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-21&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]].

'''Updates for editors'''
* An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions.
* To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the &quot;Tools &gt; Action&quot; menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008]
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]]

'''In depth'''

* On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]].
* The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for &quot;Who Wrote That&quot; and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18 mei 2026 22:21 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30539262 --&gt;

== Nieuwsbrief 151 Wikimedia Nederland ==
{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
{| align=&quot;center&quot;
|-
| [[Bestand:Wikimedia nederland.svg|80px|center|link=wmnl:Nieuwsbrief]]&lt;br&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Nieuwsbrief van mei 2026 &lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-size:11pt; font-family:Arial; text-align:center;&quot;&gt; Vertrouwen in het digitale tijdperk
  &lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;&lt;br&gt;

|- style=&quot;font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:left;&quot;
| &lt;div style=&quot;text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em;&quot;&gt;
* [[wmnl:Nieuwsbrief/151#Reminder: 25 jaar Wikipedia vieren!|Reminder: 25 jaar Wikipedia vieren!]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/151#Jimmy Wales over het vertrouwen in het digitale tijdperk|Jimmy Wales over het vertrouwen in het digitale tijdperk]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/151#Van eerste foto tot digitale-kennisactivist|Van eerste foto tot digitale-kennisactivist]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/151#Aan de slag met Wikidata?|Aan de slag met Wikidata?]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/151#Jaarverslag 2025 nu online|Jaarverslag 2025 nu online]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/151#Onze partner Atria binnenkort nog dichterbij|Onze partner Atria binnenkort nog dichterbij]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/151#Zien we jou binnenkort?|Zien we jou binnenkort?]]&lt;/div&gt;
|-
| &lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Oude edities vindt u [[wmnl:Nieuwsbrief|hier]]&lt;/div&gt;
|}
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[w:nl:Wikipedia:Wikimedia/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Info over nieuwsbrief]] · [[m:Global message delivery/Targets/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Inschrijven/Uitschrijven]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[User:Germien Cox|Germien Cox (WMNL)]] ([[User talk:Germien Cox|overleg]]) 19 mei 2026 10:45 (CEST)(CET) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Germien Cox@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Nieuwsbrief_Wikimedia_Nederland&amp;oldid=30335849 --&gt;

== ''The Signpost'': 22 May 2026 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[Bestand:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]]

* Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22 mei 2026 07:19 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Bri@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30513885 --&gt;

== Technieuws: 2026-22 ==
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Het laatste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|technieuws]]''' van de technische gemeenschap van Wikimedia. Niet alle wijzigingen hebben een merkbaar effect op alle projecten. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Meer vertalingen]] zijn beschikbaar.

'''Hoogtepunt van de week'''
* Na een [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|succesvol experiment met het aanmaken van accounts]] wordt een verbeterd waarschuwingsbericht voor niet aangemelde bewerkers in de eerste week van juni worden uitgerold naar alle Wikimedia-wiki's. De wijziging treft alleen niet aangemelde gebruikers op mobiel die een bewerkingssessie openen. De bijgewerkte ervaring is ontworpen om het aanmaken van een account duidelijker aan te moedigen, terwijl gebruikers nog steeds kunnen bewerken met tijdelijke accounts. Resultaten van het experiment lieten een significante toename zien in het aanmaken van accounts, met een relatieve stijging van 27% onder gebruikers die het bijgewerkte bericht te zien kregen. Zoals verwacht namen tijdelijke accounts relatief af met 16% doordat meer mensen een account aanmaakten. Het experiment liet geen significante veranderingen zien in het aantal constructieve bewerkingen of andere gemonitorde bijdragerstatistieken. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] 

'''Updates voor moderatoren'''
* Om veiligheidsredenen moeten leden van bepaalde gebruikersgroepen [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|tweetrapsauthenticatie]] (2FA) ingeschakeld hebben. Leden van deze groepen kunnen de laatste 2FA-methode op hun account niet uitschakelen, en het is onmogelijk om gebruikers zonder 2FA aan deze groepen toe te voegen. Gebruikers kunnen nog steeds nieuwe authenticatiemethoden toevoegen of verwijderen, zolang er ten minste één methode continu ingeschakeld blijft. In de komende weken worden gebruikers zonder 2FA uit deze groepen verwijderd. Dit geldt met name voor bureaucraten. Zie de gekoppelde taken voor uitrolschema's. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technische Wensen]] voert een [[w:nl:A/B-test|A/B-test]] uit op [[:phab:T415904|10 wiki's]], waarbij [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|mogelijke verbeteringen voor Referentievoorvertoningen]] worden getest. Het experiment duurt ongeveer 2 weken aan het einde van mei / begin juni en treft 10% van de desktoplezers op de deelnemende wiki's.
* Na twee succesvolle experimenten rolt het Reader Growth-team op 25 mei een bètafunctie [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Afbeeldingen bladeren]] uit voor alle Wikipedia's op mobiel. Dit betekent dat iedereen die standaard alle bètafuncties ingeschakeld heeft deze functie te zien krijgt, en anderen kunnen het vakje aanvinken om het in te schakelen in hun voorkeuren. De bètafunctie bevat een carrousel van alle afbeeldingen van een pagina bovenaan de pagina, met opties voor redacteuren om [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|afbeeldingen uit te sluiten van de carrousel van de pagina of om een pagina volledig uit te sluiten van de functie]].
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Terugkerend onderwerp]] Bekijk alle {{Formatnum:30}} door de gemeenschap ingediende {{PLURAL:30|taak|taken}} die vorige week [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|opgelost]] {{PLURAL:30|is|zijn}}. Zo werden driedimensionale STL-bestanden incorrect weergegeven door de 3D-uitbreiding van de mediaviewer, wat nu is opgelost. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723]

'''Updates voor technische bijdragers'''
* De verouderde CSS-klassen &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; en &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; zijn vervangen door &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; en &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; omdat de eerste niet consistent werken op alle MediaWiki-platforms, met name mobiel en mobiele apps. Projecten die deze klassen gebruiken worden aangemoedigd om gerelateerd gebruik te bekijken en een migratie te plannen. Houd er rekening mee dat &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; en &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; in de toekomst ook verouderd kunnen worden verklaard, hoewel er momenteel geen plannen zijn om dit te doen. [[phab:T426452|Meer informatie]].
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Terugkerend onderwerp]] Gedetailleerde code updates later deze week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technieuws]]''' is samengesteld door [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|technieuws schrijvers]] en gepost door een [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Draag bij]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Vertaal]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Vraag hulp]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Geef feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonneren en afmelden]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 25 mei 2026 23:52 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Quiddity (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30584502 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote now in the 2026 U4C election&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27 mei 2026 19:14 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Keegan (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;


== Survey (proposed direction for Wishlist) ==
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{Int:Please-translate}}.

You are invited to voice your opinion on a new [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|community-proposed direction]] for the [[m:Community Wishlist|Community Wishlist]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Overleg gebruiker:MediaWiki message delivery|overleg]]) 29 mei 2026 05:07 (CEST)

&lt;!-- Bericht verzonden door User:기나ㅏㄴ@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:%EA%B8%B0%EB%82%98%E3%85%8F%E3%84%B4/MassMessage&amp;oldid=30604233 --&gt;

== This Month in Education: May 2026 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 5 • May 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/May 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities|Teaching innovation with Wikimedia. Shared experiences in Spanish Universities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania|Editing Wikipedia with Viktor Hygo High School in Albania]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Debating free license in Brazil|Debating free license in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India|Microclimatic Explainers: A short-form media approach to build micro-level environmental awareness in India]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects|Ukraine publishes the first academic collection of papers on Wikipedia and Wikimedia Projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges|Wiki Digital Youth Club Launches in Tanzania: Youth Build Digital Skills Through Competitive Quest Challenges]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem|Wiki Youth Participation in Building Rwanda’s Open Knowledge Ecosystem]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria|Wikimedia Digi-Youth Club in Nigeria]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikimedia MKD's Education News &amp; Activities|Wikimedia MKD's Education News &amp; Activities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/May 2026/Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year|Wikipedia Serbia's interns and Wiki Ambassadors provide crucial support towards end of the school year]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 jun 2026 18:53 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30604297 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-23&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month.
* The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed &quot;Community&quot; tab and a personalized &quot;For You&quot; tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048]

'''Updates for technical contributors'''
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 1 jun 2026 23:08 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30613639 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 8 jun 2026 23:30 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-25&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use &lt;code&gt;class=notpageimage&lt;/code&gt; excluding it from thumbnail previews, or &lt;code&gt;class=noviewer&lt;/code&gt; excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. 
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class=&quot;wikitable&quot;|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding &lt;code dir=ltr&gt;data-sort-order=&quot;desc&quot;&lt;/code&gt; to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page.
* Wikis that wish to replace the &quot;indefinitely&quot; button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change.
* The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited.
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server].
* The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4).
* Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15 jun 2026 18:48 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:UOzurumba (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30689604 --&gt;

== ''The Signpost'': 21 June 2026 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[Bestand:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/From the editors|Ways for beginners to support ''The Signpost'' community journalism]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/News and notes|Community Tech development team disbanded]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Disinformation report|PR for the people?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Recent research|Proposed tagging system for AI involvement; successful and unsuccessful AI tools for contributors]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In the media|Who won a 14th century battle and who won the 2026 Iran war?]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Community view|Putting the Wish into the Wishlist]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In focus|A global standard for Neutral Point of View]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/On the bright side|Flowers, blue helmets, reefs, pride, and Juneteenth]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Op-ed|Breathe, Don’t Panic, there is a different story about Wikimedia + AI futures]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Opinion|Wikimedia Foundation staff develop union and Wikimedia user community reacts]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Technology report|Community Tech team is disbanded, controversy erupts]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Traffic report|'Cause this is thriller, thriller night]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/WikiConference report|Report of Volunteer Supporters Network Annual Meeting 2026]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Comix|Take your turn]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Humour|Group of banned T-shirt makers comes out of hiding to sell new Wikipedia-themed merchandise]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 21 jun 2026 05:21 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Bri@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30604303 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-26&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration.

'''Updates for editors'''
* The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902]
* Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting next week, abuse filters that are set to &quot;require CAPTCHA verification&quot; will begin to also affect users with the &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595]
* Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox].
* The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23 jun 2026 15:05 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Trizek (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30722494 --&gt;

== RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons ==
&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|overleg]])&lt;/bdi&gt; 23 jun 2026 19:11 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Codename Noreste@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== Nieuwsbrief 152 Wikimedia Nederland ==
{| class=&quot;plainlinks&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
| valign=&quot;top&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;border:1px gray solid; padding:1em;&quot; |
{| align=&quot;center&quot;
|-
| [[Bestand:Wikimedia nederland.svg|80px|center|link=wmnl:Nieuwsbrief]]&lt;br&gt;
&lt;hr&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Nieuwsbrief van juni 2026 &lt;/div&gt;&lt;div style=&quot;font-size:11pt; font-family:Arial; text-align:center;&quot;&gt; Wikipedia 25 jaar | 6000 Papoea-beelden | Schrijfmaand Klassieke Muziek
  &lt;/div&gt;
&lt;hr&gt;&lt;br&gt;

|- style=&quot;font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:left;&quot;
| &lt;div style=&quot;text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em;&quot;&gt;
* [[wmnl:Nieuwsbrief/152#Verjaardagsfeest 25 jaar Wikipedia|Verjaardagsfeest 25 jaar Wikipedia]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/152#6000 Papoea-beelden op Wikimedia Commons|6000 Papoea-beelden op Wikimedia Commons]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/152#Schrijf vrouwen de marge uit!|Schrijf vrouwen de marge uit!]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/152#Schrijfmaand Klassieke Muziek volop bezig|Schrijfmaand Klassieke Muziek volop bezig]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/152#Van spoorwegen tot kastelen|Van spoorwegen tot kastelen]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/152#Masterclass Publiek Domein|Masterclass Publiek Domein]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/152#Een geslaagde Governance Conference|Een geslaagde Governance Conference]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/152#Wikipedia op Aruba|Wikipedia op Aruba]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/152#Zomerpauze|Zomerpauze]]
* [[wmnl:Nieuwsbrief/152#Agenda|Agenda]]&lt;/div&gt;
|-
| &lt;div style=&quot;font-size:14pt; font-family:Arial; text-align:center; color:darkslategray&quot;&gt;
Oude edities vindt u [[wmnl:Nieuwsbrief|hier]]&lt;/div&gt;
|}
|}
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[w:nl:Wikipedia:Wikimedia/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Info over nieuwsbrief]] · [[m:Global message delivery/Targets/Nieuwsbrief Wikimedia Nederland|Inschrijven/Uitschrijven]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] [[User:Germien Cox|Germien Cox (WMNL)]] ([[User talk:Germien Cox|overleg]]) 24 jun 2026 21:31 (CEST)(CET) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Germien Cox@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Nieuwsbrief_Wikimedia_Nederland&amp;oldid=30335849 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;Message&quot;/&gt;
'''Legal &amp; Safety Contacts'''

Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]].

&lt;section end=&quot;Message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 25 jun 2026 15:30 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Sannita (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=30731267 --&gt;

== This Month in Education: June 2026 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 6 • June 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/June 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement|Wikipedia Editathon at Dinajpur Govt. College: Empowering Graduate Students in the Open Knowledge Movement]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026|Wikimedia Serbia prepares for Edu Wiki camp 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries|Wiki Digi-Youth Clubs pilot explores challenge-based learning across three countries]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education|Why the EduWiki Hub Starter Kit Matters for the Future of Education]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite|Portuguese Universities adopt free knowledge tools: Wikipedia is the favorite]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo|Translating on Wikipedia used as extra – credit assignment in University of Prishtina, Kosovo]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives|Strengthening Wikimedia Education Through Community Learning and Digital Literacy Initiatives]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana|Small Group, Big Impact: Building Skills Through the Wikimedia Volunteer Focus Group in Botswana]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/&quot;25x25 Project – Celebrating Wikipedia&quot; in Córdoba, Argentina|&quot;25x25 Project – Celebrating Wikipedia&quot; in Córdoba, Argentina]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities|Mapping and gathering educational activities on Wiki in Brazilian universities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026|Growing Wiki Education in the Philippines: Highlights from Bikol WikiConference 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program|From Mentee to Builder: Six Months in the EduWiki Hub Mentorship Program]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter|EduWiki Hub publishes its first Community Newsletter]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography|Click, Capture, and Contribute: Scaling Open Knowledge Through Mobile Photography]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes|Education in Action: Limkokwing School Adoption Program 2026 and Wikimedia Learning Outcomes]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/June 2026/Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda|Impact of Wiki Digi youth Clubs initiative in education of Rwanda]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 28 jun 2026 06:16 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30725833 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-27&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to &quot;Create account&quot; and &quot;Log in&quot; actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220]
* After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292]
* An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; behaves when used to exclude results. Previously, using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]].
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 29 jun 2026 13:48 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30744833 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-28&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769]

'''Updates for technical contributors'''
* In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;src&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute and SVG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;srcset&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute.
* The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6 jul 2026 15:57 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30773578 --&gt;

== ''The Signpost'': 13 July 2026 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[Bestand:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News and notes|An exclusive club]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/In the media|Battle for a soul - who won?]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Opinion|We need to innovate with Wikimedia decision-making]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Recent research|LLMs and NPOV, 20 years of user blocks, Esperanto and Volapük Wikipedias]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News from Diff|How to host Wikicurious in your own community]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Community view|CUNY Newmark Wikimedian-in-Residence Quarterly Brief – April to June 2026]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Special report|Wikipedia escapes Category 1 designation under the UK Online Safety Act - for now]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/On the bright side|Fatherhood, weather, and diplomacy]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Op-ed|A Layup Easy Proposal for Wikimedia at 25: Spend 25% of Donations on the Community]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Traffic report|The grass was greener, the light was brighter]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Comix|schnozzed]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13 jul 2026 09:27 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30775662 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-29&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguestalige Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis.
* The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916]

'''Updates for technical contributors'''
* Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778]
* To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13 jul 2026 18:11 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30804401 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-30&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]].
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation.

'''Updates for technical contributors'''
* On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, &quot;media-limit-reached&quot;, will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21 jul 2026 07:46 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30836091 --&gt;

== Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) ==
&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{Int:Please-translate}}
You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}}
[[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]])  24 jul 2026 14:24 (CEST)
&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:DreamRimmer@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=30513860 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-31&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[Bestand:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077]
* DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), templates (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), HTML and parser tags (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), and magic words (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews.
* The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201]

'''Updates for technical contributors'''
* After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-helpusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-help&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet3&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604]
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533]
* From now on, wikis can restrict editing in the &quot;User&quot; namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27 jul 2026 20:49 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30856308 --&gt;

== This Month in Education: July 2026 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 7 • July 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/July 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia|Practical Wikipedia Training for Teachers Held in Tetovo, Macedonia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival|Wikimedia Ukraine at the Teachers of the Future Festival]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor|Six Months of Growth, Learning, and Impact: My Journey as an EduWiki Mentor]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026|PhilWiki Community pays homage to Antoine de Saint-Exupéry at Wikimania Paris 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Google25 Expands Tamil Wikipedia Community|Google25 Expands Tamil Wikipedia Community]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge|Edu Wiki camp gathers Serbian youth around the topic of open knowledge]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere|Cátedra Glaciares: A Collaborative Experience for the Study and Conservation of Colombia’s Cryosphere]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Continuing Wiki education partnerships in Brazil|Continuing Wiki education partnerships in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects|Building EduWiki in Albania: From school outreach to student contributions in Wikimedia projects]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026|1Lib1Ref WUGN Kaduna, 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/July 2026/We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM|We create the first master class on access to knowledge and open technology in collaboration with National Autonomous University of Mexico, UNAM]]

&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 jul 2026 21:48 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30838310 --&gt;

== ''The Signpost'': 2 August 2026 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[Bestand:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In the media|Union drive, most prolific editor make headlines]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News and notes|Foundation rejects voluntary recognition of union, proposed board eligibility rules sharply restrict candidates]]

* WikiConference: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/WikiConference|&quot;Kurier, Signpost, wikipress: You can be a Wikimedia journalist&quot; - Wikimania presentation by User:Noé Recap]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In focus|Is Larry Sanger the co-founder of Wikipedia?]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Arbitration report|Think, and not just about content]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News from Diff|Meet the Wikimedians of the Year 2026!]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/On the bright side|The beautiful game]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Traffic report|Odyssey and Oyarzabal]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Comix|Well-spotted]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 2 aug 2026 12:18 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30775662 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-32&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&amp;uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518]
* The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-readinglists&amp;filter=&amp;action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia.
* Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326]

'''Updates for technical contributors'''
* The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698]
* The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 3 aug 2026 21:46 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30872536 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-33&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[Bestand:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]].
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692]

'''Updates for technical contributors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting &quot;{{Int:Mw-math-mathjax}}&quot; in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001]
* Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;cldsort=timestamp&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10 aug 2026 22:45 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30901051 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-34&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC.

'''Updates for editors'''
* [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__EXPECTSHORTPAGE__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203]
* One new wiki has been created: a {{Int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;w:bol:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921]
* Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640]

'''Updates for technical contributors'''
* Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]].
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17 aug 2026 23:03 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30922806 --&gt;

== ''The Signpost'': 24 August 2026 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[Bestand:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/News and notes|Union process progresses, unanswered questions about Littler Mendelson remain]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/In the media|Wikipedia editors save Sam Altman's life]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Recent research|Women in blue? Wikipedia's gender gap reverses in some areas]]

* Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Discussion report|Again and Again]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Traffic report|Look out, here comes the Spider-Man!]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Humour|Her tastes, her Wikimania, her upcoming tour... Baby Globe reveals everything]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/On the bright side|The great outdoors]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Opinion|Are we embarrassed yet?]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Special report|Paris Syndrome: Labor Strife, AI Anxiety, and a Leadership Test at Wikimania 2026]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Comix|WP:FAOWN]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 24 aug 2026 03:25 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Bri@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30889666 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-35&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[Special:CreateAccount|Special:CreateAccount]] page has been simplified as part of ongoing work to modernize the account creation experience. The panel showing project statistics no longer appears next to the form on desktop and mobile web. Multiple account creation experiments show that a simpler form helps newcomers complete registration. [https://phabricator.wikimedia.org/T433783]
* In order to improve page performance, images now load when they are viewed. This means images lower down an article will not load if a reader never scrolls to that part of the page, which may affect some image-related metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T148047]

* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:42}} community-submitted {{PLURAL:42|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where image thumbnails in Abstract Wikipedia could fail to display after the corresponding file was moved on Wikimedia Commons, has now been fixed. Thumbnails will now update correctly when files are moved. [https://phabricator.wikimedia.org/T433448]

'''Updates for technical contributors'''
* User Info card is a feature that helps patrollers see information about user accounts. So far, it has been available only in places such as page history, logs and recent changes. Now, it's possible to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CheckUser#User_Info_card_in_page_content|place it in the page content]] as well, using the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#uic:}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; parser function. It can be particularly useful in templates like [[:en:Template:Userlinks|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Userlinks}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]] (or their specialized variants), as it will make it easier to see the context about a user on various noticeboard pages. The card will be displayed only to users who have it enabled in their [[Special:Preferences#mw-input-wpcheckuser-userinfocard-enable|preferences]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T424466]
* Due to user security and privacy risks, we have disabled access to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs when specifically using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. If you are impacted by this, consider whether you can use an alternative approach. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Special:MyPage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URLs can still be accessed and used without &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Specified user page URLs (e.g. &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;User:Myusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) can still be used with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=raw&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T120386]
* Due to an update, the thumbnailing software has been improved. This includes upgrading &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;librsvg&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 2.60 and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ImageMagick&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; to 7, as well as resolving a number of long-standing thumbnailing bugs like rendering errors. [https://phabricator.wikimedia.org/T419815#12222841]

* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 24 aug 2026 22:45 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30961208 --&gt;

== Technieuws: 2026-36 ==
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Het laatste '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|technieuws]]''' van de technische gemeenschap van Wikimedia. Niet alle wijzigingen hebben een merkbaar effect op alle projecten. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Meer vertalingen]] zijn beschikbaar.

'''Hoogtepunt van de week'''
* Een nieuw format voor de Community Wishlist staat open voor terugkoppeling. U kunt [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027|de voorgestelde ideeën op Meta lezen]]. Dit nieuwe proces is bedoeld om te verbeteren hoe wensen worden gesorteerd, er over wordt gestemd en hoe ze worden geprioriteerd op een manier die transparant en evenwichtig is over projectfamilies en taalversies heen. Deze consultatie staat twee weken open.

'''Updates voor moderatoren'''
* De nieuwste versie van de Wikipedia Android-app bevat updates voor de functie Opgeslagen, waarmee de opslagervaring van de app dichter bij iOS en web komt. De update herontwerpt het tabblad Opgeslagen met een weergave &quot;Alle pagina's&quot;, verwijdert de standaard leeslijst &quot;Opgeslagen&quot;, hernoemt leeslijsten naar &quot;Verzamelingen&quot; en moderniseert de ervaring voor het opslaan van pagina's. [https://phabricator.wikimedia.org/T420788]
* De functie [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Leeslijsten]] is op 25 augustus ingeschakeld voor alle aangemelde gebruikers op de Bengaalse, Chinese, Tsjechische en Vietnameestalige Wikipedia's, na enkele maanden als bètafunctie. Leeslijsten komen op 1 september beschikbaar voor alle aangemelde gebruikers op de Arabische, Franse en Indonesische Wikipedia's, gevolgd door de Engelstalige Wikipedia op 14 september en alle overige Wikipedia-wiki's op 28 september.
* Vanaf het einde van de maand zien sommige niet aangemelde lezers op de Bengaalse, Tsjechische, Perzische, Engelstalige en Poolstalige Wikipedia's die de Minerva-skin op mobiel gebruiken een [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|bijgewerkte navigatiebalk]] in een [[w:A/B test|A/B-test]]. De test vergelijkt de huidige navigatiebalk met een nieuwe versie die is ontworpen om informatie sneller te kunnen vinden. Het doel is te bepalen of deze wijzigingen lezers aanmoedigen vaker terug te keren. Dit experiment verandert de ervaring voor aangemelde lezers en/of bewerkers niet.
* Redacteuren die doorverwijzingen, sjablonen en categorieën op doorverwijspagina's bijhouden, hebben nu verbeterde manieren om doorverwijzingen te vinden en te cureren. Voorheen konden deze pagina's niet worden doorzocht. Twee nieuwe zoekwoorden, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;onlyredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; en &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;withredirects:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, maken het nu mogelijk om doorverwijzingen direct te doorzoeken en kunnen worden gecombineerd met bestaande zoekwoorden zoals &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;incategory:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;intitle:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; en &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;insource:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T204089]
* De ISBN-opzoekhulpmiddelen voor het maken van referenties werkten recentelijk niet vanwege problemen met externe diensten. Ontwikkelaars werken aan oplossingen. [https://phabricator.wikimedia.org/T435179]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Terugkerend onderwerp]] Bekijk alle {{Formatnum:30}} door de gemeenschap ingediende {{PLURAL:30|taak|taken}} die vorige week [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|opgelost]] {{PLURAL:30|is|zijn}}. Zo is een probleem opgelost waarbij het zoeken naar pagina's op categorie met &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;deepcat&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; geen of niet-gerelateerde resultaten kon opleveren. [https://phabricator.wikimedia.org/T414859]

'''Updates voor technische bijdragers'''
* Het domein van url's voor miniatuurafbeeldingen verandert van upload.wikimedia.org naar thumb.wikimedia.org. De oude url's blijven in de nabije toekomst werken, maar MediaWiki laat voortaan het nieuwe domein zien. Url's naar andere mediatypen, zoals originele bestanden, video's en transcodings, worden nog steeds aangeboden vanuit upload.wikimedia.org. [https://phabricator.wikimedia.org/T427465]
* De Wikimedia [https://www.mediawiki.org/w/index.php?api=wmf-math%2Fv1&amp;title=Special%3ARestSandbox Math-API] is nu verouderd. Deze eindpunten worden eind september 2026 volledig buiten gebruik gesteld. Ontwikkelaars die deze eindpunten aanroepen, moeten overstappen op alternatieve wiskundige weergaveoplossingen, zoals [https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/MathML MathML] of [https://www.mathjax.org/ MathJax]. Externe MediaWiki-installaties die de Math-uitbreiding gebruiken voor het weergeven van formules, moeten upgraden naar v1.43+ om onderbrekingen van de dienst te voorkomen.

* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Terugkerend onderwerp]] Gedetailleerde code updates later deze week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.18|MediaWiki]]

'''In detail'''
* Lees meer over [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/TextMatch|TextMatch]] in een Diff-post [[diffblog:2026/08/28/custom-edit-suggestions-for-every-wiki-how-communities-are-shaping-suggestion-mode-with-textmatch/|Aangepaste bewerkingssuggesties voor elke wiki: Hoe gemeenschappen de suggestiemodus vormgeven met TextMatch]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Technieuws]]''' is samengesteld door [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|technieuws schrijvers]] en gepost door een [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Draag bij]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/36|Vertaal]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Vraag hulp]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Geef feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Abonneren en afmelden]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W36&quot;/&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 31 aug 2026 22:53 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30990659 --&gt;

== This Month in Education: August 2026 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 8 • August 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/August 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities|Coordinating Wikimedia's Presence in Iraqi Universities]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish|The EduWiki Hub Starter Kit Is Now Available in Spanish]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki and democracy campaign launches in Brazil|Wiki and democracy campaign launches in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines|Wiki Clubs strengthen youth participation in open knowledge in the Philippines]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wikidata for research in the UI1|Wikidata for research in the UI1]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey |Nupe Wikipedia Hits 1,000 Articles: The Next Chapter in Our Knowledge Journey]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool|Recruiting newcomers to preserve Yiddish using Wiktionary as a tool]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World|Voices in Our Hands: How Nigerian Kids are Documenting Nigerian Sign Language for the World]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage|Wiki in Schools, Architecture and Open Heritage]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026|More than 200 registrations, 22 speakers, and seven hours of shared experience: Wikimedia Ukraine’s Education Community Conference 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Launch of Wikifying a Conference handbook|Launch of Wikifying a Conference handbook]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers|EduWiki Hub Updates: Working Groups Feedback Session and a New Roundtable for Program Officers]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/August 2026/Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia|Curiosity through academic inquiry - learning by writing Wikipedia articles in Serbia]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 1 sep 2026 19:54 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=30917014 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-37&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add_a_link|Add a Link]] has been upgraded for English Wikipedia users with improved detection of links that have different capitalization. This will help reduce ambiguous suggestions caused by differences in capitalization in article titles, including articles about cultural goods. A second phase of improvements is planned, which will also prepare the feature for release in other languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T435526#12240876] [https://phabricator.wikimedia.org/T434259]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance|Article guidance]] feature will be enabled by default for junior editors on Simple English and Turkish Wikipedia starting 10 September 2026 following [[mw:Special:MyLanguage/Article_guidance/Updates#Summary_of_experiment_result|an experiment]]. Junior editors with 0 to 99 edits will automatically see the feature when they click a red link or use the &quot;[[tr:Vikipedi:Madde_sihirbazı|Madde oluşturto]]&quot; option on Turkish Wikipedia to create a new article. The change is intended to help junior editors create higher-quality articles that meet each Wikipedia’s standards. [[phab:maniphest/query/z3tcTjmLMxk5/#R|Additional improvements]] will continue based on the experiment results and community feedback.
* The [https://pageviews.wmcloud.org Pageviews Analysis] tool which allows users to compare pageviews across multiple pages, turns 10 years old this year and several new features have been added. They include [[toolforge:wikinav|WikiNav]] which provides insights into how readers of Wikipedia explore the content, editing stats in [https://pageviews.wmcloud.org/siteviews?range=latest-30&amp;sites=en.wikipedia.org Siteviews], the ability to [https://pageviews.wmcloud.org/massviews?source=wikiproject&amp;project=en.wikipedia.org lookup articles belonging to a WikiProject], and support for dark mode. [https://phabricator.wikimedia.org/T378549]
* A [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Minimal_Minerva|visually simplified Minerva]] navigation bar is being tested for logged-out readers using mobile web on the Bengali, Czech, English, Farsi, and Polish Wikipedias. The experiment aims to determine whether simplifying the navigation improves reader retention. The test will run from August 31 to September 28, and no action is required from users.
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is working on improving [[en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]]. Editors will only notice a slight change starting this week. When adding automatic reference names the numbering will start at &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; instead of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;:0&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Read more on the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|project page]]. [https://gerrit.wikimedia.org/r/c/VisualEditor/VisualEditor/+/1332704]
*  All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]] could mishandle nested nowiki tags, causing content to be lost and displaying unwanted text has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435116]
'''Updates for technical contributors'''
* Interface administrators can configure gadgets from [[MediaWiki:Gadgets-definition]]. The definition format has been updated and no longer requires the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; option, as gadgets are always loaded through &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;ResourceLoader&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. This simplifies gadget configuration by removing an option that is no longer necessary, making gadget definitions easier for administrators. [https://phabricator.wikimedia.org/T298199]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.19|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 7 sep 2026 20:44 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31008437 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-38&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Future Audiences team has started a [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|discussion on English Wikipedia]] about a proposed new experiment to show a temporary notice about the new [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Google Preferred Sources] feature to Wikipedia readers coming from Google. The experiment is to test whether this notice makes visitors come back to Wikipedia more often. Preferred Sources feature lets users choose websites they trust so Google can highlight content from those sources more prominently in Search and AI experiences. We are interested in testing this on other languages that Google supports and would welcome assistance with starting conversations on other wikis. If interested, please reach out to Future Audiences on the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|talk page]].

'''Updates for editors'''
* The chat platform Discord is releasing a new self-service framework that websites can use to specify how their links should look when shared on Discord. The Future Audiences team is planning to start using this new framework to improve how Wikipedia links look when shared on Discord, giving better attribution and credit to contributors. The link appearance and behavior won't change in the first phase of this project as we want to first collect some baseline data to assess the impact of future changes. However, if community members who are active on Discord spot any issues, they can reach out on [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] or [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]].
* The Reader Growth team will be running an experiment to test whether [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|compacting article lead sections on mobiles]] with the addition of a &quot;read more&quot; button improves reader retention. The test will begin on September 17 on Arabic, Spanish, French, Indonesian, Italian, Japanese, Portuguese, Vietnamese, and Chinestalige Wikipedias and will run for four weeks.
* All wikis will be [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|read-only for a few minutes]] on September 23. This is planned at 14:00 UTC. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming week. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was returning an HTTP 500 error and could not be reached, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Updates for technical contributors'''
* Developers who maintain a tool that queries the Wikimedia Commons links tables need to update their code to connect to the new x4 database cluster. The links tables have been moved from the s4 cluster to x4, and will no longer receive updates on s4. The page and redirect tables remain available on both clusters. A wiki replica for the x4 cluster will be set up afterwards. The change is being made because the s4 cluster has grown too large to operate efficiently. You can [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|read more]].
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 14 sep 2026 17:31 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31039826 --&gt;

== Nieuwsbrieven Wikimedia Nederland ==
Tot nu toe werd de nieuwsbrief van Wikimedia Nederland niet alleen per e-mail verstuurd naar abonnees, maar ook geplaatst op de overlegpagina’s van bewerkers die zich daarvoor hadden aangemeld en via die mailmerge automatisch gedeeld in de Wikipedia kroeg. Omdat er relatief weinig belangstelling is voor het ontvangen van de nieuwsbrief via overlegpagina’s en om het proces efficiënter te maken, is besloten de WMNL- nieuwsbrief voortaan uitsluitend per e-mail te versturen aan mensen die zich hiervoor hebben ingeschreven. 

Wil je op de hoogte blijven, maar ben je nog niet ingeschreven? Laat dan op [https://www.wikimedia.nl/actueel/nieuwsbrief/ deze pagina] je e-mailadres achter. 

[[m:MassMessage|Global message delivery]] [[User:Germien Cox|Germien Cox (WMNL)]]([[User talk:Germien Cox|overleg]]) 15 sep 2026 12:23 (CEST)(CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Germien Cox@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Nieuwsbrief_Wikimedia_Nederland&amp;oldid=30335849 --&gt;

== Wisselen van server - Uw wiki zal binnenkort even alleen in de modus 'alleen-lezen' te gebruiken zijn ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees dit in een andere taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{Int:please-translate}}]

De [[foundation:|Wikimedia Foundation]] gaat overschakelen naar een ander datacenter. Dit zal er voor zorgen dat Wikipedia en andere Wikimedia-wiki's, zelfs na een ramp beschikbaar blijven.

Al het internetverkeer zal omgeschakeld worden op '''{{#time:j xg|2026-09-23|nl}}'''. De test zal beginnen om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-09-23T14:00|en}} {{#time:H:i e|2026-09-23T14:00}}]'''.

Vanwege bepaalde beperkingen in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]] is het helaas nodig om het bewerken van de wiki's tijdelijk in de 'alleen-lezen' modus te zetten. We verontschuldigen ons voor dit ongemak, en we doen onze uiterste best om de negatieve gevolgen, in de toekomst te minimaliseren. 

Er zal een melding worden weergegeven op alle wiki's, 30 minuten voordat de wissel plaats vindt. Deze banner blijft zichtbaar tot het einde van de operatie. 
U kunt bijdragen aan de [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate vertaling of het proeflezen] van de tekst van deze banner.

'''U zult wel in staat zijn om artikelen te lezen, maar niet om deze te bewerken, gedurende een korte periode. Dit geldt voor alle wiki's.'''

* U zult gedurende een uur of langer lang niet in staat zijn bewerkingen door te voeren op {{#time:l j xg Y|2026-09-23|nl}}.
* Tijdens het bewerken of opslaan gedurende deze tijd zult u een foutmelding zien. Wij hopen dat er geen bewerkingen verloren gaan, maar zijn hier niet zeker van. Wanneer u deze foutmelding te zien krijgt, wacht dan alstublieft tot alles weer normaal functioneert. Hierna kunt u uw bewerking opslaan. Toch raden we het ten zeerste aan dat u eerst een kopie maakt van uw bewerkingen maakt, gewoon uit voorzorg.

''Andere effecten'':

* Het uitvoeren van achtergrondtaken zal langzamer gaan, en sommige taken zouden mogelijk kunnen worden geannuleerd. Roodgekleurde koppelingen kunnen mogelijk niet zo snel bijgewerkt worden als gebruikelijk. Als u een artikel aanmaakt waarin ergens anders al naar verwezen wordt, zal de koppeling langer roodgekleurd blijven dan gebruikelijk. Sommige langlopende scripts zullen moeten worden onderbroken.
* We verwachten dat de uitrol van nieuwe code gebeurt zoals dat iedere week plaatsvindt. Het kan echter voorkomen dat sommige codewijzigingen per geval geblokkeerd worden, als de operatie ze later weer nodig heeft.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] zal ongeveer 90 minuten onbereikbaar zijn.

Dit project zal indien noodzakelijk worden uitgesteld. U kunt de [[wikitech:Switch_Datacenter|planning lezen op wikitech.wikimedia.org]]. Wijzigingen zullen in de planning worden aangekondigd. 

'''Deel deze informatie alstublieft met uw gemeenschap.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] 15 sep 2026 14:58 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Trizek (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== ''The Signpost'': 16 September 2026 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[Bestand:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/News and notes|The Balance of Power]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/In the media|Shocking photos may be changed on Wikipedia]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Disinformation report|Have UN Secretary-General candidates manipulated Wikipedia?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Recent research|Google's AI overviews may have reduced search engine referrals to English Wikipedia by 5%]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/WikiConference report|The backwater symbiosis – reflections from Wiki Conference India 2026]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Traffic report|Heaven let your light shine down]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Serendipity|Wikipedia Family Mosh Pit]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Obituary|Passing of Gobonobo, community leader advocating for women and minorities]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/On the bright side|Fantasy video games, hopeful science fiction, and the change of seasons]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Comix|The Adventure of the Unknown Corpse]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 16 sep 2026 04:11 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=31028446 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-39&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 23 September 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]

'''Updates for editors'''
* The Growth team tested a new post-edit notice designed to [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|encourage Temporary Account holders to register for a permanent account]]. The new notice replaced multiple dialogs and a simultaneous welcome notification with a single message highlighting the benefits of creating an account. The experiment increased permanent account creation from 1.94% to 3.66%, an 87% relative increase. The change will now be released to all wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551]
* For Wikipedia editors using the [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|&quot;Suggestion mode&quot; Beta Feature]], there is a [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|new opt-in user preference]] for showing &quot;experimental&quot; edit checks and suggestions. These types are listed at [[Special:EditChecks#experimental-checks|Special:EditChecks]], and are intended for early developer-testing and for gathering feedback from experienced users. Administrators can change the [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|configuration details]] for each suggestion as usual. Administrators can also [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|use this feature]] to help test their community's ideas for locally created checks and suggestions. Experimental types will have a more distinct visual style later this week. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]].
* The [[m:CEE Technical Village Pump|CEE Technical Village Pump]] has been launched as a space for technical discussions and collaboration among Wikimedia communities in Central and Eastern Europe.
* A new tool, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Starter Kit]], is now available for new and small language Wikipedia communities. It brings together guided tasks, tools, and resources to help communities get started, monitor their progress, and collaborate with the broader Wikimedia community. Starter Kit is hosted on Wikimedia Toolforge and is designed for Wikipedias with fewer than 50,000 articles. Learn more about how Starter Kit works and how communities have been using it in [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|this Diff blog post]].
* The Reader Growth team is launching a retest of the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|image carousel experiment]]. The retest will use three new versions of the design, updated based on community feedback. The team will assess results and determine with communities whether or not to proceed with the feature. The experiment will begin the week of September 28 and will run on Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, Farsi, French, German, Indonesian, Japanese, Polish, Portuguese, Spanish, Swedish, and Vietnamestalige Wikipedias.
* After successful rollouts to Arabic, Bengali, Chinese, Czech, English, French, Indonesian, and Vietnamestalige Wikipedias, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]] from the Reader Experience team will be available to all logged-in users on all Wikipedia wikis starting September 28.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the mentor status script repeatedly updated mentors’ status even when nothing had changed, creating unnecessary Recent Changes entries, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659]

'''Updates for technical contributors'''
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; list query API, used to retrieve specific details about active or historical abuse filters configured on a wiki, has been updated to support the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;formatversion=2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; configuration parameter, thereby leading to breaking changes to the API response. All users who maintain user-scripts or other code need to check if they use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; list query API, and respond to any breaking changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27 sep 2026 13:56 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31085309 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-40&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Users of default skins on desktop and mobile web (Vector 2022 and Minerva respectively) will now be informed if the search suggestions displayed as they type into Search come from page redirects. Previously, users could get confused when the top search suggestions did not match exactly what they had typed. The new redirect notice clarifies that these suggestions are not random, but related to the search. The suggested pages may be redirects to the most relevant destination articles being searched for. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013]
* Logged-out Wikipedia users on mobile web will begin to see a bookmark button for saving articles to their [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] instead of the current Watchstar button. When clicked, the bookmark button prompts users to log in or create an account to save an article for later. An earlier experiment found that the bookmark icon was four times more likely than the Watchstar button to encourage logged-out users to create an account. This change is part of efforts to encourage more readers to become account holders and use features that help them save and return to content. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769]
* An experiment will begin on September 29 on Spanish, Arabic, English, and French Wikipedias to simplify the experience users encounter immediately after account creation. The test will explore whether removing friction from the current Welcome Survey helps new users understand what to do next more easily. The experiment will run through the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058]

* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has put out a call for the community to suggest topics that it should consider and discuss with the Wikimedia Foundation. Editors and technical contributors are invited to add topics to [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|the council's talk page]].
* Later this week, it will be possible for communities to configure [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit Checks and Suggestions]] so that they are [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|shown within additional namespaces]], such as a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Draft:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; namespace. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Feedback is welcome]].
* A bug in the [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] is causing the page to fail to load for users that have unseen changes on Wikimedia Commons. Developers are working on a fix. Until then, affected users can follow the workarounds described in the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|relevant]] help section.
* New magic words &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; are now available for use. They are able to change the default sorting of categories to be based on timestamp of categorization. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].  For example, the issue where [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] for Wikipedias was not reachable has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Updates for technical contributors'''
* The datacenter switchover, scheduled on September 23, has been postponed. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|The equinox exercise]] revealed capacity issues, preventing the switch of all services to the other datacenter. The process has been paused, prioritizing investigating that issue, to ensure that we continue to be able to serve our users reliably. A new exercise will be scheduled. Meanwhile, all traffic and edits continue to work as usual.
* On September 23, a power loss briefly affected all wikis, creating intermittent issues on both reading and editing modes. This also affected Gerrit. This is unrelated to the datacenter switchover postponement. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] has been deployed to mediawiki.org and [[phab:T421436|some Indic language wikis]]. We want to hear your feedback on this experimental product. Produnto allows users to use Lua modules hosted in [[gitlab:repos/lua|Wikimedia's GitLab]]. It simplifies the sharing of Lua code between wikis. Instead of copying each individual Lua module from one wiki to another, users will be able to easily share packages across all wikis.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* A [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Cross-wiki code collaboration workshop]] will be held online on October 2 at 12:30 UTC, bringing together South Asian technical contributors to learn about Produnto and begin piloting it on Hindi, Punjabi, Odia, Telugu, and Malayalam Wikipedias. Produnto is a package manager for deploying Lua modules hosted on GitLab to Wikimedia wikis, and was recently deployed on some pilot wikis.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 28 sep 2026 12:49 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31092225 --&gt;

== This Month in Education: September 2026 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 9 • September 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/September 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate|Wikipedia Writing Training at Universitas Terbuka. WikiRempah Welcomes Wikimedians in Ternate]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia MKD’s Wiki Camp &amp; Team Building 2026|Wikimedia MKD’s Wiki Camp &amp; Team Building 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah|Wikimedia Commons Training for Students at Universitas Nurul Hasan Bacan: Mobilizing Bacan's Youth with WikiRempah]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Wikidata integration in the Library &amp; Information Science course|Wikidata integration in the Library &amp; Information Science course]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language|Translating the EduWiki Newcomer's Starter Kit in Albanian language]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity|Training Wikimedia Commons WikiRempah in Bacan, Bringing Digital Education to an Island Without Electricity]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites|Synergy Between WikiRempah, the West Halmahera Regency Education and Culture Office, and the Sultanate of Jailolo in Documenting Spice Route Cultural Sites]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia|St Aloysius Wiki Club Celebrates 10th Anniversary of Tulu Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms|Road to Open Source: bringing open source contribution into Indian engineering classrooms]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Photography and education: initiatives in Brazil|Photography and education: initiatives in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow &amp; Learnings|Open Knowledge Initiatives Summer Internship 2026 – Project Workflow &amp; Learnings]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful|Media Literacy Teacher Training with Wikimedia UK and Thoughtful]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia|Heritage Across Borders: St Aloysius Wiki Club Students Celebrate Cultural Heritage Through Wikipedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script|From Bandung's Street Signs to Wikipedia: Rediscovering Sundanese Script]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership|CSPC Wiki Club launches student community for open knowledge and youth leadership]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026|Amplifying Underrepresented Voices: Lessons from the Language Diversity Hub 2026]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/September 2026/Education activity: Can I trust Wikipedia?|Education activity: Can I trust Wikipedia?]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 sep 2026 20:36 (CEST)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=31092240 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-41&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The process for this year’s Community Wishlist [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|has been published]], incorporating community feedback. The wish submission process will [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|end on November 8]]. This year, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|a working group (open for volunteering)]] that includes community members familiar with the technical aspect of our wikis alongside Wikimedia Foundation staff, will take care of the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|triage process]]. The triage is expected to be completed by late November. Votes for wishes will start in January.

'''Updates for editors'''
* Editors using the [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|visual editor]] will now see a warning when they paste text that is likely to have initially been copied from one of five external generative AI chatbots into Wikipedia. This feature is known as [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|LLM Paste Check]]. It is a type of [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit Check]] that is community configurable. The check looks for markers in the copied HTML and is not using content watermark detection. Edits will also [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|be tagged]] so that patrollers can review them more closely. The feature helps newcomers add content that respects Wikipedia’s policies and makes it easier for experienced editors to identify problematic edits. Communities with local policies about LLM usage can [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|adjust the wording and policy that is linked]]. The team [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|apologizes]] that this was rolled out without a delay for translations.
* Editors can now easily [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|access the web visual editor directly from the iOS and Android apps]]. When opening the editor, users will be given a choice between visual editing and source editing. If they choose visual editing, they will be sent to a mobile web window in their phone's browser. After completing their edit, a banner will give them the option to return to the app. This enables readers to make quick contributions while casually reading.
* Users of the Wikipedia Android and iOS apps will now see a one-time account creation prompt after they have used the app for two consecutive weeks. This prompt explains the benefits of having an account. It is intended to help more casual readers become logged-in users who return to the apps regularly. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847]
* Editors on [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|group1 wikis]], including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Recent Changes]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Watchlist]] when a link to another language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on October 5 at 07:00 UTC as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make important changes easier to identify. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or concerns on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where mentors who removed themselves from the mentorship program could still have mentees assigned to them and receive questions, has now been fixed. Mentees will now be reassigned when a mentor leaves the program. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194]

'''Updates for technical contributors'''
* Wikimedia Brasil has published its [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Development Best Practices Framework]] (ABPD). It is a guide for staff, contractors and volunteers building technical tools and projects. It covers the project lifecycle, security, accessibility, personal data protection and responsible AI use, and explains how movement-wide guidelines were adapted to a local context. They encourage other affiliates to reuse it and adapt it. Read more in the [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|Diff post]]. 
* A new, canonical base URL for Wikimedia APIs will soon be introduced. The new canonical route follows a &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/api/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; pattern and will act as an alternative path for current REST APIs (for example: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/w/rest.php/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;). Both versions will be callable for all existing APIs, but the new structure will be the preferred path for newly created API modules. This change will be non-breaking for most users. The existing pathways will remain available for all existing endpoint requests. However, some endpoints may return URLs following the new pattern in response bodies. Changes will be available on test wiki first, with the rollout expected to cover all wikis by the end of October. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

5 okt 2026 20:52 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Trizek (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31098825 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-42&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Starting October 13, wikis can change the default pattern for [[:en:Wikipedia:VisualEditor/Named references|auto-generated reference names in VisualEditor]] (currently &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;). They will be able to use human-readable, content-based reference names that are more helpful to contributors using the source editor (e.g. &lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; inline&gt;&amp;nbsp;&lt;ref name=&quot;Miller2026-1&quot; /&gt;&lt;/syntaxhighlight&gt;). VisualEditor reference name patterns can be defined using MediaWiki system messages, JSON, templates and modules ([[:mw:Special:MyLanguage/Help:Cite/VisualEditor reference names|more information]]). Admins can enable these changes via [[Special:CommunityConfiguration/Cite-VisualEditor-Autonames|community configuration]]. This is a [[:m:Special:MyLanguage/Community_Wishlist/W17|community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T436255]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to English Wikipedia on October 14 and to remaining Wikimedia Foundation wikis by end of October (likely October 21). The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. This is a [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/History|long-standing community wish]] implemented by [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440243][https://phabricator.wikimedia.org/T440304]

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools]] will be removing the list view of the Watchlist and defaulting everyone to the changelog view. Previously, there were two versions of how the Watchlist is shown to mobile web users: the list view, where editors could see watched articles in a list format, and the changelog view, where editors could see changes to watched articles in a log format, controlled by a user's Advanced Mobile Control settings. This has created issues for code-base maintenance: two different displays means two sets of code to manage. By defaulting to the changelog view, we are simplifying the codebase and avoiding the likelihood of missing bugs.
* The Wikipedia Android app is testing a way to listen to article introductions in the “For you” feed. A text-to-speech model reads the existing article text aloud without rewriting it or adding any content. The 30-day experiment will begin in the Wikipedia Beta app during the third week of September, then move to the regular Wikipedia Android app in October for a limited group of eligible users. A small portion of app users (those with English feeds and at least one topic interest) will have access to the feature. This experiment is part of broader efforts to give app readers options in how they consume content in order to deepen engagement and user retention. [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Listening to Wikipedia/Phase 1|Learn more]] and [[mw:Talk:Readers/Listening to Wikipedia|share feedback]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighting]] was [[phab:T288161|enabled]] by default for all logged out and newly registered users on the English Wikipedia on September 14. With no signs of adverse effects, the same change is being proposed to be made globally across all wikis in a few weeks. If you have concerns or feedback, or if your wiki would like to opt out, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror#Enabling CodeMirror by default on all WMF wikis for newbies|please see the help page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440077]
* [[d:Wikidata:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|Wikidata mobile statement editing]] of all datatypes will be officially launched on October 13, when it will be removed from Wikidata [[d:Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] and become available to all editors. Users can [[d:Wikidata_talk:Usability_and_usefulness/Item_editing_experience/Mobile_editing_of_statements|report bugs and share feedback]].
* Last week, language link changes were removed from [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] feeds on Wikivoyage, Wikisource, Wikiversity, Wikiquote and Wiktionary. As no adverse effects have been observed, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] plans to roll out this change globally to all Wikipedias. This is scheduled for October 13 at 07:00 UTC, after which editors will no longer see when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. Editors who rely on these notifications can read more on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project page]] and share feedback or ask to opt out their wiki on the [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T440698]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where accidentally touching the graph while scrolling on the Pageviews tool on mobile could unintentionally zoom in has now been fixed. Click-and-drag zoom is now disabled on touch devices. [https://phabricator.wikimedia.org/T440075]

'''Updates for technical contributors'''
* There are three major changes coming to dumps: the legacy content dumps [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/xmldatadumps-l@lists.wikimedia.org/thread/E6D5EU4PMSTSOI2J7A46HJ3YW2W554CS/ deprecated in January 2026] will now be sunset, the replacement [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/MediaWiki_Content_File_Exports MediaWiki Content File Exports] will be delayed to implement a “safety buffer”, and they are now also available as 7zip-compressed files. Users will need to switch the URL they download their dump from. For more information, timeline and migration instructions, see [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/Legacy_content_dumps_sunset Legacy content dumps sunset].
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.24|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation discovered unauthorized activity by OpenAI agents on Wikimedia projects, including edits to wikis, attempts to exploit a public note-taking tool, and heavy automated traffic. [[diffblog:2026/10/05/openai-rogue-agent-activities-found-on-wikimedia-projects/|Read the blog post on Diff]] for more details about the activity and the Foundation’s response.

'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon! We’ll be meeting in lovely Tirana, Albania for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] from April 9–11, 2027. Scholarship and staff sponsorship applications are currently being [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ accepted through Pretix] and will close on October 30, 2026. General registration will open in January 2027.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13 okt 2026 09:39 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31142468 --&gt;

== ''The Signpost'': 13 October 2026 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[Bestand:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-10-13/News and notes|AELECT returns, Jimbo gives a union update, VisualEditor is now default]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-10-13/Serendipity|From a rare portrait of a female millionaire in Nancy to a Japanese painter in Lyon]]

* Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-10-13/Obituary|Doug Weller]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-10-13/In the media|A(I)pocalypses afoot]]

* WikiConference Report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-10-13/WikiConference Report|WikiConference 2026 &amp; the importance of in-person community]]

* By the numbers: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-10-13/By the numbers|Does the country of birth affect the likelihood of having a Wikipedia biography?]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-10-13/News from Diff|OpenAI &quot;rogue&quot; agent activities found on Wikimedia projects]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-10-13/On the bright side|Good people]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-10-13/Op-ed|Who are our readers?]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-10-13/Traffic report|This world is big and wild and half insane]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-10-13/Comix|Fudging the numbers]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 14 okt 2026 00:46 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=31092234 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-43&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* To measure the impact of incorporating some [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#November 2025: Ideas and feedback|community-requested features]] on logged-out reader retention, a test for [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Image_Browsing|Image Carousel]] will be pushed to logged-out readers. With the Image Carousel feature, readers browse community-uploaded images, selected by editors as relevant to specific articles. The test starts on November 20.
* An experimental notice will be pushed to 0.5% of logged-out mobile readers who come to English Wikipedia from Google, asking them to add Wikipedia as a [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/preferred-sources/ Google Preferred Source]. The test is to see if this notice increases reader retention and encourages people who use Google Search to visit Wikipedia more often. It will run from October 15–29 and will be assessed for its impact on retention and referrals.
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{Formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where [[quarry:|Quarry]] returned an “Access denied” error when users tried to run SQL queries, preventing queries from running normally, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T440966]

'''Updates for technical contributors'''
* [[Bestand:Cog-icon-grey.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Due to a long-standing bug, applications that use the [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For_Developers|OAuth 2]] client credentials flow to act on their owners’ behalf are treated as if they are logged out. This will be fixed for new applications registered on or after Monday, October 19. Some affected applications need to re-register. [https://phabricator.wikimedia.org/T420297]
* [[Bestand:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.1|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* A proposal to hold the Wikimedia Hackathon every three years, with regional hackathons in between, [[mw:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|has been shared]]. It explores making the event more accessible to technical communities in different regions. Share your feedback on the proposal’s [[mw:Talk:Wikimedia Hackathon/Community Proposal 2026|talk page]] before November 6.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 19 okt 2026 16:38 (CEST)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31178499 --&gt;

== Wisselen van server - Uw wiki zal binnenkort even alleen in de modus 'alleen-lezen' te gebruiken zijn ==
&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Lees dit in een andere taal]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

De [[foundation:|Wikimedia Foundation]] gaat overschakelen naar een ander datacenter. Dit zal er voor zorgen dat Wikipedia en andere Wikimedia-wiki's, zelfs na een ramp beschikbaar blijven.

Al het internetverkeer zal omgeschakeld worden op '''{{#time:j xg|2026-10-28|nl}}'''. De test zal beginnen om '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2026-10-28T15:00|en}} {{#time:H:i e|2026-10-28T15:00}}]'''.

