Wikibooks nlwikibooks https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikibooks Overleg Wikibooks Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie Transwiki Overleg transwiki Wikijunior Overleg Wikijunior TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 1820 432018 428013 2026-11-05T19:58:09Z Erik Baas 2193 432018 wikitext text/x-wiki <!-- ***************************************************** * LEES DIT EERST !!! * Via dit vak kunt u de inhoud van de hoofdpagina van Wikibooks NL * aanpassen. Misbruik van deze mogelijkheid door het vandaliseren van deze * pagina zal tot gevolg hebben dat u DIRECT de toegang tot Wikibooks NL * ontnomen zal worden via het blokkeren van uw IP-adres. ****************************************************** * JE BOEK OP HET LINKER DEEL VAN DE PAGINA KRIJGEN. * Om je boek op het rechter deel van de pagina te krijgen moet * je de informatie in de infobox (zie Wikibooks:Infobox) van je * boek aanpassen. Enkel boeken met een voortgang van 75% of 100% * komen op het linker deel te staan. * * Als je infobox aangepast is, dan met de hand het betreffende sjabloon * dat onderdeel is van de hoofdpagina aanpassen zodat het boek daar verschijnt. ****************************************************** -->__NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <templatestyles src="style.css" /> <div class="center" style="font-size: 21px; font-weight: bolder;">[[Wikibooks: Welkom|<span style="color: black;">Welkom op</span> <span style="color: #0b2645;">WIKI</span><span style="color: #0a4e98;">BOOKS</span>!]]</div> <!-- KOP --> {| class="smaller-on-mobile" width="100%" style="margin-top: 1.3em; background-color: rgb(253, 252, 248); color: black; border: 2px solid rgb(95, 150, 211);padding: 0.3em;-moz-border-radius: 10px;" | style="font-size: 105%; padding: 5px 10px;" | Wikibooks is een gemeenschapsproject om lezers kosteloos teksten met [[Wikibooks: Vrije inhoud|vrije inhoud]] ter beschikking te stellen. Bijvoorbeeld '''leerboeken''' en ander lesmateriaal maar ook '''algemene informatieve teksten''' (geen reclame) in '''boekvorm'''. {{Niet afdrukken inline|Zie onze [[Wikibooks: Missie, visie en uitgangspunten|missie en visie]].}}<br> Op dit moment zijn er '''{{Aantal hoofdstukken}}''' hoofdstukken aanwezig in '''{{NUMBEROFBOOKS}}''' [[:Categorie:Boek|boeken]] en {{Nowrap|'''{{Pagina's in naamruimte|104}}''' hoofdstukken}} in '''{{Aantal Wikijuniorboeken}}''' [[:Categorie:Boeken in Wikijunior|Wikijunior-boeken]] (waaraan soms nog wordt gewerkt). U kunt elk hoofdstuk uitbreiden of aanpassen, en wordt daartoe van harte uitgenodigd. ''Zolang uw wijzigingen constructief zijn, kunt u niets mis doen''.<br> <!-- * [https://pageviews.wmcloud.org/topviews/?project=nl.wikibooks.org&platform=all-access&date=last-month&excludes= Meest geraadpleegde pagina's van Wikibooks in de vorige maand] --> |} <div style="margin-bottom: 1em; text-align: center; font-weight: bold;"> {{Nowrap|[[Wikibooks:Gewenste hoofdstukken en boeken|Gewenste artikelen]]}} - {{Nowrap|[[Wikibooks:Waarom meehelpen|Waarom zou ik meehelpen]]}} - [[Wikibooks:Instructies|Instructies]] - [[Wikibooks:Wiki Standaard Boeknummer|WSBN]] - {{Nowrap|[[Wikibooks:Zandbak|Oefenen in de zandbak]]}} - [[:Categorie:Help|Helppagina's]] - {{Nowrap|[[Wikibooks:Lerarenkamer|Vraag om hulp]]}} </div> <!-- DAGMENU VOLLE BREEDTE --> <div class="center">[[Bestand:P_Food.png|30px]]<span style="font-size: large; margin-left: 5px;">'''[[Kookboek|Dagmenu uit het kookboek]]'''</span></div> <br style="clear: both;"> <!-- TWEE KOLOMMEN --> <!-- LINKERKOLOM: VOLTOOIDE BOEKEN --> {| cellpadding="0" cellspacing="0" style="width: 100%; border: none; padding: 0px;" |- |style="width: 66%; border: 1px solid #CCF7CC; background: #EEFFEE; color: black; padding: 0.3em; -moz-border-radius: 10px;" valign=top| {|width="100%" cellspacing="0" cellpadding="5" style="background: transparent; color: black;" |- |<div class="center">[[Bestand:P_Psychology2.png|30px]]<span style="font-size: large; margin-left: 5px;">'''[[: Categorie:Boek|Catalogus Wikiboeken]]'''</span></div> <!----------------------------------------------> |- |style="font-size: 95%" |{{Exacte wetenschap}} <!----------------------------------------------> |- |style="font-size: 95%;border-top: 1px dashed #6A5ACD"| {{Technologie}} <!----------------------------------------------> |- |style="font-size: 95%;border-top: 1px dashed #6A5ACD"| {{Multimediale wetenschappen}} <!----------------------------------------------> |- |style="font-size: 95%;border-top: 1px dashed #6A5ACD"| {{Taal- en letterkunde}} <!----------------------------------------------> |- |style="font-size: 95%;border-top: 1px dashed #6A5ACD"| {{Geschiedenis}} <!----------------------------------------------> |- |style="font-size: 95%;border-top: 1px dashed #6A5ACD"| {{Samenleving}} <!----------------------------------------------> |- |- |style="font-size: 95%;border-top: 1px dashed #6A5ACD"| {{Levensbeschouwing}} <!----------------------------------------------> |- |style="font-size: 95%;border-top: 1px dashed #6A5ACD"| {{Expressie}} <!----------------------------------------------> |- |style="font-size: 95%;border-top: 1px dashed #6A5ACD"| {{Diversen}} <!----------------------------------------------> |} |&nbsp;&nbsp; <!-- ruimte tussen kolommen --> <!-- BEGIN RECHTERKOLOM, ONVOLTOOIDE BOEKEN --> |style="border: 1px solid #CCF7CC; background: #EEFFEE; color: black; padding: 0.3em; -moz-border-radius: 10px;" valign=top| <!-- | width="48%" valign="top" style="border: 1px solid #DDDDF7; background: #F7F7FF; color: black; padding: 0.3em; -moz-border-radius: 10px"| --> {|width="100%" cellspacing="0" cellpadding="5" style="background: transparent; color: black;" |- |<div class="center">[[Bestand:P_writing.svg|30px]]<span style="font-size: large; margin-left: 5px;">'''[[:Categorie:Wikibooks:Beginnetje|Catalogus Gestarte Wikiboeken]]'''</span></div> |- |style="font-size: 95%;"| {{Werkboek van de maand}} <!----------------------------------------------> |- |style="font-size: 95%; border-top: 1px dashed #6A5ACD"| {{Gestarte boeken}} <!----------------------------------------------> |- |style="font-size: 95%;border-top: 1px solid silver"| [[Afbeelding:Nuvola apps package toys.png|left|50px]] {{Wikibooks:Junior boeken}} |} <!-- EINDE RECHTERKOLOM --> |} <!-- EINDE INDELING RECHTERKOLOM --> <!-- ZUSTERPROJECTEN --> {{Zusterprojecten}} <div style="width: 96%; margin: 1em auto 7px auto; background-color: rgb(253, 252, 248); color: black; border: 2px solid rgb(95, 150, 211); padding: 1em 0.3em; -moz-border-radius: 10px; text-align: center; font-weight: bold;"> <!-- PORTAAL --> [[Wikibooks:Portaal]] - [[m:Wikibooks/Table/nl|Lijst van alle 77 <!-- dd. 23 januari 2026--> taalversies van Wikibooks internationaal]]<!-- - [[m:How to start a new Wikibooks portal|Start een Wikibooks-portaal in een andere taal]] --> </div> [[Categorie:Wikibooks]] 9rrmpnvsou21j9aweiiow9z8a328sur 12 2572 432007 431999 2026-11-05T15:34:20Z JopkeB 18060 Overheveling tekst uit [[Een papieren cursus omzetten in een Wikiboek/Afbeeldingen gebruiken]] deel 2 + aanvullingen 432007 wikitext text/x-wiki {{Wiu3|JopkeB}} {{Helpmenu}} == Inleiding == Bij boeken horen natuurlijk afbeeldingen en andere media, ook in Wikibooks. Op deze Help-pagina wordt uitgelegd welke media je wel en niet mag gebruiken, hoe je zelfgemaakte media kunt gebruiken en hoe je media op de juiste plaats in een pagina in Wikibooks plaatst. ==De schatkamer Wikimedia Commons== [[commons:Hoofdpagina|Wikimedia Commons]], of kortweg 'Commons', is één van de zusterprojecten van Wikipedia. Het is bedoeld als een centrale verzamelplaats voor mediabestanden, zoals afbeeldingen, geluidsbestanden en videobestanden. Voor het plaatsen van afbeeldingen in een Wikiboek kun je gebruik maken van Commons. En dat is helemaal geen straf! Op dit ogenblik (oktober 2026) bevat deze mediabank ca. 150 miljoen items. Er is dus keuze te over: afbeeldingen, foto's, tekeningen (ook technische tekeningen), animaties, video's, geluidsfragmenten... Over bijna elk onderwerp dat je maar kunt verzinnen en afkomstig uit de hele wereld en daarbuiten (NASA!), van amateur-fotografen tot professionals. Bekijk [[Handboek Wikimedia Commons#Voorbeelden van media in Commons|Voorbeelden van media in Commons]] voor een indicatie van wat Commons allemaal te bieden heeft. En als je niet kunt vinden wat je zoekt, kun je zelfgemaakte media uploaden om te gebruiken in een wikiboek. == Hoe vind je die ene afbeelding, foto... die je nodig hebt in deze enorme mediabank? == Door de overvloed aan beeldmateriaal is het niet altijd even gemakkelijk om precies te vinden wat je zoekt, maar hieronder staan enkel aanwijzingen. De voertaal op Commons is Engels, houd daarmee rekening bij het zoeken. * Typ op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] een zoekterm in het zoekveld in en stuur vervolgens de zoekresultaten bij. Wil je iets over "de Vrede van Utrecht" vinden type dan bijvoorbeeld 'Peace Utrecht' in. Klik op een afbeelding die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik daar op en klik door naar het bestand van die afbeelding. Onderaan zie je dan categorieën staan die je verder kunnen helpen. Bij de resultaten zie je dan ergens onder andere de category 'Treaty of Utrecht' en hierin staan een heel aantal mogelijke mediabestanden over het onderwerp. * Ook kun je via de category-structuur zoeken. Klik op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] op het gewenste hoofdonderwerp (onderaan, onder Inhoud). Als je voor je cursus biologie een schema zoekt over meiose dan kan dat door achtereenvervolgens ''Biologie – Subfields of biology - Cell biology – Cell cycle - Meiosis'' te klikken. * Of zoek via {{Wp|Wikipedia|Wikipedia}}. Typ bijvoorbeeld 'orkaan Katrina' in. Daar kun je al een geschikte foto vinden of iets wat daar op lijkt. Klik dan door op de foto naar het bestand. Onderaan in dat bestand staan geschikte categorieën. Klik daar op om soortgelijke media te vinden. Als je op deze manier niets geschiks vindt: klik vanaf de Nederlandse Wikipedia door naar de Engelstalige Wikipedia en klik daar op een foto die je aanstaat. Via de weblink achter die foto kun je dan dikwijls weer de category vinden waarin meer van deze foto's voorkomen. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken]] voor meer zoektips. == Uploaden van media == Als je geen afbeelding of andere mediasoort kunt vinden die je zoekt, kun je een zelfgemaakt medium uploaden. Hiervoor heb je een Wikimedia-account nodig, zoals die voor Wikibooks. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden]] voor een stapsgewijze aanpak. Het grote voordeel van Commons is dat alle Wikimediaprojecten gebruik kunnen maken van de daar geüploade bestanden. Zo kan jouw afbeelding dus bijvoorbeeld ook gebruikt worden in de Duitstalige Wikibooks, of de Nederlandstalige Wikipedia. Op Commons mogen alleen afbeeldingen worden geplaatst waarop geen (traditioneel) copyright zit. ''Fair use'' is daar niet toegestaan evenals plaatjes waarop copyright berust, maar waarvan u persoonlijke toestemming hebt gekregen het te gebruiken. Toestemming moet wereldwijd gelden, ook voor commercieel gebruik en voor het maken van aanpassingen. Je mag dus beslist niet zomaar een afbeelding, filmpje of ander medium van internet plukken en die uploaden! In de regel rust er auteursrecht op elke foto en ander medium dat op internet staat, óók als dat niet expliciet staat vermeld. De editors en moderatoren op Commons letten daar streng op! Als de auteursrechten niet kloppen, wordt het bestand subiet weer verwijderd. In het Handboek staat precies wat wel en niet mag. Bij elk bestand moet een bepaalde "licence" worden vermeld, waaronder het bestand wordt gepubliceerd, en dat het gebruik ervan regelt: een gebruiksrecht-formule, in normale taal. Er zijn diverse licenties in omloop; op [[commons:Commons:Auteursrecht sjablonen|Commons:Auteursrecht sjablonen]] vindt u een opsomming en een beschrijving van de reikwijdte ervan. Of volg [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 7: Uploaden van een afbeelding|Stap 7 van het upload-proces in het Handboek]], daar staan meer tags vermeld. Opgemerkt wordt dat bij alle geaccepteerde licenties het commercieel gebruik van een afbeelding uitdrukkelijk wordt toegestaan èn dat afgeleide werken zijn toegestaan. De meest voorkomende "tags" zijn [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl CC-BY-SA 4.0] (waarmee wordt aangegeven dat de maker wil dat derden die het werk gebruiken, de maker van het werk vermeldenen) en [https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/legalcode.nl PD] (public domain). '''Let op: bent u er niet zeker of afbeelding vrij is van auteursrechten (copyright) neem dan eerst een kijkje bij [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van media]]! Afbeeldingen waar copyright op zit mogen niet gebruikt worden en zullen verwijderd worden!''' Schending van copyright is strafbaar! Door rechtszaken tegen copyright-overtredingen kan de Wikimedia-organisatie in grote problemen komen! Mocht je tegen de Commons-etiquette zondigen, dan zul je daar door een moderator op gewezen worden. Als een onduidelijke of niet-toegestane auteursrecht-situatie te lang duurt, zal uw bijdrage echter verwijderd worden. Verder wordt het op prijs gesteld als u uw afbeelding in een of meer categorieën plaatst. Er zijn enkele duizenden categorieën, dus er zal vast wel een toepasselijke bij zitten. Met materiaal dat door Artificial Intelligence is gemaakt is men op Commons niet blij. Zie [[c:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]] (klik bovenaan op Nederlands voor de Nederlandstalige versie) voor de regels. En zelfs als je je aan de regels houdt, kan het gebeuren dat je bestand wordt verwijderd, zelfs als die is opgenomen in een wikiboek. In dat geval kun je overwegen om een door AI gemaakt bestand hier op Wikibooks te laten uploaden. Vraag een [[Wikibooks:Moderator|moderator]] om raad. == Gebruik van media uit Wikimedia Commons == In deze paragraaf staat hoe je een afbeelding of ander medium uit Commons kunt plaatsen in een wikiboek. Zie vooral [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Bestanden hergebruiken]] (in het Handboek Wikimedia Commons). === Een afbeelding plaatsen === We gebruiken steeds [[c:File:Aardhommel kleine.jpg|File:Aardhommel kleine.jpg]] als voorbeeld. <br> Een afbeelding invoegen is heel eenvoudig:<br> # Ga naar het bestand in Commons. # Kopieer de bestandsnaam (in dit geval <code>File:Aardhommel kleine.jpg</code>). # Ga naar de pagina waar je de afbeelding wilt plaatsen, klik op Bewerken en typ op de juiste plaats: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki> Dit geeft: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]] Let op: * In Wikibooks is het gewenst om niet "File" uit Commons te gebruiken, maar die term te overschrijven met "Afbeelding" of "Bestand". Houd er rekening mee om geen dubbele Afbeelding:Afbeelding: te schrijven en let op hoofd-en kleine letters. Let er ook op dat u de bestandsextentie van de afbeelding correct vermeld. (.jpg, .png enz.) * Op deze manier verschijnt de afbeelding groot in beeld. Als dat niet de bedoeling is: herschaal de afbeelding. === Een afbeelding herschalen === Vaak zijn afbeeldingen te groot voor in het artikel. Dit is geen probleem, het is ook niet de bedoeling dat je zelf die afbeelding in Commons gaat verkleinen. De MediaWiki-software kan dat heel gemakkelijk zelf doen. Bovendien kunnen geïnteresseerden de foto dan nog steeds in volledige grootte bekijken als ze dat willen (door er op te klikken). Zoiets heet een '''thumbnail'''. ==== Manier 1 ==== Kopieer in Commons niet de bestandsnaam, maar klik op <code>Delen</code> en kopieer de link onder "Gebruik dit bestand op een wiki", in dit geval <code><nowiki>[[File:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]</nowiki></code>. Plak die op de betreffende pagina. Dit geeft een kleinere afbeelding aan de rechterkant: [[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]] {{Clear both}} Merk op: # Het bijschrift van de afbeelding wordt nu automatisch vermeld. # De breedte is vast, de lengte varieert met het formaat van de afbeelding. Als de afbeelding in de breedte is, zal hij kleiner overkomen dan een afbeelding in de lengte (die langgerekt is). ==== Manier 2 ==== Stel: we willen de afbeelding verkleinen tot 100 [[w:Pixel|pixels]], dan doen we: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]]</nowiki>. Dat geeft dan: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]] '''Opmerking''': Het herschalen van afbeeldingen gebeurt op de server van Wikibooks zelf. Dit betekent dat bij een grote afbeelding de gebruiker de grote afbeelding zelf niet binnenhaalt, maar de verkleinde versie. Hierdoor hoeft de bezoeker van de pagina minder lang te wachten op het laden van de afbeelding. '''Opmerking 2''': Het is niet wenselijk een afbeelding te vergroten, dit komt de beeldkwaliteit niet ten goede. '''Update''': sinds versie 1.3.0 van MediaWiki is het ook mogelijk om niet alleen een maximum breedte op te geven, maar ook een maximum hoogte. De server zal dan automatisch de afbeelding herschalen zodat hij beide grenzen niet overschrijdt. Een voorbeeld: maximum horizontaal 50 pixels en verticaal 70 pixels: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]]</nowiki> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]] Bij deze functie is de kleinste grens maatgevend. Dus: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]]</nowiki> Levert nog steeds dezelfde maat afbeelding: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]] === Enkel een link naar een afbeelding plaatsen === Soms komt het voor dat u enkel een link naar een afbeelding - of een geluidsfragment of film - nodig hebt, zonder dat de afbeelding in de tekst zelf geplakt wordt. Dit werkt zo: <nowiki>[[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki> dit geeft zoiets: [[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]. Net zoals bij elke gewone Wiki-link kunt u ook hier alternatieve tekst toevoegen: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|Klik hier voor een mooie afbeelding van de kleine aardhommel]]</nowiki> Geeft: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|Klik hier voor een mooie afbeelding van de kleine aardhommel]] ===Direct naar de beschrijvingspagina linken=== Als u op een overlegpagina een foto wilt bespreken kan het nodig zijn om naar de beschrijvingspagina van een afbeelding te linken, in plaats van naar de afbeelding zelf. Dat gaat heel eenvoudig; <nowiki>[[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki> (let op de dubbelepunt na de '''<nowiki>[[</nowiki>''' blokhaken).<br> Dit geeft zoiets: [[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]. Deze truc, maar dan met ''Media'' werkt '''niet'''. ==Tekst bij een afbeelding zetten== Als u uw muis even laat hangen boven de vorige afbeelding ziet u geen tekst staan. Dat staat niet bepaald professioneel. Het is mogelijk om wel tekst mee te geven aan een afbeelding: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px|Kleine aardhommel]]</nowiki> Dit geeft: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px|Kleine aardhommel]] N.B.: Dit kunt u ook doen als u geen schaling gebruikt. ===Tekst onder een afbeelding zetten=== ====Bij thumbnailing==== [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|Thumbnail aardhommel]] Het is natuurlijk niet de bedoeling dat de gebruiker overal zijn muis boven moet houden, het is vaak veel beter als onder de afbeelding staat waarover de afbeelding gaat. <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|Thumbnail aardhommel]]</nowiki> Het resultaat hiervan is rechts te bewonderen (de MediaWiki-software zet dat dan ook automatisch rechts) en schaalt naar een hopelijk zinvolle grootte. Het is niet zo'n slecht idee om de afbeeldingsgrootte aan de wiki-software over te laten (door gewoon "thumb" te zeggen ipv een bepaalde grootte op te geven), dit komt de uniformiteit van de pagina's ten goede. Ook is er direct een vergrootglaasje of een klein en een groot kadertje als symbool zichtbaar (afhankelijk van uw instellingen enz.), dat aangeeft dat u de afbeelding op volledige grootte kan bekijken, door erop te klikken. In feite kan altijd op een afbeelding geklikt worden om op de pagina van de afbeelding te komen. '''Opmerking''': de beschrijving van de afbeelding moet altijd als laatste parameter voor de "]]" komen, dus zeker niet voor de "thumb" of de "100px" e.d. <br style="clear: right;"> ====Zonder thumbnail==== Als de afbeelding eigenlijk niet herschaald moet worden, maar er zou wel een tekst onder mogen, gebruikt u ''frame'' i.p.v. ''thumb''. Een voorbeeldje: <nowiki>[[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Berchemse boterkoekjes]]</nowiki> [[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Berchemse boterkoekjes]] Het resultaat is rechts te bekijken <br style="clear: right;"> ====Zonder thumb of frame==== U kunt ook tekst onder een afbeelding plaatsen door de afbeelding en de betreffende tekst in een tabel neer te zetten. (Zie ook [[Help:Gebruik van tabellen]]) <pre> {| align="center" width="200" |[[Afbeelding:Oliebollen.JPG|200px]] |- |[[Kookboek/Oliebollen|Oliebollen]], een traditionele oudejaarslekkernij. |} </pre> {| align="center" width="200" ||[[Afbeelding:Oliebollen.JPG|200px]] |- |[[Kookboek/Oliebollen|Oliebollen]], een traditionele oudejaarslekkernij. |} <br style="clear: both;"> ==Links/rechts== [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]] Het is mogelijk om een afbeelding links of rechts uit te lijnen door de parameter ''left'' of ''right'' aan de afbeelding mee te geven. <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]]</nowiki> Het resultaat is nu links te bewonderen. Ook kunt u ervoor zorgen dat er langs een afbeelding geen tekst wordt weergegeven, door de parameter ''none'' mee te geven. <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]]</nowiki> geeft gewoon dit: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]] Deze tekst loopt dus niet naast de afbeelding, maar begint er gewoon onder. ==Meerdere afbeeldingen in één kader== Met behulp van het sjabloon:Afbeelding combi kun je meerdere afbeeldingen (maximaal 16) in één kader onder elkaar zitten. Daarbij kun je elke afbeelding van een eigen bijschrift voorzien, de breedte van de figuren aanpassen en het geheel links of rechts van de pagina plaatsen. Voor de precieze code, zie [[Sjabloon:Afbeelding combi]]. ===Voorbeeld=== <pre>{{Afbeelding combi | align=left | afb1 = Irrigation dripper.jpg | caption1 = Modern druppelsysteem. | afb2 = Irrigation dripper.jpg | caption2 = Idem. }}</pre> {{Afbeelding combi | align=left | afb1 = Irrigation dripper.jpg | caption1 = Modern druppelsysteem. | afb2 = Irrigation dripper.jpg | caption2 = Idem. }} {{Clear left}} ==Afbeeldingen in tabel== Door een afbeelding in een tabel te plaatsen kunnen afbeelding(en) en tekst onder elkaar geplaatst worden. <pre> {| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2" |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |} </pre> <br style="clear: left;"> Levert: {| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2" |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |} <br style="clear: left;"> Dit zijn afbeeldingen van de Kleine aardhommel. ==Afbeeldingen in een div== <pre><nowiki> <div style="float:right;width:315px;"> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] </div> </nowiki></pre> <div style="float:right;width:315px;"> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] </div> Ook kunnen verschillende afbeeldingen op een speciale wijze op de pagina geplaatst worden. De code om dit te doen is hierboven weergegeven. Hiermee maakt u als het ware een vak wat afgesloten is van de rest van het artikel, waardoor u een ingewikkeldere opmaak kan gebruiken, wat vooral handig is bij plaatjes met een verschillende grootte. Ook als een aantal afbeeldingen bij elkaar horen en bij elkaar moeten blijven rechts onder elkaar op de pagina kan het handig zijn ze in een div te zetten. Dit gaat echter meestal zonder div vanzelf goed. <br style="clear: both;"> ==Fotogalerij== Sinds december 2004 is er een nieuwe galerij-functie beschikbaar. Door gebruik te maken van de volgende opmaak worden de afbeeldingen automatisch geschaald en in een galerij gezet: <pre> <gallery> Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo </gallery> </pre> Dat geeft het volgende resultaat: <gallery> Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo </gallery> ===Opties=== <pre> <gallery [heights = nnn] [widths = nnn] [perrow = n] [showfilename = yes] [mode = traditional, nolines, packed, packed-overlay, packed-hover of slideshow] [caption = ] [showthumbnails] > [Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=] [Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=] .. </gallery> </pre> * Zie verder: [[mw:Help:Images/nl#Opbouwen_van_een_galerij_afbeeldingen|mediawiki]] == Overige tips voor docenten == * Het gebruik van Commons hoeft overigens niet beperkt te blijven tot Wikibooks of andere Wikimedia-onderdelen. Ook al ben je niet geïnteresseerd in het zelf aanmaken van een wikiboek, dan kun je toch gebruik maken van media uit Commons in de les of in je papieren cursus. * Commons-media zijn ook bruikbaar voor toetsen en examens [[Afbeelding:Animal_cell_structure_de.svg|left|150px]] [[Afbeelding:Animal_cell_structure_numbered_version.svg|150px|right]]<br><br> : Omdat de CC-licenties dat toelaten vind je van sommige media bestanden versies in meerdere talen (ook in het Nederlands). Soms zijn er van een afbeelding ook blanco of genummerde versies, die je dan kunt gebruiken bij een herhalingstoets of bij het examen. En anders kun je ze misschien zelf maken van een bestaande afbeelding en daarna uploaden. * Een galerijpagina of diavoorstelling maken: Met afbeeldingen uit Commons kun je ook een galerijpagina of diavoorstelling maken, zie bijvoorbeeld [[c:Register Varend Erfgoed Nederland|Register Varend Erfgoed Nederland]]. