Wikibooks
nlwikibooks
https://nl.wikibooks.org/wiki/Hoofdpagina
MediaWiki 1.48.0-wmf.3
first-letter
Media
Speciaal
Overleg
Gebruiker
Overleg gebruiker
Wikibooks
Overleg Wikibooks
Bestand
Overleg bestand
MediaWiki
Overleg MediaWiki
Sjabloon
Overleg sjabloon
Help
Overleg help
Categorie
Overleg categorie
Transwiki
Overleg transwiki
Wikijunior
Overleg Wikijunior
TimedText
TimedText talk
Module
Overleg module
Event
Event talk
Help:Afbeeldingen
12
2572
432077
432075
2026-11-08T05:52:00Z
JopkeB
18060
Redactie, aanvullingen in Gebruik van media uit Wikimedia Commons
432077
wikitext
text/x-wiki
{{Wiu3|JopkeB}}
{{Helpmenu}}
== Inleiding ==
Bij boeken horen natuurlijk afbeeldingen en andere media, ook in Wikibooks. Op deze Help-pagina wordt uitgelegd welke media je wel en niet mag gebruiken, hoe je zelfgemaakte media kunt gebruiken en hoe je media op de juiste plaats en in het gewenste formaat in een pagina in Wikibooks plaatst.
==De schatkamer Wikimedia Commons==
[[commons:Hoofdpagina|Wikimedia Commons]], of kortweg 'Commons', is één van de zusterprojecten van Wikipedia. Het is bedoeld als een centrale verzamelplaats voor mediabestanden, zoals afbeeldingen, geluidsfragmenten en video's.
Voor het plaatsen van afbeeldingen in een Wikiboek kun je gebruik maken van Commons. En dat is helemaal geen straf! Op dit ogenblik (oktober 2026) bevat deze mediabank ca. 150 miljoen items. Er is dus keuze te over: afbeeldingen, foto's, tekeningen (ook technische tekeningen), animaties, video's, geluidsfragmenten... Over bijna elk onderwerp dat je maar kunt verzinnen en afkomstig uit de hele wereld en daarbuiten (NASA!), van amateur-fotografen tot professionals. Bekijk [[Handboek Wikimedia Commons#Voorbeelden van media in Commons|Voorbeelden van media in Commons]] voor een indicatie van wat Commons te bieden heeft.
En als je niet kunt vinden wat je zoekt, kun je zelfgemaakte media uploaden om te gebruiken in een wikiboek.
=== Alle mediabestanden van Wikimedia Commons zijn gratis te gebruiken ===
Wikimedia is gericht op de vrije verspreiding van kennis. Daarom zijn alle bestanden in Wikimedia Commons ook vrij te gebruiken, zowel in wiki-projecten als daarbuiten (bijvoorbeeld in de klas, tijdens een presentatie, in een tentamen, op het intranet of in een gedrukt boek), mits je je aan de licentievoorwaarden houdt. In Wikibooks hoef je alleen een link te plaatsen om een afbeelding of ander medium te plaatsen. Daarbuiten moet je even opletten welke licentie geldt. Er zijn 2 typen van bestanden.:
[[Afbeelding:PD-icon.svg|80px|left]][[Afbeelding:CC BY-SA icon.svg|80px|left]]
(1) Staat er bij de afbeelding een doorgestreepte C dan behoort deze afbeelding tot het Public Domain en dan kan je ze vrij gebruiken (zelfs naamsvermelding is niet verplicht, maar wel wenselijk). In het publieke domein zijn afbeeldingen van makers die meer dan 70 jaar geleden zijn overleden. Daarnaast ook alles wat door organisaties of personen bestempeld is als PD. Dat geldt in ieder geval voor alles dat door USA-overheidsdiensten is gepubliceerd (zoals ruimtebeelden van NASA); die zijn dus copyfree.<br>
(2) Een logo dat begint met een CC duidt op een {{Wp|Creative Commons|Creative Commons}}-licentie. Bij zo'n licentie zijn buiten Wikimedia-projecten meer verplichtingen, zoals vermelding van de oorspronkelijke auteur en de licentie (zie de licentie voor de precieze voorwaarden).
== Hoe vind je die ene afbeelding, foto... die je nodig hebt in deze enorme mediabank? ==
Door de overvloed aan beeldmateriaal is het niet altijd even gemakkelijk om precies te vinden wat je zoekt, maar hieronder staan enkel aanwijzingen. De voertaal op Commons is Engels, houd daarmee rekening bij het zoeken.
* Typ op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] een zoekterm in het zoekveld in en stuur vervolgens de zoekresultaten bij. Wil je iets over "de Vrede van Utrecht" vinden, type dan bijvoorbeeld 'Peace Utrecht' in. Klik op een afbeelding die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik daar op en klik door naar het bestand van die afbeelding. Onderaan zie je dan categorieën staan die je verder kunnen helpen. Bij de resultaten zie je dan ergens onder andere de category 'Treaty of Utrecht' en hierin staan een heel aantal mogelijke mediabestanden over het onderwerp.
* Ook kun je via de category-structuur zoeken. Klik op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] op het gewenste hoofdonderwerp (onderaan, onder Inhoud). Als je voor je cursus biologie een schema zoekt over meiose dan kan dat door achtereenvervolgens ''Biologie – Subfields of biology - Cell biology – Cell cycle - Meiosis'' te klikken.
* Of zoek via {{Wp|Wikipedia|Wikipedia}}. Typ bijvoorbeeld 'orkaan Katrina' in. Vaak staan daar al één of meer media die geschikt zijn voor je doel. Klik anders op op een foto die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik dan door op de foto naar het bestand. Onderaan in dat bestand staan geschikte categorieën. Klik daar op om soortgelijke media te vinden. Als je op deze manier niets geschiks vindt: klik vanaf de Nederlandse Wikipedia door naar de Engelstalige Wikipedia en klik daar op een foto die je aanstaat. Via de weblink achter die foto kun je dan dikwijls weer de category vinden waarin meer van deze foto's voorkomen.
Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken]] voor meer zoektips.
== Uploaden van media ==
Als je geen afbeelding of andere mediasoort kunt vinden die je zoekt, kun je een zelfgemaakt medium uploaden. Hiervoor heb je een Wikimedia-account nodig, zoals je account voor Wikibooks. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden]] voor een stapsgewijze aanpak.
Het grote voordeel van Commons is dat alle Wikimediaprojecten gebruik kunnen maken van de daar geüploade bestanden. Zo kan jouw afbeelding dus bijvoorbeeld ook gebruikt worden in de Duitstalige Wikibooks, of de Nederlandstalige Wikipedia.
=== Auteursrechten en licenties ===
Op Commons mogen alleen afbeeldingen worden geplaatst waarop geen auteursrecht rust, waarvan de uploader de maker is of waarvoor de maker toestemming heeft gegeven voor hergebruik. Plaatjes waarop auteursrecht berust, maar waarvoor je persoonlijke toestemming hebt gekregen voor hergebruik zijn niet toegestaan. Toestemming moet wereldwijd gelden, ook voor commercieel gebruik en voor het maken van aanpassingen; èn de toestemming moet schriftelijk zijn verleend.
Je mag dus beslist niet zomaar een afbeelding, filmpje of ander medium van internet plukken en die uploaden! In de regel rust er auteursrecht op elke foto en ander medium dat op internet staat, óók als dat niet expliciet staat vermeld. De editors en moderatoren op Commons letten daar streng op! Als de auteursrechten niet kloppen, wordt het bestand subiet weer verwijderd. In het [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 3: Zorg dat de auteursrechten in orde zijn|Handboek Wikimedia Commons/Uploaden (stap 3)]] staat precies wat wel en niet mag.
Bij elk bestand moet een bepaalde "licence" worden vermeld, waaronder het bestand wordt gepubliceerd, en dat het gebruik ervan regelt: een gebruiksrecht-formule, in normale taal. Er zijn diverse licenties in omloop. Op [[c:Commons:Licentiëring|Commons:Licentiëring]] staat een overzicht met licenties die wel en niet zijn toegestaan op Commons, met toelichtingen. Of volg [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 7: Uploaden van een afbeelding|Stap 7 van het upload-proces in het Handboek]], daar staan ook tags vermeld.
Opgemerkt wordt dat bij alle geaccepteerde licenties het commercieel gebruik van een afbeelding uitdrukkelijk wordt toegestaan èn dat afgeleide werken zijn toegestaan. De meest voorkomende "tags" zijn [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl CC-BY-SA 4.0] (waarmee wordt aangegeven dat de maker wil dat derden die het werk gebruiken, de maker van het werk vermeldenen) en [https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/legalcode.nl PD] (public domain).
'''Let op: ben je er niet zeker of afbeelding vrij is van auteursrechten (copyright) neem dan eerst een kijkje bij [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen]]! Afbeeldingen waar auteursrecht op rust mogen niet gebruikt worden en zullen verwijderd worden!''' Schending van copyright is strafbaar! Door rechtszaken tegen copyright-overtredingen kan de Wikimedia-organisatie in grote problemen komen!