Vanwege bepaalde beperkingen in [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]] is het helaas nodig om het bewerken van de wiki's tijdelijk in de 'alleen-lezen' modus te zetten. We verontschuldigen ons voor dit ongemak, en we doen onze uiterste best om de negatieve gevolgen, in de toekomst te minimaliseren. 

Er zal een melding worden weergegeven op alle wiki's, 30 minuten voordat de wissel plaats vindt. Deze banner blijft zichtbaar tot het einde van de operatie. 
U kunt bijdragen aan de [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate vertaling of het proeflezen] van de tekst van deze banner.

'''U zult wel in staat zijn om artikelen te lezen, maar niet om deze te bewerken, gedurende een korte periode. Dit geldt voor alle wiki's.'''

* U zult gedurende een uur of langer lang niet in staat zijn bewerkingen door te voeren op {{#time:l j xg Y|2026-10-28|nl}}.
* Tijdens het bewerken of opslaan gedurende deze tijd zult u een foutmelding zien. Wij hopen dat er geen bewerkingen verloren gaan, maar zijn hier niet zeker van. Wanneer u deze foutmelding te zien krijgt, wacht dan alstublieft tot alles weer normaal functioneert. Hierna kunt u uw bewerking opslaan. Toch raden we het ten zeerste aan dat u eerst een kopie maakt van uw bewerkingen maakt, gewoon uit voorzorg.

''Andere effecten'':

* Het uitvoeren van achtergrondtaken zal langzamer gaan, en sommige taken zouden mogelijk kunnen worden geannuleerd. Roodgekleurde koppelingen kunnen mogelijk niet zo snel bijgewerkt worden als gebruikelijk. Als u een artikel aanmaakt waarin ergens anders al naar verwezen wordt, zal de koppeling langer roodgekleurd blijven dan gebruikelijk. Sommige langlopende scripts zullen moeten worden onderbroken.
* We verwachten dat de uitrol van nieuwe code gebeurt zoals dat iedere week plaatsvindt. Het kan echter voorkomen dat sommige codewijzigingen per geval geblokkeerd worden, als de operatie ze later weer nodig heeft.
* [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] zal ongeveer 90 minuten onbereikbaar zijn.

Dit project zal indien noodzakelijk worden uitgesteld. U kunt de [[wikitech:Switch_Datacenter|planning lezen op wikitech.wikimedia.org]]. Wijzigingen zullen in de planning worden aangekondigd. 

'''Deel deze informatie alstublieft met uw gemeenschap.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

[[user:Trizek_(WMF)|Trizek_(WMF)]] 26 okt 2026 15:00 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Trizek (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=30513874 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-44&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* An experiment launched on September 29 is testing [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Experience/Reading_recommendations|article recommendations]] for new account holders who also identify as readers. By suggesting articles to read, similar to recommendations in the Wikipedia app for logged-in readers, the experiment aims to encourage new account holders to read and return to the website regularly, with the goal of increasing internal referrals by 1%. See the related [[m:Community Wishlist/W505|Community Wishlist]] proposal.
* Several Wikimedia services were taken offline last week because of a [https://www.php.net/archive/2026.php#2026-10-20-1 security vulnerability in PHP]. This is because they need to be updated before they are safe to put back online. This is not a problem just for the Wikimedia movement but affects a lot of websites. You can follow updates on [[wikitech:Incidents/2026-10-21 PHP security update/Community|Wikitech]]. Cloud VPS and Toolforge will take longer to bring back online. This is to make sure that applications which run on Cloud VPS or Toolforge are not affected. Tool developers can see updates and more information on the [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/cloud-announce.lists.wikimedia.org/ Cloud-announce mailing list]. [https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-tools-and-services/][https://diff.wikimedia.org/2026/10/21/impact-of-php-vulnerabilities-on-wikimedia-cloud-services/]
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/43|Last week we shared]] that to measure the impact of incorporating some community-requested features on logged-out reader retention, a test for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Carousel]] feature would be pushed to logged-out readers. Due to an issue, we will be restarting the test, but it will be live on October 26, not November 20 as initially announced.

'''Updates for editors'''
* A new [[wikitech:KAPOW|bot detection system]] to better identify automated traffic that disguises itself as human visitors, is coming to the Wikimedia wikis. This might cause sudden changes to visitor statistics starting from 26 October, going back to 20 June 2026.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] which renders musical notation inside wiki pages, has been temporarily disabled on all wikis due to a security issue. Affected pages will display a notice instead of musical scores, but the underlying code remains intact. No action is needed from editors, and a fix is in progress. A separate announcement will follow when the extension is re-enabled. Read more on [[phab:T441579|Phabricator]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where CodeMirror syntax highlighter appears to have been enabled in error for existing editors has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T441308]

'''Updates for technical contributors'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, October 28 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1793199600 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies. [https://phabricator.wikimedia.org/T439703]

* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.2|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Scholarship and sponsorship applications for the [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia%20Hackathon%202027 2027 Wikimedia Hackathon] will close on Friday, October 30th. Submit your application [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2027/ through Pretix] before the deadline!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 26 okt 2026 19:56 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:STei (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31199592 --&gt;

== This Month in Education: October 2026 ==
&lt;div class=&quot;plainlinks&quot; lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Apologies for writing in English. Please help to translate in your language.
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:2.9em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt;This Month in Education&lt;/span&gt;

&lt;span style=&quot;font-weight:bold; color:#00A7E2; font-size:1.4em; font-family:'Helvetica Neue', Helvetica, Arial, sans-serif;&quot;&gt; Volume 15 • Issue 10 • October 2026&lt;/span&gt;

&lt;div style=&quot;border-top:1px solid #a2a9b1; border-bottom:1px solid #a2a9b1; padding:0.5em; font-size:larger; margin-bottom:0.2em&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2026|Contents]] • [[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/October 2026/Headlines|Headlines]] • [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe]]&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;color:white; font-size:1.8em; font-family:Montserrat; background:#92BFB1;&quot;&gt;In This Issue&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: left; column-count: 2; column-width: 35em;&quot;&gt;
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Wikipedia Education Awareness Campaign Held in Dinajpur, Bangladesh|Wikipedia Education Awareness Campaign Held in Dinajpur, Bangladesh]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Wikimedia MKD Continues Its Educational Activities in the New School Year|Wikimedia MKD Continues Its Educational Activities in the New School Year]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/WikiLatih Bogor Méré Rohangan pikeun Diajar, Silih Bagikeun Pangaweruh, jeung Nyambungkeun Antargenerasi|WikiLatih Bogor Méré Rohangan pikeun Diajar, Silih Bagikeun Pangaweruh, jeung Nyambungkeun Antargenerasi]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Wiki Club Organise Two-Day Technical Workshop on MediaWiki Projects at St Aloysius University|Wiki Club Organise Two-Day Technical Workshop on MediaWiki Projects at St Aloysius University]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/WIKI 101 learning module developed for Filipino university students|WIKI 101 learning module developed for Filipino university students]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/When the Forest Changes, What Can We Learn Through Wikimedia|When the Forest Changes, What Can We Learn Through Wikimedia]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Open Knowledge Course inspires students in Olomouc in writing Wikipedie articles|Open Knowledge Course inspires students in Olomouc in writing Wikipedie articles]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/New student-led Wikimedia communities expand youth participation in ESEAP|New student-led Wikimedia communities expand youth participation in ESEAP]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Improving health-related content on Wikipedia: an initiative in Brazil|Improving health-related content on Wikipedia: an initiative in Brazil]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/How EduWiki Hub Partnerships Are Building Capacity for Wikimedia Education Worldwide|How EduWiki Hub Partnerships Are Building Capacity for Wikimedia Education Worldwide]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/From the First Cohort to the Second: Learning and Teaching Wikipedia at a University in Türkiye|From the First Cohort to the Second: Learning and Teaching Wikipedia at a University in Türkiye]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/From Forgotten Pages to Living Heritage: Bikol Wikisource marks its second year|From Forgotten Pages to Living Heritage: Bikol Wikisource marks its second year]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/First workshops for Serbian students and pupils in the academic year|First workshops for Serbian students and pupils in the academic year]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Czech seniors visited Vyšší Brod Monastery and are heading to the 10th anniversary of Senior Wikitown|Czech seniors visited Vyšší Brod Monastery and are heading to the 10th anniversary of Senior Wikitown]]
* [[m:Special:MyLanguage/Education/News/October 2026/Auckland Museum's fourth cohort of Wiki summer students|Auckland Museum's fourth cohort of Wiki summer students]]
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; text-align: center; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:Special:MyLanguage/MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[:m:User:ZI Jony|ZI Jony]] 30 okt 2026 19:19 (CET)&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/This_Month_in_Education&amp;oldid=31135529 --&gt;

== ''The Signpost'': 1 November 2026 ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-11-01/News and notes|AELECT5 concludes, a Wikimedian arrested for treason, and updates to GANs and FARs]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-11-01/Recent research|How Wikipedians use (or don't use) LLMs; experienced editors contribute more to &quot;underproduced&quot; articles than newbies]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-11-01/Disinformation report|Better bots or bothersome baby borgs?]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-11-01/In the media|Stop the internet, I was deleted]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-11-01/News from Diff|Why Wikimedia Is Speaking Up in a Major AI Copyright Case]]

* By the numbers: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-11-01/By the numbers|Wikipedian Nobel Prize 2026]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-11-01/On the bright side|Gone fishing]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-11-01/Traffic report|October, and the articles are stripped bare]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-11-01/In focus|Two Roles, One Wikimedia Education Ecosystem]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-11-01/Comix|en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-11-01/Comix]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 1 nov 2026 14:52 (CET)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Bericht verzonden door User:JPxG@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=31191200 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-45&lt;/span&gt; ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/45|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Many Wikimedia tools were taken offline last week because of a [[:w:PHP2Shell|security vulnerability in PHP]]. This affected many websites worldwide. [[m:Special:MyLanguage/Toolforge|Toolforge]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Cloud Services|Cloud VPS]] have been back up since October 22. Many important tools have been gradually restored. Some tools need the respective volunteer maintainers to restart them. Others still need to upgrade to a patched PHP version. Some tools were using older versions of PHP which are not supported by the recent security patches. They will require maintainers to upgrade to a more recent version. This might require additional effort. You can follow the work [[:wikitech:Talk:Incidents/2026-10-21 PHP security update/Community#Exceptions|on Wikitech]].

'''Updates for editors'''
* A new optional search experiment is running in the Wikipedia Android and iOS apps for Arabic, French, and Japanese Wikipedias. Participating readers can search inside articles and open quoted passages directly in their source articles, no answers or summaries are generated. This is the first of four experiments in [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information%20Retrieval/Phase%202|Phase 2 of Semantic Search]]. It began on October 22 and runs for 20 days. Feedback is welcome on the project’s [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Readers/Information%20Retrieval/Phase%202|discussion page]].
* The [[m:Special:MyLanguage/Future_Audiences|Future Audiences]] team is planning to bring [[m:Special:MyLanguage/Future_Audiences/Share_card|Share Cards]] to Wikipedia on mobile. This feature gives users the option to share a visually appealing card with friends, based on the article they are reading. The card contains the article’s title, image, opening text, and related attribution, and links back to the article for full reading. Editors are invited to try out this feature by adding &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;?useformat=mobile&amp;sharecard=1&lt;/code&gt; to any article URL from October 29 to November 8. Share any thoughts on the [[m:Talk:Future_Audiences/Share_card| project talk page]] and report any bugs on [[phab:T439161|Phabricator]]. 
* The default renderer for math formulas will change on November 2. After the change, the server sends the formula as MathML, and your browser uses MathJax to show it. This is the last step towards the Mathoid/RESTBase deprecation process, for sustainability and security reasons. You can [[w:en:Wikipedia:WikiProject Mathematics/MathFormattingBugs|ask questions or report problems]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T375238]
* Do you have an idea for a new feature, or a bug that needs fixing? [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|Submit your suggestion for the community wish list by November 8!]]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.48/wmf.3|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 3 nov 2026 15:23 (CET)
&lt;!-- Bericht verzonden door User:Trizek (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31236748 --&gt;</text>
      <sha1>lcf8o02l2np2bjn7hgwe1eubx5c773c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categorie:Wikibooks:Test</title>
    <ns>14</ns>
    <id>44749</id>
    <revision>
      <id>431899</id>
      <parentid>412281</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T12:58:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>:'''1''': Pagina's waarop {{Tl|Wp}} gebruikt wordt met meer dan een argument.</comment>
      <origin>431899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="236" sha1="pdyl1yjqvurldv0xpo7olfadfglpsez" xml:space="preserve">{{Hiddencat}}
{{Mogelijk lege categorie}}

Tbv. tests, experimenten en langdurende onderhoudswerkzaamheden.

:'''1''': Pagina's waarop {{Tl|Wp}} gebruikt wordt met meer dan een argument. (20261103)
:'''2''': ...

[[Categorie:Wikibooks]]</text>
      <sha1>pdyl1yjqvurldv0xpo7olfadfglpsez</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nederlands/Spelling/Interpunctie</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44822</id>
    <revision>
      <id>431914</id>
      <parentid>429857</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T18:17:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>lf</comment>
      <origin>431914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1523" sha1="mwjeoej94w98ewhtcc3zlopxxfwpbid" xml:space="preserve">{{Index Nederlands}}
'''Interpunctie''' is het gebruik van leestekens, zoals punten, komma's en koppeltekens. Zij verduidelijken de betekenis van de tekst en verhogen de leesbaarheid. Vergelijk bijvoorbeeld:
*Ik houd van je, lieve vriendin. (Gezegd tegen een vriendin.)
*Ik houd van je lieve vriendin. (Gezegd over een vriendin van iemand anders.)

==Spaties en leestekens==
Over het algemeen schrijft men een spatie na een leesteken en niet ervoor. 

Dat geldt niet voor haakjes en aanhalingstekens aan het begin; koppeltekens worden helemaal zonder spatie geschreven. 

Een gedachtestreepje schrijft men bij voorkeur met een spatie aan weerszijden.

Staan er meerdere leestekens achter elkaar, dan komt er geen spatie tussen.

== Inhoudsopgave ==
* [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Punt|Punt]]
* [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Komma|Komma]]
* [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Puntkomma|Puntkomma]]
* [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Haakjes|Haakjes]]
* [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Dubbele punt|Dubbele punt]]
* [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Beletselteken|Beletselteken]]
* [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Apostrof|Apostrof, weglatingsteken]]
* [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Liggend streepje|Liggend streepje]]
** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Koppelteken|Koppelteken]]
** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Afbreken|Afbreken]]
** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Weglatingsstreepje|Weglatingsstreepje]]
** [[Nederlands/Spelling/Interpunctie/Gedachtestreepje|Gedachtestreepje]]
{{Sub}}</text>
      <sha1>mwjeoej94w98ewhtcc3zlopxxfwpbid</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Schrijven/Recensies</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46773</id>
    <revision>
      <id>431915</id>
      <parentid>429791</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T18:21:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>-{{wp</comment>
      <origin>431915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5804" sha1="7bqtnwtlllrbf462vu55h52cr1vpxl3" xml:space="preserve">{{Index Schrijven}}
Een recensie is een kritische bespreking van een creatief, wetenschappelijk of ander soort werk. Het kan bijvoorbeeld gaan om een boek, film, televisieprogramma, computerspel, toneelvoorstelling, muziekuitvoering, tentoonstelling, beurs (zoals de {{Wp|Huishoudbeurs|Huishoud-}} of {{Wp|Vakantiebeurs|Vakantiebeurs}}), horecagelegenheid, ander evenement of {{Wp|Product (economie)|product}}. Hieronder wordt de term &quot;werk&quot; hiervoor als verzamelterm gebruikt.

== Aandachtspunten ==
* Zie [[Schrijven/Schrijfproces|Schrijfproces]] voor de algemene aandachtspunten. Bovendien:
* '''Ken het werk goed''': Zorg dat je zelf het te recenseren werk kent, van A tot Z hebt gelezen (boek), hebt bijgewoond, gehoord of gezien, of daadwerkelijk uitvoerig hebt uitgeprobeerd (computerspel, horecagelegenheid of ander product). Maak aantekeningen tijdens het lezen, bijwonen en uitproberen. Vraag eventueel meer informatie op bij de organisator, uitgever of verkoper.
* '''Opbouw en inhoud''':
** ''Lead'': Korte samenvatting van je beoordeling, bijvoorbeeld: &quot;Boeiende roman door [naam schrijver] over een Drents pubermeisje dat begin 21e eeuw  thuis niet meer te handhaven is&quot;; of &quot;Spannende oorlogsfilm van [naam regisseur] over een peleton Russische soldaten in 2024 in Oekraïne&quot;, of &quot;Saaie televisiequiz van [naam omroep], gepresenteerd door [naam presentator], lijkt veel op [naam oude quiz met hetzelfde format]&quot;.
** ''[[Nederlands/Lezen/Samenvatting|Samenvatting]]'' van het werk: benoem ''wie'' (het werk maakte(n) en de hoofdpersonen), ''wat'' (de inhoud, wat er te zien was, waarover het werk gaat, de hoofdpunten, rode draad), ''waar'' (het werk zich afspeelde), ''wanneer'' (het werk werd uitgevoerd of getest) en eventueel ''waarom'' (zoals de aanleiding of je interesse in een dergelijk onderwerp). Maar geef geen onthulling, clue of verrassende wending weg. NB De samenvatting moet je echt zelf schrijven, die mag niet letterlijk worden overgenomen van de boekflap, aankondiging, advertentie of andere bestaande tekst, dat heet plagiaat of schending van auteursrechten en is bij wet verboden. Als het uitkomt, schaadt dat op zijn minst je reputatie en je kunt er een boete voor krijgen.
** [Alleen voor kenners van het onderwerp:] De ''betekenis'' van het werk voor de maatschappij, voor de ontwikkeling van het vakgebied, de wetenschap of kunstgeschiedenis, in welke trend het werk past. Vergelijk het werk eventueel met soortgelijke werken.
** ''Beoordeling'', met onderbouwing. Wat vond je er goed aan, wat had beter gekund, en steeds: waarom? Vermeld ook of het in het algemeen een goed/prachtig/boeiend werk was met enkele kritische kanttekeningen of een saai/slecht werk met enkele goede punten. Dat biedt de lezer houvast als er veel kanttekeningen of goede punten worden opgesomd. Scheid duidelijk jouw mening/beoordeling van de samenvatting/inhoud. Laat lezers aan de hand van de beschrijving en jouw beoordeling zelf gemakkelijk een conclusie kunnen trekken, maar kauw die niet voor (behalve dan in de lead, als begeleiding). Je mag overigens gerust enig enthousiasme of afkeuring laten doorschemeren. Een recensie mag pittig zijn, als je die maar met argumenten onderbouwt.
** Laat de samenvatting van het werk en de beoordeling ervan qua lengte in evenwicht zijn. Maak geen lange samenvatting met slechts twee regels voor de beoordeling of andersom. Beide hoeven niet precies gelijk in lengte te zijn, als het maar evenwichtig is (2/3 : 1/3 of andersom is nog OK).
** ''Afbeeldingen'': Vaak kan een producent of organisator foto's of andere afbeeldingen leveren die bij een recensie geplaatst mogen worden; vraag dat na als ze niet automatisch geleverd zijn. Overtuig je ervan dat de auteursrechten in orde zijn en kijk na wat de voorwaarden zijn. Soms mag een meegereisde fotograaf foto's maken (zoals in een horecagelegenheid) en worden met die fotograaf afspraken over plaatsing gemaakt. Kies een eigen selectie van de beschikbare afbeeldingen, die passen bij de tekst (bij een krant is daar vaak een beeldredacteur verantwoordelijk voor).
** [Meestal onderaan:] ''Gegevens'' over het werk, met daarin de naam van het werk, auteur/regisseur/belangrijkste acteurs/uitgever/{{ISBN|}}(voor boeken), waar het te zien, te horen of te verkrijgen is, en tot wanneer (voor tijdelijke evenementen), voor horeca: de locatie, indien beschikbaar een officiële weblink naar het werk.
** Indien gebruikelijk in het medium: aantal ''sterren'' dat je het werk waard vindt (meestal maximaal vijf).

== Voorbeelden ==

=== Boeken en films ===
Bij boeken en films staat er in de recensie meestal ook iets over de inhoud. Dit is echter niet het belangrijkste. In een recensie gaat het altijd om de beoordeling van het boek of de film. Dit gaat bijvoorbeeld over het taalgebruik of het onderwerp. Als laatste trek je een conclusie in je recensie. De conclusie is een samenvatting van je tekst. Deze kan er als volgt uit zien:
* Het boek is een aanrader voor iedereen van 8 tot en met 12 omdat het vlot leest, spannend en realistisch is.
* Deze film is geen aanrader voor volwassenen omdat hij te makkelijk, saai en sfeerloos is. Wel is deze film redelijk leuk voor kinderen van 12 tot en met 14 jaar.

=== Producten ===
Bij producten moet je op een andere manier een recensie schrijven. We nemen als voorbeeld een recensie over een mobiele telefoon. In dit soort recensies staan meestal volgende dingen:
* Plus- en minpunten?
* Mooi uiterlijk?
* Kleuren?
* Waar voor je geld?

Ten slotte trek je een conclusie uit je recensie. Deze conclusie is ook hier een samenvatting van je tekst. Ze kan er als volgt uit komen te zien:
* De mobiel is flinterdun, modern vormgegeven en heel gebruikersvriendelijk. Wel zijn de toetsen van de telefoon te klein en is de geluidskwaliteit matig.
{{Sub}}</text>
      <sha1>7bqtnwtlllrbf462vu55h52cr1vpxl3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sxrivn is koken</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46774</id>
    <revision>
      <id>431917</id>
      <parentid>431234</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T18:35:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>lf</comment>
      <origin>431917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135498" sha1="0nfqa71x0fh68c3m7gx3ofbrc41nh9p" xml:space="preserve">{{Bi}}{{ Wiu2}}

[[Bestand:Carl Spitzweg - &quot;The Bookworm&quot;.jpg|thumb|500px|''De Boekenworm'' van {{Wp|Carl Spitzweg}}. Schrijven leer je door te lezen en eigenaardig genoeg vertonen vooral schoolinspecties een afkeer van literatuur op de schoolbanken. 'Leer de Vlaamse jongens en meisjes sollicitatiebrieven schrijven' zo klinkt het, niettegenstaande literatuur de beste taal is die voor handen is. 'Literatuur lezen is een onmisbare voorwaarde om helder en goed te leren schrijven en denken' stellen Annelies Verbeke en Geert Van Istendael in: ''De Standaard''. ''Zijn sollicitatiebrieven nuttiger dan sonnetten?'', p. 33.]]

[[Bestand:Nottebohmzaal_Antwerpen_-_Thomas_Moers23.jpg|thumb|200px|De Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience is de bewaarbibliotheek van Antwerpen. Het standbeeld van Hendrik Conscience staat voor de bibliotheek. De oorsprong van de bibliotheek gaat terug tot 1481 als stadssecretaris Willem Pauwels zijn collectie van 41 boeken aan de stad schenkt. De oude leeszaal is sinds 1933 een magazijn met er boven de Nottebohmzaal, genoemd naar de mecenas Oscar Nottebohm. Handschriften uit de tiende eeuw steken in de collectie.]]

[[Bestand:Gerrit Dou - Portret van Rembrandts moeder.jpg|thumb|200px|Lezen in een kunst: Gerrit Dou's ''Lezende oude vrouw'']]

'''De cursus Sxrivn is koken richt zich tot beginnende en gevorderde Sociaal Agogisch Werkers die met de pen in aanslag een folder, een website, een verslag, een eindwerk of een ander schrijfsel willen brouwen. De SW'er en de SCW'er die met volwassenen of jongeren in Onthaalklas voor anderstalige nieuwkomers (OKAN) werkt, kan hier, onder meer in het kader van het vak 'Methodiek educatief werk' inspiratie vinden. De Bachelor Maatschappelijke Veiligheid vindt er richtlijnen om zijn verslaggeving naar een hoger niveau te tillen. Deze cursus heeft de ambitie om tot lees- en schrijfplezier te komen door teksten nauwgezet en tot in de details te ontleden, een plezier dat bij velen vaak ver te zoeken is. [https://vimeo.com/167533839 Voor sommigen blijft schrijven horror.] Lezen en schrijven zijn geen overbodige vaardigheden in tijden van Fake news en een overdosis aan reclame, in tijden van slordige politiek en de snobistische drang naar elitair onderwijs.'''

.

{{Citaat|'''Metaforen zijn een hulpmiddel om onze geest het onbegrijpelijke te laten verwerken. De problemen beginnen als we onze eigen metaforen letterlijk gaan nemen.'''|Dan Brown}}

.

;Waarom sxrivn koken is?

.

* Een metafoor helpt de werkelijkheid ''behappen''.

.

* Iedereen kan schrijven/koken op zijn of haar niveau: de BBQ op de camping, in de keuken van oma, het eliterestaurant, fast-food, het opwarmen van poedersoep...

.

* Sommigen schrijven/koken nonchalant, anderen zijn echte snobs: elitecultuur versus poldercultuur. Sommige keukens en sommige schrijverskabinetten zijn een voorbeeld van orde en netheid waar alles zijn plaats heeft, bij anderen is het een chaos: in hun bureau val je over boeken, geschriften, uitprints, de notaboekjes... Opruimen gebeurt pas als het gerecht of het boek af is.

.

* Zout, peper en andere kruiden maken het eten lekker. Dat heeft met smaak te maken. Is dat objectief of subjectief? Hoe maak je een smaakvolle tekst? Dat ontdek je in dit kookboek.

.

* Er is bij het schrijven en koken altijd een deadline. Vroeg of laat is er de service en dan ben je beter klaar en voorbereid.

.

* Je krijgt altijd reactie. Geen reactie is een heel krachtige reactie wist [[Paul Watzlawick]] (1921-2007).

.

* Een gedekte tafel is altijd fijn. Teksten houden van een lay-out. (En de docent ook.)

.

* Een recept of een schrijfmethode is niet wat je op tafel zet, maar een methode om het er te krijgen. En bedenk: hutsepot en spaghetti, stoofvlees en varkenswangetjes kan je op verschillende manieren maken, maar de 'The proof of the pudding is in the eating.' 

.

* Schrijvers zijn net als koks altijd op zoek naar originele ingrediënten, gewaagde of deugddoende combinaties ervan. Ze zijn verzamelaars en hun actieterrein kent geen grenzen, noch in hun omgeving noch in hun fantasie. Good food is good mood. Goed geschreven is goed in te leven.

.

* Begin je maaltijden en je schrijfsels met een sterke openingen, net zoals in deze uitdrukkingen die ik las in een Antwerpse taverne nabij het centraal station:

.
 
* ‘Het leven is kort, laat ons starten met het dessert.’

.

* ‘Een maaltijd zonder bier of wijn, dat moet het ontbijt zijn.’

.

* ‘Let the evening be-gin!’

.

* 'Brood, dat is het trieste verhaal van graan dat geen bier mocht worden.'

.

* 'Er is slecht één ding beter dan een glas vol wijn: een fles.'

.

* Er is een verband tussen taal, leren en vertrouwen - alleen zo kon taal ontstaan: aan de moederborst, als het verband is tussen tafelen en vertrouwen. Was het vertrouwen er niet, dan kwam in vroeger eeuwen de 'proever' op de proppen met het risico de vergiftingsdood te sterven. Bij het nalezen van teksten, valt dit al bij al mee. Alhoewel: foute informatie is evenzeer levensbedreigend.

.

* Woorden als ‘burger’, ‘worst’ en ‘steak’ mogen volgens de EU niet meer voor plantaardige producten. Taal moet ‘zuiver’ zijn, schrijft mijn taalcollega op rust, Guido Vanhee in ''De Standaard'' van 10 oktober 2025. Zijn titel past wonderwel in onze keukenmetafoor: ''De burger mag niet vegetarisch zijn. Wat met de hansworst?'' Wat gebeurt er met taal als iemand, in dit geval de Europese Unie ze reguleert? Woorden denken, en denken ís taal. Wie taal inperkt, perkt het denken in. [[George Orwell]] wist dit reeds in 1948 en waarschuwde er uitgebreid voor. Taal weerspiegelt het leven: kritiek, ironie, twijfel, liefde, vrijheid… Hoe groter onze taal, hoe breder onze wereld. Hoe enger de taal, hoe kleiner de kooi waarin men leeft. Argumenten die pleiten voor duidelijkheid zijn begrijpelijk. Echter, wie bepaalt wanneer er verwarring is? Achter deze 'burger' / 'veggieburger' / 'plantaardige schijf' discussie schuilt helaas geen zorg om helderheid. Het gaat om marktaandeel. Kapitalisme verdedigt geen woorden, het verdedigt winst. Het herleidt woorden tot een etiket in de supermarkt. Echter, woorden dragen betekenis, herinneringen en verwachtingen. Wie het product omschrijft, stuurt de emoties en de gedachten die erbij horen. Het reduceert taal tot marketing. Wie de woorden beheerst, beheerst de consument. ‘Veggie­burger’ vervangen door de steriele ‘plantaardige schijf’? Dat is labo-jaron, geen keukentaal. En wat met poëzie, wat met metaforen? In een podcast van ''NRC'' (krant) 'Onbehaarde Apen' hebben {{Wp|Ellen de Bruin}} en {{Wp|Sjoerd de Jong}} het over het gevaar van metaforen. Ook daar is, eigenaardig genoeg, het pleidooi te horen voor een inperking van de metaforische taal, omwille van een potentieel gevaar omdat 'filosofen en wetenschappers een zuivere taal nastreven.' Filosofen kunnen moeilijk om met een figuurlijke taal, zegt Sjoerd de Jong. {{Wp|Friedrich Nietzsche}} zou het niet met hem eens zijn. Die stelt dat het onbekende enkel begrijpbaar is, dankzij een metaforische bril. Als ‘burger’ enkel vlees is, wat dan met ‘burgerzin’ of ‘wereldburger’? Guido Vanhee besluit: de kwestie gaat niet over het etiketteren. De kwestie gaat over het reguleren van denken en identiteit. Wie woorden beperkt, ontneemt mensen om te zeggen wat ze bedoelen, om te nuanceren, om zich te verzetten. Taal leeft door vrijheid, net als het denken. Anders sterven beiden. Elke taal- of denkbeperking is een aanslag op wie we zijn. Laten we niet in een Orwelliaanse cultuur belanden waarin ‘zuiverheid’ onze rijke en smakelijke taalschat uitholt.

.

.

;Workshops
De lessen omvatten een aantal workshops over schrijven en schrijfstijl. Het volstaat niet om de schooluren schrijvend door te brengen. Thuis investeer je evenveel tijd aan het schrijven. 

.

[https://web.microsoftstream.com/video/3c6e8d00-adbc-44b6-a698-c93b63bc5bf8?list=studio Klik hier om deel te nemen aan de eerste workshop.]

.

== DEEL EEN, WAAR HET WEL EN NIET OVER GAAT ==

=== Het gaat niet over... ===
{{Citaat|'''Voor {{Wp|Mia Doornaert}} is 'de neerwaartse nivellering van het taalonderwijs' een feit. Ik vraag me af in welk jaar ze nog een Nederlandse les heeft bijgewoond. (...) Gelukkig staat Mia Doornaert niet meer voor de klas. Als ze meent wat ze schrijft in haar column 'Taal taal taal', dan moet het taalonderwijs zich veel meer bezighouden met zinsontleding en wel om de taalfouten uit de wereld te helpen die de media dagelijks in ons gezicht spuwen. Of zinsontleding goed is voor de taalbeheersing van leerlingen, is een kwestie waar taalkundigen en didactici sinds 1950 over debatteren. Het laatste wat ik ervan hoorde, was een interview met hoogleraar Joop van der Horst (...) Titel: 'Zinsontleding? Daar moeten we vanaf.' Een citaat: 'Ik heb zelf jaren zinsontleding gegeven en ik vond dat heel prettig. Maar de zinsontleding is een beetje een vergissing geweest van de achttiende eeuw. We zijn erdoor op een zijspoor geraakt: zinnen ontleden heeft eigenlijk niet veel met taal te maken. (...) Taal stroomt in een natuurlijke bedding en sommigen proberen die te verleggen, maar dat lukt niet. Alleen sociale wezens hebben taal nodig, en taal leren ze door hun gedrag. We rapen woorden, zinnen en kreten op in onze omgeving, en die imiteren we.'''|Ludo Permentier.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;LUDO PERMENTIER. ''Het meisje die.'' In: ''De Standaard'', 13.11.2017, p. D8.&lt;/ref&gt;}}

.

=== Waarom schrijven er toe doet ===
.

{{Citaat|'''Als schrijver zit je vaak in een merkwaardige situatie: je moet licht scheppen terwijl je vaak in het donker zit.'''|{{Wp|Bertus Aafjes}}}}

.

{{Citaat|'''Wij, mensen van de 21e eeuw gaan ervan uit dat iedereen als kind leert lezen en schrijven. Die kennis is toegankelijk voor iedere mens, vinden we. We kunnen ons niet eens voorstellen dat er onder ons analfabeten (...) zijn. Maar die zijn er wel degelijk (...). Ik heb er zelf een gekend. Ik was getuige van zijn onmacht in dagelijkse situaties - zich oriënteren op straat, het juiste perron vinden op een station, de elektriciteitsrekening kunnen ontcijferen (hoewel ik me afvraag of iemand die kan lezen wel iets begrijpt van de wirwar van vermelde tarieven), het stembiljet invullen of een gerecht kiezen in een restaurant. Alleen bekende plekken en routine konden zijn vrees enigszins wegnemen in een wereld waarin hij zich niet zoals andere mensen onbekommerd kon bewegen. Hij deed grote moeite om te verbergen dat hij analfabeet was - kunt u dit even voorlezen, ik heb mijn bril thuis laten liggen -, en het steeds moeten doen alsof maakte het uiteindelijk onmogelijk om normaal om te gaan met anderen en leidde tot marginalisatie. Ik herinner me vooral de hulpeloosheid, de vele kleine leugentjes die nodig waren om zonder voor schut te staan hulp te vragen aan onbekenden, de minderjarigheid waaraan geen einde kwam.'''|Irene Vallejo.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;''Papyrus'', p. 131.&lt;/ref&gt;}}

.

{{Citaat|'''De meest fundamentele ideeën van de wetenschap zijn in wezen eenvoudig en kunnen in de regel worden uitgedrukt in een taal die voor iedereen begrijpelijk is.'''|{{Wp|Albert Einstein}}}}

.

=== Waarom woordenschat er toe doet ===
{{Citaat|'''Om de complexe samenleving te begrijpen, zijn veel woorden nodig. Lisa Feldman Barret, een Amerikaanse neurowetenschapster merkt dat wie een uitgebreide emotionele woordenschat heeft, het mentaal beter doet. In haar ''How emotions are made'' (2017) toont ze hoe taal tot emotie en ervaring leiden. Wie slechts schrale taal bezit, is minder weerbaar. Wie uitsluitend angst kan benoemen, kent meer stress dan wie woorden nuanceert als 'zenuwachtig', 'verlegen', 'opgewonden'... Herkenning, benoeming en een gevarieerd vocabularium leiden tot andere ervaringen en verhalen en meer mentale weerbaarheid en gezondheid. De huidige 'taalcrisis' en de schrale therapietaal op social media (gecombineerd met wachtlijsten en hoge therapieprijzen) maken het wie zichzelf wil begrijpen moeilijk. Literatuur biedt een alternatief omdat ze de mentale star openbreekt met complexe tegenstellingen. Hoe effectief is het Vlaamse lees en schrijfonderwijs? Lezen en schrijven zijn niet alleen voorwaarden om de andere schoolvakken te begrijpen, ze zijn net zoals rekenen de laagste opstap op de treden van de maatschappelijke ladder. Zo tonen de meest kwetsbaren de kwaliteit van de organisatie van het onderwijs en de lesmethoden. Bevoorrechten komen – ondanks de school– sneller tot succes. Minder bevoorrechten die het lezen en schrijven onder de knie krijgen, hebben dat doorgaans aan de school te danken, niet door hun thuissituatie. Een kwart van de vijftienjarige Vlaamse jongeren zijn, aldus de Pisa-resultaten van 2023 laaggeletterd, een cijfer dat wellicht representatief is voor veel volwassen Vlaanderen. De oorzaken zijn: schoolstructuren (van eliteonderwijs tot concentratiescholen), gezinsstructuren, corona, migratie, culturele ongelijkheid, gsm- en sociaal mediagebruik én de klasdynamiek. Leerkrachten investeren meer in hun klas dan aan het individu. Homogene klassen garanderen succes. Zonder homogeniteit is leren en lesgeven problematisch. Het is de schaduwzijde van een diverse samenleving en de zoekmachines die iedereen bevestigen in zijn of haar eigen grote gelijk. En hoe paradoxaal ook, dit is niet de beste wijze om voorbereid te zijn op diversiteit, levensbeschouwingen, het nadenken over identiteit en pluralisme, dialoog en kritisch denken. Hoe het dan wel moet? Dat is voer voor debat, polemiek en een helder nadenken. En daar kunnen begrijpend lezen en een helder schrijven alleen maar bij helpen.'''|BW}}

=== De importantie van verhalen ===
[[Bestand:Raban-Maur_Alcuin_Otgar.jpg|thumb|200px|Alcuinus (midden), gesteund door Hrabanus Maurus, draagt zijn werk op aan aartsbisschop Otgar van Mainz. Alcuinus van York (York ca. 735 - Tours 804) was een Angelsaksische schrijver uit de achtste eeuw, leermeester en raadgever van {{Wp|Karel de Grote}}. Hij is bekend als abt [[Alcuinus van Tours]].]]

{{Citaat|'''Verhalen vormen een krachtige aanpassing in dienst van het overleven omdat ze ons niet alleen in staat stellen om terug te reizen in onze herinnering, maar het ons mogelijk maken om in gedachten toekomstscenario's door te nemen zonder daar veel tijd en energie aan kwijt te zijn. Ze fungeren als gedachte-experimenten, exercities in een virtuele wereld, die ons in staat stellen om allerlei moeilijke of gevaarlijke mogelijkheden uit te proberen en de resultaten daarvan te onthouden. Intuïtief doen we dit voortdurend: we kunnen ons de route naar twee verschillende waterbronnen voorstellen, en op basis daarvan inschatten welke de beste keuze is, zonder dat we die beide tochten eerste zelf hoeven te maken.'''|Gaia Vince.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;''Vuur, taal, schoonheid, tijd.'', p. 110.&lt;/ref&gt;}}

.

'''‘In het begin was het Woord.'''

.

'''En het Woord was bij God'''

.

'''En het Woord was God…'''

.

'''Dit is de aanhef van het {{Wp|Evangelie volgens Johannes|Johannesevangelie}} dat verbinding tussen het Christendom en ‘het boek’ en de geschreven cultuur duidelijk maakt. Karel De Grote is zich daar in de achtste en negende eeuw erg van bewust. Zijn eerbied én bezorgdheid voor het correct schrijven en het correct spreken maken deel uit van zijn politiek. Die zet de relatie tussen bestuur en kennis centraal door het bewaren, het vernieuwen en het versterken van de kennis. Bewaren: bijna de alle klassieke manuscripten die we vandaag kennen, nemen de Karolingische kopiisten onder handen: handboeken over landbouw en geneeskunde, klassieke auteurs zoals Cicero en Vergilius, Augustinus en Hiëronymus. Vernieuwen: om de schrijfsnelheid op te drijven ontwikkelden ze de {{Wp|Karolingische minuskel}}. Versterken: opgeleide leerkrachten hebben oog voor tekstkritiek. In voorgaande eeuwen permitteren monniken en kopiisten zich bijwijlen een eigen interpretatie als ze de gewijde originelen overschrijven. Onder Karel dient elke abdij, elke kerk en elke parochie zich te voorzien van betrouwbare teksten en degelijk onderwijs. Aken, Luik, Sankt Gallen, Tours, Laon, Reims, Salsburg en Metz ontwikkelen zich tot geleerde centra. Even voorbijgaand aan verschil tussen het wettelijke en werkelijke land, is Karels onderwijs en de Karolingische renaissance, niet te loochenen. Hun tekstkritiekmethode is tot op heden relevant. Als woorden verschillende interpretaties kennen, leidt dit tot spraakverwarring en polarisatie. Daarom vinden Karel en zijn hofhouding dit zo belangrijk. Correcte taal unificeert, brengt mensen samen en organiseert de gemeenschap. Het brugje naar het heden is snel gemaakt. De taalarmoede, de neergang van het taalonderwijs, het feit dat Brussel en Antwerpen bijna tweehonderd verschillende talen spreken, scheppen een onzeker en onverdraagzaam klimaat waarin fake news en radicalisering graag gedijen.'''

.

'''Doornaert heeft gelijk als ze schrijft 'Geef kinderen eerst de taal, en dan pas het woord.' Haar titel is een meta-tekst die het ondermaatse {{Wp|begrijpend lezen}} aanklaagt. Bijna een vijfde van de Vlaamse scholieren heeft er moeite mee. In Nederland is een kwart van de vijftienjarigen niet in staat tot begrijpend lezen. Begrijpend lezen is niet hetzelfde als 'spellen', het is 'kennisoverdracht' van woorden, spreken en rekenen, gecombineerd met historisch en geografisch besef. Helaas zijn die vervangen door de begrippen 'tijd' en 'ruimte'. Wat is dat voor nonsens? Het gaat erom woorden, en definities, concepten en begrippen te leren die buiten de leefwereld liggen. Het gaat om geheugentraining. Zonder die taalbeheersing en zonder die basiskennis heeft het ontdekkend leren en de kritische benadering geen zin. Eerst kennis, dan discussie, niet omgekeerd zoals in het progressieve gidsland van onze Noorderburen, stelt Doornaert. Kwetsbare gezinnen, zo redeneert ze, kennen weinig taalrijkdom. Er is geen literatuur in de woonkamer. Reizen, musea of theaters zijn geen optie. Kan de school hier een oplossing bieden? Ik betwijfel het. En als de school de horizon niet verruimt, de ongelijkheid vergeet te corrigeren of leerlingen niet emancipeert maar zonder te weten waarom disciplineert, dan is er een ferme taak voor het scw weggelegd. {{Wp|Alcuinus}}, een erfgenaam van {{Wp|Beda|Beda Venerabilis}} die aan het hof van Karel verbonden is, titelt zijn handboek ''Custos historiae'' waarin hij de vraag stelt ‘wat is het geschreven woord’. Het antwoord: het woord is de behoeder van de geschiedenis. En zonder geschiedenis, geen samenleven.'''

.

=== Punten sprokkelen ===
Om 'Sxrivn' tot een goed einde te brengen, dient de student de oefeningen in zoals afgesproken in de les. De oefeningen zijn beschreven met hun kwaliteitsvereisten. Het totaal van de oefeningen staat op 20 punten. De student kan slagen als alle oefeningen zijn ingediend.

.

=== Cursus ===
De cursus bestaat uit vijf '''delen''' die op hun beurt onderverdeeld zijn in vijf hoofdstukken (zie inhoud). Het eerste omvat met een reeks concrete schrijftips. Zo kunnen schrijvers zonder veel omwegen snel en gestructureerd aan de slag. Wie het schrijven grondiger wil bestuderen, kan terecht in het tweede deel. Dat focust op de geschiedenis van het schrift, de spelling, het creatief en systematisch schrijven. Deel drie bestaat uit een oefeningenreeks, deel vier geeft een chronologisch overzicht van de workshops en deel vijf helpt je op weg met meer bronnen en organisaties die jij en je 'gasten' helpen sxrivn. Studenten die deze cursus op papier wensen, vinden in de zijbalk van Wikipedia de tab 'Downloaden als pdf'. Doe dit, het levert de beste papieren kwaliteit op, url's zijn voluit te lezen. 

.

{{Citaat|'''Goed leren lezen en fatsoenlijk, samenhangend, overzichtelijk, begrijpelijk en, in het beste geval, elegant schrijven, dat zou elke leerling moeten kunnen als hij de drempel van de volwassenheid overstapt, het leven tegemoet.'''|Annelies Verbeke &amp; Geert Van Istendael.}}

.

.

.

.

= DEEL TWEE, SCHRIJF- &amp; KOOKTIPS: ''Hollen door de keukenpraktijk'' =

.

{{Citaat|Een schrijver in huis maakt mij rustig.|Sigrid Bousset}}

.

{{Citaat|Wat je kunt zeggen, kun je duidelijk zeggen (...) Kan je er niet over spreken? Zwijg.|{{Wp|Ludwig Wittgenstein}}}}

.

== Inleiding. Twintig top-tips ==
.

1.	Alle alliteraties aan de kant. Stomme stijlfiguur!

2.	Eindig je zin niet voorzetsels met.

3.	Vermijd clichés. Ze zijn oud en taai.

4.	Vergelijkingen zijn even erg als clichés.

5.	Wees min of meer specifiek en schrijf nooit veralgemenend.

Zes: wees consequent.

7.	Gebruik en misbruik geen overbodige en onnodige woorden in je zinnen en paragrafen.

8.	Wie heeft er nood aan retorische vragen?

9.	De overdrijving is een miljoen keer erger dan het understatement.

10.	Led op de dt-regel.

11. Gebruik nooit dubbele ontkenningen niet.

12. Haakjes (gebruik die zo weinig mogelijk) maken een tekst rommelig.

13. Herhaal jezelf nooit, maar dan ook nooit, nooit.

14. Vermijd vreemde woorden; die klinken impraktisch.

15. Kortheid van formulering is een bijzonder waardevolle eigenschap die men in elke mogelijke communicatieve context ten allen tijde dient na te streven.

16. Zet nooit een uitroepteken achter een zin!

17. Opsommingen zijn: saai, overbodig, dwaas en onprofessioneel.

18. Vermijd buitenlandse woorden, that's obvious.

19. Ik schrijf nooit in de ik-vorm.

20. Gebruik nooit twee voorbeelden: bijvoorbeeld appelen of peren.

Deze zinnen behoren tot het humoristisch genre dat &quot;Skitt's law&quot; heet. Elke tekst die een fout veroordeelt, bevat die fout.

.

.

== Ingrediënten in de snelkoker ==
[[Bestand:Bundesarchiv Bild 183-S15390, Dresden, Schreibmaschinenfabrik.jpg|thumb|200px|Typen en tekstverwerking, hulpmiddelen bij het schrijven of overschrijven.]]

.

♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=1i5hdaxcw0k BEELDFRAGEMENT UNIVERSITEIT VAN VLAANDEREN: Ben je slimmer als je dt-fouten maakt?]'''

.

♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=yG2v3CoOuIE BEELDFRAGEMENT UNIVERSITEIT VAN VLAANDEREN: Wat verraadt jouw taal over jou?]'''

.

♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=5-2bOGgft4M BEELDFRAGEMENT: Tien beginnersfouten bij het schrijven van een boek door Robin Rozendal]'''

.

=== Bouwpakket ===
.

;Letters en lettertype
Met 26 letters geven we ons leven vorm. Meer is er niet voor nodig. Psychologisch onderzoek wijst uit dat we geneigd zijn {{Wp|Schreefletter|schreefletters}} belangrijker te vinden dan schreefloze.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;https://www.vogelaargroep.nl/vogelaar-groep/schreef-en-schreefloze-lettertypes-het-verschil-en-ons-advies.html&lt;/ref&gt; Schreven zijn de horizontale streepjes aan de letter, zoals in {{Wp|Times New Roman}} en zorgen voor een snellere herkenning. Excentrieke lettertypes vragen inspanning van de lezer en zetten de boodschap al snel op de achtergrond. Voor korte teksten zijn schreefloze lettertypes ok. Voor langere teksten gebruik je ze beter niet.

.

;Woorden
Oneindig zijn ze... De kortste woorden zijn: de, te, je, en, op, of... Het langste woord in het {{Wp|Woordenboek der Nederlandsche Taal}} is '''levensverzekeringsaangelegenheden'''. Het telt 35 letters, dat is evenveel als het langste woord in de {{Wp|Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal|Van Dale}}: '''meervoudigepersoonlijkheidsstoornis'''. 

Het {{Wp|Guinness Book of Records}} vermeldt het woord '''kindercarnavalsoptochtvoorbereidingswerkzaamhedencomitéleden''' met 60 letters. Wellicht zijn langere denkbaar.

.

;Zinnen
Kies je voor lange of korte zinnen? Het antwoord is simpel: zorg voor ritme en wissel lang en kort af of bouw op: kort, langer, lang, langst, verkort... Belangrijke informatie komt in korte zinnen. Lange zinnen gebruik je voor voorbeelden en beschrijvingen. Als er teveel komma's in de zin staan, zet je beter een punt. Vanaf 17 woorden zijn zinnen lang. Twaalf is een tof gemiddelde. 
Geef zin aan je zin. Zorg voor aansporingen, citaten, {{Wp|Elliptisch|elliptische}} zinnen en vragen. Wie zijn verhaal begint met een vraag, stuurt aan op dialoog met de lezer, bij elliptische zinnen ontbreken zinsdelen (denk aan een krantenkop), citaten tonen dat je de mens centraal stelt en een aansporing zet de lezer aan tot een daad. Lees mee hoe {{Wp|Oscar Wilde}}, {{Wp|Gerard Reve}}, {{Wp|Robert Graves}} en {{Wp|Harry Mulisch}} hun paragrafen opbouwen. Tel de woorden per zin en merkt hoe Oscar Wilde een steeds langer wordende zin introduceert. Van kort naar lang. Lange zinnen zijn niet per definitie moeilijk. Het gaat om structuur en ritme.

.

{{Citaat|Het was een verderfelijk boek. Een zwoele, zware geur van wierook leek van de bladzijden op te stijgen en het denken te bedwelmen. Het ritme van de zinnen, de geraffineerde monotonie van hun orkestratie, vol gecompliceerde thema's en motieven, die terugkeerden in steeds verder uitgewerkte vorm, wekten in de geest van de jongen naarmate hij de hoofdstukken aan zich voorbij liet trekken, een soort van mijmerij, een ziekelijk dromen dat hem alles om zich heen deed vergeten, de vallende avond, de aansluipende schaduwen.|Oscar Wilde in ''Het portret van Dorian Gray''}}

.

{{Citaat|Op een namiddag in het begin van de winter, vermoedelijk eind november of begin december van het jaar van onze Verlosser 1971, begaf ik mij, met mijn vrachtauto, van mijn landgoed in de bergen dat toen nog 'Les Chauviins' heette en dat ik pas later zijn nieuwe naam 'Notre Reine' zou geven, naar het dal om in het naburige dorp La Paillette brood te kopen en aan de publieke fontein zes plastic waterbehouders van elk zestig liter te gaan vullen, welke watervoorraad diende voor mijn huishouding en voor het metselen van de stenen woonkazemat die ik, op de funderingen van een lang geleden afgebroken boerderij, begonnen wast te bouwen.|Gerard Reve in ''Oud en eenzaam'', 109 woorden.}}

.

{{Citaat|Ik, Tiberius Claudius Drusus Nero Germanicus enzovoort enzovoort [want ik zal u niet vermoeien met al mijn titels], die eens en nog niet zo lang geleden ook, bij mijn vrienden, verwanten en kennissen bekend was als 'Claudius de Idioot', of 'Die Claudius', 'Claudius de Stotteraar', of 'Clau-Clau-dius' of op z'n best als die 'Arme oom Claudius', sta nu op het punt om mijn vreemde levensgeschiedenis te schrijven, te beginnen met mijn vroegste jeugd om dan zo door te gaan, jaar op jaar, tot ik kom aan de beslissende verandering, toen ik ongeveer acht jaar geleden, eenenvijftig jaar oud, mijzelf gevangen vond in wat ik zou kunnen noemen de 'gouden staat', waaruit ik sindsdien nooit meer bevrijd ben.|Robert Graves in ''Ik Claudius'', 117 woorden.}}

.

{{Citaat|Met grote ogen keek ik naar de paarden, die blazend uit het donker opdoemden, naar de reusachtige, ratelende wielen en de hoge koetsiers, de zwartglanzende trottoirstenen, de benen van de mensen, en ook naar het donker tussen de karren en auto's in de verte, en in de zijstraten, waar ik niets meer zag maar waar alles doorging tot in het oneindige: licht, lawaai, nacht, beweging... ik hijgde van opwinding, zoveel hield ik van de wereld en van alles wat zij voor mij in petto had, het was of ik het licht en de lucht en het donker kon pakken en kneden met mijn handen, alles was boordevol mogelijkheden en elk gevaar was er vreemd aan, nee geen gevaar, alles had substantie, alles was vol en door krachten bezield en alles zei op een geweldige manier ja tegen mij en wenkte en ik zei ja terug, ja ik kom, ik kom, en ik kwam op het station, in de immense, pikzwarte ruimte, tjokvol schelle lampen en schijnsels die niets verlichten, van alle kanten gefluit en gedender en gesis van haast onzichtbare locomotieven, groots gespuit van stoom, en overal mensendrukte, ontelbare benen langs mijn heen, klappen van hamers en de overluide, onverstaanbare, resonerende stem van de luidsprekers - het greep mij bij de keel, zodat ik wel kon overgeven van opwinding: een onbegrijpelijke, gigantische, nieuwe wereld, diee op mij wachtte!|Harry Mulisch in ''De verhalen. Tussen sterven en begraven'', 226 woorden.}}

.

Is deze tekst te moeilijk, te lastig voor je? Vraag gerust aan AI om je te helpen met een prompt zoals 'maak deze tekst eenvoudiger en begrijpbaar voor een twaalfjarige. Dan komt dit uit de machine.

{{Citaat|Met grote ogen keek ik naar de paarden die uit het donker kwamen, de grote wielen en hoge koetsiers, de glanzende stoeptegels en de benen van mensen. In de verte zag ik karren en auto’s in de donkere straten. Alles leek eindeloos: licht, lawaai, nacht, beweging. Ik was zo opgewonden, ik hield van de wereld en alles wat ze te bieden had. Het voelde alsof ik het licht en de lucht kon aanraken. Alles was vol mogelijkheden en er was geen gevaar. Alles leek tegen mij te zeggen: “Ja, kom maar!” En ik zei: “Ja, ik kom!” Ik kwam aan op het station, een grote, donkere ruimte vol felle lichten, fluitende treinen, stoom en drukte. Overal waren mensen, geluiden en lichten. Het was een nieuwe, spannende wereld die op mij wachtte!|Vrij naar Harry Mulisch in ''De verhalen. Tussen sterven en begraven''.}}

.

;Alinea's

.

;Hoofdstukken

.

;Boeken

.

;Trilogie

.

;Encyclopedie

.

;Bibliotheek

.

=== Interpunctie ===
.

* Hoofdletter

.

* Spatie

.

* Punt

.

* Komma

** Ik hou van je, opa.

** Ik hou van je opa.

.

=== Geef je schrijfwerk... === 

.

* Een leuke titel

.

* Een auteur

.

* Een datum, een plaats

.

=== De titel ===
.

* Is uitdagend en concreet.

.

* Bestaat uit maximaal zeven woorden. Hoe briljant is deze over hondenpoep: 'Zakje vergeten? Daar trappen wij niet in'? Of deze: 'Afslanktips, daar ben je vet mee...'

.

* Zeven is heilig, zelfs bij {{Wp|Macdonalds}}: zoveel menu's kunnen onze hersenen aan.

.

* Kom je er niet? Bedenk een ondertitel.

.

* Onderlijn de titel niet. Een titel heeft geen punt op het einde.

.