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]] voor het maken van en zoeken naar galerijpagina's. ** Extra mogelijkheden: Door op de groene knop rechts bovenaan te klikken, kun je de afbeeldingen stuk voor stuk op groot formaat tonen. *** Met de pijltjes-toetsen kun je verder of terugbladeren. *** Door op de toets <code>Pause/Break</code> te klikken (vaak uiterst rechts bovenin op je toetsenbord), kun je een automatische diavoorstelling geven, waarbij na enkele seconden automatisch de volgende foto wordt getoond. == Zie ook == *[[Wikibooks:Beleid voor gebruik van media]] *[https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Public_domain_image_resources Wiki's linkpagina voor foto's uit het publieke domein]{{En}} *[[Handboek_Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Gebruik van media]] - binnen en buiten Wikimedia (uit het Handboek Wikimedia Commons) *[[Help:Tabellen]]: Een uitlegpagina over het gebruik van tabellen. *[[Wikibooks:Zandbak]]: Een pagina om te experimenteren. *[[Speciaal:Upload]]: Het uploadformulier, om media up te loaden. *[[w:GNU Image Manipulation Program|GIMP]]: Een vrij programma om afbeeldingen te bewerken. *[[mw:Help:Images/nl|Help:Images]] op mediawiki [[Categorie:Help|Afbeeldingen]] lo6tet5upyzka7pgs4smx13136w7s65 432028 432007 2026-11-06T06:30:09Z JopkeB 18060 /* Uploaden van media */ Redactie 432028 wikitext text/x-wiki {{Wiu3|JopkeB}} {{Helpmenu}} == Inleiding == Bij boeken horen natuurlijk afbeeldingen en andere media, ook in Wikibooks. Op deze Help-pagina wordt uitgelegd welke media je wel en niet mag gebruiken, hoe je zelfgemaakte media kunt gebruiken en hoe je media op de juiste plaats in een pagina in Wikibooks plaatst. ==De schatkamer Wikimedia Commons== [[commons:Hoofdpagina|Wikimedia Commons]], of kortweg 'Commons', is één van de zusterprojecten van Wikipedia. Het is bedoeld als een centrale verzamelplaats voor mediabestanden, zoals afbeeldingen, geluidsbestanden en videobestanden. Voor het plaatsen van afbeeldingen in een Wikiboek kun je gebruik maken van Commons. En dat is helemaal geen straf! Op dit ogenblik (oktober 2026) bevat deze mediabank ca. 150 miljoen items. Er is dus keuze te over: afbeeldingen, foto's, tekeningen (ook technische tekeningen), animaties, video's, geluidsfragmenten... Over bijna elk onderwerp dat je maar kunt verzinnen en afkomstig uit de hele wereld en daarbuiten (NASA!), van amateur-fotografen tot professionals. Bekijk [[Handboek Wikimedia Commons#Voorbeelden van media in Commons|Voorbeelden van media in Commons]] voor een indicatie van wat Commons allemaal te bieden heeft. En als je niet kunt vinden wat je zoekt, kun je zelfgemaakte media uploaden om te gebruiken in een wikiboek. == Hoe vind je die ene afbeelding, foto... die je nodig hebt in deze enorme mediabank? == Door de overvloed aan beeldmateriaal is het niet altijd even gemakkelijk om precies te vinden wat je zoekt, maar hieronder staan enkel aanwijzingen. De voertaal op Commons is Engels, houd daarmee rekening bij het zoeken. * Typ op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] een zoekterm in het zoekveld in en stuur vervolgens de zoekresultaten bij. Wil je iets over "de Vrede van Utrecht" vinden type dan bijvoorbeeld 'Peace Utrecht' in. Klik op een afbeelding die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik daar op en klik door naar het bestand van die afbeelding. Onderaan zie je dan categorieën staan die je verder kunnen helpen. Bij de resultaten zie je dan ergens onder andere de category 'Treaty of Utrecht' en hierin staan een heel aantal mogelijke mediabestanden over het onderwerp. * Ook kun je via de category-structuur zoeken. Klik op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] op het gewenste hoofdonderwerp (onderaan, onder Inhoud). Als je voor je cursus biologie een schema zoekt over meiose dan kan dat door achtereenvervolgens ''Biologie – Subfields of biology - Cell biology – Cell cycle - Meiosis'' te klikken. * Of zoek via {{Wp|Wikipedia|Wikipedia}}. Typ bijvoorbeeld 'orkaan Katrina' in. Daar kun je al een geschikte foto vinden of iets wat daar op lijkt. Klik dan door op de foto naar het bestand. Onderaan in dat bestand staan geschikte categorieën. Klik daar op om soortgelijke media te vinden. Als je op deze manier niets geschiks vindt: klik vanaf de Nederlandse Wikipedia door naar de Engelstalige Wikipedia en klik daar op een foto die je aanstaat. Via de weblink achter die foto kun je dan dikwijls weer de category vinden waarin meer van deze foto's voorkomen. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken]] voor meer zoektips. == Uploaden van media == Als je geen afbeelding of andere mediasoort kunt vinden die je zoekt, kun je een zelfgemaakt medium uploaden. Hiervoor heb je een Wikimedia-account nodig, zoals die voor Wikibooks. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden]] voor een stapsgewijze aanpak. Het grote voordeel van Commons is dat alle Wikimediaprojecten gebruik kunnen maken van de daar geüploade bestanden. Zo kan jouw afbeelding dus bijvoorbeeld ook gebruikt worden in de Duitstalige Wikibooks, of de Nederlandstalige Wikipedia. === Auteursrechten en licenties === Op Commons mogen alleen afbeeldingen worden geplaatst waarop geen auteursrecht rust of waarvan de uploader de maker is. ''Fair use'' is daar niet toegestaan evenmin als plaatjes waarop auteursrecht berust, maar waarvoor u persoonlijke toestemming hebt gekregen het te gebruiken. Toestemming moet wereldwijd gelden, ook voor commercieel gebruik en voor het maken van aanpassingen; èn de toestemming moet schriftelijk zijn verleend. Je mag dus beslist niet zomaar een afbeelding, filmpje of ander medium van internet plukken en die uploaden! In de regel rust er auteursrecht op elke foto en ander medium dat op internet staat, óók als dat niet expliciet staat vermeld. De editors en moderatoren op Commons letten daar streng op! Als de auteursrechten niet kloppen, wordt het bestand subiet weer verwijderd. In het Handboek staat precies wat wel en niet mag. Bij elk bestand moet een bepaalde "licence" worden vermeld, waaronder het bestand wordt gepubliceerd, en dat het gebruik ervan regelt: een gebruiksrecht-formule, in normale taal. Er zijn diverse licenties in omloop; op [[commons:Commons:Auteursrecht sjablonen|Commons:Auteursrecht sjablonen]] vindt u een opsomming en een beschrijving van de reikwijdte ervan. Of volg [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 7: Uploaden van een afbeelding|Stap 7 van het upload-proces in het Handboek]], daar staan meer tags vermeld. Opgemerkt wordt dat bij alle geaccepteerde licenties het commercieel gebruik van een afbeelding uitdrukkelijk wordt toegestaan èn dat afgeleide werken zijn toegestaan. De meest voorkomende "tags" zijn [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl CC-BY-SA 4.0] (waarmee wordt aangegeven dat de maker wil dat derden die het werk gebruiken, de maker van het werk vermeldenen) en [https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/legalcode.nl PD] (public domain). '''Let op: bent u er niet zeker of afbeelding vrij is van auteursrechten (copyright) neem dan eerst een kijkje bij [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen]]! Afbeeldingen waar auteursrecht op rust mogen niet gebruikt worden en zullen verwijderd worden!''' Schending van copyright is strafbaar! Door rechtszaken tegen copyright-overtredingen kan de Wikimedia-organisatie in grote problemen komen! Mocht je tegen de Commons-etiquette zondigen, dan zul je daar door een moderator op gewezen worden. Als een onduidelijke of niet-toegestane auteursrecht-situatie te lang duurt, zal uw bijdrage echter verwijderd worden. === Overige aandachtspunten === Verder wordt het op prijs gesteld als u uw afbeelding in een of meer categorieën plaatst. Er zijn enkele duizenden categorieën, dus er zal vast wel een toepasselijke bij zitten. Met materiaal dat door '''Artificial Intelligence''' is gemaakt is men op Commons niet blij. Zie [[c:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]] (klik bovenaan op Nederlands voor de Nederlandstalige versie) voor de regels. En zelfs als je je aan de regels houdt, kan het gebeuren dat je bestand wordt verwijderd, zelfs als die is opgenomen in een wikiboek. In dat geval kun je overwegen om een door AI gemaakt bestand hier op Wikibooks te laten uploaden. Vraag een [[Wikibooks:Moderator|moderator]] om raad (dat kan ook in de Lerarenkamer). == Gebruik van media uit Wikimedia Commons == In deze paragraaf staat hoe je een afbeelding of ander medium uit Commons kunt plaatsen in een wikiboek. Zie vooral [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Bestanden hergebruiken]] (in het Handboek Wikimedia Commons). === Een afbeelding plaatsen === We gebruiken steeds [[c:File:Aardhommel kleine.jpg|File:Aardhommel kleine.jpg]] als voorbeeld. <br> Een afbeelding invoegen is heel eenvoudig:<br> # Ga naar het bestand in Commons. # Kopieer de bestandsnaam (in dit geval <code>File:Aardhommel kleine.jpg</code>). # Ga naar de pagina waar je de afbeelding wilt plaatsen, klik op Bewerken en typ op de juiste plaats: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki> Dit geeft: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]] Let op: * In Wikibooks is het gewenst om niet "File" uit Commons te gebruiken, maar die term te overschrijven met "Afbeelding" of "Bestand". Houd er rekening mee om geen dubbele Afbeelding:Afbeelding: te schrijven en let op hoofd-en kleine letters. Let er ook op dat u de bestandsextentie van de afbeelding correct vermeld. (.jpg, .png enz.) * Op deze manier verschijnt de afbeelding groot in beeld. Als dat niet de bedoeling is: herschaal de afbeelding. === Een afbeelding herschalen === Vaak zijn afbeeldingen te groot voor in het artikel. Dit is geen probleem, het is ook niet de bedoeling dat je zelf die afbeelding in Commons gaat verkleinen. De MediaWiki-software kan dat heel gemakkelijk zelf doen. Bovendien kunnen geïnteresseerden de foto dan nog steeds in volledige grootte bekijken als ze dat willen (door er op te klikken). Zoiets heet een '''thumbnail'''. ==== Manier 1 ==== Kopieer in Commons niet de bestandsnaam, maar klik op <code>Delen</code> en kopieer de link onder "Gebruik dit bestand op een wiki", in dit geval <code><nowiki>[[File:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]</nowiki></code>. Plak die op de betreffende pagina. Dit geeft een kleinere afbeelding aan de rechterkant: [[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]] {{Clear both}} Merk op: # Het bijschrift van de afbeelding wordt nu automatisch vermeld. # De breedte is vast, de lengte varieert met het formaat van de afbeelding. Als de afbeelding in de breedte is, zal hij kleiner overkomen dan een afbeelding in de lengte (die langgerekt is). ==== Manier 2 ==== Stel: we willen de afbeelding verkleinen tot 100 [[w:Pixel|pixels]], dan doen we: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]]</nowiki>. Dat geeft dan: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]] '''Opmerking''': Het herschalen van afbeeldingen gebeurt op de server van Wikibooks zelf. Dit betekent dat bij een grote afbeelding de gebruiker de grote afbeelding zelf niet binnenhaalt, maar de verkleinde versie. Hierdoor hoeft de bezoeker van de pagina minder lang te wachten op het laden van de afbeelding. '''Opmerking 2''': Het is niet wenselijk een afbeelding te vergroten, dit komt de beeldkwaliteit niet ten goede. '''Update''': sinds versie 1.3.0 van MediaWiki is het ook mogelijk om niet alleen een maximum breedte op te geven, maar ook een maximum hoogte. De server zal dan automatisch de afbeelding herschalen zodat hij beide grenzen niet overschrijdt. Een voorbeeld: maximum horizontaal 50 pixels en verticaal 70 pixels: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]]</nowiki> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]] Bij deze functie is de kleinste grens maatgevend. Dus: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]]</nowiki> Levert nog steeds dezelfde maat afbeelding: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]] === Enkel een link naar een afbeelding plaatsen === Soms komt het voor dat u enkel een link naar een afbeelding - of een geluidsfragment of film - nodig hebt, zonder dat de afbeelding in de tekst zelf geplakt wordt. Dit werkt zo: <nowiki>[[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki> dit geeft zoiets: [[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]. Net zoals bij elke gewone Wiki-link kunt u ook hier alternatieve tekst toevoegen: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|Klik hier voor een mooie afbeelding van de kleine aardhommel]]</nowiki> Geeft: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|Klik hier voor een mooie afbeelding van de kleine aardhommel]] ===Direct naar de beschrijvingspagina linken=== Als u op een overlegpagina een foto wilt bespreken kan het nodig zijn om naar de beschrijvingspagina van een afbeelding te linken, in plaats van naar de afbeelding zelf. Dat gaat heel eenvoudig; <nowiki>[[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki> (let op de dubbelepunt na de '''<nowiki>[[</nowiki>''' blokhaken).<br> Dit geeft zoiets: [[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]. Deze truc, maar dan met ''Media'' werkt '''niet'''. ==Tekst bij een afbeelding zetten== Als u uw muis even laat hangen boven de vorige afbeelding ziet u geen tekst staan. Dat staat niet bepaald professioneel. Het is mogelijk om wel tekst mee te geven aan een afbeelding: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px|Kleine aardhommel]]</nowiki> Dit geeft: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px|Kleine aardhommel]] N.B.: Dit kunt u ook doen als u geen schaling gebruikt. ===Tekst onder een afbeelding zetten=== ====Bij thumbnailing==== [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|Thumbnail aardhommel]] Het is natuurlijk niet de bedoeling dat de gebruiker overal zijn muis boven moet houden, het is vaak veel beter als onder de afbeelding staat waarover de afbeelding gaat. <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|Thumbnail aardhommel]]</nowiki> Het resultaat hiervan is rechts te bewonderen (de MediaWiki-software zet dat dan ook automatisch rechts) en schaalt naar een hopelijk zinvolle grootte. Het is niet zo'n slecht idee om de afbeeldingsgrootte aan de wiki-software over te laten (door gewoon "thumb" te zeggen ipv een bepaalde grootte op te geven), dit komt de uniformiteit van de pagina's ten goede. Ook is er direct een vergrootglaasje of een klein en een groot kadertje als symbool zichtbaar (afhankelijk van uw instellingen enz.), dat aangeeft dat u de afbeelding op volledige grootte kan bekijken, door erop te klikken. In feite kan altijd op een afbeelding geklikt worden om op de pagina van de afbeelding te komen. '''Opmerking''': de beschrijving van de afbeelding moet altijd als laatste parameter voor de "]]" komen, dus zeker niet voor de "thumb" of de "100px" e.d. <br style="clear: right;"> ====Zonder thumbnail==== Als de afbeelding eigenlijk niet herschaald moet worden, maar er zou wel een tekst onder mogen, gebruikt u ''frame'' i.p.v. ''thumb''. Een voorbeeldje: <nowiki>[[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Berchemse boterkoekjes]]</nowiki> [[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Berchemse boterkoekjes]] Het resultaat is rechts te bekijken <br style="clear: right;"> ====Zonder thumb of frame==== U kunt ook tekst onder een afbeelding plaatsen door de afbeelding en de betreffende tekst in een tabel neer te zetten. (Zie ook [[Help:Gebruik van tabellen]]) <pre> {| align="center" width="200" |[[Afbeelding:Oliebollen.JPG|200px]] |- |[[Kookboek/Oliebollen|Oliebollen]], een traditionele oudejaarslekkernij. |} </pre> {| align="center" width="200" ||[[Afbeelding:Oliebollen.JPG|200px]] |- |[[Kookboek/Oliebollen|Oliebollen]], een traditionele oudejaarslekkernij. |} <br style="clear: both;"> ==Links/rechts== [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]] Het is mogelijk om een afbeelding links of rechts uit te lijnen door de parameter ''left'' of ''right'' aan de afbeelding mee te geven. <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]]</nowiki> Het resultaat is nu links te bewonderen. Ook kunt u ervoor zorgen dat er langs een afbeelding geen tekst wordt weergegeven, door de parameter ''none'' mee te geven. <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]]</nowiki> geeft gewoon dit: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]] Deze tekst loopt dus niet naast de afbeelding, maar begint er gewoon onder. ==Meerdere afbeeldingen in één kader== Met behulp van het sjabloon:Afbeelding combi kun je meerdere afbeeldingen (maximaal 16) in één kader onder elkaar zitten. Daarbij kun je elke afbeelding van een eigen bijschrift voorzien, de breedte van de figuren aanpassen en het geheel links of rechts van de pagina plaatsen. Voor de precieze code, zie [[Sjabloon:Afbeelding combi]]. ===Voorbeeld=== <pre>{{Afbeelding combi | align=left | afb1 = Irrigation dripper.jpg | caption1 = Modern druppelsysteem. | afb2 = Irrigation dripper.jpg | caption2 = Idem. }}</pre> {{Afbeelding combi | align=left | afb1 = Irrigation dripper.jpg | caption1 = Modern druppelsysteem. | afb2 = Irrigation dripper.jpg | caption2 = Idem. }} {{Clear left}} ==Afbeeldingen in tabel== Door een afbeelding in een tabel te plaatsen kunnen afbeelding(en) en tekst onder elkaar geplaatst worden. <pre> {| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2" |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |} </pre> <br style="clear: left;"> Levert: {| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2" |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |} <br style="clear: left;"> Dit zijn afbeeldingen van de Kleine aardhommel. ==Afbeeldingen in een div== <pre><nowiki> <div style="float:right;width:315px;"> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] </div> </nowiki></pre> <div style="float:right;width:315px;"> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] </div> Ook kunnen verschillende afbeeldingen op een speciale wijze op de pagina geplaatst worden. De code om dit te doen is hierboven weergegeven. Hiermee maakt u als het ware een vak wat afgesloten is van de rest van het artikel, waardoor u een ingewikkeldere opmaak kan gebruiken, wat vooral handig is bij plaatjes met een verschillende grootte. Ook als een aantal afbeeldingen bij elkaar horen en bij elkaar moeten blijven rechts onder elkaar op de pagina kan het handig zijn ze in een div te zetten. Dit gaat echter meestal zonder div vanzelf goed. <br style="clear: both;"> ==Fotogalerij== Sinds december 2004 is er een nieuwe galerij-functie beschikbaar. Door gebruik te maken van de volgende opmaak worden de afbeeldingen automatisch geschaald en in een galerij gezet: <pre> <gallery> Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo </gallery> </pre> Dat geeft het volgende resultaat: <gallery> Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo </gallery> ===Opties=== <pre> <gallery [heights = nnn] [widths = nnn] [perrow = n] [showfilename = yes] [mode = traditional, nolines, packed, packed-overlay, packed-hover of slideshow] [caption = ] [showthumbnails] > [Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=] [Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=] .. </gallery> </pre> * Zie verder: [[mw:Help:Images/nl#Opbouwen_van_een_galerij_afbeeldingen|mediawiki]] == Overige tips voor docenten == * Het gebruik van Commons hoeft overigens niet beperkt te blijven tot Wikibooks of andere Wikimedia-onderdelen. Ook al ben je niet geïnteresseerd in het zelf aanmaken van een wikiboek, dan kun je toch gebruik maken van media uit Commons in de les of in je papieren cursus. * Commons-media zijn ook bruikbaar voor toetsen en examens [[Afbeelding:Animal_cell_structure_de.svg|left|150px]] [[Afbeelding:Animal_cell_structure_numbered_version.svg|150px|right]]<br><br> : Omdat de CC-licenties dat toelaten vind je van sommige media bestanden versies in meerdere talen (ook in het Nederlands). Soms zijn er van een afbeelding ook blanco of genummerde versies, die je dan kunt gebruiken bij een herhalingstoets of bij het examen. En anders kun je ze misschien zelf maken van een bestaande afbeelding en daarna uploaden. * Een galerijpagina of diavoorstelling maken: Met afbeeldingen uit Commons kun je ook een galerijpagina of diavoorstelling maken, zie bijvoorbeeld [[c:Register Varend Erfgoed Nederland|Register Varend Erfgoed Nederland]]. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]] voor het maken van en zoeken naar galerijpagina's. ** Extra mogelijkheden: Door op de groene knop rechts bovenaan te klikken, kun je de afbeeldingen stuk voor stuk op groot formaat tonen. *** Met de pijltjes-toetsen kun je verder of terugbladeren. *** Door op de toets <code>Pause/Break</code> te klikken (vaak uiterst rechts bovenin op je toetsenbord), kun je een automatische diavoorstelling geven, waarbij na enkele seconden automatisch de volgende foto wordt getoond. == Zie ook == *[[Wikibooks:Beleid voor gebruik van media]] *[https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Public_domain_image_resources Wiki's linkpagina voor foto's uit het publieke domein]{{En}} *[[Handboek_Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Gebruik van media]] - binnen en buiten Wikimedia (uit het Handboek Wikimedia Commons) *[[Help:Tabellen]]: Een uitlegpagina over het gebruik van tabellen. *[[Wikibooks:Zandbak]]: Een pagina om te experimenteren. *[[Speciaal:Upload]]: Het uploadformulier, om media up te loaden. *[[w:GNU Image Manipulation Program|GIMP]]: Een vrij programma om afbeeldingen te bewerken. *[[mw:Help:Images/nl|Help:Images]] op mediawiki [[Categorie:Help|Afbeeldingen]] c6olnce0i7q0i22lv055263ujohpzp6 432037 432028 2026-11-06T09:26:45Z JopkeB 18060 /* Gebruik van media uit Wikimedia Commons */ Redactie en aanvullingen 432037 wikitext text/x-wiki {{Wiu3|JopkeB}} {{Helpmenu}} == Inleiding == Bij boeken horen natuurlijk afbeeldingen en andere media, ook in Wikibooks. Op deze Help-pagina wordt uitgelegd welke media je wel en niet mag gebruiken, hoe je zelfgemaakte media kunt gebruiken en hoe je media op de juiste plaats in een pagina in Wikibooks plaatst. ==De schatkamer Wikimedia Commons== [[commons:Hoofdpagina|Wikimedia Commons]], of kortweg 'Commons', is één van de zusterprojecten van Wikipedia. Het is bedoeld als een centrale verzamelplaats voor mediabestanden, zoals afbeeldingen, geluidsbestanden en videobestanden. Voor het plaatsen van afbeeldingen in een Wikiboek kun je gebruik maken van Commons. En dat is helemaal geen straf! Op dit ogenblik (oktober 2026) bevat deze mediabank ca. 150 miljoen items. Er is dus keuze te over: afbeeldingen, foto's, tekeningen (ook technische tekeningen), animaties, video's, geluidsfragmenten... Over bijna elk onderwerp dat je maar kunt verzinnen en afkomstig uit de hele wereld en daarbuiten (NASA!), van amateur-fotografen tot professionals. Bekijk [[Handboek Wikimedia Commons#Voorbeelden van media in Commons|Voorbeelden van media in Commons]] voor een indicatie van wat Commons allemaal te bieden heeft. En als je niet kunt vinden wat je zoekt, kun je zelfgemaakte media uploaden om te gebruiken in een wikiboek. == Hoe vind je die ene afbeelding, foto... die je nodig hebt in deze enorme mediabank? == Door de overvloed aan beeldmateriaal is het niet altijd even gemakkelijk om precies te vinden wat je zoekt, maar hieronder staan enkel aanwijzingen. De voertaal op Commons is Engels, houd daarmee rekening bij het zoeken. * Typ op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] een zoekterm in het zoekveld in en stuur vervolgens de zoekresultaten bij. Wil je iets over "de Vrede van Utrecht" vinden type dan bijvoorbeeld 'Peace Utrecht' in. Klik op een afbeelding die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik daar op en klik door naar het bestand van die afbeelding. Onderaan zie je dan categorieën staan die je verder kunnen helpen. Bij de resultaten zie je dan ergens onder andere de category 'Treaty of Utrecht' en hierin staan een heel aantal mogelijke mediabestanden over het onderwerp. * Ook kun je via de category-structuur zoeken. Klik op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] op het gewenste hoofdonderwerp (onderaan, onder Inhoud). Als je voor je cursus biologie een schema zoekt over meiose dan kan dat door achtereenvervolgens ''Biologie – Subfields of biology - Cell biology – Cell cycle - Meiosis'' te klikken. * Of zoek via {{Wp|Wikipedia|Wikipedia}}. Typ bijvoorbeeld 'orkaan Katrina' in. Daar kun je al een geschikte foto vinden of iets wat daar op lijkt. Klik dan door op de foto naar het bestand. Onderaan in dat bestand staan geschikte categorieën. Klik daar op om soortgelijke media te vinden. Als je op deze manier niets geschiks vindt: klik vanaf de Nederlandse Wikipedia door naar de Engelstalige Wikipedia en klik daar op een foto die je aanstaat. Via de weblink achter die foto kun je dan dikwijls weer de category vinden waarin meer van deze foto's voorkomen. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken]] voor meer zoektips. == Uploaden van media == Als je geen afbeelding of andere mediasoort kunt vinden die je zoekt, kun je een zelfgemaakt medium uploaden. Hiervoor heb je een Wikimedia-account nodig, zoals die voor Wikibooks. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden]] voor een stapsgewijze aanpak. Het grote voordeel van Commons is dat alle Wikimediaprojecten gebruik kunnen maken van de daar geüploade bestanden. Zo kan jouw afbeelding dus bijvoorbeeld ook gebruikt worden in de Duitstalige Wikibooks, of de Nederlandstalige Wikipedia. === Auteursrechten en licenties === Op Commons mogen alleen afbeeldingen worden geplaatst waarop geen auteursrecht rust of waarvan de uploader de maker is. ''Fair use'' is daar niet toegestaan evenmin als plaatjes waarop auteursrecht berust, maar waarvoor u persoonlijke toestemming hebt gekregen het te gebruiken. Toestemming moet wereldwijd gelden, ook voor commercieel gebruik en voor het maken van aanpassingen; èn de toestemming moet schriftelijk zijn verleend. Je mag dus beslist niet zomaar een afbeelding, filmpje of ander medium van internet plukken en die uploaden! In de regel rust er auteursrecht op elke foto en ander medium dat op internet staat, óók als dat niet expliciet staat vermeld. De editors en moderatoren op Commons letten daar streng op! Als de auteursrechten niet kloppen, wordt het bestand subiet weer verwijderd. In het Handboek staat precies wat wel en niet mag. Bij elk bestand moet een bepaalde "licence" worden vermeld, waaronder het bestand wordt gepubliceerd, en dat het gebruik ervan regelt: een gebruiksrecht-formule, in normale taal. Er zijn diverse licenties in omloop; op [[commons:Commons:Auteursrecht sjablonen|Commons:Auteursrecht sjablonen]] vindt u een opsomming en een beschrijving van de reikwijdte ervan. Of volg [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 7: Uploaden van een afbeelding|Stap 7 van het upload-proces in het Handboek]], daar staan meer tags vermeld. Opgemerkt wordt dat bij alle geaccepteerde licenties het commercieel gebruik van een afbeelding uitdrukkelijk wordt toegestaan èn dat afgeleide werken zijn toegestaan. De meest voorkomende "tags" zijn [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl CC-BY-SA 4.0] (waarmee wordt aangegeven dat de maker wil dat derden die het werk gebruiken, de maker van het werk vermeldenen) en [https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/legalcode.nl PD] (public domain). '''Let op: bent u er niet zeker of afbeelding vrij is van auteursrechten (copyright) neem dan eerst een kijkje bij [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen]]! Afbeeldingen waar auteursrecht op rust mogen niet gebruikt worden en zullen verwijderd worden!''' Schending van copyright is strafbaar! Door rechtszaken tegen copyright-overtredingen kan de Wikimedia-organisatie in grote problemen komen! Mocht je tegen de Commons-etiquette zondigen, dan zul je daar door een moderator op gewezen worden. Als een onduidelijke of niet-toegestane auteursrecht-situatie te lang duurt, zal uw bijdrage echter verwijderd worden. === Overige aandachtspunten === Verder wordt het op prijs gesteld als u uw afbeelding in een of meer categorieën plaatst. Er zijn enkele duizenden categorieën, dus er zal vast wel een toepasselijke bij zitten. Met materiaal dat door '''Artificial Intelligence''' is gemaakt is men op Commons niet blij. Zie [[c:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]] (klik bovenaan op Nederlands voor de Nederlandstalige versie) voor de regels. En zelfs als je je aan de regels houdt, kan het gebeuren dat je bestand wordt verwijderd, zelfs als die is opgenomen in een wikiboek. In dat geval kun je overwegen om een door AI gemaakt bestand hier op Wikibooks te laten uploaden. Vraag een [[Wikibooks:Moderator|moderator]] om raad (dat kan ook in de Lerarenkamer). == Gebruik van media uit Wikimedia Commons == In deze paragraaf staat hoe je een afbeelding of ander medium uit Wikimedia Commons kunt plaatsen in een wikiboek. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Bestanden hergebruiken]] (in het Handboek Wikimedia Commons) voor een algemene inleiding. === Een afbeelding plaatsen in een wikiboek === We gebruiken steeds [[c:File:Aardhommel kleine.jpg|File:Aardhommel kleine.jpg]] als voorbeeld. <br> Een afbeelding invoegen is heel eenvoudig:<br> # Ga naar het bestand in Commons. # Kopieer de bestandsnaam (in dit geval <code>File:Aardhommel kleine.jpg</code>). # Ga naar de pagina in Wikibooks waar je de afbeelding wilt plaatsen, klik op Bewerken en typ op de juiste plaats: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki> Dit geeft: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]] Let op: * In Wikibooks is het gewenst om niet "File" uit Commons te gebruiken, maar die term te overschrijven met "Afbeelding" of "Bestand". Houd er rekening mee om geen dubbele Afbeelding:Afbeelding: te schrijven en let op hoofd-en kleine letters. Let er ook op dat u de bestandsextentie van de afbeelding correct vermeld. (.jpg, .png enz.) * Op deze manier verschijnt de afbeelding groot in beeld. Als dat niet de bedoeling is: herschaal de afbeelding. === Een afbeelding herschalen === Vaak zijn afbeeldingen te groot voor in het artikel. Dit is geen probleem, het is ook niet de bedoeling dat je zelf die afbeelding in Commons gaat verkleinen. De MediaWiki-software kan dat heel gemakkelijk zelf doen. Bovendien kunnen geïnteresseerden de foto dan nog steeds in volledige grootte bekijken als ze dat willen (door er op te klikken). Zoiets heet een '''thumbnail'''. ==== Manier 1: via ''Delen'' ==== Kopieer in Commons niet de bestandsnaam, maar klik op <code>Delen</code> en kopieer de link onder "Gebruik dit bestand op een wiki", in dit geval <code><nowiki>[[File:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]</nowiki></code>. Plak die als <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]</nowiki></code>op de betreffende pagina. Dit geeft een kleinere afbeelding aan de rechterkant: [[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]] {{Clear both}} Merk op: # Het bijschrift van de afbeelding wordt nu automatisch vermeld. # De breedte is vast, de lengte varieert met het formaat van de afbeelding. Als de afbeelding in de breedte is, zal hij kleiner overkomen dan een afbeelding in de lengte (die langgerekt is). ==== Manier 2: via ''pixels'' ==== Stel: we willen de afbeelding verkleinen tot 100 [[w:Pixel|pixels]], dan plakken we <code>|100px</code> achter de bestandsnaam: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]]</nowiki></code>. Dat geeft dan: <br> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]] Merk op: # De afbeelding staat weer links omdat er geen "thumb" in de wikicode is vermeld. # Het herschalen van afbeeldingen gebeurt op de server van Wikibooks zelf. Dit betekent dat bij een grote afbeelding de gebruiker de grote afbeelding zelf niet binnenhaalt, maar de verkleinde versie. Hierdoor hoeft de bezoeker van de pagina minder lang te wachten op het laden van de afbeelding. # Het is in het algemeen niet wenselijk een afbeelding te vergroten, dit komt de beeldkwaliteit niet ten goede. ===== Manier 2a: via ''horizontale èn verticale pixels'' ===== Het ook mogelijk om niet alleen een maximum breedte op te geven, maar ook een maximum hoogte. De server zal dan automatisch de afbeelding herschalen zodat hij beide grenzen niet overschrijdt. Een voorbeeld: maximum horizontaal 50 pixels en verticaal 70 pixels: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]]</nowiki></code> geeft: <br> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]] Bij deze functie is de kleinste grens maatgevend. Dus: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]]</nowiki></code> levert nog steeds dezelfde maat afbeelding:<br> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]] ===== Manier 1b: via ''Delen'' en pixels ===== We kunnen de wikicode met "thumb" ook combineren met pixels: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|150px|Aardhommel kleine]]</nowiki></code> geeft opnieuw een afbeelding aan de rechterkant, maar dan iets kleiner: [[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|150px|Aardhommel kleine]] {{Clear both}} ==== Manier 3: met alternatieve tekst ==== Net zoals bij elke gewone Wiki-link kun je ook hier alternatieve tekst toevoegen: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|200px|Klik hier voor een mooie afbeelding van de kleine aardhommel]]</nowiki> Geeft: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|200px|Klik hier voor een mooie afbeelding van de kleine aardhommel]] Opmerking: bij een eigen bijschrift moet er * òf geen "thumb" en geen px in de wikicode staan * òf wel "thumb" in de wikicode staan en dan kan ook de grootte worden aangepast. {{Clear both}} === Enkel een link naar een afbeelding en beschrijving plaatsen === Soms komt het voor dat er enkel een link naar een afbeelding - of een geluidsfragment of film - nodig is, zonder dat de afbeelding in de tekst zelf geplakt wordt. Dat kan bijvoorbeeld zo zijn als je op een overlegpagina een foto wilt bespreken. Dit werkt zo: <nowiki>[[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki> (let op de dubbelepunt na de '''<nowiki>[[</nowiki>''' blokhaken).<br> Dit geeft: [[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]. ==Tekst bij een afbeelding zetten== Als u uw muis even laat hangen boven de vorige afbeelding ziet u geen tekst staan. Dat staat niet bepaald professioneel. Het is mogelijk om wel tekst mee te geven aan een afbeelding: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px|Kleine aardhommel]]</nowiki> Dit geeft: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px|Kleine aardhommel]] N.B.: Dit kunt u ook doen als u geen schaling gebruikt. ===Tekst onder een afbeelding zetten=== ====Bij thumbnailing==== [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|Thumbnail aardhommel]] Het is natuurlijk niet de bedoeling dat de gebruiker overal zijn muis boven moet houden, het is vaak veel beter als onder de afbeelding staat waarover de afbeelding gaat. <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|Thumbnail aardhommel]]</nowiki> Het resultaat hiervan is rechts te bewonderen (de MediaWiki-software zet dat dan ook automatisch rechts) en schaalt naar een hopelijk zinvolle grootte. Het is niet zo'n slecht idee om de afbeeldingsgrootte aan de wiki-software over te laten (door gewoon "thumb" te zeggen ipv een bepaalde grootte op te geven), dit komt de uniformiteit van de pagina's ten goede. Ook is er direct een vergrootglaasje of een klein en een groot kadertje als symbool zichtbaar (afhankelijk van uw instellingen enz.), dat aangeeft dat u de afbeelding op volledige grootte kan bekijken, door erop te klikken. In feite kan altijd op een afbeelding geklikt worden om op de pagina van de afbeelding te komen. '''Opmerking''': de beschrijving van de afbeelding moet altijd als laatste parameter voor de "]]" komen, dus zeker niet voor de "thumb" of de "100px" e.d. <br style="clear: right;"> ====Zonder thumbnail==== Als de afbeelding eigenlijk niet herschaald moet worden, maar er zou wel een tekst onder mogen, gebruikt u ''frame'' i.p.v. ''thumb''. Een voorbeeldje: <nowiki>[[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Berchemse boterkoekjes]]</nowiki> [[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Berchemse boterkoekjes]] Het resultaat is rechts te bekijken <br style="clear: right;"> ====Zonder thumb of frame==== U kunt ook tekst onder een afbeelding plaatsen door de afbeelding en de betreffende tekst in een tabel neer te zetten. (Zie ook [[Help:Gebruik van tabellen]]) <pre> {| align="center" width="200" |[[Afbeelding:Oliebollen.JPG|200px]] |- |[[Kookboek/Oliebollen|Oliebollen]], een traditionele oudejaarslekkernij. |} </pre> {| align="center" width="200" ||[[Afbeelding:Oliebollen.JPG|200px]] |- |[[Kookboek/Oliebollen|Oliebollen]], een traditionele oudejaarslekkernij. |} <br style="clear: both;"> ==Links/rechts== [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]] Het is mogelijk om een afbeelding links of rechts uit te lijnen door de parameter ''left'' of ''right'' aan de afbeelding mee te geven. <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]]</nowiki> Het resultaat is nu links te bewonderen. Ook kunt u ervoor zorgen dat er langs een afbeelding geen tekst wordt weergegeven, door de parameter ''none'' mee te geven. <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]]</nowiki> geeft gewoon dit: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]] Deze tekst loopt dus niet naast de afbeelding, maar begint er gewoon onder. ==Meerdere afbeeldingen in één kader== Met behulp van het sjabloon:Afbeelding combi kun je meerdere afbeeldingen (maximaal 16) in één kader onder elkaar zitten. Daarbij kun je elke afbeelding van een eigen bijschrift voorzien, de breedte van de figuren aanpassen en het geheel links of rechts van de pagina plaatsen. Voor de precieze code, zie [[Sjabloon:Afbeelding combi]]. ===Voorbeeld=== <pre>{{Afbeelding combi | align=left | afb1 = Irrigation dripper.jpg | caption1 = Modern druppelsysteem. | afb2 = Irrigation dripper.jpg | caption2 = Idem. }}</pre> {{Afbeelding combi | align=left | afb1 = Irrigation dripper.jpg | caption1 = Modern druppelsysteem. | afb2 = Irrigation dripper.jpg | caption2 = Idem. }} {{Clear left}} ==Afbeeldingen in tabel== Door een afbeelding in een tabel te plaatsen kunnen afbeelding(en) en tekst onder elkaar geplaatst worden. <pre> {| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2" |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |} </pre> <br style="clear: left;"> Levert: {| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2" |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |} <br style="clear: left;"> Dit zijn afbeeldingen van de Kleine aardhommel. ==Afbeeldingen in een div== <pre><nowiki> <div style="float:right;width:315px;"> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] </div> </nowiki></pre> <div style="float:right;width:315px;"> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] </div> Ook kunnen verschillende afbeeldingen op een speciale wijze op de pagina geplaatst worden. De code om dit te doen is hierboven weergegeven. Hiermee maakt u als het ware een vak wat afgesloten is van de rest van het artikel, waardoor u een ingewikkeldere opmaak kan gebruiken, wat vooral handig is bij plaatjes met een verschillende grootte. Ook als een aantal afbeeldingen bij elkaar horen en bij elkaar moeten blijven rechts onder elkaar op de pagina kan het handig zijn ze in een div te zetten. Dit gaat echter meestal zonder div vanzelf goed. <br style="clear: both;"> ==Fotogalerij== Sinds december 2004 is er een nieuwe galerij-functie beschikbaar. Door gebruik te maken van de volgende opmaak worden de afbeeldingen automatisch geschaald en in een galerij gezet: <pre> <gallery> Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo </gallery> </pre> Dat geeft het volgende resultaat: <gallery> Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo </gallery> ===Opties=== <pre> <gallery [heights = nnn] [widths = nnn] [perrow = n] [showfilename = yes] [mode = traditional, nolines, packed, packed-overlay, packed-hover of slideshow] [caption = ] [showthumbnails] > [Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=] [Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=] .. </gallery> </pre> * Zie verder: [[mw:Help:Images/nl#Opbouwen_van_een_galerij_afbeeldingen|mediawiki]] == Overige tips voor docenten == * Het gebruik van Commons hoeft overigens niet beperkt te blijven tot Wikibooks of andere Wikimedia-onderdelen. Ook al ben je niet geïnteresseerd in het zelf aanmaken van een wikiboek, dan kun je toch gebruik maken van media uit Commons in de les of in je papieren cursus. * Commons-media zijn ook bruikbaar voor toetsen en examens [[Afbeelding:Animal_cell_structure_de.svg|left|150px]] [[Afbeelding:Animal_cell_structure_numbered_version.svg|150px|right]]<br><br> : Omdat de CC-licenties dat toelaten vind je van sommige media bestanden versies in meerdere talen (ook in het Nederlands). Soms zijn er van een afbeelding ook blanco of genummerde versies, die je dan kunt gebruiken bij een herhalingstoets of bij het examen. En anders kun je ze misschien zelf maken van een bestaande afbeelding en daarna uploaden. * Een galerijpagina of diavoorstelling maken: Met afbeeldingen uit Commons kun je ook een galerijpagina of diavoorstelling maken, zie bijvoorbeeld [[c:Register Varend Erfgoed Nederland|Register Varend Erfgoed Nederland]]. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]] voor het maken van en zoeken naar galerijpagina's. ** Extra mogelijkheden: Door op de groene knop rechts bovenaan te klikken, kun je de afbeeldingen stuk voor stuk op groot formaat tonen. *** Met de pijltjes-toetsen kun je verder of terugbladeren. *** Door op de toets <code>Pause/Break</code> te klikken (vaak uiterst rechts bovenin op je toetsenbord), kun je een automatische diavoorstelling geven, waarbij na enkele seconden automatisch de volgende foto wordt getoond. == Zie ook == *[[Wikibooks:Beleid voor gebruik van media]] *[https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Public_domain_image_resources Wiki's linkpagina voor foto's uit het publieke domein]{{En}} *[[Handboek_Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Gebruik van media]] - binnen en buiten Wikimedia (uit het Handboek Wikimedia Commons) *[[Help:Tabellen]]: Een uitlegpagina over het gebruik van tabellen. *[[Wikibooks:Zandbak]]: Een pagina om te experimenteren. *[[Speciaal:Upload]]: Het uploadformulier, om media up te loaden. *[[w:GNU Image Manipulation Program|GIMP]]: Een vrij programma om afbeeldingen te bewerken. *[[mw:Help:Images/nl|Help:Images]] op mediawiki [[Categorie:Help|Afbeeldingen]] fhvokrghrpzgp69detkr2f7ptk6q4lj 432040 432037 2026-11-06T11:17:06Z JopkeB 18060 Redactie vervolg; o.a. dubbelingen verwijderd/aangepast 432040 wikitext text/x-wiki {{Wiu3|JopkeB}} {{Helpmenu}} == Inleiding == Bij boeken horen natuurlijk afbeeldingen en andere media, ook in Wikibooks. Op deze Help-pagina wordt uitgelegd welke media je wel en niet mag gebruiken, hoe je zelfgemaakte media kunt gebruiken en hoe je media op de juiste plaats in een pagina in Wikibooks plaatst. ==De schatkamer Wikimedia Commons== [[commons:Hoofdpagina|Wikimedia Commons]], of kortweg 'Commons', is één van de zusterprojecten van Wikipedia. Het is bedoeld als een centrale verzamelplaats voor mediabestanden, zoals afbeeldingen, geluidsbestanden en videobestanden. Voor het plaatsen van afbeeldingen in een Wikiboek kun je gebruik maken van Commons. En dat is helemaal geen straf! Op dit ogenblik (oktober 2026) bevat deze mediabank ca. 150 miljoen items. Er is dus keuze te over: afbeeldingen, foto's, tekeningen (ook technische tekeningen), animaties, video's, geluidsfragmenten... Over bijna elk onderwerp dat je maar kunt verzinnen en afkomstig uit de hele wereld en daarbuiten (NASA!), van amateur-fotografen tot professionals. Bekijk [[Handboek Wikimedia Commons#Voorbeelden van media in Commons|Voorbeelden van media in Commons]] voor een indicatie van wat Commons allemaal te bieden heeft. En als je niet kunt vinden wat je zoekt, kun je zelfgemaakte media uploaden om te gebruiken in een wikiboek. == Hoe vind je die ene afbeelding, foto... die je nodig hebt in deze enorme mediabank? == Door de overvloed aan beeldmateriaal is het niet altijd even gemakkelijk om precies te vinden wat je zoekt, maar hieronder staan enkel aanwijzingen. De voertaal op Commons is Engels, houd daarmee rekening bij het zoeken. * Typ op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] een zoekterm in het zoekveld in en stuur vervolgens de zoekresultaten bij. Wil je iets over "de Vrede van Utrecht" vinden type dan bijvoorbeeld 'Peace Utrecht' in. Klik op een afbeelding die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik daar op en klik door naar het bestand van die afbeelding. Onderaan zie je dan categorieën staan die je verder kunnen helpen. Bij de resultaten zie je dan ergens onder andere de category 'Treaty of Utrecht' en hierin staan een heel aantal mogelijke mediabestanden over het onderwerp. * Ook kun je via de category-structuur zoeken. Klik op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] op het gewenste hoofdonderwerp (onderaan, onder Inhoud). Als je voor je cursus biologie een schema zoekt over meiose dan kan dat door achtereenvervolgens ''Biologie – Subfields of biology - Cell biology – Cell cycle - Meiosis'' te klikken. * Of zoek via {{Wp|Wikipedia|Wikipedia}}. Typ bijvoorbeeld 'orkaan Katrina' in. Daar kun je al een geschikte foto vinden of iets wat daar op lijkt. Klik dan door op de foto naar het bestand. Onderaan in dat bestand staan geschikte categorieën. Klik daar op om soortgelijke media te vinden. Als je op deze manier niets geschiks vindt: klik vanaf de Nederlandse Wikipedia door naar de Engelstalige Wikipedia en klik daar op een foto die je aanstaat. Via de weblink achter die foto kun je dan dikwijls weer de category vinden waarin meer van deze foto's voorkomen. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken]] voor meer zoektips. == Uploaden van media == Als je geen afbeelding of andere mediasoort kunt vinden die je zoekt, kun je een zelfgemaakt medium uploaden. Hiervoor heb je een Wikimedia-account nodig, zoals die voor Wikibooks. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden]] voor een stapsgewijze aanpak. Het grote voordeel van Commons is dat alle Wikimediaprojecten gebruik kunnen maken van de daar geüploade bestanden. Zo kan jouw afbeelding dus bijvoorbeeld ook gebruikt worden in de Duitstalige Wikibooks, of de Nederlandstalige Wikipedia. === Auteursrechten en licenties === Op Commons mogen alleen afbeeldingen worden geplaatst waarop geen auteursrecht rust of waarvan de uploader de maker is. ''Fair use'' is daar niet toegestaan evenmin als plaatjes waarop auteursrecht berust, maar waarvoor je persoonlijke toestemming hebt gekregen het te gebruiken. Toestemming moet wereldwijd gelden, ook voor commercieel gebruik en voor het maken van aanpassingen; èn de toestemming moet schriftelijk zijn verleend. Je mag dus beslist niet zomaar een afbeelding, filmpje of ander medium van internet plukken en die uploaden! In de regel rust er auteursrecht op elke foto en ander medium dat op internet staat, óók als dat niet expliciet staat vermeld. De editors en moderatoren op Commons letten daar streng op! Als de auteursrechten niet kloppen, wordt het bestand subiet weer verwijderd. In het Handboek staat precies wat wel en niet mag. Bij elk bestand moet een bepaalde "licence" worden vermeld, waaronder het bestand wordt gepubliceerd, en dat het gebruik ervan regelt: een gebruiksrecht-formule, in normale taal. Er zijn diverse licenties in omloop; op [[commons:Commons:Auteursrecht sjablonen|Commons:Auteursrecht sjablonen]] staat een opsomming en een beschrijving van de reikwijdte ervan. Of volg [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 7: Uploaden van een afbeelding|Stap 7 van het upload-proces in het Handboek]], daar staan meer tags vermeld. Opgemerkt wordt dat bij alle geaccepteerde licenties het commercieel gebruik van een afbeelding uitdrukkelijk wordt toegestaan èn dat afgeleide werken zijn toegestaan. De meest voorkomende "tags" zijn [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl CC-BY-SA 4.0] (waarmee wordt aangegeven dat de maker wil dat derden die het werk gebruiken, de maker van het werk vermeldenen) en [https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/legalcode.nl PD] (public domain). '''Let op: ben je er niet zeker of afbeelding vrij is van auteursrechten (copyright) neem dan eerst een kijkje bij [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen]]! Afbeeldingen waar auteursrecht op rust mogen niet gebruikt worden en zullen verwijderd worden!''' Schending van copyright is strafbaar! Door rechtszaken tegen copyright-overtredingen kan de Wikimedia-organisatie in grote problemen komen! Mocht je tegen de Commons-etiquette zondigen, dan zul je daar door een moderator op gewezen worden. Als een onduidelijke of niet-toegestane auteursrecht-situatie te lang duurt, zal uw bijdrage echter verwijderd worden. === Overige aandachtspunten === Verder wordt het op prijs gesteld als je je afbeelding in een of meer categorieën plaatst. Er zijn enkele duizenden categorieën, dus er zal vast wel een toepasselijke bij zitten. Met materiaal dat door '''Artificial Intelligence''' is gemaakt is men op Commons niet blij. Zie [[c:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]] (klik bovenaan op Nederlands voor de Nederlandstalige versie) voor de regels. En zelfs als je je aan de regels houdt, kan het gebeuren dat je bestand wordt verwijderd, zelfs als die is opgenomen in een wikiboek. In dat geval kun je overwegen om een door AI gemaakt bestand hier op Wikibooks te laten uploaden. Vraag een [[Wikibooks:Moderator|moderator]] om raad (dat kan ook in de Lerarenkamer). == Gebruik van media uit Wikimedia Commons == In deze paragraaf staat hoe je een afbeelding of ander medium uit Wikimedia Commons kunt plaatsen in een wikiboek. De beschrijving geeft voorbeelden van afbeeldingen, voor andere media geldt dezelfde methode. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Bestanden hergebruiken]] (in het Handboek Wikimedia Commons) voor een algemene inleiding. === Een afbeelding plaatsen in een wikiboek === We gebruiken steeds [[c:File:Aardhommel kleine.jpg|File:Aardhommel kleine.jpg]] als voorbeeld. <br> Een afbeelding invoegen is heel eenvoudig:<br> # Ga naar het bestand in Commons. # Kopieer de bestandsnaam (in dit geval <code>File:Aardhommel kleine.jpg</code>). # Ga naar de pagina in Wikibooks waar je de afbeelding wilt plaatsen, klik op Bewerken en typ op de juiste plaats: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki> Dit geeft: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]] Let op: * In Wikibooks is het gewenst om niet "File" uit Commons te gebruiken, maar die term te overschrijven met "Afbeelding" of "Bestand". Houd er rekening mee om geen dubbele Afbeelding:Afbeelding: te schrijven en let op hoofd-en kleine letters. Let er ook op dat je de bestandsextentie van de afbeelding correct vermeld. (.jpg, .png enz.) * Op deze manier is er geen onderschrift. * Op deze manier verschijnt de afbeelding groot in beeld. Als dat niet de bedoeling is: herschaal de afbeelding. === Een afbeelding herschalen === Vaak zijn afbeeldingen te groot voor in het artikel. Dit is geen probleem, het is ook niet de bedoeling dat je zelf die afbeelding in Commons gaat verkleinen. De MediaWiki-software kan dat heel gemakkelijk zelf doen. Bovendien kunnen geïnteresseerden de foto dan nog steeds in volledige grootte bekijken als ze dat willen (door er op te klikken). Zoiets heet een '''thumbnail'''. ==== Manier 1: via ''Delen'' ==== Kopieer in Commons niet de bestandsnaam, maar klik op <code>Delen</code> en kopieer de link onder "Gebruik dit bestand op een wiki", in dit geval <code><nowiki>[[File:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]</nowiki></code>. Plak die als <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]</nowiki></code>op de betreffende pagina. Dit geeft een kleinere afbeelding aan de rechterkant: [[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]] {{Clear both}} Merk op: # Het bijschrift van de afbeelding wordt nu automatisch vermeld. # De breedte is vast, de lengte varieert met het formaat van de afbeelding. Als de afbeelding in de breedte is, zal hij kleiner overkomen dan een afbeelding in de lengte (die langgerekt is). ==== Manier 2: via ''pixels'' ==== Stel: we willen de afbeelding verkleinen tot 100 [[w:Pixel|pixels]], dan plakken we <code>|100px</code> achter de bestandsnaam: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]]</nowiki></code>. Dat geeft dan: <br> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]] Merk op: # De afbeelding staat weer links omdat er geen "thumb" in de wikicode is vermeld. # Het herschalen van afbeeldingen gebeurt op de server van Wikibooks zelf. Dit betekent dat bij een grote afbeelding de gebruiker de grote afbeelding zelf niet binnenhaalt, maar de verkleinde versie. Hierdoor hoeft de bezoeker van de pagina minder lang te wachten op het laden van de afbeelding. # Het is in het algemeen niet wenselijk een afbeelding te vergroten, dit komt de beeldkwaliteit niet ten goede. ===== Manier 2a: via ''horizontale èn verticale pixels'' ===== Het ook mogelijk om niet alleen een maximum breedte op te geven, maar ook een maximum hoogte. De server zal dan automatisch de afbeelding herschalen zodat hij beide grenzen niet overschrijdt. Een voorbeeld: maximum horizontaal 50 pixels en verticaal 70 pixels: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]]</nowiki></code> geeft: <br> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]] Bij deze functie is de kleinste grens maatgevend. Dus: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]]</nowiki></code> levert nog steeds dezelfde maat afbeelding:<br> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]] ===== Manier 1b: via ''Delen'' en pixels ===== We kunnen de wikicode met "thumb" ook combineren met pixels: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|150px|Aardhommel kleine]]</nowiki></code> geeft opnieuw een afbeelding aan de rechterkant, maar dan iets kleiner: [[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|150px|Aardhommel kleine]] '''Opmerking:''' De algemene regel in een wiki is om alle afbeeldingen op een pagina dezelfde grootte mee te geven, meestal als "thumb" zonder pixels. Afwijken kan als er naar de mening van de auteur een goede reden voor is. {{Clear both}} === Alternatieve tekst === Net zoals bij elke gewone Wiki-link kun je ook hier alternatieve tekst toevoegen: <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|200px|Klik hier voor een mooie afbeelding van de kleine aardhommel]]</nowiki> Geeft (zie foto rechts): [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|200px|Klik hier voor een mooie afbeelding van de kleine aardhommel]] Opmerkingen: * Het onderschrift staat altijd aan het eind van de wikicode, tussen een "|" en "]]". * Bij een eigen bijschrift moet er "thumb" in de wikicode staan; dan kan ook de grootte worden aangepast. {{Clear both}} '''Alternatieve tekst met frame'''<br> Als de afbeelding niet herschaald moet worden, maar wel bijschrift moet krijgen, gebruik dan ''frame'' i.p.v. ''thumb''. Een voorbeeld: <nowiki>[[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Dit zijn Berchemse boterkoekjes]]</nowiki> [[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Dit zijn Berchemse boterkoekjes]] Het resultaat staat rechts. <br style="clear: right;"> === Enkel een link naar een afbeelding en beschrijving plaatsen === Soms komt het voor dat er enkel een link naar een afbeelding - of een geluidsfragment of film - nodig is, zonder dat de afbeelding in de tekst zelf geplakt wordt. Dat kan bijvoorbeeld nodig zijn als je op een overlegpagina een foto wilt bespreken. Dit werkt zo: <nowiki>[[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki> (let op de dubbelepunt na de '''<nowiki>[[</nowiki>''' blokhaken).<br> Dit geeft: [[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]. == Links/rechts/gecentreerd == [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]] Het is mogelijk om een afbeelding links, rechts of gecentreerd uit te lijnen door de parameter ''left'', ''right'' of ''center'' aan de afbeelding mee te geven (altijd vóór de beschrijving). <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]]</nowiki> Het resultaat staat nu links. Ook kun je ervoor zorgen dat er langs een afbeelding geen tekst wordt weergegeven, door de parameter ''none'' mee te geven. <nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]]</nowiki> geeft: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]] Deze tekst loopt dus niet naast de afbeelding, maar begint er onder. ==Meerdere afbeeldingen in één kader== Met behulp van het sjabloon:Afbeelding combi kun je meerdere afbeeldingen (maximaal 16) in één kader onder elkaar zitten. Daarbij kun je elke afbeelding van een eigen bijschrift voorzien, de breedte van de figuren aanpassen en het geheel links of rechts van de pagina plaatsen. Voor de precieze code, zie [[Sjabloon:Afbeelding combi]]. ===Voorbeeld=== <pre>{{Afbeelding combi | align=left | afb1 = Irrigation dripper.jpg | caption1 = Modern druppelsysteem. | afb2 = Irrigation dripper.jpg | caption2 = Idem. }}</pre> {{Afbeelding combi | align=left | afb1 = Irrigation dripper.jpg | caption1 = Modern druppelsysteem. | afb2 = Irrigation dripper.jpg | caption2 = Idem. }} {{Clear left}} ==Afbeeldingen in tabel== Door een afbeelding in een tabel te plaatsen kunnen afbeelding(en) en tekst onder elkaar geplaatst worden. <pre> {| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2" |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |} </pre> <br style="clear: left;"> Levert: {| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2" |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] |} <br style="clear: left;"> Dit zijn afbeeldingen van de Kleine aardhommel. ==Afbeeldingen in een div== <pre><nowiki> <div style="float:right;width:315px;"> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] </div> </nowiki></pre> <div style="float:right;width:315px;"> [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]] </div> Ook kunnen verschillende afbeeldingen op een speciale wijze op de pagina geplaatst worden. De code om dit te doen is hierboven weergegeven. Hiermee maak je als het ware een vak wat afgesloten is van de rest van het artikel, waardoor een ingewikkeldere opmaak mogelijk is, wat vooral handig is bij plaatjes met een verschillende grootte. Ook als een aantal afbeeldingen bij elkaar horen en bij elkaar moeten blijven rechts onder elkaar op de pagina kan het handig zijn ze in een div te zetten. Dit gaat echter meestal zonder div vanzelf goed. <br style="clear: both;"> ==Fotogalerij== Sinds december 2004 is er een nieuwe galerij-functie beschikbaar. Door gebruik te maken van de volgende opmaak worden de afbeeldingen automatisch geschaald en in een galerij gezet: <pre> <gallery> Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo </gallery> </pre> Dat geeft het volgende resultaat: <gallery> Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo </gallery> ===Opties=== <pre> <gallery [heights = nnn] [widths = nnn] [perrow = n] [showfilename = yes] [mode = traditional, nolines, packed, packed-overlay, packed-hover of slideshow] [caption = ] [showthumbnails] > [Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=] [Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=] .. </gallery> </pre> * Zie verder: [[mw:Help:Images/nl#Opbouwen_van_een_galerij_afbeeldingen|mediawiki]] == Overige tips voor docenten == * Het gebruik van Commons hoeft overigens niet beperkt te blijven tot Wikibooks of andere Wikimedia-onderdelen. Ook al ben je niet geïnteresseerd in het zelf aanmaken van een wikiboek, dan kun je toch gebruik maken van media uit Commons in de les of in je papieren cursus. * Commons-media zijn ook bruikbaar voor toetsen en examens [[Afbeelding:Animal_cell_structure_de.svg|left|150px]] [[Afbeelding:Animal_cell_structure_numbered_version.svg|150px|right]]<br><br> : Omdat de CC-licenties dat toelaten vind je van sommige media bestanden versies in meerdere talen (ook in het Nederlands). Soms zijn er van een afbeelding ook blanco of genummerde versies, die je dan kunt gebruiken bij een herhalingstoets of bij het examen. En anders kun je ze misschien zelf maken van een bestaande afbeelding en daarna uploaden. * Een galerijpagina of diavoorstelling maken: Met afbeeldingen uit Commons kun je ook een galerijpagina of diavoorstelling maken, zie bijvoorbeeld [[c:Register Varend Erfgoed Nederland|Register Varend Erfgoed Nederland]]. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]] voor het maken van en zoeken naar galerijpagina's. ** Extra mogelijkheden: Door op de groene knop rechts bovenaan te klikken, kun je de afbeeldingen stuk voor stuk op groot formaat tonen. *** Met de pijltjes-toetsen kun je verder of terugbladeren. *** Door op de toets <code>Pause/Break</code> te klikken (vaak uiterst rechts bovenin op je toetsenbord), kun je een automatische diavoorstelling geven, waarbij na enkele seconden automatisch de volgende foto wordt getoond. == Zie ook == *[[Wikibooks:Beleid voor gebruik van media]] *[https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Public_domain_image_resources Wiki's linkpagina voor foto's uit het publieke domein]{{En}} *[[Handboek_Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Gebruik van media]] - binnen en buiten Wikimedia (uit het Handboek Wikimedia Commons) *[[Help:Tabellen]]: Een uitlegpagina over het gebruik van tabellen. *[[Wikibooks:Zandbak]]: Een pagina om te experimenteren. *[[Speciaal:Upload]]: Het uploadformulier, om media up te loaden. *[[w:GNU Image Manipulation Program|GIMP]]: Een vrij programma om afbeeldingen te bewerken. *[[mw:Help:Images/nl|Help:Images]] op mediawiki [[Categorie:Help|Afbeeldingen]] lpyyggjjkefhbq7v1e98gw3qlukpv2a 0 2640 432003 259176 2026-11-05T12:39:43Z Erik Baas 2193 {{Links}} 432003 wikitext text/x-wiki __NOTOC____NOEDITSECTION__ ==Algemene opmerkingen== In natuur, techniek en samenleving treffen we veel verschijnselen aan die niet met zekerheid te voorspellen zijn, maar niettemin bepaalde wetmatigheden vertonen. Bijvoorbeeld de hoeveelheid neerslag op een bepaalde dag, het geslacht van een baby die geboren wordt, het defect raken van een auto. Deze verschijnselen kunnen we niet met zekerheid voorspellen. Toch weten we dat het in Nederland meer regent dan in Ethiopië, dat bijna de helft van de pasgeboren baby's meisjes zijn en dat een oude auto vaker defect raakt dan een nieuwe. Kansrekening is een wiskundige theorie die zulke wetmatigheden beschrijft en bestudeert. Deze theorie is gebaseerd op enkele veronderstellingen waarvan we aannemen dat ze redelijk aansluiten bij de werkelijkheid. De juistheid van deze veronderstellingen wordt in de kansrekening echter nooit geverifieerd. De statistiek houdt zich bezig met methodes om de juistheid van veronderstellingen omtrent de werkelijkheid te verifiëren en de parameters van een probleem te "meten". Een streng wiskundige behandeling van de kansrekening vereist het gebruik van maattheorie. In dit boek wordt geen maattheorie gebruikt, maar ligt de nadruk op een intuïtieve benadering. Kansrekening vindt toepassing in vele gebieden van wetenschap en techniek. We noemen slechts enkele voorbeelden: statistiek, statistische mechanica, operationele research, verzekeringswiskunde, econometrie, informatie- en communicatietheorie, biologie en psychologie. ==Geschiedenis== De kansrekening is in de zeventiende eeuw ontstaan uit problemen in verband met het dobbelspel. Vragen van de dobbelende Chevalier DeMéré (1610-1685) werden in 1654 aanleiding tot een briefwisseling tussen Pascal (1623-1662) en Fermat (1601-1665). Een van de vragen luidde ongeveer: "''Wat is waarschijnlijker: met één dobbelsteen in vier worpen minstens één zes te gooien óf met twee dobbelstenen in 24 worpen minstens één dubbelzes te gooien''". De kansen op deze gebeurtenissen zijn ongeveer 0,5177 en 0,4914. Dat DeMéré door ervaring (en tot zijn verbazing) had geconstateerd dat de eerste kans groter dan een half was en de tweede kleiner dan een half, zegt wel iets over zijn hartstocht voor het dobbelen. De frivole oorsprong van de kansrekening is nog altijd merkbaar in de moderne leerboeken en komt zeer duidelijk tot uiting in de vroegste literatuur. Het eerste boek over kansrekening werd in 1657 geschreven door Christiaan Huijgens (1629-1695): ''De ratiociniis in ludo aleae'' (Over berekeningen bij het dobbelspel). Andere boeken uit de begintijd zijn: ''Essai d'Analyse sur les Jeux de Hasard'' in 1708 door DeMontmort (1678-1719), ''Ars conjectandi'' (de kunst van het gissen (gokken?)) in 1713 door Jacob Bernoulli (1654-1705) en ''The Doctrine of Chances'' in 1718 door DeMoivre (1667-1754). Namen van anderen die in belangrijke mate hebben bijgedragen tot het ontstaan van de kansrekening, zijn Laplace (1749-1827), Gauss (1777-1855) en Poisson (1781-1840). De eerste definitie van het begrip "kans" werd gegeven door Laplace in zijn ''Théorie analytique des probabilités'' (1812). Van de zeer vele wiskundigen die de kansrekening verder hebben ontwikkeld, noemen we nog Chebyshev (1821-1894), Markov (1856-1922), Borel (1871-1956), Lévy (1886-1972), Khintchine (1895-1959), Bernstein (1878-1956), Fréchet (1878-1973), Kolmogorov (1903-1987) en Feller (1906-1970). ==Literatuur== De volgende boeken bevatten ongeveer de stof die hier behandeld wordt en bovendien verdere uitbreidingen van de theorie: #C.R. Heathcote, ''Probability, Elements of the Mathematical Theory'', George Allen & Unwin Ltd., London, 1971. #S.M. Ross, ''A First Course in Probability'', 4th edition, MacMillan, New York, 1994. #A.J. Stam, ''Inleiding tot de waarschijnlijkheidsrekening'', H. Stam, Haarlem 1964. #W. Feller, ''An Introduction to Probability Theory and Its Applications'', Vol. I, Third Edition, Wiley, New York, 1968 (verkrijgbaar als paperback). {{Links}} {{Sub}} hesfz8kv95qik2c71mqcxzpc35ipqpb 0 2692 432002 420956 2026-11-05T12:36:53Z Erik Baas 2193 sp 432002 wikitext text/x-wiki ==3.3 Samengestelde experimenten== Vaak bestaat een kansexperiment uit een opeenvolging van een reeks deelexperimenten, zoals bv. bij het herhaald uitvoeren van een bepaald (deel)experiment. We zullen dan de kansstructuur (dwz. de kansruimte) van elk van de deelexperimenten kennen en daaruit de kansstructuur van het totale experiment afleiden. '''Voorbeeld 1'''<br> We gooien drie keer een zuivere munt. Elke worp afzonderlijk kunnen we beschrijven door een copie van de symmetrische kansruimte (S₀,p₀), met S₀ = {K,M} en p₀(K) = p₀(M) = 1/2. Het totale experiment zal als uitkomstenruimte hebben: S = {KKK,KKM,KMK,MKK,KMM,MKM,MMK,MMM} en als de experimenten onafhankelijk zijn, zal het totale experiment ook symmetrisch zijn, dus p(s) = 1/8, voor alle s &isin; S. Het totale experiment is samengesteld uit drie onafhankelijke deelexperimenten (S₁,p₁), (S₂,p₂) en (S₃,p₃), met S_i= S₀ en p_i= p₀. Er geldt: S = S₁ &times; S₂ &times; S₃ en p(s₁,s₂,s₃) = p₁(s₁).p₂(s₂).p₃(s₃). In deze laatste relatie zien we de onafhankelijkheid van de experimenten weerspiegeld. Wat we in het voorbeeld zien geeft ons aanleiding tot de volgende definitie. '''Definitie 3.3.1'''<br> Laat voor i = 1,2,...,n de kansruimten (S_i,p_i) gegeven zijn. Zij S = S₁&times; S₂&times;....