Mocht je tegen de Commons-etiquette zondigen, dan zul je daar door een moderator op gewezen worden. Als een onduidelijke of niet-toegestane auteursrecht-situatie te lang duurt, zal uw bijdrage echter verwijderd worden.
Zie ook: [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen]]
=== Overige aandachtspunten ===
'''Categorieën:''' Verder wordt het op prijs gesteld als je je afbeelding in een of meer categorieën plaatst. Er zijn enkele duizenden categorieën, dus er zal vast wel een toepasselijke bij zitten. Zie [[c:Commons:Categories/nl#Tips voor categoriseren|Tips voor categoriseren]].
Met materiaal dat door '''Artificial Intelligence''' is gemaakt is men op Commons niet blij. Zie [[c:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]] (klik bovenaan op Nederlands voor de Nederlandstalige versie) voor de regels. En zelfs als je je aan de regels houdt, kan het gebeuren dat je bestand wordt verwijderd, zelfs als die is opgenomen in een wikiboek. In dat geval kun je overwegen om een door AI gemaakt bestand hier op Wikibooks te laten uploaden. Vraag een [[Wikibooks:Moderator|moderator]] om raad (dat kan ook in de Lerarenkamer).
== Gebruik van media uit Wikimedia Commons ==
In deze paragraaf staat hoe je een afbeelding of ander medium uit Wikimedia Commons kunt plaatsen in een wikiboek. De beschrijving geeft voorbeelden van afbeeldingen, voor andere media geldt dezelfde methode. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Bestanden hergebruiken]] (in het Handboek Wikimedia Commons) voor een algemene inleiding.
=== Een afbeelding plaatsen in een wikiboek ===
Zie [[mw:Help:Images/nl#Opbouwen van een enkele afbeelding|Help:Images/nl#Opbouwen van een enkele afbeelding]] in Mediawiki voor een samenvatting van de syntax voor het plaatsen van een afbeelding of ander medium èn meer mogelijkheden (voor gevorderden).
We gebruiken steeds [[c:File:Aardhommel kleine.jpg|File:Aardhommel kleine.jpg]] als voorbeeld. <br>
Een afbeelding invoegen is heel eenvoudig:<br>
# Ga naar het bestand in Commons.
# Kopieer de bestandsnaam (in dit geval <code>File:Aardhommel kleine.jpg</code>).
# Ga naar de pagina in Wikibooks waar je de afbeelding wilt plaatsen, klik op <code>Bewerken</code> en typ op de juiste plaats:
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki>
Dit geeft:
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]
Let op:
* In Wikibooks is het gewenst om niet "File" uit Commons te gebruiken, maar die term te overschrijven met "Afbeelding" of "Bestand". Houd er rekening mee om geen dubbele <code>Afbeelding:Afbeelding:</code> te schrijven en let op hoofd-en kleine letters. Let er ook op dat je de bestandsextentie van de afbeelding correct vermeld. (.jpg, .png enz.)
* Op deze manier is er geen onderschrift.
* Op deze manier verschijnt de afbeelding groot in beeld. Als dat niet de bedoeling is: pas de grootte aan (= herschalen).
=== Grootte aanpassen ===
Vaak zijn afbeeldingen te groot voor in het artikel. Dit is geen probleem, het is ook niet de bedoeling dat je zelf die afbeelding in Commons gaat verkleinen. De MediaWiki-software kan dat heel gemakkelijk zelf doen. Bovendien kunnen geïnteresseerden de foto dan nog steeds in volledige grootte bekijken als ze dat willen (door er op te klikken). Zo'n kleinere afbeelding in het artikel heet '''thumbnail''' (miniatuur).
==== Manier 1: via ''Delen'' ====
Kopieer in Commons niet de bestandsnaam, maar klik op <code>Delen</code> en kopieer de link onder "Gebruik dit bestand op een wiki", in dit geval <code><nowiki>[[File:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]</nowiki></code>. Plak die als <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]</nowiki></code> op de betreffende pagina. Dit geeft een kleinere afbeelding aan de rechterkant:
[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]
{{Clear both}}
Merk op:
# Er staat nu automatisch "thumb" in de link. Dit zorgt ervoor dat de afbeelding rechts komt te staan èn dat zij in kleiner formaat wordt getoond.
# Het bijschrift van de afbeelding wordt nu automatisch vermeld.
# De breedte is vast, de lengte varieert met het formaat van de afbeelding. Als de afbeelding in de breedte is, zal hij kleiner overkomen dan een afbeelding in de lengte (die langgerekt is).
==== Manier 2: via ''pixels'' ====
We gaan weer terug naar het kopiëren van alleen de bestandsnaam voor de link. Stel: we willen de afbeelding verkleinen tot 100 [[w:Pixel|pixels]], dan plakken we <code>|100px</code> achter de bestandsnaam:
<code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]]</nowiki></code>.
Dat geeft dan:<br>
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]]
Merk op:
# De afbeelding staat weer links omdat er geen "thumb" in de wikicode is vermeld.
# Het herschalen van de afbeelding gebeurt op de server van Wikibooks zelf. Dit betekent dat bij een grote afbeelding de gebruiker de grote afbeelding zelf niet binnenhaalt, maar de verkleinde versie. Hierdoor hoeft de bezoeker van de pagina minder lang te wachten op het laden van de afbeelding.
# Het is in het algemeen niet wenselijk een afbeelding te vergroten, dit komt de beeldkwaliteit niet ten goede.
'''Manier 2a: via ''horizontale èn verticale pixels'''''<br>
Het ook mogelijk om niet alleen een maximum breedte op te geven, maar ook een maximum hoogte. De server zal dan automatisch de afbeelding herschalen zodat hij beide grenzen niet overschrijdt.
Een voorbeeld: maximum horizontaal 50 pixels en verticaal 70 pixels: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]]</nowiki></code> geeft: <br>
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]]
Bij deze functie is de kleinste grens maatgevend. Dus: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]]</nowiki></code>
levert nog steeds dezelfde maat afbeelding:<br>
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]]
'''Manier 1b: via ''Delen'' èn pixels'''<br>
We kunnen ook de wikicode met "thumb" combineren met pixels: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|150px|Aardhommel kleine]]</nowiki></code> geeft opnieuw een afbeelding aan de rechterkant (vanwege de "thumb" in de link), maar dan iets kleiner:
[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|150px|Aardhommel kleine]]
'''Opmerking:''' De algemene regel in een wiki is om alle afbeeldingen op een pagina dezelfde grootte mee te geven, meestal als "thumb" zonder pixels. Afwijken kan als er naar de mening van de auteur een goede reden voor is.
{{Clear both}}
=== Alternatieve tekst ===
Net zoals bij elke gewone Wiki-link kun je ook hier alternatieve tekst toevoegen, óók met zelf weer een link:
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|200px|Klik hier voor een mooie afbeelding van de {{Wp|Veldhommel|kleine aardhommel}}]]</nowiki>
Geeft (zie foto rechts): [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|200px|Klik hier voor een mooie afbeelding van de {{Wp|Veldhommel|kleine aardhommel}}]]
Opmerkingen:
* Het onderschrift staat altijd aan het eind van de wikicode, tussen een "|" en "]]".
* Voor het tonen van een bijschrift moet er "thumb" of "frame" in de wikicode staan.
{{Clear both}}
'''Alternatieve tekst met frame'''<br>
Een "frame" in de wikitekst zorgt voor een rand om de afbeelding, net zoals een "thumb" dat doet. Beide zorgen er ook voor dat het bijschrift wordt getoond en dat de afbeelding rechts staat. Het verschil is, dat een "thum" bovendien automatisch voor een verkleining zorgt, een "frame" doet dat niet.
Een voorbeeld:
<nowiki>[[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Dit zijn Berchemse boterkoekjes]]</nowiki>
[[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Dit zijn Berchemse boterkoekjes]]
Het resultaat staat rechts.
<br style="clear: right;">
=== Links/rechts/gecentreerd ===
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]]
Het is mogelijk om een afbeelding links, rechts of gecentreerd uit te lijnen door de parameter ''left'', ''right'' of ''center'' aan de afbeelding mee te geven (altijd vóór de beschrijving).
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]]</nowiki>
Het resultaat staat nu links. Merk op:
* Hoewel er "thumb" in de wikicode staat, wordt de afbeelding toch aan de linkerkant geplaatst.
* Deze tekst wordt rechts van de afbeelding geplaatst.
{{Clear both}}
=== Geen tekst langs afbeelding ===
Er zijn twee manieren om te voorkomen dat er tekst langs een afbeelding wordt weergegeven:<br>
1) Door de parameter '''''none''''' in de wikicode op te nemen.