=== Keuze van de vorm ===
Schrijfwerk neemt veel vormen aan, van eenvoudig tot complex: 

* advertentie
* advertorial
* artikel (redactioneel)
* baseline
* bedrijfsblad
* beleidstekst
* blog
* bibliografie
* biografie
* boek
* brief
* brochure
* casestudy
* doctoraat
* draaiboek
* draaiplan
* eindwerk
* e-mail
* enquête
* e-zine
* facebookstatus
* fact sheet
* factuur
* folder
* flyer
* internetartikel
* jaarverslag
* kortverhaal
* krant
* liefdesbrief
* memo
* mindmap
* monografie
* naslagwerk
* nieuwsbrief
* offerte
* persbericht
* personeelsblad
* postkaart
* publireportage
* rapport
* roman
* synopsis
* scenario
* sollicitatiebrief
* speech
* sms
* slogan
* stationsroman 
* tagline
* testimonial
* themadossier
* twitterpost
* vacature
* verhaal
* verkoopbrief
* verslag
* vertaling
* webtekst
* x-post
* zangbundel
* ...


.

.

== Koken én proeven met Willem Elsschot ==
[[Bestand:Plantin_(after_Goltzius).png|right|200px|{{Wp|Christoffel Plantijn}}, ca. 1520-1589 is {{Wp|Boekdrukkunst|boekdrukker}} en uitgever van Franse afkomst. Hij werkte in Antwerpen en Leiden.]]

De tips van {{Wp|Willem Elsschot}} en zijn zogenaamde Elsschotproef zijn geen uitvinding van hemzelf. Een stadsgenoot van hem kende deze wijsheid al lang voor Elsschots geboorte: boeken zijn geen bundels vol teksten. Boeken zijn beleving, ervaring, een totaalconcept. Die stadsgenoot leefde vierhonderd jaar voor Elsschot en maakte van Antwerpen een schrijversstad. Daar spoelde hij aan in het midden van de woelige zestiende eeuw. Zijn naam? Christoffel Plantijn. Als Fransman deelt hij een frustratie met zijn stads- en tijdgenoot de Italiaanse humanist {{Wp|Lodovico Guicciardini}} (1521–1589). Het Nederlands noemt hij een taal vol overvloedige mogelijkheden en rijk, 'bequam om te bevatten ende te scheppen alle woorden ende reden die men wilt.' Niettemin, zo schrijft hij, is de taal 'seer swaer om te leeren, ende noch veel swaerder om uyt te spreken; soo dat de kinderen selve in het eygen landt gheboren, grootachtich moeten zijn, eer zy de tale vatten ende uytspreken konnen.' Of met andere woorden, zijn uitspraak is even verrassend als brandend actueel. Niet alleen voor anderstalige nieuwkomers; kinderen en jongeren die hier geboren en getogen zijn, blijven worstelen met spellings- en dt-regels.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;JOHAN VERMANT &amp; BART DE WEVER. ''Het verhaal van Antwerpen.'' Pelckmans, Kalmthout, 2023, p. 274-277; p. 534-535.&lt;/ref&gt; De waardering van Guicciardini en Plantijn voor het Nederlands en hun frustratie de taal niet onder de knie te krijgen, is tegengesteld met de minachting van de taal door de Franstalige Belgen enkele eeuwen later.
De Franse Revolutie ontmoedigt het gebruik van de streektalen in Frans Vlaanderen. Het gebied ten noorden van de Leie verliest haar Nederlands vele woorden, op potjesvlees en tradities (kermissen en reuzen) na. Eind negentiende eeuw is het Nederlands verboden leerstof in Frans Vlaanderen en dat straalt door tot in Belgisch Vlaanderen. De schrijf en cultuurtaal verdwijnt samen met de economische crisis van de negentiende eeuw. In het jonge België ergert {{Wp|Hendrik Conscience}} - de man die zijn volk leerde lezen - zich er mateloos over. Als hij soldaat is beschrijft hij hoe de Waalse en Brusselse legerleiding het Vlaams als een verzameling barbaarse dialecten aanzien. Na zijn dienstplicht wil hij in zijn debuutroman komaf maken met die overtuigde minachting. Het Nederlands heeft wél de potentie van een 'zachtvloeiende letterkunde', een cultuurtaal. Voor de Franssprekende Vlaming is Conscience onverbiddelijk: 'Dat een Belg het fransch leere en zyne eigene Tael die hy niet kent, ten hoon spreke, dit is verachterlyk!' Ondanks zijn goodwill krijgen schoolkinderen tot diep in de twintigste eeuw te horen dat het Frans zoveel rijker en zoveel meer potentie heeft dan het Nederlands. De schoolopdracht en het sociaal cultureel werk blijft tot op heden erg prangend. 

[[Bestand:Pieter_Brueghel_the_Elder_-_The_Dutch_Proverbs_-_Google_Art_Project.jpg|thumb|200px|Dit schilderij uit 1559 van [[Pieter Bruegel de Oude]] toont minstens 125 spreekwoorden en gezegdes die destijds waarvan sommige nog worden gebruikt.]]

[[Bestand:Antwerpen-Willem_Elsschot_op_Mechelseplein.jpg|thumb|200px|{{Wp|Vrouwkje Tuinman}} spreekt [https://www.youtube.com/watch?v=GyhC3EoHOyE hier] over {{Wp|Lijmen/Het been (roman)|Lijmen/Het Been}} van {{Wp|Willem Elsschot}} en de niet zo mooie wereld van het schrijverschap. Hier zien we Elsschot op het Mechelseplein in Antwerpen.]]

[[Bestand:Buch675.jpg|thumb|200px|{{Wp|Boudewijn Büch]}}(1948-2002) was zowel schrijver als {{Wp|bibliofiel}}. In zijn herenhuis aan de Amsterdamse Keizersgracht had hij een drie verdiepingen tellende bibliotheek in empirestijl met een collectie van 100.000 (zeldzame) banden.]]

[[Bestand:Metal movable type.jpg|thumb|200px|Met 26 letters gaat een schrijver aan de slag om zich uit te drukken. {{Wp|Paul Guldin}} berekende in 1622 hoeveel woorden er te vormen zijn met het toenmalige alfabet van 23 letters: zeventigduizend-miljard miljard, waarbij de langste woorden 23 letters telden en sommige onuitspreekbaar waren. De woordenmassa zou 257 miljoen miljard boeken en 8.052.122.350 bibliotheken met een capaciteit van 132 kubieke meter vullen. De aarde-oppervlakte kan 7.575.213.799 zo'n bibliotheken aan.]]

.

=== Koken ===
.

==== Organische tekst ====
.

Vergelijk het bibliotheekbezoek met het bezoek aan de supermarkt. Kies ingrediënten zorgvuldig. Eenmaal thuis pak je uit, sommige groenten gaan de koelkast in, met andere ingrediënten ga je aan de slag. Als je aan het lezen gaat, vang je veel informatie op. Wat je relevant, boeiend en nieuw vindt, haal je uit de teksten. Daarom is het een prima methode om in boeken te onderlijnen, voorzichtig met potlood bolletjes te plaatsen of een hoekje van het boek om te plooien. Bibliothecarissen zullen dit niet graag horen, echter boeken zijn nu eenmaal werkinstrumenten en het is niet omdat je iets één keer leest dat je het memoriseert. Haal het vlees uit de verpakking (lees de houdbaarheidsdatum en andere verpakkingsinfo), ontdoe de groenten van hun overtolligheden, snij ze in beheersbare stukken. Uit die tsunami van informatie/ingrediënten ga je een eigen tekst maken, geen opsomming van inzichten. Je tekst dient 'organisch' over te komen, als gegroeid vanuit een insteek. Verbanden zorgen dat je tekst coherent van het ene thema naar het andere thema overvloeit. Ze lijmen het geheel aan elkaar met {{Wp|signaalwoord|signaalwoorden}}. Signaalwoorden bepalen hoe je de overgang van het ene gerecht naar het andere maakt. En dat kan op verschillende wijzen. 

De onderstaande verbanden zijn met elkaar te combineren.

.

1. {{Wp|Chronologie|Chronologisch verband}}]: '''Van zijn geboorte tot zijn dood bleef hij schrijven.''' Jaartallen en momenten uit een leven zorgen hierbij voor de tekst. Je begint als het ware bij de geboorte en je eindigt bij de dood. Beginnen kan in de vroege morgen en eindigen op het einde van de dag. Studenten die een reisverslag maken, doen dit vaak. Ze vinden het ontwaken en het gaan slapen blijkbaar belangrijke momenten van de reis. Persoonlijk hou ik niet van die aanpak. Een reisverslag kan ter plekke beginnen. Je kan natuurlijk ook flashbacks of een forward inbouwen. Flashback: Dit vraagt een terugkeer in de tijd. In 1920 was hij werkzaam bij de post waar hij ervaring opdeed. Die kennis kon hij nu, in 1940 volop inzetten...  Forward: Later zou die kennis hem geen windeieren leggen...

.

2. {{Wp|Opsommend verband}}: ten eerste, ten tweede of 1. 2. 3; eerst, dan, daarna, vervolgens, tenslotte. Een opsommend verband kan je aankondigen bij de lezer met zinnen zoals: 'Om dit te motiveren, voeren wetenschappers vier redenen aan. Ten eerste...'

.

3. {{Wp|Vergelijkend verband}}: Schrijfwerk is als een ambacht; schrijven is topsport. Vergelijkingen zijn dankbaar bij het schrijven. Als je de vergelijking in ruime mate uitwerkt spreken we van een metafoor.

.

4. Als je iets niet kan vergelijken, dan valt de tegenstelling te gebruiken. Lezers houden van contrasten. Het {{Wp|tegenstellend verband}} doe je met zinnen zoals: Dat was niet naar de zin van... X ziet het anders... Niets is minder waar... Die opmerking hield geen rekening met... Het tegenstellend verband duikt op in de argumentatieleer. Het is een genre dat politici vaak gebruiken om hun tegenstanders te ondermijnen. Daarbij zoomen ze in op de argumenten van de tegenpartij die ze vervolgens weerleggen met al dan niet slaande argumenten. Signaalwoorden in de tegenstelling zijn: daarentegen, echter, integendeel, enerzijds, anderzijds (aan de ene kant, aan de andere kant), daar staat tegenover, hoewel, toch, ofschoon, ondanks en maar. 'Maar' gebruik je beter niet. Het is een soort verdedigende spreektaal. Meestal kan je het woord gewoon weglaten.

.

5. {{Wp|Oorzakelijk verband|Oorzaak-gevolg verband}}: Het huis vatte vuur en toen het de slaapkamer bereikte zag ze zich genoodzaakt te springen. Ten gevolge van...

.

6. {{Wp|Geografie|Geografisch verband}}: De hoofdstad van België, Brussel, telt x inwoners. Van daaruit reizen we naar...

.

7. {{Wp|Middel-doelverband|Doel-middel verband}}: Om dat te bereiken moet ze een weg afleggen. Hij kon het doel bereiken als hij... Om de marathon van New-York te lopen had hij niet alleen een goede conditie nodig. Het betalen van de vliegtickets baarde hem het meester zorgen... 

.

8. {{Wp|Toelichtend verband}}: Dit vraagt verduidelijking... Hoe dat in elkaar zit? Ik leg het uit... Waarom?... Enige toelichting is hier op zijn plaats... 

.

9. {{Wp|Beschrijvend verband}}: een quote, een [[citaat]], een parafrase... Je kondigt ze aan met 'X verwoordt het als geen ander en schrijft...', 'het was een brief in gebrekkig Nederlands, maar de goede verstaander wist wat x bedoelde toen zij schreef dat...'

.

10. {{Wp|Concluderend verband|Besluitend verband}}: alles samen genomen is te concluderen dat... hieruit is het besluit te trekken... 

.

Kan je geen verbanden of een 'logica' in je tekst brengen, bouw dan een nieuw hoofdstuk in of breng een tussentitel aan. 

.

.

==== Stijlfiguren ====
.

Het gebruik van [[Lijst van stijlfiguren|stijlfiguren]] toveren bij de lezer een glimlach op het gezicht. De meeste lezers kunnen niet benoemen waarom ze een tekst 'goed' of 'leuk' vinden.

.

1. De [[alliteratie]] en het [[Rijm (stijlfiguur)|rijm]] gaan er bij de lezer in als een zoet broodje.

.

2. Gebruik [[Lijst van uitdrukkingen en gezegden|uitdrukkingen, gezegdes]] en [[Lijst van Nederlandse spreekwoorden|spreekwoorden]].

.

3. Maakt je taal '''beeldend''' met [[vergelijkingen]], [[Synoniem (taalkunde)|synoniemen]] en [[Metafoor|metaforen]]&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Over het metaforisch taalgebruik schreef [[Bram Vervliet]] een mooie tekst in zijn boek ''Waarom we bang zijn. De oorsprong en de toekomst van angst.'' Pelkmans gaf het uit in 2022. Lees het vanaf pagina 287 ev. Ik vond het boek in de bieb van Roeselare.&lt;/ref&gt;

.

4. '''Herhaal''' wat belangrijk is of om het ritme van je tekst te versterken. Dat kan met een [[Parallellisme (stijlfiguur)|Parallellisme]], een [[Anafoor (stijlfiguur)|anafoor]], de [[epifoor]] of de [[symploke]].

.

5. '''Opsommingen''' bundelen veel info. Zoek een systeem: alfabetisch, van korte naar lange woorden, inzoomend, uitzoomend. Een opsomming werkt psychologische het best met drie woorden, beginnend met het kortste woord en eindigend met het langste: 'Vrijheid, gelijkheid en broederlijkheid.'

.

6. De afwisseling tussen lange en korte zinnen geven de tekst ritme. Kijk de [[interpunctie]] na.

.

7. Dingen en dieren zijn menselijk: de [[personificatie]], de [[animalisering]] en het [[antropomorfisme]].

.

8. '''Overdrijf''' als een grap gepast is met [[Hyperbool (stijlfiguur)|hyperbolen]], het [[eufemisme]], het [[disfemisme]] en het [[Zeugma (stijlfiguur)|zeugma]].

.

9. Speel '''tegenstellingen''' uit: [[antifrase]], [[Parabool (stijlfiguur)|parabool]] en het [[Oxymoron (stijlfiguur)|oxymoron]].

.

10. Tot slot: de [[pars pro toto]] .

.

.

==== Denk na over... ====
.

1. Spreek je de lezer aan of niet?

.

2. Getallen: eenvoudige getallen voluit (het oogt mooier), complexe niet, jaartallen evenmin

.

3. Heb oog voor verleden tijd of tegenwoordige tijd en mix niet

.

4. Lees het taaladvies bij [https://taaladvies.net/taal/advies specifieke problemen]

.

.

=== Proeven en finetunen ===
[[Bestand:Clay cone Urukagina Louvre AO4598ab.jpg|thumb|200px|Waarschijnlijk zagen de eerste schrifttekens zesduizend jaar terug het levenslicht in {{Wp|Sumer}}, Mesopotamië. Later en los hiervan ontstond ook het schrift in Egypte, de [[Indusvallei]], [[China (hoofdbetekenis)|China]] en in [[Meso-Amerika]]. Archeologen dateren deze [[kleitablet]] ca. 2350 v.Chr. Ze ziet er even ingenieus uit als de loden letters op de foto hierboven. 'De eerste notities waren schematische tekeningetjes (de kop van een rund, een boom, een oliekan, een mannetje). Daarmee inventariseerden de grootgrondbezitters in de oudheid hun kuddes, hun bossen, hun voorraad en hun slaven. Aanvankelijk drukten ze die tekens met kleine stempels in klein, later werden ze ingekerfd met een stift. De tekeningentjes moesten eenvoudig zijn en altijd hetzelfde, zodat ze geleerd en begrepen konden worden. De volgende stap was het optekenen van abstracte begrippen. Op de rudimentaire kleitabletten van de Soemeriërs stonden twee gekruiste streepjes voor vijandschap; twee meisjes naast elkaar betekende vriendschap; een eend met een ei: vruchtbaarheid. (...) Al snel diende zich een probleem aan: er zijn te veel tekeningentjes nodig om uiting te geven aan de wereld buiten en in ons - van vlooien tot wolken, van kiespijn tot doodsangst. Het aantal tekens nam alleen maar toe en het geheugen kon het niet meer bijbenen. De oplossing was een van de geniaalste vindingen van de mensheid, origineel, eenvoudig en met onvoorzienbare gevolgen: stoppen met tekenen van dingen en ideeën, die eindeloos zijn, en beginnen met het vastleggen van de klanken van de woorden, die alles bij elkaar een beperkt repertoire vormen. Zo, via opeenvolgende versimpelingen, kwam men bij letters. Door letters te combineren hebben we de volmaakte partituur van de taal gecreëerd, en de duurzaamste. Maar de letters hebben nooit hun voorstadium als schematisch tekeningetje verloochend. Onze D stond ooit voor een deur, de M [of de W] voor de beweging van het water, de N [of de S] was een slang en de O een oog. Nog steeds zijn onze teksten landschappen waarin we zonder het te beseffen de golfslag van de zee tekenen, waar gevaarlijke dieren op de loer liggen en waar ogen zonder te knipperen blikken naar ons werpen.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;IRENE VALLEJO, p. 133-134.&lt;/ref&gt;]]

[[Bestand:Moleskine - 01.jpg|thumb|200px|Zorg voor schrijfmateriaal. Een prettige pen en een fijn boekje zoals deze [[Moleskine]].]]

[[Bestand:Moleskine ruled notebook, inside view.jpg|thumb|200px|Een opengeslagen Moleskine met gelinieerde bladzijden. Rechts een elastiek, in het midden een lint dat dienstdoet als bladwijzer en achteraan een opbergvak.]]

.

De Elsschotproef is genoemd naar de auteur [[Willem Elsschot]]. Deze test schrapt zoveel mogelijk woorden uit een (ruwe) [[tekst]], zonder dat er inhoud verloren gaat. De Elsschotproef verhoogt de [[leesbaarheid]]. 

.

[https://www.youtube.com/watch?v=7__y6hNEdYo&amp;feature=related Kijk hier alvast hoe bondige teksten beter scoren]. 

.

De Elsschotproef is niet het herschrijven of het inkorten van de tekst naar [[MSN-taal|sms- of MSN-taal]] waarbij de [[zinsbouw]] van ondergeschikt belang is en (zelf gecreëerde) [[afkortingen]] en [[emoticons]] algemeen aanvaard zijn. Een [[afkorting]] die een begrip is (zoals [[Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn|OCMW]]) blijft na de Elsschotproef staan, afkortingen zoals m.a.w. of b.v. worden na de proef voluit geschreven of vervangen door één woord. De Elsschotproef is verwant maar niet gelijk aan het schrijfprincipe [[Kill your darlings (motto)|Kill your darlings]]. Kill your darlings schrapt datgene waarvan de auteur vindt dat het niet kan worden gemist, terwijl een [[redacteur]] vanuit een objectievere positie oordeelt dat het schrappen de leesbaarheid verhoogt. De Elsschotproef zorgt voor een actief [[taalgebruik]] en maakt de zin korter en duidelijk, directer en persoonlijker, levendig minder [[ambigu]] of vrijblijvend. Gebruik de Elsschotproef zeker bij webschrijven. Omdat weblezen niet lijkt op het lezen van een boek, is bondig taalgebruik aangewezen. Een weblezer 'scant' en 'skimt' de tekst eerder dan die te lezen. De lezersblik glijdt over de inhoud en vertraagt bij titels, woorden en beelden en versnelt dan weer om de belangrijkste inhouden in kaart te brengen. De Elsschotproef doe je zo:

.

* Vermijd [[Passief (taalkunde)|passieve taal]] en het [[werkwoord]] 'worden'. Volgens schrijftrainer Mark Van Bogaert zijn er organisaties die het werkwoord verbieden in hun verslaggeving, omdat het nietszeggend en passief is. De vergadering krijgt er geen dynamisch karakter door en bovendien weet niemand wie de taak zal uitvoeren zoals in deze zin: 'Het verslag zal gemaakt worden.' Beter is 'Jan maakt het verslag.'

.

* Vermijd het nietszeggende 'men'.

.

* Vermijd [[hulpwerkwoord|hulpwerkwoorden]]: zouden, kunnen, hebben...

.

* Concretiseer weinig zeggende woorden en schrap formele en [https://hetnlpcollege.nl/nietszeggende-jeukwoorden-kantoortaal/ kantoortaal, nietszeggende jeukwoorden]. Anderen, zoals Mark Van Bogaert noemen het prikkeldraadwoorden. Bij het gebruik van dit soort woorden, treden bovendien vaak interpretatiefouten op. Merk op dat de vervangwoorden tussen haakjes korter zijn:

# Aanvankelijk (eerst) 
# Achten (vinden)
# Af en toe (concretiseer)
# Aldus (zegt) 
# Als gevolg van (door)
# Alsook (en)
# Althans
# Andere (concretiseer)
# Bekomen (krijgen)
# Betreffende (over)
# Betrekkelijk
# Bij benadering (concretiseer)
# Bijgevolg (dus)
# Bijzonder
# Daarvan
# Daarenboven (bovendien)
# Derhalve (dus)
# Desalniettemin
# Dientengevolge (daardoor)
# Dienen te (kunnen)
# Diverse
# Doch (is net als 'maar', te defensief, vermijden)
# Door de band genomen
# Door middel van (door/met)
# Doorgaans
# Dus
# Echter (alleen)
# Enigszins
# Enkele
# Gans (vermijden)
# Geenszins (niet)
# Heden (nu, vandaag)
# Heel
# Hierover
# Hoewel
# Immers (want)
# Indien (als)
# In gevolge (door)
# In ogenschouw nemen (kijken, bekijken)
# In samenwerking met (samen met)
# In verband met (over)
# Kunnen
# Maar
# Maal (keer)
# Meerdere (concretiseer)
# Meestal
# Men
# Met betrekking tot (over, voor)
# Min of meer
# Misschien
# Nadien (daarna)
# Nochtans (toch)
# Moeten
# Mogelijks
# Nog
# Ofschoon (hoewel)
# Onder invloed van (door)
# Ook
# Op die manier (zo)
# Op het gebied van (op)
# Over het algemeen
# Overigens
# Reeds (al)
# Respectievelijk
# Regelmatig (concretiseer)
# Soms (concretiseer)
# Slechts
# Steeds (altijd) 
# Tamelijk (concretiseer)
# Te (in)
# Ten behoeve van (voor)
# Tevens (en)
# Thans (nu)
# Tot op zekere hoogte
# Uiting geven aan (zeggen)
# Vaak
# Veel
# Veelal
# Volgende
# Vooraleer (voor)
# Vooralsnog (voorlopig)
# Wanneer (als)
# Waarschijnlijk
# Wegens (door)
# Welke (die, dat)
# Weinig
# Wellicht
# Zullen

.

* Vermijd zinnen zoals 'het zou eventueel gekund hebben dat...'

.

* Vermijd het werkwoord 'moeten'. De schrijftrainer Mark Van Bogaert noemt het een 'prikkeldraadwoord'. Die woorden zijn zo negatief dat de lezer afhaakt. Andere prikkeldraadwoorden zijn: betalen, onmogelijk, kosten, jammer genoeg, probleem, incident, klacht, moeilijkheid, fout, vergissing...

.

* Probeer negatieve woorden zoals 'geen' of 'niet' te vervangen door positieve. 'Moet je niet naar de kapper vandaag?' vervang je beter door 'Ga je naar de kapper, vandaag?'

.

* Vermijd [[Dubbele negatie (taal)|dubbele ontkenningen]] zoals 'het is niet onwaarschijnlijk dat...' of 'het is niet onzeker dat ze zal komen.' Positief geschreven teksten lezen prettiger en makkelijker.

.

* Vervang 'maar' door en, ook of bovendien. 'Maar' is defensief en heeft een negatieve bijklank.

.

.

=== Kijken ===
&lt;gallery&gt;
File:NP-1.jpg|De duivel op het kussen binden; Met iedereen overweg kunnen, raad weten.
Bestand:NP-2.jpg|Een pilaarbijter; Een hypocriet.
Bestand:NP-3.jpg|Geloof niemand die in de ene hand water en de andere hand vuur draagt;	Vertrouw niet iedereen.
Bestand:NP-6.jpg|Met de kop tegen de muur lopen; Iets onmogelijks willen.
Bestand:NP-7.jpg|De een scheert schapen, de ander varkens; Rijkdom is ongelijk verdeeld.
File:NP-10.jpg
File:NP-11.jpg
File:NP-12.jpg
File:NP-13.jpg
File:NP-15.jpg
File:NP-16.jpg
File:NP-17.jpg
Bestand:NP-18.jpg|Scheer de schapen als ze wol hebben; Niet tegen elke prijs voordeel nastreven.
File:NP-21.jpg|Elkaar bij de neus nemen; Elkaar iets wijs maken.
File:NP-22.jpg
File:NP-23.jpg
File:NP-24.jpg
File:NP-25.jpg
File:NP-30.jpg
File:NP-34.jpg
File:NP-36.jpg
File:NP-37.jpg
File:NP-43.jpg
File:NP-45.jpg
File:NP-48.jpg
File:NP-49.jpg
File:NP-50.jpg
File:NP-51.jpg
File:NP-52.jpg
File:NP-53.jpg
File:NP-54.jpg
File:NP-55.jpg
File:NP-56.jpg
File:NP-65.jpg
File:NP-68.jpg|Aan de ene voet een schoen, de ander blootvoets;	Evenwicht is het voornaamste.
File:NP-72.jpg
Bestand:NP-74.jpg|Ze trekken om het langst;	Ze willen beiden winnen.
Bestand:NP-75.jpg|Als het kalf verdronken is dempt men de put; Na de ramp komt de actie.
Bestand:NP-76.jpg|Ze hangt haar man de blauwe huik om; Ze bedriegt hem.
Bestand:NP-79.jpg|Parels voor de zwijnen; Nutteloze moeite.
Bestand:NP-84.jpg|Zich krommen om door de wereld te kommen; Moeite doen.
Bestand:NP-85.jpg|Hij laat de wereld op zijn duim draaien; Men doet wat hij wil.
File:NP-90.jpg
File:NP-92.jpg
File:NP-94.jpg
File:NP-95.jpg
File:NP-96.jpg
File:NP-99.jpg
File:NP-100.jpg
File:NP-101.jpg|Mak als een lammetje; Gedwee zijn.
File:NP-102.jpg
File:NP-103.jpg
File:NP-104.jpg
File:NP-105.jpg
File:NP-106.jpg
File:NP-107.jpg
File:NP-109.jpg
File:NP-110.jpg
File:NP-111.jpg
File:NP-112.jpg
File:NP-113.jpg
File:NP-114.jpg
File:NP-115.jpg
File:NP-116.jpg
&lt;/gallery&gt;

.

.

== Voor-, hoofd en nagerecht: structuur ==
[[Bestand:Celsus-Bibliothek2.jpg|thumb|200px|Restanten van de in de [[hellenisme|hellenistische]] tijd opgerichte [[Bibliotheek van Celsus]] in [[Efese]], [[Turkije]] die meer dan 12.000 perkamentrollen bewaarde.]]

[[Bestand:ABC-prent-Catchpenny_print-Borms_0466.jpeg|thumb|200px|26 letters en tien cijfers, meer heb je niet nodig om een boek te schrijven.]]

.

;1. Hoe kort je tekst ook is...
.
* Begin met een inleiding, zoals [https://www.youtube.com/watch?v=w82a1FT5o88 in deze opening].
.
* De eerste zinnen bepalen of de lezer verder leest
.
* Waarover gaat het, breng sfeer (mijmering), wat is nieuw (krant), wat is het (encyclopedie)

.

;2. Werk uit
.
* Werk met tussentitels
.
* Plaats eens een quote, een straffe uitspraak, citeer
.
* Wees logisch: plaats thema's samen of werk chronologisch
.
* Leg moeilijke woorden uit

.

;3. Beëindig je tekst 
.
* Boodschap aan de lezer
.
* Nodig de lezer uit voor een actie, een websitebezoek
.
* Maak de cirkel rond en eindig waar je begonnen bent. De terugkoppeling rondt de tekst af waar die begon.
.
* Meer info...

.

;4. Visualiseer
.
* Lay-out
.
* Foto's met bijschrift
.
* [[Lettertype]]!

.

.

== De keukenhulp en de -robot ==
[[Bestand:Hebban olla vogala overview.jpg|thumb|right|200px|Het &quot;Nederlandse&quot; schrift bestaat ongeveer 1500 jaar en is afgeleid van het Romeinse [[alfabet (hoofdbetekenis)|alfabet]]. De vroegste sporen van het [[Oudnederlands]] dateren van ca. 425-450 (de [[runeninscriptie van Bergakker]]) en de [[6e eeuw]] (de [[Salische wet]]) met de zin &quot;Maltho thi afrio lito&quot;. Het betekent &quot;Ik zeg je: ik maak je vrij, halfvrije&quot;. Een meer bekend, literair vers komt van een Vlaamse monnik: &quot;[[Hebban olla vogala]] nestas bigunnan hinase hic enda thu wat unbidan we nu&quot; wat staat voor &quot;Alle vogels zijn aan hun nesten begonnen behalve ik en jij wel waarop wachten wij?&quot;]]

.

;1. De tekstverwerker ''Word''t keukenrobot
.
* Gebruik de spellingscorrector
.
* Gebruik de synoniemenlijst (rechts klikken) (en op internet)
.
* Alfabetisch sorteren
.
* Inhoudstafel en koppen
.
* Verborgen tekens
.
* Wijzigingen bijhouden
.
* Pagineer
.
* Plakken speciaal

.

;2. Drop je tekst in [https://schrijfassistent.standaard.be/ dS Schrijfhulp]

.

;Gebruik [[Wikipedia]]

.

;Gebruik [https://www.vives.be/nl/taalhulp VIVES Taalhulp]

.

.

== Werk af en serveer ==
[[Bestand:Holding-a-ruling-pen.svg|thumb|right|200px|Het schrijven met de hand gebeurde vaak in combinatie met het creëren. Tegenwoordig schrijven mensen hun tekst onmiddellijk in de tekstverwerker.]]

.

* Schrijf, herschrijf en schrap
.
* Laat rusten en herlees
.
* Laat nalezen
.
* Publiceer
.
* Social Media
.
* Mondelinge reclame

.

;Grenzen van realiteit

.

{{Citaat
|
Een woord wordt geboren

Sierlijk aan elkaar hangende letters

Gedreven door klanken een geheel vormend

Een woord leeft

Tast speels de grenzen van de realiteit af

Bekrachtigd door inhoud te geven aan holle letters


Zwervende zwoele woorden

Harde hevige woorden

Zachte zalige woorden

Snelle snijdende woorden


Een woord sterft

Als de adem de laatste klank uitblaast

Het lijkt nietig hé, een woord

Somber als het enkel geboren wordt om te sterven

Toch is het zo noodzakelijk om te sterven

Om verder te leven in een zin

|Lesley Ramboer, schrijfworkshop, Dworp 2004.}}

.

.

.

= DEEL DRIE, SXRIVN-THEORIE: ''Voor culinaire koks met een portie tijd'' =

[[Bestand:Text.JPG|thumb|right|200px|Schrijven resulteert in een tekst. Schrijven kan met de hand of machinaal.]]

.

{{Citaat|'''Niet alleen walg ik van de reclame, maar ook van de commercie in het algemeen. En ik heb Lijmen geschreven omdat ik er op een of andere manier van af moest komen. Ik moest wel reclame bedrijven, want van mijn pen heb ik nooit kunnen leven.'''|Willem Elsschot, net voor zijn dood in 1960.}}

.

{{Citaat|'''Een brief bloost niet.'''|[[Marcus Tullius Cicero]]}}

.

== Het ambacht: de kok en de schrijver ==
.

:[[Schrijven]]
.
:[[Stijl (taalkunde)]]

.

== Correct schrijven, een kwestie van etiquette ==
[[Bestand:Medieval writing desk.jpg|thumb|200px|[[Middeleeuwen|Middeleeuwse]] illustratie van een [[Christendom|christelijke]] [[kopiist]] die aan het (over)schrijven is. Tot en met de uitvinding van de boekdrukkunst verloopt het creëren van teksten langzaam. 'Handmatig een getrouwe kopie maken van een tekst is niet eenvoudig. Het vereist een lange reeks telkens herhaalde en vermoeiende handelingen. De kopiist moet in het boek dat hij als uitgangspunt neemt een tekstfragement lezen, dat in zijn geheugen prenten en uitschrijven in schoonschrift, om vervolgens terug te gaan naar het origineel en het punt te zoeken waar hij gebleven was. Om het werk goed te doen is concentratie nodig. Zelfs de meest ervaren en nauwgezette kopiist maakt vergissingen (leesfouten, een lapsus door vermoeidheid, mentale vertaling, een onjuiste interpretatie en verkeerde correcties, substitutie van woorden en sprongen in de tekst). In feite komt de persoonlijkheid van de kopiist juist tot uiting in de fouten die hij maakt. Hoewel de hand die een boek kopieerde anoniem was, kunnen we er door de errara toch achter komen waar de man in kwestie vandaan kwam, hoe onderlegd hij was, of hij een soepele geest had en wat zijn voorkeuren waren; zelfs zijn psychische gesteldheid toont zich in omissies en verwisselde woorden. Het is een vaststaand feit dat elke kopie vergissingen bevat ten opzichte van de originele tekst. Een kopie van een kopie zal de fouten 'meenemen' van de gereproduceerde tekst en daar weer nieuwe aan toevoegen. Ambachtelijk vervaardigde producten zijn nooit helemaal precies dezelfde.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;IRENE VALLEJO, vertaald door Adri Boon. ''Papyrus. Een geschiedenis van de wereld in boeken,'' Meulenhoff, Amsterdam, 2021, p. 99.&lt;/ref&gt;]]

.

:[[Nederlandse spellingregels]]

.

:[[Grammatica]]

.

:[[Dt-regels]]

.

:[[Afkorting]]

.

:[[Getal (wiskunde)]]

.

:[[Spellingcontrole]]

.

.

== Creatief koken. Mag het? ==
[[Bestand:Buchdruck-15-jahrhundert 1.jpg|thumb|right|200px|De [[boekdrukkunst]] gaf het schrijven en het [[lezen]] een enorme duw in de rug. De boekenproductie verhuisde van de middeleeuwse [[Kloosterorde|kloosters]] naar drukkerijen in steden. Vanaf het midden van de vijftiende eeuw kwam een ongekende hoeveelheid boeken op de markt.]]

;Taalspel

{{Citaat|'''In Holland noemt men 't water'''

'''De Fransen zeggen l'eau'''

'''De Belg die beide talen kent,'''

'''Die spreekt van Waterloo.'''
|'''Daan Zonderland'''}}
 
.

:[[Creativiteit]]
.
:[[Automatisch schrijven]]
.
:[[Edward de Bono]]
.
:[[Woordenboek]]
.
:[[Beeldwoordenboek]]
.
:[[Spreekwoord]]
.
:[[Lijst van Nederlandse spreekwoorden]]
.
:[[Woordspeling]]
.
:[[Palindroom]]
.
:[[Haiku (dichtvorm)|Haiku]]
.

== Systematisch schrijven ==
.

: [[Wikipedia:Snelcursus|Schrijven voor Wikipedia]]
.
:[https://sadan.wikidot.com/5-evalueren Betrouwbaarheid van informatie]
.
:[https://sadan.wikidot.com/4-refereren Referenties maken]
.
:[[Computervertaling]]
.
:[[Moleskine]]
.
:[[Kaartenbak]]
.
:[[Boektitel]]
.
:[[Index (boek)]]
.
:[[Bladzijde]]
.
:[[Naslagwerk]]

.

== De galerij ==
[[Bestand:Jules_De_Bruycker_-_Frans_Masereel_in_his_studio.jpg|thumb|200px|Frans Masereel (1889–1972) was graficus, houtsnijder, kunstschilder en tekenaar. Hij gaf zijn naam aan het Communistische Masereelfonds.]]

.

&lt;gallery&gt;
Bestand:Een_boecsken_van_suster_bertken.jpg|[[Suster Bertken]] (Ca. 1427–1514) 
Bestand:Holbein-erasmus.jpg|[[Desiderius Erasmus]] (Ca. 1467-1536)
Bestand:Juan_Luis_Vives.jpg|[[Juan Luis Vives]] (1493–1540) 
Bestand:Karel-van-mander-schilderboeck.JPG|[[Karel van Mander]] (1548-1606)
Bestand:J_vondel.jpg|[[Joost van den Vondel]] (1587–1679)
Bestand:JFWillems.jpg|[[Jan Frans Willems]] (1793-1846) 
File:Jan Baptist David - lithograph by Louis Tuerlinckx.jpg|[[Jan Baptist David]] (1801-1866)
Bestand:Kortrijk_1302_Henri_De_Pondt_portret_van_Hendrik_Conscience_ca._1870_9-01-2010_14-59-41.JPG|[[Hendrik Conscience]] (1812–1883)
Bestand:Portret_van_de_schrijver_Multatuli_(cropped).jpg|[[Eduard Douwes Dekker]] (1820–1887)
Charles_de_Coster.jpg_[[Charles De Coster]] (1827-1879)Bestand_Schilderij_met_Guido_Gezelle_door_de_Brugse_schilder_Hendrik_De_Graer_(1856-1915)_gemaakt_in_1905.jpg_[[Guido Gezelle]] (1830-1899)
Georges_Rodenbach,_portrait.jpg|[[Georges Rodenbach]] (1855-1898)
Rodenbach2.gif|Berten of [[Albrecht Rodenbach]] (1856–1880)
Maurice_Maeterlinck_1911.jpg|[[Maurice Maeterlinck]] (1862–1949)
Bestand:Stijn_Streuvels_by_Modest_Huys.jpg|[[Stijn Streuvels]] (1871-1969)
Bestand:Schaik29.jpg|[[Johan Huizinga]] (1872-1945)
Bestand:AugustVermeylen2.jpg|[[August Vermeylen]] (1872-1945)
WillemElsschot1920.jpg|[[Willem Elsschot]] (1882–1960)
ErnestClaes(persp.).jpg|[[Ernest Claes]] (1885-1968)
Bestand:Bundesarchiv_Bild_102-12722,_Felix_Timmermanns.jpg|[[Felix Timmermans]] (1886–1947)
Bestand:FilipDePillecyn.jpg|[[Filip De Pillecyn]] (1891-1962)
VanOstaijen3.jpg|[[Paul van Ostaijen]] (1896-1928)
Bestand:Portret_van_Gerard_Walschap,_Bestanddeelnr_921-7395.jpg|[[Gerard Walschap]] (1898-1989)
Michel_de_Ghelderode.jpg|[[Michel de Ghelderode]] (1898-1962)
Bestand:Gedenkplaat_geboortehuis_Zielens.JPG|Lode Zielens (1901-1944)
Georges_Simenon_(1965).jpg|[[Georges Simenon]] (1903–1989)
Annie_MG_Schmidt_(1984).jpg|[[Annie M. G. Schmidt]] (1911–1995)
Louis_Paul_Boon_(1967)_(cropped).jpg|[[Louis Paul Boon]] (1912–1979)
Bestand:Godfried_Bomans_(1965).jpg|[[Godfried Bomans]] (1913-1971) 
Bestand:WilderodeVeremundus.jpg|[[Anton van Wilderode]] (1918–1998)
Bestand:Thea_Beckman.jpg|[[Thea Beckman]] (1923–2004)
Bestand:Harry_Mulisch,_november_1999.jpg|[[Harry Mulisch]] (1927–2010)
Bestand:Ward_Ruyslinck_675.jpg|[[Ward Ruyslinck]] (1929–2014)
Bestand:Hugo_Claus_(1986).jpg|[[Hugo Claus]] (1929–2008)
Bestand:Ledenvergadering_D66_in_Utrecht,_Jan_Terlouw_,_kop_-_NL-HaNA_Anefo_930-5131_WM342.jpg|[[Jan Terlouw]] (1931)
Bestand:Gerit_komrij_676.jpg|[[Gerrit Komrij]] (1944–2012) 
Bestand:Josse_depauw_jan17.jpg|[[Josse De Pauw]] (1952)
Bestand:Marc_de_bel.JPG|[[Marc de Bel]] (1954) 
Bestand:KristienHemmerechts-Alken2013.png|[[Kristien Hemmerechts]] (1955) 
Bestand:Herman_Brusselmans_675.jpg|[[Herman Brusselmans]] (1957)
Bestand:Tom_Lanoye_Zuivering_004.jpg|[[Tom Lanoye]] (1958)
Bestand:Peter_verhelst-1510668632.jpg|[[Peter Verhelst]] (1962)
Bestand:David_Van_Reybrouck.jpg|[[David Van Reybrouck]] (1971) 
Bestand:Saskiadecoster.jpg|[[Saskia De Coster]] (1976)
Bestand:Lize_Spit_(2016).jpg|[[Lize Spit]] (1988) 
&lt;/gallery&gt;

.

[[Bestand:Marcel-van-maele-1368875143.jpg|thumb|right|200px|Wie schrijft een lemma over deze dichters [[Marcel van Maele]] en [[Frans Buyle]]? En wie bezorgt Wikipedia een foto [[Johan Daisne]], [[Max Deauville]], [[Daan Boens]], [[Brigitte Raskin]], [[Herman de Coninck]], [[Lode Zielens]], [[Jotie T'Hooft]], [[Liane Bruylants]]...]]

.

.

.

= DEEL VIER, HANDS ON: ''Voor fijnproevers met appetijt'' =

[[Bestand:A Specimen by William Caslon.jpg|thumb|right|200px|Variaties van lettertypes en talen van de lettergieter [[William Caslon]]. Caslons letters zijn in de achttiende eeuw dermate populair dat hij er de uitdrukking 'bij twijfelt, gebruik een Caslon' aan overhield.]]

.

{{Citaat|'''Schrijven zoals je praat, dat is precies hetzelfde als op het strand lopen in je blote gat.'''|[[Willem Frederik Hermans]].}}

.

{{Citaat|'''Schrijven is praten met papier ertussen.'''|[[Gouden Veer|copywriter Mark Van Bogaert]].}}

.

Bovenstaande quotes zijn tegenstellingen waarbij het elitaire schrijven tegenover het populaire schrijven komt te staan. Tegenstellingen zorgen altijd voor veel schrijfvoer, argumenten en tegenargumenten. Grijp deze kans aan als je kan. En toch vinden deze beide auteurs elkaar in het [[adagium]]: schrijven is schrappen. Niemand draagt winterkledij in de zomer. [Merk op hoe ik de vergelijking van Hermans in een [[metafoor]] doortrek.] 

. 

== De Elsschotproef ==
.

Pas de Elsschotproef toe op een krantenartikel. Voor je start zoek je naar:
# Titel? 
# Auteur?
# Krant?
# Datum?
# Wat staat er te lezen?
# Kloppen de beweringen?
# Bronnen?

Elsschot:
# Kunnen we '''schrappen'''?
# Kan het '''bondiger'''?
# Vind je het werkwoord '''worden'''?
# Het woordje '''men''' gevonden?

.

.

== Wij willen ‘WORDEN’ weg! ==
.

Wij willen 'worden' weg, wil het werkwoord wijzer worden, willen wij het werkwoord weer is een variant op ‘Wij willen Willem weg, wilde Willem wijzer worden, willen wij Willem weer’ de slogan van de Belgische Revolutie uit 1830 waarbij koning Willem I der Nederlanden door de Belgen onder vuur komt te liggen. 

Het werkwoord 'worden' is er eentje dat gemakkelijk in onze teksten sluipt. Je gebruikt het beter niet en vaak merk je pas bij een tweede lezing dat het in je tekst opduikt. 'Worden' noemen we een passief werkwoord omdat het een passief karakter heeft aan je tekst. De lezer krijgt de indruk dat er bij het beschrevene niet te kiezen valt waarbij het onderwerp van de zin een lijdend voorwerp is. Zonder 'worden' zijn je teksten 'beeldender', dit wil zeggen dat de lezer de gebeurtenis meer voor zich ziet.  Bovendien zorgt het schrappen bij citaten ervoor dat je dichter bij een eigen tekst komt. Een paar voorbeelden:

.

;1.	De studenten worden begeleid door een coach en een studiebegeleider.

.

Beter is: Een coach en een studiebegeleider begeleiden de studenten.
Nog beter: Studiebegeleiders begeleiden de studenten. Nu heb je een eigen tekst. Het onderscheid tussen een coach en een studiebegeleider is weinig relevant voor de lezer.

.

.

;2.	We worden op de trein gezet.

.

Dit is een instinker. Als schrijver ga je je hier afvragen ‘wie zet ons op de trein’. Dan kom je er.
Duitse troepen zetten ons op de trein. Of de reisbegeleider zet ons op de trein. Een wereld van verschil.

.

.

;3.	De bloemen worden elke dag water gegeven.

.

De bloemen krijgen dagelijks water.

.

.

;4.	Hij wordt morgen 18 jaar.

.

Deze is moeilijk, toch niet onoverkomelijk.
Morgen is hij 18.

.

.

;5.	De plannen worden volgende week besproken.

.

We bespreken de plannen volgende week.

.

.

;6.	Zij worden altijd blij van muziek.

.

Muziek maakt hen blij.

.

.

;7.	Het huis wordt momenteel gerenoveerd.

.

Vakwerkers renoveren het huis. (Momenteel is overbodig.)

.

.

;8. Het boek wordt door de leraar gelezen.

.

De leraar leest het boek.

.

.

;9. De hond wordt door de dierenarts onderzocht.

.

De dierenarts onderzoekt de hond.

.

.

;10. De taart wordt door mijn moeder gebakken.

.

Mijn moeder bakt de taart.

.

.

;Oefeningen

.

Zet de passieve zinnen om naar actieve:

.

* Passief: De kamer wordt elke week schoongemaakt. Actief:...
.

* Passief: De brief wordt door de directeur geschreven. Actief:...

.

* Passief: Het huis wordt door de aannemer gebouwd. Actief:...

.

* Passief: De wedstrijd wordt door het team gewonnen. Actief:...

.

* Passief: De presentatie wordt door de student gegeven. Actief:...

.

* Een passief met een vooroordeel: Bie is dit jaar zestig geworden. Maar ze is nog steeds actief in. Actief zonder vooroordeel...

.

.

== Stijlkenmerkenanalyse ==
=== De oefening ===
[[Bestand:Uil met bril en boeken.jpeg|thumb|''Wat baet keers of bril, als den wl niet sien en wil.'']]

.

De studenten kiezen in de bibliotheek een willekeurig fictieboek. Ze kiezen zoals ze een fles wijn kiezen. Proeven is onmogelijk, enkel het etiket en de achterzijde van de fles bevatten informatie. Een mooi vormgegeven etiket springt meer in het oog dan een etiket waar nauwelijks is over nagedacht. 

.

Terug in de klas gaan ze lezen. Eerst noteren ze de formele kenmerken: de auteur, het jaartal, de titel, de synopsis, hoe de kaft is vormgegeven... Over de auteur zoeken ze bijkomende info. Daarna gaan ze bladeren in op zoek naar straffe zinnen, pakkende paragrafen... 

.

Vervolgens komen ze vooraan in de klas hun bevindingen presenteren. Samen met de docent analyseren ze de tekst op stijlkenmerken. De docent noteert de stijlkenmerken op een bord, studenten nemen ze over in hun creatieve dagboek.

=== Luisterfragment ===
.

 HANGAR PEETERS. 'Malva.' De Bezige Bij, Antwerpen, 2016.
 
 'Ik lag onder een dun lakentje want het was warm in Madrid in augustus 1934. Alleen mijn hoofdje stak erbovenuit, maar het bovenste gedeelte was bedekt met een mutsje. Dit gaf het voordeel van de optische verkleining van mijn hoofd.
 
 .
 
 De sluwe vrienden lieten zich niet bedotten. Het mutsje was een beetje afgegleden en voordat pappa of mamma er erg in had, of aanstalten kon maken om in te grijpen, waren degenen die zich over mij heen hadden gebogen halsoverkop achteruitgedeinsd, daarbij botsend tegen de anderen die zich in wijdere kringen rond mijn wieg bevonden. In de gaten die tussen de terugtredenden en de wachtenden ontstonden, wisten de laatsten vlug naar voren te bewegen, waarna het tafereel zich herhaalde, en zo nog een paar keer. Het leek op het kolken van water wanneer in een beek een steen ligt waarlangs de voortrazende stroom zich een weg moet banen. Niemand zei er iets van, niemand durfde er iets van zeggen, maar het was wel duidelijk dat ik die steen was; dat ik de steen des aanstoots was.
 
 .
 
 De complimenten en bewonderende woorden die mijn vaders vrienden maar met moeite konden uitbrengen, waren bij mijn vader niet aan dovenmansoren gericht. Hij glom van trots. Hij pronkte als een pauw. Zij spraken hun goedkeuring over mij uit zoals ze in het café proosten boven hun glazen.
 

.

=== Analyse ===
;1. Vergelijking
Een vergelijking herken je aan de tussenwoorden zoals als, zoals, lijkt op. &quot;Hij pronkte als een pauw&quot; is een klassieker die de ijdelheid en trots benadrukt. &quot;Zij spraken hun goedkeuring over mij uit zoals ze in het café proosten boven hun glazen.&quot;

.

;2. Metafoor
Een metafoor is een vergelijking zonder vergelijkingswoord die is uitgewerkt met meerdere beelden. De auteur gebruikt natuurbeelden: beek, steen, kolkend water, stroom, om een tafereel (mensen rond een wieg) voor te stellen. &quot;Het leek op het kolken van water wanneer in een beek een steen ligt waarlangs de voortrazende stroom zich een weg moet banen. (…) Ik was die steen.&quot;

.

;3. Hyperbool (overdrijving)
&quot;Halsoverkop achteruitgedeinsd&quot; overdrijft en versterkt het effect van hun schrik.

.

;4. Ironie, humor en zelfspot
De passage is doordrongen van ironie, humor en zelfspot. Door te schrijven dat ‘het mutsje voor een &quot;optische verkleining&quot; van het hoofd zorgt maakt de verteller zichzelf belachelijk.

.

;5. Tegenstelling
De &quot;bewondering&quot; van de bezoekers blijkt nergens oprecht. De vader glundert terwijl de bezoekers duidelijk geschrokken zijn.

.

;6. Personificatie
&quot;De complimenten ... waren bij mijn vader niet aan dovenmansoren gericht.&quot; De complimenten krijgen als het ware een handelende rol. Een lichte personificatie.

.

;7. Herhaling
Een herhaling versterkt de suggestie van het herhaalde woord: &quot;Niemand zei er iets van, niemand durfde er iets van zeggen.&quot; En: “Het was duidelijk dat ik die steen was; dat ik de steen des aanstoots was.”

.

;8. Contrast
De schrik van de bezoekers botst met en de trots van de vader en dat levert humor.

.

;9. Uitdrukking
&quot;De steen des aanstoots.&quot; Deze Bijbelse uitdrukking symboliseert een obstakel, afkeuring of iets dat afwijkt en laat de metafoor eindigen in een uitdrukking.

.

;10. Gezegde (een uitdrukking met een werkwoord)
Er bovenuit steken. Het voordeel geven. Zich niet laten bedotten. Er (geen) erg in hebben. Over iemand heen buigen. Aanstalten maken. Een tafereel herhalen. Zich een weg banen. Iets met moeite uitbrengen. De goedkeuring uitspreken. Glimmen van trots.

.

;11. Zintuigelijke waarnemingen
“Ik lag onder een dun lakentje want het was warm in (…).” 

.

;12. Tijd en plaats: concretisering
‘(…) warm in Madrid in augustus 1934. 

.

;13. Alliteratie
“heen hadden gebogen halsoverkop”, “bewonderende woorden”, “vaders vrienden”, “maar met moeite”

.

;14. Dubbelop
Dubbelop is bijna tweemaal hetzelfde om het extra in de verf te zetten. “waarna het tafereel zich herhaalde, en zo nog een paar keer.”

.

;15. De lezer aanspreken met een vraag
Komt niet aan bod.

.

;16. Inwendige dialoog en standpunt
Door het gebruik van het woord ‘ik’ weten we wie er aan het woord is. De schrijver overdrijft hier niet mee. Slechts drie keer gebruikt ze het woord. Bij het begin: omdat het niet anders kan en verderop als herhaling.

.

;17. Spreekwoorden
Niet in dit fragment.

.

;18. Opsommingen
Een opsomming bestaat uit drie of meer woorden. Komt niet aan bod.

.

;19. Bijvoeglijke naamwoorden
“Sluwe vrienden”, “de voortrazende stroom”.

.

;20. Vertelperspectief
De baby beschrijft zichzelf op een volwassen manier en vanop een afstand. Alsof een baby zich kan herinneren hoe zij daar in een wieg lag. De bijna wetenschappelijke blik is geen babytaal. Dit standpunt zorgt voor contrast. De schrijver had hier opties te over. Hij kon het perspectief hanteren van de moeder, de vader of de vrienden. Wellicht is de baby de sterkste keuze.

.

.

== Redactie-oefening ==
.

== Van basistekst tot afwerking ==

=== Basis ===
  
 ''''Een monument, het gemeentehuis van Slijpe''''
 
 Eén van de laatste bastions van het zelfstandige Slijpe als gemeente. Als ik langs het gemeentehuis kom, mijmer ik over de vele trouwstoeten die zich naar de grote zaal op het eerste verdiep gingen waar dolverliefde koppeltjes elkaar het ja-woord gaven. De plaats waar felle discussies oplaaiden in het schepencollege over de manier hoe Slijpe beter bestuurd kon worden of over de gewone dingen des levens werd beslist over vergunningen voor het houden van festiviteiten zoals de jaarlijkse kermis. Maar na de zitting werden de plooien gladgestreken. Toch van horen zeggen! Wie van de geboren en getogen Slijpenaars herinnert zich niet de gemoedelijke gemeentesecretaris Jozef Laleman die altijd wel een oplossing vond voor iemand met een administratief probleem.
 In de archieven vond ik een interessant document over de aankoop van een huis dat ideaal was voor de oprichting van een gemeentehuis. We noteren het jaar 1902. Ik vat het samen in de bewoordingen van toen. Op 7 juli 1902 stelde men Stephaan Debruyne, baas-timmerman en Pieter Levecque baas-metser aan om een schatting te doen van een bestaand pand gelegen op de hoek van de Dorpsstraat, nu Diksmuidestraat, en de Middelkerkestraat, nu Slijpesteenweg, toebehorend aan de erfgename van wijlen Christiaan Logier, rentenierster. Dit wijst erop dat het pand het eigendom was van bemiddelde mensen. Zij bevestigden dat er een spreekkamer was om mensen te ontvangen en een trap die leidde naar een plaats waar er vier kamers waren. Genoeg ruimte om een grote gelagzaal te maken. Het dak was bedekt met pannen en een donderscherm. Het gebouw moet zeker boven de gewone werkmanshuizen getorend zijn geweest. Na onderzoek werd de waarde van het pand op 10.000 Belgische Frank geschat. Voor de jonge lezers, een kleine 250 euro. Geen klein bedrag voor die tijd! 
 Het zou echter tot 1924 duren eer het gemeentehuis zoals het er nu uitziet werd gebouwd. Op de website van de gemeente Middelkerke vinden we hierover de volgende beschrijving. Het voormalig gemeentehuis is gebouwd in 1924 naar ontwerp van architect A. Neirynck uit Uitkerke. Men heeft hier gekozen voor een traditionele wederopbouwstijl met het gebruik van streekeigen baksteen. Typerend zijn de twee rechtertraveeën die oplopend in een trapgevel met bekronend gebogen fronton tussen twee arduinen bollen. Let ook op het ovaalvormig venster of oculus in de top. De functie van dit gebouw wordt ons bevestigd in het opschrift boven de dubbele toegangsdeur waar in sierlijke letters het woord 'GEMEENTEHUIS' te lezen valt. Na de fusie (toen alle gemeentelijke diensten naar Middelkerke verhuisd waren) deed dit gebouw respectievelijk dienst als postkantoor, klaslokaal en als vergaderruimte voor de kerkfabriek en plaatselijke verenigingen. Tot slot een kleine anekdote die wel berust op ware feiten. Aan de achterzijde van het gemeentehuis bevindt zich een klein kamertje op de eerste verdieping. Dit was gekend als het cachot van Slijpe. Iemand die te veel in het glas had gekeken of wat opstandig was, kon in dit gezellige kamertje wel eens een nachtje doorbrengen op bevel van de veldwachter. Iedereen van het dorp wist het maar er werd eens hartelijk om gelachen. Laten we hopen dat ons gemeentehuis een goede en respectvolle bestemming krijgt!
 