&times; S_n en p(s₁,s₂,...,sn) = p₁(s₁).p₂(s₂)...p_n(s_n), dan noemen we (S,p) de '''productruimte''' van de kansruimten {(S_i,p_i)}. Gemakkelijk kunnen we zien dat de productruimte weer een kansruimte is. '''Stelling 3.3.1'''<br> De productruimte (S,p) van de kansruimten {(S_i,p_i)|i=1,2,...,n} is een kansruimte. We zullen een experiment dat bestaat uit de successievelijke uitvoering van onafhankelijke deelexperimenten (dwz. deelexperimenten die elkaar niet beïnvloeden), beschrijven door de productruimte van de kansruimten van de deelexperimenten. '''Definitie 3.3.2'''<br> Laat voor i = 1,2,...,n het experiment E_i beschreven worden door de kansruimte (S_i,p_i). We zeggen dat het experiment E '''samengesteld''' is uit de onafhankelijke deelexperimenten E₁,E₂,...,E_n, als de kansruimte (S,p) van E de productruimte is van (S₁,p₁), (S₂,p₂), ..., (S_n,p_n). We zullen nu aantonen dat in de produkruimte de deelexperimenten inderdaad "onafhankelijk" van elkaar zijn, in die zin dat gebeurtenissen die alleen op de afzonderlijke deelexperimenten betrekking hebben o.o. zijn. Daarbij doet zich nog een formele moeilijkheid voor die we aan de hand van een voorbeeld verduidelijken. '''Voorbeeld 1''' (vervolg)<br> De gebeurtenis "de eerste worp leverde kruis op" geven we in het eerste experiment weer als de deelverzameling A = {K} van S₁. In het samengestelde experiment wordt deze gebeurtenis voorgesteld door A^* = {KKK,KKM,KMK,KMM}, die we ook kunnen we schrijven als: A^* = {K} &times; {K,M} &times; {K,M} = A &times; S₂&times; S₃. De beide gebeurtenissen A en A^*; zijn dus weliswaar formeel verschillende verzamelingen, maar stellen praktisch gezien dezelfde gebeurtenis voor. '''Definitie 3.3.3'''<br> Laat voor i = 1,2,...,n de kansruimten (S_i,p_i) gegeven zijn. Bij de gebeurtenis A in (S_i,p_i) definiqren we de gebeurtenis '''A^*''' in de productruimte door: A^* = S₁&times; ... &times; S_i-1 &times; A &times; S_i+1 &times; ... &times; S_n. We zullen praktisch geen onderscheid maken tussen de gebeurtenis A in een deelexperiment en de gebeurtenis A^* in het experiment voorgesteld door de productruimte. Zo zal in het samengestelde experiment de kans op A^* gelijk zijn aan de kans op A in het deelexperiment. '''Stelling 3.3.2'''<br> Laat voor i = 1,2,...,n de kansruimten (S_i,p_i) gegeven zijn. Zij A een gebeurtenis in (S_i,p_i), dan geldt in de productruimte (S,p) P(A^*) = P_i(A). Bewijs: :<math> P(A^*) = \sum_{s \in A^*} p(s) = \sum_{s \in A^*} p(s_1,...,s_n) = \sum_{s \in A^*} p_1(s_1)...p_n(s_n) = </math> ::<math> = \sum_{s_1 \in S_1} p_1(s_1)...\sum_{s_{i-1} \in S_{i-1}} p_{i-1}(s_{i-1}) \sum_{s_i \in A} p_i(s_i) \sum_{s_{i+1} \in S_{i+1}} p_{i+1}(s_{i+1})...\sum_{s_n \in S_n} p_n(s_n) =P_i(A) </math>. We kunnen nu laten zien dat in een experiment dat is samengesteld uit onafhankelijke deelexperimenten, gebeurtenissen die alleen betrekking hebben op de afzonderlijke deelexperimenten onderling onafhankelijk zijn. '''Stelling 3.3.3'''<br> Laat voor i = 1,2,...,n de kansruimten (S_i,p_i) met daarin een gebeurtenis A_i gegeven zijn. Dan zijn in de productruimte de gebeurtenissen A₁^*,...,A_n^* onderling onafhankelijk. Bewijs: Voor een greep van k indices, waarvoor we voor het gemak 1,...,k nemen, geldt: :<math> P(A_1^*\cap...\cap A_k^*) = P(A_1\times \cdots \times A_k \times S_{k+1}\times \cdots \times S_n) = </math> ::<math> =\sum_{s \in \cdots} p(s_1,...,s_n) = \sum_{s \in \cdots} p_1(s_1)...p_n(s_n) = </math> ::<math> = \sum_{s_1 \in A_1\cdots s_k\in A_k} p_1(s_1)...p_k(s_k) = P_1(A_1)\cdots P_k(A_k) = P(A_1^*)\cdots P(A_k^*) </math>. We zullen als belangrijke toepassing het herhaald uitvoeren van een experiment met slechts twee mogelijke uitkomsten bekijken. We kunnen daarbij denken aan het werpen van een munt, of het trekken met terug- leggen uit een dichotome populatie (dwz. een populatie die in tweeqn is gedeeld, bv. mannen en vrouwen, geslaagd en niet-geslaagd, etc.). '''Definitie 3.3.4'''<br> Onder een '''Bernoulli-experiment''' (of '''alternatief''') verstaan we een experiment met slechts twee mogelijke uitkomsten. Die uitkomsten zullen we algemeen aanduiden als '''succes''' en '''mislukking''' (Jacob Bernoulli, nagelaten werk, 1713). Herhalen we enkele keren hetzelfde Bernoulli-experiment, zo, dat de experimenten onafhankelijk zijn, dan spreken we van Bernoulli-pogingen. '''Definitie 3.3.5'''<br> Onder '''Bernoulli-pogingen''' verstaan we onderling onafhankelijke herhalingen van een Bernoulli-experiment. We zullen steeds het onderliggende Bernoulli-experiment beschrijven door de uitkomstenruimte S₀= {0,1}, waarin 0 de uitkomst "mislukking" voorstelt en 1 de uitkomst "succes", en de kansfunctie p₀, gegeven door de kans op succes p = p₀(1) = 1 - p₀(0). We kunnen nu op twee manieren Bernoulli-pogingen uitvoeren: (a) een vast aantal, zeg n, keren; we moeten dan maar afwachten hoeveel keer we succes hebben. (b) net zolang doorgaan tot we succes hebben; we moeten dan maar afwachten hoeveel experimenten we moeten doen. In het eerste geval wordt de kansruimte gegeven door de productruimte S = {0,1}ⁿ, en p(s) = p^&sum;s(1-p)^{n-&sum; s}. Een uitkomst beschrijven we dus door een rijtje 0'en en 1'en, en de kans op zo'n rijtje door het product van zoveel factoren p als het aantal 1'en en nog zoveel factoren (1-p) als het aantal 0'en. We noemen de gebeurtenis dat we in precies k van de deelexperimenten succes hebben, B_k; dus B_k= {s| &sum; s_i= k}. Alle uitkomsten die tot B_k behoren, hebben dezelfde kans p^k(1-p)^n-k en tot B_k behoren de uitkomsten die we krijgen door k van de n plaatsen aan te zijzen als succes. De kans op B_k wordt gegeven in de volgende stelling. '''Stelling 3.3.4''' (binomiale formule)<br> De kans op precies k successen bij n Bernoulli-pogingen met succeskans p, wordt voor k = 0,1,...,n gegeven door :<math>b_k= {n\choose k} p^k(1-p)^{n-k}</math>. In geval b herhalen we het Bernoulli-experiment net zolang tot we succes hebben. We kunnen dit experiment beschrijven door willekeurig veel Bernoulli-pogingen en de gebeurtenis C_n dat we n pogingen moeten doen om succes te vinden, beschrijven door alle rijtjes die beginnen met n-1 keer een 0 en gevolgd door een 1, dus C_n = {s|s_i= 0 voor i < n en s_n = 1} Aangezien de deelexperimenten o.o. zijn geldt voor de kans op C_n: '''Stelling 3.3.5''' (geometrische formule)<br>De kans g_n dat bij Bernoulli-pogingen met succeskans p het eerste succes bij de n-e poging is, wordt voor n = 1,2,3,... gegeven door: :<math>\, g_n= (1-p)^{n-1}p</math>. We kunnen ook experimenten tegenkomen die zijn samengesteld uit afhankelijke deelexperimenten. We zullen geen formele beschrijving geven van zo'n experiment in termen van de deelexperimenten. Hoe de kansruimte gekozen moet worden volgt van geval tot geval uit de beschrijving van het experiment. We beschrijven ter vergelijking met Bernoulli-pogingen het trekken zonder terugleggen uit een dichotome populatie. We gebruiken het vaasmodel en nemen een vaas gevuld met M rode knikkers en N-M witte. We doen n trekkingen en duiden het trekken van een rode knikker aan als "succes". Een uitkomst kunnen we ook nu beschrijven door een rijtje 0'en en 1'en. Daarbij moeten we echter bedenken dat mogelijk niet elk rijtje kan voorkomen, aangezien er maximaal M 1'en en N-M 0'en ter beschikking zijn. We noemen de gebeurtenis dat we m keer succes hebben, dus dat we precies m rode knikkers trekken, H_m. We kunnen de kans op H_m berekenen: door te bedenken dat de m "successen" uit de M rode komen en de n-m "mislukkingen" uit de N-M witte. In totaal moeten we n trekkingen doen uit het totaal van N. :{| class="wikitable" style="text-align:center; width:400px;" |- | || rode || witte || totaal |- | populatie || <math>M </math> || <math>N-M</math> || <math>N</math> |- | steekproef || <math>m</math> || <math>n-m</math> || <math>n</math> |} '''Stelling 3.3.6''' (hypergeometrische formule)<br> De kans h_m op m successen bij n trekkingen zonder terugleggen uit een dichotome populatie van omvang N, waaronder M successen, wordt voor m = 0,1,...,n gegeven door: :<math>h_m= \frac{{M \choose m}{N-M \choose n-m}}{{N \choose n}}</math>. Daarbij is de vanzelfsprekende veronderstelling gemaakt dat :<math>{n \choose k} = 0</math>, als k > n.   {{Sub}} {{Links}} sggheciritu4a276j03po1zik06ewfk 0 10691 432004 429337 2026-11-05T12:58:24Z Erik Baas 2193 vette kop werkt niet goed in printversie 432004 wikitext text/x-wiki ;MINIMALE EISEN AAN EEN DIGITALE PUBLICATIE Terwijl bij het vervaardigen van een op papier afgedrukte publicatie veelal wordt uitgegaan van het A4 formaat, is dat voor een digitale publicatie niet verstandig. De meeste computer schermen kunnen het A4 formaat niet volledig tonen, zodat een lezer voortdurend moet scrollen om de volledige bladzijde te kunnen lezen. Het is daarom verstandig om voor een digitale publicatie een ander formaat aan te houden, bijv. 12,2 x 14,9 en de kantlijnen (zowel links en rechts als boven en beneden) aanzienlijk kleiner te maken. Helaas is veelal het standaard lettertype dat op tekstverwerkingsprogramma's wordt gebruikt de Times Roman. Dit is een lettertype dat als gevolg van zijn vele uitsteeksel (in drukkers termen schreef of serif) een rommelig beeld geeft. Dat is al het geval op papier, maar zeker op het scherm. Kies daarom een letter met weinig of geen schreef, bijv. Gill of Verdana. Er bestaan hele discussie op Internet over het al of niet gebruiken van schreefloze of schreefletters (serif versus sans-serif). Opvallend is dat Amerikaanse publicisten vaker serif prefereren, terwijl in Europa sans-serif gebruikelijker is. En, kies tenslotte een lettertype dat niet al te klein is. Elf punt is goed en oudere lezers zullen het op prijs stellen als je de 12 punt letter gebruikt. Dat daardoor de tekst wat langer wordt, is niet erg want als je hem af wilt drukken kies je gewoon even een kleinere letter. <noinclude> <div style="font-size:80%; border: 1px solid #dfdfdf; width: 50%; background-color:Whitesmoke;">''> Volgende pagina: [[Van Idee tot Publicatie/Voordelen van de digitale publicatie]]</div> <div style="font-size:80%; border: 1px solid #dfdfdf; width: 50%; background-color:Whitesmoke;">''> Terug naar: [[Van Idee tot Publicatie/Inhoudsopgave|Inhoudsopgave]]</div> </noinclude> {{Sub}} aqyptb5rd7lq9pekheqgiuus0qp1hxu 432024 432004 2026-11-06T06:17:31Z Erik Baas 2193 Lintfouten: Ingebedde stijlregel voor de achtergrondkleur zonder bijbehorende tekstkleur 432024 wikitext text/x-wiki ;MINIMALE EISEN AAN EEN DIGITALE PUBLICATIE Terwijl bij het vervaardigen van een op papier afgedrukte publicatie veelal wordt uitgegaan van het A4 formaat, is dat voor een digitale publicatie niet verstandig. De meeste computer schermen kunnen het A4 formaat niet volledig tonen, zodat een lezer voortdurend moet scrollen om de volledige bladzijde te kunnen lezen. Het is daarom verstandig om voor een digitale publicatie een ander formaat aan te houden, bijv. 12,2 x 14,9 en de kantlijnen (zowel links en rechts als boven en beneden) aanzienlijk kleiner te maken. Helaas is veelal het standaard lettertype dat op tekstverwerkingsprogramma's wordt gebruikt de Times Roman. Dit is een lettertype dat als gevolg van zijn vele uitsteeksel (in drukkers termen schreef of serif) een rommelig beeld geeft. Dat is al het geval op papier, maar zeker op het scherm. Kies daarom een letter met weinig of geen schreef, bijv. Gill of Verdana. Er bestaan hele discussie op Internet over het al of niet gebruiken van schreefloze of schreefletters (serif versus sans-serif). Opvallend is dat Amerikaanse publicisten vaker serif prefereren, terwijl in Europa sans-serif gebruikelijker is. En, kies tenslotte een lettertype dat niet al te klein is. Elf punt is goed en oudere lezers zullen het op prijs stellen als je de 12 punt letter gebruikt. Dat daardoor de tekst wat langer wordt, is niet erg want als je hem af wilt drukken kies je gewoon even een kleinere letter. <noinclude> <div style="font-size:80%; border: 1px solid #dfdfdf; width: 50%; background-color: Whitesmoke; color: black;">''> Volgende pagina: [[Van Idee tot Publicatie/Voordelen van de digitale publicatie]]</div> <div style="font-size:80%; border: 1px solid #dfdfdf; width: 50%; background-color: Whitesmoke; color: black;">''> Terug naar: [[Van Idee tot Publicatie/Inhoudsopgave|Inhoudsopgave]]</div> </noinclude> {{Sub}} rzbibm8b87r659qb57bq7dit6wryap1 432025 432024 2026-11-06T06:25:52Z Erik Baas 2193 sp 432025 wikitext text/x-wiki ;MINIMALE EISEN AAN EEN DIGITALE PUBLICATIE Terwijl bij het vervaardigen van een op papier afgedrukte publicatie veelal wordt uitgegaan van het A4 formaat, is dat voor een digitale publicatie niet verstandig. De meeste computer schermen kunnen het A4 formaat niet volledig tonen, zodat een lezer voortdurend moet scrollen om de volledige bladzijde te kunnen lezen. Het is daarom verstandig om voor een digitale publicatie een ander formaat aan te houden, bijv. 12,2 x 14,9 en de kantlijnen (zowel links en rechts als boven en beneden) aanzienlijk kleiner te maken. Helaas is veelal het standaard lettertype dat op tekstverwerkingsprogramma's wordt gebruikt de Times Roman. Dit is een lettertype dat als gevolg van zijn vele uitsteeksel (in drukkers termen schreef of serif) een rommelig beeld geeft. Dat is al het geval op papier, maar zeker op het scherm. Kies daarom een letter met weinig of geen schreef, bijv. Gill of Verdana. Er bestaan hele discussies op Internet over het al of niet gebruiken van schreefloze of schreefletters (serif versus sans-serif). Opvallend is dat Amerikaanse publicisten vaker serif prefereren, terwijl in Europa sans-serif gebruikelijker is. En, kies tenslotte een lettertype dat niet al te klein is. Elf punt is goed en oudere lezers zullen het op prijs stellen als je de 12 punt letter gebruikt. Dat daardoor de tekst wat langer wordt, is niet erg want als je hem af wilt drukken kies je gewoon even een kleinere letter. <noinclude> <div style="font-size:80%; border: 1px solid #dfdfdf; width: 50%; background-color: Whitesmoke; color: black;">''> Volgende pagina: [[Van Idee tot Publicatie/Voordelen van de digitale publicatie]]</div> <div style="font-size:80%; border: 1px solid #dfdfdf; width: 50%; background-color: Whitesmoke; color: black;">''> Terug naar: [[Van Idee tot Publicatie/Inhoudsopgave|Inhoudsopgave]]</div> </noinclude> {{Sub}} k0l91lsnmbgop1xylhfh1yg3fl7vot8 432026 432025 2026-11-06T06:26:51Z Erik Baas 2193 432026 wikitext text/x-wiki ;MINIMALE EISEN AAN EEN DIGITALE PUBLICATIE Terwijl bij het vervaardigen van een op papier afgedrukte publicatie veelal wordt uitgegaan van het A4 formaat, is dat voor een digitale publicatie niet verstandig. De meeste computerschermen kunnen het A4 formaat niet volledig tonen, zodat een lezer voortdurend moet scrollen om de volledige bladzijde te kunnen lezen. Het is daarom verstandig om voor een digitale publicatie een ander formaat aan te houden, bijv. 12,2 x 14,9 en de kantlijnen (zowel links en rechts als boven en beneden) aanzienlijk kleiner te maken. Helaas is veelal het standaard lettertype dat op tekstverwerkingsprogramma's wordt gebruikt de Times Roman. Dit is een lettertype dat als gevolg van zijn vele uitsteeksel (in drukkers termen schreef of serif) een rommelig beeld geeft. Dat is al het geval op papier, maar zeker op het scherm. Kies daarom een letter met weinig of geen schreef, bijv. Gill of Verdana. Er bestaan hele discussies op Internet over het al of niet gebruiken van schreefloze of schreefletters (serif versus sans-serif). Opvallend is dat Amerikaanse publicisten vaker serif prefereren, terwijl in Europa sans-serif gebruikelijker is. En, kies tenslotte een lettertype dat niet al te klein is. Elf punt is goed en oudere lezers zullen het op prijs stellen als je de 12 punt letter gebruikt. Dat daardoor de tekst wat langer wordt, is niet erg want als je hem af wilt drukken kies je gewoon even een kleinere letter. <noinclude> <div style="font-size:80%; border: 1px solid #dfdfdf; width: 50%; background-color: Whitesmoke; color: black;">''> Volgende pagina: [[Van Idee tot Publicatie/Voordelen van de digitale publicatie]]</div> <div style="font-size:80%; border: 1px solid #dfdfdf; width: 50%; background-color: Whitesmoke; color: black;">''> Terug naar: [[Van Idee tot Publicatie/Inhoudsopgave|Inhoudsopgave]]</div> </noinclude> {{Sub}} 9ve6jin8lbonyjb4e3o3yyf5ds5ewjc 10 13557 432030 431970 2026-11-06T06:58:34Z Erik Baas 2193 fix Printversie 432030 wikitext text/x-wiki <includeonly><!-- -->{{#IfExist:Wikibooks:Infobox/{{PAGENAME}}<!-- heeft infobox? -->|[[Categorie:Wikibooks:Boek met infobox]]<!-- ja -->|[[Categorie:Wikibooks:Boek zonder infobox]]<!-- nee -->}}<!-- ---- -->{{#IfExist:{{ROOTPAGENAME}}/Printversie<!-- bestaat xxx/Printversie ? -->|[[Categorie:Boek met printversie]]<!-- ja -->|[[Categorie:Boek zonder printversie]]<!-- nee -->}}<!-- ---- -->{{#IfEq: {{SUBPAGENAME}}|Printversie<!-- is printversie? -->|<!-- ja, niet in cat -->|<!-- [[Categorie:Voorblad]]--><!-- nee **onlogisch: eerst sort, dan woordenboek/lijst? -->{{#If:{{{1|}}}<!-- parameter "sort"? -->|[[Categorie:Boek|{{{1}}}]]<!-- ja -->{{#IfExpr:{{Instr|{{Lc:{{PAGENAME}}}}|woordenboek}}>0<!-- is woordenboek? -->|[[Categorie:Woordenboek|{{{1}}}]]<!-- ja -->}}<!-- ---- -->{{#IfExpr:{{Instr|{{Lc:{{PAGENAME}}}}|woordenlijst}}>0<!-- is woordenlijst? -->|[[Categorie:Woordenlijst|{{{1}}}]]<!-- ja -->}}<!-- ---- -->|[[Categorie:Boek]]<!-- nee -->{{#IfExpr:{{Instr|{{Lc:{{PAGENAME}}}}|woordenboek}}>0<!-- is woordenboek? -->|[[Categorie:Woordenboek]]<!-- ja -->}}<!-- ---- -->{{#IfExpr:{{Instr|{{Lc:{{PAGENAME}}}}|woordenlijst}}>0<!-- is woordenlijst? -->|[[Categorie:Woordenlijst]]<!-- ja -->}}<!-- ---- -->}}<!-- ---- -->}}<!-- ---- -->{{Categorieën Wikidata}}<!-- --></includeonly><noinclude>{{Sjablooninfo|1= ;Doel :Dit sjabloon zet pagina's in [[:Categorie:Boek]]. Boeken waarvan een printversie bestaat komen bovendien in [[:Categorie:Boek met printversie]]. ;Opties :Gebruik <nowiki>{{</nowiki>{{PAGENAME}}<nowiki>|Sort}}</nowiki> om te sorteren op ''Sort''. ;Zie ook *{{Tl|Sub}} voor het sjabloon dat gebruikt wordt op subpagina's en hoofdstukken *{{Tl|Juniorboek}} als het gaat om een juniorboek. }} [[Categorie:Sjablonen]] </noinclude> 91xj2twkjsqvz1kihma93lefqhl5wwz 8 14386 432006 97871 2026-11-05T15:14:35Z Erik Baas 2193 lf 432006 wikitext text/x-wiki Help:Tekstopmaak dak4c9j7jztwgut802i8m0wf2bsassk 2 29822 432015 431779 2026-11-05T19:05:05Z Erik Baas 2193 &nbsp; voor sig 432015 javascript text/javascript // <nowiki> $(function () { // getSkin() // importScript('Gebruiker:Erik Baas/markeer.js'); /* markeer & next*/ // watisdit(); // insertTekst(); // massDelete(); automatePurgeConfirmationDialog(); // if (mw.config.get('wgTitle').indexOf("Programmeren in TI-Basic/") > -1) { autoEdit(); } // 20260420 replaceObsoleteHTMLTags(); markeerLintErrors(); addSubpagesLink(); // loadWikidataInfo(); fWikidata(); // autoSave(); addPurgeTab(); // check: altijd als laatste! return; }); function getSkin() { /* OK; 20261024 */ alert(mw.config.get('skin')); } function autoSave() { if (mw.config.get('wgPageContentModel') != "javascript" && mw.config.get('wgNamespaceNumber') != 828) { // -js, -module if (mw.config.get('wgAction') == 'edit') { document.getElementById('wpSummary').value = 'lf'; setTimeout(autoSave_sub, 10000); } } return; } function autoSave_sub() { document.getElementById("wpSave").click(); return; } function fWikidata() { /* Zoek in Wikidata - bron: [[w:Gebruiker:Zanaq/fwikidata.js]] (c) 2013 Zanaq, GPL * Voegt een link "Zoek in Wikidata" toe aan de sectie "hulpmiddelen". */ var title = mw.config.get('wgTitle'); title = title.substr(title.lastIndexOf('/') + 1); mw.util.addPortletLink('p-tb', 'https://www.wikidata.org/w/index.php?button=&title=Special%3ASearch&search=' + encodeURIComponent(title), 'Zoek in WikiData', 'ca-wikidata', 'Zoek "' + title + '" in Wikidata'); return; }; function watisdit() { const collection = document.getElementsByClassName("cdx-button"); alert(collection[0].innerHTML + ' *** ' + collection[1].innerHTML); return; }; function autoEdit() { if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 0) { // 0=(main), 3=Overleg gebruiker, 10=Template if (mw.config.get('wgAction') == 'view') { if (mw.config.get('wgDiffOldId') == null) { // of wgDiffNewId ? window.location += '?action=edit'; } } } return; } function loadWikidataInfo() { /* Wikidata; 20260130 bron: https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Wikidata&oldid=70312736#Geschiedenis geeft onder paginatitel korte info over onderwerp in Wikidata */ if ( mw.config.get( 'wgNamespaceNumber' ) === 0 ) { // importScriptURI("//www.wikidata.org/w/index.php?title=User:Yair rand/WikidataInfo.js&action=raw&ctype=text/javascript"); importScriptURI("//nl.wikibooks.org/w/index.php?title=User:Erik_Baas/WikidataInfo.js&action=raw&ctype=text/javascript"); } return; } function addSubpagesLink() { /* * Voegt een link "Subpagina's" toe aan de sectie "hulpmiddelen". * Gebaseerd op de code in [[:commons:MediaWiki:Common.js]]. * Bron: https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Gadget-subpages.js * Onderhoud: [[User:Krinkle]] */ var i18n = { en: "Subpages", fr: "Sous-pages", nl: "Subpagina's" }; if ( [ 'Special', 'File', 'Category' ].indexOf( mw.config.get( 'wgCanonicalNamespace' ) ) === -1 ) { var text = i18n[ mw.config.get( 'wgUserLanguage' ) ] || i18n.nl; var link = mw.util.getUrl( 'Speciaal:Voorvoegselindex/' + mw.config.get( 'wgPageName' ) + '/' ); mw.util.addPortletLink( 'p-tb', link, text, '', 'Subpagina\'s van deze pagina'); }; return; } function replaceObsoleteHTMLTags() { var prev = '', sub='', subColor='', subFace='', subSize='', found='', text='', res='', X, Y, Z; var objSummary = document.getElementById('wpSummary'); var obj = document.getElementById('wpTextbox1'); if (obj == null) return; /* exit */ if (! (mw.config.get('wgPageContentModel') == 'wikitext')) return; /* exit */ var text = '' + obj.value; if (text.search(/{{Wiu[2,3,4,5]/i) > -1) { alert('Stop: werk in uitvoering!'); return; /* exit */ } createDebug(); /* <font> */ while (true) { // common pt. 1 X = /<font.*?>/i.exec(text); // .exec: if not found: X=null, X[0] etc. = undefined !! if (X == null) break; // geen font-tags X = X + ''; // !! subColor = subFace = subSize = X.replace(/(\x22|\x27)/g, ""); // - ' en " /* <font color> */ if (subColor.search(/color/i) > -1) { subColor = /color *= *[a-z,0-9,#]*/i.exec(subColor) + ''; // !! if (subColor) { subColor = subColor.replace(/ *= */, ": ") + ";"; subColor = subColor.toLowerCase(); } } else {subColor = null;} // geen color-attribute /* <font face> */ if (subFace.search(/face/i) > -1) { subFace = subFace.replace(/ *, */g, ","); subFace = /face *= *[a-z,0-9,\,]*/i.exec(subFace) + ''; // !! if (subFace) { subFace = subFace.replace(/,/g, ', '); subFace = subFace.replace(/face *= */i, 'font-family: ') + ';'; } } else {subFace = null;} // geen face-attribute /* <font size> */ // todo // tijdelijk: subSize = null; if (subSize.search(/size/i) > -1) { debug(subSize); // <font color=red face=Tahoma size=3> subSize = /(?<=size *= *).*?(?