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]]</nowiki>
geeft: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]] Deze tekst loopt dus niet naast de afbeelding, maar begint er onder. Bovendien wordt de afbeelding links geplaatst hoewel er "thumb" zonder "left" in de wikicode staat.<br>
2) Door het sjabloon <code><nowiki>{{Clear both}}</nowiki></code> onder de afbeelding of onder het einde van een alinea met afbeelding(en) te plaatsen (wat in dit artikel al meerdere keren is gedaan, klik op <code>Bewerken</code> en <code>Ctrl-f + clear</code> om dat te zien).
=== Enkel een link naar een afbeelding en beschrijving plaatsen ===
Soms komt het voor dat er enkel een link naar een afbeelding - of een geluidsfragment of film - nodig is, zonder dat de afbeelding in de tekst zelf geplakt wordt. Dat kan bijvoorbeeld nodig zijn als je op een overlegpagina een foto wilt bespreken. Dit werkt zo:
<nowiki>[[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki>
(let op de dubbelepunt na de '''<nowiki>[[</nowiki>''' blokhaken).<br>
Dit geeft: [[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]].
==Meerdere afbeeldingen in één kader==
Met behulp van het sjabloon:Afbeelding combi kun je meerdere afbeeldingen (maximaal 16) in één kader onder elkaar zitten. Daarbij kun je elke afbeelding van een eigen bijschrift voorzien, de breedte van de figuren aanpassen en het geheel links of rechts van de pagina plaatsen. Voor de precieze code, zie [[Sjabloon:Afbeelding combi]].
'''Voorbeeld'''<br>
<pre>{{Afbeelding combi
| align=left
| afb1 = Irrigation dripper.jpg
| caption1 = Modern druppelsysteem.
| afb2 = Irrigation dripper.jpg
| caption2 = Idem.
}}</pre>
{{Afbeelding combi
| align=left
| afb1 = Irrigation dripper.jpg
| caption1 = Modern druppelsysteem.
| afb2 = Irrigation dripper.jpg
| caption2 = Idem.
}}
{{Clear left}}
==Afbeeldingen in tabel==
Door een afbeelding in een tabel te plaatsen kunnen afbeelding(en) en tekst onder elkaar geplaatst worden en kunnen diverse afbeeldingen zowel naast als onder elkaar worden geplaatst. Zie [[c:Category:Garden structures in the Netherlands|Category:Garden structures in the Netherlands (Commons)]] voor een ander voorbeeld.
<pre>
{| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2"
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|}
</pre>
<br style="clear: left;">
Levert:
{| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2"
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|}
<br style="clear: left;">
==Afbeeldingen in een div==
<pre><nowiki>
<div style="float:right;width:315px;">
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
</div>
</nowiki></pre>
<div style="float:right;width:315px;">
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
</div>
Ook kunnen verschillende afbeeldingen op een speciale wijze op de pagina geplaatst worden. De code om dit te doen is hierboven weergegeven.
Hiermee maak je als het ware een vak wat afgesloten is van de rest van het artikel, waardoor een ingewikkeldere opmaak mogelijk is, wat vooral handig is bij plaatjes met een verschillende grootte.
Ook als een aantal afbeeldingen bij elkaar horen en bij elkaar moeten blijven rechts onder elkaar op de pagina kan het handig zijn ze in een div te zetten. Dit gaat echter meestal zonder div vanzelf goed.
<br style="clear: both;">
==Fotogalerij==
Door gebruik te maken van de volgende opmaak worden de afbeeldingen automatisch geschaald en in een galerij gezet:
<pre>
<gallery>
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
</gallery>
</pre>
Dat geeft het volgende resultaat:
<gallery>
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
</gallery>
===Opties===
<pre>
<gallery
[heights = nnn]
[widths = nnn]
[perrow = n]
[showfilename = yes]
[mode = traditional, nolines, packed, packed-overlay, packed-hover of slideshow]
[caption = ]
[showthumbnails]
>
[Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=]
[Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=]
..
</gallery>
</pre>
* Zie verder:
** [[mw:Help:Images/nl#Opbouwen_van_een_galerij_afbeeldingen|mediawiki]]
** [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]]
== Overige tips ==
Commons is ook voor in de klas of een presentatie:
* Het gebruik van Commons hoeft niet beperkt te blijven tot Wikibooks of andere Wikimedia-onderdelen. Ook al ben je niet geïnteresseerd in het zelf aanmaken van een wikiboek, dan kun je toch gebruik maken van media uit Commons in de les of in je papieren cursus.
* Commons-media zijn ook bruikbaar voor toetsen en examens
[[Afbeelding:Animal_cell_structure_de.svg|left|150px]] [[Afbeelding:Animal_cell_structure_numbered_version.svg|150px|right]]<br><br>
: Omdat de CC-licenties dat toelaten vind je van sommige media bestanden versies in meerdere talen (ook in het Nederlands). Soms zijn er van een afbeelding ook blanco of genummerde versies, die je dan kunt gebruiken bij een herhalingstoets of bij het examen. En anders kun je ze misschien zelf maken van een bestaande afbeelding en daarna uploaden.
* Een galerijpagina of diavoorstelling maken: Met afbeeldingen uit Commons kun je ook een galerijpagina of diavoorstelling maken, zie bijvoorbeeld [[c:Register Varend Erfgoed Nederland|Register Varend Erfgoed Nederland]]. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]] voor het maken van en zoeken naar galerijpagina's.
** Extra mogelijkheden: Door op de groene knop rechts bovenaan te klikken, kun je de afbeeldingen stuk voor stuk op groot formaat tonen.
*** Met de pijltjes-toetsen kun je verder of terugbladeren.
*** Door op de toets <code>Pause/Break</code> te klikken (vaak uiterst rechts bovenin op je toetsenbord), kun je een automatische diavoorstelling geven, waarbij na enkele seconden automatisch de volgende foto wordt getoond.
== Zie ook ==
* [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen]]
* [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis|Handboek Wikimedia Commons]]
* [[Help:Tabellen]]: Een uitlegpagina over het gebruik van tabellen.
* {{Wp|GNU Image Manipulation Program|GIMP}}: Een vrij programma om afbeeldingen te bewerken.
* [[mw:Help:Images/nl|Help:Images]] op Mediawiki met meer mogelijkheden voor het gebruik
* {{Wp|en:Wikipedia:Public domain image resources|EN-WP Public domain image resources}}{{En}} en [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Media van andere websites uploaden|Bronnen met geschikte afbeeldingen]]
[[Categorie:Help|Afbeeldingen]]
eojk5b7nwa7a1zqzbkznrtt6fyneh3x
432078
432077
2026-11-08T07:26:42Z
JopkeB
18060
Redactie + aanvullingen
432078
wikitext
text/x-wiki
{{Wiu3|JopkeB}}
{{Helpmenu}}
== Inleiding ==
Bij boeken horen natuurlijk afbeeldingen en andere media, ook in Wikibooks. Op deze Help-pagina wordt uitgelegd welke media je wel en niet mag gebruiken, hoe je zelfgemaakte media kunt gebruiken en hoe je media op de juiste plaats en in het gewenste formaat in een pagina in Wikibooks plaatst.
==De schatkamer Wikimedia Commons==
[[commons:Hoofdpagina|Wikimedia Commons]], of kortweg 'Commons', is één van de zusterprojecten van Wikipedia. Het is bedoeld als een centrale verzamelplaats voor mediabestanden, zoals afbeeldingen, geluidsfragmenten en video's.
Voor het plaatsen van afbeeldingen in een Wikiboek kun je gebruik maken van Commons. En dat is helemaal geen straf! Op dit ogenblik (oktober 2026) bevat deze mediabank ca. 150 miljoen items. Er is dus keuze te over: afbeeldingen, foto's, tekeningen (ook technische tekeningen), animaties, video's, geluidsfragmenten... Over bijna elk onderwerp dat je maar kunt verzinnen en afkomstig uit de hele wereld en daarbuiten (NASA!), van amateur-fotografen tot professionals. Bekijk [[Handboek Wikimedia Commons#Voorbeelden van media in Commons|Voorbeelden van media in Commons]] voor een indicatie van wat Commons te bieden heeft.
En als je niet kunt vinden wat je zoekt, kun je zelfgemaakte media uploaden om te gebruiken in een wikiboek.