 Walter en Eric Opstaele
  

=== Na eerste manuele bewerking ===
[[Bestand:Slijpe Oud gemeentehuis.JPG|thumb|right|200px|Hier in het gemeentehuis passeerden de dagelijkse dingen des levens: vreugde en tristesse, de registratie van dood en geboorte, de vergunningen voor festiviteiten en de jaarlijkse kermis, de administratieve akkefietjes. Wie herinnert zich niet de gemoedelijke gemeentesecretaris? Geboren en getogen Slijpenaars kennen hem zonder twijfel. Die Jozef Laleman kreeg altijd en alles opgelost.]] 
 
 '''Slijpes gemeentehuis, een vergeten monument van 10.000 frank'''
 
 Walter &amp; Eric Opstaele
 
 '''Als we langs het gemeentehuis heen fietsen – nu een bejaard bastion van het ooit zo zelfstandige Slijpe - dan overvalt ons het mijmeren. Talloze trouwstoeten en dolverliefde koppels gaven hier kussend hun ja-woord. Hier laaiden felle discussies op en krabde het schepencollege zich in de haren: hoe valt dit oude dorp te besturen? Dat burgemeester en schepenen de plooien na de zitting glad streken, dat hebben we alleen van horen zeggen. En als dat inderdaad zo was, dan was het ongetwijfeld bij een glas bier in het café aan de overkant.''' 
 
 '''Een vel papier'''
 In het gemeentearchief ontdekten we een vel papier over de aankoop van een huis, ideaal om er een gemeentehuis in onder te brengen. We noteren 7 juli 1902. Terwijl Cyriel Buysse zijn toneelstuk 'Het gezin van Paemel' schrijft, krijgen een zekere Stephaan Debruyne en Pieter Levecque de opdracht een pand op de hoek van de Dorps- en de Middelkerkestraat, te schatten. De straatnamen zijn inmiddels verdwenen (nu spreken we van de Diksmuidestraat en de Slijpesteenweg), het huis uit 1924 is er nog. Debruyne en Levecque hebben kennis van zaken: de eerste is een timmerman met een zaak en de andere is een metsersbaas. Het huis zelf is eigendom van een rentenierster, de erfgename van wijlen Christiaan Logier. Debruyne en Levecque stellen vast dat deze bemiddelde dame een al even bemiddeld pand betrekt. Hun bewoordingen klonken het ongeveer zo. Het gebouw torent boven de gewone werkmanshuizen uit, een huis met een spreekkamer en een trap die naar vier kamers leidt. Hier is ruimte voor een gelagzaal. Op het pannendak ligt een donderscherm. Na onderzoek schatten de twee mannen het pand op een waarde van tienduizend frank. Voor jonge lezers: 250 euro. Geen klein bedrag in die dagen, geen gezin van Paemel. 
  
.

=== Aan de slag… ===
Hoe zou jij het artikel – met alles wat je leerde – afwerken? Doen! Kopieer onderstaande tekst en plak ze zonder opmaak in een Word-document. De tekst kan heel wat bondiger en sterker.
 
.


[[Bestand:Ballpoint-pen-parts.jpg|thumb|right|200px|De onderdelen van een balpen. De kogel van een balpen zorgt ervoor dat je pen over het blad glijdt. Of gebruik je liever een [[Swadeshi Ratnamson]]?]]

 
 In de schaduw van de tijd, gelegen in de pittoreske hoeken van Slijpe, bevond zich eens een onwrikbaar bastion van autonomie: het zelfstandige gemeentehuis van Slijpe. Terwijl ik langs de gevel van dit historische gebouw wandel, brengen herinneringen aan vervlogen tijden mijn gedachten tot leven. Hier vonden talloze trouwstoeten hun weg naar de majestueuze bovenzaal, waar verliefde koppels hun eeuwige geloften uitspraken. Dit was de plaats waar hartstochtelijke debatten oplaaiden binnen het schepencollege, waar besluiten werden genomen die de koers van Slijpe zouden bepalen, van bestuurszaken tot alledaagse vergunningen voor de jaarlijkse kermis. Maar na elke zitting werden de plooien gladgestreken, althans volgens de geruchten. En wie kan de warme herinneringen aan de gemoedelijke gemeentesecretaris Jozef Laleman, die altijd een oplossing wist voor elk administratief probleem, vergeten?
 
 In de archieven vond ik een fascinerend document dat teruggaat naar het jaar 1902 en handelt over de aankoop van een huis dat uitermate geschikt was om te dienen als gemeentehuis. Op 7 juli 1902 werden Stephaan Debruyne, de meester-timmerman, en Pieter Levecque, de meester-metselaar, aangesteld om een schatting te maken van een bestaand pand op de hoek van de Dorpsstraat, nu bekend als de Diksmuidestraat, en de Middelkerkestraat, nu de Slijpesteenweg. Het pand was eigendom van de erfgename van wijlen Christiaan Logier, een welgestelde rentenierster. Hun bevindingen wezen op de aanwezigheid van een ontvangstkamer en een trap die leidde naar vier kamers, voldoende ruimte om een ruime gelagzaal te creëren. Het dak was bedekt met pannen en er was een donderscherm aanwezig. Het gebouw torende zeker boven de bescheiden arbeiderswoningen van die tijd uit. De waarde van het pand werd destijds geschat op 10.000 Belgische Frank, wat tegenwoordig ongeveer 250 euro zou zijn. Een aanzienlijk bedrag voor die periode.
 
 Pas in 1924 werd het huidige gemeentehuis gebouwd, zoals beschreven op de website van de gemeente Middelkerke. Het voormalige gemeentehuis werd opgetrokken in 1924 volgens het ontwerp van architect A. Neirynck uit Uitkerke. Hier koos men voor een traditionele wederopbouwstijl, met het gebruik van bakstenen die typerend waren voor de streek. Opvallend waren de twee rechtertraveeën die eindigden in een trapgevel met een sierlijk gebogen fronton, geflankeerd door twee arduinen bollen. Het ovaalvormige venster, of oculus, in de top gaf het gebouw een uniek karakter. De functie van dit majestueuze gebouw werd duidelijk gemaakt door het opschrift boven de dubbele toegangsdeur, waarin sierlijke letters het woord 'GEMEENTEHUIS' vormden.
 
 Na de fusie, waarbij alle gemeentelijke diensten naar Middelkerke werden verplaatst, kreeg dit gebouw verschillende rollen toegewezen, waaronder postkantoor, klaslokaal en vergaderruimte voor de kerkfabriek en lokale verenigingen. Ten slotte, een anekdote die gebaseerd is op ware gebeurtenissen: aan de achterzijde van het gemeentehuis bevond zich een klein kamertje op de eerste verdieping, bekend als het &quot;cachot van Slijpe&quot;. Hier belandden zij die iets te diep in het glas hadden gekeken of te opstandig waren, voor een nachtje, op bevel van de veldwachter. Het hele dorp was op de hoogte, maar er werd hartelijk om gelachen. Laten we koesteren en hopen dat ons gemeentehuis een eervolle en respectvolle bestemming zal behouden, als getuige van het rijke erfgoed van Slijpe.

.

== Tips bij AI-gebruik ==
.

[[Bestand:Hoe kunnen computers je anders laten denken.webm|thumb|200px|Laten computers je anders denken? - [[Universiteit van Nederland]]]]

'''Generatieve Artificiële Intelligentie is machinale tekst, codetaal, beeld, video en muziek die tot stand komen.​​​​​ AI op het schrijven, het onderzoek en de bronnen loslaten, kan. Voor feitelijke info is AI relatief betrouwbaar. Het het systeem maakt teksten die {{Wp|Plausibele ontkenning|plausibel}} ogen. De werkelijkheid is ondergeschikt. Wie met AI werkt, leert. Dat valt te meten in een{{Wp|Leercurve (studie)|leercurve}}. Onderzoek concludeert dat specialisten die AI gebruiken snelle leerwinsten maken in vertrouwde onderwerpen. Leken, die zonder vakgebied (en dat zijn beginnende studenten, of docenten die terrein verkennen), maken een dalende leercurve. Dat wil zeggen dat ze (te) veel energie stoppen in de controle om tot betrouwbare info te komen.'''

.

[https://www.youtube.com/watch?v=kwHKzSek8ws Bekijk deze film.]

.

* De KULeuven wil dat je vermeldt dat je AI gebruikte.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;[https://www.kuleuven.be/onderwijs/student/onderwijstools/artificiele-intelligentie#Voor%20je%20begint Voor de visie van de KU-Leuven op het gebruik van AI, klik hier.]&lt;/ref&gt; Ik (Benedict Wydooghe) meen dat dit niet hoeft. AI is als een GPS of een spellingscorrector... een soort naslagwerk. Je vermeldt evenmin dat je een telefoonnummer vond in een telefoonboek op pagina 105 (voor de ouderen onder ons) of dat je in een atlas ontdekte dat Brussel de hoofdstad is van België. Laat de discussie maar komen. Vermelden of niet?

.

* Vergeet niet dat AI-schrijfsels er vaak hetzelfde uitzien naar patroon, zinsbouw, bijvoeglijke naamwoorden, een fout hoofdlettergebruik... Bovendien zal je sommige zinnen niet begrijpen. Als je dit klakkeloos overneemt heeft de docent onmiddellijk door dat een student dit niet schreef. Herwerk het AI-aanbod grondig voor je het bestempeld als 'van jezelf'.

.

* [[Archive.today|Archive.is]] laat kijken achter betaalmuren.

.

* Bij AI heet de zoekinstructie een {{Wp|'Prompting|prompt}}'. De prompt omschrijf je in detail met context. Vraag desnoods een samenvatting op het einde om te zien of AI je zoekopdracht begreep. Geef duidelijke instructies: wat wil je? Een spannende tekst? Een samenvatting? Een essay? Extra bronnen? Hoeveel woorden mag de tekst tellen? Enzovoort.

.

* Onderscheid creatieve {{Wp|Kunstmatige intelligentie AI|AI}} die teksten maakt en AI die verwijst naar bronnen. Het zijn [[taalmodel|taalmodellen]]. Ze schrijven goed, redeneren doen ze niet. Ze zoeken het internet af en weten niet wat waar is. Ze doen geen CRAAP of Pinokkiotest. Rekenen kunnen ze evenmin. Doe de test, je staat bij moeilijke sommen versteld. Let op voor discriminatie en stereotypering, daar is AI goed in. Bouwvakkers zien er hetzelfde uit: gespierde mannen in gele pakken met helm. Als je de software daarop wijst - bijvoorbeeld niet alle Nazi's waren übermenschen - dan kun je gekke beelden krijgen. Gebruik [[ChatGPT]] om te schrijven, niet om te zoeken, de databank is beperkt. Dat de hardware milieubelastend is vaak gehoord, het koelwater leek een probleem, daar zou nu (2025) al dertig keer minder van nodig zijn. Test uit met verschillende teksten. Gebruik je eigen tekst als basis. Je krijgt grammaticaal correcte zinnen. Inhoudelijk volgt jouw controle. Als je het gebruikt als parafraseertool blijf je de bron vermelden. Als je een bronvermelding wil, gebruik je beter Perplexity of Copilot. Blijf controleren. Lees grondig. Blijven de feiten kloppen? Heeft de tekst de stijl, de structuur en de kenmerken die jij wil? Vergelijk verschillende soorten van AI. Ik vroeg aan Co-pilot en ChatGPT om relevante bronnen te zoeken voor de 'aanpak van delinquente jongeren'. Co-pilot kwam snel tot relevante bronnen, met verwijzingen en met full-text-verwijzingen naar de schoolbibliotheek. Bij ChatGPT verliep dit proces moeizamer. Ik kreeg bronnen die nauwelijks actueel waren, na een tweede prompt waren het enkel bonnen uit Nederland en toen ik Vlaamse bronnen wou, kwam ik op de website van een politieke partij.

.

* Vragen zoals: herschrijf deze tekst zonder het werkwoord worden, lukken ten dele. De tips die de Elsschotproef opsomt kent AI niet altijd. Herschrijf de tekst zelf met deze tips.

.

* AI bedenkt snel titels en tussentitels. Meestal zijn ze langer dan zeven woorden. Gebruik ze ter inspiratie en kort ze in.

.

* Wees niet tevreden met het AI-eindresultaat en voeg extra lagen toe in de argumentatie, de onderbouwing, de kritische analyse, je creatieve en persoonlijke insteek, de structuur... Zorg dat je het werkstuk beheerst. 

.

* Wie AI gebruikt, bespreekt dit best met zijn of haar promotor.

.

* Kortom, gebruik AI als hulpmiddel om je denkproces te versnellen, jij blijft verantwoordelijk voor je publicatie.

.

* Het herkennen van AI-fouten in essays vraagt aandacht. &quot;AI-detectors&quot; zijn vaak onbetrouwbaar. Patronen en hallucinaties verraden dat de student de AI-info niet kritisch bestudeerde en verwerkte. Methoden die AI-fouten te ontmaskeren. 1. De &quot;Hallucinatie&quot; check: in de '''literatuurlijst''' verzint AI logische titels en met '''citaten''' gaat het net zo. Vaak mixt AI bekende zinnen tot een nieuw, niet-bestaand citaat. '''Anachronismen''': soms koppelt AI gebeurtenissen aan verkeerde jaartallen of personen die nooit tijdgenoten waren. 2. Typische AI-stijlkenmerken. AI heeft een stijl die afwijkt van de stem van de student. Elk essay kent exact dezelfde opbouw. Verder is er het wollig en Amerikaanse taalgebruik met overmatige structuur en lijstjes. 3. Door vergelijking met eerder werk van een student kan de docent de rode vlag zwaaien. Een enorme sprong in vocabulaire of de verandering in zinsbouw kan hierop wijzen. 4. Vraag om een argument uit de tekst toe te lichten. Iemand die het zelf schreef, kan de logica uitleggen; wie AI gebruikte, blijft oppervlakkig.

.

Geen enkel woord verraadt op zich AI-gebruik, het is de combinatie van woorden, formuleringen en zinsstructuren die samen een &quot;AI-smaak&quot; geven. Een vaag positief taalgebruik wijst op de typische AI-insteek. AI houdt ervan zaken te kwalificeren zonder ze concreet te maken zoals:

* belangrijk
* betekenisvol
* complex(e)
* cruciaal
* cruciaal
* diepgaande
* dynamisch
* essentieel
* faciliteren
* fundamenteel
* holistisch
* inzichten
* kaderen
* perspectieven
* robuust
* significant
* stakeholders
* uitdagingen
* uitgebreid(e)
* veelzijdig
* waardevol

;Voorbeeld:

* Deze diepgaande analyse biedt waardevolle inzichten in de complexe dynamiek van sociale interacties.

Dat klinkt geleerd, maar het zegt niets.

Containerbegrippen zijn woorden die indruk maken maar weinig afbakenen.
* inzichten
* perspectieven
* uitdagingen
* dimensies
* dynamieken
* processen
* mechanismen
* aspecten
* context
* impact

;Voorbeeld

* Verschillende dynamieken beïnvloeden de complexe processen binnen deze context.

Een historicus zou meteen vragen: Welke dynamieken? Welke processen? Welke context?

AI-overgangen verraden vaak een chatbot.

* Daarnaast
* Bovendien
* Verder
* Tevens
* Hierbij
* In dit verband
* Anderzijds
* Tot slot
* Concluderend
* Samenvattend

AI bouwt teksten op als een reeks keurige blokjes en komt zo tot pseudo-academisch taalgebruik.

* Het is belangrijk op te merken dat...
* Er dient rekening gehouden te worden met...
* Uit de analyse blijkt dat...
* Er kan gesteld worden dat...
* Het is evident dat...
* Men kan concluderen dat...

Niet fout, maar vaak een teken dat de schrijver afstand probeert te creëren zonder inhoud toe te voegen.

* Deze studie biedt een diepgaand inzicht in de complexe dynamieken die ten grondslag liggen aan...
* Het is cruciaal om een holistische benadering te hanteren.
* Diverse factoren spelen een belangrijke rol in dit proces.
* In de huidige samenleving wordt steeds meer belang gehecht aan...

Dat zijn zinnen die grammaticaal perfect zijn maar zo algemeen dat ze in bijna elk werkstuk passen.


In Lichtervelde speelde de parochie een belangrijke rol bij het verbergen van onderduikers.

in plaats van:

Religieuze actoren vervulden een cruciale functie binnen de bredere dynamiek van verzetspraktijken.

De eerste zin is concreter, historischer en informatiever.


Hoe concreter het zelfstandig naamwoord achter het bijvoeglijk naamwoord, hoe menselijker de tekst klinkt.

Dus liever:

&quot;De dossiers van het Geheim Leger tonen...&quot;

dan:

&quot;Een diepgaande analyse van diverse bronnen biedt waardevolle inzichten...&quot;

.

.

== De metafoor ==
{{Citaat|Het grootste meesterschap is dat van de metafoor. Dat alleen kan men niet van een ander leren; het is het kenmerk van genie, want goede metaforen maken veronderstelt een scherp oog voor gelijkenissen.|Aristoteles}}

Deze workshop ambieert om van een vergelijking op te klimmen naar een metafoor en vervolgens naar een gedicht met als achterliggende gedachte: Hoe bouwt beeldspraak de wereld. We vertrekken van de stijlkenmerken waarbij studenten in fictieboeken een citaat zoeken dat ze mooi vinden. De docent analyseert na hun voorlezen welke stijlkenmerken er in de tekst steken.

Daarna gaan we dieper in op de vergelijking. Die legt een verband. Een metafoor werkt hierop door en opent een wereld. Een gedicht gaat nog een stap verder. 


;1. Denken aan vergelijkingen

(...)

.

;2. Omzetten naar metaforen
Opdracht 1: Wat klopt niet? Welke woordcombinaties zijn onmogelijk?

* tijd verliezen
* tijd investeren
* carrièreladder
* relatiebreuk
* levensweg
* politieke strijd
* informatiestroom
* een warm persoon
* een kil onthaal

En toch begrijpt iedereen wat er is bedoeld.

.

;3. Betekenis

Uit het Grieks: meta = over, pherein = dragen. Letterlijk dus: overdracht

.

;4. Voorbeelden

* HET LEVEN IS EEN REIS: doet denken aan levensweg, kruispunt, bestemming, afslag, omweg, vastlopen...
* HET LEVEN IS EEN TUIN: doet denken aan zaaien, groeien, bloeien, oogsten...
* HET LEVEN IS EEN BIBLIOTHEEK: doet denken aan hoofdstukken, nieuwe bladzijde, het verhaal herschrijven
* HET LEVEN IS EEN LABYRINT: doet denken aan verdwalen, zoeken, doodlopende straat

Elke metafoor laat iets zien én verbergt iets.

.

;5. Concreet

Hugo Claus schrijft: &quot;Haar gewrichten waren jonge katten.&quot; Waarom niet: &quot;haar gewrichten waren soepel&quot;? Omdat jonge katten mogelijkheden toevoegen zoals beweeglijkheid, speelsheid, sensualiteit, aaibaarheid, onvoorspelbaarheid. Om een goede metafoor te maken, ontwikkel je een oog voor gelijkenissen. 

.

== Het interview ==
[[Bestand:Hendrik Laurensz. Spieghel.jpg|thumb|200px|[[Hendrik Laurensz. Spieghel]] (1549-1612) publiceerde de eerste Nederlandse grammatica in [[1584]] onder de titel 'Twe-spraack.' Het verscheen bij [[Plantijn]].]]

.

De opdracht lijkt eenvoudig: onderwerp een medestudent aan een reeks vragen en maak hier een vlot interview van. 


* Schrijf niet in vraag- en antwoordvorm, maar in een organische tekst;

.

* Zoek een geschikte locatie

.

* Begin met een observatie

.

* Leg focus

.

== Een Wikipedia-bijdrage ==
[[Bestand:Kroontjespen-2.JPG|thumb|right|200px|Kies keurig je schrijfgerief.]]

.

Wat valt er te leren met het schrijven van een lemma? De studenten leren...

.

# een {{Wp|relevant}} onderwerp zoeken. {{Wp|Wikipedia:Relevantie_per_onderwerp|Wat is relevant?}}
# {{Wp|Onderzoeken|onderzoeksvaardigheden}} (internet, bib, literatuur, heemkringen, musea)
# {{Wp|Referentie|referenties}} maken
# {{Wp|Evalueren|evalueren}} en de betrouwbaarheid beoordelen
# {{Wp|schrijven}} voor een {{Wp|Register (taalkunde)|register}}, dat van een encyclopedie
# een onderwerp (om)kaderen en ontsluiten
# kennis delen
# omgaan met feedback (overlegpagina's)
# in groep werken en samenwerken
# beeldmateriaal maken

.

Als de bovenstaande elementen vervuld zijn, krijg je 2.5/5. Het aantal punten stijgt naarmate de kwaliteit en kwantiteit toeneemt inzake tekst, relevante afbeeldingen, inhoudstafels, referenties, bibliografische gegevens, interne en externe links...  Wie eerder indient dan de afgesproken datum, kan feedback verwachten. Wie met vragen zit, of problemen heeft, hoeft zich niet te generen om te passeren of te mailen. Met andere woorden, de studenten nemen zelf verantwoordelijkheid voor hun leren. Dit is geen papegaaienwerk of pure kennisreproductie. De Wikipediaklas staat mijlenver van het klakkeloos aanvaarden van kennis en het schoolse leven.

Deze voorbeeldpagina's kwamen in de loop der jaren tot stand. 

: Biografie: {{Wp|Johannes Wier}} &amp; {{Wp|Leon Hoet}}
.
: Boekbespreking: {{Wp|Pleidooi voor populisme}}
.
: Begrip: {{Wp|Morele paniek}}
.
: Methodiek: {{Wp|Online hulpverlening}}
.
: Gebeurtenis: {{Wp|Amerikaanse Burgeroorlog}}
.
: Videogame: {{Wp|Canis Canem Edit}}
.
: Heilige: {{Wp|Margaretha van Antiochië}}
.
: School: {{Wp|Ipsoc}}
.
: Instelling: {{Wp|Psychiatrisch Centrum Menen}}

.

* Pagina's die niet bestaan (maar het wel verdienen): {{Wp|Coliboaia-grot}}, {{Wp|Hugo Stinnes}}, {{Wp|Emil Kirdorf}}, {{Wp|Emil Gansser}}, {{Wp|Walter C. Teagle}}, {{Wp|Irénée du Pont}}.

.

.

== Het reisessay: de regels van Benedictus ==
[[Bestand:CC No 16 Gullivers Travels.jpg|thumb|200px|Een vroeg voorbeeld van een reisverhaal, uit 1726: [[Gullivers reizen]]. [https://www.dbnl.org/tekst/swif001gull12_01/ Lees het hier].]]

.

;Voorbereiding
Zorg bij je reis dat je notities maakt die je later kan verwerken. Maak beeldmateriaal. Een reisessay zonder foto is een kale bedoeling. Bovendien helpt een foto je dingen herinneren. Extra uitleg bij een schilderij, een gedenkplaat... ze vormen de basis voor quotes of extra uitleg. 

.

;Het schrijven
Het reisessay is een bijzonder genre. De toon is informeel met een evenwicht tussen straattaal ('De bars in Bxl zijn machtig!!!') en het academische (De Belgische hoofdstad telt 6.490 horecazaken.). Combineer deze stijlen: 'Brussel doet zichzelf als hoofdstad alle eer aan met zijn honderden cafés en bars, hotels en restaurants - goed voor ieders beurs. Ze wachten je op.' 

.

Schrijf levendig. Dat is de boodschap. Een voorbeeld: 'de nachtmerrie van Orwell' kan voldoende zijn om de mensenrechten in Noord-Korea in te leiden. Richt je tot de lezer met 'je' of 'jij'. Persoonlijke voornaamwoorden zoals ik of wij kunnen. Wees beknopt. Details zijn welkom maar een systematische opsomming van alle uitzonderingen zijn minder gewenst. Generaliseren of veralgemenen kan (hoeft niet), zelfs met enige humor (zorg voor een duiding of een antropologische blik). Gebruik AI gerust, met goede prompts. [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Sxrivn_is_koken#Tips_bij_AI-gebruik|Lees hier meer...]]

.

Let op waar humor overgaat in oneerbiedigheid. Humor hoort bij een levendige reisverslag. Vermijd sarcasme, uitlachen of aanstootgevende teksten en inside jokes. Ga er niet vanuit dat je lezer debiel is door je reis van naaldje tot draadje te beschrijven. Begin niet met je wekker die afgaat en eindig je verslag niet met je reis terug naar huis. Je schrijft geen brochure vol clichés zoals &quot;ruime kamers&quot;, &quot;een korte wandeling naar de belangrijkste attracties&quot; en &quot;de beste margarita's die je kan vinden&quot;... Denk twee keer na voor je een opsomming maakt. Rapporten gebruiken opsommingstekens om snel en overzichtelijk droge feiten inzichtelijk te maken. Het nodigt niet uit tot verder lezen en enthousiasmeert de lezer niet. Goed geschreven proza is aantrekkelijker.

.

;De opdracht
Elke student schrijft een reisessay van twee A4tjes (lettertype Calibri 11, titel 16, tussentitels 13) over de trip naar Rotterdam, Brussel, Molenbeek of Kortrijk. Hou rekening met de klassieke schrijftips die hieronder te vinden zijn. '''INDIENEN VOOR..., daarna een punt minder per dag te laat.'''

.

# Gebruik de werkwoorden worden (en al zijn varianten), zullen, moeten, zouden niet. 
# Het woord men is taboe: zorg dat je weet wie wat zegt.
# Citeer sprekers die je ontmoette tijdens de Molenbeekweek of gebruik fragmenten van de website, een folder... Referenties in APA horen niet. Als je dan toch citeert, doe het met een quote of in doorlopende tekst, zoals een krantenartikel.
# De inleiding is krachtig of spannend, de lezer moet willen lezen.
# Je eindigt met een besluit of een boodschap aan de lezer.
# Zorg voor een illustratie (7 op 10 cm) met een bijschrift (tekst onder de foto) op elke pagina.
# Omschrijf de sfeer zintuigelijk. Wat zag je, rook je, voelde je, straatgeluiden…
# Zorg voor een boeiende titel en enkele tussentitels.
# Wissel lange en korte zinnen af, denk na over het ritme in je tekst.
# Vergeet je naam, de titel en de datum niet.

.

In deze schrijfcursus lees je vooral de paragraaf over ‘verbanden’ en de organische tekst en de paragraaf over stijlfiguren eens door in deel I, hoofdstuk 2.

.

;Structuur
Dus geen voorblad, wel een goede titel (niet opdracht voor het vak…) en twee sprekende foto's. Werk niet met niveaus: 1.1 enzovoort. Tussentitels graag, maar voor de rest een organische tekst, opgemaakt in twee kolommen.

.

;Inhoud
Inhoudelijk heb je het vooral over onze studietrip naar Rotterdam, Brussel, Molenbeek of Kortrijk en de bezoeken die je deed. Wat maakte indruk? Wie maakte indruk? Waarom? Maak er iets persoonlijks van. Waarom begon je deze studie (max 1/3de van een A4)? Inhoudelijk kan je dus alle kanten op. Zoek een rode draad. Wat wil je de lezer vertellen? [[Kunstmatige intelligentie|Artificiële intelligentie]] kan je gebruiken. Lees de tips hoe je dit gebruikt hierboven.

.

;Hoe quoteert de docent? Tien regels...
# Is er een duidelijke inleiding?
# Zijn er tussentitels, paragrafen of hoofdstukken?
# Is er een besluitende afronding met een boodschap aan de lezer? 
# Is het werk nagelezen? Zijn er spellingsfouten?
# Gebruik je bronnen, zijn ze op te sporen? 
# Zijn er quotes uit de literatuur, citeer je?
# Zijn er inzichten en verbanden?
# Is het beeldmateriaal esthetisch? Zijn er bij de foto’s bijschriften die verduidelijken?
# Is de tekst verzorgd: goed geschreven, weinig spelfouten, geen interpunctiecorrecties?
# Houdt de schrijver met de tien schrijftips hierboven geformuleerd? 

.

Hoe meer je rekening houdt met het bovenstaande, hoe meer punten.

.

;Een voorbeeld van het begin van een essay


 &lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;'''Brussels by night'''&lt;/span&gt;
 '''Slenteren door onze hoofdstad'''
 
 '''Een reisverhaal door Benedict Wydooghe'''
 
 .
 
 '''BRUSSEL CENTRAAL'''  Een bankje, de straat, een overvolle vuilnisbak aan het pleintje waar kinderen tot ’s avonds laat tegen Carablikjes sjotten. Zo begint dit verhaal. Het is donker, koud. De hele week al min vijf en kouder. De buurtwerker heeft hier een diploma Arabische talen, een sociaal werker stapt de fiets af en schudt Mustafa de hand. Hoe het gaat? ‘Het is nie slecher geworen’ klinkt zijn antwoord. Een drugdealer op de straathoek, een jonge tippelaarster. Criminaliteit is nooit ver weg voor wie vergaat in armoede; de politie daarentegen wel. Even verderop, in Molenbeek sloeg corona keihard toe. En de regering bespaart op cultuur en welzijnswerk. Het is een voortdurend zoeken naar evenwichten tussen hulpverlening en repressie, tussen het onder de vleugels nemen van wie het nodig heeft en het criminaliseren. Wist je dat we dit jaar meer dan vierduizend daklozen tellen in Brussel?
 
 Brussel is niet alleen een hoopje ellende. Het is een attractie: niet alleen voor studenten, ook wie er woont of werkt blijft verwonderd naar deze stad kijken als iets exotisch. ‘Voor mij is dit het buitenland’ zei een studente en ik kan haar geen ongelijk geven. Anderen vinden Brussel een demografische ramp. 
 
 Wist je dat in het Brussels Hoofdstedelijk gewest 1.2 miljoen mensen leven? Daarvan is de helft van buitenlandse afkomst. Ik laat me overweldigen door de indrukken, de emotie, de geur, de smaak en het gevoel die aan het sociaal agogisch werk kleeft.
 
 '''Allemaal mensen…'''
 
 Dit is geen steriele job waarvoor ik koos. Geen ambtenaarsgedoe maar veldwerk. Geen kantoorklus voor pennenlikkers. Sociaal zijn draait niet om vriendelijk zijn. Wat mij drijft is rechtvaardigheid en rechtszekerheid, vrijheid en gelijkheid, welzijn en veiligheid, educatie en cultuur, engagement en, indien mogelijk het opklimmen op de sociale ladder. Daarom koos ik ervoor om sociaal cultureel werken te studeren. Dat zijn mijn drijfveren en daar zal dit essay over gaan. 
 
 Ik begin mijn tocht op een erg triestige plek. Een boom met enkele hangers erin, meer is het niet. De meeste pendelaars lopen aan dit alternatieve monumentje voorbij. Het brengt alle Brusselse gestorven daklozen eer toe. Ze zijn op straat overleden en dat gebeurt tot op heden. In 2020 telde Brussel meer dan vierduizend daklozen. Hoe men die tellingen organiseert is een evenement op zich. In 2018 overleden er 62 daklozen op straat: de koude of ontbering speelde hen parten. En vandaag is de situatie niet anders. Terwijl ik deze tekst zit te schrijven, op mijn warme zolderkamertje überhaupt, krijg ik een berichtje van de Brusselse online krant ‘BRUZZ’ met de titel ‘Daklozen brengen dag en nacht door in Zuidstation: 'Het is hier geen hotel’.'  Aan het lot overgelaten, dat is de teneur, dat is het gevoel dat bij de daklozen leeft. Op de stoep spreek ik Martine Middag. Zij is vandaag onze gids. Als sociaal assistente op rust zal ze me een rondleiding geven met als thema armoede in een van de rijkste steden in Europa. we starten onze nachtelijke tocht in de Sint-Hubertusgalerijen. Ze zijn de antithese van het armoedige tafereel dat we daarnet zagen. Een plaquette herinnert aan de opening van deze even excentrieke als luxueuze overdekte winkelstraat. 1847, lees ik. Een jaartal vol betekenis in Brussel... 
 
.

.

;Tweede voorbeeld

.

 &lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;'''Meter per seconde'''&lt;/span&gt;
 '''Een roman uit het Deens vertaald door Edith Koenders en Adriaan van der Hoeven'''
 
 .
 
  '''Een verhaal van Stine Pilgaard'''
 
 .
 
 'We zijn nog steeds nieuwkomers hier en als twee eenza-
 me cowboys lopen we gedesoriënteerd achter de kinder-
 wagen. We kijken naar de windmolens, naar hoe ze als
 bezoekers uit de toekomst afsteken tegen de hemel, als
 een futuristische herinnering aan andere planeten. Ze 
 schieten als vrolijk onkruid op rond ons huis, en als ze bij
 hoge uitzonderling een keer stilstaan, lijk het of de aarde
 even de adem inhoudt, sprakeloos door de afwezigheid 
 van de wind. We lopen rond in een nieuwe wereld, in ons
 nieuwe leven, met ons nieuwe kind, de natuur strekt zich
 plat en vlak voor ons uit en de zonsondergang boven de 
 Noordzee bekijkt ons met zijn rode oog. De herten kijken
 kalm in de koplampen van de auto's en de dode dieren lig-
 gen geplet tussen strepen op de landwegen. De boeren
 tikken met hun vinger tegen hun pet en ik begrijp dat dit
 is hoe ze hier groeten. Zwaaiend, glimlachend achter de
 kinderwagen beweeg ik me tussen mais en aardappelen,
 rogge en tarwe, en doe of ik de honden van de mensen
 leuk vindt. Hoe oud is hij, vraag ik, wat voor ras, labrador,
 ja, dan weet je wat je krijgt. Ik houd van het West-Jutse
 dialect, het zonder grammatica vasthouden aan traditie,
 de fjord die als glasscherven glinstert in de zon. De wind-
 molentransporten balanceren op de landwegen, een wiek
 scheert langs de tegenliggers, het verkeer slingert zich het
 landschap in, buigt, knikt en verlaat het weer. Velling wil,
 staat er op het plaatsnaambord van het dorp, maar wat
 Velling wil is niet duidelijk. De werkelijkheid omhult ons
 als mist en we zijn hier nog maar net.'&amp;nbsp;&lt;ref&gt;STINE PILGAARD, vertaald door Edith Koenders &amp; Adriaan van der Hoeven. ''Meter per seconde.'' Oevers, Zaandam, 2021, p. 7 ev.&lt;/ref&gt; 

.

.

== De poëzierazzia ==
.

{{Citaat|'''Ik ben van mening dat de pers, ofte wel het traditionele, van papier gemaakte dagblad of weekblad dat men uit vrije wil koopt bij de kiosk, nog een wezenlijke functie heeft, en niet alleen omdat ze bijdraagt aan het verhogen van het beschavingsniveau van een land, maar ook omdat het lezen van dagbladen ons bevrediging schenkt en een heerlijke gewoonte is die we, mét Hegel, beschouwen als het ochtendgebed van de moderne mens.'''|Umberto Eco}}

[[Bestand:Italiaanse_schrijver_Umberto_Eco_,_kop,_Bestanddeelnr_932-9758.jpg|thumb|200px|Umberto Eco toont dat betekenis niet vastligt. Ze ontstaat uit hoe tekens, woorden en beelden gecombineerd zijn. Een tekst laat meerdere interpretaties toe omdat de lezer actief betekenis construeert. Deze oefening maakt woorden los uit hun oorspronkelijke context. Door ze te herschikken ontdekt de student hoe betekenis ontstaat.]]

[[Bestand:Boempaukeslag.jpg|thumb|200px|Deel van het gedicht 'Boem paukeslag' uit de bundel 'Bezette stad' van Paul van Ostaijen (1920). Oscar Jespers] illustreerde met een 'ritmiese typografie' [https://www.youtube.com/watch?v=IDPigHKk-sI Voordracht en de eerste pagina's van het gedeelte ''Bedreigde stad''].]]

.

;9.05 uur Inleiding en welkom
We lezen het citaat van Umberto Eco uit 1998 voor. Internet stond toen nog in zijn kinderschoenen. Niettemin voel je waar de auteur op aanstuurt.

.

;9.10 uur Ronde 1 Groepsindeling met een gestolen woord

Elke student krijgt er bij het binnenkomen een krant. Daarin kiest hij of zij één opvallend woord en knipt het eruit of omcirkelt het met een stift. Daarna tonen ze hun woord aan de anderen tijdens een wandelronde. Ze zoeken drie (bij vier personen per groep kan niemand zich verstoppen) anderen bij wie hun woorden passen qua klank, ritme of absurditeit passen. Bijvoorbeeld: oorlog – avocado – ondergang – verliefd. De vier vormen een groep en proberen er meerdere zinnen mee te maken. De betekenis doet er niet toe. Iemand van de groep leest de beste zin voor: 'De op oorlog verliefde avocado ging die dag ten onder.'

.

;9.20 uur Ronde 2 De linker hersenhelft

De studenten gaan per groep kranten bladeren en lezen. Tijdens de '''eerste 'logische' ronde''' gebruiken ze hun linker hersenhelft. De linker hersenhelft is het logische brein: grammatica, wiskunde, logica... Ze nemen van drie of vier artikels foto's die hen interesseren/fascineren en noteren ze referenties in hun boekje. Dat is nodig omdat ze in een volgende ronde de krant aan stukken gaan snijden of scheuren. Indien nodig kunnen ze er later naar verwijzen, quotes gebruiken of het artikel terugvinden. Alle groepen nemen zoveel mogelijk kranten door. 

.

;9.40 uur Ronde 3 Groepsoverleg

De studenten stellen hun artikels aan elkaar voor en komen via gesprek en overleg tot een thema (nog geen verhaal of scenario) waar ze de komende maanden aan zullen werken. Het thema dient maatschappelijk relevant te zijn of absurdistisch. Samen onderzoeken ze welke woorden dit thema bij hen oproept. In een korte ronde verduidelijkt en motiveert elke groep zijn thema.

.

;10.10 uur Ronde 4 De rechter hersenhelft

Bij deze ronde zoeken ze in de kranten woorden die ze nooit gebruiken, mooie woorden, irritante woorden, moeilijke woorden, zinssneden, letters... associaties, alliteraties zijn welkom. Ze hoeven niets met het thema te maken. Absurditeiten zijn de insteek. Om het rechterbrein te activeren sluiten ze hun linker oog of dekken het af met een zelfgemaakte ooglap. Als daar geen input meer is, dan neemt rechts het over. Hun linkerhand schakelen ze in om te knippen. Tegelijkertijd knippen ze esthetische foto's of afbeeldingen uit hun krant. Die krijgen een plaats in hun creatieve dagboek.

.

;10.30 uur Ronde 5 De bladschikking
De studenten lezen elkaars woorden en vormen een bladvullende schikking op een A3. Het is puzzelen en de activatie van het rechterbrein, zonder het zoeken naar logica. Een beetje uitleg over het gedicht van Van Ostaijen is hier op zijn plaats. 

.

;10.50 Ronde 6 Lijmen!
Na goedkeuring van een docent kunnen ze hun gedicht vastmaken aan het A3-blad. Belangrijk is om geen knullige lay-out te kiezen.
Lay out, ritme, herhalingen zijn belangrijk.

.

;11.05 Ronde 7 Voorbereiding presentatie

In deze ronde spreken af hoe ze de tekst voor de groep brengen. Wie zegt wat? Niemand blijft in de coulissen. Welke houding past er (niet) bij de tekst? Ze maken een setting: wie staat waar? Vier stoelen op een rij waarbij iedereen strak voor zich uitkijkt of een chaotische opstelling waarbij de ene staat, iemand ligt, iemand zit en een laatste met het gedicht heen en weer loopt? Ze kiezen een positieve of negatieve emotie die al dan niet bij de tekst past en die laat die contrasteren met de spreker ervoor of erna. Docenten geven suggesties en denken na over de plekken: waar zit het publiek, waar is het podium? Een simpel verhoog, een tafel of een toog volstaan als presenteerplaats.

* Aanstekelijk enthousiast — als een kind
* Apathisch — als een loketbediende
* Boos — als een kat in bad
* Cynisch — als een zure ober
* Droevig — als een clown zonder publiek
* Euforisch — als een winnaar
* Fluisterend — als een samenzweerder
* Furieus — als een chef-kok
* Gelaten — als een gesloten loket
* Hartstochtelijk — als een minnaar
* Hysterisch — als een muis bij een kat
* Ironisch — als een docent
* Jaloers — als een kind zonder taart
* Kwaad — als een kat
* Lollig lachend — als een zatlap
* Misprijzend — als een aristocraat
* Neerslachtig — als een leeglopende ballon
* Onverschillig — als een kat in de zon
* Paniekerig — als bij een examen
* Plechtig — als een burgemeester
* Quasi-verveeld — als een miljonair
* Razend — als een driftkop
* Spaarzaam — als een gierigaard
* Snobistisch — als een wijnkenner
* Treurig — als een violist
* Uitgelaten — als een hond aan zee
* Verliefd — als een puber
* Verleidelijk — als chocolade
* Verdorven — als een schurk
* Verwaand — als een pauw
* Wantrouwig — als een kat bij een doos
* Xenofiel — als een wereldreiziger
* Yuppie-achtig — als een bankier
* Zakelijk — als een verzekeraar
* Zuinig — als een boekhouder
* Zat — als een dronken filosoof

.

;11.40 Ronde 8 Voorstelling

In twintig minuten passeert iedereen de revue. 

.

;12.00 Ronde 9 Groeigroepen

De groepen dienen voor het eindproduct te groeien naar groepen van 8. De studenten gaan met een andere groep, die ze interessant vinden een bondgenootschap aan.

.

;12.10 Ronde 10 De Poëzierazzia

Na de afloop volgt de eigenlijke poëzierazzia. Ze zaaien uit, kiezen een plek, hangen hun gedichten op, filmen hun handeling en plaatsen die online, nemen een laatste snapchat en verdwijnen even snel als ze kwamen om te beginnen aan de eindronde. 


;12.30 Sfeerverslag.

.

 
 Woorden die ze nooit gebruiken.
 Woorden die ze nooit gebruiken omdat ze gewoonweg niet in hen opkomen.
 Of niet zijn toebedeeld.
 
 Dat soort stomme, onhoorbare woorden leg ik hen en masse voor. 
 Als een schatkist die opengaat. Woorden in veelkleurige lettertypes, 
 in alle toonaarden en van klein tot groots.
 
 Het breedgesmeerde studentengezucht ontpopt zich
 tot een verwonderde, fladderende focus.
 
 Geconcentreerd schuiven ze het knipselarsenaal 
 tot een onverwachte combinatie poëtisch uitpakt.
 
 Ze laten zich niet hinderen door alliteraties 
 noch door opsommingen, metaforen noch vergelijkingen. 
 Die geheugencellen staan nu op non actief.
 
 En, het maakt niet uit: dit is razziapoëzie.
 Wat verschijnt is wonderlijk.
 
 Een lang gedicht dat we ondertekenen 
 met professor Marcel van Yololife
 die iedereen een warme Warmste week toewenst.
 
 Dit is sociaal cultureel werk ten voeten uit:
 educatie en creatie, gemeenschapsvormend en subversief geëxperimenteer. 
 
 Alle functies van het SCW in een methodiek.
 Ziehier, een volzin uit het handboek voor de vormingswerker, 
 even saai als schools. Weg ermee, met dat boek vol ambtelijke rijmelarij.
  
 Scheur het in brokken en stukken 
 alsof je in een filmische schoolbank zit van Dead Poets Society.
 Dit is razziapoëzie!
 
 Pieter noemt het zijn beste leservaring in de vier jaar en
 de tekst van Maria kan zo op bezinning. 
 
 Lotte zwiert die van haar zonder aarzelen op sociale media en 
 Rani die eens te meer hopeloos te laat is, gaat zonder
 lanterfanten aan de slag en redt zich voortreffelijk.
 
 We presenteren als toondichters in de beslotenheid
 van een broeierig leslokaal.
 
 Over de borsten van Jeanne D'Ark en een 
 bloedbad vol onmacht, het verdomde noodlot
 broedertwisten en peetvaders
 
 Applaus.
 De razziapoëzie is nu een poëzierazzia.
 
 Vol voorbereiding, snel uit te voeren en met effect.
 We zaaien uit, hangen op, nemen een laatste snapchat 
 en verdwijnen even snel als we kwamen.
 
 Zullen we straks leslokalen binnendringen?
 Om docenten te vol rijm te gijzelen?
 Om studenten poëzie in hun strot te duwen?
 
 Dat is pas een poëzierazzia
 vol razziapoëzie.
 
 BW

.

== Argumentatieleer ==
[[Bestand:The_Debate_Of_Socrates_And_Aspasia.jpg|thumb|200px|Dit neoklassieke schilderij symboliseert de relatie tussen woord en overtuiging. Nicolas-André Monsiau schilderde het in 1801. Op tafel zijn de helm, de boekrol en de rozen symbolen van oorlog, kennis en schoonheid. Deze denkbeeldige ontmoeting in Athene toont Aspasia (rechts) als welbespraakt, Socrates (links) als aandachtig luisteraar en Alcibiades (de krijger in het midden). Die maakt de brug tussen denken en doen, tussen filosofie en politiek. Aspasia (partner van Pericles) vertegenwoordigt de retorische kunst en morele overtuiging. Socrates die bekend stond om zijn dialectische methode, luistert. Alcibiades symboliseert de jonge generatie die moet kiezen tussen actie (oorlog, politiek) en reflectie. Die spanning tussen denken en doen, tussen macht en rede, tussen filosofie en retoriek krijgt vorm dank zij argumentatie en dialoog, luisteren en overtuigen.]]

[[Bestand:Fluxus-groep gaf Pop-art concert in Kurhaus, een van de bezoekers schoot met een, Bestanddeelnr 917-1243.jpg|thumb|right|200px|Fluxus-concert in het Kurhaus, met [[Willem de Ridder]] en Arthur Köpcke, november 1964. Denk na over wie wat zegt... ]]

.

Soms wil je de tegenpartij overtuigen van zijn of haar ongelijk. Dat noemen we 'argumentatieleer'. In die argumentatieleer is het belangrijk dat je toont dat je de argumenten van de tegenpartij kent (door ze schriftelijk of mondeling te herhalen) en ze vervolgens weerlegt. Steek een logische structuur in je betoog: gebruik je sterkste argumenten op strategisch gekozen plekken: dat kan in het begin, of je kan de spanning opbouwen door de lezer met quotes of titels als een voorzetje te geven. De zinnen en verbindingswoorden die je kan gebruiken bij het opbouwen van een betoog vol argumenten is niet eindeloos.

.

;1. Inleiding

.

* In dit betoog toon ik aan dat...
* Het onderwerp van dit betoog is...
* Ik ben van mening dat... omdat...
* Deze stelling roept discussie op. Ik verdedig het standpunt dat...

.

;2. Argumenten formuleren met signaalwoorden

.

* Ten eerste...
* Een belangrijk argument is dat...
* Bovendien...
* Daarnaast...
* Een ander punt is dat...
* Uit onderzoek blijkt dat...
* Volgens [bron]...
* Dit blijkt uit...

.

;3. Voorbeelden geven

.

* Bijvoorbeeld...
* Een goed voorbeeld hiervan is...
* Ter illustratie...
* Zoals te zien is in het artikel van...

.

;4. Oorzaak en gevolg

.

* Daardoor...
* Dit leidt ertoe dat...
* Als gevolg hiervan...
* Omdat...

.

;5. Tegenargumenten inleiden en weerleggen

.

* Een mogelijk tegenargument is dat...
* Sommigen beweren dat...
* Critici stellen dat...
* Toch ben ik van mening dat...
* Dit argument is echter niet overtuigend, omdat...
* Hoewel dit op het eerste gezicht logisch lijkt, blijkt uit...
* Dit houdt geen stand, want...

.

;6. Morele reflectie (rechtvaardigheid, onrecht, sociale cohesie)

.

* Het artikel draagt bij aan rechtvaardigheid omdat...
* Er is sprake van onrecht, aangezien...
* De berichtgeving bevordert/ondermijnt sociale cohesie doordat...
* De morele implicaties van dit artikel zijn...
* Dit roept de vraag op of... rechtvaardig is.

.

;7. Conclusie

.

* Samenvattend is te stellen dat...
* Daarom concludeer ik dat...
* Alles afwegend, lijkt het mij dat...
* Mijn standpunt blijft dat van... omdat..

.

== Gesproken woord ==
[[Bestand:Fenklup1968TheoKley.jpg|thumb|right|200px|Fenklup met [[Theo Kley]], 1968. Denk na over jullie houding... ]]

[[Bestand:Josph Beuys - mit Fahrrad auf den Stufen des Haupteingangs der Kunstakademie Düsseldorf.jpg|thumb|right|200px|Joseph Beuys in aktie, ongedateerd, denk na over de [[Mise-en-scène|mise en scène]]... ]]

.

In deze workshop maken studenten in groepen van twee in een halve dag een poëtische podcast van een paar minuten over wat hen bezighoudt. Een groep van twintig studenten is ideaal. Voorzie wat technische ondersteuning om te Podcasten.

.

1. De docent maakt met de groep een [[mindmap]] over het [[Spoken word|gesproken woord]]. Wat roept het op? ('''10 minuten'''.)

.

2. [[Pulproman|Stationsromanoefening]] (kan met andere boeken). Zoek een fragment in een stationsroman (tip voor de docent: die zijn erg goedkoop of gratis te vinden). Laat ze luisteren naar [https://www.youtube.com/watch?v=ffIuliItBvo deze soundtrack] van [[Maurice Jarre]]. Na tien minuten vraag je hen of ze de muziek herkennen en verduidelijk je uit welke film het komt.
Vraag hen om het fragment of de bladzijde eruit te scheuren. Doorgaans is er weerstand, ze ervaren het als vandalisme. Niettemin is de huidige papierdestructie ongezien (daar kan je op ingaan) en de teloorgang van informatie. Toon het '[https://www.youtube.com/watch?v=8x0COtH4Vrw Scheurfragment]' uit de film [[Dead Poets Society]]) van [[Peter Weir (regisseur)|Peter Weir]] en [[Robin Williams]]. Vertel over de relatie tussen taal en macht en over poëzie die niet te rationaliseren is. ('''20 minuten''')

.

3. Laat hen naar voor komen (niet vanop hun stoel in de comfortzone) en hun fragment lezen. Vraag waarom ze dit hebben gekozen en wat de anderen er mooi in vinden. Zelf ga je als docent op zoek naar de stijlkenmerken die opduiken (metaforen, vergelijkingen, de herhaling, het pleonasme, het gebruik van alle zintuigen, opsommingen, uitdrukkingen, gezegdes, alliteraties, het rijm, de afwisseling tussen korte en lange zinnen...). Noteer een tiental stijlkenmerken die je samen ontdekt en bespreek ze. Laat ze meerdere voorbeelden zoeken. ('''15 minuten''')

.

4. Per twee aan het werk. Vertel een anekdote. Kies de strafste en tik die uit in kernwoorden en onafgewerkte zinnen in een AI-systeem. Maak een prompt die verwijst naar de stijlkenmerken, een genre (horror, komedie, drama, sciencefiction, romantiek, thriller, western...), een kunststijl (impressionistisch, expressionistisch, absurd, abstract, realistisch, minimalistisch, documentair, surrealistisch, pop-art, barok...) en een doelpubliek (kinderen, intellectuelen, bejaarden, criminelen, spionnen, studenten...). Genereer drie versies. Toon van het genre, de kunststijl en het doelpubliek een beeld of een korte video om ze duidelijk te maken. ('''35 minuten''')

.

5. Kies de leukste, de beste, de meest dramatische. Bespreek dit met twee. Of voeg diverse versies samen tot een geheel. Schrap de overbodige tekst weg zoals in dit voorbeeld en bereid opdracht 6 voor. ('''30 minuten''')

.

6. Lees voor, per twee. Denk na over jullie houding, wie wat zegt... Na elke presentatie is er applaus en een reactie van het publiek met feedback. ('''20 minuten''')

.

7. 7.1. Luister minutenlang naar het [[Hypnose|hypnotiserende]] [[The Raven]] van [[Edgar Allan Poe]] door [[Lou Reed]]. 7.2. Verduidelijk als docent wie deze mensen, de vertaler en [https://www.dbnl.org/tekst/_twe007199401_01/_twe007199401_01_0063.php het gedicht] zijn. 7.3. Zoek samen stijlkenmerken. 7.4. De studenten zoeken rechtsvrije muziek waarvan ze vinden dat die bij hun tekst past. 7.5. Ze zoeken een foto of genereren een beeld dat past. Bedenk een titel en een synopsis. ('''25 minuten''')

.

8. Maak een Podcast met muziek en één beeld in de VIVES-COCON-PODCAST-RUIMTE.

.

9. Werk alles af tot een mp3 met illustratie, titel en synopsis.

.

10. Stuur jullie verhaal de wereld in via de socials.

.

== Dé briefmethodiek! ==
.

(...)

== Bijdrage naar keuze ==
[[Bestand:Ladislao_Biro_Argentina_Circa_1978.JPG|thumb|right|200px|De Hongaarse journalist en uitvinder [[László Bíró|László József Bíró]] (1899–1985) patenteerde in 1938 [[Balpen|de balpen]].]]

.

;Kiezen

Advertentie, een advertorial, een artikel, een baseline, een bedrijfsblad, een beleidstekst, een blog, een bibliografie, een biografie, een boek, een brief, een brochure, een casestudy, een detectieve, een doctoraat, een draaiboek, een draaiplan, een eindwerk, een e-mail, een enquête, een e-zine, een facebookstatus, een fact sheet, een factuur, een folder, een flyer, een internetartikel, een jaarverslag, een krant, een liefdesbrief, een memo, een mindmap, een monografie, een naslagwerk, een nieuwsbrief, een offerte, een persbericht, een personeelsblad, een postkaart, een publireportage, een rapport, een roman, een synopsis, een scenario, een sollicitatiebrief, een speech, een sms, een slogan, een stationsroman, een tagline, een testimonial, een themadossier, een vacature, een verhaal, een verkoopbrief, een verslag, een vertaling, een webtekst... 


;Het onderwerp
Bij de onderwerpskeuze zijn vier of vijf basisvereisten nodig, voor je het onderwerp uitwerkt.

# Het onderwerp geniet de interesse van de schrijver;
# Er zijn geschreven of mondelinge bronnen;
# De bronnen vallen binnen het referentiekader van de auteur;
# De auteur heeft voldoende ervaring met het onderwerp;

[[Umberto Eco]] voegt er in zijn ''Hoe schrijf ik een scriptie?'' (Bert Bakker, Amsterdam, 1992, p. 23) aan toe dat de docent belangrijk is. Er zijn studenten die willen schrijven over thema A bij een deskundige in thema B. Ze doen dit omdat ze die [[vriendelijk]] vinden of lui zijn. De docent accepteert dit uit ijdelheid of onoplettendheid. Dan is de docent niet in staat om de verhandeling te begeleiden en is de student niet in staat om te leren.

.

.

.