=(\x20,'>'))/i.exec(subSize) + ''; debug(subSize); // // subSize = subSize.replace(/.../, "..."); } else {subSize = null;} // geen size-attribute // tijdelijk: subSize = null; // common pt. 2 Y = '<span style="'; //debug(Y); if (subColor) Y += subColor; //debug(Y); if (subFace) Y += (subColor ? ' ' : '') + subFace; //debug(Y); if (subSize) Y += (subColor || subFace ? ' ' : '') + subSize; //debug(Y); Y += '">'; //debug(Y); text = text.replace(X,Y); text = text.replace(/<\/font/ig, "</span"); } // while (true) /* ToDo: - font color/size/face !!! - uitzonderingen maken voor elementen tussen blockquote-, nowiki-, pre- en comment-tags ! */ /*** Obsolete elements:***/ /* <big> */ text = text.replace(/(<big>){3,6}/ig, '<span style="font-size: xx-large;">'); //xxx-large werkt niet in Chrome ! text = text.replace(/(<big>){2}/ig, '<span style="font-size: x-large;">'); // 20220106: x-large voor zon en water if (mw.config.get('wgTitle').indexOf("Leer jezelf ecologisch tuinieren") > -1) { text = text.replace(/(?<=\| *zon *=.*)<big>/ig, '<span style="font-size: x-large;">'); text = text.replace(/(?<=\| *water *=.*)<big>/ig, '<span style="font-size: x-large;">'); } text = text.replace(/<big/ig, '<span style="font-size: large;"'); text = text.replace(/(<\/big *[a-z|0-9]*>){1,6}/ig, "</span>"); /* <center> */ text = text.replace(/<center/ig, '<div style="text-align: center;"'); text = text.replace(/<\/center/ig, "</div"); /* <small> */ text = text.replace(/(<small>){3,6}/ig, '<span style="font-size: xx-small;">'); text = text.replace(/(<small>){2}/ig, '<span style="font-size: x-small;">'); text = text.replace(/<small/ig, '<span style="font-size: smaller;"'); text = text.replace(/(<\/small *[a-z|0-9]*>){1,6}/ig, "</span>"); /* <source> 20220116 */ text = text.replace(/<source/ig,'<syntaxhighlight'); text = text.replace(/<\/source/ig,'</syntaxhighlight'); /* <strike> */ text = text.replace(/<strike/ig, "<s"); text = text.replace(/<\/strike/ig, "</s"); /* <tt> */ text = text.replace(/<tt/ig, "<code"); text = text.replace(/<\/tt/ig, "</code"); /*** Diversen: ***/ /* <br> */ text = text.replace(/\x20*<\/?br\x20?\/? ?>/ig, "<br>"); /* <br clear=left/right/all/both> */ text = text.replace(/\x20*<br clear ?= ?(\x22|\x27)?left(\x22|\x27)?\x20?\/?>/ig, '<br style="clear: left;">'); text = text.replace(/\x20*<br clear ?= ?(\x22|\x27)?right(\x22|\x27)?\x20?\/?>/ig, '<br style="clear: right;">'); text = text.replace(/\x20*<br clear ?= ?(\x22|\x27)?(all|both)(\x22|\x27)?\x20?\/?>/ig, '<br style="clear: both;">'); /* <hr> */ text = text.replace(/<\/?hr\x20?\/?>/ig, "<hr>"); text = text.replace(/\[\[categorie/ig, "[[Categorie"); text = text.replace(/\[\[afbeelding/ig, "[[Afbeelding"); /* prettytable */ text = text.replace(/prettytable/ig, "wikitable"); /* WSBN nummer :-( */ text = text.replace(/\[WSBN( |-|_)?nummer/ig, " [WSBN"); text = text.replace(/.*Hier.*onderhoudsmeldingen.*\n/ig, ""); /* . ná <ref> */ while(true) { X = /(?<!\.) ?<ref>.*?<\/ref>\./.exec(text); if (X == null) break; Y = X[0].replace(/ ?<ref>/,'.<ref>'); Y = Y.replace('</ref>.','</ref>'); text = text.replace(X,Y); } /* sjablonen en Magic Words */ text = text.replace(/{{{/g, "aW~d6-8Ht#yV_5"); // vervang "{{{" tijdelijk door code om varabelen te onderscheiden van sjablonen /* Magic Words - 20230323 */ text = text.replace(/\{\{#categorytree:/g, "{{#Categorytree:"); text = text.replace(/\{\{#expr:/g, "{{#Expr:"); text = text.replace(/\{\{\s?#if:\s?/ig, "{{#If:"); text = text.replace(/\{\{ ?#invoke:/g, "{{#Invoke:"); text = text.replace(/\{\{ ?#pos:/g, "{{#Pos:"); text = text.replace(/\{\{ ?#switch:/g, "{{#Switch:"); /* Magic Words met 2 hoofdletters: 20230421 */ text = text.replace(/\{\{ ?#ife/ig, "{{#IfE"); /* oud: text = text.replace(/\{\{ ?#iferror:/g, "{{#IfError:"); text = text.replace(/\{\{ ?#ifexpr:/g, "{{#IfExpr:"); text = text.replace(/\{\{ ?#ifexist:/g, "{{#IfExist:"); text = text.replace(/\{\{ ?#ifeq:/g, "{{#IfEq:"); */ /* ISBN 20230625 */ // text = text.replace(/ISBN\s{1,3}/ig, "{{ISBN|"); // debug ("ISBN checken!"); // text = text.replace(/(?<=\{\{ISBN\|[0-9%s]{8,13})(( )|\.|,|\n)/ig, "}} "); // <- /* ISBN exp. 20240121 */ text = text.replace(/ISBN\s{1,3}([0-9]\-?)*/ig, "{{$&}}"); text = text.replace(/\{\{ISBN\s{1,3}/ig, "{{ISBN|"); /* Sjabloonredirects vervangen 20220209 */ text = text.replace(/{{Beg(innetje)?}}/ig, "{{Begin}}"); text = text.replace(/{{Alleen afdrukken ?(\|\n|\n\|)/ig, '{{Alleen afdrukken inline\n|\n'); // extra \n tbv. sommige wikicodes text = text.replace(/{{Alleen afdrukken ?\|/ig, '{{Alleen afdrukken inline|'); text = text.replace(/{{Herhalen ?\|/ig, '{{Repeat|'); text = text.replace(/{{Niet afdrukken ?(\|\n|\n\|)/ig, '{{Niet afdrukken block\n|\n'); // extra \n tbv. sommige wikicodes text = text.replace(/{{Niet afdrukken ?\|/ig, '{{Niet afdrukken block|'); text = text.replace(/\n\| *Moeilijkheid *= *[ a-zA-Z]*/ig, ''); // 20251012 text = text.replace(/{{Zieook ?(\|\n|\n\|)/ig, '{{Zie ook\n|\n'); // extra \n tbv. sommige wikicodes text = text.replace(/{{Zieook ?\|/ig, '{{Zie ook|'); /* text = text.replace(/{{Crd ?\|/ig, '{{Akkoord|'); klaar */ /* text = text.replace(/{{Akkoorden ?\|/ig, '{{Akkoord|'); klaar */ // eerst toepassen op _alle_ sjablonen, ipv. check op overbodige "|" ? /* sjabloonnaam met hoofdletter */ { while(true){ X = /{{[a-z]/.exec(text); if (X == null) break; Y = X[0].toUpperCase(); text = text.replace(X,Y); } /* Idem in Sjabloon:Tl: 20230421 -- ToDo while(true){ X = /{{tl\|[A-Za-z]/i.exec(text); alert("X1=" + X); if (X == null) break; alert("X2=" + X); Y = X[0].toUpperCase(); alert("Y=" + Y); text = text.replace(X, "{{Tl|" + Y); alert("3=" + text.replace(X, "{{Tl|" + Y)); / alert(X + " - " Y + " - " + text.replace(X, "{{Tl|" + Y)); } */ // overbodige pipe na sjabloonnaam prev = text; text = text.replace(/(?<={{[a-z,0-9, ,-]*) *\| *\n/ig, '\n|\n'); if (!(prev == text)) { debug('checken: evt. eerste sjabloonparameter(s)!'); // alert } } text = text.replace(/aW~d6-8Ht#yV_5/g, "{{{"); // herstel code naar "{{{" --------------- /* {{Sub}} onderaan */ X = text.search(/{{sub}}/i); if (X > -1 && X < 50) {text = text.replace(/{{sub}}\n?/i, '') + '{{Sub}}';} /* lege regels voor {{sub}} */ text = text.replace(/\n ?\n*{{sub}}/ig,'\n{{Sub}}'); /* <tr> |- */ text = text.replace(/\|-+/g, "|-"); /* overbodige laatste <tr> */ text = text.replace(/ *\|-\x20*\n *\|}/g, "|}"); /* wikicode hr: 4 streepjes */ text = text.replace(/^-{5,}/g, "----"); text = text.replace(/\n-{5,}/g, "\n----"); /* http:// */ prev = text; text = text.replace(/http:\/\//ig, 'https://'); if (!(prev == text)) {debug('Check externe links (https)!');} // alert /* "xxe eeuw" in tekst */ { // 20220119 /* disabled: mag geen _links_ wijzigen ! 20220215 text = text.replace(/(?<=(1|2)?[0-9])e eeuw/g,'^e eeuw'); text = text.replace(/(?<=(1|2)?[0-9])e-eeuw/g,'^e-eeuw'); */ } text = text.replace(/\[\[categorie:/ig, "[[Categorie:"); text = text.replace(/\[\[:categorie:/ig, "[[:Categorie:"); /* Afsluitende tag op Categorie: 20220124, v2 */ if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 14) { text = text.replace(/'''{{PAGENAME}}(?!''')/i, "'''{{PAGENAME}}'''"); } /* Check op nested span tags - 20220218 */ /* if (text.search(/<\/span( color)?> ?<\/span>/i) > -1 ){ // alert('Check: nested span tags!?'); text = text.replace(/"><span style="/ig, ' ') // erg bot: alleen voor eco tuin ?? text = text.replace(/<\/span( color)?><\/span>/ig, '</span>'); // ,, } */ /* {{Fase0..4}} -> {{Fase|0..4}} */ text = text.replace(/\{\{Fase(?=[0-4])/ig, '{{Fase|'); // 20250810 text = text.replace(/\{\{Fase([1-4])/ig, "{{Fase|$1"); // 20260514 dubbel /* geen lege regel na kopje - 20230724 */ text = text.replace(/==\n\n(?!==)/g, "==\n"); // komma vóór <ref> // 20251004 text = text.replace(/ \<\/ref\>/ig, '</ref>'); text = text.replace(/ \<\/cite\>/ig, '</cite>'); // links wp fixen: // 20251004 if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 0) { text = text.replace(/\[\[:?w:(nl:)?(.*?)\]\]/ig , '{{Wp|$2}}'); } text = text.replace(/\{\{W\|/ig, '{{Wp|'); // 20251008 text = text.replace(/\{\{W[^a-zA-Z]/ig, "{{Wp"); // dubbel // objSummary.value = 'Lintfouten: Verouderde HTML elementen'; // document.getElementById('wpSummary').value = 'lf'; // 20260323 text = text.replace(/\{\{Sjabloon:/ig, "{{"); //aap ******* . + * ? ^ $ ( ) [ ] { } | / \ ******** // template: // text = text.replace(/\{\{/ig, "{{"); text = text.replace(/\{\{Leer jezelf ecologisch tuinieren/ig, "{{Index Leer jezelf ecologisch tuinieren"); text = text.replace(/\{\{Navigatie([\|,\n])/ig, "{{Bladeren2$1"); // 20260516 text = text.replace(/\{\{Talen/ig, "{{Taal- en letterkunde"); /* if (mw.config.get('wgTitle').indexOf("Programmeren in TI-Basic/") > -1) { // 20260420 text = text.replace(/\{\{Links\}\}\n/i, ""); // text = text + String.fromCharCode(13, 10) + "{{Links}}"; text = text + "{{Links}}"; } */ /* text = text.replace(/\{\{00%/ig, "{{0%"); text = text.replace(/ategorie:GFDL afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met GFDL Licentie"); text = text.replace(/ategorie:Afbeelding naar licentie/ig, "ategorie:Bestand naar licentie"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Afbeelding beschikbaar op commons met dezelfde naam/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand beschikbaar op commons met dezelfde naam"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Afbeelding beschikbaar op commons/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand beschikbaar op commons"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Afbeeldingen niet te verplaatsen naar Wikimedia Commons/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand niet te verplaatsen naar Wikimedia Commons"); text = text.replace(/ategorie:PD-afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met PD Licentie"); text = text.replace(/ategorie:Ewmulti-afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met Ewmulti Licentie"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen zonder geldige licentie/ig, "ategorie:Bestanden zonder geldige licentie"); text = text.replace(/ategorie:Wikibooks:Verplaats naar Wikimedia Commons/ig, "ategorie:Wikibooks:Bestand te verplaatsen naar Wikimedia Commons"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen met Creative Commons Licentie by-sa/ig, "ategorie:Bestanden met Creative Commons Licentie by-sa"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen met Creative Commons Licentie by/ig, "ategorie:Bestanden met Creative Commons Licentie by"); text = text.replace(/ategorie:Afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestand"); text = text.replace(/ategorie:Creative Commons-afbeeldingen/ig, "ategorie:Bestanden met Creative Commons Licentie"); */ text = text.replace(/\{\{Information/i, "{{Informatie"); //text = text.replace(/\{\{Links\}\}\n/i, ""); // 20260412 //text = text.replace(/\{\{Sub\}\}/i, "{{Sub}}\n{{Links}}"); text = text.replace(/Youtube/g, "YouTube"); // 20260406 text = text.replace(/{{Clearboth/ig, "{{Clear both"); // 20260323 text = text.replace(/{{Clearleft/ig, "{{Clear left"); if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') != 102) { // Transwiki? 20261023 text = text.replace(/( |&nbsp;){0,3}<ref(?!erences)/ig, '&nbsp;<ref'); // 1 spatie voor <ref> 20260121 text = text.replace(/<ref(.*)?> <ref/ig, '<ref$1><ref'); // tenzij 2 x ref na elkaar } text = text.replace(/\{\{L\|(.*)\}\}/ig, '[[../$1/]]'); // {{L|x}} -> [[../x/]] 20251229 text = text.replace(/#DOORVERWIJZING ?/ig, '#Redirect '); if (mw.config.get('wgPageName').indexOf('Sjabloon:Index_') > -1) { // mw.config.get('wgPageName') geeft {{FULLPAGENAME}} ! text = text.replace(/## ?\[\[/g , '**[['); text = text.replace(/# ?\[\[/g , '*[['); // ??? text = text.replace(/\[\[Categorie:Sjablonen index\]\]\n?/ig, ''); } // {{tl}}: // text = text.replace(/\{\{tl\|(a-z)/ig, '{{Tl|' + '$1'.toUpperCase()); // werkt niet // text = text.replace(/\{\{tl\|(a-z)/ig, '{{Tl|' + String($1).charAt(0).toUpperCase()); // crasht // komma in getal -> punt - verder testen! - werkt maar t/m 999,999! : // text = text.replace(/([0-9]{1,3}),([0-9]{3})/g, '$1.$2'); text = text.replace(/\{\{Schaak\/Bord\|=/ig , '{{Schaak/Bord2'); // 20251030 text = text.replace(/\|\n\|=/ig , '|\n|'); text = text.replace(/(\n[1-8].*?)= ?\n/ig , '$1\n'); text = text.replace(/(\n[1-8].*?)= ?\n/ig , '$1\n'); text = text.replace(/\{\{HTML-standaardattributen/ig, '{{HTML standaardattributen'); text = text.replace(/\{\{HTML (tags|elementen)/ig, '{{Navigatie HTML elementen'); // 20251016 text = text.replace(/\[\[(:)?File:/ig, '[[$1Bestand:'); // 20251009 text = text.replace(/\[\[(:)?Image:/ig, '[[$1Afbeelding:'); text = text.replace(/\n\n?\{\{Recepten\}\}/ig, '\n{{Navigatie recepten}}'); // 20251012 text = text.replace(/\{\{Beg\}\}/ig, '{{Begin}}'); // 20251022 text = text.replace(/\{\{Boekenplanken\}\}/ig, '{{Navigatie boekenplanken}}'); // 20251022 /*** Eenmalige acties ***/ text = text.replace(/\[\[Kookboek\/\bDessert\b/ig, '[[Kookboek/Nagerecht'); // 20251012 text = text.replace(/\{\{TOCRechts/ig, '{{TOC rechts'); // 20230417 text = text.replace(/\{\{Wikt(?=(\||\}))/ig, '{{Wiktionary'); // 20230514 text = text.replace(/\{\{Woordenboek Index\}/ig, '{{Alfabet met links}'); // 20230520 text = text.replace(/se wikipedia/ig, 'stalige Wikipedia'); // 20230614 text = text.replace(/background: ?none;? ?/ig, ''); // 20250711 text = text.replace(/\n?\n\n\n\{\{Recepten\}\}/ig, '\n\n{{Recepten}}'); // 20250805 text = text.replace(/\{\{Recept\n\|\n/ig, '{{Recept\n'); // 20250805 text = text.replace(/(?<![a-zA-Z])NB(\.(\:)?|\:) ?/g, 'NB '); // 20250817 text = text.replace(/Wiskunde voor MBO techniek\//g, 'Wiskunde voor MBO techniek 1/'); // 20250824 /*** Archief eenmalige acties ***/ /* text = text.replace(/\{\{Recepten/ig, "{{Navigatie recepten"); text = text.replace(/\{\{Recept/ig, "{{Infobox recept"); // 2260516 text = text.replace(/\{\[Clear both/ig , "{{Clear both"); text = text.replace(/{{Clearright/ig , "{{Clear right"); text = text.replace(/{{Boeken/ig , "{{Post-it/Boeken"); // tbv. Maatschappijleer/Alfabetische woordenlijst maatschappijleer - 20260303: // text = text.replace(/; ?<<!-- ?/ig , ';<!--'); // text = text.replace(/ ?-->span>/ig , '-->'); // text = text.replace(/;<\/span>/ig , ';'); // text = text.replace(/\[\[Categorie:Land\]\]/ig, '[[Categorie:Land in Europa]]'); // 20260125 if (mw.config.get('wgTitle').indexOf('Atlas van') > -1) { // wd-properties vervangen; 20260119 text = text.replace(/(property|statements):P18/ig, '$1:afbeelding'); text = text.replace(/(property|statements):P31/ig, '$1:is een'); text = text.replace(/(property|statements):P35/ig, '$1:staatshoofd'); text = text.replace(/(property|statements):P47/ig, '$1:grenst aan'); text = text.replace(/(property|statements):P122/ig, '$1:regeringsvorm'); text = text.replace(/(property|statements):P206/ig, '$1:gelegen in of aan waterlichaam'); text = text.replace(/(property|statements):P361/ig, '$1:onderdeel van'); text = text.replace(/(property|statements):P571/ig, '$1:datum van oprichting of creatie'); text = text.replace(/(property|statements):P1539/ig, '$1:vrouwelijke bevolking'); text = text.replace(/(property|statements):P1540/ig, '$1:mannelijke bevolking'); text = text.replace(/(property|statements):P2131/ig, '$1:bruto binnenlands product'); } // tbv. [[Wikibooks:Lijst van eigenschappen van Wikidata-items]]: (20251211)) text = text.replace(/\<br\>\[\[d:Property talk:P[0-9]{1,5}\|talk\]\]\<br\>\[\[d:Wikidata:Database reports\/Constraint violations\/P[0-9]{1,5}\|covi\]\]\|/ig, '|'); // voor [[Onderwijs in relatie tot P2P]] : text = text.replace(/tot P2P\/(.*)/g, 'tot P2P/$1|$1]]'); text = text.replace(/{{StringReplace ?\|/ig, '{{Replace|'); if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 3) { // "Overleg gebruiker"; 20251116 text = text.replace(/\{\{Zandbak\}\}/ig, '{{Zb}}'); } text = text.replace(/\{\{Bladeren(2|3)/ig, '{{Bladeren4'); // 20230531 text = text.replace(/\[\[Categorie:Weglaten bij afdrukken.*?\]\]\n?/ig, ''); // 20251024 text = text.replace(/\{\{Miljoen/ig, '{{Afronden'); // 20251005 // lintfouten: Ingebedde stijlregel voor de achtergrondkleur zonder bijbehorende tekstkleur // 20250711 text = text.replace(/(color: ?(black|inherit); ?)?background(-color)?:/ig, 'color: inherit; background-color:'); if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 14) { // 20251009 if (mw.config.get('wgTitle').indexOf('- inhoud') > -1) { text = text.replace(/\n?\[\[Categorie:Hoofdstuk.*?\]\]\n?/ig, ''); if (text.indexOf('Categorie:Inhoud') > -1) { // window.location.assign('https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Categorie:Inhoud'); return; } text = text.replace(/\n?\[\[Categorie:Inhoud\]\]\n?/ig, ''); text = text + '[[Categorie:Inhoud]]\n'; // toevoegen indien cat:hoofdstuk nog niet aanwezig // werkt niet (edit wordt niet opgeslagen): // var Button = document.getElementById("wpSave"); // Button.click(); } } var X = mw.config.get('wgPageName'); document.write(X + '__'); var Y = X.search('Wikibooks:Infobox/'); document.write(Y + '__'); if (Y > -1) { document.write('ja__'); text = text.replace(/--\>\|.*boekenplank.*(taal( en letterkunde)?|talen)/ig, '-->| boekenplank = Taal en letterkunde');// 2025100? } text = text.replace(/\{\{Abc\}\}/ig, '{{Alfabet met ankers}}'); // 20230414 text = text.replace(/\[\[Categorie\:Sjablonen sjabloondocumentatie/ig, '[[Categorie:Sjabloondocumentatie'); text = text.replace(/Moderne/g , 'moderne'); // 20251006 text = text.replace(/Hedendaagse/g , 'hedendaagse'); text = text.replace(/Architectuur/g , 'architectuur'); // rode (wp-)links ontlinken: // tbv. [[Veelvoorkomende misvattingen/Wetenschap en technologie]] // "lazy" mode: (.*?) - https://javascript.info/regexp-greedy-and-lazy ! :-) // problemen: // * afb. met link(s) in de caption gaan stuk -> handmatig op te lossen // * links met afwijkende omschrijving worden zichtbaar -> niet ,, // 2: te behouden links veiligstellen: text = text.replace(/\[\[((Afbeelding|Bestand|bibcode|doi|File|Image|Media):.*?)\]\]/ig, 'REPL251005pre$1REPL251005post'); // 3: alle overige links omzetten naar tekst: text = text.replace(/\[\[(.*?)\]\]/ig, '$1'); text = text.replace(/\[\[(.*?)\]\]/ig, '$1'); // 2e keer tbv. geneste links! // 4: te behouden links herstellen: text = text.replace(/REPL251005pre/g, '[['); text = text.replace(/REPL251005post/g, ']]'); */ /* text = text.replace(/{{Receptmetafbeelding/ig, '{{Infobox recept'); // 20230312, 20251011 te gretig; text = text.replace(/,\<ref\>(.*)\<\/ref\>/ig , '<ref>$1</ref>,'); // 20251004 text = text.replace(/\[Spaans\/Les( |_)0/ig , '[Spaans/Les '); // 20250930 text = text.replace(/Categorie\:Ingrediënt\/Drank/ig , 'Categorie:Drank') // 20250929 text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Fruit/ig , 'Categorie:Fruit') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Gevogelte/ig , 'Categorie:Gevogelte') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Graan/ig , 'Categorie:Graan') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Groente/ig , 'Categorie:Groente') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Zuivel/ig , 'Categorie:Zuivel') // ,, text = text.replace(/Categorie\:Kookboek\/Ingrediënt\/Vruchtensap/ig , 'Categorie:Vruchtensap') // ,, */ /* text = text.replace(/Italiaans.*Antwoorden.*\]\]/g, mw.config.get('wgTitle') + '/Antwoorden]]'); // 20250920 */ /* text = text.replace(/Italiaans\/Les0?/g, 'Italiaans/Les '); // 20250920 */ /* text = text.replace(/ hele )/ig, ' heel '); //20250920 */ /* text = text.replace(/WikiJunior/g, 'Wikijunior'); // 20250718 */ /* text = text.replace(/\{\{TOCLinks/ig, '{{TOC links'); // 20230417 */ /* text = text.replace(/\/(.{1,65})\]\]/ig, '/$1|$1]]'); // 20250903 */ /* text = text.replace(/\{\{Uitleg\|(.{5,43})\|(.{5,43})\}\}/ig, '{{Hover|tekst=$2|hovertekst=$1}}'); // 20250901 */ /* text = text.replace(/\{\{Tuin(\n|\|)/i, '{{Tuinkalender'); // 20250803 */ /* text = text.replace(/\{\{Tuinkalender\|Pagina.*tuinieren\/(.*)\|tuinkalender\]\]\n?\|Onderdeel\=(.*)\n\}\}/i, '{{Tuinkalender|$1|$2}}'); // 20250831 */ /* text = text.replace(/(?<=g)allerij/ig, 'alerij'); // 20230614 */ /* text = text.replace(/(?<=t)utti frutti/ig, 'uttifrutti'); // 20250817 */ /* text = text.replace(/\{\{\#babel\:/ig, '{{Babel|'); // 20250813 */ /* text = text.replace(/\n/g, ']]\n'); // 20250812 */ /* text = text.replace(/gerbuik/g, 'gebruik'); // 20250806 */ /* text = text.replace(/\{\{Noindex\}\}/ig, '__NOINDEX__'); */ /* text = text.replace(/\{\{Clear\}\}/ig, '{{Clearboth}}'); */ /* text = text.replace(/\| ?Naam ? ?= ? ?{{PAGENAME}}/, '| Naam = '); // 20250805 */ /* text = text.replace(/Categorie:Sjablonen voor een bepaald boek/ig, 'Categorie:Sjablonen talen en dialecten'); */ /* text = text.replace(/Categorie\:Fase(?=[0-4])/ig, 'Categorie:Fase ');*/ // 20250803 /* 1e img van Sjabloon:Gestarte boeken verwijderen */ // text = text.replace(/ ?\[\[Bestand:.-4\.svg\|.px\]\] ?/ig , '\n'); // 20250722 // text = text.replace(/ /ig , ' '); // text = text.replace(/\* ? ?/ig , '<br>\n'); // text = text.replace(/\]\] \{\{/ig , ']]{{'); // text = text.replace(/\{\{0%/ig , '00%'); //text = text.replace(/Chillipepers\.nl/ig, 'chillipepers.nl'); // 20250722 //text = text.replace(/Chillipeper\.nl/ig, 'chillipeper.nl'); // ,, // text = text.replace(/Basiskennis( |_)chemie6\//g, 'Basiskennis chemie 6/'); // 20250906 // // document.getElementById('wpSummary').value = 'lf'; werkt niet!?? // --------------------------------------------------------------------------------------------- /* tbv. lintfouten op overleg gebruiker */ // text = text.replace(/('''|\<\/?b\>)/ig, ""); /* 20230627 */ /* tbv. verkeerd geneste tags op overleg:gebruiker */ // text = text.replace(/\<\/?span.*?\>/ig, ""); /* 20230627 */ // obj.value = 'Lintfouten: Verkeerd geneste tags'; /* test: CSS beter leesbaar maken - 20230519 */ text = text.replace(/(?<=style\=\".*): *(?=\>)/ig, ": "); /* too greedy; check "http(s):, /File: etc. ! */ text = text.replace(/(?<=style\=\"); ?(?=\")/ig, "; "); if ((mw.config.get('wgNamespaceNumber') & 1) == 1) { text = text.replace(/ ?- ?~~~~/ig, "&nbsp;– ~~~~"); // 20261025 } /* ------ oud ------------- text = text.replace(/\[\[Categor(ie|y):Sjablonen(?=[\||\]\]])/ig, '[[Categorie:Sjablonen Wikibooks-gebruikers'); text = text.replace(/\[\[Categor(ie|y):Sjablonen(?=[\||\]\]])/ig, '[[Categorie:Sjablonen voor een bepaald boek'); // "xxe eeuw" in titel { // 20220119 var title = mw.config.get('wgTitle'); var pattern = /(?<=(1|2)?[0-9])e-eeuw/; if (text.search(/{{DISPLAYTITLE:/) == -1) { if (title.search(pattern) > -1) { text = '{{DISPLAYTITLE:' + title.replace(pattern,'^e-eeuw') + '}}' j+ text; } } else debug('{{DISPLAYTITLE: is niet vervangen'); } // tijdelijk (tbv "Lintfouten: Afsluitende tag ontbreekt") text = text.replace(/{{cat\|?/ig, "{{Cat"); text = text.replace(/{{boekcat\|/ig, "{{Boekcat"); text = text.replace("'''{{PAGENAME}}", "'''{{PAGENAME}}'''"); */ /* verplaatsen naar andere categorie: text = text.replace(/\[\[Categorie:Aardrijkskunde/ig, "[[Categorie:Geografie"); */ /* sig BeeBringer: text = text.replace(/\[\[Bestand:BeeBringer.png\‎]\].*?\<\/sup>/, '\n[[Gebruiker:BeeBringer|BeeBringer]] [[Overleg_gebruiker:BeeBringer|overleg]]'); text = text.replace(/u wijzingen/, 'uw wijzigingen'); */ /* div. typefouten */ // text = text.replace(/(?