=== Alle mediabestanden van Wikimedia Commons zijn gratis te gebruiken ===
Wikimedia is gericht op de vrije verspreiding van kennis. Daarom zijn alle bestanden in Wikimedia Commons ook vrij te gebruiken, zowel in wiki-projecten als daarbuiten (bijvoorbeeld in de klas, tijdens een presentatie, in een tentamen, op het intranet of in een gedrukt boek), mits je je aan de licentievoorwaarden houdt. In Wikibooks hoef je alleen een link te plaatsen om een afbeelding of ander medium te plaatsen. Daarbuiten moet je even opletten welke licentie geldt. Er zijn 2 typen van bestanden.:
[[Afbeelding:PD-icon.svg|80px|left]][[Afbeelding:CC BY-SA icon.svg|80px|left]]
(1) Staat er bij de afbeelding een doorgestreepte C dan behoort deze afbeelding tot het Public Domain en dan kan je ze vrij gebruiken (zelfs naamsvermelding is niet verplicht, maar wel wenselijk). In het publieke domein zijn afbeeldingen van makers die meer dan 70 jaar geleden zijn overleden. Daarnaast ook alles wat door organisaties of personen bestempeld is als PD. Dat geldt in ieder geval voor alles dat door USA-overheidsdiensten is gepubliceerd (zoals ruimtebeelden van NASA); die zijn dus copyfree.<br>
(2) Een logo dat begint met een CC duidt op een {{Wp|Creative Commons|Creative Commons}}-licentie. Bij zo'n licentie zijn buiten Wikimedia-projecten meer verplichtingen, zoals vermelding van de oorspronkelijke auteur en de licentie (zie de licentie voor de precieze voorwaarden).
== Hoe vind je die ene afbeelding, foto... die je nodig hebt in deze enorme mediabank? ==
Door de overvloed aan beeldmateriaal is het niet altijd even gemakkelijk om precies te vinden wat je zoekt, maar hieronder staan enkel aanwijzingen. De voertaal op Commons is Engels, houd daarmee rekening bij het zoeken.
* Typ op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] een zoekterm in het zoekveld in en stuur vervolgens de zoekresultaten bij. Wil je iets over "de Vrede van Utrecht" vinden, type dan bijvoorbeeld 'Peace Utrecht' in. Klik op een afbeelding die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik daar op en klik door naar het bestand van die afbeelding. Onderaan zie je dan categorieën staan die je verder kunnen helpen. Bij de resultaten zie je dan ergens onder andere de category 'Treaty of Utrecht' en hierin staan een heel aantal mogelijke mediabestanden over het onderwerp.
* Ook kun je via de category-structuur zoeken. Klik op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] op het gewenste hoofdonderwerp (onderaan, onder Inhoud). Als je voor je cursus biologie een schema zoekt over meiose dan kan dat door achtereenvervolgens ''Biologie – Subfields of biology - Cell biology – Cell cycle - Meiosis'' te klikken.
* Of zoek via {{Wp|Wikipedia|Wikipedia}}. Typ bijvoorbeeld 'orkaan Katrina' in. Vaak staan daar al één of meer media die geschikt zijn voor je doel. Klik anders op op een foto die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik dan door op de foto naar het bestand. Onderaan in dat bestand staan geschikte categorieën. Klik daar op om soortgelijke media te vinden. Als je op deze manier niets geschiks vindt: klik vanaf de Nederlandse Wikipedia door naar de Engelstalige Wikipedia en klik daar op een foto die je aanstaat. Via de weblink achter die foto kun je dan dikwijls weer de category vinden waarin meer van deze foto's voorkomen.
Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken]] voor meer zoektips.
== Uploaden van media ==
Als je geen afbeelding of andere mediasoort kunt vinden die je zoekt, kun je een zelfgemaakt medium uploaden. Hiervoor heb je een Wikimedia-account nodig, zoals je account voor Wikibooks. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden]] voor een stapsgewijze aanpak.
Het grote voordeel van Commons is dat alle Wikimediaprojecten gebruik kunnen maken van de daar geüploade bestanden. Zo kan jouw afbeelding dus bijvoorbeeld ook gebruikt worden in de Duitstalige Wikibooks, of de Nederlandstalige Wikipedia.
=== Auteursrechten en licenties ===
Op Commons mogen alleen afbeeldingen worden geplaatst waarop geen auteursrecht rust, waarvan de uploader de maker is of waarvoor de maker toestemming heeft gegeven voor hergebruik. Plaatjes waarop auteursrecht berust, maar waarvoor je persoonlijke toestemming hebt gekregen voor hergebruik zijn niet toegestaan. Toestemming moet wereldwijd gelden, ook voor commercieel gebruik en voor het maken van aanpassingen; èn de toestemming moet schriftelijk zijn verleend.
Je mag dus beslist niet zomaar een afbeelding, filmpje of ander medium van internet plukken en die uploaden! In de regel rust er auteursrecht op elke foto en ander medium dat op internet staat, óók als dat niet expliciet staat vermeld. De editors en moderatoren op Commons letten daar streng op! Als de auteursrechten niet kloppen, wordt het bestand subiet weer verwijderd. In het [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 3: Zorg dat de auteursrechten in orde zijn|Handboek Wikimedia Commons/Uploaden (stap 3)]] staat precies wat wel en niet mag.
Bij elk bestand moet een bepaalde "licence" worden vermeld, waaronder het bestand wordt gepubliceerd, en dat het gebruik ervan regelt: een gebruiksrecht-formule, in normale taal. Er zijn diverse licenties in omloop. Op [[c:Commons:Licentiëring|Commons:Licentiëring]] staat een overzicht met licenties die wel en niet zijn toegestaan op Commons, met toelichtingen. Of volg [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 7: Uploaden van een afbeelding|Stap 7 van het upload-proces in het Handboek]], daar staan ook tags vermeld.
Opgemerkt wordt dat bij alle geaccepteerde licenties het commercieel gebruik van een afbeelding uitdrukkelijk wordt toegestaan èn dat afgeleide werken zijn toegestaan. De meest voorkomende "tags" zijn [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl CC-BY-SA 4.0] (waarmee wordt aangegeven dat de maker wil dat derden die het werk gebruiken, de maker van het werk vermeldenen) en [https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/legalcode.nl PD] (public domain).
'''Let op: ben je er niet zeker of afbeelding vrij is van auteursrechten (copyright) neem dan eerst een kijkje bij [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen]]! Afbeeldingen waar auteursrecht op rust mogen niet gebruikt worden en zullen verwijderd worden!''' Schending van copyright is strafbaar! Door rechtszaken tegen copyright-overtredingen kan de Wikimedia-organisatie in grote problemen komen!
Mocht je tegen de Commons-etiquette zondigen, dan zul je daar door een moderator op gewezen worden. Als een onduidelijke of niet-toegestane auteursrecht-situatie te lang duurt, zal uw bijdrage echter verwijderd worden.
Zie ook: [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen]]
=== Overige aandachtspunten ===
'''Categorieën:''' Verder wordt het op prijs gesteld als je je afbeelding in een of meer categorieën plaatst. Er zijn enkele duizenden categorieën, dus er zal vast wel een toepasselijke bij zitten. Zie [[c:Commons:Categories/nl#Tips voor categoriseren|Tips voor categoriseren]].
Met materiaal dat door '''Artificial Intelligence''' is gemaakt is men op Commons niet blij. Zie [[c:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]] (klik bovenaan op Nederlands voor de Nederlandstalige versie) voor de regels. En zelfs als je je aan de regels houdt, kan het gebeuren dat je bestand wordt verwijderd, zelfs als die is opgenomen in een wikiboek. In dat geval kun je overwegen om een door AI gemaakt bestand hier op Wikibooks te laten uploaden. Vraag een [[Wikibooks:Moderator|moderator]] om raad (dat kan ook in de Lerarenkamer).
== Gebruik van media uit Wikimedia Commons ==
In deze paragraaf staat hoe je een afbeelding of ander medium uit Wikimedia Commons kunt plaatsen in een wikiboek. De beschrijving geeft voorbeelden van afbeeldingen, voor andere media geldt dezelfde methode. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Bestanden hergebruiken]] (in het Handboek Wikimedia Commons) voor een algemene inleiding.
=== Een afbeelding plaatsen in een wikiboek ===
Zie [[mw:Help:Images/nl#Opbouwen van een enkele afbeelding|Help:Images/nl#Opbouwen van een enkele afbeelding]] in Mediawiki voor een samenvatting van de syntax voor het plaatsen van een afbeelding of ander medium èn meer mogelijkheden (voor gevorderden).
We gebruiken steeds [[c:File:Aardhommel kleine.jpg|File:Aardhommel kleine.jpg]] als voorbeeld. <br>
Een afbeelding invoegen is heel eenvoudig:<br>
# Ga naar het bestand in Commons.
# Kopieer de bestandsnaam (in dit geval <code>File:Aardhommel kleine.jpg</code>).
# Ga naar de pagina in Wikibooks waar je de afbeelding wilt plaatsen, klik op <code>Bewerken</code> en typ op de juiste plaats:
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki>
Dit geeft:
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]
Let op:
* In Wikibooks is het gewenst om niet "File" uit Commons te gebruiken, maar die term te overschrijven met "Afbeelding" of "Bestand". Houd er rekening mee om geen dubbele <code>Afbeelding:Afbeelding:</code> te schrijven en let op hoofd-en kleine letters. Let er ook op dat je de bestandsextentie van de afbeelding correct vermeld. (.jpg, .png enz.)