= DEEL VIJF, LESVERLOOP: '' 'Eten en zwijgen' zei de keukenmeid'' =

[[Bestand:Perilsofpauline.jpg|thumb|right|200px|&quot;[[The Perils of Pauline (1914)|Perils of Pauline]]&quot; uit 1914 maakte het verschijnsel van cliffhangers in films populair. Niettemin is het ook een schrijfkterm die gebruikt wordt voor [[verhaal|verhalen]] in [[Boek (document)|boek]]en en [[Toneel (spel)|toneelstuk]]ken. De schrijver bereikt het effect door een personage in een hopeloze situatie te brengen of iets schokkends te onthullen. De term 'cliffhanger' betekent letterlijk iets dat over een rotswand bungelt en de afgrond of de zee in dreigt te tuimelen. Het gebruik van cliffhangers gaat terug op de verhalen van ''[[Duizend-en-één-nacht]]'': de [[Scheherazade (vertelster)|vertelster]] weet dat de sultan haar de volgende dag ter dood zal veroordelen. Daarom vertelt ze een verhaal, dat ze stopt als de spanning erg groot is om de volgende avond verder te vertellen. Dat doet de sultan besluiten om haar executie een dag uit te stellen.]]

.

{{Citaat|'''Het schrijven van een kortverhaal is als een affaire met een minnares. Er is geen tijd voor te veel bijfiguren en nevenintriges. Het einde komt snel en onverwachts, hoewel het niet altijd pijnloos is.'''|[[Arnon Grunberg]].}}

.

== Dag 1: Sxrivn? Sport, ambacht of een culinaire aangelegenheid? ==
.

;Inleiding, [[Moeder, waarom leven wij? (roman)|moeder waarom schrijven wij]]?

.

* Visie
Vier metaforen: koken, een huis, een boom, topsport.

.

* Doel

.

* Opdrachten

.

* Werkwijze

.

* Cursus

.

;Voormiddag
* 10.00 u. Aan de slag: de studenten interviewen met oog voor omgeving en interessante vragen.
* 11.15 u. Quiz: kennen we elkaar in tien vragen.
* 11.30 u. Concept en foto + Rondje.
* 12.00 u. Over de lijn met de concepten. 

.

;Namiddag
* 13.30 u. Afspraak aan de bieb: schrijfliteratuur, spellen en boeken zoeken
* 14.30 u. Film: [https://www.youtube.com/watch?v=LjHORRHXtyI Wat maakt een goede tekst]? Elschotproef en filmpje Copywriting 
* 15.15 u. Metro-oefening
* 16.00 u. Hoe begin je een tekst? Sluiswachterverhaal. Filmp hoe je een speech begint.
* 16.30 u. Verder elkaar interviewen op zoek naar straf verhaal.
* 17.00 u. Einde.

.

;Huiswerk
* Schrijf het interview uit en breng een uitprint mee naar de les.
* Zoek een mooi tekstfragment in een fictieboek. Tik het over en stuur het naar Benedict Wydooghe. Breng het mee naar de les in print.

.

.

== Dag 2: Werken op de redactie: een mierennest ==
[[Bestand:Buchkatalog_Frankfurter_Fastenmesse_1573.jpg|thumb|200px|De [[Frankfurter Buchmesse]] is een Duits vijfdaagse evenement met 7000 exploitanten en 280.000 bezoekers en met een geschiedenis van een half millennium. Tot laat in de 17e eeuw bleef Frankfurt am Main de centrale boekenbeursstad van Europa.]]

.

;Voormiddag

.

* Stijl: wat? Enkele tips (voor de uitwerking zie hierboven):

.

* Wat is stijl? Het belang van stijl? Hoe doe je dat?

.

* Stijl is VORM (Lay-out) en INHOUD (Hoe verwoorden we het)
 * Opsommingen
 * Alliteratie
 * Rijmwoorden
 * Metafoor
 * Vergelijking
 * Tegenstelling
 * Herhaling
 * Zoek fijne woorden
 * Uitdrukkingen
 * Gezegdes
 * Zintuigelijk schrijven
 * Personificatie
 * Een grapje of een grappige situatie

.

* Boekfragmentenstudie op woord-, zin en paragraafniveau.

.

* Omgevings- en zintuigenoefening.

.

.

;Namiddag

.

* Wikipedia introductie en onderwerp.

.

* Referenties maken.

.

* Bijsturen interviews: hoe afwerken?

.

* Redactie op het tekstmateriaal.

.

* Conceptoefening eerst in spelvorm, daarna foto op het bord (met verboden woorden) en daarna omschrijf je personage zonder dat je zegt wie het is.

.

;Opdracht 1, Kijken
* Film [https://www.youtube.com/watch?v=Zhk77mZHHok Lijmen/Het been] van Robbe De Hert met [[Koen De Bouw]] en [[Mike Verdrengh]].

.

;Opdracht 2, Maak een envelopje. 


.

;Opdracht 3, Maak een Wikipedia-account

.

;Opdracht 4, Maak een [[elevatorpitch]]

.

In Antwerpen zijn jullie voor twee minuten stadsgids. De wandeling die we doorheen de dag maken volgt onderstaand parcours, bereid je voor op een korte, krachtige en vooral interessante en enthousiaste presentatie. Een spiekbriefje mag, een illustratie bij je vertelling is de max. Begeester ons!

Twee minuten vraagt veel voorbereiding. Wie er voor kiest om de kelder van het Letterenhuis in te gaan kan enkel kiezen voor de vetgedrukte lemma's.

# [[Antwerpen centraal]]
# [[David Teniers II]] (standbeeld)
# [[Antoon Van Dijck]] (standbeeld)
# [[Stadsfeestzaal (Antwerpen)|Stadsfeestzaal]]
# [[Pieter Paul Rubens]]
# [[Letterenhuis]]
# [[Hendrik Conscience]]
# [[Guido Gezelle]]
# [[Stijn Streuvels]]
# [[Louis Paul Boon]]
# [[Hugo Claus]]
# [[Tom Lanoye]]
# [[Johan Daisne]]
# [[Angèle Manteau]]
# [[Paul van Ostayen]]
# [[Quinten Metsijs]]
# [[Quinten Metsijs (herberg)]] in de Moriaanstraat
# [[Willem Elsschot]]
# [[Liane Bruylants]]
# [[Sint-Carolus_Borromeuskerk_(Antwerpen)]]
# [[Barokarchitectuur]]
# [[Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience]]
# [[Vrijdagmarkt (Antwerpen)]]
# [[Plantin-Moretus]]

[[Bestand:Hall_Station_Antwerpen-Centraal.jpg|thumb|right|200px|Straks op studiereis? Verzamelen gebeurt hier.]]

.

.

== Dag 3: Naar de schrijfstad ==
[[Bestand:2007-05 PMM 18.jpg|thumb|right|200px|In [[1555]] sticht [[Christoffel Plantijn]] in [[Antwerpen (stad)|Antwerpen]] een [[drukkerij]].]]

.

;Voormiddag
* Afspraak om 10.30 in Antwerpen Centraal, onder de klok.

;Namiddag

;Opdracht tegen volgende les
* Schrijf je reisverslag uit en focus je op een concept: een auteur uit het letterenhuis, het archief van het letterenhuis, de wandelstokverzameling, de drukpersen van Plantin Moretus, de treinrit, een bezoek, het middagmaal... Het is de bedoeling dat je in deze tekst één onderwerp sterk uitvergroot en gaat overdrijven, de lezer aan het lachen brengt. Kies op voorhand een schrijver uit het letterenhuis en documenteer je hierover. Zo kan je vertellen over je personage in het museum zelf en gebruik je de info op een associatieve wijze in je reisverhaal. Van Elsschot is geweten dat hij graag door de straten van Antwerpen slenterde, dat heb ik als rode draad voor de studiereis. Gelijkaardige verhalen kan je vinden bij andere schrijvers.

.

.

== Dag 4: Eindredactie: zorgvuldigheid, afwerking &amp; verspreiding ==
.

.

(...)

== Extra time: feedback ==
Studenten die hun werk voor Sinterklaas insturen, kunnen feedback krijgen en bijsturen.

.

.

.

= DEEL ZES, BRONNEN: ''Receptjes, kookbijbels en toprestaurants: altijd etenstijd'' =

[[Bestand:BOEKENBEURS_ANTWERPEN_2017_10.jpg|thumb|right|200px|De Antwerpse boekenbeurs bestaat sinds november 1932. De eerste beurzen gingen door in de stadsfeestzaal.]]

[[Bestand:Shopping_Stadsfeestzaal_Antwerpen.jpg|thumb|right|200px|In dit decor van de {{Wp|Stadsfeestzaal (Antwerpen)|stadsfeestzaal}} op de Meir vonden de eerste Antwerpse boekenbeurzen plaats.]]

.

{{Citaat|'''Een boek lezen zou even opwindend moeten zijn als erin bladeren.'''|{{Wp|Adriaan Morriën}}.}}

.

== Kijken ==
.

* [https://www.canvas.be/video/literaire-meesters Literaire meesters] op canvas.

.

* Literaire meesters, {{Wp|Tommy Wieringa}} op [https://www.canvas.be/video/literaire-meesters/reeks-een/tommy-wieringa canvas]. 

.

* Literaire meesters, {{Wp|Dimitri Verhulst}} op [https://www.canvas.be/video/literaire-meesters/reeks-een/dimitri-verhulst canvas].

.

* Literaire meesters, {{Wp|Lize Spit}} op [https://www.canvas.be/video/literaire-meesters/reeks-een/lize-spit canvas].

.

* Literaire meesters, {{Wp|Ilja Leonard Pfeijffer}} op [https://www.canvas.be/video/literaire-meesters/reeks-een/ilja-leonard-pfeijffer canvas].

.

* Literaire meesters, {{Wp|David van Reybrouck}} op [https://www.canvas.be/video/literaire-meesters/reeks-een/david-van-reybrouck canvas].

.

.

== Lezen ==
.

* {{Wp|Hugo Brandt Corstius|GRIJS P.}} ''{{Wp|Opperlandse taal- &amp; letterkunde|Opperlans! Taal en letterkunde}}'', Querido, Amsterdam, 2003. [https://www.dbnl.org/tekst/bran023oppe01_01/ Tekst hier].

.

* {{Wp|Umberto Eco|UMBERTO ECO}}. ''Hoe schrijf ik een scriptie?'' Bert Bakker, Amsterdam, 1992.

.

* {{Wp|Umberto Eco|UMBERTO ECO}}. ''Bekentenissen van een jonge romanschrijver.'' Bert Bakker, Amsterdam, 2011.

.

* HOUËT H. ''Prisma handboek van de Nederlandse taal''. Spectrum, Utrecht, 2000.

.

* {{Wp|Alberto Manguel|MANGUEL ALBERTO}}. ''De kunst van het lezen.'' Ambo, Amsterdam, 2011.

.

* POLLEFIET LEEN. ''Schrijven: van verslag tot eindwerk do' &amp; don'ts.'' Academia Press, Gent, 2016.

.

* RENKEMA JAN. ''Schrijfwijzer''. SdU, Den Haag, 2002.

.

* ROBINSON A. ''The Origins of Writing.'' In: CROWLEY D. &amp; HEYER P. (Eds.) ''Communication in History: Technology, Culture, Society,'' Allyn and Bacon, 2003.

.

* VAN BOGAERT MARK. ''Met woorden verleiden. Schrijftips voor uw presentaties, mailings &amp; andere wervende teksten,'' Lannoo, Tielt, 2010. Wie het traject Sociale Beïnvloeding volgt, leest hierin het hoofdstuk 'Schrijven voor het goede doel' (p.180-192).

.

* WALLECHINSKY D. &amp; WALLACE S. ''Lijstenboek. Het onmisbare handboek van merkwaardige informatie.'' Thomas Rap, Amsterdam, 2004.

.

* WITTEVEEN KAREL. ''Creatief schrijven.'' Boom, Amsterdam, 2006.

.

.

== Organisaties ==
.

* [https://www.schrijvenonline.org/oefeningen Schrijfoefeningen] van [https://schrijvenonline.org schrijvenonline]

.

* [https://www.taalblad.be Taalb(l)ad]

.

* [https://taalunieversum.org Taalunieversum]

.

* [https://www.vrt.be/taal VRT taal]

.

* [https://www.taalunie.be Taalunie]

.

* [https://www.taalschrift.org Taalschrift]

.

* [https://creatiefschrijven.be Creatief schrijven]

.

.

== Wedstrijden en prijzen ==
.

Boek.be kent deze prijzen toe:

.

* de {{Wp|Boekenleeuw}} en de {{Wp|Boekenpauw}} voor het beste kinder- en jeugdboek;

.

* de {{Wp|Debuutprijs}} voor het beste debuut;

.

* de {{Wp|Fintro Literatuurprijs}} als opvolger van de Gouden (Boeken)uil - dé prijs in Vlaanderen;

.

* de {{Wp|Herman de Coninckprijs}} voor poëzie;

.

* de prijs voor {{Wp|De Best Vormgegeven Boeken}};

.

* de prijs voor de Beste Boekenjuf of Boekenmeester.

.

Klik hier voor {{Wp|Lijst van literatuurprijzen|de volledige reeks}}.

.

.

== Vives-materiaal ==
.

* https://www.vives.be/nl/taalhulp

.

* https://studiecoach.vives.be/category/taal

.
 
* Toledo &gt; community [VIVES] Nederlands voor studenten en docenten (code: g- C136880-K)

.
 
* Toledo &gt; community [VIVES] Nederlands: oefeningen (code: g-C136834-K)

.

.

== Festivals ==
.

* {{Wp|Boekenbeurs Antwerpen}}

.

* {{Wp|Foire du Livre de Bruxelles}}

.

* {{Wp|Frankfurter Buchmesse}}

.

* {{Wp|Internationale Boekenbeurs van Caïro}}

.

* {{Wp|Boekenbeurs van Kaapstad}}

.

* {{Wp|Internationale Boekenbeurs van Zimbabwe}}

.

{{Te doen|Een hele waslijst, maar in ieder geval: de rode links vervangen door ''&lt;nowiki&gt;{{Wp|term}}&lt;/nowiki&gt;'', de hoofdstukken verplaatsen naar eigen pagina's en vervolgens een Index maken en die bij elk hoofdstuk plaatsen| [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 17 sep 2026 16:58 (CEST) }}

{{Boek}}
{{Fase|1}}
[[Categorie:Taal]]</text>
      <sha1>0nfqa71x0fh68c3m7gx3ofbrc41nh9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Welzijn en veiligheid/Deel 3</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46779</id>
    <revision>
      <id>431912</id>
      <parentid>431882</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T17:03:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Benedict Wydooghe</username>
        <id>14251</id>
      </contributor>
      <comment>/* Vierde eeuw (399-300) */</comment>
      <origin>431912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99679" sha1="llovjrt8ashj5t3ch1fbzvbtjfuwn6f" xml:space="preserve">&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;'''HOOFDSTUK III. KLASSIEKE OUDHEID&lt;/span&gt;
;&lt;span style=&quot;font-size: large;&quot;&gt;'''1.200 VC - 476 NA'''&lt;/span&gt;

[[Bestand:Bundesarchiv Bild 183-R06610, Oswald Spengler.jpg|thumb|300px|Oswald Spengler (1880-1936) was een Duits geschiedfilosoof en cultuurhistoricus. Hij schreef tussen 1918 en 1922 zijn tweedelige ''De ondergang van het Avondland'' vol pessimisme over de westerse geschiedenis. Het maakte hem tot een grondlegger van het {{Wp|cultuurpessimisme}}. Spengler zag af van elk {{Wp|Vooruitgangsgeloof|vooruitgangsidee}}, wat de nationaalsocialisten hem kwalijk namen.]]

[[Bestand:Traijan's_Column_2013-2.jpg|thumb|300px|De bas-reliëfs van de {{Wp|zuil van Trajanus}} zijn erg gedetailleerd met hun vijf centimeter diepte. Er zijn 2500 mensen afgebeeld die geen 'realistische' oorlog maar een episch spel tonen. De keizer is zestig keer te zien, echter nooit tijdens een gevecht. De zuil is een topbron voor de Romeinse legerkennis. ♠ Luister hier naar Geschiedenis voor herbeginners: [https://www.geschiedenisvoorherbeginners.be/episodes/6xCiAHRIn8zwZB05IeV87Y De Romeinen I: Wie legde de eerste stenen van de Eeuwige Stad?] ]]

.

{{Citaat|'''Bestaat er een logica in de geschiedenis? Bestaat er naast al het toevallige en onberekenbare van de afzonderlijke gebeurtenissen een metafysische structuur van de historische mensheid, die in essentie onafhankelijk is van de alom zichtbare, populaire, geestelijk-politieke oppervlaktestructuren?'''|Oswald Spengler}}

.

{{Citaat|'''De geschiedenis herhaalt zichzelf, maar nooit op dezelfde manier. Er zit een bepaalde regelmaat in, een zeker cyclisch patroon, maar elke golfslag is net anders, elke ronde heeft toch telkens zijn eigen karakteristieken. Zoals een voetbalwedstrijd steeds dezelfde regels volgt (hoewel de regels af en toe veranderen) maar geen enkele wedstrijd exact hetzelfde verloop kent, laat staan dat hij voorspelbaar zou zijn.'''|Luc Goeteyn &amp; Chris Jacobson}}

.

{{Citaat|'''De Romeinen, die vanaf het begin hun invloed over heel Italië uitbreidden, konden zich nooit beroepen op de waanbeelden van raszuiverheid die later de wijze gingen besmetten waarop de Germanen over zichzelf dachten.'''|Robert Hughes, in: ''Rome: A culural, visual, and personal history'' (2011).}}

.

{{Citaat|'''Het is vrij gemakkelijk het verleden in een vorm te gieten die ons goed uitkomt en dat verleden dan toegankelijk maakt. Maar de oude wereld zat veel ingewikkelder in elkaar en kende veel meer dwarsverbindingen dan we soms geneigd zijn te denken. Als men Rome beschouwt als de progenitor of 'stamvader' van West-Europa, dan vergeet men dat de stad verbonden was met het oosten en in veel opzichten was gevormd door oosterse invloeden. De wereld van de oudheid heeft in sterke mate de wereld bepaald zoals we die tegenwoordig kennen - dynamisch, strijdvaardig, efficiënt en energiek.'''|Peter Frankopan}}


= Cultuurpessimist Oswald Spengler =

.
== De pessimist ==
.

De prehistorie eindigt met de komst van een nieuw Grieks alfabet omstreeks 800 voor Christus. De klassieke oudheid laat zich opsplitsen in de '''archaïsche periode''' (van 800 tot 500), '''de klassieke periode''' (als Athene een democratische staat wordt met een grondwet, van 500 tot 350), de '''Hellenistische periode''' (350-280) en de '''Romeinse periode''' (280-476). Wat gebeurt er in de rest van de wereld?

* China: bouw van de muur;
* India: ontstaan van het kastenstelsel;
* Meso-Amerika: Maya's bouwen steden;
* Afrika: koninkrijken met piramides;
* Egypte: blijft een invloedrijk religieus centrum;
* Perzië: ontwikkelt zich tot een wereldrijk tot de komst van Alexander;
* West-Europa: de Kelten, later door de Romeinen Galliërs genoemd;
* Noord-Europa: de Germanen.

{{Wp|Oswald Spengler}} vergelijkt culturen met individuen: ze groeien op, bereiken de volwassenheid en sterven af. Aan de hand van de evolutie van beschavingen zoals de Egyptische, de Chinese, de Indiaans-Mexicaanse en de klassieke of Grieks-Romeinse illustreert hij die theorie. Zijn theorie is een reactie tegen de traditionele 'maakbare' Europese cultuur- en geschiedsopvattingen van de Verlichting, de Renaissance en het Christendom. De rationele samenleving zal stuk lopen, voorspelt Spengler. Spengler leefde de laatste jaren van zijn leven vereenzaamd in Hitlers favoriete stad München. Kort voor zijn dood in 1936 schreef hij dat het Duitse rijk binnen het decennium zou verdwijnen.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;OSWALD SPENGLER, vertaald door Mark Wildschut. ''De ondergang van het avondland. Schets van een morfologie van de wereldgeschiedenis'', Boom, Amsterdam, 2017.&lt;/ref&gt;

.

.

== Beschavingen komen en gaan ==
Nederzettingen groeien uit tot dorpen of ze verdwijnen. Dorpen groeien uit tot steden of ze verdwijnen. Steden groeien uit tot stadstaten of ze verdwijnen. Stadstaten groeien uit tot rijken. Of ze verdwijnen.

.

&lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;'''(Niet compleet overzicht.)'''&lt;/span&gt;

.

* Mesopotamië

.

* Zuidwest-Azië:
** Israëlieten|Hebreeën
** Hettieten
** Meden
** Perzen
** Feniciërs

.

* Afrika:
** Oude Egypte
** Carthago

.

* Oost-Azië:
** Chinese oudheid
** Jomonperiode (Japan) 

.

* Noord-Amerika
** Mississippicultuur

.

* Meso-Amerika:
** Teotihuacán (historische stad)
** Azteken
** Maya's

.

* Zuid-Amerika:
** Inca's

.

* Europa:
** Griekenland
** Etrusken
** Oude Rome

.

.

♠ [https://www.youtube.com/watch?v=YTsYe_pb2e4 '''BEELDFRAGMENT HET OUDE EGYPTE''']

.

♠ [https://www.youtube.com/watch?v=yEfRadZ1CXs '''BEELDFRAGMENT HET OUDE GRIEKENLAND''']

.

♦ [https://radio1.be/coronalessen-uit-de-oudheid '''GELUIDSFRAGMENT PANDEMIEËN IN HET OUDE ROME''']

.

= Fernand Braudel over het ontstaan van een beschaving =

[[Bestand:Plaque Fernand Braudel, 59 rue Brillat-Savarin, Paris 13.jpg|thumb|right|300px|Gedenkplaat in Parijs, Rue Brillat-Savarin 59.]]

[[Bestand:Mediterranean_Relief.jpg|thumb|300px|Het relief van de Middelandse zee vraagt toch enige studie...]]

[[Bestand:Treaty_of_Kadesh.jpg|thumb|300px|Het verdrag van Kadesh in 1258 is mogelijks de oudste grensbepaling die we kennen.]]

== De Middellandse zee ==
De historicus {{Wp|Fernand Braudel}} was zijn leven lang begaan met de geschiedenis van de Middellandse zee. Die leverde hem zijn '''drietrapsmodel''' op, bestaande uit structuur, conjunctuur en evenement. Met andere woorden: de geografie bepaalt de economie en de economie bepaalt het sociale, zo klinkt zijn redenering. De theorie is in tijden van klimaatsverandering misschien beter van onder het stof te halen. In de opening van zijn bekende trilogie uit 1949 benadrukt Braudel dat de Middellandse Zee - daar waar 'onze' Oudheid ontstaat - een door hoge, brede en lange bergen omsloten zee is, op een paar open plekken en de Saharawoestijn na, een relatief voorspelbare binnenzee overigens, met weinig getij die haar bevaarbaar maakt. Historici merken dit feit nauwelijks op.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;In de {{Wp|Straat van Gibraltar}}, de verhoging van Naurouze, het Rhônedal en de zeestraten die de Zwarte Zee met de Egeïsche Zeeregio verbinden, zijn er open plekken en tussen Syrië en Zuid-Tunesië zijn er geen bergen, daar grenst de Saharawoestijn over duizenden kilometers aan de zee.&lt;/ref&gt; Het gaat om de Spaanse Cordillera, de bergen van Libanon, de Anatolische bergen, de Kaukasus, de Atlas, het Dinarische gebergte, de Apennijnen, de Pyreneeën en de Alpen. Hij schrijft het zo: 'Het landschap van de Middellandse Zee bestaat dus niet alleen uit wijngaarden, olijfgaarden en tot steden uitgegroeide dorpen - dit is louter franje. Dichtbij, als het ware tegen de zee aangeplakt, liggen de hoge, opeengepakte bergen, een wereld met weinig huizen of gehuchten, maar met talloze hoge moeren en steile noordwanden waar niets meer doet denken aan dat deel van de Middellandse Zee waar de sinaasappelbomen groeien. De winters zijn er streng. Sneeuw valt er in overvloed, ook toen {{Wp|Leo Africanus}} in de winter door het Marokaanse Atlasgebergte trok en ongelukkigerwijze van al zijn bagage en kleren werd beroofd.'&amp;nbsp;&lt;ref&gt;FERNAND BRAUDEL, vertaald door Eef Gratama. ''De Middelandse zee. Het landschap en de mens'', Contact, Antwerpen, 1992, p. 36.&lt;/ref&gt;

== Sneeuwwater ==
Het sneeuwwater en het ijs, zo ontdekte Braudel liet men niet onbenut. 'In het zestiende-eeuwse Turkije was sneeuwwater niet louter aan de rijken voorbehouden. In Konstantinopel, maar ook elders zoals in het Syrische Tripoli, schreven reizigers over kooplieden die voor weinig geld sneeuwwater, stukken ijs en waterijs verkochten. (...) In het hart van het warme Midde'llandse-Zeegebied vormen deze besneeuwde gebieden een uniek fenomeen.' Een tegenstelling die met een wantrouwen gepaard gaat, ontstaat tussen de mensen in de laagvlakte en die in de hoger gelegen gebieden.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;FERNAND BRAUDEL, vertaald door Eef Gratama. ''De Middelandse zee. Het landschap en de mens'', Contact, Antwerpen, 1992, p. 38.&lt;/ref&gt; Lichtvoetig als berggeiten zakken ze de heuvels af om te stelen, schrijft een reiziger in de twaalfde eeuw. Het bergleven bleef achter op dat in de vlakte, de beschaving drong er niet door. Als bewijs haalt Braudel het gemak aan waarmee de nieuwe religies terrein winnen en hoe de bergen een paradijs blijven voor het boerenbijgeloof. De bergen zijn een geliefd oord voor een afwijkende cultuur uit een ver verleden. Die cultuur in de laagvlakte plukte de vruchten van haar centrale ligging tussen Europa, Azië en Afrika en hield stand tot na de renaissance en de reformatie. Toen verschoof het machtscentrum (daar waar beslissingen worden genomen en waar de rijkdom zich verzamelt) van de wereld aan de noordelijke Atlantische oceaan komt te liggen: Brugge, Antwerpen, Amsterdam met de  gouden eeuw van de Hollanders, de Fransen onder Lodewijk XIV, het Engelse imperium in de negentiende eeuw. De twintigste eeuw hoorde Duits te worden, maar het liep anders en de Verenigde Staten domineerden de twintigste eeuw. 

.

.

= Griekenland en Rome; de archaïsche periode =

[[Bestand:0_Lupa_Capitolina_(2).JPG|thumb|300px|Rome is volgens de legende gesticht door de tweeling Romulus en Remus in 753 v.Chr. De legende komt van {{Wp|Marcus Terentius Varro}} (116-27 v.Chr.). De werkelijke geschiedenis over {{Wp|Ontstaan van Rome|het ontstaan van Rome}} is complexer.]] 

[[Bestand:The_Intervention_of_the_Sabine_Women.jpg|thumb|300px|{{Wp|Jacques Louis David}} schildert in 1799 de {{Wp|Sabijnse maagdenroof}}. Deze mythe van net na de stichting van de stad Rome stelt dat de stad een toevluchtsoord was voor wie een nieuw leven wilde opbouwen. Bannelingen, vreemden, moordenaars, criminelen en gevluchte slaven deden Rome zo groeien dat de stad zich over vijf van de zeven heuvels uitbreidde. Romulus zag dat onder hen weinig vrouwen waren en organiseerde daarom de consualia ter ere van consul. Hij nodigde het naburige Sabijnse volk uit. Die kwamen massaal, met hun dochters. Romulus' plan om de vrouwen mee te nemen naar Rome lukte. De Sabijnse mannen ontsnapten en bereiden zich voor op een oorlog. Bij hun terugkeer waren Sabijnse vrouwen niet langer maagden. Ze leefden in harmonie met hun nieuwe echtgenoot en hun kroost. Romeinen en Sabijnen legden hun geschil bij en Rome bleef groeien.

.

♣ Luister naar Geschiedenis voor herbeginners: De Romeinen - deel V: [https://www.geschiedenisvoorherbeginners.be/episodes/14WvdVs9OQNan3lanN874j Waren dat echt rare jongens, die Romeinen?] ]]

[[Bestand:Hannibal_in_Italy_by_Jacopo_Ripanda_-_Sala_di_Annibale_-_Palazzo_dei_Conservatori_-_Musei_Capitolini_-_Rome_2016_(2).jpg|thumb|300px|Hannibal, een briljant succesvol tegenstander van de Romeinen in de {{Wp|Tweede Punische Oorlog}} trok met zijn olifantenleger uit Iberisch Schiereiland naar Italië over de Pyreneeën, de Rhône en de Alpen en behaalde er veel overwinningen. Uiteindelijk maakte Hannibal een eind aan zijn leven om niet aan Rome te worden uitgeleverd. ♣ Luister naar Geschiedenis voor herbeginners: Rome deel II: [https://www.geschiedenisvoorherbeginners.be/episodes/5PwpMhXdmvozEWC9GdColE Hoe lanceerde Hannibal Rome als supermacht?] ]]

[[Bestand:Corvus.svg|thumb|300px|Corvus]]

.

== Tiende eeuw ==
'''Omstreeks 1.000 V.C. zijn er in de mediterrane wereld een duizendtal gemeenschappen met een eigen politiek en cultuur. Duizend jaar later zal deze regio onder het militaire, culturele en politieke gezag staan van één volk: de Romeinen. De Romeinen plukken hun geschiedenis en hun tradities in de Helleense wereld, passen ze aan en verspreiden het Griekse erfgoed verder.'''
.

* 999
** Eerste nederzettingen in Rome.

.

* 900
** Griekenlang heeft het over de {{Wp|Geometrische periode}}. De Dorische steden Argos en Sparta ontstaan. 

.

== Negende eeuw (899-800) ==
.

* 899
** Een uitzonderlijk natte periode zorgt ervoor dat de Assyriërs voor de komende twee eeuwen gronden bewerken in een voordien onvruchtbaar gebied en tot een bloeiende landbouweconomie en een compleet rijk komen.
 
.

* 880
** Fenicische kolonisten vertrekken uit Syrië en Libanon naar Noord-Afrika en stichten er {{Wp|Cartago (stad)|Cartago}} en monopoliseren de zeehandel in de Middellandse zee. 
** Europese domesticatie van de kip.

.

* 800
** Vermelding van kaneel in het kruidboek van de Chinese Keizer Shennung en in het oude Egypte als ingrediënt van parfum.
** De Grieken ontwikkelen een nieuw alfabet. De letter a symboliseert een rund, de letter b een huis. Het {{Wp|alfabet}} is gebaseerd op het Fenicisch.
** Homerus en het orakel van Delphi zijn populair.

.

== Achtste eeuw (799-700) ==
.

;776

.

* Eerste {{Wp|Olympische Spelen in de Klassieke Oudheid|olympische spelen}} in de Griekse stad Olympia. Meer dan een millennium brengen ze mensen sportief samen.

.

;770

.

* China kent het muntgeld.

.

;753

.

* Mythologische stichtingsdatum van Rome door {{Wp|Romulus en Remus}}. De Romeinse schrijver {{Wp|Marcus Terentius Varro}} legt deze datum in de eerste eeuw V.C. vast. Eveneens in de achtste eeuw: de Sabijnse maagdenroof. Het vrouwentekort bij de volgelingen van koning [Romulus leidt tot de uitnodiging van de [[Sabijnen]] naar het {{Wp|Circus Maximus (Rome)|Circus Maximus}} en de roof van hun dochters.

.

;750 jaar

.

* {{Wp|Kelten}} trekken het huidige Frankrijk binnen en vestigen zich. De {{Wp|ijzertijd}} start er met wapens en voorwerpen, een stijgende aanwezigheid van ruiters en vorsten. Dit is de {{Wp|Hallstattcultuur|Hallstatt-periode}}.

.

;745

.

* De beroemde veldheer {{Wp|Tiglat-Pileser III}} creëert een professionele (betaalde en permanente) oorlogsmachine. Deze Assyrische koning is organiseert de samenwerking tussen de ruiterij en het voetvolk. Hij is berucht om zijn martelwerk en zijn executies, de verwoesting van stedelijke centra van opstandige vorstendommen en deportaties. Hij liet die steden in Assyrische stijl herbouwen met forten en een uniform belastingstelsel en dito dienstplicht, maten, gewichten en een religieuze cultus en het Aramees als taal. Zo verliezen de voormalige vorstendommen hun eigenheid.

.

;743-732

.

* Tiglat-Pileser III onderneemt drie veldtochten in Syrië en Palestina. Hij verovert Arvad en Damascus en schenkt zo de stad Assur een wereldrijk.

.


;733-690

* {{Wp|Magna Graecia}}

.

;727

*

&lt;gallery&gt;
Bestand:Tiglath-Pileser_III_Nimrud_Louvre_AO19853.jpg
&lt;/gallery&gt;

.

;700

* {{Wp|Menapiërs}} vestigen zich in de regio Kortrijk. De {{Wp|Nerviërs}} vestigen zich ten Oosten van de Schelde. Beiden zijn Keltische stammen.

.

== Zevende eeuw (699-600) ==
.

* Griekse steden gebruiken munten om te kopen en te verkopen.

.

* 681
** Aan de heerschappij van koning Sennacherib die sinds ca. 704 over het Assyrische rijk heerst, komt een einde. Hij leidde het rijk vanuit de stad {{Wp|Nineveh}} met een bevolking die meer dan 100.000 mensen telt - een van de grootste steden ter wereld. Hier liet hij ondergrondse aquaducten aanleggen om akkers, tuinen en parken te besproeien. Sommige assyriologen beweren dat het wereldwonder van de hangende tuinen van Babylon in Nineveh lagen. Het irrigatiesysteem is noodzakelijk, want de natte periode die omstreeks 900 aanbrak, loopt in deze jaren ten einde. 

.

* 668
** Grieken stichten Byzantium en vestigen zich rond de Zwarte Zee.

.

* 650
** Het Assyrische rijk kent topdagen. Het heerst over Egypte, de Levant en Mesopotamië. Al driehonderd jaar lang leiden militaire overwinningen vanuit Noord-Irak tot de gebiedsuitbreiding. Vanaf nu gaat het bergaf: de opwarming van de streek leidt tot vee-sterfte en mislukte oogsten. De Assyrische vazallen, de Meden en de Babyloniërs, zetten druk. De megadroogte zorgt uiteindelijk voor de ondergang van het Assyrische rijk.

.

*621
** Eerste geschreven wetgeving door {{Wp|Draco (wetgever)|Draco}}

.

* 616
** De {{Wp|Etrusken|Etruskische}} koning van Rome {{Wp|Lucius Tarquinius Priscus|Tarquinius Priscus}} legt de {{Wp|Cloaca Maxima}} aan om vuil water af te voeren naar Tiber. De stadsuitbreiding maakt dat de natuurlijke afvoer niet volstaat. In de eerste eeuw zal de Cloaca Maxima overdekt worden als riool van Rome.

.

* 612
** Vijandelijke legers nemen de hoofdstad van het Assyrische rijk, {{Wp|Assoer}}, in. Het rijk verdwijnt.

.

* Omstreeks 600
** Domesticatie van de kip in het stroomgebied van de Rijn.

.

== Zesde eeuw (599-500) ==
;571

* Geboorte van {{Wp|Pythagoras}} op het eiland {{Wp|Samos (eiland)|Samos}}.

.

;525

* De Perzen zijn wereldheersers van de Middellandse zee tot in het centrum van Azië. In hun land van overvloed beschikken ze over een wegennetwerk dat de kust van Klein-Azië verbindt met {{Wp|Babylon (stad)|Babylon}} en {{Wp|Persepolis}}. In één week tijd overbrugt een bericht 2.500 kilometer. {{Wp|Herodotus}} is er niet goed van, een ongeziene prestatie: hitte, sneeuw, regen of duisternis zijn geen hindernis voor de couriers. De religieuze verdraagzaamheid van de nieuwe leiders, de handelsakkoorden en het overnemen van gebruiken en gewoontes van lokale bevolkingen spelen een rol in de uitbreiding van het rijk.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;PETER FRANKOPAN, vertaald door George Pape. ''De zijderoutes. Een nieuwe wereldgeschiedenis,'' Het Spectrum, Antwerpen, 2016, p. 20-21.&lt;/ref&gt;

.

* Perzië kampt met zijn nomadische Noorden en zijn wrede rituelen. Ze drinken vijandig bloed en kleden zich met hun scalpen. Als handelspartner zijn ze chaotisch en onvoorspelbaar. Ze leveren goede paarden. 

.

;510-509

.

* De laatste koning van Rome wordt verbannen. {{Wp|Lucius Tarquinius Superbus|Tarquinius Superbus}} is niet meer.
Stichting {{Wp|Romeinse republiek}} door {{Wp|Marcus Junius Brutus}} die de laatste Etruskische koning Tarquinius Superbus verdrijft. Tot dusver regeerden zeven koningen over Rome: {{Wp|Romulus}}, {{Wp|Numa Pompilius}} (recht en religie), {{Wp|Tullus Hostilius}}, {{Wp|Ancus Marcius}}, {{Wp|Tarquinius Priscus}}, {{Wp|Servius Tullius}} en {{Wp|Tarquinius Superbus}}. Twee consuls besturen één jaar lang de republiek. Er is een senaat, stemrecht en de militarisering van de politiek. Het systeem blijft tot het Keizerrijk, na de moord op Caesar in 44 voor Christus. 

.

== Vijfde eeuw (499-400) ==
[[Bestand:Herodotos_Met_91.8.jpg|thumb|300px|Herodotos, de vader van de geschiedschrijving.]]

[[Bestand:Confucius_Tang_Dynasty.jpg|thumb|300px|Conficius: 'Het is beter een mijl te reizen dan duizend boeken te lezen.']]

* Ca. 499-450
** In Vlaanderen komen minstens vier hoogteversterkingen of La Tène-forten. In Kessel-Lo bij Leuven, in Kester bij Brussel, in Kooigem bij Kortrijk en aan de Kemmelberg bij Ieper. De laatste nederzetting met een plateau van zes hectare domineert de omgeving en de IJzermonding en controleert de handel tussen kust en binnenland. De streek is rijk, geschikt voor landbouw, er is wijn, ijzererts- en zoutwinning. Ze blijft bewoond tot omstreeks 350. Op de Kemmelberg ligt een heuvelfort met grachten, wallen en houten omheiningen. Er is een grafheuvel, een ambachtszone voor pottenbakkers, het zogenaamde Kemmelaardewerk. De spectaculairste hoogteversterkingen zijn in Wallonië te vinden. In eentje ervan, in Buzenol (Montauban) is een grafmonument gevonden met op de achterkant een Gallo-Romeinse maaimachine, die door Plinius de Oudere beschrijft en gebruikt is bij de Trevieren.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;HERMAN CLERINX. ''De Kelten en de lage landen.'' Davidsfonds, Leuven, 2005, p. 159.&lt;/ref&gt;

* Ca. 480
** Geboorte van {{Wp|Herodotos}} (&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;420), 'de vader van de geschiedschrijving'. Waarom is Herodotos de vader van de geschiedschrijving?  1. Hij schrijft als eerste een geschiedenis van de toenmalige wereld. Zijn Historiën of het 'Verslag van mijn onderzoek' gaat over zijn reizen door Griekenland, Anatolië, Opper-Egypte, Noord-Afrika, het Midden-Oosten, de Oekraïne en de Krim en West-Europa, Sicilië en Italië. 2. Herodotus doet beroep op en breekt met zijn voorgangers: hij onderscheidt de mythe van het 'menselijke' om tot een correcte geschiedschrijving te komen. Deze kritische analyse baseert hij op relevante mondelinge overleveringen én de toenmalige literatuur van de {{Wp|logografen}} zoals {{Wp|Hekataios van Milete}} die aardrijkskundige en antropologische invalshoeken hebben. 3. Herodotos wil oorzaken vinden en feiten verklaren. 4. Zijn werk houdt het midden tussen een reisverhaal met anekdoten en novellen en een objectievere geschiedschrijving waarbij 5. hij de Grieken en niet-Grieken vergelijkt als een etnoloog (comparatieve methode). 6. Dat alles verpakt hij in een verhaal, Herodotus is een begaafd verteller. In de Hellenistische periode structureren grammatici de Historiën in negen boeken, genoemd naar de negen Muzen. 

.

* 479
** De Chinese filosoof {{Wp|Confucius}} (°551 VC) overlijdt.

.

* Ca. 460
** Staatsman {{Wp|Pericles}}, een leider van de stad Athene hervormt de stad tot een democratie.
** Geboorte van {{Wp|Thucydides (historicus)|Thucydides}} (&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;395), een historiograaf die de feiten aanschouwt als een gevolg van iets. De wil tot verklaren en begrijpen doet zijn intrede in de geschiedenis. Voor hem en voor Herodotos blijft de geschiedschrijving beperkt tot het pure beschrijven. 


* 450
** ♣ {{Wp|La Tène-periode}}. Kelten verspreiden zich over Europa. Ambachtelijke bloei, introductie van de pottenbakkersschijf en munten en steden in Europa ten Noorden van de Alpen. De {{Wp|Ketel van Gundestrup}} is misschien het bekendste gedecoreerd vat uit deze periode (2de of 1e eeuw v.Chr.). De vondst (1891) in een veen nabij Gundestrup in het Deense Himmerland is te zien in Kopenhagen en toont volgens sommigen het hallucinerende [[Bilzekruid]]. Brouwers mengen het in hun bier omwille van het effect. Het keteltafereel toont de zaaddoosjes tussen een ruiter en een soldaat en naast muzikanten. Diende het als basis voor een toverdrank die krijgers moed geeft, de angst onderdrukt en ongevoelig maakt voor hun verwondingen?

.

* Ca. 445
** Herodotos vestigt zich in Athene waar hij lezingen houdt over zijn reizen en opgenomen wordt in de kring van intellectuelen rond de kring van Perikles en zijn vriend, de tragedieschrijver Sofocles. Geschiedenis en fictie, het blijft een eigenaardig duo, tot op heden.

.

* 427
** Geboorte {{Wp|Plato}} (&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;347)

.

* 400
** Uitvinding van de {{Wp|katapult}}.

.

== Vierde eeuw (399-300) ==
* 399
** {{Wp|Socrates (filosoof)|Socrates}} drinkt de gifbeker in aanwezigheid van zijn vrienden. Hij is ter dood veroordeeld. Verbanning is de enige optie. '''[https://www.youtube.com/watch?v=fLJBzhcSWTk FILM]'''

.

* Ca. 396
** Rome verwoest de Etruskische stad {{Wp|Veji}}.

.

* 390
** {{Wp|Kelten|Keltische Galliërs}} plunderen Rome.

.

* 384
** Geboorte van {{Wp|Aristoteles}} (&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;322)

.

* [https://www.youtube.com/watch?time_continue=11&amp;v=id5WJmCaTG4 356]
** {{Wp|Alexander de Grote}} is koning van {{Wp|Macedonië (oudheid)|Macedonië}} en regeert over een van de grootste rijken.

.

* 347
** {{Wp|Plato}} sterft. '''[https://www.youtube.com/watch?v=VDiyQub6vpw FILM]'''

.

* 323
** Alexander de Grote sterft op 11 juli in Babylon aan plotse koorts. Geen enkele bron bleef over. Als de jonge dertiger sterft, ontstaat een mythevorming. Zijn regionale gouverneurs krijgen zijn rijk in handen.

.

* 322
** Aristoteles, een van de invloedrijkste klassieke filosofen sterft op 62 jarige leeftijd. Hij was leraar van Alexander de Grote van 342 tot 340. '''[https://www.youtube.com/watch?v=csIW4W_DYX4 FILM]'''

.

* 312
** Opening van de {{Wp|Via Appia}} tussen {{Wp|Capua}} en Rome.
** Het Romeinse {{Wp|Aquaduct (watergang)|aquaduct}} voorziet Rome van water. Dit is het eerste aquaduct van Rome, er zullen er nog tien volgen. Het woord is een samentrekking tussen het Latijnse 'aqua' (water) en 'ducere' (leiden). De Griekse historicus en geograaf {{Wp|Strabo (historicus)|Strabo}} vermeldt de verwaarloosde Griekse infrastructuur die de Romeinen innemen. De aanvoer van helder, stromend water voorziet Rome van een hygiënische infrastructuur, geavanceerde toiletten en hydraulica. Alhoewel daar niet altijd euforisch over te doen is. Keizer [[Marcus Aurelius]] (121-180) woorden liegen er niet om: 'Zoals jij het baden ervaart - olie, zweet, viezigheid, troebel water, alles walgelijk - zo is ieder stuk leven.' Op het hoogtepunt van het rijk kunnen 60.000 inwoners van Rome die inmiddels een miljoenenstad is - op het zelfde moment baden. Water maakte mensen in die context niet altijd schoon. De duizenden badgasten per dag wentelden zich in een bacteriebrij vol eitjes van parasieten en ziektekiemen. Archeologische vondsten laten zien dat Romeinen evenveel last hebben van luizen, vlooien en darmparasieten als de niet-bad culturen. De loodvergiftiging (veroorzaakt door het waterdicht maken van de aquaducten) ondermijnt het Romeinse immuunsysteem, dysenterie is nooit veraf en het warme water tast mogelijks de spermakwaliteit aan. Op een Romeins grafschrift staat te lezen 'baden, drank en venus, zij slopen onze lichamen, maar ze vormen de essentie van het leven.'&amp;nbsp;&lt;ref&gt;BEN WILSON, vertaald door George Pape. ''Metropolis. De grootste uitvinding van de mens.'' Spectrum, Amsterdam, 2020, p. 139-145.&lt;/ref&gt; Behalve de aanvoer van vers water heeft een stad uiteraard behoefte aan de afvoer van vuil water. De Cloaca Maxima of de Grootste Riool biedt het water uit Rome een uitweg naar de Tiber. Die is in de 7e eeuw v.Chr. aangelegd als open riool en in de 1e eeuw v.Chr. overdekt om het terrein rond het Circus Maximus toegankelijk te houden. Sommige delen van Cloaca Maxima zijn nog in gebruik en de monding in de Tiber is nog te zien. 

.

;Kijken

.

&lt;gallery widths=&quot;155&quot; heights=&quot;190&quot;&gt;
Bestand:Pont du gard.jpg|[[Pont du Gard]] in [[Frankrijk]] bouw tussen [[38]] en [[52]] n.Chr.
Bestand:Segovia Aqueduct.JPG|[[Aquaduct van Segovia]].
Bestand:Acueducto de Segovia 01.jpg|Aquaduct van Segovia.
Bestand:Rome.Aqueduct.Tunnel.png|Doorsnede Romeins aquaduct met controlepunten.
Bestand:Roemerkanal buschhoven.jpg|[[Eifelaquaduct]]
Bestand:RomaAcquedottoTraCelioePalatino.JPG|De [[Aqua Claudia]], gebouwd tussen [[38]] en [[52]]. Het rechterdeel is gerestaureerd.
Bestand:Roman aqueduct Tarragona.jpg|Romeins aquaduct in [[Tarragona (stad)|Tarragona]] ([[Spanje]])
Bestand:Caesarea Maritima aqueduct.jpg|Aquaduct van [[Caesarea (Maritima)|Caesarea]] in [[Israël]].
Bestand:63 Oued ELLIL 08.JPG|[[Zaghouan Aquaduct]] bij Tunis.
Bestand:View_of_the_Cloaca_Maxima_Rome_1814.jpg|Een zicht op de Cloaca Maxima uit 1814.
Bestand:040227_tevere16CloacaMaxima.jpg|De Cloaca mondt uit in de Tiber. 
&lt;/gallery&gt;

.

== Derde eeuw (299-200) ==
* 264-241
** [[Eerste Punische oorlog]] in een reeks van drie tegen [[Carthago]]. Inzet is de hegemonie over de Middelandse zee. Tot nu toe vermijden de Romeinen de zeevaart. Het is de uitvinding en de ontwikkeling van de [[Corvus (krijgskunde)|corvus]] die de Romeinen succesrijk ten strijde doet trekken tegen Carthago.

.

* 250
** De Romeinen zorgen voor luchtvervuiling met [[Lood (element)|lood]] en [[antimoon]]. De vervuiling zal pieken tot 120 na Christus. Met de langzame val van het Romeinse Rijk, verdwijnen de loodtoepassingen en de kennis over lood (het wordt gebruikt om vers water aan te voeren, in rioleringen, bij het maken van drinkbekers, kannen, borden, cosmetica, potloden en email op aardewerk).

.

* 230
** De eerste (zelfbenoemde) Chinese keizer, [[Shi Huangdi]] introduceert in zijn veroverde gebieden een standaard inzake het schrift, de maten en de gewichten.

.

* 218-201
** Hannibal Barkas (247-183), de Carthaagse generaal valt Italië binnen en begint de [[tweede Punische oorlog]]. Rome kent verschillende nederlagen.

.

== Tweede eeuw (199-100) ==
;Ca.160
* ♣ De Romeinse consul en grootgrondbezitter Cato de Oude (234-149) publiceert De Agri Cultura een werkje ‘Over de landbouw’. 

.

;Ca.140
* De Griekse dichter [[Antipater van Sidon]] maakt een lijst zeven wereldwonderen. Deze lijst is later overgenomen door schrijvers en historici. De keuze voor zeven wonderen is symbolisch als een getal van perfectie en volledigheid. Het gaat om 1. [[Piramide van Cheops|de piramide van Cheops]] (in Gizeh, Egypte, gebouwd ca. 2580-2560 V.C.) dat het enige wereldwonder is dat nog bestaat; 2. [[hangende tuinen van Babylon|de hangende tuinen van Babylon]] (in Irak, mogelijk rond 600 V.C. mogelijk legendarisch, gebouwd door Nebukadnezar II; 3. de [[Tempel van Artemis in Efeze|tempel van Artemis]] ([[Efeze]], Turkije 550 V.C.); 4. het [[Beeld van Zeus te Olympia|beeld van Zeus]] (Olympia, Griekenland, ca. 435 V.C.); 5. het [[mausoleum van Halicarnassus]] (Bodrum, Turkije, ca. 350 V.C.); 5. de [[Kolossus van Rodos|kolossus van Rhodos]] (Griekenland, ca. 292-280 V.C.) en de [[Pharos van Alexandrië|vuurtoren van Alexandrië]] (Egypte, ca. 280 V.C).

;Kijken
&lt;gallery&gt;
Bestand:Kheops-Pyramid.jpg
Bestand:Hanging_Gardens_of_Babylon.jpg
Bestand:Miniaturk_009.jpg
Bestand:Artemis_of_Ephesus.jpg
Bestand:Mausoleum_of_Halicarnassus.jpg
Bestand:Colosse_de_Rhodes_(Barclay).jpg
Bestand:Phare_d'Alexandrie_(Barclay).jpg
Bestand:Statue_of_Zeus.jpg
&lt;/gallery&gt;

.

;146
* Tijdens de [[derde Punische oorlog]] verwoesten de Romeinen [[Carthago]].

.

;142
* De [[Pons Aemilius]] (ook: Ponte Rotto) is de eerste stenen brug over de [[Tiber]]. Ze vervangt een houten brug uit 179.

.

;100
* ♣ Uitvinding van het [[waterrad]].

.

== Eerste eeuw (99-1) ==
[[Bestand:Retrato_de_Julio_César_(26724093101).jpg|thumb|300px|Buste van [[Tusculum (Latium)|Tusculum]] van [[Julius Caesar]], waarschijnlijk het enige portret uit zijn tijd. Archeologisch Museum, Turijn, Italië. Caesar is de eerste levende Romeinse keizer die zichzelf portretteert op een munt. ♣ Luister naar Geschiedenis voor herbeginners: De Romeinen - deel III: [https://www.geschiedenisvoorherbeginners.be/episodes/0rTnKiYRXze6SuM7eFd4FZ Hoe bezegelde Caesar het lot van de republiek?] ]]

;Rome, strijdvaardig en het oorlogsgeweld verheerlijkend, neemt kust-stadstaten in en beheerst halverwege de eerste eeuw de Westelijke Middellandse zee. Het leger perfectioneert en disciplineert zich. De ambitie richt zich op het Perzische oosten (dat blijft een moeilijke), de Egyptische graanschuur van [[Cleopatra VII|Cleopatra]] en het Gallische Noorden waar Alexander de Grote twee eeuwen eerder zijn neus voor ophaalt omdat er niets te winnen is. Toen toonde onze regio de kenmerken van de 'pre-Romeinse [[La Tène-periode|La Tène]]-cultuur' zonder heuvelforten (gezien het vlakke land) en zonder verstedelijking (gezien het ontbreken van edel metaal waaruit men munten slaat). De economie bestaat uit landbouw, schapenteelt en visserij. De Vlaamse vissauzen zijn zo gegeerd dat handelaars ze naar alle windstreken uitvoeren.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;DAVID NICHOLAS. ''Vlaanderen in de Middeleeuwen'', Overamstel, Schoten, 2015, p. 10.&lt;/ref&gt; Toch loopt het scenario stilaan anders. In 52 haalt Rome de buit uit onze streek binnen en onderwerpt ze steden, handelslui en vakmensen in het huidige Noord-Frankrijk, België, Nederland en West-Duitsland. De belastingen zijn zo lucratief dat Rome zijn goudprijs aanpast. Halverwege de eerste eeuw zijn er in Italië twee miljoen slaven, twintig procent van de totale populatie. Als in het eerste keizerlijke tijdperk iemand op het idee komt om hen tot een uniform te verplichten, wijst de senaat dat geschrokken af. Niemand wil - de [[Spartacusopstand]] indachtig - dat de slaven zouden beseffen hoe talrijk ze zijn.&amp;nbsp;&lt;ref&gt; IRENE VALLEJO, vertaald door Adri Boon. ''Papyrus. Een geschiedenis van de wereld in boeken'', Meulenhoff, Amsterdam, 2021, p. 99.&lt;/ref&gt; In diezelfde periode valt Egypte als rijp fruit in hun handen. De graanprijs keldert en de Romeinse koopkracht stijgt. De veroveringen leiden tot meer inkomen voor Rome en maken de veroverde gebieden armer. Roomse rijken lopen met de gestolen welvaart weg, de politieke deelname is een zaak voor rijkelui die hun wereldbeeld danken aan gladiatorengevechten. Die tonen de Romeinse microkosmos met wilde dieren uit de veroverde gebieden, de heerschappij over naburige en verre volkeren en verheerlijken het gevecht, de eerzucht en de vernedering als ingrediënten in het idee van '[[Panem et circenses|brood en spelen]]'.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;PETER FRANKOPAN. ''De zijderoutes'', p. 32-34.&lt;/ref&gt; 

.

;82

.

* Rome telt 400.000 inwoners.

.

;73-71

.

* [[Spartacusopstand]].

.

;63

.

* [[Catilina]] plant een moord op [[Cicero]] en inspireert die tot zijn [[Catilinarische redevoeringen|Catilinarische rede]]: 'Hoe lang nog, Catilina, zult u misbruik maken van ons geduld?'


;60

.

* Eerste [[Triumviraat]] van [[Crassus]], [[Pompeius]] en [[Julius Caesar|Caesar]].

.

;58-57

.

* In 58 voor Christus leiden Caesars eerste veldtochten in Gallië tot weerstand in het land van de Belgae. [[Ambiorix (persoon)|Ambiorix]] vernedert de Romeinen door een anderhalf plunderend legioen uit te moorden ter bescherming van zijn graan. Hij redt zo zijn volk van de hongerdood, tot woede van een wraakzuchtige [[Julius Caesar]]. 

* In 57 onderwerpt Julius Caesar de Veneti en de andere Gallische stammen aan de Atlantische kust. De Veneti is een zeevarend volk dat in het huidige Bretagne en in de stad [[Vannes]] (Darioritum) woonde. Hun stevige zeilschepen weerstaan de Atlantische winden en golven.

.

'''ᛩ''' [[Abraham Ortelius|ABRAHAM ORTELIUS]]. ''Belgii veteris typus'', Amsterdam, 1584. 

.

;55
* [[Julius Caesar]] valt Engeland binnen.

.