<=w)ijzingen/, 'ijzigingen'); text = text.replace(/paramaters/, 'parameters'); /*** Einde ***/ /* niets veranderd? */ if (obj.value == text) return; /* exit */ obj.value = text; /* klaar om op te slaan */ // obj.value = obj.value + '\n\n' + text; // TIJDELIJK!! /*** Samenvatting ***/ var obj = document.getElementById('wpSummary'); // obj.value = 'cat'; // obj.value = 'Lintfouten: Verouderde HTML-elementen'; // obj.value = 'Lintfouten: Afsluitende tag ontbreekt'; /* tijdelijk (voor eenmalige acties): */ // obj.value = '[[Categorie:Sjablonen voor een bepaald boek]]'; // obj.value = '[[Categorie:Sjablonen Wikibooks-gebruikers]]'; /*** Niet volgen tenzij reeds eerder gevolgd ***/ var obj = document.getElementById('ca-watch'); if (obj) {document.getElementById('wpWatchthis').checked = false;} return; } function addPurgeTab() { /* Voegt een "purge" tabje toe (bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Pjetter/monobook.js) */ if(!document.getElementById) return; var x = document.getElementById('ca-history'); if(! x) { return; } var tabs = document.getElementById('p-cactions').getElementsByTagName('ul')[0]; if(x.children) { x = x.children[0]; } else { x = x.childNodes[0]; } addlilink(tabs, x.href.replace(/=history/, "=purge"), 'purge', 'ca-purge'); // ta['ca-purge'] = ['g', 'Purge the internal cache for this page']; // "ta is not defined" } function addlilink(tabs, url, name, id) { /* voegt tabjes toe (bron: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gebruiker:Pjetter/monobook.js) */ var na = document.createElement('a'); na.href = url; na.appendChild(document.createTextNode(name)); var li = document.createElement('li'); li.id = id; li.appendChild(na); tabs.appendChild(li); return li; } function experiment() { // (om 'Inklappen' resp. 'Uitklappen' te vervangen) UitklapDivHide = '▲'; // U+25B2 kleiner: ▴ u+25B4 werkt niet UitklapDivShow = '▼'; // U+25BC kleiner: ▾ u+25BE ,, ,, } function automatePurgeConfirmationDialog() { /* Automate purge confirmation dialog. (https://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Purge) */ if (mw.config.get('wgAction') === 'purge' ) { $('form[action*="action=purge"]').submit(); } return; } function markeerLintErrors() { // 20220114 // Markeert aantallen > 0 op Speciaal:LintErrors met een rode achtergrond. if (! (mw.config.get('wgPageName') == 'Speciaal:LintErrors')) return; /* exit */ var list = document.getElementsByTagName("BDI"); if (list.length == 0) return; for (i=0; i<list.length; i++) { if (! (list[i].innerHTML == '(0 fouten)')) { list[i].style.background = '#ff8080'; } } return; } function createDebug() { // v2, 20220113 // Creëert een debug-venster direct boven het bewerkingsvak. var obj = document.getElementById('wpTextbox1'); var parent = document.getElementById('editform'); var newItem = document.createElement("DIV"); newItem.id = 'debug'; newItem.style.display='none'; var textnode = document.createTextNode(""); newItem.appendChild(textnode); parent.insertBefore(newItem, obj); } function debug(txt) { // Voegt een regel tekst toe aan het debug-venster. var obj = document.getElementById('debug'); if (obj == null) return; /* exit */ obj.style.display = 'block'; obj.innerHTML = obj.innerHTML + txt.replace(/</g,'&lt;') + '<br>'; } function massDelete() { /* tbv. verwijderen ~450 pagina's, zie lijst op LJET/Gewenste pagina's */ if (mw.config.get('wgTitle').indexOf('Leer jezelf') == -1) return; if (mw.config.get('wgAction') != 'delete') return; document.getElementById('ooui-php-2').value = 'Verwijdersessie 3 september 2025'; document.getElementById("deleteconfirm").submit(); return; } function insertTekst() { var title = mw.config.get('wgTitle'); if ((title.search(/Kookboek [0-9]{1,2} /i)) == 0) { if (mw.config.get('wgNamespaceNumber') == 10) { if (mw.config.get('wgAction') == 'view') { window.location += '?action=edit'; var text = document.getElementById('wpTextbox1').value; text = '__EXPECTUNUSEDCATEGORY__\n' + text; } } } return; } function capFirst(str) { /* fix all-caps en camel-case */ return str[0].toUpperCase() + str.slice(1).toLowerCase(); } // </nowiki> irz8w7volep6fn461ztzsmpa0clguft 0 37655 432022 421889 2026-11-05T20:22:29Z Erik Baas 2193 -2 cats 432022 wikitext text/x-wiki [[Bestand:NL-Vergrijzing-2025.svg|200px|thumb|Verwachte vergrijzing in Nederland in 2025. Percentage bejaarden in de totale bevolking (Bron: [[Centraal Bureau voor de Statistiek|CBS]]) {{Legenda|#00FF00|18 - 20%}} {{Legenda|#32CD32|20 - 22%}} {{Legenda|#808000|22 - 24%}} {{Legenda|#006400|24% of meer.}}]] Een '''maatschappelijk probleem''' is een ongewenste situatie in de [[samenleving]] waarbij de [[overheid]] betrokken is. We spreken van een maatschappelijk probleem (of maatschappelijk vraagstuk) als een relatief grote groep mensen in de samenleving last heeft van het probleem of ermee te maken heeft.&nbsp;<ref>{{Aut|Woerdman, E.; Krol, E.}} (2020): ''Politiek en politicologie'', Noordhoff.</ref> ==Voorbeelden== [[Werkloosheid]], de druk van [[vergrijzing]] op de zorg en uitgaansgeweld zijn voorbeelden van maatschappelijke problemen. Over deze en andere vraagstukken en de oplossing ervan, is in de samenleving altijd in meer of mindere mate discussie. De [[overheid]] kan [[wet|wetten]] maken om maatschappelijke problematiek aan te pakken. We spreken daarom ook wel van [[politiek|politieke]] problemen.&nbsp;<ref>{{Aut|Wilterdink, N. A.; Heerikhuizen, B., van}} (2012): ''Samenlevingen: inleiding in de sociologie'', Noordhoff.</ref> ==Kenmerken== Een maatschappelijk probleem heeft de volgende kenmerken:&nbsp;<ref>{{Aut|Schra, E. L.; Veldman, M. C.}} (2017): ''Seneca maatschappijleer havo'', Epopee het Kleijnbedrijf.</ref> * het is een probleem waarbij relatief veel [[actor|actoren]] betrokken zijn (burgers, bedrijven en organisaties); * er bestaan verschillende opvattingen over de oorzaken en de aanpak van het probleem; * de overheid speelt een rol bij de oplossing van het probleem. ==Zie ook== * [[Maatschappij (sociale wetenschappen)]] * [[Sociale wetenschappen]] * [[Sociale kwestie]] {{Sub}} {{Links}} {{Appendix}} [[Categorie:Mens en maatschappij]] fm3s0s97xqes43f29dujtno3rndopmq 432023 432022 2026-11-05T20:23:49Z Erik Baas 2193 -cat; is alleen voor _boeken_ 432023 wikitext text/x-wiki [[Bestand:NL-Vergrijzing-2025.svg|200px|thumb|Verwachte vergrijzing in Nederland in 2025. Percentage bejaarden in de totale bevolking (Bron: [[Centraal Bureau voor de Statistiek|CBS]]) {{Legenda|#00FF00|18 - 20%}} {{Legenda|#32CD32|20 - 22%}} {{Legenda|#808000|22 - 24%}} {{Legenda|#006400|24% of meer.}}]] Een '''maatschappelijk probleem''' is een ongewenste situatie in de [[samenleving]] waarbij de [[overheid]] betrokken is. We spreken van een maatschappelijk probleem (of maatschappelijk vraagstuk) als een relatief grote groep mensen in de samenleving last heeft van het probleem of ermee te maken heeft.&nbsp;<ref>{{Aut|Woerdman, E.; Krol, E.}} (2020): ''Politiek en politicologie'', Noordhoff.</ref> ==Voorbeelden== [[Werkloosheid]], de druk van [[vergrijzing]] op de zorg en uitgaansgeweld zijn voorbeelden van maatschappelijke problemen. Over deze en andere vraagstukken en de oplossing ervan, is in de samenleving altijd in meer of mindere mate discussie. De [[overheid]] kan [[wet|wetten]] maken om maatschappelijke problematiek aan te pakken. We spreken daarom ook wel van [[politiek|politieke]] problemen.&nbsp;<ref>{{Aut|Wilterdink, N. A.; Heerikhuizen, B., van}} (2012): ''Samenlevingen: inleiding in de sociologie'', Noordhoff.</ref> ==Kenmerken== Een maatschappelijk probleem heeft de volgende kenmerken:&nbsp;<ref>{{Aut|Schra, E. L.; Veldman, M. C.}} (2017): ''Seneca maatschappijleer havo'', Epopee het Kleijnbedrijf.</ref> * het is een probleem waarbij relatief veel [[actor|actoren]] betrokken zijn (burgers, bedrijven en organisaties); * er bestaan verschillende opvattingen over de oorzaken en de aanpak van het probleem; * de overheid speelt een rol bij de oplossing van het probleem. ==Zie ook== * [[Maatschappij (sociale wetenschappen)]] * [[Sociale wetenschappen]] * [[Sociale kwestie]] {{Sub}} {{Links}} {{Appendix}} 4wam910c4budl10k7pld4gsd2lzetr0 10 42319 432036 416327 2026-11-06T08:24:41Z Erik Baas 2193 vereenvoudigd 432036 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#IfEq:{{{1|}}}|1||1}}</includeonly><noinclude> ;Doel :Inverteren van een logische waarde. :Geldige inputwaarde is 1, alle andere waarden gelden als ''false''. ;Gebruik :{{Sjabdemo|Not|1}} {{Waarheidstabel|not}} [[Categorie:Sjablonen scripting/boolean]] </noinclude> demsh872n1lsqvgomfla2j8ahx2hv2y 10 42320 432031 413724 2026-11-06T07:42:22Z Erik Baas 2193 vereenvoudigd 432031 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#IfEq:{{{1|}}}.{{{2|}}}|1.1 |1 | }}</includeonly><noinclude> ;Doel :Logische "and" van twee logische waarden. :Geldige inputwaarde is 1, alle andere waarden gelden als false. :Het resultaat is alleen '''1''' als beide parameters '''1''' zijn, anders een lege string. ;Gebruik *{{Sjabdemo|And|1|1}} {{Waarheidstabel|and|2}} ;Opmerking :Kan evt. uitgebreid worden naar meer parameters. [[Categorie:Sjablonen scripting/boolean]] </noinclude> 2hbbh8hhni449h03thgrej51vj8mcee 432035 432031 2026-11-06T08:19:04Z Erik Baas 2193 432035 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#IfEq:{{{1|}}}.{{{2|}}}|1.1 |1 | }}</includeonly><noinclude> ;Doel :Logische "and" van twee logische waarden. :Geldige inputwaarde is 1, alle andere waarden gelden als false. :Het resultaat is alleen '''1''' als beide parameters '''1''' zijn, anders een lege string. ;Gebruik :{{Sjabdemo|And|1|1}} {{Waarheidstabel|and|2}} ;Opmerking :Kan evt. uitgebreid worden naar meer parameters. [[Categorie:Sjablonen scripting/boolean]] </noinclude> 0ww0jdmhaiq48mcm2hkdaotfql6rps9 10 42323 432032 413725 2026-11-06T08:10:30Z Erik Baas 2193 vereenvoudigd 432032 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#Switch:1 |{{{1|}}} = 1 |{{{2|}}} = 1 }}</includeonly><noinclude> ;Doel :Logische "or" van twee logische waarden. :Geldige waarde is 1, alle andere waarden gelden als false. :Het resultaat is '''1''' als een of meer van de parameters '''1''' is, anders een lege string. ;Gebruik :{{Sjabdemo|Or|1|0}} {{Waarheidstabel|or|2}} ;Opmerking :Kan eventueel uitgebreid worden naar meer parameters. [[Categorie:Sjablonen scripting/boolean]] </noinclude> bqu9kabsnqkgqxddpakqrxelmvgjd4p 432034 432032 2026-11-06T08:14:52Z Erik Baas 2193 432034 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#Switch:1 |{{{1|}}} = 1 |{{{2|}}} = 1 }}</includeonly><noinclude> ;Doel :Logische "or" van twee logische waarden. :Geldige inputwaarde is 1, alle andere waarden gelden als false. :Het resultaat is alleen '''1''' als een of meer van de parameters '''1''' is/zijn, anders een lege string. ;Gebruik :{{Sjabdemo|Or|1|0}} {{Waarheidstabel|or|2}} ;Opmerking :Kan eventueel uitgebreid worden naar meer parameters. [[Categorie:Sjablonen scripting/boolean]] </noinclude> kk119gs6te9xn9j5hsu1yi7f5jjqlcq 10 42342 432038 413728 2026-11-06T09:38:53Z Erik Baas 2193 vereenvoudigd 432038 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#IfEq:{{{1|}}}|{{{2|}}} | |{{#Switch:1 |{{{1|}}} |{{{2|}}} = 1 }} }}</includeonly><noinclude> ;Doel :Logische "exclusive or" van twee logische waarden. :Geldige inputwaarde is 1, alle andere waarden gelden als false. :Het resultaat is alleen '''1''' als ''slechts één'' van beide parameters '''1''' is. ;Gebruik :{{Sjabdemo|Xor|1|0}} {{Waarheidstabel|Xor|2}} ;Opmerking :Kan uitgebreid worden naar meer parameters. [[Categorie:Sjablonen scripting/boolean]] </noinclude> 93vpa5buyjafybktmwijvlh5haahocw 10 44456 432029 430771 2026-11-06T06:55:52Z Erik Baas 2193 fix Printversie 432029 wikitext text/x-wiki {{#IfExist:Wikibooks:Infobox/{{#IfEq:{{NAMESPACENUMBER}}|104|Wikijunior:}}{{SUBPAGENAME}}<!-- -->|<table class="noprint bookInfobox"><tr><!-- --><td>{{Klik|Afbeelding=Messagebox info.png|Grootte=30px|Link=Wikibooks:Infobox/{{#IfEq:{{NAMESPACENUMBER}}|104|Wikijunior:}}{{SUBPAGENAME}}}}</td><!-- -->{{#IfExist:{{ROOTPAGENAME}}/Printversie<!-- -->|<td>{{Klik|Afbeelding=Exquisite-print printer.png|Grootte=30px|Link={{ROOTPAGENAME}}/Printversie}}</td>}}<!-- -->{{#If:{{{pdf|}}}|<!-- --><td>{{Klik|Afbeelding=Gnome-mime-application-pdf.svg|Grootte=30px|Link=media:{{{pdf|}}}.pdf}}</td>}}<!-- --></tr></table><!-- -->|<span class="plainlinks noprint" style="float: right; max-width: min(39%, 18.5em); margin: 0 0 1em 1em; font-size: smaller; line-height: 1.3; font-style: italic; padding: 5px;">Er bestaat nog geen infobox voor dit boek. Klik <!-- -->[https://nl.wikibooks.org/w/index.php?title=Wikibooks:Infobox/{{#IfEq:{{NAMESPACENUMBER}}|104|Wikijunior:}}{{SUBPAGENAMEE}}&action=edit&preload=Sjabloon:Infobox/Nieuw hier] om die aan te maken.<!-- -->{{Clear left}}</span><!-- -->}}<noinclude> [[Categorie:Subsjablonen]] </noinclude> tndzxd3t5t2066xeex9jcq2wq46tv70 12 45065 432016 431662 2026-11-05T19:38:09Z Erik Baas 2193 opm. bij H1 432016 wikitext text/x-wiki __NOTOC__Een beknopt overzicht van de meest gebruikte en eenvoudige wikicodes. Zie [[Help:Tekstopmaak]] voor meer uitleg. <table class="wikitable vatop"> <tr><th>Code</th><th>Resultaat</th><th>Omschrijving</th></tr> <tr> <td> <pre> =Kop 1= </pre> </td> <td> =Kop 1= </td> <td> {{/sub}} Gereserveerd voor de paginatitel<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/hx|&lt;h1>]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> ==Kop 2== </pre> </td> <td> ==Kop 2== </td> <td> {{/sub}} kopje voor paragraaf, 2e-graads kop ;<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/hx|&lt;h2>]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> ===Kop 3=== </pre> </td> <td> ===Kop 3=== </td> <td> {{/sub}} kopje voor sub-paragraaf, 3e-graads kop ;<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/hx|&lt;h3>]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> ====Kop 4==== </pre> </td> <td> ====Kop 4==== </td> <td> {{/sub}} kopje voor sub-paragraaf, 4e-graads kop ;<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/hx|&lt;h4>]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> =====Kop 5===== </pre> </td> <td> =====Kop 5===== </td> <td> {{/sub}} HTML: [[HTML/Overzicht tags/hx|&lt;h5>]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> ======Kop 6====== </pre> </td> <td> ======Kop 6====== </td> <td> {{/sub}} HTML: [[HTML/Overzicht tags/hx|&lt;h6>]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> __NOTOC__ </pre> </td> <td> (geen inhoudsopgave) </td> <td> {{/sub}} </td> </tr> <tr> <td> <pre> (lege regel) </pre> </td> <td> regel 1<br> regel 2<br> regel 3<br> regel 4 </td> <td> {{/sub}} sluit een alinea af, laat een halve regelhoogte open, en begint een nieuwe alinea </td> </tr> <tr> <td> <pre> <br> </pre> </td> <td> (nieuwe regel) </td> <td> {{/sub}} geforceerd, bijvoorbeeld als er geen nieuwe alinea begint </td> </tr> <tr> <td> <pre> tekst ---- tekst </pre> </td> <td> tekst ---- tekst </td> <td> {{/sub}} Horizontale scheidslijn ;<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/hr|&lt;hr>]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> * groente ** paprika *** rode paprika * fruit </pre> </td> <td> * groente ** paprika *** rode paprika * fruit </td> <td> {{/sub}} Ongeordende lijst ;<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/ul|ongeordende list]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> # groente ## paprika ### rode paprika # fruit </pre> </td> <td> # groente ## paprika ### rode paprika # fruit </td> <td> {{/sub}} Genummerde lijst ;<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/ol|genummerde list]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> :inspringende regel<br> ::inspringen extra niveau </pre> </td> <td> :inspringende regel ::inspringen extra niveau </td> <td> {{/sub}} Inspringen; hoe meer dubbele punten achter elkaar, hoe grotere inspringing </td> </tr> <tr> <td> <pre> ;vet tussenkopje </pre> </td> <td> ;vet tussenkopje </td> <td> {{/sub}} </td> </tr> <tr> <td> <pre> ;kopje :aap :noot :mies </pre> </td> <td> ;kopje :aap :noot :mies </td> <td> {{/sub}} HTML: [[HTML/Overzicht tags/dl|description list]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> ;term : definitie of beschrijving van de term </pre> </td> <td> ;term : definitie of beschrijving van de term </td> <td> {{/sub}} Voor definitielijst ;<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/dl|description list]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> dit is tekst in een niet-proportioneel lettertype </pre> </td> <td> dit is tekst in een niet-proportioneel lettertype </td> <td> {{/sub}} Tekst in een niet-proportioneel lettertype (begint met spatie, of is omsloten door <nowiki><pre> en </pre></nowiki>) </td> </tr> <tr> <td> <pre> ''cursief'' </pre> </td> <td> ''cursief'' </td> <td> ''cursief'' weer te geven tekst </td> </tr> <tr> <td> <pre> '''vet''' </pre> </td> <td> '''vet''' </td> <td> '''vet''' weer te geven tekst </td> </tr> <tr> <td> <pre> <span style="font-size: large;">groot lettertype</span> </pre> </td> <td> <span style="font-size: large;">groot lettertype</span> </td> <td> groot lettertype </td> </tr> <tr> <td> <pre> <span style="font-size: small;">klein lettertype</span> </pre> </td> <td> <span style="font-size: small;">klein lettertype</span> </td> <td> klein lettertype </td> </tr> <tr> <td> <pre> <span style="color:red;">rode tekst</span> </pre> </td> <td> <span style="color:red;">rode teks</span> </td> <td> tekstkleur ;<br> Meer kleuren: {{Wp|Lijst van HTML-kleuren}} </td> </tr> <tr> <td> <pre> <span style="background-color:yellow; color: black;">zwarte tekst met gele achtergrond</span> </pre> </td> <td> <span style="background-color:yellow; color: black;">zwarte tekst met gele achtergrond</span> </td> <td> achtergrondkleur ;<br> Meer kleuren: {{Wp|Lijst van HTML-kleuren}} </td> </tr> <tr> <td> <pre> <nowiki><code>Technische term</code></nowiki> </pre> </td> <td> <code>Technische term</code> </td> <td> technische term </td> </tr> <tr> <td> <pre> <u>onderstrepen</u> </pre> </td> <td> <u>onderstrepen</u> </td> <td> onderstrepen </td> </tr> <tr> <td> <pre> <s>doorstrepen</s> </pre> </td> <td> <s>doorstrepen</s> </td> <td> doorstrepen </td> </tr> <tr> <td> <pre> <div style="text-align:left;">links uitlijnen</div> <div style="text-align:center;">centreren</div> <div style="text-align:right;">rechts uitlijnen</div> </pre> </td> <td> <div style="text-align:left;">links uitlijnen</div><br> <div style="text-align:center;">centreren</div><br> <div style="text-align:right;">rechts uitlijnen</div> </td> <td> uitlijnen: links, midden, rechts </td> </tr> <tr> <td> <pre> <!--Geheim commentaar--> </pre> </td> <td> <nowiki><!--Geheim commentaar--></nowiki> </td> <td> commentaar op Bewerkingspagina </td> </tr> <tr> <td> <pre> (speciale tekens: diverse toetscombinaties of kopiëren) </pre> </td> <td> á é í ó ú à è ì ò ù ç ± € ƒ ½ ¼ ★ ♖ ☂ 🙂 🌳 </td> <td> Speciale tekens: onderaan bewerkingspagina ;<br> Meer: {{Wp|Tabel toetscombinaties}} (scroll naar ''Bronnen en meer codes'') </td> </tr> <tr> <td> <pre> ~~~ </pre> </td> <td> [[Gebruiker:Jan Jansen|Jan Jansen]] ([[Overleg gebruiker:Jan Jansen|overleg]]) </td> <td> links naar gebruikersnaam en overlegpagina: 3 tildes (~) </td> </tr> <tr> <td> <pre> ~~~~ </pre> </td> <td> [[Gebruiker:Jan Jansen|Jan Jansen]] ([[Overleg gebruiker:Jan Jansen|overleg]]) 24 sep 2025 11:55 (CEST) </td> <td> standaard ondertekening tbv. berichten op overlegpagina's: links naar gebruikersnaam en overlegpagina, met datum en tijd: 4 tildes (~) </td> </tr> <tr> <td> <pre> ~~~~~ </pre> </td> <td> 24 sep 2025 11:55 (CEST) </td> <td> datum en tijd: 5 tildes (~) </td> </tr> <tr> <td> <pre> [[Test]] </pre> </td> <td> [[Test]] </td> <td> rechte haken maken een link naar de pagina met die titel<br> *Zie [[Help:Gebruik van links]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> [[Categorie:Test]] </pre> </td> <td> [[:Categorie:Test]] </td> <td> rechte haken met het woord "Categorie:" nemen de pagina op in de categorie met die titel<br> *Zie [[Help:Categorieën]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> [[:Categorie:Alles]] </pre> </td> <td> [[:Categorie:Alles]] </td> <td> rechte haken met het woord "Categorie:", voorafgegaan door een dubbele punt, geven een link naar die categorie<br> *Zie [[Help:Categorieën]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> [[Afbeelding:Test.jpg|120px]] </pre> </td> <td> [[Afbeelding:Test.jpg|120px]] </td> <td> rechte haken met het woord "Afbeelding:" en de bestandsnaam toont de afbeelding<br> *Zie [[Help:Afbeeldingen]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> [[:Afbeelding:Test.jpg]] </pre> </td> <td> [[:Afbeelding:Test.jpg]] </td> <td> idem met een dubbelepunt er voor geeft een link naar de afbeeldingspagina<br> *Zie [[Help:Afbeeldingen]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> {{Test}} </pre> </td> <td> {{Test}} </td> <td> accolades sluiten de sjabloon van die naam in<br> *Zie [[Help:Sjablonen]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> (spatie) </pre> </td> <td> (spatie) </td> <td> {{/sub}} HTML: [[HTML/Overzicht tags/pre|&lt;pre>]], waarin andere wikicode wél wordt uitgevoerd </td> </tr> <tr> <td> <pre> {| class="wikitable" |+ titel |- |inhoud 1 |inhoud 2 |} </pre> </td> <td> {| class="wikitable" |+ titel |- |inhoud 1 |inhoud 2 |} </td> <td> {{/sub}} tabel *zie [[Help:Tabellen]]<br> *HTML: [[HTML/Overzicht_tags/table|&lt;table>]] </td> </tr> </table> <!