* Op deze manier is er geen onderschrift.
* Op deze manier verschijnt de afbeelding groot in beeld. Als dat niet de bedoeling is: pas de grootte aan (= herschalen).
=== Grootte aanpassen ===
Vaak zijn afbeeldingen te groot voor in het artikel. Dit is geen probleem, het is ook niet de bedoeling dat je zelf die afbeelding in Commons gaat verkleinen. De MediaWiki-software kan dat heel gemakkelijk zelf doen. Bovendien kunnen geïnteresseerden de foto dan nog steeds in volledige grootte bekijken als ze dat willen (door er op te klikken). Zo'n kleinere afbeelding in het artikel heet '''thumbnail''' (miniatuur).
==== Manier 1: via ''Delen'' ====
Kopieer in Commons niet de bestandsnaam, maar klik op <code>Delen</code> en kopieer de link onder "Gebruik dit bestand op een wiki", in dit geval <code><nowiki>[[File:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]</nowiki></code>. Plak die als <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]</nowiki></code> op de betreffende pagina. Dit geeft een kleinere afbeelding aan de rechterkant:
[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]
{{Clear both}}
Merk op:
# Er staat nu automatisch "thumb" in de link. Dit zorgt ervoor dat de afbeelding rechts komt te staan èn dat zij in kleiner formaat wordt getoond.
# Het bijschrift van de afbeelding wordt nu automatisch vermeld.
# De breedte is vast, de lengte varieert met het formaat van de afbeelding. Als de afbeelding in de breedte is, zal hij kleiner overkomen dan een afbeelding in de lengte (die langgerekt is).
==== Manier 2: via ''pixels'' ====
We gaan weer terug naar het kopiëren van alleen de bestandsnaam voor de link. Stel: we willen de afbeelding verkleinen tot 100 [[w:Pixel|pixels]], dan plakken we <code>|100px</code> achter de bestandsnaam:
<code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]]</nowiki></code>.
Dat geeft dan:<br>
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]]
Merk op:
# De afbeelding staat weer links omdat er geen "thumb" in de wikicode is vermeld.
# Het herschalen van de afbeelding gebeurt op de server van Wikibooks zelf. Dit betekent dat bij een grote afbeelding de gebruiker de grote afbeelding zelf niet binnenhaalt, maar de verkleinde versie. Hierdoor hoeft de bezoeker van de pagina minder lang te wachten op het laden van de afbeelding.
# Het is in het algemeen niet wenselijk een afbeelding te vergroten, dit komt de beeldkwaliteit niet ten goede.
'''Manier 2a: via ''horizontale èn verticale pixels'''''<br>
Het ook mogelijk om niet alleen een maximum breedte op te geven, maar ook een maximum hoogte. De server zal dan automatisch de afbeelding herschalen zodat hij beide grenzen niet overschrijdt.
Een voorbeeld: maximum horizontaal 50 pixels en verticaal 70 pixels: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]]</nowiki></code> geeft: <br>
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]]
Bij deze functie is de kleinste grens maatgevend. Dus: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]]</nowiki></code>
levert nog steeds dezelfde maat afbeelding:<br>
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]]
'''Manier 1b: via ''Delen'' èn pixels'''<br>
We kunnen ook de wikicode met "thumb" combineren met pixels: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|150px|Aardhommel kleine]]</nowiki></code> geeft opnieuw een afbeelding aan de rechterkant (vanwege de "thumb" in de link), maar dan iets kleiner:
[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|150px|Aardhommel kleine]]
'''Opmerking:''' De algemene regel in een wiki is om alle afbeeldingen op een pagina dezelfde grootte mee te geven, meestal als "thumb" zonder pixels. Afwijken kan als er naar de mening van de auteur een goede reden voor is.
{{Clear both}}
=== Alternatieve tekst ===
Net zoals bij elke gewone Wiki-link kun je ook hier alternatieve tekst toevoegen, óók met zelf weer een link:
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|200px|Klik hier voor een mooie afbeelding van de {{Wp|Veldhommel|kleine aardhommel}}]]</nowiki>
Geeft (zie foto rechts): [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|200px|Klik hier voor een mooie afbeelding van de {{Wp|Veldhommel|kleine aardhommel}}]]
Opmerkingen:
* Het onderschrift staat altijd aan het eind van de wikicode, tussen een "|" en "]]".
* Voor het tonen van een bijschrift moet er "thumb" of "frame" in de wikicode staan.
{{Clear both}}
'''Alternatieve tekst met frame'''<br>
Een "frame" in de wikitekst zorgt voor een rand om de afbeelding, net zoals een "thumb" dat doet. Beide zorgen er ook voor dat het bijschrift wordt getoond en dat de afbeelding rechts staat. Het verschil is, dat een "thum" bovendien automatisch voor een verkleining zorgt, een "frame" doet dat niet.
Een voorbeeld:
<nowiki>[[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Dit zijn Berchemse boterkoekjes]]</nowiki>
[[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Dit zijn Berchemse boterkoekjes]]
Het resultaat staat rechts.
<br style="clear: right;">
=== Links/rechts/gecentreerd ===
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]]
Het is mogelijk om een afbeelding links, rechts of gecentreerd uit te lijnen door de parameter ''left'', ''right'' of ''center'' aan de afbeelding mee te geven (altijd vóór de beschrijving).
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]]</nowiki>
Het resultaat staat nu links. Merk op:
* Hoewel er "thumb" in de wikicode staat, wordt de afbeelding toch aan de linkerkant geplaatst.
* Deze tekst wordt rechts van de afbeelding geplaatst.
{{Clear both}}
=== Geen tekst langs afbeelding ===
Er zijn twee manieren om te voorkomen dat er tekst langs een afbeelding wordt weergegeven:<br>
1) Door de parameter '''''none''''' in de wikicode op te nemen.
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]]</nowiki>
geeft: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]] Deze tekst loopt dus niet naast de afbeelding, maar begint er onder. Bovendien wordt de afbeelding links geplaatst hoewel er "thumb" zonder "left" in de wikicode staat.<br>
2) Door het sjabloon <code><nowiki>{{Clear both}}</nowiki></code> onder de afbeelding of onder het einde van een alinea met afbeelding(en) te plaatsen (wat in dit artikel al meerdere keren is gedaan, klik op <code>Bewerken</code> en <code>Ctrl-f + clear</code> om dat te zien).
=== Enkel een link naar een afbeelding en beschrijving plaatsen ===
Soms komt het voor dat er enkel een link naar een afbeelding - of een geluidsfragment of film - nodig is, zonder dat de afbeelding in de tekst zelf geplakt wordt. Dat kan bijvoorbeeld nodig zijn als je op een overlegpagina een foto wilt bespreken. Dit werkt zo:
<nowiki>[[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki>
(let op de dubbelepunt na de '''<nowiki>[[</nowiki>''' blokhaken).<br>
Dit geeft: [[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]].
== Meerdere afbeeldingen in één kader ==
Er zijn meerdere opties om meerdere afbeelding te groeperen: onder elkaar met het sjabloon <nowiki>{{Afbeelding combi}}</nowiki>, met een tabel, in een div en met een galerij.
=== Onder elkaar ===
Je kunt op twee manieren afbeelding onder elkaar zetten:
'''1)''' Met het '''sjabloon:Afbeelding combi''': maximaal 16 afbeeldingen. Daarbij kun je elke afbeelding van een eigen bijschrift voorzien, de breedte van de figuren aanpassen en het geheel links of rechts van de pagina plaatsen. Voor de precieze code, zie [[Sjabloon:Afbeelding combi]].
'''Voorbeeld'''<br>
<pre>{{Afbeelding combi
| align=left
| afb1 = Irrigation dripper.jpg
| caption1 = Modern druppelsysteem.
| afb2 = Irrigation dripper.jpg
| caption2 = Idem.
}}</pre>
{{Afbeelding combi
| align=left
| afb1 = Irrigation dripper.jpg
| caption1 = Modern druppelsysteem.
| afb2 = Irrigation dripper.jpg
| caption2 = Idem.
}}
{{Clear left}}
'''2)''' Met '''<nowiki><div></nowiki>'''. "div" is de afkorting van ''division''. Deze codering zorgt voor een blok waarin je een stuk tekst, afbeeldingen of andere elementen kunt groeperen. Op deze manier kun je afbeeldingen onder elkaar zetten die een verschillende grootte hebben.
<pre><nowiki>
<div style="float:right;width:315px;">
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
</div>
</nowiki></pre>
<div style="float:right;width:315px;">
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
</div>
Ook kunnen verschillende afbeeldingen op een speciale wijze op de pagina geplaatst worden. De code om dit te doen is hierboven weergegeven.
Hiermee maak je als het ware een vak dat afgesloten is van de rest van het artikel, waardoor een ingewikkeldere opmaak mogelijk is, wat vooral handig is bij plaatjes met een verschillende grootte.