;54
* Caesar heeft het moeilijk om de regio van de [[Menapii]] in te nemen, de stam is hem te machtig en voert een guerrillaoorlog. Caesar verslaat hen in 52. Genocide vat zijn actie samen. De periode tot 70 na Christus heet in onze streken de vroeg Romeinse tijd. Van [[Romanisatie]] (het overnemen van de taal, de cultuur en de Romeinse gewoonten) is weinig sprake. De bloei van de Romeinse tijd situeert zich een eeuw later, tussen 70 en 275. Van dan af nemen de [[Menapii]] (de Gallische/Keltische stam uit het moerasgebied achter de Schelde) de Romeinse cultuur over. De periode na 275 is de Laat Romeinse tijd. 

.

[[Bestand:Map_Gallia_Tribes_Towns.png|thumb|300px|Belgica vlak vóór de inlijving van 52 voor Christus.]] 

;52
* [[Julius Caesar]] verovert de rest van [[Gallië]], het land van de Kelten. In zijn ''[[Commentarii Rerum in Gallia Gestarum]]'', beter bekend als ''[[de bello Gallico]]'' deelt Caesar Gallia in drie: het gebied van de [[Aquitaniërs]], dat van de [[Galliërs]] en Gallia Belgica. 'In hun eigen taal noemen ze zich Kelten, wij noemen hen Galliërs. Ze verschillen in taal, instellingen en wetten. De Galliërs worden door de rivier de Garonne van de Aquitanieërs en door de Marne en de Seine gescheiden. De Belgen zijn het moedigst van allemaal omdat ze het verst van de cultuur en bevolking van de provincie verwijderd zijn, omdat er weinig handelaars hen bezoeken (waardoor hun geest verwijfd zou raken) en omdat ze zich het dichtst bevinden bij de Germani, die over de Rhenus ([[Rijn]]) wonen en met wie ze oorlog voeren.'&amp;nbsp;&lt;ref&gt;[[Julius Caesar]] - ''[[Commentarii Rerum in Gallia Gestarum|Commentarii de bello Gallico]]'' Boek I: 1-3; IRENE VALLEJO, vertaald door Adri Boon. ''Papyrus. Een geschiedenis van de wereld in boeken'', Meulenhoff, Amsterdam, 2021, p. 99.&lt;/ref&gt; In het noordelijke deel wonen de [[Belgae|Belgen]]. [[Germanen|Germaanse stammen]] bevolken het gebied. De [[Morini (stam)|Morini]] zijn een zeevolk dat langs de [[Noordzeekust]] en [[Pas-de-Calais|Pas de Calais]] leeft. Caesar heeft interesse in hun grondgebied omdat de overtocht naar Brittannië korter is dan in Bretagne. De [[Menapiërs]] leven in het noordwesten, rond de Schelde-, de Maas- en de Rijndelta. De [[Eburonen]] leven in de Maasvallei, de [[Nerviërs]] en de [[Atuatuci]] in de Maas- de Sambervallei, de [[Trevieren]] in het zuidoosten en de [[Frisii]] in het noorden. Nadien ontwikkelen de [[Lage Landen]] zich tot een uithoek van het [[Romeinse Rijk]] met de provincia Belgica tot aan de Rijn als een natuurlijke verdedigingslinie met Germania. In Belgica leggen de Romeinen een heerwegennetwerk voor hun troepen en de handel met als oost-westas de [[heirbaan Boulogne-Keulen]]. Hierlangs komen [[Romeinse villa]]s en dorpen.

.

;49
* Burgeroorlog tussen Caesaer (Rome) en [[Pompeius]] (Pompeii). Als Caesar de [[Rubicon (Italiaanse rivier)|Rubicon]] oversteekt spreekt hij de woorden [[Alea iacta est]]. De rivier vormt de grens tussen de Italiaanse gebieden en en Gallië.

.

;48
* In [[Alexandrië]] schaart Caesar zich aan de zijde van Cleopatra en strijdt tegen haar echtgenoot die tevens haar broer is, [[Ptolemaeus XIII]]. 

.

;47
* Uit de relatie van Caesar en Cleopatra komt een zoon: Caesarion.

.

;45
* De [[Juliaanse kalender]] vervangt de [[Egyptische kalender]]. Een jaar telt gemiddeld 365,25 dagen met om de vier jaar een schrikkeldag. In 1582 zal de [[gregoriaanse kalender]] de tijd astronomisch nauwkeuriger berekenen door de jaren 1700, 1800, 1900, 2100, 2200 en 2300 als schrikkeljaren te schrappen (eeuwjaren die geen veelvoud zijn van 400). Caesar wordt alleenheerser of 'dictator perpetuus' en legt de basis voor de monarchie.

.

;44

[[Bestand:Vincenzo_Camuccini_-_La_morte_di_Cesare.jpg|thumb|550px|Moord op [[Julius Caesar]], 44 VC. Stervend strekt hij zijn hand uit naar Brutus die als laatste zijn mes gebruikt, en roept 'Ook gij, Brutus, mijn zoon?' Brutus twijfelt of de moord gerechtvaardigd is. Schilderij van [https://en.wikipedia.org/wiki/Vincenzo_Camuccini Vincenzo Camuccini]. ♣ Luister naar Geschiedenis voor herbeginners: De Romeinen - deel IV: [https://www.geschiedenisvoorherbeginners.be/episodes/3TsfNZ9JZhOrxSQf9TdoeL Hoe hield Cleopatra de Romeinen in de ban?] ]].

.

* Republikeinse senatoren waaronder Cassius en Brutus vermoorden Caesaer op 15 maart. Caesar spreekt zijn laatste woorden: 'Tu quoque fili mi' tot Brutus.

.

;43
* Tweede [[triumviraat]] van [[Lepidus]], [[Marcus Antonius]] en Augustus.

.

;31
* Ocavianus (later Augustus) laat zich [[princeps]] noemen en start het [[Principaat]]. Opvolgers nemen de titel over tot 284.

.

;29
* Vergilius publiceert Het boerenbedrijf.

.

;27
* [[Marcus Agrippa]] bouwt het eerste [[Pantheon (Rome)|Pantheon]]. Het huidige Pantheon is gebouwd onder Hadrianus tussen 120 en 124.
* Augustus, de geadopteerde zoon van Caesar, wordt keizer tot 14 N.C.


.

;19
* De Romeinse dichter [[Vergilius]] (°70VC) overlijdt. In zijn heldendicht [[Aeneis]] bezong hij Rome's oorsprong en verleden, het maakt hem even beroemd als [[Homerus]] met de [[Ilias]] en de [[Odyssee]]. De middeleeuwer zal Vergilius magische eigenschappen toekennen en van hem een tovenaar maken. Vergilius in de mand is een vaak terugkerend tafereel dat mannen moet waarschuwen tegen de verlokkingen van de vrouw. Volgens de legende verleidt de dochter van de Romeinse keizer Vergilius. Ze lokt hem haar torenkamer binnen door hem in een mand naar boven te hijsen. Halverweg laat ze hem bungelen, tot jolijt van de passanten.

.

;17
* Keizer Augustus kiest voor brood en spelen met offers, wagenrennen, jacht en toneel.

.

;10
* De Romeinen leggen oost-westheirbaan aan in Gallia Belgica van [[Boulogne-sur-Mer]] via Doornik, Valenciennes, Tongeren en Maastricht naar Keulen, de Via Belgica. Bij het latere [[Castellum (Maastricht)|Castellum Maastricht]] bouwen ze in het eerste kwart van de eerste eeuw (na C.) een brug over de Maas. 

.

;5-2
* Geboorte van [[Jezus Christus]].

.

♠ '''[https://www.youtube.com/watch?v=jApGu7Lr9Ic Beeldfragment: De universiteit van Vlaanderen. Heeft Jezus echt bestaan?]'''

;Kijken
&lt;gallery&gt;
File:Uluburun1.jpg|Voor de Turkse kust vinden archeologen een wrak uit 1550-1200. De lading bekijk je in [https://www.youtube.com/watch?v=7IZWOdY7fEk deze reportage.]]
Bestand:Thucydides_pushkin02.jpg|[[Thucydides|Thucydides]]
Bestand:Socrates_Louvre.jpg|Socrates
Bestand:David_-_The_Death_of_Socrates.jpg|De dood van Socrates door David.
Bestand:Plato_Silanion_Musei_Capitolini_MC1377.jpg|Plato
Bestand:Aristotle_Altemps_Inv8575.jpg|Aristoteles
Bestand:Aristoteles_Louvre.jpg|Aristoteles in het Louvre
Bestand:AlexanderTheGreat Bust Transparent.png|Alexander de Grote
Bestand:Portrait_of_Alexander_the_Great,_most_likely_of_the_sculptor_Leochares,_340-330_BC,_New_Arcropolis_Museum,_Athens_(14053483565).jpg|Alexander de Grote
&lt;/gallery&gt;

.

.

= Rome na Christus =

[[Bestand:Map_of_ancient_Rome.jpg|thumb|550px|Het oude Rome. ♣ Luister naar Geschiedenis voor herbeginners: De Romeinen - deel VIa: [https://www.geschiedenisvoorherbeginners.be/episodes/2JAPaSBLDG2JjPHOBwwdm7 Hoe grenzeloos was de macht van de keizer?] ]]

== Eerste eeuw ==
[[Bestand:Roman_fresco_Villa_dei_Misteri_Pompeii_004.jpg|thumb|550px|Op de buiten van [[Pompeï|Pompeii]] staan Romeinse villa’s vol luxe. 'Villa dei Misteri', waarvan de eigenaar van de wijnbouw leeft, is genoemd naar de fresco’s die de inwijding tonen van een meisje in de mysteriën van [[Dionysus]]. ♣ Luister naar Geschiedenis voor herbeginners: De Romeinen - deel VIb: [https://www.geschiedenisvoorherbeginners.be/episodes/299XpNQOvYekhtJPJ7Ieee Hoe grenzeloos was de macht van de keizer?] ]]

[[Bestand:Fedor_Bronnikov_002.jpg|thumb|550px|Gekruisigde slaven in Rome van [[Fyodor Bronnikov]], geschilderd in [[1878]]. De Romeinen gebruiken de kruisiging bij niet-Romeinen, slaven, geminachte vijanden en criminelen als een oneervolle stervenswijze. Gekruisigden bleven aan het kruis hangen als dierenvoedsel. De invoering van het christendom als staatsgodsdienst schaft de kruisiging af. ♣ Luister naar Geschiedenis voor herbeginners: De Romeinen - deel VII: [https://www.geschiedenisvoorherbeginners.be/episodes/22a2btfl31EEVByCzCBPNF Hoe bekeerden christenen het heidense Rome?] ]] 

.

'''De eerste eeuw kenmerkt zich door de prille ontwikkeling van het Christendom, de uitbreiding en de hoogconjunctuur van het Romeinse Rijk. De politieke transformatie van republiek naar keizerrijk gaat gepaard met de Romanisering van onze streken en de oriëntatie op Azië. Daar, in een onbenullige provincie waar een gouverneur [[Pontius Pilatus]] zich te schande maakt, duikt een fel nieuw geloof op. De verbaasde Romeinse autoriteiten laten de vroege christenen gedijen. Hun verhalen gaan over woestijnen en hongersnood, overstromingen en droogte. Een politieke investering in dit geloof is (voorlopig) niet aan de orde. Geloofsovertuigingen installeren zich samen met militaire of diplomatische successen. Culturele superioriteit is simpel omdat ze de goddelijke goedkeuring geniet. Valse goden zorgen alleen voor ellende.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Merkwaardig toch dat dit soort verhalen zal doordringen tot Noordelijk Europa dat deze fenomenen nooit kende, stelt Peter Frankopan (p. 49-57).&lt;/ref&gt;'''

.

.

;5

.

* [[Tiberius]] is de eerste Romein die overwintert in Germania en de [[Longobarden]] bevecht door met zijn vloot de [[Elbe (rivier)|Elbe]] op te schuimen.

.

* ♣ In de Metamorfosen (een gedicht van vijftien boeken) beschrijft [[Ovidius|Oevidius]]  of voluit Publius Ovidius Naso (43 v.Chr. - 17) de schepping en geschiedenis van de Griekse en Romeinse wereld. Hij voltooide het vermoedelijk in het jaar één. Daarin beschrijft hij de onmogelijke liefde tussen Pyramus en Thisbe uit [[Babylon (Babel)|Babylon]] waarbij een tuinmuur hen scheidt. De Romeinse schrijver [[Gaius Iulius Hyginus|Hyginus]], een vriend van Ovidius beschreef hen eerder in de ([[1e eeuw v.Chr.]]). Het verhaal eindigt met de [[dood]] van de helden waarbij hun bloed de witte moerbeiboom bespat en de metamorfose ondergaat tot de rode moerbei.

.

;12

.

* De grens van het rijk breidt uit tot aan de [[Donau]].

.

;14

.

* [[Tiberius]] is de tweede keizer tot 37. Onder zijn bewind kruisigen de Romeinen Christus.

.

;30 (Ca.)

.

* Terechtstelling van de Joodse prediker Jezus van Nazareth in Jerusalem in de hoofdstad van het Romeinse protectoraat in Palestina.

.

;37

* Het terreurbewind van [[Caligula]] duurt tot hij in 41 vermoord wordt nadat hij zijn paard tot consul wou benoemen. Als princeps van Rome begint zijn regering hoopvol. Na enige persoonlijke tegenslagen wordt hij een autocraat die vele senatoren willekeurig ter dood te veroordelen. 

.

;38
** De werken aan de [[Pont du Gard]] starten.

.

* 41
** Een geslaagde moordaanslag van de [[Praetoriaanse garde]] beëindigt het schrikbewind van [[Caligula]]. [[Claudius (keizer)|Claudius]] volgt hem op.

.

* 43
** Romeinen veroveren Zuid-Engeland. Ze gebruiken de kruising van twee heerbanen als uitvalsbasis: de [[Heerbaan|heerbaan]] van Doornik naar Oudenburg (het voorportaal naar Engeland) en die van Tongeren naar Boulogne om hun troepen en logistiek aan te voeren. Dit is het machtigste leger ter wereld en de keizer is van de partij. De krijgsolifanten, de cavalier, de artillerie moeten indruk gemaakt hebben op de streekbewoners. Tegenwoordig heet dit kruispunt [[Kortrijk]]. Tot de opgravingen van 1950 en 1988 wist men nauwelijks iets over de Romeinse aanwezigheid in Kortrijk. In de jaren negentig laten laat-Romeinse bouwmaterialen uitschijnen dat op de site van de [[Onze-Lieve-Vrouwekerk (Kortrijk)|Onze-Lieve-Vrouwekerk]] ooit een badhuis stond. Archeologen stoten er op een strooizone van Romeins puin uit de vierde eeuw. Dat het grafelijk domein hier sinds de negende eeuw tot 1297 grote sier hield, dat er hier een enorme Franse dwangburcht stond omstreeks 1302, dat er een gravenkapel aangelegd werd en dat er een kerkhof was tot 1784, hield de archeologen niet tegen om bijna 32.000 Romeinse vondsten te registreren: dakpannen, verwarmingselementen, betonresten, frescofragmenten, hete luchtbuizen... Bevond er zich in Kortrijk een [[castellum]]? Voorlopig is daar geen antwoord op. Eenmaal in Engeland starten de Romeinen de bouw van de eerste stad op het eiland: [[Colchester (Essex)|Colchester]]. Over de eetgewoontes van de Romeinen die Engeland veroveren, schrijft Regula Ysewijn enkele erg interessante bladzijden.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Zie: REGULA ISEWIJN. ''Pride and Pudding. De geschiedenis van de Britse pudding in hartige en zoete recepten'', Carrera Culinair / Davidsfonds, Overamstel / Tielt, 2020 / 2015, p. 21-22.&lt;/ref&gt;

.

* 44
** [[Jakobus de Meerdere]], een apostel van Jezus Christus, een van &quot;de twaalf&quot; wordt in Palestina onthoofd. Volgens de legende kwamen zijn stoffelijk resten in een stenen boot terecht waarin twee discipelen meereisden. Hun boot bereikte vanzelf de Galicische kust, waarna ze het lichaam begroeven in de berg Libredón. Over zijn graf verrees een basiliek.

.

* Ca. 50
** In boek XVI beschrijft [[Plinius de Oudere|Plinius de oudere]] het landschap van de [[Chauken]] tussen de Noordzee en de wouden waar bomen noch struiken groeien. Ze wonen er op terpen en gebruiken aarde als brandstof, volgens Plinius 'miserabele ras'. Het is een vroege beschrijving van Nederland. De Chauken vluchten voor de snel opkomende vloed op zelfgemaakte heuvels, ze lijden kou, houden geen vee en drinken regenwater uit kuilen. In die onmetelijke vlakte leven ze in hutten en 'lijken zij op zeelieden in schepen als het water het omringende land bedekt, maar op schipbreukelingen als het getij zich heeft teruggetrokken, en rond hun hutten vangen ze vis die probeert te ontsnappen met het aflopende getij. Het is voor hen niet mogelijk om kuddes te houden en te leven op melk zoals de omringende stammen, ze kunnen zelfs niet met wilde dieren vechten, omdat al het bosland ver weg ligt. Ze vlechten touwen van zegge en biezen van de moerassen om daarmee netten te kunnen uitzetten om vis te vangen, en zij graven modder op met hun handen en drogen het meer in de wind dan in de zon, en met aarde als brandstof verwarmen zij hun voedsel en hun eigen lichamen, bevroren in de noordenwind.'

.

* 52
** Het 50 kilometer lange aquaduct, de [[Pont du Gard]], is klaar en start zijn waterlevering aan [[Nîmes]]. Met een verval van meer dan tien meter stroomt 35.000 kubiek water per dag de badhuizen, de bronnen en de fonteinen in. De kunstmatige waterloop steekt de rivier de [[Gardon (rivier)|Gardon]] over. 1000 arbeiders verplaatsten hiervoor 50.000 ton kalksteen.

{{Panorama|Pont du gard panoramique depinched.jpg|1000px|Panoramisch zicht}}

 
.

* 54
** De zeventienjarige [[Nero (keizer)|Nero]] komt aan de macht nadat Agrippina Claudius liet vermoorden.

.

* 62
** In Jeruzalem sterft [[Jacobus de Oudere|Jacobus]], de &quot;broer van Jezus&quot;, Jakobus de Rechtvaardige, de Mindere of de jongere genoemd ter onderscheiding van [[Jakobus de Meerdere]]. Beiden worden genoemd als één van &quot;de twaalf&quot;. De traditie van de Rooms-Katholieke Kerk neemt &quot;broers en zussen van Jezus&quot; niet letterlijk. De katholieke kerk aanvaardt het dogma dat Maria maagd bleef en interpreteert &quot;broer&quot; als &quot;neef&quot;. Jakobus wordt niet meegeteld in de Heilige Familie.
** [[Plinius de jongere]] (Ca. &lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;113) wordt geboren in [[Comomeer|Como]] in Noord-Italië. Hij wordt een leerling van de pedagoog [[Quintilianus]].

.

* 64
** [[Nero (keizer)|Nero's]] brand verwoest Rome.

.

* 67 (mogelijks)
** Kruisiging van Petrus in het [[Caligula|Circus van Caligula]], naast de [[Sint-Pietersbasiliek]].

.

* 69
** Het [[vierkeizersjaar]]: [[Galba (keizer)|Galba]], [[Otho]], [[Vitellius (keizer)|Vitellius]] en [[Vespasianus]].

.

* 72
** Start bouw [[Colosseum]]. De werken duren acht jaar.

.

* [https://pompeiimovie.tumblr.com/post/69013391954 79]
** De [[Vesuvius (vulkaan)|Vesuvius]] vernietigt [[Pompeji]]. Dankzij de geschriften van [[Plinius de Jongere]] weten we de historiek hierover. Zijn adoptievader Plinius de oudere, eveneens Romeins letterkundige en amateur-wetenschapper kwam om het leven in de buurt door een aandoening aan zijn luchtwegen.

.

* 70-100
** In onze streken zorgt de Romeinse stabiliteit voor een dichtere bewoning en een demografische boom.
** De Romeinse invloed ten gunste van het bevolkingscijfer zal een eeuw aanhouden en leidt tot een dichte bewoning, grafvelden en nederzettingen van Oudenburg in de richting van (het nog niet bestaande) Brugge. Er is intensieve akkerbouw, veeteelt, veen- en zoutwinning. 
** Bij deze romanisering vermengt de oorspronkelijke bevolking zich met de Romeinse immigranten. Tongeren (Atuatuca Tungrorum), Doornik (Turnacum) en Aarlen (Orolaunum) zijn steden met de burgerlijke en militaire functies. De aristocratie neemt er de Romeinse levenswijze over en verwerft burgerrechten. De macht van de [[Druïde|druïdes]] krimpt en de Keltische goden krijgen een romaanse of christelijke (?) variant.

.

* 80
** Het [[Colosseum]] opent zijn deuren voor 50.000 bezoekers.

{{Panorama|Panorama Kolosseum in Rom (Originalgröße).jpg|1200px}}

.

* 97
** Onder de nieuwe keizer [[Trajanus]] bereikt het rijk zijn voorlopige grootste omvang. Eind eerste eeuw, begin tweede eeuw bouwen christenen de eerste [[catacomben]]: de oudste zijn de catacombe van Domitilla en de catacombe van Priscilla.

.

;Kijken
&lt;gallery&gt;
Bestand:Europa_Germanen_50_n_Chr.svg|Onze streken omstreeks 50.
File:Europa60AD.jpeg|thumb|550px|Europa omstreeks 60.
Exercitus_romanus_80AD_png.png|Het Romeinse legioen omstreeks 80.
Bestand:Claudius_Pio-Clementino_Inv243.jpg|Claudius I
Bestand:Colosseum_in_Rome-April_2007-1-_copie_2B.jpg|[[Colosseum|Colossseum]]
&lt;/gallery&gt;

== Tweede eeuw ==
[[Bestand:Pline le Jeune, Caius Plinius Caecilius Secundus (61-114) CIPB1135.jpg|right|550px]]

'''Christenen leven in de afgelegen gebieden van het Romeinse Rijk. De staat wantrouwt hen omdat ze de cultus van de goddelijke keizer afwijzen. Als volwassene laten ze zich dopen en zweren ze hun Griekse en Romeinse goden af. Wrede vervolgingen - de Romeinse tegenreactie - dienen het volksvermaak en brengen duizenden Christenen om. [[Plinius de Jongere]] (Ca. 62 - Ca. 113) vraagt de keizer raad nadat hij enkelen van hen executeerde. [[Trajanus]] (53-117), raadt verdraagzaamheid aan. Tegen het einde van de eeuw komen er kinderdopen. De Romeinse [[vici]] in onze streken ervaren welvaart. Ze ontstaan tussen het jaar vijftig en het jaar 250. Het gaat om Kortrijk, Harelbeke, Wervik, Aardenburg en Gent. In Oudenburg, Brugge en Wenduine is er industriële activiteit. In [[Born (Nederland)|Born]], Nederlands-Limburg maakt een ambachtsman een bronzen beeldje met glaspasta van een haan. Althans, daar is hij gevonden. Het opschrift 'Arcuana' klinkt als een kraaiende haan en betekent in het Keltisch aankondiger en zanger.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;HERMAN CLERINX. ''Kelten en de lage landen.'' Davidsfond, Leuven, 2005, p. 81.&lt;/ref&gt; In het Gallische Lyon moppert de eerste bisschop in de late eeuw dat hij Keltisch moet spreken en dat hij zijn Griekse moedertaal kwijt is. Nu overstromen de Vlaamse kust en Zeeland, dit is de [[Duinkerke-transgressies|tweede Duikerkse transgressie]]. Honderd jaar later, eind derde eeuw is het gebied ontvolkt. De overstromingen (en vreemde invasies) houden aan tot het begin van de zevende eeuw.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;DAVID NICHOLAS. ''Vlaanderen in de middeleeuwen''. Horizon, Schoten, 2015, p. 13-14.&lt;/ref&gt;'''

.

.

* 98-117: Tijdens de regeerperiode van keizer [[Trajanus]] verovert het leger [[Dacië]]. De [[Romanisering]] is zo indringend dat het land er zijn naam aan overhoudt: [[Roemenië]]. De [[zuil van Trajanus]] die in Rome te zien is, illustreert de veldtocht.

.

* 117: [[Hadrianus]] wordt keizer (tot 138) na het overlijden van [[Trajanus]] en stoot [[Dacië]], het gebied ten Noorden van de [[Donau]] af en bouwt een muur van bijna vijfhonderd kilometer tussen de Donau en de [[Rijn]].

.

* 122: Hadrianus start de bouw van [[Muur van Hadrianus|de muur in het noorden van Britannia]]. Andere bouwwerken onder zijn naam zijn de [[Engelenburcht]] als zijn [[mausoleum]], de restauratie van het [[Pantheon (Rome)|Pantheon]] en [[Villa Hadriana]] in [[Tivoli (Italië)|Tivoli]].

.

* 150-175: Langs de kust ontwikkelen het castellum [[Aardenburg (stad)|Aardenburg]] en [[Oudenburg]] zich tot belangrijke militaire centra met een weg ertussen. Oudenburg is het voorportaal naar Brittannia. Andere steunpunten bevinden zich in [[Maldegem]], [[Aalter]], [[Kortrijk]] en mogelijks [[Torhout]]. Ze moeten het hoofd bieden aan de instabiele regio. De legerkampen liggen nabij getijdengeulen aan de zee of aan waterwegen. Archeologen zien een verband tussen een bevolkingsdaling, het verlaten van de boerderijen en de komst van deze legerkampen.  

.

* 165: Rome verovert [[Mesopotamië]].

.

* 165-180: Miljoenen Romeinen sterven aan de Plaag van Antionus, een pokkenepidemie.

.

* Eind tweede eeuw: Langs een hoge zandrug en strategischer dan Brugge groeit Oudenburg als een schiereiland uit tot een omvangrijke agglomeratie met een Romeinse legereenheid van 500 manschappen. De houten kazerne is op een lange dagmars verwijderd van Aardenburg en moet de zeehandel beschermen. De houten constructies van de kazerne kennen vanaf 260 stenen versterkingen. De Romeinen jagen in de omgeving op bevers, boom- en steenmarters, ree, edelhert, oerrunderen en everzwijn, de monniksgier, de raaf en uitzonderlijk oerrunderen en een bruine beer. Het zijn sporen die archeologen terugvonden in een waterput die getuigen van een ongerepte wildernis rond het Brugse.


.

.

== Derde eeuw ==
'''In de derde eeuw zouden de Franken Tongeren hebben vernietigd.'''

[[Bestand:Heiliger_Cornelius.jpg|thumb|550px|De Heilige Cornelius, slachtoffer van de christenvervolgingen.]]

.

* 235
** In de komende halve eeuw volgen 31 keizers elkaar op.

.

* 248
** Duizend jaar Rome. Tijdgenoten getuigen dat er in dit jubeljaar meer dan duizend [[gladiatoren]], nijlpaarden, leeuwen, giraffen en luipaarden in het [[Colosseum]] omkomen.

.

* 249-251
** Eerste systematische [[Christenvervolgingen]] onder [[Decius]].

.

* 251
** [[Mazelenvirus|Mazelenepidemie]] in het Romeinse Rijk.

.

* 253
** Paus [[Paus Cornelius |Cornelius]] wordt doodgemarteld als 21ste paus van de Katholieke Kerk. Hij was twee jaar in functie. De vervolging van de Christenen staan op scherp. Het is niet duidelijk of Cornelius omkwam door onthoofding of ontbering. Als attribuut draagt hij een hoorn (een Cornetje) wat wil zeggen 'sterk als een hoorn'. Men roept hem aan ter bescherming van boeren, rundvee en tegen epilepsie en overspel.

.

* 258-59
** De Franken steken de Rijn over nabij Keulen en zullen voor het jaar 275 door het huidige België trekken.

.

* 260
** De door [[Hadrianus]] aangelegde gordel van wallen en forten tussen de [[Donau]] en de [[Rijn]] is een eeuw oud en gaat voor de bijl. 
** In onze streek zorgt [[Postumus]] (260-274, door zijn legioenen bij de Rijn tot keizer van het Gallische rijk benoemd) voor een kustverdedigingssysteem tegen Germaanse invasies en piraterij. In de kazerne van Oudenburg, die nu in steen versterkt wordt, is er geen bemanning meer buiten de muren. Ook de vrouwen en de kinderen gaan binnen de muren van het Castellum wonen.

.

* 270
** De Goten vormen niet langer één stam. De [[Visigoten]] of Westgoten onderscheiden zich van de [[Ostrogoten]] of Oostgoten. Of de namen verwijzen naar hun territoria is niet zeker. Voor de Goten symboliseert de plaats waar de zon ondergaat (het westen) de dood. Het is onwaarschijnlijk om dat in de naamgeving op te nemen. 'Visi' betekent waarschijnlijk 'dapper' of 'wijs'. Het 'Oosten' daarentegen, de plaats van de zonsopgang symboliseert leven en is dus wel geschikt.

.

* 270-275
** Nadat [[Aurelianus]] de [[Vandalen]] en de [[Alemannen]] heeft verjaagt, bouwt hij een muur rond Rome: de [[Aureliaanse muur]] met 16 stadspoorten. 

.

* 273
** Oudenburg helemaal verwoest. In deze periode, het laatste kwart van de derde eeuw, wordt de vicus van Ganda (Gent) verlaten.

.

* 275
** Invallen van de Franken in onze streken hebben (voorlopig) geen invloed op de militaire bezetting van de Romeinse legerkampen in [[Aardenburg (stad)|Aardenburg]] (een Romeins legerkamp sinds 174) en Oudenburg. De invallen leiden wel tot politieke ontwrichting, het op de vlucht slaan van de burgerbevolking en een verarming van de boeren en de militairen buiten het kamp. Ze worden [[Bagaudae]] genoemd en zullen de streek een decennium teisteren, wat ertoe leidt dat de Romeinen hun forten verlaten in 285.

.

* 284
** [[Diocletianus]], ooit een Romeins soldaat, wordt keizer tot 305. Hij zal de keizerlijke macht verdelen en herstelt (samen met de latere keizer Constantijn) het gezag in onze streken.

.

* 285
** Door de verwaarlozing van de dijkinfrastructuur die de zee reguleren, komt de Noordzee het binnenland in. Storm en springtij zetten de kustregio onder water: watergeulen leiden de zee tot in [[Koolkerke]] en de [[Rije]] in een Brugge dat nog niet bestaat. Doorheen de jaren raken de geulen dieper ingesneden en vergroten ze. Er komen slikken en schorren, eilandjes en getijdengeulen rond het voorheen geciviliseerde gebied. Het boslandschap herstelt zich na een eeuw ontbossing. Bewoonbaarheid en toegankelijkheid in onze streken (West-Vlaanderen) verdwijnen op enkele Romeinse en Germaanse kernen na. Het duurt tot de zevende eeuw voor er stabiliteit komt en de eerste kustnederzettingen zoals [[Dudzele]], Mikhem en Cathem ontstaan.
** De Romeinen verlaten hun forten in onze streek.

.

♠ [https://www.youtube.com/watch?v=th3UQ_jyZh0 '''BEELDFRAGMENT SPOREN IN HET LANDSCHAP''']

.

;286

.

* Scheiding [[Oost-Romeins Rijk|Oost]] en [[West Romeinse Rijk]] door [[Diocletianus]]. Diocletianus neemt de oostelijke gebieden, (zijn vriend) [[Maximianus]] de westelijke. Bij het begin van de vierde eeuw stelt hij twee onderkeizers aan. Dit is de periode van het viermanssysteem of de [[tetrarchie]]. In Rouen roept [[Carausius]] - een [[Menapii|Menapiër]] uit Oost of West-Vlaanderen zichzelf uit tot keizer en laat munten slaan. In 293 wordt hij vermoord. 

.

;Eind derde eeuw

.

* Het fort van Oudenburg is levenloos. Omstreeks 350 komen er nieuwe versterkingen onder [[Constantijn I]], aan beide zijden van het Kanaal als onderdeel van het [[Litus Saxonicum]].

.

;Kijken
&lt;gallery&gt;
File:Celio - le mura tra porta san Sebastiano e porta Ardeatina 1974.JPG|De [[Aureliaanse Muur]]
Bestand:O.SJ0157.V MUS060731 01.jpg|[[Heilige Cornelius]], [[Sint-Janshospitaal (Brugge)|Sint Janshospitaal Brugge]], ca. 1400
Bestand:DiocletianusFollis-transparent.png|[[Diocletianus]] (244-311)
Bestand:Peristyle_of_Diocletian's_Palace,_Split_(11908116224).jpg|Het [[paleis van Diocletianus]] in [[Split]].
&lt;/gallery&gt;

.

.

== Vierde eeuw ==
[[Bestand:Diocletian's_Palace_(original_appearance).jpg|thumb|550px|♣ [[Diocletianus]] de oude keizer, treedt af en trekt zich terug. In zijn paleis aan de Kroatische kust vindt hij in de jaren tot zijn dood in 311 rust in zijn moestuin.  Bij het uitbreken van een burgeroorlog, vragen burgers hem zijn macht weer op te nemen. De zelf geplante boerenkool weerhoudt hem ervan. 'Ik zou willen dat je naar Salona kwam', schrijft hij aan een collega 'om te kijken naar de kool die ik plantte. Die is zo geweldig dat macht je nooit meer gaat verleiden.' De inspanning om het rijk te versterken, hebben hem uitgeput. Tuinieren is therapie. Twee eeuwen eerder liet keizer Augustus zich presenteren als een krijger, Diocletianus is tevreden met het imago van een boer. Is dit de symbolische aankondiging van een soldatenrijk dat transformeert? De reconstructie van het paleis van Diocletianus toont vier hoektorens, muurtorens (tot 22 meter hoog) en poorten. Het lijkt op de Romeinse [[castra]] en [[Castellum|castella]] met een vierkant grondplan. De zuidelijke zeemuur is niet versterkt. De buitenmuren zijn 2,1 meter dik, gebouwd met blokken van een halve meter. [[Muuranker|Muurankers]] houden ze bij elkaar.]]

'''Het marginale Christendom in een zich uitbreidend rijk, is lang niet relevant. Het is hoogstens een protestbeweging of een sekte. Vanaf de vierde eeuw groeit de beweging dankzij de grensdreigingen. Het einde der tijden is voelbaar. Constantijn - de invloedrijke kerstende keizer - bekeert zich tot het Christendom nadat hij in 312 zijn rivaal Maxentius in centraal Italië aanvalt. Voor hij het slagveld opgaat, ziet hij 'kruisvormig licht'. Een jaar later, in 313 legaliseert het [[Edict van Milaan |Edict van Milaan]] het christendom en komen er bisdommen met een militaire functie. Een decennium later wijst de keizer een havenstadje bij de oevers van de [[Bosporus (zeestraat)|Bosporus]] aan om er het nieuwe Rome te vestigen. Daar, op het kruispunt van Europa en Azië komt er een stad die aangeeft wat er op het verlanglijstje het rijk staat: Perzië Op de muren van het oude [[Byzantium (stad)|Byzantium]] verrijst een metropool vol paleizen en een hippodroom, bestuurslichamen, instellingen en een senaat en vooral een stad die niet is bezoedeld door het heidendom. Het verbod op heidense altaren, beelden, tempels, waarzeggerij en orakels - de hoofdingrediënten van de Romeinse godsdienst - geven de vastberaden keizer de zegen van Gods. Nova Roma groeit uit tot Constantinopel en een strategische plek en een luisterpost met de blik en het oor op het welvarende Aziatische Oosten. De stad Rome richt zich op het Europese Westen. Beide steden zijn het politieke hart van het West- en het Oost Romeinse rijk. Hun spirituele centrum is Jerusalem. De stad ondergaat verbouwingen en opgravingen om de vroeg christelijke plekken aan het publiek te tonen en de duivelse oorden te verwijderen. Zo ontwikkelt het Christendom zich twee eeuwen na het hoogtepunt van het Romeinse Rijk. Dat kende tijdens de regeerperiode van Trajanus, van 98 tot 117 zijn grootste omvang. Het prille geloof vindt zijn sterkte in de Apocalypsgedachte. De naderende ondergang van het rijk stuurt de beweging. Het einde der tijden zal het West-Europese denken motiveren om zich bij de beweging aan te sluiten.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;In het Oosten schiet de nieuwe religie geen wortel. Daar is geen ondergangscultuur.&lt;/ref&gt; Vanaf de vierde eeuw doen de grensdreigingen het Christendom groeien. In Kortrijk verrijst een stenen castellum met de vermelding van de legereenheid Cortoriacenses. Zijn de soldaten Romeinse troepen of in de streek geronseld? Ze wonen waarschijnlijk op een zand-lemige helling bij de Leie aan de monding van de Groeningebeek en Klakkaersbeek. Ook de vesting in Harelbeke zal later uitgroeien tot grafelijke site.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;W. DHAEZE, A. VANDERHOEVEN EN S. VANHOUTTE. M. ''Militaire nederzettingen''. In: https://onderzoeksbalans.onroerenderfgoed.be/onderzoeksbalans/archeologie/romeinse_tijd/bronnen/archeologisch/militaire_nederzettingen.&lt;/ref&gt; Na de Germaanse invallen - een zeer sinds Caesar - tijdens de tweede helft van de derde eeuw, herbouwen de Romeinen hun fort in [[Oudenburg]]. Hun [[Litus Saxonicum]] is een vloot-ondersteunde kampenverdediging langs de Noordzeekust. Defensiekosten lopen stilaan uit de hand, de inkomsten uit belastingen nemen af en Rome lijkt niet langer geschikt als hoofdstad van een rijk dat in alle windrichtingen uitdijt.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;FRANKOPAN, p. 46-47.&lt;/ref&gt; De angst, de onzekerheid en de nervositeit zorgen ervoor dat op het einde van de eeuw de scheiding van het Oost en het West Romseinse rijk een feit is en dat het christelijke geloof Oosterse en een Westerse vorm krijgt.'''

.

;300

.

* De werken aan [[Paleis van Diocletianus]] in de Kroatische stad [[Split]] starten. Het is onzeker wanneer de bouw begint. De twaalf sfinxen in het complex suggereren 298, het jaar dat Diocletianus kunst uit Egypte overbrengt. 

.

;303

.

* Diocletianus verwoest kerken en vervolgt Christenen. 

.

;305

.

* [[Margaretha van Antiochië]] (Sint-Margriet) sterft. Nu is ze een heilige martelares van de Rooms-Katholieke Kerk.

.

;306

.

* [[Constantijn de Grote]] komt aan de macht.

.

* Heilig. Barbara, een christelijke martelares en een van de [[Noodhelpers|veertien Noodhelpers]], sterft de marteldood. Wanneer is onduidelijk. Sommige bronnen hebben het over de regeerperiode van [[Maximinus I Thrax|keizer Maximinus I Thrax]], (235-238). Volgens de Gulden legende sterft ze onder [[Maximianus|keizer Maximianus]] (286-305).

[[Bestand:IMG_6735_-_Milano_-_S._Giorgio_al_Palazzo_-_Lapide_1978_x_Editto_di_Milano_-313-._-_Foto_Giovanni_Dall'Orto_-_8-Mar-2007.jpg|right|thumb|550px|[[Keizer Constantijn|Constantijn]] beëindigt met het [[Edict van Milaan]] de [[Christenvervolging]] en wordt de eerste christen-keizer, gedoopt op zijn sterfbed.]]

.

;307

.

* [[Catharina van Alexandrië]] overlijdt op 25 november. Ze is een heilige die in de zesde eeuw populair wordt.

.

;313

.

* [[Keizer Constantijn|Constantijn]] beëindigt als keizer van het Westen, samen met [[Licinius]], de keizer van het Oosten, met het [[Edict van Milaan]] de [[Christenvervolging]] en wordt de eerste christen-keizer en gedoopt op zijn sterfbed. Missionarissen gaan de [[Bijbel (christendom)|bijbel]] verkondigen bij (vaak schriftloze) volkeren die het Latijn - nu dominanter dan het Grieks - niet begrijpen. Constantijn en Licinius zijn familie en streven de alleenheerschappij na. Vijf tot tien procent van de Romeinse bevolking is Christen, 250 jaar na de kruisiging. 

.

;314

.

* Een gevecht tussen troepen de troepen van de beide keizers eindigt in het voordeel van Constantijn. In de jaren van de wapenstilstand bemoeiden beide keizers zich niet met elkaar. Constantijn, heeft zijn hoofdstad in Trier, houdt zich bezig met veldtochten tegen de Germanen. Licinius strijdt in Sirmium tegen de Goten. Beiden leggen zich toe op elkaar te verslaan.

.

;317

.

* De legers van Constantijn en Licinius raken in gevecht. Constantijn wint. Licinius mag keizer blijven (...).

.

;324

.

* Constantijn wijst het havenstadje [[Byzantium (stad)|Byzantium]] bij de [[Bosporus (zeestraat)|Bosporus]] aan en beveelt bouwwerken om er de hoofdstad - het nieuwe Rome - van het Oost-Romeinse Rijk te vestigen.

.

;325

.

* Een eerste [[Hagia Sophia]] is klaar.

.

* Het [[Eerste Concilie van Nicea]] legt datum van [[Pasen]] vast op de zondag ná de volle maan ná de [[Lentepunt|lente-equinox]]. Bisschoppen uit het hele rijk zoeken een oplossing voor de tegenstrijdig ervaren relatie tussen God en zijn zoon en komen tot de [[geloofsbelijdenis]] (het credo van Nicea) als compromis.

.

;326

.

* De Franken nemen [[Carcassonne (stad)]] in en paus [[Silvester I]] wijdt de allereerste [[Sint-Pietersbasiliek]] in.

.

;330

.


.

Constantijn de Grote verplaatst op 11 mei de hoofdstad van het Romeinse rijk van Rome naar Byzantium (Constantinopel). Constntijn  stelt zijn stedenbouwkundige ingreep voor als een goddelijke ingeving. Het strooit zout in de wonde die de Romeinse ondergang en die van de stad aan de Tiber begeleidt. Munten wijden [[Nova Roma]] in als een Christelijke kopie van het oude Rome dat grootser en rijker is dan haar voorbeeld. 

.

;333

.

* Romeinen bouwen een [[Castellum (Maastricht)|vesting in Maastricht]].

.

;335

.

* In [[Jeruzalem]] bouwt Constantijn de [[Heilig Grafkerk]] daar waar Jezus is begraven.

.

;343

.

* 
Britannia krijgt aanvallen te verwerken van Picten, Schotten, Attacotti, Saksen en Friezen. Keizer Constans I versterkt aan hoofd van een troepenmacht de Britse linies. 

.

;350

.

* [[Constantijn I]] versterkt beide zijden van het Kanaal als onderdeel van het [[Litus Saxonicum]]. Oudenburg maakt hier deel van uit. Na een korte onderbreking van bewoning in 380, zullen hier manschappen wonen die gaan vechten in Oost-Europa. Vanaf nu worden er paarden (duur!) gehouden. Geleidelijk aan zullen de Germanen, de Romeinen en de reizigers uit Brittannnia zich vermengen. In de late vierde eeuw is deze militaire post een geïsoleerd eilandje, de Franken bezetten de omliggende gebieden, Oudenburg Germaniseert en de vestingsbevolking eindigt als een dievenbende. Omstreeks 430 is het fort een ruïne.  

.

;354
* Geboorte van [[Augustinus van Hippo]] (&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;430)


.

;357-358

.

De [[Salische Franken]] sluiten vrede met Rome en krijgen Taxandria (nu de Kempen) als woongebied.

.

;360

.

Bouw van de eerste [[Hagia Sophia]] in Constantinopel onder keizer Constantius II.

.

;361-363
* Onder het bewind van keizer [[Julianus Apostata|Julianus]] 'de afvallige' zijn er heropflakkeringen van de Christenvervolgingen. Julianus wil het heidense geloof nieuw leven inblazen.

.

;364 en 367
* Meldingen van zware aanvallen op Romeins Engeland. Deze barbaria conspiratio vernietigt de Romeinse troepen bijna. In het noorden zijn er bestormingen en doorbraken bij de muur, in het centrum komen foederati in opstand en Saksen vernietigen de oostelijke kustforten. Scottii vallen vanuit Ierland de westelijke kust aan.

.

;368
* Generaal Theodosius brengt Engeland onder controle en herstelt de orde. Ondanks de versterkingen krijgen Engeland en de Romeinse troepen daar de komende drie decennia te maken met politieke troebelen en onenigheid die leiden tot een kat en muisspel van strooptochten versus het Romeinse rust. 

.

;369 (Ca.)

.

* [[Ulfilas]] vertaalt de bijbel naar het Gotische alfabet dat hij zelf bedacht om de [[Visigoten]] te kerstenen.

.

;[https://www.youtube.com/watch?v=1QItxtgh1Do 370]
* Hunnen vallen de Germaanse landen binnen.

.

;372

.

* De [[Hunnen]] verslaan de [[Ostrogoten]].

.

* De Oost-Romeinse keizer [[Flavius Julius Valens]] neemt drie Latijnse en vier Griekse kalligrafen in dienst om de Griekse literatuur te kopiëren in het scriptorium van de [[Keizerlijke Bibliotheek van Constantinopel]]. De meeste klassiekers zijn zo geconserveerd.  [[Constantius II]] die regeerde van 337 tot 361 richtte de bibliotheek op.

.

;375
* De bijzonder koude winter duwt de Hunnen Westwaarts: een mensenmassa propt zich samen op de steppe in [[Oekraïne]] boven (huidig) [[Roemenië]].

.

;376
* [[Visigoten]] vestigen zich binnen de grenzen van het Oost-Romeinse rijk. Twee jaar later komen ze in opstand en doden ze keizer [[Flavius Julius Valens]].

.

;378

.

* De steppenstammen nabij Mongolië en in de Centraal-Europese vlakten leven sinda het midden van de eeuw in chaos. De Hunnen gaan de steppe - de beste graslanden en de watervoorraden - beheersen. Er volgen volksverhuizingen die druk zetten op de Romeinse grens aan de Donau. De Hunnen hakken een Romeins leger en de keizer in de pan in 378 in de vlaktes van Thracië. Rome is bedreigd. 

.

;379-395

.

* Keizer Theodosius I zorgt voor de administratieve scheiding van het West- en Oost-Romeinse Rijk en Rome en Perzië gaan een alliantie aan. Ze willen vermijden dat nomaden via de Kaukasus afzakken. Er komen Perzische fortificaties tussen de Zwarte en de Kaspische Zee. Een muur van tweehonderd kilometer lang en een vijf meter diepe gracht, dertig forten en dertigduizend soldaten moeten het Perzische binnenland beschermen. Rome stuurt geld en soldaten om het project te verwezenlijken. De Perzische muur zet druk op de Romeinse Rijngrens.  

.

;391

.

* Het Christendom is de enige staatsgodsdienst onder [[Theodosius I|Theodosius]]. De keizer verbiedt heidense tempels. Een jaar later komt een verbod op heidense godsdiensten en is er een korte hereniging van de oostelijke en westelijke delen.

.

;392

.

* Priesters die de hiëroglyfen als het oude schrift blijven gebruiken krijgen een Romeins verbod. De laatste hiëroglyfische inscriptie dateert van 24 augustus 394. De kennis van het schrift verdween voor 1400 jaar, tot en met de ontdekking van de [[Steen van Rosetta|steen van Rosetta]].

.

;395

.

* Theodosius verdeelt het rijk definitief onder zijn zonen: Honorius krijgt het westelijk, Arcadius het oostelijk deel. Het Oost- en het West-Romeinse rijk zijn nu definitief gescheiden.

.

;398

.

* Aanval van de Picten op Britannia. De legeraanvoerder Stilicho trekt op om de aanval af te slaan.

;Kijken
&lt;gallery&gt;
Bestand:Augustine_Lateran.jpg|Augustinus
Bestand:Maastricht,_maquette_laat-Romeins_Maastricht_(F_Schiffeleers,_1992)_05.JPG|Het laat-Romeinse castellum (hypotetisch). 
Bestand:Heerlen2013,_Thermenmuseum,_Romeinse_brug_Maastricht1.jpg|Model van de Romeinse brug in Maastricht.
Bestand:Siege_of_Constantinople_BnF_MS_Fr_9087.jpg|Bibliotheek van Constantinopel 
&lt;/gallery&gt;

.

.

== Vijfde eeuw ==
.

'''Aan de vooravond van de vijfde eeuw voltrekt zich de definitieve scheiding tussen Oost en West. De volksverhuizingen duwen de Germaanse stammen de Rijn over. Tegenover hen vinden ze een uitgeleefde staat met een zwakke grensverdediging die ten onder gaan aan interne tegenstellingen, een zwakke economie en onveiligheid. Het is trendy om de tijd omstreeks Romes plundering te beschrijven als een periode van transformatie én continuïteit in plaats van die te duiden als donker, warrig en woelig. En toch zijn de anarchie, de plunderingen en verkrachtingen die de eeuw typeren, als Goten, Alanen, Vandalen en Hunnen Europa en Noord Afrika verwoesten, niet te onderschatten. Het analfabetisme stijgt, stenen huizen en de langeafstandshandel verdwijnen. Voor de Germanen is het bij het begin van de eeuw moeilijk uit te maken voor wie ze vechten, voor of tegen de keizer. De invasies van 406 en 407 zijn geen strijd van Romeinen tegen de 'barbaren'. De infiltraties zijn al twee eeuwen bezig en het Romeinse leger is intussen sterk gegermaniseerd. De Germanen nemen met andere woorden het imperium van binnenuit over. In de tweede helft van de eeuw verdringen de Franken de Gallo-Romeinen uit Gallië en laten het terugvallen tot de prehistorie: geschreven bronnen verdwijnen. Tijdgenoten zijn in de war van de ondergang van de eeuwige wereldorde. De kerkelijke [[Salvianus]] ziet er een straffe gods in, de Byzantijnse historicus [[Zosimus (historicus)|Zosimus]] wijt het aan de foute keuze van de nieuwe Christelijke god.'''&amp;nbsp;&lt;ref&gt;|PETER FRANKOPAN, p. 73; RAOUL BAUER, p. 27, p. 28.&lt;/ref&gt;

[[Bestand:Celio_-_le_mura_tra_porta_san_Sebastiano_e_porta_Ardeatina_1974.JPG|thumb|550px|In Rome versterkt [[Honorius (keizer)|keizer Honorius]] de [[Aureliaanse muur]]. De muur hoogt hij op tot elf meter en hij verstevigt de stadspoorten. De vijfde eeuw is begonnen. ♣ Luister naar Geschiedenis voor herbeginners: De Romeinen - deel VIII: [https://www.geschiedenisvoorherbeginners.be/episodes/7qyBYXOYw9bzuxMf3H2rDF Hoe viel het doek over het rijk?] ]]

.

;401

.

* De aanval op Italië evacueert een deel van de troepenmacht uit Britannia. Alanen, Vandalen en Sueven dringen Gallië binnen en de overgebleven legeronderdelen in Britannia komen in opstand. De Angelen en de Friezen, de Juten en de Saksen gebruiken de chaos om de Noordzee over te steken en zich in Zuid-Engeland te vestigen.

.

;401-403

.

* De Visigoten en Vandalen staan aan de Noord-Italiaanse grens. Bevelhebber [[Flavius Stilicho]] (ca. 365-408) stuurt hen weg. Als hij in 408 omkomt, stopt niemand de Visigoten. In Rome bouwt [[Honorius (keizer)|keizer Honorius]] de Engelenburcht (het [[Mausoleum van Hadrianus]]) om tot een stadsfort, hij verstevigt de stadspoorten en de [[Aureliaanse muur]] door ze op te hogen tot elf meter. De negentien kilometer lange muur is nauwelijks te verdedigen wegens een demografische krimp. Er zijn onvoldoende soldaten om ze te bemannen. Niettemin slagen de Goten en de Vandalen niet in doorbraakpogingen. Hun sloop van de aquaducten die de Romeinen van drinkwater voorzien, is listig en efficiënter. Even later zet de stad zijn poorten open.

.

;402

.

* [[Ravenna (stad)|Ravenna]] in Noord-Oost Italië vervangt [[Rome (stad)|Rome]] als hoofdstad uit voorzorgsmaatregel. Ravenna is door zijn water, beter te beschermen

.

;405

.

* [[Hiëronymus]], een opvliegende monnik voltooit de [[vulgaat]], een bijbel geschreven in het [[Vulgair Latijn|volkse Latijn]]. Het [[Nieuwe Testament]] baseert zich op Griekse teksten, het Oude Testament is vertaald uit het [[Hebreeuws]] en niet uit de Griekse [[Septuagint]] die de christenen bij het begin gebruiken.

.

;406

.

* [[Mesrop Majstots]] heeft zijn [[Armeense alfabet]] klaar. Later sticht hij scholen om te alfabetiseren en te evangeliseren. Hij vertaalt de Bijbel en missioneert en alfabetiseert [[Georgië]] en Kaukasisch [[Albanië]] die hij een aangepast alfabet geeft.

.

* Germanen ([[Vandalen]], [[Alanen]], [[Bourgondiërs]], [[Sueben]]) steken de bevroren Rijn over. De Romeinen trekken hun troepen terug en het contact met onze streken verdwijnt.

.

;407

.

* [[Constantijn III van Rome|Constantijn II]] trekt zich terug uit Engeland en neemt de meeste Romeinse troepen mee. Zonder dat er een precies jaartal bekend is, verbergen ze hun metallurgische toptechnologie. In Schotland is een verstopte Romeinse ijzervoorraad ontdekt van zeven ton aan stalen en ijzeren spijkers. Hiermee zijn schepen en aquaducten te maken. De kennis over de ijzerproductie en hoe onbreekbare zwaarden te maken valt zo niet in vijandelijke handen. De ijzer-schaarste in Engeland leidt tot de legende van het onbreekbare zwaard van koning Arthur: Excalibur.  

.

;408

.

* Alarik en de Visigoten bestormen Rome.

.

;409

.

* Volgens de berichten bevinden zich geen Romeinse troepen meer in Britannia. Achtergebleven Romeinen raken in afzondering, verdedigen zich of mengen zich met Saksen, Juten en Angelen die nu in grote aantallen de Noordzee oversteken en er zich vestigden. Steden en versterkingen vervallen. 

.

;410
* [[Alarik I|Alarik]] en de [[Visigoten]] bestormen en plunderen Rome tijdens een driedaagse bezetting. De keizerlijke residentie is niet langer Rome maar Ravenna. De Romeinen ontruimen Brittannia. Vervolgens komen onze gewesten aan bod.
.

;410-413
* Keizer Theodosius II verdedigt Constantinopel met een dubbele muur. De buitenmuur is 2 meter dik, de binnenmuur 5 meter dikte met een lengte van 6,5 kilometer. In 439 volgt een zee-kering als extra verdediging. Rond 493 bouwt keizer Anastasios I zo’n 65 kilometer ten westen van Constantinopel de zogenoemde Lange Muur van Thracië of Lange Muur van Anastasios bouwen, als extra bescherming.

.

;413-426
* Kerkvader Augustinus schrijft 22 boeken, de Civitas Dei als antwoord op een vaak voorkomende klacht, namelijk dat het Christendom verantwoordelijk is voor de ondergang van het Romeinse Rijk. De overtuiging dat het einde der tijden in zicht is, leeft hard. Augustinus ontleent zijn idee onder meer aan de [[apostel Paulus]] en [[Ambrosius van Milaan]]. Voor Augustinus is God diegene die het verloop en de duur van de geschiedenis bepaalt. Geschiedenis heeft een doel, aldus Augustinus. We noemen dit [[teleologisch]].

.

;430
* [[Augustinus van Hippo|Augustinus]] (°354-&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;430) overlijdt op hoge leeftijd. '''[https://www.youtube.com/watch?v=hBAxUBeVfsk FILM]'''

.