-- template per row: <tr> <td> <pre> </pre> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> <------------------------> [[Categorie:Help|Wikicode]] 8xpwayxhzei3t48oe43vvul8bees7ei 432017 432016 2026-11-05T19:41:26Z Erik Baas 2193 432017 wikitext text/x-wiki __NOTOC__Een beknopt overzicht van de meest gebruikte en eenvoudige wikicodes. Zie [[Help:Tekstopmaak]] voor meer uitleg. <table class="wikitable vatop"> <tr><th>Code</th><th>Resultaat</th><th>Omschrijving</th></tr> <tr> <td> <pre> =Kop 1= </pre> </td> <td> =Kop 1= </td> <td> {{/sub}} Gereserveerd voor de paginatitel<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/hx|&lt;h1>]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> ==Kop 2== </pre> </td> <td> ==Kop 2== </td> <td> {{/sub}} kopje voor paragraaf, 2e-graads kop ;<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/hx|&lt;h2>]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> ===Kop 3=== </pre> </td> <td> ===Kop 3=== </td> <td> {{/sub}} kopje voor sub-paragraaf, 3e-graads kop ;<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/hx|&lt;h3>]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> ====Kop 4==== </pre> </td> <td> ====Kop 4==== </td> <td> {{/sub}} kopje voor sub-paragraaf, 4e-graads kop ;<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/hx|&lt;h4>]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> =====Kop 5===== </pre> </td> <td> =====Kop 5===== </td> <td> {{/sub}} HTML: [[HTML/Overzicht tags/hx|&lt;h5>]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> ======Kop 6====== </pre> </td> <td> ======Kop 6====== </td> <td> {{/sub}} HTML: [[HTML/Overzicht tags/hx|&lt;h6>]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> __NOTOC__ </pre> </td> <td> (geen inhoudsopgave) </td> <td> {{/sub}} </td> </tr> <tr> <td> <pre> (lege regel) </pre> </td> <td> regel 1<br> regel 2<br> regel 3<br> regel 4 </td> <td> {{/sub}} sluit een alinea af, laat een halve regelhoogte open, en begint een nieuwe alinea </td> </tr> <tr> <td> <pre> <br> </pre> </td> <td> (nieuwe regel) </td> <td> {{/sub}} geforceerd, bijvoorbeeld als er geen nieuwe alinea begint </td> </tr> <tr> <td> <pre> tekst ---- tekst </pre> </td> <td> tekst ---- tekst </td> <td> {{/sub}} Horizontale scheidslijn ;<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/hr|&lt;hr>]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> * groente ** paprika *** rode paprika * fruit </pre> </td> <td> * groente ** paprika *** rode paprika * fruit </td> <td> {{/sub}} Ongeordende lijst ;<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/ul|ongeordende list]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> # groente ## paprika ### rode paprika # fruit </pre> </td> <td> # groente ## paprika ### rode paprika # fruit </td> <td> {{/sub}} Genummerde lijst ;<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/ol|genummerde list]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> :inspringende regel<br> ::inspringen extra niveau </pre> </td> <td> :inspringende regel ::inspringen extra niveau </td> <td> {{/sub}} Inspringen; hoe meer dubbele punten achter elkaar, hoe grotere inspringing </td> </tr> <tr> <td> <pre> ;vet tussenkopje </pre> </td> <td> ;vet tussenkopje </td> <td> {{/sub}} </td> </tr> <tr> <td> <pre> ;kopje :aap :noot :mies </pre> </td> <td> ;kopje :aap :noot :mies </td> <td> {{/sub}} HTML: [[HTML/Overzicht tags/dl|description list]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> ;term : definitie of beschrijving van de term </pre> </td> <td> ;term : definitie of beschrijving van de term </td> <td> {{/sub}} Voor definitielijst ;<br> HTML: [[HTML/Overzicht tags/dl|description list]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> dit is tekst in een niet-proportioneel lettertype </pre> </td> <td> dit is tekst in een niet-proportioneel lettertype </td> <td> {{/sub}} Tekst in een niet-proportioneel lettertype (begint met spatie, of is omsloten door <nowiki><pre> en </pre></nowiki>) </td> </tr> <tr> <td> <pre> ''cursief'' </pre> </td> <td> ''cursief'' </td> <td> ''cursief'' weer te geven tekst </td> </tr> <tr> <td> <pre> '''vet''' </pre> </td> <td> '''vet''' </td> <td> '''vet''' weer te geven tekst </td> </tr> <tr> <td> <pre> <span style="font-size: large;">groot lettertype</span> </pre> </td> <td> <span style="font-size: large;">groot lettertype</span> </td> <td> groot lettertype </td> </tr> <tr> <td> <pre> <span style="font-size: small;">klein lettertype</span> </pre> </td> <td> <span style="font-size: small;">klein lettertype</span> </td> <td> klein lettertype </td> </tr> <tr> <td> <pre> <span style="color:red;">rode tekst</span> </pre> </td> <td> <span style="color:red;">rode tekst</span> </td> <td> tekstkleur ;<br> Meer kleuren: {{Wp|Lijst van HTML-kleuren}} </td> </tr> <tr> <td> <pre> <span style="background-color:yellow; color: black;">zwarte tekst met gele achtergrond</span> </pre> </td> <td> <span style="background-color:yellow; color: black;">zwarte tekst met gele achtergrond</span> </td> <td> achtergrondkleur ;<br> Meer kleuren: {{Wp|Lijst van HTML-kleuren}} </td> </tr> <tr> <td> <pre> <nowiki><code>Technische term</code></nowiki> </pre> </td> <td> <code>Technische term</code> </td> <td> technische term </td> </tr> <tr> <td> <pre> <u>onderstrepen</u> </pre> </td> <td> <u>onderstrepen</u> </td> <td> onderstrepen </td> </tr> <tr> <td> <pre> <s>doorstrepen</s> </pre> </td> <td> <s>doorstrepen</s> </td> <td> doorstrepen </td> </tr> <tr> <td> <pre> <div style="text-align:left;">links uitlijnen</div> <div style="text-align:center;">centreren</div> <div style="text-align:right;">rechts uitlijnen</div> </pre> </td> <td> <div style="text-align:left;">links uitlijnen</div><br> <div style="text-align:center;">centreren</div><br> <div style="text-align:right;">rechts uitlijnen</div> </td> <td> uitlijnen: links, midden, rechts </td> </tr> <tr> <td> <pre> <!--commentaar--> </pre> </td> <td> <nowiki><!--commentaar--></nowiki> </td> <td> commentaar op bewerkingspagina </td> </tr> <tr> <td> <pre> (speciale tekens: diverse toetscombinaties of kopiëren) </pre> </td> <td> á é í ó ú à è ì ò ù ç ± € ƒ ½ ¼ ★ ♖ ☂ 🙂 🌳 </td> <td> Speciale tekens: onderaan bewerkingspagina ;<br> Meer: {{Wp|Tabel toetscombinaties}} (scroll naar ''Bronnen en meer codes'') </td> </tr> <tr> <td> <pre> ~~~ </pre> </td> <td> [[Gebruiker:Jan Jansen|Jan Jansen]] ([[Overleg gebruiker:Jan Jansen|overleg]]) </td> <td> links naar gebruikersnaam en overlegpagina: 3 tildes (~) </td> </tr> <tr> <td> <pre> ~~~~ </pre> </td> <td> [[Gebruiker:Jan Jansen|Jan Jansen]] ([[Overleg gebruiker:Jan Jansen|overleg]]) 24 sep 2025 11:55 (CEST) </td> <td> standaard ondertekening tbv. berichten op overlegpagina's: links naar gebruikersnaam en overlegpagina, met datum en tijd: 4 tildes (~) </td> </tr> <tr> <td> <pre> ~~~~~ </pre> </td> <td> 24 sep 2025 11:55 (CEST) </td> <td> datum en tijd: 5 tildes (~) </td> </tr> <tr> <td> <pre> [[Test]] </pre> </td> <td> [[Test]] </td> <td> rechte haken maken een link naar de pagina met die titel<br> *Zie [[Help:Gebruik van links]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> [[Categorie:Test]] </pre> </td> <td> [[:Categorie:Test]] </td> <td> rechte haken met het woord "Categorie:" nemen de pagina op in de categorie met die titel<br> *Zie [[Help:Categorieën]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> [[:Categorie:Alles]] </pre> </td> <td> [[:Categorie:Alles]] </td> <td> rechte haken met het woord "Categorie:", voorafgegaan door een dubbele punt, geven een link naar die categorie<br> *Zie [[Help:Categorieën]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> [[Afbeelding:Test.jpg|120px]] </pre> </td> <td> [[Afbeelding:Test.jpg|120px]] </td> <td> rechte haken met het woord "Afbeelding:" en de bestandsnaam toont de afbeelding<br> *Zie [[Help:Afbeeldingen]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> [[:Afbeelding:Test.jpg]] </pre> </td> <td> [[:Afbeelding:Test.jpg]] </td> <td> idem met een dubbelepunt er voor geeft een link naar de afbeeldingspagina<br> *Zie [[Help:Afbeeldingen]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> {{Test}} </pre> </td> <td> {{Test}} </td> <td> accolades sluiten de sjabloon van die naam in<br> *Zie [[Help:Sjablonen]] </td> </tr> <tr> <td> <pre> (spatie) </pre> </td> <td> (spatie) </td> <td> {{/sub}} HTML: [[HTML/Overzicht tags/pre|&lt;pre>]], waarin andere wikicode wél wordt uitgevoerd </td> </tr> <tr> <td> <pre> {| class="wikitable" |+ titel |- |inhoud 1 |inhoud 2 |} </pre> </td> <td> {| class="wikitable" |+ titel |- |inhoud 1 |inhoud 2 |} </td> <td> {{/sub}} tabel *zie [[Help:Tabellen]]<br> *HTML: [[HTML/Overzicht_tags/table|&lt;table>]] </td> </tr> </table> <!-- template per row: <tr> <td> <pre> </pre> </td> <td> </td> <td> </td> </tr> <------------------------> [[Categorie:Help|Wikicode]] sedt2vwb6hcfjn3efuc08gx6qsfp2ec 0 45565 432009 430634 2026-11-05T18:07:35Z ~2026-58967-99 29909 432009 wikitext text/x-wiki {{Voorpagina boek |kleur = #f0f000 |pdf = |fase = 1 |inhoud = :[[Liedjes/Gold Skies|Gold Skies]] :[[Liedjes/My Way|My Way]] :[[Liedjes/OK|OK]] :[[Liedjes/On My Mind]] }} [[Categorie:Muziek]] nmbaay33a0fp39l5ozs8yk6c8r1gnv0 432010 432009 2026-11-05T18:07:49Z ~2026-58967-99 29909 432010 wikitext text/x-wiki {{Voorpagina boek |kleur = #f0f000 |pdf = |fase = 1 |inhoud = :[[Liedjes/Gold Skies|Gold Skies]] :[[Liedjes/My Way|My Way]] :[[Liedjes/OK|OK]] :[[Liedjes/On My Mind|On My Mind]] }} [[Categorie:Muziek]] 5r31q1lr2cf6pn8uig66cs47zu473sc 10 45687 432033 430333 2026-11-06T08:13:30Z Erik Baas 2193 432033 wikitext text/x-wiki <includeonly> <table class="wikitable" style="margin: .5em 1em; text-align: center; float: {{{2|}}};"> <caption>Waarheids-<br>tabel:&nbsp;{{Lc:{{{1}}}}}</caption> {{#Switch:{{Lc:{{{1|}}}}} <!-- parameter niet ingevuld? --> |=<tr><td>{{Fout|geef het gewenste type (and, nand, or, nor, xor of not) op!}}</td></tr> <!-- not --> |not = <tr><th>A</th><th>not A</th></tr> <tr><td>0</td><td>{{Not|0}}</td></tr> <tr><td>1</td><td>{{Not|1}}</td></tr> <!-- alle andere functies --> |#default = <tr><th>A</th><th>B</th><th>A {{Lc:{{{1}}}}} B</th></tr> <tr><td>0</td><td>0</td><td>{{{{{1}}}|0|0}}</td></tr> <tr><td>0</td><td>1</td><td>{{{{{1}}}|0|1}}</td></tr> <tr><td>1</td><td>0</td><td>{{{{{1}}}|1|0}}</td></tr> <tr><td>1</td><td>1</td><td>{{{{{1}}}|1|1}}</td></tr> }} </table></includeonly><noinclude> ;Gebruik :<code>&#123;{Waarheidstabel | <type> [ | <float> ] }}</code> :*type: and, nand, or, nor, xor of not <!--:* Aantal inputs: 1 (not) of 2 (overige); ^{(kan evt. uitgebreid worden)}--> :*float: left of right; mag leeg gelaten worden ;Voorbeelden :<code><nowiki>{{Waarheidstabel|not}}</nowiki></code> :<code><nowiki>{{Waarheidstabel|and|right}}</nowiki></code> ;Testcode {{Waarheidstabel| and|left}} {{Waarheidstabel|nand|left}} {{Waarheidstabel| or|left}} {{Waarheidstabel| nor|left}} {{Waarheidstabel| xor|left}} {{Waarheidstabel| not|left}} {{Clear both}} [[Categorie:Sjablonen scripting/boolean]] </noinclude> apqujrfoyxxl8sl9haog8ce0e1ioz9z 10 46152 432012 430633 2026-11-05T18:09:01Z ~2026-58967-99 29909 432012 wikitext text/x-wiki {{Index basis |inhoud= *[[Liedjes/Gold Skies|Gold Skies]] *[[Liedjes/My Way|My Way]] *[[Liedjes/OK|OK]] *[[Liedjes/On My Mind|On My Mind]] }} 9l0957sexer3xffx5xkym76yyid0n1z 10 46256 432001 425134 2026-11-05T12:31:02Z Erik Baas 2193 -Printversie; todo: PDF?? 432001 wikitext text/x-wiki {{#IfEq:{{SUBPAGENAME}}|Printversie<!-- is printversie? --> |<!-- ja; doe niets --> |{{#IfEq:{{PAGENAME}}|{{ROOTPAGENAME}}<!-- nee; is voorblad? --> |<!-- ja; doe niets --> |<div class="noprint"><br style="clear: left;"><!-- nee; toon inhoud --> <br> <span style="font-size: larger;">&nbsp;'''&larr;'''</span> [[{{ROOTPAGENAME}}]]<!-- Hogere pagina, indien niet de voorpagina: -->{{#IfExist:{{BASEPAGENAME}}<!-- -->|{{#IfEq:{{BASEPAGENAME}}|{{#titleparts:{{PAGENAME}}|-1|-2}}<!-- -->|<!-- -->|&nbsp; <span style="font-size: larger;">'''&uarr;'''</span> [[{{BASEPAGENAME}}|{{#titleparts:{{PAGENAME}}|-1|-2}}]]<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- Inleiding: -->{{#IfExist:{{ROOTPAGENAME}}/Inleiding|<span style="font-size: larger;">&nbsp; '''&middot;''' </span>[[{{ROOTPAGENAME}}/Inleiding|Inleiding]]}}<!-- Voorwoord: -->{{#IfExist:{{ROOTPAGENAME}}/Voorwoord|<span style="font-size: larger;">&nbsp; '''&middot;''' </span>[[{{ROOTPAGENAME}}/Voorwoord|Voorwoord]]}}<!-- Index: -->{{#IfExist:{{ROOTPAGENAME}}/Index|<span style="font-size: larger;">&nbsp; '''&middot;''' </span>[[{{ROOTPAGENAME}}/Index|Index]]}}<!-- Inhoud: -->{{#IfExist:{{ROOTPAGENAME}}/Inhoud|<span style="font-size: larger;">&nbsp; '''&middot;''' </span>[[{{ROOTPAGENAME}}/Inhoud|Inhoud]]}}<!-- Inhoudsopgave: -->{{#IfExist:{{ROOTPAGENAME}}/Inhoudsopgave|<span style="font-size: larger;">&nbsp; '''&middot;''' </span>[[{{ROOTPAGENAME}}/Inhoudsopgave|Inhoudsopgave]]}}<!-- Woordenlijst: -->{{#IfExist:{{ROOTPAGENAME}}/Woordenlijsten<!-- -->|<span style="font-size: larger;">&nbsp; '''&middot;''' </span>[[{{ROOTPAGENAME}}/Woordenlijsten|Woordenlijsten]]<!-- -->|{{#IfExist:{{ROOTPAGENAME}}/Woordenlijst<!-- -->|<span style="font-size: larger;">&nbsp; '''&middot;''' </span>[[{{ROOTPAGENAME}}/Woordenlijst|Woordenlijst]]<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- Kookboek, Recepten en Ingrediënten: -->{{#IfEq:{{ROOTPAGENAME}}|Kookboek<!-- -->|<span style="font-size: larger;">&nbsp; '''&uarr;''' </span>[[{{ROOTPAGENAME}}/Recepten|Recepten]]<!-- --><span style="font-size: larger;">&nbsp; '''&uarr;''' </span>[[{{ROOTPAGENAME}}/Ingrediënten|Ingrediënten]]<!-- -->}}<!-- --></div>}}}}<noinclude> ---- ;Gebruik :Op subpagina's van een boek ;Resultaat :Geeft links naar: :*de voorpagina van een boek, :*de eerste hogere pagina (als deze aanwezig is), :*de subpagina "(boek)/Inleiding" (als deze aanwezig is), :*de subpagina "(boek)/Voorwoord" (als deze aanwezig is), :*de subpagina "(boek)/Index" (als deze aanwezig is), :*de subpagina "(boek)/Inhoud" (als deze aanwezig is), :*de subpagina "(boek)/Inhoudsopgave" (als deze aanwezig is), :*een van de subpagina's "(boek)/Woordenlijst" of "(boek)/Woordenlijsten" (als deze aanwezig is) en :*de subpagina's "Kookboek/Recepten" en "Kookboek/Ingrediënten" (alleen op subpagina's van "Kookboek"). :Bedoeld om onderaan de pagina geplaatst te worden op hoofdstukken en delen daarvan, maar boven evt. navigatiesjablonen. :*Werkt niet op de titelpagina van een boek. :*Wordt verborgen op pagina's waarvan de titel eindigt op "/Printversie". :Vooral voor boeken die te weinig hoofdstukken bevatten om een index- of navigatiesjabloon te rechtvaardigen. :Bijkomend voordeel is dat door het toevoegen van minstens één wikilink op pagina's in de hoofdnaamruimte deze meetelt als ''inhoudelijke pagina'', wat de [[m:Wikibooks/Table/nl|statistieken]] ten goede komt. [[Categorie:Sjablonen navigatie]] </noinclude> ndsq6r0zjbf8ljlbfx8x4emskr7rlij 0 46365 432019 421195 2026-11-05T20:10:20Z Erik Baas 2193 typo 432019 wikitext text/x-wiki {{Index Bitcoin voor beginners}} '''Hoe kom ik aan bitcoins?''' Er zijn verschillende manieren. De bitcoin is ontworpen om ''gedolven'' te kunnen worden, ''mining'' in het Engels. Deze vergelijking slaat op de analogie met het delven van bijvoorbeeld goud of zilver. Om goud te delven moet je heel veel grond doorzoeken/filteren om een beetje goud te vinden. Om een bitcoin te delven moet je een computer heel veel codes laten proberen tot je er een gevonden hebt die wiskundig op een bepaalde manier aansluit op de laatst gevonden code. Vroeger zette men daarvoor gewoon de {{Wp|Processor (computer)|processor}} in de eigen PC aan het werk. De moeilijkheidsgraad van het vinden van een passende code past zich echter automatisch aan aan de snelheid waarmee passende codes gevonden worden zodat er ongeveer iedere 10 minuten een nieuwe code gevonden zal worden. Wanneer heel veel mensen de code zoeken zal deze sneller gevonden worden en zal de moeilijkheidsgraad voor volgende code verhoogd worden. Later werden {{Wp|Videokaart|videokaarten}} ingezet die de parallelle berekeningen voor het vinden van een bitcoin sneller uit konden voeren dan processoren. De videokaarten werden weer opgevolgd door chips die speciaal werden ontworpen voor de berekeningen die nodig zijn om bitcoins te delven. Systemen die bitcoins en andere cryptovaluta delven gebruiken wereldwijd {{Wp|nlBitcoin#Energieverbruik|enorm veel energie}}. Eind 2017 bedroeg het geraamde jaarverbruik van Bitcoin en {{Wp|Bitcoin Cash|Bitcoin Cash}} samen ruim 32 TWh&nbsp;<ref>[https://digiconomist.net/bitcoin-energy-consumption Bitcoin's current estimated annual electricity consumption], Digiconomist (bezocht 13 december 2017)</ref> (een vermogen van 4 GW), wat ongeveer overeenstemde met het elektriciteitsverbruik van een geïndustrialiseerd land als Denemarken.&nbsp;<ref>[https://www.nrc.nl/nieuws/2017/12/26/bizar-energieverbruik-bitcoin-lijkt-onhoudbaar-a1586241 Bizar energieverbruik bitcoin lijkt onhoudbaar]</ref> Andere methoden om aan bitcoins te komen zijn er ook. Je kan erin handelen, wanneer je iets verkoopt of je diensten aanbiedt zou je bitcoins als betaling kunnen accepteren. Je kunt bitcoins ook gewoon kopen met traditionele valuta, dan koop je bitcoins en reken je af met bijvoorbeeld iDeal of een bankoverschrijving. '''Referenties'''<br> <span style="font-size: smaller;"><references /></span> {{Sub}} 2fdrepovab8wygpc82dy7gs0eqhxnlz 5 46970 432005 431993 2026-11-05T15:10:55Z Erik Baas 2193 432005 wikitext text/x-wiki == Tabel met tekens (vervallen in hoofdtekst) == Deze tabel is verwijderd uit de hoofdtekst omdat er sinds 2005 in het algemeen gemakkelijkere toetscombinaties voor zijn gekomen, zie {{Wp|Tabel toetscombinaties}}. De laatste (met het som-teken) is overgeheveld naar [[Help:Formules]]. === Tekens === {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" |- ! Hoe het er uit ziet ! Wat je moet typen |- valign="top" | ''Cursieve tekst'', '''Vette tekst'''. (gebruik enkele aanhalingstekens, geen dubbele) | <pre><nowiki>''Cursieve tekst'', '''Vette tekst''', '''''Vette en cursieve tekst'''''.</nowiki></pre> |- valign="top" | '''Umlauts en accenten:''' è é ê ë ì í &Agrave; &Aacute; &Acirc; &Atilde; &Auml; &Aring;<br> &AElig; &Ccedil; &Egrave; &Eacute; &Ecirc; &Euml;<br> &Igrave; &Iacute; &Icirc; &Iuml; &Ntilde; &Ograve;<br> &Oacute; &Ocirc; &Otilde; &Ouml; &Oslash; &Ugrave;<br> &Uacute; &Ucirc; &Uuml; &szlig; &agrave; &aacute;<br> &acirc; &atilde; &auml; &aring; &aelig; &ccedil;<br> &egrave; &eacute; &ecirc; &euml; &igrave; &iacute;<br> &icirc; &iuml; &ntilde; &ograve; &oacute; &ocirc;<br> &oelig; &otilde; &ouml; &oslash; &ugrave; &uacute;<br> &ucirc; &uuml; &yuml; | <pre><nowiki> è é ê ë ì í &amp;Agrave; &amp;Aacute; &amp;Acirc; &amp;Atilde; &amp;Auml; &amp;Aring; &amp;AElig; &amp;Ccedil; &amp;Egrave; &amp;Eacute; &amp;Ecirc; &amp;Euml; &amp;Igrave; &amp;Iacute; &amp;Icirc; &amp;Iuml; &amp;Ntilde; &amp;Ograve; &amp;Oacute; &amp;Ocirc; &amp;Otilde; &amp;Ouml; &amp;Oslash; &amp;Ugrave; &amp;Uacute; &amp;Ucirc; &amp;Uuml; &amp;szlig; &amp;agrave; &amp;aacute; &amp;acirc; &amp;atilde; &amp;auml; &amp;aring; &amp;aelig; &amp;ccedil; &amp;egrave; &amp;eacute; &amp;ecirc; &amp;euml; &amp;igrave; &amp;iacute; &amp;icirc; &amp;iuml; &amp;ntilde; &amp;ograve; &amp;oacute; &amp;ocirc; &amp;oelig; &amp;otilde; &amp;ouml; &amp;oslash; &amp;ugrave; &amp;uacute; &amp;ucirc; &amp;uuml; &amp;yuml;</nowiki></pre> |- valign="top" | '''Punctuatie:'''<br> &iquest; &iexcl; &laquo; &raquo; &sect; &para;<br> &dagger; &Dagger; &bull; - &ndash; &mdash; | <pre><nowiki> &amp;iquest; &amp;iexcl; &amp;laquo; &amp;raquo; &amp;sect; &amp;para; &amp;dagger; &amp;Dagger; &amp;bull; - &amp;ndash; &amp;mdash;</nowiki></pre> |- valign="top" | '''Commerciële symbolen:'''<br> &trade; &copy; &reg; &cent; &euro; &yen;<br> &pound; &curren; | <pre><nowiki> &amp;trade; &amp;copy; &amp;reg; &amp;cent; &amp;euro; &amp;yen; &amp;pound; &amp;curren; </nowiki></pre> |- valign="top" id="subscript" | Subscript: x₂<br> Superscript: x² or x&sup2; | <pre><nowiki>Subscript: x₂ Superscript: x² of x&amp;sup2; </nowiki></pre> |- valign="top" | '''Griekse tekens:'''<br> &alpha; &beta; &gamma; &delta; &epsilon; &zeta;<br> &eta; &theta; &iota; &kappa; &lambda; &mu; &nu;<br> &xi; &omicron; &pi; &rho; &sigma; &sigmaf;<br> &tau; &upsilon; &phi; &chi; &psi; &omega;<br> &Gamma; &Delta; &Theta; &Lambda; &Xi; &Pi;<br> &Sigma; &Phi; &Psi; &Omega; | <pre><nowiki> &amp;alpha; &amp;beta; &amp;gamma; &amp;delta; &amp;epsilon; &amp;zeta; &amp;eta; &amp;theta; &amp;iota; &amp;kappa; &amp;lambda; &amp;mu; &amp;nu; &amp;xi; &amp;omicron; &amp;pi; &amp;rho; &amp;sigma; &amp;sigmaf; &amp;tau; &amp;upsilon; &amp;phi; &amp;chi; &amp;psi; &amp;omega; &amp;Gamma; &amp;Delta; &amp;Theta; &amp;Lambda; &amp;Xi; &amp;Pi; &amp;Sigma; &amp;Phi; &amp;Psi; &amp;Omega; </nowiki></pre> |- valign="top" | '''Wiskundige tekens:'''<br> &int; &sum; &prod; &radic; &minus; &plusmn; &infin;<br> &asymp; &prop; &equiv; &ne; &le; &ge;<br> &times; &middot; &divide; &part; &prime; &Prime;<br> &nabla; &permil; &deg; &there4; &alefsym; &oslash;<br> &isin; &notin; &cap; &cup; &sub; &sup; &sube; &supe;<br> &not; &and; &or; &exist; &forall; &rArr; &hArr;<br> &rarr; &harr; &uarr;<br> | valign="middle" | <pre><nowiki> &amp;int; &amp;sum; &amp;prod; &amp;radic; &amp;minus; &amp;plusmn; &amp;infin; &amp;asymp; &amp;prop; &amp;equiv; &amp;ne; &amp;le; &amp;ge; &amp;times; &amp;middot; &amp;divide; &amp;part; &amp;prime; &amp;Prime; &amp;nabla; &amp;permil; &amp;deg; &amp;there4; &amp;alefsym; &amp;oslash; &amp;isin; &amp;notin; &amp;cap; &amp;cup; &amp;sub; &amp;sup; &amp;sube; &amp;supe; &amp;not; &amp;and; &amp;or; &amp;exist; &amp;forall; &amp;rArr; &amp;hArr; &amp;rarr; &amp;harr; &amp;uarr; </nowiki></pre> |- valign="top" | <i>x</i>²&nbsp;&nbsp;&nbsp;&ge;&nbsp;&nbsp;&nbsp;0 true. | <pre><nowiki> <i>x</i>²&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;ge;&amp;nbsp;&amp;nbsp;0 true. </nowiki></pre> |- | '''Complexe formule:'''<br> &nbsp;&nbsp;<math>\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}</math> | <pre><nowiki> <math>\sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}</math> </nowiki></pre> |} [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 5 nov 2026 07:17 (CET) 77i0ggls719lxl6qpl8bd867rxl243n 0 46971 432008 2026-11-05T18:06:54Z ~2026-58967-99 29909 Nieuwe pagina aangemaakt met 'On My Mind is een nummer van het Britse productietrio Disciples uit 2017. "On My Mind" gaat over een vrouw die de ik-figuur maar niet uit zijn hoofd kan zetten. Het nummer werd een klein hitje op de Britse eilanden, in het Nederlandse taalgebied en in een aantal Oost-Europese landen. In het Verenigd Koninkrijk haalde het nummer een bescheiden 15e positie. In de Nederlandse Top 40 haalde het de 28e positie, en in de Vlaamse Ultratop 50 de 10e.' 432008 wikitext text/x-wiki On My Mind is een nummer van het Britse productietrio Disciples uit 2017. "On My Mind" gaat over een vrouw die de ik-figuur maar niet uit zijn hoofd kan zetten. Het nummer werd een klein hitje op de Britse eilanden, in het Nederlandse taalgebied en in een aantal Oost-Europese landen. In het Verenigd Koninkrijk haalde het nummer een bescheiden 15e positie. In de Nederlandse Top 40 haalde het de 28e positie, en in de Vlaamse Ultratop 50 de 10e. 8h9xvvdwcbsqb3fza1c79dn2tzcdy1k 432011 432008 2026-11-05T18:08:24Z ~2026-58967-99 29909 432011 wikitext text/x-wiki {{Index Liedjes}}'''On My Mind''' is een nummer van het Britse productietrio Disciples uit 2017. "On My Mind" gaat over een vrouw die de ik-figuur maar niet uit zijn hoofd kan zetten. Het nummer werd een klein hitje op de Britse eilanden, in het Nederlandse taalgebied en in een aantal Oost-Europese landen. In het Verenigd Koninkrijk haalde het nummer een bescheiden 15e positie. In de Nederlandse Top 40 haalde het de 28e positie, en in de Vlaamse Ultratop 50 de 10e. axup959ybd2i8ri3o0vtm0946zgmt80 432013 432011 2026-11-05T18:59:11Z Erik Baas 2193 {{Sub}} 432013 wikitext text/x-wiki {{Index Liedjes}}'''On My Mind''' is een nummer van het Britse productietrio Disciples uit 2017. "On My Mind" gaat over een vrouw die de ik-figuur maar niet uit zijn hoofd kan zetten. Het nummer werd een klein hitje op de Britse eilanden, in het Nederlandse taalgebied en in een aantal Oost-Europese landen. In het Verenigd Koninkrijk haalde het nummer een bescheiden 15e positie. In de Nederlandse Top 40 haalde het de 28e positie, en in de Vlaamse Ultratop 50 de 10e. {{Sub}} f1f9sbdtbezpirqvbh04zlevhhcelbd 3 46972 432014 2026-11-05T19:00:08Z Erik Baas 2193 Nieuwe pagina aangemaakt met '{{Welkom}} – ~~~~' 432014 wikitext text/x-wiki {{Welkom}} – [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 5 nov 2026 20:00 (CET) 5cuhbhx9tfembgktn4d9hc7lc645pby 14 46973 432020 2026-11-05T20:18:45Z Erik Baas 2193 [[Categorie:Informatica]] 432020 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Informatica]] 7yhber84b3nfe5rhirwg2id4ae12xf8 14 46974 432021 2026-11-05T20:20:10Z Erik Baas 2193 [[Categorie:Wetenschap]] 432021 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Wetenschap]] dqzd16xt8c2fke1o95lg72wh7o24gv4 1 46975 432027 2026-11-06T06:28:51Z Erik Baas 2193 Nieuwe pagina aangemaakt met '12,2 x 14,9 lijkt me een ongebruikelijk formaat, klopt dat wel? En: zijn dat centimeters of inches?&nbsp;– ~~~~' 432027 wikitext text/x-wiki 12,2 x 14,9 lijkt me een ongebruikelijk formaat, klopt dat wel? En: zijn dat centimeters of inches?&nbsp;– [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 6 nov 2026 07:28 (CET) i4rs6nae5a642rpx53944boeibus2va 432039 432027 2026-11-06T10:34:43Z JopkeB 18060 /* */ Reactie 432039 wikitext text/x-wiki 12,2 x 14,9 lijkt me een ongebruikelijk formaat, klopt dat wel? En: zijn dat centimeters of inches?&nbsp;– [[Gebruiker:Erik Baas|Erik Baas]] ([[Overleg gebruiker:Erik Baas|overleg]]) 6 nov 2026 07:28 (CET) :Ik heb geen idee, ik heb hier inhoudelijk nog niet naar gekeken. Wat mij betreft: pas het gerust aan naar wat jij denkt dat het moet zijn. [[Gebruiker:JopkeB|JopkeB]] ([[Overleg gebruiker:JopkeB|overleg]]) 6 nov 2026 11:34 (CET) ccxluy20hk0vv82osku3j9lv87z1meo