Ook als een aantal afbeeldingen bij elkaar horen en bij elkaar moeten blijven rechts onder elkaar op de pagina kan het handig zijn ze in een div te zetten. Dit gaat echter meestal zonder div vanzelf goed.
<br style="clear: both;">
=== In een tabel ===
Zie [[Help:Tabellen]] voor uitleg over het gebruik van tabellen.<br>
In een tabel kunnen kunnen afbeeldingen (met hun onderschriften) zowel naast als onder elkaar worden geplaatst. Bovendien kun je kiezen voor randen, zowel om het geheel als tussen de foto's en zowel dunne als dikke randen. Zie [[c:Category:Garden structures in the Netherlands|Category:Garden structures in the Netherlands (Commons)]] voor een uitgebreider voorbeeld.
<pre>
{| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2"
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|}
</pre>
<br style="clear: left;">
Levert:
{| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2"
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|}
<br style="clear: left;">
=== Galerij ===
Met een galerij kunnen afbeeldingen op allerlei manieren naast en onder elkaar worden getoond, met diverse keuzes voor de presentatie:
* de afbeeldingen allemaal in hetzelfde (kleine of grote) formaat (= standaard) of juist aangepast aan het formaat van de afbeeldingen (langwerpig, in de breedte of vierkant; ''<nowiki><gallery mode="packed"></nowiki>''); in dit laatste geval is er ook geen witruimte tussen de afbeeldingen;
* met een vast aantal afbeeldingen per rij (''<nowiki><gallery perrow="7"></nowiki>'', waarbij het getal is aan te passen), of juist wisselend (= standaard);
* gecentreerd (''<nowiki><gallery class="center"></nowiki>'') of juist links uitgelijnd (= standaard);
* met of zonder onderschriften (aanbeveling: mèt);
* met vaste of taalgebonden onderschriften (waarbij de taal zich aanpast aan de keuze van de lezer);
* met onderschriften onder de afbeeldingen of alleen zichtbaar als je er met de cursor overheen gaat (''<nowiki><gallery mode=packed-hover></nowiki>'').
Door gebruik te maken van de volgende opmaak worden de afbeeldingen automatisch geschaald en in een galerij gezet (basis-codering):
<pre>
<gallery>
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
</gallery>
</pre>
Dat geeft het volgende resultaat:
<gallery>
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
</gallery>
'''Meer opties'''<br>
<pre>
<gallery
[heights = nnn]
[widths = nnn]
[perrow = n]
[showfilename = yes]
[mode = traditional, nolines, packed, packed-overlay, packed-hover of slideshow]
[caption = ]
[showthumbnails]
>
[Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=]
[Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=]
..
</gallery>
</pre>
* Zie verder:
** [[mw:Help:Images/nl#Opbouwen_van_een_galerij_afbeeldingen|mediawiki]]
** [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]]
== Overige tips ==
Commons is ook voor in de klas of een presentatie:
* Het gebruik van Commons hoeft niet beperkt te blijven tot Wikibooks of andere Wikimedia-onderdelen. Ook al ben je niet geïnteresseerd in het zelf aanmaken van een wikiboek, dan kun je toch gebruik maken van media uit Commons in de les of in een zelfgemaakt cursus (digitaal of op papier), mits je je aan de licentie-voorwaarden houdt.
* Commons-media zijn ook bruikbaar voor toetsen en examens
<gallery widths=250 heights=180>
Animal_cell_structure_de.svg|Met tekst (voor leerdoeleinden)
Animal_cell_structure_numbered_version.svg|Zonder tekst met nummers (voor tentamens)
</gallery>
: Omdat de CC-licenties dat toelaten vind je van sommige media bestanden versies in meerdere talen (ook in het Nederlands). Soms zijn er van een afbeelding ook blanco of genummerde versies, die je dan kunt gebruiken bij een herhalingstoets of bij het examen. En anders kun je ze misschien zelf maken van een bestaande afbeelding en daarna uploaden.
* Een galerijpagina of diavoorstelling maken: Met afbeeldingen uit Commons kun je ook een galerijpagina of diavoorstelling maken, zie bijvoorbeeld [[c:Register Varend Erfgoed Nederland|Register Varend Erfgoed Nederland]]. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]] voor het maken van en zoeken naar galerijpagina's.
** Extra mogelijkheden: Door op de groene knop rechts bovenaan te klikken, kun je de afbeeldingen stuk voor stuk op groot formaat tonen.
*** Met de pijltjes-toetsen kun je verder of terugbladeren.
*** Door op de toets <code>Pause/Break</code> te klikken (vaak uiterst rechts bovenin op je toetsenbord), kun je een automatische diavoorstelling geven, waarbij na enkele seconden automatisch de volgende afbeelding wordt getoond.
== Zie ook ==
* [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen]]
* [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis|Handboek Wikimedia Commons]]
* {{Wp|GNU Image Manipulation Program|GIMP}}: Een vrij programma om afbeeldingen te bewerken.
* [[mw:Help:Images/nl|Help:Images]] op Mediawiki met meer mogelijkheden voor het gebruik
* {{Wp|en:Wikipedia:Public domain image resources|EN-WP Public domain image resources}}{{En}} en [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Media van andere websites uploaden|Bronnen met geschikte afbeeldingen]] (voor het uploaden van meer afbeeldingen)
[[Categorie:Help|Afbeeldingen]]
8gutgg3e3vbkbjkh8aage0c4bi5lvob
432079
432078
2026-11-08T09:27:30Z
Erik Baas
2193
/* Een afbeelding plaatsen in een wikiboek */
432079
wikitext
text/x-wiki
{{Wiu3|JopkeB}}
{{Helpmenu}}
== Inleiding ==
Bij boeken horen natuurlijk afbeeldingen en andere media, ook in Wikibooks. Op deze Help-pagina wordt uitgelegd welke media je wel en niet mag gebruiken, hoe je zelfgemaakte media kunt gebruiken en hoe je media op de juiste plaats en in het gewenste formaat in een pagina in Wikibooks plaatst.
==De schatkamer Wikimedia Commons==
[[commons:Hoofdpagina|Wikimedia Commons]], of kortweg 'Commons', is één van de zusterprojecten van Wikipedia. Het is bedoeld als een centrale verzamelplaats voor mediabestanden, zoals afbeeldingen, geluidsfragmenten en video's.
Voor het plaatsen van afbeeldingen in een Wikiboek kun je gebruik maken van Commons. En dat is helemaal geen straf! Op dit ogenblik (oktober 2026) bevat deze mediabank ca. 150 miljoen items. Er is dus keuze te over: afbeeldingen, foto's, tekeningen (ook technische tekeningen), animaties, video's, geluidsfragmenten... Over bijna elk onderwerp dat je maar kunt verzinnen en afkomstig uit de hele wereld en daarbuiten (NASA!), van amateur-fotografen tot professionals. Bekijk [[Handboek Wikimedia Commons#Voorbeelden van media in Commons|Voorbeelden van media in Commons]] voor een indicatie van wat Commons te bieden heeft.
En als je niet kunt vinden wat je zoekt, kun je zelfgemaakte media uploaden om te gebruiken in een wikiboek.
=== Alle mediabestanden van Wikimedia Commons zijn gratis te gebruiken ===
Wikimedia is gericht op de vrije verspreiding van kennis. Daarom zijn alle bestanden in Wikimedia Commons ook vrij te gebruiken, zowel in wiki-projecten als daarbuiten (bijvoorbeeld in de klas, tijdens een presentatie, in een tentamen, op het intranet of in een gedrukt boek), mits je je aan de licentievoorwaarden houdt. In Wikibooks hoef je alleen een link te plaatsen om een afbeelding of ander medium te plaatsen. Daarbuiten moet je even opletten welke licentie geldt. Er zijn 2 typen van bestanden.:
[[Afbeelding:PD-icon.svg|80px|left]][[Afbeelding:CC BY-SA icon.svg|80px|left]]
(1) Staat er bij de afbeelding een doorgestreepte C dan behoort deze afbeelding tot het Public Domain en dan kan je ze vrij gebruiken (zelfs naamsvermelding is niet verplicht, maar wel wenselijk). In het publieke domein zijn afbeeldingen van makers die meer dan 70 jaar geleden zijn overleden. Daarnaast ook alles wat door organisaties of personen bestempeld is als PD. Dat geldt in ieder geval voor alles dat door USA-overheidsdiensten is gepubliceerd (zoals ruimtebeelden van NASA); die zijn dus copyfree.<br>
(2) Een logo dat begint met een CC duidt op een {{Wp|Creative Commons|Creative Commons}}-licentie. Bij zo'n licentie zijn buiten Wikimedia-projecten meer verplichtingen, zoals vermelding van de oorspronkelijke auteur en de licentie (zie de licentie voor de precieze voorwaarden).