;435
* De Hunnen zorgen ervoor dat de Bourgondiërs Gallia Belgica niet veroveren.

.

;439
* [[Vandalen]] bezetten Noord-Afrika.

.

;441
* Hunnen vallen het Oost-Romeinse rijk aan.

.

;445
* Attila doodt zijn broer en leidt de Hunnen als koning.

.

;447
* Attila verovert gebieden ten zuiden van de [[Donau]] in het Oost-Romeinse rijk, zijn poging om Constantinopel te veroveren mislukt. 

.

;450
* [[Ostrogoten]] vestigen zich in [[Hongarije]] ([[Pannonië]]).

.

* In onze steken leven de [[Merovingers]] (Salische Franken) op goede voet met Romeinen. Over hun leider [[Merovech]] is weinig geweten. Was hij de leider van de Salische Franken in het decennium van 447 tot 457, na [[Chlodio]]? In elk geval geeft hij zijn naam aan deze dynastie. Volgens de legende is hij verwekt bij de ontmoeting van zijn moeder met een zee- of watermonster. De uitdrukking '[[Blauw bloed (adel)|blauw bloed hebben]]' gaat hierop terug. Waar de plek waar de [[Merwede]], Meerwege of Merowe in de Maas vloeit zou Merovech zijn naam ontlenen.

.

;451
* Salische Franken, Bourgondiërs en Visigoten helpen de Romeinse generaal [[Aëtius]] als bondgenoot tegen de Hunnen in de [[slag op de Catalaunische velden]] bij Châlon-sur-Marne. [[Merovech]] voert de Frankische hulptroepen aan en geeft zijn naam aan de Merovingische dynastie. Geleidelijk aan ontwikkelen deze stammen zich tot zelfstandige politieke machten. Hun ondergeschiktheid aan Rome verdwijnt definitief na 476. De kleinzoon, van Merovech, Chlodovech verwerft bekendheid als [[Clovis I|Clovis]]. Die verovert het grootste deel van Gallië ten noorden van de Loire en laat zich meermaals dopen. 

.

;451-452
* Attila trekt Italië binnen, plundert [[Aquileia]] en laat Rome links liggen. Vandalen trekken op naar Spanje en Noord-Afrika, de Franken richten zich op België en Noord-Frankrijk en de Visigoten en de Ostrogoten naar Italië.

.

[[Bestand:Attila_in_Gaul_451CE-nl.svg|thumb|550px|De route van de Hunnen en hun bondgenoten bij de invasie van Gallië, eindigend in [[Slag op de Catalaunische velden|de Slag op de Catalaunische velden]]. De eerste Hunnen gaan terug op een of meerdere steppenvolkeren die vanaf 300 voor Christus China bedreigt. In de vijfde eeuw onderwerpen ze in de Russische steppe en in Oost-Europa de [[Ostrogoten]], trekken Europa binnen en duwen de Germaanse stammen het verzwakte West-Romeinse Rijk in. [[Attila de Hun|Attila]] kroont zich rond 433 tot Hunnenkoning. In Rusland komen de Slaven, de Goten en de Alanen onder zijn bevel en domineren een rijk van [[Hongarije]] tot de [[Kaukasus (gebergte)|Kaukasus]] en de Rijn. Er volgt een reeks plundertochten in het West-Romeinse Rijk tot een leger van Romeinen, Franken en Visigoten onder leiding van [[Flavius Aetius]] ze in 451 verslaat in de Slag op de Catalaunische velden. Attila wreekt zich met een aanval op Rome. Uiteindelijk trekt hiij zich terug, waarschijnlijk door een ziekte in zijn leger. Na Attila's dood in 453 valt het rijk uiteen. Het succes van de Hunnen danken ze aan hun organisatie als  ruiternomaden. Omdat ze geen vaste verblijf kennen, moeten ze geen logistiek of infrastructuur verdedigen. De kleine groepen bekwame krijgers konden snel verplaatsen nadat ze buit maakten. Hun stijgbeugel maakt het mogelijk om in het zadel te blijven tijdens het gevecht. Het Romeinse leger, gebaseerd op infanterie, zou zich moeten aanpassen aan deze de nieuwe militaire tactiek of ten ondergaan. De cavalerie was geboren, de riddertijd zou volgen.]]

;453
** [[Attila de Hun]] sterft.

.

;455
* De Vandalen nemen Rome in en zorgen voor een ware ravage tijdens hun plundertocht die twee weken duurt.

.

;457
* De zoon van [[Merovech]], de stamvader van de [[Merovingers]] en de latere Franken volgt zijn vader op: [[Childerik I]].

.

;469
* [[Odoaker]] en de [[Skiren]] arriveren in Italië.

.

;476
* Laatste West-Romeinse keizer afgezet: [[Romulus Augustulus]] of de kleine Romulus is een jongen. Enkele keizers schakelden Germaanse generaals in om hun zwakke positie te ondersteunen. Eén van die generaals is [[Odoacer]]. Hij beëindigt de lange geschiedenis van het (West) Romeinse rijk. Frankrijk verliest de band met Rome en het Latijn ontwikkelt zich zelfstandig. De taal die tot de negende eeuw gesproken wordt, is het [[Romaanse talen|Romaans]], waaruit het Frans voortkomt. De ondergang van Rome veroorzaakt in West-Europa een instabiliteit die de Germaanse volkeren doet verhuizen, de zogenaamde [[volksverhuizingen]] waarbij de [[Goten]] naar Duitsland gaan, de [[Angelen]], de [[Saksen (volk)|Saksen]] en de [[Juten (volk)|Juten]] naar Engeland, de [[Alamannen]] naar Zwitserland. De [[Franken (volk)|Franken]] trekken Gallië binnen, de [[Beieren (volk)|Beieren]] trekken zuidwaarts en [[Langobarden]] naar Italië. In onze gebieden vestigen zich Franken, Saksen en Friezen. De Friezen breiden hun gebied uit na het vertrek van de Angelen en Saksen en vormen een rijk van de Duits-Deense grens tot de Frans-Belgische. In de loop van de Middeleeuwen nemen de Franken het gebied steeds meer in en gaan ze in confrontatie met de 'Flamen'.

.

;Kijken
&lt;gallery&gt;
Bestand:Portrait_Roi_de_france_Mérovée.jpg|Bronzen Merovech uit 1720.
&lt;/gallery&gt;

.

.

= Hoe gaat een machtig rijk ten onder? =

[[Bestand:Roman_Republic_Empire_map.gif|thumb|right|550px|753 v.Chr – 476. Voor een uitbreiding tot op heden, [https://www.youtube.com/watch?v=UY9P0QSxlnI klik hier].]]

.

== Machtig Rome ==
.

De Romeinse samenleving geniet ongeziene macht in het vroege Europa en is een culturele en economische magneet voor volkeren aan de buitengrens. '''Intern''' laat Rome [[Kelten]], [[Grieken]], [[Joden]], [[Arabieren]] en een massa anderen zich vestigen en geeft hen [[civis Romanus sum|staatsburgerschap]] los van hun origine, ras of geloof. '''Extern''' conflicteert de Romeinse uitbreidingsdrift met diezelfde volkeren, de [[Etrusken]], de [[Germanen]] en de [[Steppevolk|steppenomaden]]. Tegen de tweede eeuw voor Christus bereikt Rome het toppunt van zijn macht, die ze behoudt tot de tweede eeuw na.

.
 
== Afkoeling ==
Daarna, tussen het jaar [[200]] en [[400]] koelt de wereld af. De grenzen zijn zo omvangrijk dat ze een loden last zijn, nauwelijks te verdedigen. [[Germanen]] duwen op de grenzen vanuit het Zuiden, net zoals de Mongoolse, nomadische Hunnen (Hung-Nu) dat doen op de grenzen van het Chinese Han-Rijk. De [[Chinese muur]] houdt stand en weerstaat hun zoektocht naar een milder klimaat. Het bouwwerk doet de [[Hunnen]] Westwaarts trekken. De Hunnen beschikken sinds de tweede eeuw over een [[Stijgbeugel (voetsteun)|stijgbeugel]] en een overaanbod aan paarden. Al rijdend hanteren ze de [[reflexboog]] en in de derde eeuw pantseren ze hun paard. Hun verschijning boezemt overal angst in en in de bijzonder koude winter van [[375]]. Die duwt de Hunnen nog meer Westwaarts. Een steeds grotere mensenmassa propt zich samen op de steppe in [[Oekraïne]], boven het huidige [[Roemenië]]. In die jaren raakt men het er over eens dat het rijk te groot is om het efficiënt te besturen en te verdedigen; de belastingen kunnen dit niet dragen. [[Diocletianus]] deelt het rijk op in een Oostelijk en een Westelijk deel: we schrijven het jaar [[286]]. 

.

== Burgeroorlogen en stammenbonden ==
Het Romeinse Rijk worstelt tussen 250 en 275, met burgeroorlogen, onrust en anarchie. Verschillende heersers strijden er om de macht en halen - om zich te versterken - de legertroepen weg aan de grensposten. Aan de rijksgrens in [[Germanië]] gebeurt het omgekeerde: kleine stammen sluiten aaneen. De door [[Hadrianus]] aangelegde gordel van vijfhonderd kilometer aan wallen, forten, wachttorens en loopgraven tussen de [[Donau]] en de [[Rijn]] is inmiddels een eeuw oud en gaat in [[260]] voor de bijl. Voor het eerst gaat een uitgestrekt gebied verloren. Omstreeks 275 zijn onze streken ook vrijwel volledig verwoest. Mensen graven hun geld in potten in de grond, getuige daarvan is de in 1970 ontdekte Romeinse muntschat op de plek 'Hoge dijken' tussen Oudenburg en Brugge. De jongste munt in de pot dateert uit 238 met de prent van keizer [[Balbinus]]. Rond het jaar [[400]] veroveren de [[Franken (volk)|Franken]] [[Keulen (stad)|Keulen]] en in de winter van [[406]] verliest de [[Rijn]] haar natuurlijke grensverdediging: ze vriest dicht. [[Vandalenrijk|Vandalen]] trekken via de [[Pyreneeën]] naar Spanje en noemen de plaats (V)[[Andalusië]]. Van daaruit gaat het verder naar de [[Straat van Gibraltar]] en veroveren ze [[Carthago]]. Rome verliest zo zijn graanschuur en in [[455]] voelt het Vandalenvolk zich zo sterk dat ze veertien dagen Rome plunderen.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;LUC GOETEYN &amp; CHRIS JACOBSON. ''In het oog van de storm. Over mensen, geschiedenis en [[klimaatverandering|klimaatveranderingen]]'', ASP, Brussel, 2012, p. 135.&lt;/ref&gt; [[476]] is niet zo ver af meer. 

. 

Omdat de centrale overheid er niet in slaagt om de wet, de veiligheid en de orde te waarborgen, strijden burgers en keuterboeren voor zichzelf: ze zoeken steun bij grootgrondbezitters of ridders die de roversbendes op een afstand houden. Het is kiezen tussen de Germaanse plundering of de eigendomsoverdracht aan een heer in ruil voor bescherming. En zo ontstaat het [[leenstelsel]] en verdwijnt de slavernij: van de Romeinse veroveringen is immers geen sprake meer. Het lot van de horige is echter schrijnender dan die van een Romeinse slaaf. 

.

Wat bij de Romeinen eeuwenlang duurde – een rijk van een ongezien formaat omverwerpen – kan tegenwoordig in enkele decennia.

. 
 
== Interpretatie ==
Tegenwoordig focussen historici op de toenmalige [[Klimaatverandering|klimaatwijziging]]. Achter de val van Rome ontwaren auteurs vaak het vraagstuk van de eigen tijd.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Jeroen Wijnendaele, [https://www.apache.be/gastbijdragen/2017/02/28/the-neverending-story-de-val-van-rome-en-onze-crisis-in-het-westen/De val van Rome en onze crisis in het westen], ''Apache'', 28 februari 2017&lt;/ref&gt; Zo stelde [[Edward Gibbon]] in de achttiende eeuw dat de Romeinen hun vechtlust en discipline langzaam aan verloren wegens de komst van een nieuwe religie, het [[Christendom]]. Vond hij hier een parallel met het Engeland van zijn tijd? Alexander Demandt verzamelde 210 oorzaken die leidden tot de ondergang.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;ALEXANDER DEMANDT. ''Der Fall Roms. Die Auflösung des römischen Reiches im Urteil der Nachwelt'', München, Beck, 1984.&lt;/ref&gt; De ondergang van het Romeinse Rijk is een complexe zaak die overal tot nadenken aanzette.

* '''Militair''': het zwakke leger en invallen van de [[Hunnen]].

.

* '''Religieus''': het [[christendom]] dat eerder op vrede gericht is.

.

* '''Politiek''': De splitsing in Oost en West, de evolutie van [[republiek]] naar [[dictatuur]], burgeroorlogen, corruptie en afnemende belastingen.&amp;nbsp;&lt;ref&gt;Zonder inkomsten kan het leger niet op sterkte gehouden worden, wordt wegenonderhoudt onmogelijk.&lt;/ref&gt;

.

* '''Economie''': [[inflatie (hoofdbetekenis)|Inflatie]] en de [[crisis van de derde eeuw]].

.

* '''Geografie''': Het West-Romeinse Rijk is begrensd door rivieren, het Oost-Romeinse Rijk door bergen.

.

.

'''[https://www.youtube.com/watch?v=0c9pEbHFEtw BEELDFRAGMENT MET VRAGEN]'''
Na het lezen van bovenstaande tekst en na het bekijken van deze lezing beantwoord je vragen:

.

* Wat leidde tot de ondergang van het Romeinse Rijk?

.

* Welke theorieën zijn naïef of onjuist?

.

* Welke verschillen leer je kennen tussen het Oost- en West-Romeinse Rijk en hoe beïnvloedt dit verschil de veiligheid?

.

* Waar komt het begrip 'Vandalisme' vandaan?

.

* Welke elementen dragen volgens de spreker wel bij tot de degradatie van het rijk?

.

* Wat bleef er van het Romeinse Rijk tot op heden bestaan?

.

* Hoe absoluut of relatief is de datum 476?

.

.

== Hoe vergaat het de Romeinen in Vlaanderen? ==
[[Bestand:Bronzenmaquette2.jpg|thumb|550px|In het Limburg an der Lahnpark, rond de kerk van Oudenburg staat een bronzen maquette van het Romeinse castellum.]]

.

In de Romeinse tijd zijn onze streken niet meer dan een boerengat tussen de diep ingesneden kust met [[Torhout]] en [[Oudenburg]] als centrum. De Romeinen maken er omstreeks het jaar 200 een [[Castellum]] met een vierkant stratenpatroon. Oudenburg ontstaat (zoals Tongeren) uit een Romeinse militaire versterking. Het castellum is een onderdeel van de Noordzee-fortificaties, de [[Litus Saxonicum]] ter bescherming tegen piraten ([[Chauken]] en [[Friezen]]). In onze streken vergaat het de Romeinen niet anders dan elders. [[Saksen (volk)|Saksen]] koloniseren het gebied rond [[Brugge]] met tussenpozen in de vierde en de vijfde eeuw en doen de Romeinen wijken. Het Romeinse garnizoen keert terug naar Italië om het hoofd te bieden aan de Germaanse invallen. De Saksen noemen het gebied Flaumdra – wat vloed betekent. De naam verbastert tot Flaundra en Flandria. Dit [[Vlaanderen]] betrof een verzopen kustlandschap, een onherbergzaam zeegebied met inhammen en eilanden verscholen achter duinengordels. De zee dringt sinds het begin van de tijdrekening het achterliggende veen- en moerasgebied binnen. Als het [[Merovingische rijk]] in de achtste eeuw het toppunt van zijn macht bereikt, is de Pagus Flandriensis nog altijd een gat. De vesting Oudenburg raakt in verval en zal vanaf de elfde eeuw dienen als steengroeve: graaf [[Boudewijn V van Vlaanderen]] laat stenen overbrengen naar Brugge voor de bouw van de Burg en de [[Sint-Pieterskerk (Brugge)|Sint-Pieterskerk]] (1056-1070). Vanaf 1956 graven archeologen allerlei spullen op in Oudenburg.

.

.

;Kijken
&lt;gallery&gt;
File:Litus_Saxonicum.png|[[Litus Saxonicum]].
File:Milecastle_39_on_Hadrian%27s_Wall.jpg|Resten van een burcht bij de muur van Hadrianus.
File:Split-Roman_walls.jpg|Muren van het Romeinse paleis in Split.
File:Europa60AD.jpeg
File:SPQRomani.svg|[[SPQR]]
File:Pont_du_gard.jpg|Zuiver drinkwater, daar kennen de Romeinen alles van.
File:Via_appia.jpg|De [[Via Appia]], de bekendste Romeinse heirbaan.
File:Ruins_of_Pompeii_with_the_Vesuvius.jpg|Natuurrampen zijn de Romeinen niet vreemd.
File:Greatwall-SA14.jpg|Gebeurtenissen in China, bespoedigen de ondergang van Rome.
File:Map_of_the_Great_Wall_of_China.jpg|De Chinese muur duwt de Hunnen in richting Europa.
File:Hadrian%27s_wall2.jpg|Romeinen bouwen muren: die van [[muur van Hadrianus|Hadrianus]] staat in Engeland.
File:Sant%27Angelo-SB.jpg|De [[Engelenburcht]] in Rome. [[Hadrianus]] ligt er begraven en een decor voor [[Dan Brown]].
File:Hadrianus_1.jpg|Bustes van Hadrianus en [[Antinoüs]] in het [[British Museum]], Londen.
File:Plinio il Giovane.jpg|Een Romeins historicus: [[Plinius de Jongere]].
File:Plinyelder.jpg|[[Plinius de Oudere]] kwam om in 79, bij de uitbarsting van de [[Vesuvius (vulkaan)|Vesuvius]] 
File:Germanic_Groups_ca._0CE.jpg|Verspreiding van vijf Germaanse groepen tot de 1ste eeuw.
File:Ulpiano_Checa_La_invasión_de_los_bárbaros.jpg|Barbaren en hun invallen. 
File:Attila_in_Gaul_451CE-nl.svg|Attila in Gaul
File:Huns_empire.png|Hunnenrijk met als centrum Hongarije, omstreeks 450.
File:Heinrich_Leutemann,_Plünderung_Roms_durch_die_Vandalen_(c._1860–1880).jpg|De Vandalen plunderen Rome, [[Heinrich Leutemann]] (1824-1904)
&lt;/gallery&gt;

.

.

= Examen =

.

;A-vragen

.

(S&amp;V).313, 476, aquaduct, Cloaca Maxima, Caesar, Chinese muur, Colosseum, Edict van Milaan, geboorte van Jezus Christus, Fernand Braudel, Germanen, Hadrianus, Hunnen, Juliaanse kalender, laatste West-Romeinse keizer afgezet, muur van Hadrianus, Oswald Spengler, Pompeji, Ravenna, stijgbeugel.

.

.

;B-Vragen

.

* (S&amp;V).Hoe gaat het machtige Romeinse Rijk ten onder? Hoe kan je dit verklaren?

.

* (S&amp;V).Hoe vergaat het de Romeinen en hun opvolgers in Vlaanderen?

.

* (V).Waar komt het begrip 'Vandalisme' vandaan?

.

* (V).Wat bleef er van het Romeinse Rijk tot op heden?

.

* (V).Plaats in chronologische volgorde en geef een woordje uitleg: 1. Alexander de Grote is koning van Macedonië en schept van een van de grootste rijken; 2. Christendom wordt staatsgodsdienst bij de Romeinen; 3. Colosseum opent zijn deuren voor 50.000 bezoekers; 4. Constantijn beëindigt met het Edict van Milaan de Christenvervolging; 5. Duizend jaar Rome. Tijdgenoten getuigen dat er in dit jubeljaar meer dan duizend gladiatoren, nijlpaarden, leeuwen, giraffen en luipaarden in het Colosseum ter dood werden gebracht; 6. Geboorte van Jezus Christus.

.

* (V).Plaats in chronologisch volgorde en geef een woordje uitleg: 1. Constantijn wijst het havenstadje Byzantium bij de Bosporus aan en beveelt bouwwerken om er de hoofdstad - het nieuwe Rome - van het Oost-Romeinse Rijk te vestigen; 2. De door Hadrianus aangelegde gordel van wallen en forten tussen de Donau en de Rijn is een eeuw oud en gaat voor de bijl; 3.Diocletianus laat de kerken verwoesten en de Christenen vervolgen; 4. Eerste nederzettigen in Rome; 5. Geboorte van Jezus Christus; 6.Scheiding Oost en West Romeinse Rijk door Diocletianus.

.

* (V).Plaats in chronologische volgorde en geef een woordje uitleg: 1. Germanen steken de bevroren Rijn over; 2. Hadrianus start de bouw van de muur in het noorden van Britannia; 3. Hannibal valt Italië binnen en begint de tweede Punische oorlog; 4. Hunnen vallen de Germaanse landen binnen; 5. Geboorte van Jezus Christus; 6. Eerste nederzettingen in Rome. 

.

* (V).Plaats in chronologische volgorde en geef een woordje uitleg: 1. Uitvinding van de katapult; 2. Het Romeinse aquaduct; 3. Het waterrad. Plaats in chronologische volgorde: 1. De Juliaanse kalender; 2. De Egyptische kalender; 3. De Gregoriaanse kalender. 

.

* (S&amp;V).Plaats in chronologische volgorde en geef een woordje uitleg: 1. Laatste West-Romeinse keizer afgezet; 2. Mythologische stichtingsdatum van Rome door Romulus en Remus; 3. Onder keizer Trajanus bereikt het rijk zijn grootste omvang; 4. Ravenna vervangt Rome als hoofdstad; 5. Julius Caesar valt Engeland binnen; 6. Julius Caesar verovert Noord Gallië.

.

.

;C-Vragen

.

* (S&amp;V).Wat leidde tot de ondergang van het Romeinse Rijk? En, welke theorieën zijn naïef of onjuist betreffende de ondergang van het Romeinse Rijk?

.

* (S&amp;V).Leg het drietrapsmodel uit van Fernand Braudel en pas het toe op de Middellandse Zee. 

.

* (V).Waarom beslist keizer Diocletianus tot de scheiding tussen het Oost-Romeins Rijk en West Romeinse Rijk? Welke verschillen ken je tussen het Oost- en West-Romeinse Rijk en hoe beïnvloedt dit verschil de veiligheid?

{{Sub}}</text>
      <sha1>llovjrt8ashj5t3ch1fbzvbtjfuwn6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikibooks:Infobox/Welzijn en veiligheid</title>
    <ns>4</ns>
    <id>46795</id>
    <revision>
      <id>431919</id>
      <parentid>431764</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T18:55:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>+titel, 75%</comment>
      <origin>431919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2216" sha1="drfel11o4g7o11ds8uc64j4i0umngx3" xml:space="preserve">{{Infobox
&lt;!-- Titel van het boek                    --&gt;| titel           = Welzijn en veiligheid
&lt;!-- Kies: 0, 25, 50, 75 of 100 (%)        --&gt;| voortgang       = 75
&lt;!-- Revisiedatum                          --&gt;| datum           = 
&lt;!-- Boekenplank                           --&gt;| boekenplank     = Samenleving
&lt;!-- Naslag, Instructie, Hobby, Handboek   --&gt;| boekentype      = Naslag
&lt;!-- VWO, HBO, WO, Junior, etc             --&gt;| niveau          = 
&lt;!-- laag, middel, hoog                    --&gt;| activiteit      = 
&lt;!-- Datum eerste edit DD-MM-YY            --&gt;| startdatum      = 09-09-2026
&lt;!-- zonder &quot;Gebruiker:&quot; Naam/Nick         --&gt;| redacteur       = Benedict Wydooghe
&lt;!-- Gebruiker:Auteur 1|Auteur 1...        --&gt;| auteurs         = [[Gebruiker:Benedict Wydooghe|Benedict Wydooghe]]
&lt;!-- korte beschrijving                    --&gt;| beschrijving    = 
&lt;!-- info over boek, geen inhoud           --&gt;| opmerkingen     = 
&lt;!-- Doelstellingen, * voor elk punt       --&gt;| doelstelling    = 
&lt;!-- Bronnen                               --&gt;| bronnen         = 
&lt;!-- benodigde voorkennis, * voor elk punt --&gt;| voorkennis      = 
&lt;!-- Uitstapniveau - * voor elk punt       --&gt;| uitstapniveau   = 
&lt;!-- Links naar niet-inhoud-hfdstn         --&gt;| infolinks       = 
&lt;!-- laatste controle DD-MM-YYYY           --&gt;| laatstecontrole = 
&lt;!-- laatste toevoeging DD-MM-YYYY         --&gt;| toevoeging      = 
&lt;!-- Boek 1, etc                           --&gt;| gerelateerd     = 
&lt;!-- projectpagina                         --&gt;| projectpagina   = [[Overleg:{{SUBPAGENAME}}]]
&lt;!-- licentie                              --&gt;| licentie        = 
&lt;!-- Kleine afbeelding (&lt; 100x100)         --&gt;| thumb           = Bestand:Nikolaos_Gyzis_-_Historia.jpg
&lt;!-- Grote afbeelding als een cover        --&gt;| afbeelding      = 
&lt;!-- autom. als boek en titel gelijk       --&gt;| PDF             = 
&lt;!-- autom. voor &quot;Boek/Printversie&quot;        --&gt;| printversie     = 
&lt;!-- departement invullen                  --&gt;| departement     = 
&lt;!--                                       --&gt;| categorie       = 
&lt;!--                                       --&gt;| categorie twee  = 
&lt;!-- WSBN invullen                         --&gt;| WSBN            = nl-6-1-0-00003
}}</text>
      <sha1>drfel11o4g7o11ds8uc64j4i0umngx3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:Benedict Wydooghe/Wikipediaklas</title>
    <ns>2</ns>
    <id>46800</id>
    <revision>
      <id>431947</id>
      <parentid>431582</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T10:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ZitaDeMerlier</username>
        <id>29852</id>
      </contributor>
      <comment>/* Inschrijven */</comment>
      <origin>431947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27710" sha1="m4iz7y3il3ro1tk8455l2bv5oykr2zt" xml:space="preserve">
[[Bestand:Modelklas.jpg|thumb|550px|Welkom in het virtuele klaslokaal - een modelklas, naar analogie met onze collega's uit Torhout, ongeveer een eeuw geleden, toen schoolmeesters nog op een trede boven de klas uit troonden. Probeer deze foto te dateren met eenvoudige vragen. Waarom staan er twee leerkrachten vooraan? Wie is het koningspaar dat rond de stervende christus hangt? Wat weet je over deze koning en deze koningin? Welke vorsten moeten deze jongeren memoriseren, of met andere woorden, hoeveel koningen kent België op dat moment? Wat is de betekenis van het woord klas? Wat is een regel, een lei en een griffel? Voedde men de mensen in de Middeleeuwen ook zo op? Zijn schoolsystemen nog aangepast aan de huidige maatschappij? Waarom is elke leerling zo gezagsgetrouw? Wanneer is de fotografie uitgevonden? Wat zou er van deze jongens geworden zijn? Is er elektriciteit in deze klas? En wat te denken van het woord discipline? Dat heeft minstens drie betekenissen: een wetenschap, een houding en een kleine techniek om mensen beheersbaar te houden (denk aan het lesrooster en de schoolbel).]]

[[Bestand:Pieter_Bruegel_the_Elder_-_The_Ass_in_the_School_-_WGA03526.jpg|thumb|550px|Vergelijk deze klassituatie met de bovenstaande. Gravure naar Pieter Brueghel de Oude, gemaakt in 1556. Het bijschrift: 'Al rijst den esele ter scholen om leeren, ist eenen esele hij en zal gheen peert weder keeren.' Of, vrij vertaald: 'Ook al komt den ezel naar school om te leren, hij is een ezel en zal niet als paard wederkeren'. Het is misschien een wat denigrerend spreekwoord, verbeeld door Pieter Bruegel de oudere (geboren tussen 1525 en 1530, gestorven in 1569). Het toont het zogenaamde 'kosteronderwijs' waarbij van het klassikale onderwijs zoals tegenwoordig nog geen sprake is.]]

[[Bestand:Ziegenhagen_-_Chodowiecki_2.jpg|thumb|550px|René Descartes vertelt: 'Ik was nog jong toen men mij naar school stuurde, en aangezien mij was verteld dat dat de manier was om heldere en zekere kennis te vergaren over alles wat voor het leven nuttig is, was ik een ijverige leerling. Maar zodra ik mijn studie voltooide en opgenomen kon worden in de rijen der geleerden, dacht ik daar volstrekt anders over. Want ik was opgezadeld met zo veel twijfels en dwalingen dat mijn poging om iets te leren mij niets anders leek te hebben opgeleverd dan dat ik mij meer en meer mijn onwetendheid realiseerde.' Op deze prent van Daniel Niclaus Chodewiecki uit 1792, bijna twee eeuwen na Descartes kindertijd schrikt een onderwijzer zijn jongelingen af door hen bang te maken voor de hel, satan, de duivel enzovoort. De prent toont intussen hoe onderwijs niet moet. Is de realiteit anders?]]

{{Citaat|'''Als je geen perverse of persoonlijke agenda hebt, begint alles met research. Je stelt je de vraag naar wat zich heeft afgespeeld en waarom het zo liep.'''|Mike Leigh}}

.

{{Citaat|'''Een antwoord is altijd een stukje van de weg die achter je ligt. Alleen een vraag kan je verder brengen.'''|Jostein Gaarder}}

.

{{Citaat|'''Onderwijs speelt zich af in een web van machtsverhoudingen. De rol van de grote spin in het web is zeker niet voorbehouden aan de leerkracht. Hij of zij controleert, maar is ook zelf aan controle onderworpen. Dat creëert een interessante en veelzeggende dynamiek.&lt;ref&gt;BART VRANCKX, PIETER FANNES &amp; LIES VAN ROMPAEY. ''&quot;Wilt gij orde, geef er zelf het voorbeeld van.&quot; Autoriteit en dienstbaarheid. De sociale positie van de leerkracht in de laatste twee eeuwen,'' in: JAN DUMOLYN &amp; TJEN MAMPAEY (Eds.). ''België. Een geschiedenis van onderuit,'' EPO,  Berchem, 2012, p.151.&lt;/ref&gt;'''}}

.

De '''wikipediaklas''' is het virtuele leslokaal van Benedict Wydooghe. Hier krijgen studenten een cursusoverzicht dat Wydooghe aanbiedt. Studenten '''AO Sociaal werk''' krijgen hier de opdracht om informatie te zoeken, te delen en te bediscussiëren en hun steentje bij te dragen in de vorm van correcties, aanvullingen en een eigen lemma. Stop alvast dit [[Wikipedia:Spiekbriefje|spiekbriefje]] in je binnenzak en kijk naar deze [https://www.youtube.com/watch?v=B6JfNaAR2O8 instructiefilm]. Elke student leest onderstaande '''voorbereiding''' en schrijft zich vervolgens in op het vak dat zij of hij volgt. Daarna kunnen ze aan de slag.

.

'''WIKIPEDIA VIERT ZIJN 25STE VERJAARDAG in januari 2026! [https://radio1.be/luister/select/byloo/20-jaar-wikipedia-dat-vieren-we-met-de-wikiweek Luister mee op Radio 1] of [https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2021/01/14/20-jaar-wikipedia/ kijk mee op het VRT-Nieuws] of [https://www.youtube.com/watch?v=vD0giHwtztg De wondere wereld van Wikipedia, een film van de NOS]. Zelf hebben we ook een feestje te bouwen: deze Wikipediaklas bestaat in september 2021 tien jaar.'''

.

= CURSUSAANBOD =

.

* Studenten Maatschappelijke veiligheid (AO en dag) vinden hier de [https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid '''cursus Evoluties_in_het_veiligheidsdenken'''].

.

* Studenten uit het dagonderwijs bachelor sociaal werk vinden hier de [https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid '''cursus Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief''']. 

.

* Studenten uit het dagonderwijs graduaat sociaal werk vinden hier [https://nl.wikibooks.org/wiki/Welzijnenveiligheid '''de cursus Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief'''].

.

* Schrijfstudenten vinden hun cursusmateriaal op [https://nl.wikibooks.org/wiki/Sxrivn_is_koken '''Sxrivniskookn'''].

.

* Studenten Cybercrime vinden vinden hun hier [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Wikipediaklas/Cybercrime '''de cursus Cybercrime'''].

.

* Studenten Sociaal Cultureel Werk vinden [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Wikipediaklas/Sociaal_Cultureel_Werk '''de cursus Sociaal Cultureel werk''' hier].

.

* Studenten Mediamanagement vinden hun cursus op de [https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Wikipediaklas/Pers_en_communicatie '''Pers en communicatiecursus'''].

.

* Studenten Film en video klikken op [https://nl.wikibooks.org/wiki/Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Videolab '''Videolab'''].

.

* Studenten Klassieke oudheid klikken door [https://nl.wikibooks.org/wiki/Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Klassieke_oudheid '''op deze link'''].

.

* Erasmusstudenten kunnen de stad Kortrijk, de provincie en het land [https://leahusung.wixsite.com/diveintobelgium '''met deze website'''] verkennen.

.

* Wie niet genoeg krijgt van dit cursusmateriaal leest [http://nl.wikibooks.org/wiki/Manifest_van_de_angst '''Het manifest van de angst'''], een manifest geschreven naar aanleiding van een verjaardag van de opleiding Maatschappelijke Veiligheid. 

.

* Studenten Afstandsonderwijs '''Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief''' vinden hieronder op deze pagina de instructies tot het schrijven van een lemma.


.

.

= HEDENDAAGSE SPANNINGEN IN HISTORISCH PERSPECTIEF =


[[Bestand:Schrijven_voor_Wikipedia_Erfgoed_Pajottenland-Zennevallei_2020.webm|thumb|right|550px|Voor je aan de slag gaat, bekijk je eerst deze video-instructie. [[Hilke Arijs]] van erfgoed Pajottenland-Zennevallei maakte deze deskundige en laagdrempelige introductie in 2020 toen corona iedereen deed wandelen, erfgoed deed ontdekken en iedereen online deed communiceren. In een klein uurtje tijd ben je vertrokken. Sla zeker de tips inzake ISBN en de geografische coördinaten niet over. En, mocht je dit nog niet gedaan hebben, spring eens binnen in mijn [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Wikipediaklas|Wikipediaklas]] en lees die grondig door.]]

[[Bestand:Carl Spitzweg 021.jpg|thumb|right|550px|Tijdens deze cursus gaat de student zelfstandig op zoek naar de geschiedenis van zijn of haar eigen omgeving. Te vaak is geschiedenis een vak dat aandacht wijdt aan oorlogen, veldslagen, keizers en koningen. Geschiedenis is overal: in je huis, in de straat, op je stageplaats of op je werk: alles heeft een ontstaansreden en alles evolueert. De student gaat hierbij geschreven bronnen zoeken, net zoals deze boekenwurm van [[Carl Spitzweg]]. Veel plezier ermee.]]

.

De cursus '''Hedendaagse spanningen in een historisch perspectief''' focust op het verleden en hoe het tot stand komt. Dit kan voor studenten vreemd klinken, maar geschiedenis is een creatie, door ze te schrijven. De student verkent een thema naar keuze en diept één onbestaand [[Lemma (naslagwerk)|lemma]] uit in diverse bibliotheken en op het internet. 

.

== Voorbereiding ==

.

* Bekijk de video-instructie hierboven van Erfgoed Pajottenland-Zennevallei.


.

== Inschrijven ==

.

De student die de opdracht aangaat in academiejaar 2026-2027 schrijft zich hieronder in naar het voorbeeld van de docent, te beginnen met een *, daarna de naam en de gebruikerspagina van de studenten en te eindigen met de naam van het artikel (lemma) waaraan je werkt.

* Benedict Wydooghe (https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Benedict_Wydooghe) werkt aan het lemma [[wikipedia:Juan Luis Vives|Juan Vives]].
* Karen Vandendriessche (https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:KarenVDSW) werkt aan het lemma Vlasnijverheid in Lauwe.
* Julie Brimioulle (https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Julie_Luna) werkt aan het lemma Geschiedenis van de visserij aan de Belgische Kust.
* Inge Devos (https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Inge_Devos) werkt aan het lemma Sociale geschiedenis van de Brugse kantwerksters.
* Fatma Önder (https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:HistoriaNova27) werkt aan het lemma Vete tussen Aalst en Dendermonde.
* Veerle Knockaert (https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:VeerleSCW) werkt aan het lemma Bethoosterse broeken.
*Adam Molnár (https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Adam_Molnar1) werkt aan het lemma Burgersbeschermingstraining in Tsjecho-Slowakije.
* Talitha Ligneel (https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:TalithaL) werkt aan het lemma Geschiedenis van de Ieperse Kazematten.
* Zita De Merlier (https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:ZitaDeMerlier) werkt aan het lemma Oudenaardse wandtapijten.

== Leerdoelen ==

.

* De student leert het geschiedenisvak van binnenuit kennen door zelf een historisch artikel te produceren.

.

* De student leert inschatten wat een {{Wp|Relevant|relevant}} onderwerp is.

.

* De student zoekt en brengt bronnen samen, {{Wp|Referentie|refereert}} ernaar en schrijft een vlotte tekst.

.

* De student leert de {{Wp|Betrouwbaarheid (informatie)|betrouwbaarheid}} van Wikipedia en de gebruikte bronnen beoordelen met [http://sadan.wdfiles.com/local--files/organisatie/WIKIPEDIA.pdf dit] instrument.

.

* De student kadert zijn onderwerp in een geheel door interne en externe hyperlinks aan te brengen 

.

* De student maakt zijn lemma bekend door bij andere lemma's er verwijzingen naar te maken.

.

* De student maakt origineel en relevant beeldmateriaal.

.

.

== Opdracht ==

.

Het onderwerp is een begrip, een activiteit of een ambacht, een gebouw of een instelling, een archeologische site, een bekend (bovenlokaal) personage, een feit of gebeurtenis dat aanleunt bij de geschiedenis van je onderwerp. Het onderwerp heeft nog geen lemma op Wikipedia. 

.

.

== Voorbeelden ==

.

Deze lemma's tonen het verwachte 'niveau' van je artikel.

.

* Een gebeurtenis: [[Uitbarsting van de Tambora (1815)]], de [[Amerikaanse burgeroorlog]], de [[Heksenprocessen van Salem]].

.

* Een evolutie: [[Geschiedenis van de Belgische spoorwegen]]

.

* Een begrip: [[Morele paniek]], [[Schrijven]]

.

* Een locatie: [[Beenhouwersstraat_(Brussel)]], [[Cinema De Keizer]].

.

* Een gebouw: [[Panopticon]], [[Psychiatrisch Centrum Menen]]

.

* Een archeologische site: [[Sagalassos]]

.

* Een dorp of een stad: [[Lichtervelde]], [[Kortrijk]].

.

* Een personage: [[Leon Hoet]], [[Gennaro Rubino]], [[Johannes Wier]], [[Jozef Guislain]], [[Eliane Cossey]].

.

.

== Kies een relevant onderwerp ==

.

Voorwaarde is dat het onderwerp relevant moet zijn om in Wikipedia opgenomen te worden. De relevantie is aan te tonen met betrouwbare bronnen (dus geen origineel onderzoek via interviews of in archieven). Zonder betrouwbare bronnen mag een artikel niet. [http://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Relevantie_per_onderwerp Klik hier om te zien wat Wikipedia 'relevant' vindt]. Het bepalen van het onderwerp is essentieel opdat je project zou slagen. Zoek in je stadsbibliotheek een relevant onderwerp en mail dat naar de docent. Motiveer waarom het onderwerp je interesse wegdraagt én waarom het relevant is. Documenteer je via boeken en via wat er reeds op Wikipedia en internet te vinden is en plaats die bronnenlijst in de mail. Na de toestemming ga je offline of in je kladblok aan de slag. Als je tevreden bent over het resultaat, plaats je het online en zorg je voor de opmaak.

.

.

== Werkwijze ==

.

=== Verken ===

.

Verken je stad of dorp via boeken, de heemkundige kring, de bibliotheek, websites, Wikipedia... Waar de student op Wikipedia onnauwkeurigheden ontdekt (inhoud of spelling) brengt hij kleine correcties aan. Begin hiermee, dit is makkelijk. Maak geen slagveld van de tekst waarin je werkt. Hou de tips uit de schrijftraining in je achterhoofd.

.

=== Maak een fotoreeks ===

.

Maak een reeks van 24 foto's. Ofwel 

.

1. van 24 monumenten uit jouw dorp of stad. Uploaden spreekt voor zich en voorzie de foto's van goed gekozen trefwoorden, zodat ze makkelijk terug te vinden zijn. Of 

.

2. Je kan de foto's ook maken, niet op basis van de aangeboden lijst, maar op basis van je lemma waarover je schrijft. Die gebruik je vervolgens in de rechtermarge of in een galerij zoals ik hieronder deed. Vergeet de bijschriften niet. Een bijschrift is de tekst onder de foto.

.

.

;Kijken
&lt;gallery&gt;
Beeldje13a c.jpg|Grafvondst uit [[Sagalassos]], deel van Grieks parfumflesje
Bestand:NICAISE_Leopold_ANV.jpg|Leopold I, koning der Belgen
Bestand:Getijdenboek_Van_Reynegom_(16e_eeuw),_KBS-FRB.jpg|[[Getijdenboek Van Reynegom]]
Bestand:Nikolaos Gyzis - Historia.jpg|[[De Geschiedenis|allegorie van geschiedenis]]
Bestand:Tanneke_Sconyncx_statue,_Tielt,_Belgium_-_20110108.jpg|[[Tanneke Sconyncx]]
Bestand:David_Teniers_d._J._008.jpg|[[Leopold Willem van Oostenrijk|Aartshertog Leopold Wilhelm]]
Bestand:Anne_Vallayer-Coster_-_Attributes_of_Painting,_Sculpture,_and_Architecture_-_WGA24263.jpg|Attributen van schilder- en beeldhouwkunst, Anne Vallayer-Coster, 1769
Pillar Sagalassos Tongeren.JPG |Kalken pilaster 100-50 voor voor Christus
Jacques-Louis_David_-_De_moord_op_Marat_-_MSK_Brussel_25-02-2011_13-11-35.jpg|De dode Marat met de brief van zijn moordenares
Bestand:Ghent,_Spanjaardenkasteel_;_1641.jpg|Spanjaardenkasteel in Gent, 1641
Bestand:Bourgondisch_kasteel.jpg|Bourgondisch kasteel van Kortrijk
Bestand:Broeltorens,_Kortrijk_(DSCF9278).jpg|Broeltorens in Kortrijk
Bestand:Kortrijk_begijnhof.JPG|Begijnhof Kortrijk
Bestand:Map_Europe_alliances_1914-nl.svg|Europa bij start Eerste Wereldoorlog
Bestand:1944_NormandyLST.jpg|[[D-Day]]
Bestand:HiroshimaGembakuDome.jpg|[[Hiroshima (stad)|Hiroshima]]
Bestand:Flower-Power_Bus.jpg|[[Hippiecultuur|Hippiebeweging]], jaren zestig
&lt;/gallery&gt;

.

=== Nieuw lemma ===

.

Maak één of twee nieuwe [[Lemma (naslagwerk)|lemma]]'s die niet aan bod komen in Wikipedia en relevant zijn voor het dorp of de stad waar je leeft of werkt. Doe die niet in het begin. Uit [[ervaring]] weet ik dat het starten van een nieuw artikel [[frustratie]] kan oproepen en voor je het weet is je artikel klaar om verwijderd te worden [[Wikipedia:Te beoordelen pagina's|op deze pagina]]. (Lees ze eens door, je leert er veel Wikijargon en argumentaties kennen.) Bij een verwijderingsnominatie nemen [[Argument (logica)|Argumenten]] het tegen elkaar op. Het artikel is te snel gelanceerd, versus het artikel krijgt geen ontwikkeltijd..., zelfpromotie of [[reclame]] versus of niet relevant zijn argumenten die een [[Lemma (naslagwerk)|lemma]] na twee weken vernietigen. 

.

Laat je niet van de wijs brengen en begin met [[Wikipedia:Vijf_zuilen|deze inleiding]]. Een goede starters[[handleiding]] vind je [[Gebruiker:Michieldumon/Starten_van_een_nieuw_artikel|hier]]. Lees die en maak je artikel offline en daarna in de kladblok. De tijd van Wikipedia als experimenteerruimte is voorbij. Wie meer schrijftips wil, leest ze in [[Wikipedia:Schrijfcursus|dit tweede deel van de schrijfcursus]] en in de [[Wikipedia:Richtlijnen]]. Lezen kan frustratie besparen. Respecteer het auteursrecht en ga na hoe je kan citeren en refereren.

.

.

== Afwerking en punten ==

.

Je publiceert je lemma ten laatste voor de kerstvakantie / rond het einde van de paasvakantie / ten laatste op 16 augustus en neemt daarna per contact op met de docent. Het aantal punten stijgt naarmate de kwaliteit en kwantiteit toeneemt inzake tekst, relevante afbeeldingen, inhoudstafel, referenties, bibliografische gegevens, interne en externe links... Om misverstanden te voorkomen, dien je, als je klaar bent een blanco pagina in op Square. Enkel dan kan de docent een punt invullen. Breng de docent zeker per mail op de hoogte dat je klaar bent.

.

.


= JEZELF VOORBEREIDEN =

.

== Voorbereiding 1: registreer je ==

- '''Vraag''': Hoe begin je?
 
- '''Antwoord''': Gestructureerd.

.

# Werk niet anoniem. Maak een '''nickname''' aan of werk onder je eigen naam. Met een nick mag je meer fouten maken, maar ze zullen sneller aangepakt worden. Met je eigen naam straal je meer autoriteit uit en je verbindt je bijdragen aan je naam. Google zal je ook terugvinden op die manier. Sommigen vinden dit ok, anderen niet, de keuze is aan jou.&lt;ref&gt;Zie bijvoorbeeld de pagina waar mensen verzoeken om hun naam te veranderen op: http://nl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:HA. HA staat voor Hernoeming Account. Er zijn uiteraard meer gebruikers op Wikipedia dan anoniemen, nicks en zij die werken onder eigen naam. Kijk hiervoor op [[Help:Overzicht_van_soorten_Wikipediagebruikers|het overzicht van alle soorten gebruiker]]s.&lt;/ref&gt;
# Breng de docent én je collega’s op de hoogte van je nick door die in de '''klaslijst''' te plaatsen. 
# Als nieuwe gebruiker krijg je een '''gebruikerspagina'''. Bedoeling is niet dat je die leeg laat: stel je zelf kort voor, schrijf er voorbereidingen, verzamel er interessante links (neem ze onder meer over van de gebruikerspagina van de docent), plaats er werkinstrumenten en afbeeldingen en foto’s.
# Als nieuwe gebruiker krijg je een '''overlegpagina'''. Hier communiceer en discussieer je. Die pagina's dienen als een soort discussieforum. Ikzelf hou niet zo van het begrip 'discussie'. Een overleg of dialoog lijkt me aangenamer. Afstandsstudenten zijn al erg op zichzelf bezig, wel maak van je overlegpagina een ‘eerder formeel’ communicatiemiddel. Facebook is een ‘informele’ leeromgeving. Wissel onderling die gegevens uit. Verwelkom elkaar bij wijze van oefening op het overleg en onderteken met vier tildes (~ ~ ~ ~), dan komt je naam en het moment van bijdragen er automatisch op.

.

:#  Lees [[Wikipedia:Vijf_zuilen|deze inleiding]] voor je met de wiki-opdracht begint.
:# [[Wikipedia:Wat Wikipedia niet is]]
:# [[Wikipedia:Toch een paar regels]]
:# [[Wikipedia:Conventies]]
:# [[Wikipedia:Relevantie]]
:# [[Wikipedia:Help:Tips voor het schrijven van een goed artikel|Tips voor een goed lemma]]

.

.

== Voorbereiding 2: het artikel ==

.

# Bekijk de reportage [http://www.youtube.com/watch?v=WMSinyx_Ab0 Wiki’s waarheid] en 'De wereld volgens Wikipedia'.
# Daarna bekijk je [http://www.youtube.com/watch?v=AxaP7jliOpg&amp;feature=related dit didactisch filmpje] over schrijven en dit om de [http://www.youtube.com/watch?v=1CwiZIsaM7s werkwijze van Wikipedia] te leren kennen.
# Wie een artikel maakt, doet dat in twee of drie stappen. Wie dat wil kan eerst offline werken en daarna het artikel opmaken in je kladblok. Heb je het artikel definitief op Wikipedia geplaatst en je wil er nog aan werken, dan kan het met bovenaan deze code &lt;nowiki&gt;{{wiu2}}&lt;/nowiki&gt;. De code betekent Werk in Uitvoering en men laat je dan een tijdje met rust. 

Wie een actuele gebeurtenis wil beschrijven, kan dit met de code &lt;nowiki&gt;{{nieuws}}&lt;/nowiki&gt;. Anderen zullen je dan wel snel helpen.

[[Bestand:Safetylast-1.jpg|thumb|550px|Technologie en timing... '''Stap 1.''' Wie zei dat horloges klokvast waren? Neem je tijd en ga niet overhaast te werk. Wiki betekent wel snel, maar het maken van nieuwe inhouden gebeurt niet raprap.]]

[[Bestand:Old book - Basking Ridge Historical Society (1).jpg|thumb|550px|'''Stap 2.''' Leg je [[naslagwerk|naslagwerken]] rond je, open internet, zorg voor een aangenaam werkklimaat. Koffie?]]

[[Bestand:Bandit's Roost by Jacob Riis.jpeg|thumb|550px|'''Stap 3''': Kies een onderwerp waar je toegang toe hebt. Als je er niet 'in' komt, kan je er niet over schrijven. Foto: Jacob A. Riis, een sociaal geëngageerde Deen in New York, anderhalve eeuw terug.]]

[[Bestand:Roseland Christian School 1891 Class Picture at 104th Street.jpg|thumb|550px|'''Stap 4.''' Werk samen, lees en corrigeer elkaars bijdragen. Alle studenten van deze cursus op de klasfoto.]]

[[Bestand:Influenza Pandemic Masked Typist.jpg|thumb|550px|'''Stap 5.''' Schrijven maar, al dan niet zoals deze typiste met een maskertje uit New York op 16 oktober 1918, ten tijde van de pandemie de Spaanse griep, toen men geloofde ziek te worden van documenten en toebehoren. De foto komt uit het Nationale Archief van College Park, MD. Record nr. 165-WW-269B-16.]]

[[Bestand:Creative.JPG|thumb|550px|'''Stap 6.''' Schrijven is schrappen. De Elsschotproef zorgt dat de essentie overblijft.]]

.

.

= Wat leer je? =

.

Soms vragen studenten of collega's wat er te leren valt met het schrijven van een lemma? De studenten leren...

# een relevant onderwerp zoeken. [[Wikipedia:Relevantie_per_onderwerp|Wat is relevant?]]
# Onderzoeksvaardigheden (internet, bib, literatuur, heemkringen, musea)
# Referenties maken
# Evalueren en de [http://sadan.wdfiles.com/local--files/organisatie/WIKIPEDIA.pdf betrouwbaarheid beoordelen] van een pagina
# Schrijven voor een taalkundig register, dat van een encyclopedie
# Een onderwerp (om)kaderen en ontsluiten
# Kennis delen
# Omgaan met feedback: geven en krijgen
# In groep werken en samenwerken
# Beeldmateriaal maken

Als de bovenstaande elementen vervuld zijn, krijg je 10/20. Het aantal punten stijgt naarmate de kwaliteit en kwantiteit toeneemt inzake tekst, relevante afbeeldingen, inhoudstafels, referenties, bibliografische gegevens, interne en externe links...  Wie eerder indient dan de afgesproken datum, kan feedback verwachten. Wie met vragen zit, of problemen heeft, hoeft zich niet te generen om te passeren of te mailen. 

.

Met andere woorden, de studenten nemen verantwoordelijkheid voor hun leren. Dit is geen papegaaienwerk of pure kennisreproductie. De Wikipediaklas staat mijlenver van het klakkeloos aanvaarden van kennis en het schoolse leven.

.

.

= Doorloop deze schrijftraining =

.

De studenten vinden deze cursus onder de lemma's schrijven en schrijfstijl. Ze kunnen aan de slag na [http://www.youtube.com/watch?v=7__y6hNEdYo&amp;feature=related het bekijken hoe bondige teksten beter scoren]. De cursus is [[Gebruiker:Benedict_Wydooghe/Boeken/Schrijfcursus_2011|hier]] na te lezen of te downloaden.

.

De '''Elsschotproef''' is een schrijfterm. De proef schrapt zoveel mogelijk woorden uit een (ruwe) tekst, zonder dat inhoud verloren gaat. De Elsschotproef verhoogt de leesbaarheid.&lt;ref&gt;VAN VOOREN E. ''Direct Marketing. Tips, cases en adviezen'', Lannoo Campus, Leuven, 2006, p. 199; Zie ook: VAN BOGAERT M. ''Met woorden verleiden.'' Lannoocampus, Leuven, 2010.&lt;/ref&gt; De Elsschotproef is genoemd naar de auteur Willem Elsschot en doe je zo:

.

* Vermijd passieve taal en het werkwoord 'worden'

.

* Vermijd het nietszeggende 'men'

.

* Vermijd teveel hulpwerkwoorden: zouden, kunnen, hebben...

.

* Schrap formele en ambtelijke taal zoals derhalve (dus), dientengevolge (daardoor), door middel van (door), in ogenschouw nemen (kijken, bekijken), met betrekking tot (over, voor), onder invloed van (door), onderhavig (dit), op het gebied van (op), ten behoeve van (voor), thans (nu), uiting geven aan (zeggen), vooralsnog (voorlopig).

.

* Concretiseer weinig zeggende woorden zoals af en toe, andere, bij benadering, betrekkelijk, desalniettemin, diverse, doorgaans, door de band genomen, echter, enigszins, enkele, meerder, meestal, min of meer, misschien, mogelijks, overigens, over het algemeen, soms, tamelijk, tot op zekere hoogte, vaak, veel, veelal, waarschijnlijk, weinig, wellicht.

.

* Vermijd dubbele ontkenningen zoals 'het is niet onwaarschijnlijk dat...' of 'het is niet onzeker dat ze zal komen.' Positief geschreven teksten lezen prettiger en makkelijker.

.

* Vervang 'maar' door en, ook of bovendien. 'Maar' is defensief en heeft een negatieve bijklank.

.

.


De Elsschotproef is niet het herschrijven of het inkorten van de tekst naar sms- of MSN-taal waarbij de zinsbouw van ondergeschikt belang is en (zelf gecreëerde) afkortingen en emoticons algemeen aanvaard zijn. Een afkorting die een begrip is (zoals Openbaar Centrum voor Maatschappelijk Welzijn) blijft na de Elsschotproef staan, afkortingen zoals m.a.w. of b.v. worden na de proef voluit geschreven of vervangen door één woord.

.

De Elsschotproef is verwant maar niet gelijk aan het schrijfprincipe Kill your darlings. Kill your darlings schrapt datgene waarvan de auteur vindt dat het niet kan worden gemist, terwijl een redacteur vanuit een objectievere positie oordeelt dat het schrappen de leesbaarheid verhoogt. De Elsschotproef zorgt voor een actief taalgebruik en maakt de zin

.

* korter en duidelijk

.

* directer en persoonlijker

.

* levendig

.

* minder ambigu of vrijblijvend.

.

.


De Elsschotproef wordt vaak gesuggereerd bij webschrijven. Omdat weblezen niet lijkt op het lezen van een boek, is een bondig taalgebruik aangewezen. Een weblezer lijkt de tekst eerder te 'scannen' en te 'skimmen' dan te lezen. Bij het scannen glijdt de lezersblik over de inhoud en staat hij kort stil bij titels, woorden en beelden. Skimmen is een snelle blik over de inhoud om de belangrijkste delen in kaart te brengen.