== Hoe vind je die ene afbeelding, foto... die je nodig hebt in deze enorme mediabank? ==
Door de overvloed aan beeldmateriaal is het niet altijd even gemakkelijk om precies te vinden wat je zoekt, maar hieronder staan enkel aanwijzingen. De voertaal op Commons is Engels, houd daarmee rekening bij het zoeken.
* Typ op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] een zoekterm in het zoekveld in en stuur vervolgens de zoekresultaten bij. Wil je iets over "de Vrede van Utrecht" vinden, type dan bijvoorbeeld 'Peace Utrecht' in. Klik op een afbeelding die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik daar op en klik door naar het bestand van die afbeelding. Onderaan zie je dan categorieën staan die je verder kunnen helpen. Bij de resultaten zie je dan ergens onder andere de category 'Treaty of Utrecht' en hierin staan een heel aantal mogelijke mediabestanden over het onderwerp.
* Ook kun je via de category-structuur zoeken. Klik op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] op het gewenste hoofdonderwerp (onderaan, onder Inhoud). Als je voor je cursus biologie een schema zoekt over meiose dan kan dat door achtereenvervolgens ''Biologie – Subfields of biology - Cell biology – Cell cycle - Meiosis'' te klikken.
* Of zoek via {{Wp|Wikipedia|Wikipedia}}. Typ bijvoorbeeld 'orkaan Katrina' in. Vaak staan daar al één of meer media die geschikt zijn voor je doel. Klik anders op op een foto die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik dan door op de foto naar het bestand. Onderaan in dat bestand staan geschikte categorieën. Klik daar op om soortgelijke media te vinden. Als je op deze manier niets geschiks vindt: klik vanaf de Nederlandse Wikipedia door naar de Engelstalige Wikipedia en klik daar op een foto die je aanstaat. Via de weblink achter die foto kun je dan dikwijls weer de category vinden waarin meer van deze foto's voorkomen.
Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken]] voor meer zoektips.
== Uploaden van media ==
Als je geen afbeelding of andere mediasoort kunt vinden die je zoekt, kun je een zelfgemaakt medium uploaden. Hiervoor heb je een Wikimedia-account nodig, zoals je account voor Wikibooks. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden]] voor een stapsgewijze aanpak.
Het grote voordeel van Commons is dat alle Wikimediaprojecten gebruik kunnen maken van de daar geüploade bestanden. Zo kan jouw afbeelding dus bijvoorbeeld ook gebruikt worden in de Duitstalige Wikibooks, of de Nederlandstalige Wikipedia.
=== Auteursrechten en licenties ===
Op Commons mogen alleen afbeeldingen worden geplaatst waarop geen auteursrecht rust, waarvan de uploader de maker is of waarvoor de maker toestemming heeft gegeven voor hergebruik. Plaatjes waarop auteursrecht berust, maar waarvoor je persoonlijke toestemming hebt gekregen voor hergebruik zijn niet toegestaan. Toestemming moet wereldwijd gelden, ook voor commercieel gebruik en voor het maken van aanpassingen; èn de toestemming moet schriftelijk zijn verleend.
Je mag dus beslist niet zomaar een afbeelding, filmpje of ander medium van internet plukken en die uploaden! In de regel rust er auteursrecht op elke foto en ander medium dat op internet staat, óók als dat niet expliciet staat vermeld. De editors en moderatoren op Commons letten daar streng op! Als de auteursrechten niet kloppen, wordt het bestand subiet weer verwijderd. In het [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 3: Zorg dat de auteursrechten in orde zijn|Handboek Wikimedia Commons/Uploaden (stap 3)]] staat precies wat wel en niet mag.
Bij elk bestand moet een bepaalde "licence" worden vermeld, waaronder het bestand wordt gepubliceerd, en dat het gebruik ervan regelt: een gebruiksrecht-formule, in normale taal. Er zijn diverse licenties in omloop. Op [[c:Commons:Licentiëring|Commons:Licentiëring]] staat een overzicht met licenties die wel en niet zijn toegestaan op Commons, met toelichtingen. Of volg [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 7: Uploaden van een afbeelding|Stap 7 van het upload-proces in het Handboek]], daar staan ook tags vermeld.
Opgemerkt wordt dat bij alle geaccepteerde licenties het commercieel gebruik van een afbeelding uitdrukkelijk wordt toegestaan èn dat afgeleide werken zijn toegestaan. De meest voorkomende "tags" zijn [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl CC-BY-SA 4.0] (waarmee wordt aangegeven dat de maker wil dat derden die het werk gebruiken, de maker van het werk vermeldenen) en [https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/legalcode.nl PD] (public domain).
'''Let op: ben je er niet zeker of afbeelding vrij is van auteursrechten (copyright) neem dan eerst een kijkje bij [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen]]! Afbeeldingen waar auteursrecht op rust mogen niet gebruikt worden en zullen verwijderd worden!''' Schending van copyright is strafbaar! Door rechtszaken tegen copyright-overtredingen kan de Wikimedia-organisatie in grote problemen komen!
Mocht je tegen de Commons-etiquette zondigen, dan zul je daar door een moderator op gewezen worden. Als een onduidelijke of niet-toegestane auteursrecht-situatie te lang duurt, zal uw bijdrage echter verwijderd worden.
Zie ook: [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen]]
=== Overige aandachtspunten ===
'''Categorieën:''' Verder wordt het op prijs gesteld als je je afbeelding in een of meer categorieën plaatst. Er zijn enkele duizenden categorieën, dus er zal vast wel een toepasselijke bij zitten. Zie [[c:Commons:Categories/nl#Tips voor categoriseren|Tips voor categoriseren]].
Met materiaal dat door '''Artificial Intelligence''' is gemaakt is men op Commons niet blij. Zie [[c:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]] (klik bovenaan op Nederlands voor de Nederlandstalige versie) voor de regels. En zelfs als je je aan de regels houdt, kan het gebeuren dat je bestand wordt verwijderd, zelfs als die is opgenomen in een wikiboek. In dat geval kun je overwegen om een door AI gemaakt bestand hier op Wikibooks te laten uploaden. Vraag een [[Wikibooks:Moderator|moderator]] om raad (dat kan ook in de Lerarenkamer).
== Gebruik van media uit Wikimedia Commons ==
In deze paragraaf staat hoe je een afbeelding of ander medium uit Wikimedia Commons kunt plaatsen in een wikiboek. De beschrijving geeft voorbeelden van afbeeldingen, voor andere media geldt dezelfde methode. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Bestanden hergebruiken]] (in het Handboek Wikimedia Commons) voor een algemene inleiding.
=== Een afbeelding plaatsen in een wikiboek ===
Zie [[mw:Help:Images/nl#Opbouwen van een enkele afbeelding|Help:Images/nl#Opbouwen van een enkele afbeelding]] in Mediawiki voor een samenvatting van de syntax voor het plaatsen van een afbeelding of ander medium èn meer mogelijkheden (voor gevorderden).
We gebruiken steeds [[c:File:Aardhommel kleine.jpg|File:Aardhommel kleine.jpg]] als voorbeeld.<br>
Een afbeelding invoegen is heel eenvoudig:<br>
# Ga naar het bestand in Commons.
# Kopieer de bestandsnaam (in dit geval <code>File:Aardhommel kleine.jpg</code>).
# Ga naar de pagina in Wikibooks waar je de afbeelding wilt plaatsen, klik op <code>Bewerken</code> en typ op de juiste plaats:
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki>
Dit geeft:
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]
Let op:
* In Wikibooks is het gewenst om niet "File" uit Commons te gebruiken, maar die term te overschrijven met "Afbeelding" of "Bestand". Houd er rekening mee om geen dubbele <code>Afbeelding:Afbeelding:</code> te schrijven en let op hoofd-en kleine letters. Let er ook op dat je de bestandsextentie van de afbeelding correct vermeldt. (.jpg, .png enz.)
* Op deze manier is er geen onderschrift.
* Op deze manier verschijnt de afbeelding groot in beeld. Als dat niet de bedoeling is: pas de grootte aan (= herschalen).
=== Grootte aanpassen ===
Vaak zijn afbeeldingen te groot voor in het artikel. Dit is geen probleem, het is ook niet de bedoeling dat je zelf die afbeelding in Commons gaat verkleinen. De MediaWiki-software kan dat heel gemakkelijk zelf doen. Bovendien kunnen geïnteresseerden de foto dan nog steeds in volledige grootte bekijken als ze dat willen (door er op te klikken). Zo'n kleinere afbeelding in het artikel heet '''thumbnail''' (miniatuur).
==== Manier 1: via ''Delen'' ====
Kopieer in Commons niet de bestandsnaam, maar klik op <code>Delen</code> en kopieer de link onder "Gebruik dit bestand op een wiki", in dit geval <code><nowiki>[[File:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]</nowiki></code>. Plak die als <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]</nowiki></code> op de betreffende pagina. Dit geeft een kleinere afbeelding aan de rechterkant:
[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]
{{Clear both}}
Merk op:
# Er staat nu automatisch "thumb" in de link. Dit zorgt ervoor dat de afbeelding rechts komt te staan èn dat zij in kleiner formaat wordt getoond.