.

Bang dat je geplagieerd hebt? [https://copyvios.toolforge.org/ Gebruik deze plagiaatscanner].

.

.

.

= Presenteer je resultaten =

.

Nog voor de [[TED-Talks]] vergaapten mensen zich aan de lezingen van de internetmessias [[Lawrence Lessig]]. [https://www.ted.com/talks/larry_lessig_says_the_law_is_strangling_creativity?language=nl#t-1119911 Zijn lezingen] waren fascinerend, een intellectueel multimediaspektakel. Zo zou er nog steeds een officiële Microsoft handleiding bestaan hoe je leert te presenteren in de Lessig-stijl. 

.

.

= Wikipedia is meer... =

* [[Wikipedia:Educatieprogramma|Educatieprogramma van Wikipedia]]
* [[Wikipedia:Wikipedia voor scholieren]]
* [[Wikipedia:Checklist]]
* [[Help:Veelgestelde vragen]]
* [[Onjuist_spatiegebruik]]
* [[Help:Referenties en voetnoten]]
* Lukt het je maar niet -na overleg met de docent- om je tekst op Wikipedia te zetten, dan kan je terecht op het [[Wikipedia:Coachingsprogramma]]. Wikipedianen begeleiden je op je eerste stappen.

.

.

= De verwijderlijst =

.

* Op deze encyclopedie komt onzin, dat weet iedereen. Een schoonmaakploeg probeert het proper te houden. Neem hier een kijkje in [[Speciaal:Logboeken/delete|de afvalbak]].

.

* Komt je pagina op de verwijderlijst terecht, panikeer dan niet. Bezoek de pagina met alle te verwijderen items en lees de commentaren. Soms maakt men daar gebruik van afkortingen die je niet begrijpt. [[Wikipedia:Te_beoordelen|Hier]] leer je het [[jargon]]. 

.

.

= Bijlages=

== [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/3/3a/Schrijven_voor_Wikipedia.pdf Een handleiding schrijven voor Wikipedia in pdf] ==

.

== Bibliografie ==

.

{{appendix}}


.

.</text>
      <sha1>m4iz7y3il3ro1tk8455l2bv5oykr2zt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Afbeeldingen gebruiken</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46883</id>
    <revision>
      <id>431892</id>
      <parentid>431891</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T12:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Een galerijpagina of diavoorstelling maken */ Zoeken</comment>
      <origin>431892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8057" sha1="lax2nrlyk0taogq7a07thnhh2zj1h9j" xml:space="preserve">==De schatkamer Wikimedia Commons==
Voor het plaatsen van afbeeldingen in een Wikiboek kun je gebruik maken van [[c:Main Page|Wikimedia Commons]]. En dat is helemaal geen straf! Op dit ogenblik (oktober 2026) bevat deze mediabank ca. 150 miljoen items. Er is dus keuze te over: afbeeldingen, foto's, animaties, video's, geluidsfragmenten... Bekijk [[Handboek Wikimedia Commons#Voorbeelden van media in Commons|Voorbeelden van media in Commons]] voor een indicatie van wat Commons allemaal te bieden heeft. 

En als je niet kunt vinden wat je zoekt, kun je zelfgemaakte media uploaden om te gebruiken in een wikiboek. 

Het gebruik van deze schatkamer hoeft overigens niet beperkt te blijven tot Wikibooks of andere Wikimedia-onderdelen. Ook al ben je niet geïnteresseerd in het zelf aanmaken van een wikiboek, dan kun je toch gebruik maken van media uit Commons in de les of in je papieren cursus. 

== Hoe vind je die ene afbeelding, foto... die je nodig hebt in deze enorme mediabank? ==
Door de overvloed aan beeldmateriaal is dat niet altijd even overzichtelijk. De voertaal op Commons is Engels, houd daar rekening bij het zoeken. 
* Typ op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] een zoekterm in het zoekveld in en stuur vervolgens je selectie bij. Wil je iets over &quot;de vrede van Utrecht&quot; vinden type dan bv 'Peace Utrecht' in. Klik op een afbeelding die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik daar op en klik door naar het bestand van die afbeelding. Onderaan zie je categorieën staan die je verder kunnen helpen. Bij de resultaten zie je dan ergens onder andere de category 'treaty of Utrecht' en hierin staan een heel aantal mogelijke mediabestanden over het onderwerp.
* Ook kun je via de category-structuur zoeken. Klik op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] op het gewenste hoofdonderwerp (onderaan, onder Inhoud). Als je voor je cursus biologie een schema zoekt over meiose dan kan dat door achtereenvervolgens Biologie – Subfields of biology - cell biology – cell cycle - meiosis te klikken.
* Zelf zoek ik soms via {{Wp|Wikipedia |Wikipedia}}. Ik typ dan bv 'orkaan Katrina' in. Daar kun je al een geschikte foto vinden of iets wat daar op lijkt. Klik dan door op de foto naar het bestand. Onderaan in dat bestand staan geschikte categorieën. Klik daar op om soortgelijke media te vinden. Als je op deze manier niets geschiks vindt: klik vanaf de Nederlandse Wikipedia door naar de Engelstalige Wikipedia en klik daar op een foto die je aanstaat. Via de weblink achter die foto kan ik dan dikwijls weer de category vinden waarin meer van deze foto's voorkomen.

Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken]] voor meer zoektips.

== Gebruik van een bestand ==
Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Bestanden hergebruiken]] (in het Handboek Wikimedia Commons). 

===Alle mediabestanden  van Wikimedia Commons zijn vrij te gebruiken in je cursus.===
Wikimedia is juist gericht op de vrije verspreiding van kennis. Daarom zijn alle bestanden in Wikimedia Commons ook vrij te gebruiken, zowel in wiki-projecten als daarbuiten, mits je je aan de licentievoorwaarden houdt. 

Er zijn 2 typen van bestanden. 
[[Afbeelding:PD-icon.svg|80px|left]][[Afbeelding:CC BY-SA icon.svg|80px|left]]
Staat er bij de afbeelding een doorgestreepte C dan behoort deze afbeelding tot het Public Domain en dan kan je ze vrij gebruiken. Afbeeldingen van makers die meer dan 70 jaar geleden zijn overleden, maar ook alles wat bv. door overheidsdiensten van de USA gepubliceerd worden (bv. alle ruimtebeelden die door de NASA gemaakt worden) zijn dus copyfree.&lt;br&gt;

Een logo beginnende met een CC duidt op een {{Wp|Creative Commons|Creative Commons}}-licentie. Creative Commons (CC) is een oorspronkelijk Amerikaans project voor het bevorderen van open inhoud. Het wil het mogelijk maken om creatieve werken vrijer beschikbaar te stellen dan bij traditioneel auteursrecht of copyright mogelijk is, zodat die werken bijvoorbeeld makkelijker gekopieerd en verspreid kunnen worden of dat anderen er verder aan kunnen werken. Klik op {{Wp|Creative Commons | Creative Commons}} voor de volledige uitleg.

'''In het algemeen komt het er op neer dat je deze mediabestanden in je cursus mag gebruiken, mits vermelding van de oorspronkelijke auteur en de licentie.'''

== Ook bruikbaar voor toetsen en examens ==
[[Afbeelding:Animal_cell_structure_de.svg|left|150px]]  [[Afbeelding:Animal_cell_structure_numbered_version.svg|150px|right]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;
Omdat de CC-licenties dat toelaten vind je van sommige media bestanden versies in meerdere talen (ook in het Nederlands). Soms zijn er van een afbeelding ook blanco of genummerde versies, die je dan kunt gebruiken bij een herhalingstoets of bij het examen.

== Een galerijpagina of diavoorstelling maken ==
Met afbeeldingen uit Commons kun je ook een galerijpagina of diavoorstelling maken, zie bijvoorbeeld [[c:Register Varend Erfgoed Nederland|Register Varend Erfgoed Nederland]]. 

Extra mogelijkheden: Door op de groene knop rechts bovenaan te klikken, kun je de afbeeldingen stuk voor stuk op groot formaat tonen. 
* Met de pijltjes-toetsen kun je verder of terugbladeren. 
* Door op de toets &lt;code&gt;Pause/Break&lt;/code&gt; te klikken (vaak uiterst rechts bovenin op je toetsenbord), kun je een automatische diavoorstelling geven, waarbij na enkele seconden automatisch de volgende foto wordt getoond. 

Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]] voor het maken van galerijpagina's.

Zoeken naar bestaande galerijpagina's:
# Via categorieën:
## Via de boomstructuur: start bij [[c:Category:Gallery pages]]; &quot;by topic&quot; = op onderwerp gesorteerde galerij-pagina's. Klik steeds verder, waarbij de onderwerpen steeds specifieker worden. 
## Via de &quot;gewone&quot; categorieën: zoek (in het Engels) naar Category:Subject (met Subject = het onderwerp dat je zoekt) en kijk of daar of onder het kopje ''Pagina’s in categorie &quot;Subject&quot;'' een pagina staat. Zo niet: probeer het met een parent category (zie helemaal onderaan de pagina).
# Via het zoekvenster, met een zoekterm (bij voorkeur in het Engels) en &lt;Enter&gt;. Vervolgens verschijnt er een pagina met afbeeldingen. Klik helemaal rechts bovenaan op &lt;code&gt;Overschakelen naar Special:Search&lt;/code&gt;. Als er een galerijpagina is, dan staat hij nu (vrijwel) bovenaan, zonder voorvoegsel als &quot;Category&quot; of &quot;File&quot;.

== Zie ook ==
* [[Help:Afbeeldingen]]
* [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis|Handboek Wikimedia Commons]] - uitgebreide versie, ook voor uploaden van eigen afbeeldingen.

===Bekijk bijvoorbeeld het wikiboek [[Kosmografie]] eens om enkele van deze mogelijkheden na te gaan ===
{{Niet afdrukken block|[[Afbeelding:Corioliskraftanimation.gif|thumb|right]]}}Vooral het hoofdstuk [[Kosmografie/Bewegingen van de aarde en de maan|Bewegingen van de aarde en de maan]] toont de voordelen van bewegende animaties.
Het is bv. moeilijk om woordelijk of via een tekening uit te leggen wat het {{Wp|corioliseffect|corioliseffect}} is. Maar de bijgevoegde animatie toont duidelijk de baanafwijking die plaats vindt ten gevolge van de beweging van de aarde. Bovendien kan je meteen klikken op de term {{Wp|corioliseffect|corioliseffect}}. Zo beland je op de desbetreffende Wikipediapagina.&lt;br&gt;

Soms vind je op andere websites, die niet bij de Wikifoundation horen, ook mooie en duidelijke animaties. Het is niet verboden een gewone link naar die animaties te zetten. Het is wèl verboden om dergelijke animaties zomaar in Commons op te nemen. Bijna altijd rust er auteursrecht op zo'n animatie. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 3: Zorg dat de auteursrechten in orde zijn]] voor wat wel en niet is toegestaan.

Het verschil tussen de synodische en de syderische maan is moeilijk in woorden uit te leggen. Ook met statische schetsen blijft dat een probleem. Maar [https://www.sumanasinc.com/webcontent/animations/content/sidereal.html deze animatie] verduidelijkt het verschil tussen siderische en synodische maan. Met een enkele muisklik kan de animatie gestart worden als je tijdens de les het wikiboek via een beamer projecteert.

{{Sub}}</text>
      <sha1>lax2nrlyk0taogq7a07thnhh2zj1h9j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431893</id>
      <parentid>431892</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T12:13:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Een galerijpagina of diavoorstelling maken */</comment>
      <origin>431893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8087" sha1="47y20kfm84rh4iuimlp0343om8dl7el" xml:space="preserve">==De schatkamer Wikimedia Commons==
Voor het plaatsen van afbeeldingen in een Wikiboek kun je gebruik maken van [[c:Main Page|Wikimedia Commons]]. En dat is helemaal geen straf! Op dit ogenblik (oktober 2026) bevat deze mediabank ca. 150 miljoen items. Er is dus keuze te over: afbeeldingen, foto's, animaties, video's, geluidsfragmenten... Bekijk [[Handboek Wikimedia Commons#Voorbeelden van media in Commons|Voorbeelden van media in Commons]] voor een indicatie van wat Commons allemaal te bieden heeft. 

En als je niet kunt vinden wat je zoekt, kun je zelfgemaakte media uploaden om te gebruiken in een wikiboek. 

Het gebruik van deze schatkamer hoeft overigens niet beperkt te blijven tot Wikibooks of andere Wikimedia-onderdelen. Ook al ben je niet geïnteresseerd in het zelf aanmaken van een wikiboek, dan kun je toch gebruik maken van media uit Commons in de les of in je papieren cursus. 

== Hoe vind je die ene afbeelding, foto... die je nodig hebt in deze enorme mediabank? ==
Door de overvloed aan beeldmateriaal is dat niet altijd even overzichtelijk. De voertaal op Commons is Engels, houd daar rekening bij het zoeken. 
* Typ op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] een zoekterm in het zoekveld in en stuur vervolgens je selectie bij. Wil je iets over &quot;de vrede van Utrecht&quot; vinden type dan bv 'Peace Utrecht' in. Klik op een afbeelding die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik daar op en klik door naar het bestand van die afbeelding. Onderaan zie je categorieën staan die je verder kunnen helpen. Bij de resultaten zie je dan ergens onder andere de category 'treaty of Utrecht' en hierin staan een heel aantal mogelijke mediabestanden over het onderwerp.
* Ook kun je via de category-structuur zoeken. Klik op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] op het gewenste hoofdonderwerp (onderaan, onder Inhoud). Als je voor je cursus biologie een schema zoekt over meiose dan kan dat door achtereenvervolgens Biologie – Subfields of biology - cell biology – cell cycle - meiosis te klikken.
* Zelf zoek ik soms via {{Wp|Wikipedia |Wikipedia}}. Ik typ dan bv 'orkaan Katrina' in. Daar kun je al een geschikte foto vinden of iets wat daar op lijkt. Klik dan door op de foto naar het bestand. Onderaan in dat bestand staan geschikte categorieën. Klik daar op om soortgelijke media te vinden. Als je op deze manier niets geschiks vindt: klik vanaf de Nederlandse Wikipedia door naar de Engelstalige Wikipedia en klik daar op een foto die je aanstaat. Via de weblink achter die foto kan ik dan dikwijls weer de category vinden waarin meer van deze foto's voorkomen.

Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken]] voor meer zoektips.

== Gebruik van een bestand ==
Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Bestanden hergebruiken]] (in het Handboek Wikimedia Commons). 

===Alle mediabestanden  van Wikimedia Commons zijn vrij te gebruiken in je cursus.===
Wikimedia is juist gericht op de vrije verspreiding van kennis. Daarom zijn alle bestanden in Wikimedia Commons ook vrij te gebruiken, zowel in wiki-projecten als daarbuiten, mits je je aan de licentievoorwaarden houdt. 

Er zijn 2 typen van bestanden. 
[[Afbeelding:PD-icon.svg|80px|left]][[Afbeelding:CC BY-SA icon.svg|80px|left]]
Staat er bij de afbeelding een doorgestreepte C dan behoort deze afbeelding tot het Public Domain en dan kan je ze vrij gebruiken. Afbeeldingen van makers die meer dan 70 jaar geleden zijn overleden, maar ook alles wat bv. door overheidsdiensten van de USA gepubliceerd worden (bv. alle ruimtebeelden die door de NASA gemaakt worden) zijn dus copyfree.&lt;br&gt;

Een logo beginnende met een CC duidt op een {{Wp|Creative Commons|Creative Commons}}-licentie. Creative Commons (CC) is een oorspronkelijk Amerikaans project voor het bevorderen van open inhoud. Het wil het mogelijk maken om creatieve werken vrijer beschikbaar te stellen dan bij traditioneel auteursrecht of copyright mogelijk is, zodat die werken bijvoorbeeld makkelijker gekopieerd en verspreid kunnen worden of dat anderen er verder aan kunnen werken. Klik op {{Wp|Creative Commons | Creative Commons}} voor de volledige uitleg.

'''In het algemeen komt het er op neer dat je deze mediabestanden in je cursus mag gebruiken, mits vermelding van de oorspronkelijke auteur en de licentie.'''

== Ook bruikbaar voor toetsen en examens ==
[[Afbeelding:Animal_cell_structure_de.svg|left|150px]]  [[Afbeelding:Animal_cell_structure_numbered_version.svg|150px|right]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;
Omdat de CC-licenties dat toelaten vind je van sommige media bestanden versies in meerdere talen (ook in het Nederlands). Soms zijn er van een afbeelding ook blanco of genummerde versies, die je dan kunt gebruiken bij een herhalingstoets of bij het examen.

== Een galerijpagina of diavoorstelling maken ==
Met afbeeldingen uit Commons kun je ook een galerijpagina of diavoorstelling maken, zie bijvoorbeeld [[c:Register Varend Erfgoed Nederland|Register Varend Erfgoed Nederland]]. 

Extra mogelijkheden: Door op de groene knop rechts bovenaan te klikken, kun je de afbeeldingen stuk voor stuk op groot formaat tonen. 
* Met de pijltjes-toetsen kun je verder of terugbladeren. 
* Door op de toets &lt;code&gt;Pause/Break&lt;/code&gt; te klikken (vaak uiterst rechts bovenin op je toetsenbord), kun je een automatische diavoorstelling geven, waarbij na enkele seconden automatisch de volgende foto wordt getoond. 

Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]] voor het maken van galerijpagina's.

Zoeken naar bestaande galerijpagina's:
# Via categorieën:
## Via de boomstructuur: start bij [[c:Category:Gallery pages|Category:Gallery pages]]; &quot;by topic&quot; = op onderwerp gesorteerde galerij-pagina's. Klik steeds verder, waarbij de onderwerpen steeds specifieker worden. 
## Via de &quot;gewone&quot; categorieën: zoek (in het Engels) naar Category:Subject (met Subject = het onderwerp dat je zoekt) en kijk of daar onder het kopje ''Pagina’s in categorie &quot;Subject&quot;'' een (of meer) pagina staat. Zo niet: probeer het met een parent category (zie helemaal onderaan de pagina).
# Via het zoekvenster, met een zoekterm (bij voorkeur in het Engels) en &lt;Enter&gt;. Vervolgens verschijnt er een pagina met afbeeldingen. Klik helemaal rechts bovenaan op &lt;code&gt;Overschakelen naar Special:Search&lt;/code&gt;. Als er een galerijpagina is, dan staat hij nu (vrijwel) bovenaan, zonder voorvoegsel als &quot;Category&quot; of &quot;File&quot;.

== Zie ook ==
* [[Help:Afbeeldingen]]
* [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis|Handboek Wikimedia Commons]] - uitgebreide versie, ook voor uploaden van eigen afbeeldingen.

===Bekijk bijvoorbeeld het wikiboek [[Kosmografie]] eens om enkele van deze mogelijkheden na te gaan ===
{{Niet afdrukken block|[[Afbeelding:Corioliskraftanimation.gif|thumb|right]]}}Vooral het hoofdstuk [[Kosmografie/Bewegingen van de aarde en de maan|Bewegingen van de aarde en de maan]] toont de voordelen van bewegende animaties.
Het is bv. moeilijk om woordelijk of via een tekening uit te leggen wat het {{Wp|corioliseffect|corioliseffect}} is. Maar de bijgevoegde animatie toont duidelijk de baanafwijking die plaats vindt ten gevolge van de beweging van de aarde. Bovendien kan je meteen klikken op de term {{Wp|corioliseffect|corioliseffect}}. Zo beland je op de desbetreffende Wikipediapagina.&lt;br&gt;

Soms vind je op andere websites, die niet bij de Wikifoundation horen, ook mooie en duidelijke animaties. Het is niet verboden een gewone link naar die animaties te zetten. Het is wèl verboden om dergelijke animaties zomaar in Commons op te nemen. Bijna altijd rust er auteursrecht op zo'n animatie. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 3: Zorg dat de auteursrechten in orde zijn]] voor wat wel en niet is toegestaan.

Het verschil tussen de synodische en de syderische maan is moeilijk in woorden uit te leggen. Ook met statische schetsen blijft dat een probleem. Maar [https://www.sumanasinc.com/webcontent/animations/content/sidereal.html deze animatie] verduidelijkt het verschil tussen siderische en synodische maan. Met een enkele muisklik kan de animatie gestart worden als je tijdens de les het wikiboek via een beamer projecteert.

{{Sub}}</text>
      <sha1>47y20kfm84rh4iuimlp0343om8dl7el</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431894</id>
      <parentid>431893</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T12:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Een galerijpagina of diavoorstelling maken */  Zoeken overgeheveld naar [[Handboek_Wikimedia_Commons/Galerijen#Zoeken_naar_galerij-pagina's]]</comment>
      <origin>431894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7188" sha1="0c4l5n0offdylkl0yp1c9whdmmrhz6f" xml:space="preserve">==De schatkamer Wikimedia Commons==
Voor het plaatsen van afbeeldingen in een Wikiboek kun je gebruik maken van [[c:Main Page|Wikimedia Commons]]. En dat is helemaal geen straf! Op dit ogenblik (oktober 2026) bevat deze mediabank ca. 150 miljoen items. Er is dus keuze te over: afbeeldingen, foto's, animaties, video's, geluidsfragmenten... Bekijk [[Handboek Wikimedia Commons#Voorbeelden van media in Commons|Voorbeelden van media in Commons]] voor een indicatie van wat Commons allemaal te bieden heeft. 

En als je niet kunt vinden wat je zoekt, kun je zelfgemaakte media uploaden om te gebruiken in een wikiboek. 

Het gebruik van deze schatkamer hoeft overigens niet beperkt te blijven tot Wikibooks of andere Wikimedia-onderdelen. Ook al ben je niet geïnteresseerd in het zelf aanmaken van een wikiboek, dan kun je toch gebruik maken van media uit Commons in de les of in je papieren cursus. 

== Hoe vind je die ene afbeelding, foto... die je nodig hebt in deze enorme mediabank? ==
Door de overvloed aan beeldmateriaal is dat niet altijd even overzichtelijk. De voertaal op Commons is Engels, houd daar rekening bij het zoeken. 
* Typ op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] een zoekterm in het zoekveld in en stuur vervolgens je selectie bij. Wil je iets over &quot;de vrede van Utrecht&quot; vinden type dan bv 'Peace Utrecht' in. Klik op een afbeelding die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik daar op en klik door naar het bestand van die afbeelding. Onderaan zie je categorieën staan die je verder kunnen helpen. Bij de resultaten zie je dan ergens onder andere de category 'treaty of Utrecht' en hierin staan een heel aantal mogelijke mediabestanden over het onderwerp.
* Ook kun je via de category-structuur zoeken. Klik op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] op het gewenste hoofdonderwerp (onderaan, onder Inhoud). Als je voor je cursus biologie een schema zoekt over meiose dan kan dat door achtereenvervolgens Biologie – Subfields of biology - cell biology – cell cycle - meiosis te klikken.
* Zelf zoek ik soms via {{Wp|Wikipedia |Wikipedia}}. Ik typ dan bv 'orkaan Katrina' in. Daar kun je al een geschikte foto vinden of iets wat daar op lijkt. Klik dan door op de foto naar het bestand. Onderaan in dat bestand staan geschikte categorieën. Klik daar op om soortgelijke media te vinden. Als je op deze manier niets geschiks vindt: klik vanaf de Nederlandse Wikipedia door naar de Engelstalige Wikipedia en klik daar op een foto die je aanstaat. Via de weblink achter die foto kan ik dan dikwijls weer de category vinden waarin meer van deze foto's voorkomen.

Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken]] voor meer zoektips.

== Gebruik van een bestand ==
Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Bestanden hergebruiken]] (in het Handboek Wikimedia Commons). 

===Alle mediabestanden  van Wikimedia Commons zijn vrij te gebruiken in je cursus.===
Wikimedia is juist gericht op de vrije verspreiding van kennis. Daarom zijn alle bestanden in Wikimedia Commons ook vrij te gebruiken, zowel in wiki-projecten als daarbuiten, mits je je aan de licentievoorwaarden houdt. 

Er zijn 2 typen van bestanden. 
[[Afbeelding:PD-icon.svg|80px|left]][[Afbeelding:CC BY-SA icon.svg|80px|left]]
Staat er bij de afbeelding een doorgestreepte C dan behoort deze afbeelding tot het Public Domain en dan kan je ze vrij gebruiken. Afbeeldingen van makers die meer dan 70 jaar geleden zijn overleden, maar ook alles wat bv. door overheidsdiensten van de USA gepubliceerd worden (bv. alle ruimtebeelden die door de NASA gemaakt worden) zijn dus copyfree.&lt;br&gt;

Een logo beginnende met een CC duidt op een {{Wp|Creative Commons|Creative Commons}}-licentie. Creative Commons (CC) is een oorspronkelijk Amerikaans project voor het bevorderen van open inhoud. Het wil het mogelijk maken om creatieve werken vrijer beschikbaar te stellen dan bij traditioneel auteursrecht of copyright mogelijk is, zodat die werken bijvoorbeeld makkelijker gekopieerd en verspreid kunnen worden of dat anderen er verder aan kunnen werken. Klik op {{Wp|Creative Commons | Creative Commons}} voor de volledige uitleg.

'''In het algemeen komt het er op neer dat je deze mediabestanden in je cursus mag gebruiken, mits vermelding van de oorspronkelijke auteur en de licentie.'''

== Ook bruikbaar voor toetsen en examens ==
[[Afbeelding:Animal_cell_structure_de.svg|left|150px]]  [[Afbeelding:Animal_cell_structure_numbered_version.svg|150px|right]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;
Omdat de CC-licenties dat toelaten vind je van sommige media bestanden versies in meerdere talen (ook in het Nederlands). Soms zijn er van een afbeelding ook blanco of genummerde versies, die je dan kunt gebruiken bij een herhalingstoets of bij het examen.

== Een galerijpagina of diavoorstelling maken ==
Met afbeeldingen uit Commons kun je ook een galerijpagina of diavoorstelling maken, zie bijvoorbeeld [[c:Register Varend Erfgoed Nederland|Register Varend Erfgoed Nederland]]. 

Extra mogelijkheden: Door op de groene knop rechts bovenaan te klikken, kun je de afbeeldingen stuk voor stuk op groot formaat tonen. 
* Met de pijltjes-toetsen kun je verder of terugbladeren. 
* Door op de toets &lt;code&gt;Pause/Break&lt;/code&gt; te klikken (vaak uiterst rechts bovenin op je toetsenbord), kun je een automatische diavoorstelling geven, waarbij na enkele seconden automatisch de volgende foto wordt getoond. 

Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]] voor het maken van galerijpagina's.

== Zie ook ==
* [[Help:Afbeeldingen]]
* [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis|Handboek Wikimedia Commons]] - uitgebreide versie, ook voor uploaden van eigen afbeeldingen.

===Bekijk bijvoorbeeld het wikiboek [[Kosmografie]] eens om enkele van deze mogelijkheden na te gaan ===
{{Niet afdrukken block|[[Afbeelding:Corioliskraftanimation.gif|thumb|right]]}}Vooral het hoofdstuk [[Kosmografie/Bewegingen van de aarde en de maan|Bewegingen van de aarde en de maan]] toont de voordelen van bewegende animaties.
Het is bv. moeilijk om woordelijk of via een tekening uit te leggen wat het {{Wp|corioliseffect|corioliseffect}} is. Maar de bijgevoegde animatie toont duidelijk de baanafwijking die plaats vindt ten gevolge van de beweging van de aarde. Bovendien kan je meteen klikken op de term {{Wp|corioliseffect|corioliseffect}}. Zo beland je op de desbetreffende Wikipediapagina.&lt;br&gt;

Soms vind je op andere websites, die niet bij de Wikifoundation horen, ook mooie en duidelijke animaties. Het is niet verboden een gewone link naar die animaties te zetten. Het is wèl verboden om dergelijke animaties zomaar in Commons op te nemen. Bijna altijd rust er auteursrecht op zo'n animatie. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 3: Zorg dat de auteursrechten in orde zijn]] voor wat wel en niet is toegestaan.

Het verschil tussen de synodische en de syderische maan is moeilijk in woorden uit te leggen. Ook met statische schetsen blijft dat een probleem. Maar [https://www.sumanasinc.com/webcontent/animations/content/sidereal.html deze animatie] verduidelijkt het verschil tussen siderische en synodische maan. Met een enkele muisklik kan de animatie gestart worden als je tijdens de les het wikiboek via een beamer projecteert.

{{Sub}}</text>
      <sha1>0c4l5n0offdylkl0yp1c9whdmmrhz6f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431895</id>
      <parentid>431894</parentid>
      <timestamp>2026-11-03T12:29:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Een galerijpagina of diavoorstelling maken */</comment>
      <origin>431895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7203" sha1="j7yapfr5el4pypecqkhjoblke4i57bi" xml:space="preserve">==De schatkamer Wikimedia Commons==
Voor het plaatsen van afbeeldingen in een Wikiboek kun je gebruik maken van [[c:Main Page|Wikimedia Commons]]. En dat is helemaal geen straf! Op dit ogenblik (oktober 2026) bevat deze mediabank ca. 150 miljoen items. Er is dus keuze te over: afbeeldingen, foto's, animaties, video's, geluidsfragmenten... Bekijk [[Handboek Wikimedia Commons#Voorbeelden van media in Commons|Voorbeelden van media in Commons]] voor een indicatie van wat Commons allemaal te bieden heeft. 

En als je niet kunt vinden wat je zoekt, kun je zelfgemaakte media uploaden om te gebruiken in een wikiboek. 

Het gebruik van deze schatkamer hoeft overigens niet beperkt te blijven tot Wikibooks of andere Wikimedia-onderdelen. Ook al ben je niet geïnteresseerd in het zelf aanmaken van een wikiboek, dan kun je toch gebruik maken van media uit Commons in de les of in je papieren cursus. 

== Hoe vind je die ene afbeelding, foto... die je nodig hebt in deze enorme mediabank? ==
Door de overvloed aan beeldmateriaal is dat niet altijd even overzichtelijk. De voertaal op Commons is Engels, houd daar rekening bij het zoeken. 
* Typ op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] een zoekterm in het zoekveld in en stuur vervolgens je selectie bij. Wil je iets over &quot;de vrede van Utrecht&quot; vinden type dan bv 'Peace Utrecht' in. Klik op een afbeelding die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik daar op en klik door naar het bestand van die afbeelding. Onderaan zie je categorieën staan die je verder kunnen helpen. Bij de resultaten zie je dan ergens onder andere de category 'treaty of Utrecht' en hierin staan een heel aantal mogelijke mediabestanden over het onderwerp.
* Ook kun je via de category-structuur zoeken. Klik op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] op het gewenste hoofdonderwerp (onderaan, onder Inhoud). Als je voor je cursus biologie een schema zoekt over meiose dan kan dat door achtereenvervolgens Biologie – Subfields of biology - cell biology – cell cycle - meiosis te klikken.
* Zelf zoek ik soms via {{Wp|Wikipedia |Wikipedia}}. Ik typ dan bv 'orkaan Katrina' in. Daar kun je al een geschikte foto vinden of iets wat daar op lijkt. Klik dan door op de foto naar het bestand. Onderaan in dat bestand staan geschikte categorieën. Klik daar op om soortgelijke media te vinden. Als je op deze manier niets geschiks vindt: klik vanaf de Nederlandse Wikipedia door naar de Engelstalige Wikipedia en klik daar op een foto die je aanstaat. Via de weblink achter die foto kan ik dan dikwijls weer de category vinden waarin meer van deze foto's voorkomen.

Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken]] voor meer zoektips.

== Gebruik van een bestand ==
Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Bestanden hergebruiken]] (in het Handboek Wikimedia Commons). 

===Alle mediabestanden  van Wikimedia Commons zijn vrij te gebruiken in je cursus.===
Wikimedia is juist gericht op de vrije verspreiding van kennis. Daarom zijn alle bestanden in Wikimedia Commons ook vrij te gebruiken, zowel in wiki-projecten als daarbuiten, mits je je aan de licentievoorwaarden houdt. 

Er zijn 2 typen van bestanden. 
[[Afbeelding:PD-icon.svg|80px|left]][[Afbeelding:CC BY-SA icon.svg|80px|left]]
Staat er bij de afbeelding een doorgestreepte C dan behoort deze afbeelding tot het Public Domain en dan kan je ze vrij gebruiken. Afbeeldingen van makers die meer dan 70 jaar geleden zijn overleden, maar ook alles wat bv. door overheidsdiensten van de USA gepubliceerd worden (bv. alle ruimtebeelden die door de NASA gemaakt worden) zijn dus copyfree.&lt;br&gt;

Een logo beginnende met een CC duidt op een {{Wp|Creative Commons|Creative Commons}}-licentie. Creative Commons (CC) is een oorspronkelijk Amerikaans project voor het bevorderen van open inhoud. Het wil het mogelijk maken om creatieve werken vrijer beschikbaar te stellen dan bij traditioneel auteursrecht of copyright mogelijk is, zodat die werken bijvoorbeeld makkelijker gekopieerd en verspreid kunnen worden of dat anderen er verder aan kunnen werken. Klik op {{Wp|Creative Commons | Creative Commons}} voor de volledige uitleg.

'''In het algemeen komt het er op neer dat je deze mediabestanden in je cursus mag gebruiken, mits vermelding van de oorspronkelijke auteur en de licentie.'''

== Ook bruikbaar voor toetsen en examens ==
[[Afbeelding:Animal_cell_structure_de.svg|left|150px]]  [[Afbeelding:Animal_cell_structure_numbered_version.svg|150px|right]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;
Omdat de CC-licenties dat toelaten vind je van sommige media bestanden versies in meerdere talen (ook in het Nederlands). Soms zijn er van een afbeelding ook blanco of genummerde versies, die je dan kunt gebruiken bij een herhalingstoets of bij het examen.

== Een galerijpagina of diavoorstelling maken ==
Met afbeeldingen uit Commons kun je ook een galerijpagina of diavoorstelling maken, zie bijvoorbeeld [[c:Register Varend Erfgoed Nederland|Register Varend Erfgoed Nederland]]. 

Extra mogelijkheden: Door op de groene knop rechts bovenaan te klikken, kun je de afbeeldingen stuk voor stuk op groot formaat tonen. 
* Met de pijltjes-toetsen kun je verder of terugbladeren. 
* Door op de toets &lt;code&gt;Pause/Break&lt;/code&gt; te klikken (vaak uiterst rechts bovenin op je toetsenbord), kun je een automatische diavoorstelling geven, waarbij na enkele seconden automatisch de volgende foto wordt getoond. 

Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]] voor het maken van en zoeken naar galerijpagina's.

== Zie ook ==
* [[Help:Afbeeldingen]]
* [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis|Handboek Wikimedia Commons]] - uitgebreide versie, ook voor uploaden van eigen afbeeldingen.

===Bekijk bijvoorbeeld het wikiboek [[Kosmografie]] eens om enkele van deze mogelijkheden na te gaan ===
{{Niet afdrukken block|[[Afbeelding:Corioliskraftanimation.gif|thumb|right]]}}Vooral het hoofdstuk [[Kosmografie/Bewegingen van de aarde en de maan|Bewegingen van de aarde en de maan]] toont de voordelen van bewegende animaties.
Het is bv. moeilijk om woordelijk of via een tekening uit te leggen wat het {{Wp|corioliseffect|corioliseffect}} is. Maar de bijgevoegde animatie toont duidelijk de baanafwijking die plaats vindt ten gevolge van de beweging van de aarde. Bovendien kan je meteen klikken op de term {{Wp|corioliseffect|corioliseffect}}. Zo beland je op de desbetreffende Wikipediapagina.&lt;br&gt;

Soms vind je op andere websites, die niet bij de Wikifoundation horen, ook mooie en duidelijke animaties. Het is niet verboden een gewone link naar die animaties te zetten. Het is wèl verboden om dergelijke animaties zomaar in Commons op te nemen. Bijna altijd rust er auteursrecht op zo'n animatie. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 3: Zorg dat de auteursrechten in orde zijn]] voor wat wel en niet is toegestaan.

Het verschil tussen de synodische en de syderische maan is moeilijk in woorden uit te leggen. Ook met statische schetsen blijft dat een probleem. Maar [https://www.sumanasinc.com/webcontent/animations/content/sidereal.html deze animatie] verduidelijkt het verschil tussen siderische en synodische maan. Met een enkele muisklik kan de animatie gestart worden als je tijdens de les het wikiboek via een beamer projecteert.

{{Sub}}</text>
      <sha1>j7yapfr5el4pypecqkhjoblke4i57bi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Help:Account</title>
    <ns>12</ns>
    <id>46889</id>
    <revision>
      <id>431940</id>
      <parentid>431715</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T09:12:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>Link  [[Special:Userlogin|Aanmelden en inschrijven]]</comment>
      <origin>431940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8731" sha1="9y4byfqkqw5xb71jwi2nr09yc7tj8xr" xml:space="preserve">{{Helpmenu}}
Een '''account''' of '''gebruikersnaam''' biedt zowel de gebruiker als het systeem een identificatie: Het systeem weet wie iemand is wanneer u inlogt en u kunt zelf later nakijken welke bewerkingen u heeft gedaan. Ook kunt u uw eigen voorkeuren instellen, attenderingen krijgen als door u gestarte of bewerkte pagina's worden gewijzigd en gemakkelijker meediscussiëren of vragen stellen (ook &quot;collega's&quot; weten dan met wie ze te maken hebben).

Wanneer is een account nodig: niet als eindgebruiker of voor het zoeken naar en lezen van wikiboeken, hoofdstukken of andere pagina's. 

Wel is een account handig voor allerlei bewerkingen, deelname aan discussies of het plaatsen van opmerkingen op een overlegpagina. 

Als u al een account hebt voor Wikipedia, Wikimedia Commons of een ander onderdeel van de [https://www.wikipedia.org Wikimedia Foundation]], gebruik die dan. Een apart account voor Wikibooks is dan niet nodig.

== Een nieuw account maken ==
* Klik rechtsboven op &quot;Account aanmaken&quot; of ga naar [[Special:Userlogin|Aanmelden en inschrijven]].
* Bedenk een geschikte gebruikersnaam. U mag uw echte naam gebruiken of een alias, wat u wilt, zolang hij nog niet in gebruik is en voldoet aan de {{Wp|Wikipedia:Gebruikersnaam#Criteria voor een gebruikersnaam}}. Een accountnaam is hoofdlettergevoelig.
** Deze gebruikersnaam is openbaar en wordt vermeld bij alles wat u doet op Wikibooks, bijvoorbeeld: bewerkingen van pagina's, bijdragen in discussies en in logboeken met uw bijdragen. Hij is ook vindbaar via Google. 
** Dit account is ook bruikbaar op Wikipedia, Wikimedia Commons en andere zusterprojecten. Wel zult u steeds bij elk project apart moeten inloggen (via één klik als u al bij een ander Wikimedia-project bent aangemeld) en uw instellingen en persoonlijke pagina's beheren.
* Vul de rest van het formulier in, ook uw e-mail-adres. Deze blijft geheim en is ook voor andere Wikimedia-gebruikers niet zichtbaar. Zij kunnen u wel via uw e-mail benaderen als u aangeeft dat dat is toegestaan (via uw Voorkeuren). Het voordeel van het invullen van een e-mail-adres is, dat u via uw  e-mail attenderingen kan ontvangen over nieuwe mededelingen op uw overlegpagina, op pagina's die u eerder heeft bewerkt of die u volgt (klik op het sterretje rechts van &quot;Geschiedenis weergeven&quot; om een pagina te volgen of ontvolgen). U kunt dan aan de hand van de links in de attenderingsmails deze nieuwe wijzigingen bekijken en eventueel actie ondernemen. Klik ten slotte op &quot;Uw account aanmaken&quot;. 
* Bevestig uw e-mail-adres (zie uw inbox). 
* Ga naar Voorkeuren (klik op het v'tje rechts van het poppetje helemaal rechtsboven op een scherm) en pas die stuk-voor-stuk aan aan uw voorkeuren. &quot;Globale voorkeuren&quot; gelden voor alle Wikimedia-projecten (zoals Wikipedia en Wikimedia Commons). Voor meer informatie: zie [[Help:Voorkeuren]].
* Als het goed is, ziet u nu bovenaan een (rode) link naar uw gebruikersnaam staan. Klik daar op. U komt nu op uw eigen gebruikerspagina, op de voorpagina ervan. Richt uw voorpagina in. Uw voorpagina is uw visistekaartje. Als iemand op Wikibooks een indruk van u wilt krijgen, gaat hij/zij naar deze pagina. Vertel bijvoorbeeld iets over uzelf, biedt links naar wikiboeken die u bent gestart of waaraan u een grote bijdrage hebt geleverd, wat u wilt. De pagina is van u en in principe bent u de enige die hem muteert, tenzij er zaken op staan die niet door de beugel kunnen. 
* Zo'n &quot;voorpagina&quot; kunt u ook inrichten voor alle onderdelen van Wikimedia tegelijk, via [[m:Main_Page|Meta-Wikimedia]], maar dan in het Engels. Dan hoeft u niet voor elk onderdeel waarop u actief bent opnieuw zo'n pagina te maken (dat mag overigens wel).
Let op: Als u zich op Wikibooks of op een van de zuster-projeten misdraagt, zult u eerst een waarschuwing krijgen, bij herhaald slecht gedrag zal uw account worden geblokkeerd voor kortere of langere tijd. Zie vooralsnog {{Wp|Wikipedia:Blokkeerbeleid}} voor meer informatie.

== Tijdelijk account ==
Als u geen account heeft, of niet bent ingelogd, en toch bewerkingen uitvoert, wordt er automatisch een [[Help:Tijdelijke accounts|tijdelijk account]] aangemaakt. Elke keer als u gedurende 90 dagen een bewerking uitvoert, gebeurt dat op dit tijdelijke account. Na 90 dagen wordt het uitgeschakeld. Zo'n tijdelijk account heeft slechts beperkte mogelijkheden en wordt extra in de gaten gehouden.

== Faciliteiten ==
Naast de bovengenoemde mogelijkheden bestaan er nog meer faciliteiten:
* Overzicht van '''alle bewerkingen''' die u op Wikibooks hebt gedaan: klik op de v naast het poppetje rechtsboven en kies voor &quot;Bijdragen&quot;. 
* '''Volglijst''': Overzicht van alle pagina's die u volgt. Klik op het sterretje rechtsboven, links van het poppetje. 
** Nu verschijnt een lijst met recente updates van pagina's die u volgt, zowel wijzigingen die u zelf daarop heeft aangebracht, als die door anderen zijn gemaakt. 
*** Als er geen of te weinig wijzigingen verschijnen: pas uw Voorkeuren aan onder de tab &quot;Volglijst&quot;. 
*** Als er een of meer pagina's ontbreken op de volglijst: ga naar de betreffende pagina en klik rechts bovenaan op &quot;☆ Volgen&quot;. Geef vervolgens aan hoe lang u de pagina wilt volgen: dat kan variëren van 1 week tot permanent.
** Bovenaan kunt u kiezen voor &quot;Volglijst bewerken&quot; om pagina's te verwijderen of aan te passen. Vink pagina's aan die u wilt verwijderen en klik vervolgens op de button rechts boven &quot;Pagina's verwijderen&quot;. 
** Met &quot;Ruwe volglijst bewerken&quot; hoeft u pagina's niet stuk voor stuk aan te vinken, maar kunt u er vele tegelijk selecteren en verwijderen. Vergeet niet om na afloop op de button &quot;Volglijst bijwerken&quot; onderaan te klikken. 
* Eigen '''onderpagina's''' maken, bijvoorbeeld voor een kladblokpagina. Ga daarvoor naar de hoofdpagina van uw account. Type vervolgens in de URL achter de accountnaam een slash en de naam van de gewenste pagina, bijvoorbeeld ''&lt;nowiki&gt;https://nl.wikibooks.org/wiki/Gebruiker:XYZ/Kladblok&lt;/nowiki&gt;'' (NB gebruik in plaats van XYZ uw eigen gebruikersnaam).
** Om te kijken welke onderpagina's er zijn: zet ''&lt;nowiki&gt;{{Special:Prefixindex/User:XYZ/}}&lt;/nowiki&gt;'' in een eigen (onder)pagina.
* '''Statistieken''': Kijken bij welke onderdelen van Wikimedia u allemaal iets hebt gedaan: 
** ''&lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:CentralAuth/XYZ&lt;/nowiki&gt;'' (vul ipv XYZ de eigen gebruikersnaam in). Toont aantallen bewerkingen per wiki.
** ''&lt;nowiki&gt;https://xtools.wmcloud.org/ec/nl.wikibooks.org/XYZ&lt;/nowiki&gt;'' (vul ipv XYZ de eigen gebruikersnaam in). Een schat aan informatie met wat u allemaal op Wikibooks hebt gedaan, uitgesplitst naar onderdeel, zoals aantallen bewerkingen per pagina, categorie, ...; daarnaast datums, rechten en vele doorklikmogelijkheden naar meer informatie. Ook handig als u weet dat u ooit aan een bepaalde pagina (ook overleg-, discussie-pagina's en templates) hebt gewerkt, maar u zich de naam niet meer herinnert.
* '''[https://xtools.wmflabs.org/ec?sections=all Overzicht van pagina's die je gecreëerd hebt]''', met o.a. creatiedatum, pageviews (ook te gebruiken voor andere Wikimedia-projecten).
* Een '''andere gebruiker e-mailen'''. De normale methode voor contact met een andere Commons-gebruiker is via zijn/haar overlegpagina (of via een andere overlegpagina, zoals van een wikiboek, hoofdstuk of een categorie, afhankelijk van het onderwerp). Maar u kunt iemand ook een e-mail sturen, bijvoorbeeld als het om iets persoonlijks gaat. Ga daarvoor naar de gebruikerspagina van de betreffende gebruiker en klik rechts op &quot;Deze gebruiker emailen&quot; (onder het kopje Hulpmiddelen). Wees u er wel van bewust dat dan ook uw e-mail-adres bij die ander bekend kan worden, namelijk als de ander u terugmailt of als u zelf terugmailt als u zo'n e-mail ontvangt, dan wordt uw e-mail-adres zichtbaar voor de ander. Als u dat niet wilt:
** 1) antwoord niet via de mail, maar via de overleg-pagina van die andere gebruiker
** 2) neem een apart e-mail-adres voor Wikimedia, bijvoorbeeld met uw gebruikersnaam, vul die in bij de Voorkeuren op uw account, en voer correspondentie via dat e-mail-adres.

== Bronnen ==
* Voor het eerste deel van deze Help-pagina is een kopie gemaakt van [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Accounts]] en vervolgens aangepast aan Wikibooks.
* Voor de paragraaf &quot;Faciliteiten&quot; is een kopie gemaakt van [[Handboek Wikimedia Commons/Deel II Voor gevorderden#Accounts voor gevorderden]] en vervolgens aangepast aan Wikibooks.

{{Te doen| Nadat statistiekpagina's weer beschikbaar zijn: onderdeel &quot;Kijken bij welke onderdelen van Wikimedia u allemaal iets hebt gedaan:&quot; controleren en aanpassen| [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 23 okt 2026 08:51 (CEST) }}

[[Categorie:Help]]</text>
      <sha1>9y4byfqkqw5xb71jwi2nr09yc7tj8xr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Overleg sjabloon:Links</title>
    <ns>11</ns>
    <id>46962</id>
    <revision>
      <id>431929</id>
      <parentid>431762</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T04:58:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Over plaatsing van dit sjabloon */ Reactie</comment>
      <origin>431929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1108" sha1="d8r1vfk98jewixxeqhbhxaw1oq6lm9w" xml:space="preserve">== Over plaatsing van dit sjabloon ==
{{Ping|Erik Baas}}: Twee vragen:
# Omdat ik bezig ben met de handleiding: Begrijp ik het goed dat dit sjabloon bij elk hoofdstuk moet worden geplaatst? 
# Zo ja, (vervolgvraag): Kan dit sjabloon dan niet beter worden samengevoegd met [[Sjabloon:Sub]], dat immers ook onderaan elk hoofdstuk moet worden geplaatst?
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 2 nov 2026 11:22 (CET)
::1: Klopt.
::2: Nee, het is bv. ''overbodig'' op pagina's die al een index-sjabloon hebben. Anders krijg je iets als [[HTML/Externe links|dit]]; dubbelop! En op pagina's als [[HTML/Inhoudsopgave|deze]] moet het natuurlijk al helemaal niet. – [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 nov 2026 12:25 (CET)
:::Aangezien elk wikibook in principe een index-sjabloon zou moeten hebben, en dat ook op de hoofdstuk-pagina's geplaatst zou moeten zijn, zou dit ''Sjabloon:Links'' eigenlijk alleen in onvolledige wikiboeken moeten worden geplaatst? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 4 nov 2026 05:58 (CET)</text>
      <sha1>d8r1vfk98jewixxeqhbhxaw1oq6lm9w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431937</id>
      <parentid>431929</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T07:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>/* Over plaatsing van dit sjabloon */</comment>
      <origin>431937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2026" sha1="t8ngq1w6lf64l3aob6y0ip5at1jio91" xml:space="preserve">== Over plaatsing van dit sjabloon ==
{{Ping|Erik Baas}}: Twee vragen:
# Omdat ik bezig ben met de handleiding: Begrijp ik het goed dat dit sjabloon bij elk hoofdstuk moet worden geplaatst? 
# Zo ja, (vervolgvraag): Kan dit sjabloon dan niet beter worden samengevoegd met [[Sjabloon:Sub]], dat immers ook onderaan elk hoofdstuk moet worden geplaatst?
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 2 nov 2026 11:22 (CET)
::1: Klopt.
::2: Nee, het is bv. ''overbodig'' op pagina's die al een index-sjabloon hebben. Anders krijg je iets als [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=HTML/Externe_links&amp;oldid=431760 dit]; dubbelop! En op pagina's als [[HTML/Inhoudsopgave|deze]] moet het natuurlijk al helemaal niet. – [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 nov 2026 12:25 (CET)
:::Aangezien elk wikibook in principe een index-sjabloon zou moeten hebben, en dat ook op de hoofdstuk-pagina's geplaatst zou moeten zijn, zou dit ''Sjabloon:Links'' eigenlijk alleen in onvolledige wikiboeken moeten worden geplaatst? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 4 nov 2026 05:58 (CET)
::::En:
::::*boeken die maar een paar hoofdstukken hebben, zoals [[Lucas Nuelle Testsysteem]];
::::*individuele pagina's zoals [[Celbiologie/Auteurs]]
::::maar weer niet op pagina's al een van de volgende hebben:
::::*zoals gezegd, een indexsjabloon,
::::*een navigatiesjabloon (zoals op wikipedia),
::::*een van de ''vele'' &quot;blader&quot;-sjablonen, zie Gebruiker:Erik Baas/Bladersjablonen &lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;(en er is al een handvol van zulke dingen verwijderd)&lt;/span&gt;, of
::::*{{Tl|Opmaak}}, deel van een heel groot systeem dat veel meer omvat dan navigatie.
::::Dus nee, de toepassing van dit sjabloon moet echt per boek of zelfs per pagina beoordeeld blijven worden. En automatiseren is mi. onmogelijk, daar heb ik al eens over nagedacht...
::::: – [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 nov 2026 08:36 (CET)</text>
      <sha1>t8ngq1w6lf64l3aob6y0ip5at1jio91</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>431938</id>
      <parentid>431937</parentid>
      <timestamp>2026-11-04T08:40:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JopkeB</username>
        <id>18060</id>
      </contributor>
      <comment>/* Over plaatsing van dit sjabloon */ Reactie</comment>
      <origin>431938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2222" sha1="1u9o4p8hr00sx9lawq9drt73fdmfvdq" xml:space="preserve">== Over plaatsing van dit sjabloon ==
{{Ping|Erik Baas}}: Twee vragen:
# Omdat ik bezig ben met de handleiding: Begrijp ik het goed dat dit sjabloon bij elk hoofdstuk moet worden geplaatst? 
# Zo ja, (vervolgvraag): Kan dit sjabloon dan niet beter worden samengevoegd met [[Sjabloon:Sub]], dat immers ook onderaan elk hoofdstuk moet worden geplaatst?
[[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 2 nov 2026 11:22 (CET)
::1: Klopt.
::2: Nee, het is bv. ''overbodig'' op pagina's die al een index-sjabloon hebben. Anders krijg je iets als [https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=HTML/Externe_links&amp;oldid=431760 dit]; dubbelop! En op pagina's als [[HTML/Inhoudsopgave|deze]] moet het natuurlijk al helemaal niet. – [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 2 nov 2026 12:25 (CET)
:::Aangezien elk wikibook in principe een index-sjabloon zou moeten hebben, en dat ook op de hoofdstuk-pagina's geplaatst zou moeten zijn, zou dit ''Sjabloon:Links'' eigenlijk alleen in onvolledige wikiboeken moeten worden geplaatst? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 4 nov 2026 05:58 (CET)
::::En:
::::*boeken die maar een paar hoofdstukken hebben, zoals [[Lucas Nuelle Testsysteem]];
::::*individuele pagina's zoals [[Celbiologie/Auteurs]]
::::maar weer niet op pagina's al een van de volgende hebben:
::::*zoals gezegd, een indexsjabloon,
::::*een navigatiesjabloon (zoals op wikipedia),
::::*een van de ''vele'' &quot;blader&quot;-sjablonen, zie Gebruiker:Erik Baas/Bladersjablonen &lt;span style=&quot;font-size: smaller;&quot;&gt;(en er is al een handvol van zulke dingen verwijderd)&lt;/span&gt;, of
::::*{{Tl|Opmaak}}, deel van een heel groot systeem dat veel meer omvat dan navigatie.
::::Dus nee, de toepassing van dit sjabloon moet echt per boek of zelfs per pagina beoordeeld blijven worden. En automatiseren is mi. onmogelijk, daar heb ik al eens over nagedacht...
::::: – [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 4 nov 2026 08:36 (CET)
:::::En hoe krijg je dit een handleiding: &quot;Laat het aan een moderator over&quot; of überhaupt niet vermelden? [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 4 nov 2026 09:40 (CET)</text>
      <sha1>1u9o4p8hr00sx9lawq9drt73fdmfvdq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sjabloon:Es</title>
    <ns>10</ns>
    <id>46967</id>
    <revision>
      <id>431918</id>
      <timestamp>2026-11-03T18:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Erik Baas</username>
        <id>2193</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Taalaanduiding|es}}&lt;noinclude&gt;{{Sjablooninfo|1= == Doel == Dit taalsjabloon is bedoeld om bij externe links aan te geven in welke taal die website is geschreven. Gebruik taalsjablonen alleen tussen &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&amp;nbsp;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; en &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, bij bronvermelding en bij externe links. Voeg een taalsjabloon toe &lt;u&gt;vooraan&lt;/u&gt; aan de regel vlak voor de externe link (na het eventuele opsommingsteken).  * '''Taalsjablonen dien…'</comment>
      <origin>431918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="572" sha1="g962zx0nrsnh9mhc9noo9mu1tmttt4j" xml:space="preserve">{{Taalaanduiding|es}}&lt;noinclude&gt;{{Sjablooninfo|1=
== Doel ==
Dit taalsjabloon is bedoeld om bij externe links aan te geven in welke taal die website is geschreven. Gebruik taalsjablonen alleen tussen &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&amp;nbsp;&lt;ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; en &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;/ref&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;, bij bronvermelding en bij externe links. Voeg een taalsjabloon toe &lt;u&gt;vooraan&lt;/u&gt; aan de regel vlak voor de externe link (na het eventuele opsommingsteken).

* '''Taalsjablonen dienen nooit in de lopende tekst gebruikt te worden.'''
}}
[[Categorie:Sjablonen taalaanduiding| ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>g962zx0nrsnh9mhc9noo9mu1tmttt4j</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>