# Het bijschrift van de afbeelding wordt nu automatisch vermeld.
# De breedte is vast, de lengte varieert met het formaat van de afbeelding. Als de afbeelding in de breedte is, zal hij kleiner overkomen dan een afbeelding in de lengte (die langgerekt is).
==== Manier 2: via ''pixels'' ====
We gaan weer terug naar het kopiëren van alleen de bestandsnaam voor de link. Stel: we willen de afbeelding verkleinen tot 100 [[w:Pixel|pixels]], dan plakken we <code>|100px</code> achter de bestandsnaam:
<code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]]</nowiki></code>.
Dat geeft dan:<br>
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]]
Merk op:
# De afbeelding staat weer links omdat er geen "thumb" in de wikicode is vermeld.
# Het herschalen van de afbeelding gebeurt op de server van Wikibooks zelf. Dit betekent dat bij een grote afbeelding de gebruiker de grote afbeelding zelf niet binnenhaalt, maar de verkleinde versie. Hierdoor hoeft de bezoeker van de pagina minder lang te wachten op het laden van de afbeelding.
# Het is in het algemeen niet wenselijk een afbeelding te vergroten, dit komt de beeldkwaliteit niet ten goede.
'''Manier 2a: via ''horizontale èn verticale pixels'''''<br>
Het ook mogelijk om niet alleen een maximum breedte op te geven, maar ook een maximum hoogte. De server zal dan automatisch de afbeelding herschalen zodat hij beide grenzen niet overschrijdt.
Een voorbeeld: maximum horizontaal 50 pixels en verticaal 70 pixels: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]]</nowiki></code> geeft: <br>
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]]
Bij deze functie is de kleinste grens maatgevend. Dus: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]]</nowiki></code>
levert nog steeds dezelfde maat afbeelding:<br>
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]]
'''Manier 1b: via ''Delen'' èn pixels'''<br>
We kunnen ook de wikicode met "thumb" combineren met pixels: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|150px|Aardhommel kleine]]</nowiki></code> geeft opnieuw een afbeelding aan de rechterkant (vanwege de "thumb" in de link), maar dan iets kleiner:
[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|150px|Aardhommel kleine]]
'''Opmerking:''' De algemene regel in een wiki is om alle afbeeldingen op een pagina dezelfde grootte mee te geven, meestal als "thumb" zonder pixels. Afwijken kan als er naar de mening van de auteur een goede reden voor is.
{{Clear both}}
=== Alternatieve tekst ===
Net zoals bij elke gewone Wiki-link kun je ook hier alternatieve tekst toevoegen, óók met zelf weer een link:
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|200px|Klik hier voor een mooie afbeelding van de {{Wp|Veldhommel|kleine aardhommel}}]]</nowiki>
Geeft (zie foto rechts): [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|200px|Klik hier voor een mooie afbeelding van de {{Wp|Veldhommel|kleine aardhommel}}]]
Opmerkingen:
* Het onderschrift staat altijd aan het eind van de wikicode, tussen een "|" en "]]".
* Voor het tonen van een bijschrift moet er "thumb" of "frame" in de wikicode staan.
{{Clear both}}
'''Alternatieve tekst met frame'''<br>
Een "frame" in de wikitekst zorgt voor een rand om de afbeelding, net zoals een "thumb" dat doet. Beide zorgen er ook voor dat het bijschrift wordt getoond en dat de afbeelding rechts staat. Het verschil is, dat een "thum" bovendien automatisch voor een verkleining zorgt, een "frame" doet dat niet.
Een voorbeeld:
<nowiki>[[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Dit zijn Berchemse boterkoekjes]]</nowiki>
[[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Dit zijn Berchemse boterkoekjes]]
Het resultaat staat rechts.
<br style="clear: right;">
=== Links/rechts/gecentreerd ===
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]]
Het is mogelijk om een afbeelding links, rechts of gecentreerd uit te lijnen door de parameter ''left'', ''right'' of ''center'' aan de afbeelding mee te geven (altijd vóór de beschrijving).
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]]</nowiki>
Het resultaat staat nu links. Merk op:
* Hoewel er "thumb" in de wikicode staat, wordt de afbeelding toch aan de linkerkant geplaatst.
* Deze tekst wordt rechts van de afbeelding geplaatst.
{{Clear both}}
=== Geen tekst langs afbeelding ===
Er zijn twee manieren om te voorkomen dat er tekst langs een afbeelding wordt weergegeven:<br>
1) Door de parameter '''''none''''' in de wikicode op te nemen.
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]]</nowiki>
geeft: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]] Deze tekst loopt dus niet naast de afbeelding, maar begint er onder. Bovendien wordt de afbeelding links geplaatst hoewel er "thumb" zonder "left" in de wikicode staat.<br>
2) Door het sjabloon <code><nowiki>{{Clear both}}</nowiki></code> onder de afbeelding of onder het einde van een alinea met afbeelding(en) te plaatsen (wat in dit artikel al meerdere keren is gedaan, klik op <code>Bewerken</code> en <code>Ctrl-f + clear</code> om dat te zien).
=== Enkel een link naar een afbeelding en beschrijving plaatsen ===
Soms komt het voor dat er enkel een link naar een afbeelding - of een geluidsfragment of film - nodig is, zonder dat de afbeelding in de tekst zelf geplakt wordt. Dat kan bijvoorbeeld nodig zijn als je op een overlegpagina een foto wilt bespreken. Dit werkt zo:
<nowiki>[[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki>
(let op de dubbelepunt na de '''<nowiki>[[</nowiki>''' blokhaken).<br>
Dit geeft: [[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]].
== Meerdere afbeeldingen in één kader ==
Er zijn meerdere opties om meerdere afbeelding te groeperen: onder elkaar met het sjabloon <nowiki>{{Afbeelding combi}}</nowiki>, met een tabel, in een div en met een galerij.
=== Onder elkaar ===
Je kunt op twee manieren afbeelding onder elkaar zetten:
'''1)''' Met het '''sjabloon:Afbeelding combi''': maximaal 16 afbeeldingen. Daarbij kun je elke afbeelding van een eigen bijschrift voorzien, de breedte van de figuren aanpassen en het geheel links of rechts van de pagina plaatsen. Voor de precieze code, zie [[Sjabloon:Afbeelding combi]].
'''Voorbeeld'''<br>
<pre>{{Afbeelding combi
| align=left
| afb1 = Irrigation dripper.jpg
| caption1 = Modern druppelsysteem.
| afb2 = Irrigation dripper.jpg
| caption2 = Idem.
}}</pre>
{{Afbeelding combi
| align=left
| afb1 = Irrigation dripper.jpg
| caption1 = Modern druppelsysteem.
| afb2 = Irrigation dripper.jpg
| caption2 = Idem.
}}
{{Clear left}}
'''2)''' Met '''<nowiki><div></nowiki>'''. "div" is de afkorting van ''division''. Deze codering zorgt voor een blok waarin je een stuk tekst, afbeeldingen of andere elementen kunt groeperen. Op deze manier kun je afbeeldingen onder elkaar zetten die een verschillende grootte hebben.
<pre><nowiki>
<div style="float:right;width:315px;">
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
</div>
</nowiki></pre>
<div style="float:right;width:315px;">
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
</div>
Ook kunnen verschillende afbeeldingen op een speciale wijze op de pagina geplaatst worden. De code om dit te doen is hierboven weergegeven.
Hiermee maak je als het ware een vak dat afgesloten is van de rest van het artikel, waardoor een ingewikkeldere opmaak mogelijk is, wat vooral handig is bij plaatjes met een verschillende grootte.
Ook als een aantal afbeeldingen bij elkaar horen en bij elkaar moeten blijven rechts onder elkaar op de pagina kan het handig zijn ze in een div te zetten. Dit gaat echter meestal zonder div vanzelf goed.
<br style="clear: both;">
=== In een tabel ===
Zie [[Help:Tabellen]] voor uitleg over het gebruik van tabellen.<br>
In een tabel kunnen kunnen afbeeldingen (met hun onderschriften) zowel naast als onder elkaar worden geplaatst. Bovendien kun je kiezen voor randen, zowel om het geheel als tussen de foto's en zowel dunne als dikke randen. Zie [[c:Category:Garden structures in the Netherlands|Category:Garden structures in the Netherlands (Commons)]] voor een uitgebreider voorbeeld.
<pre>
{| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2"
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|}
</pre>
<br style="clear: left;">
Levert:
{| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2"
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|}
<br style="clear: left;">
=== Galerij ===
Met een galerij kunnen afbeeldingen op allerlei manieren naast en onder elkaar worden getoond, met diverse keuzes voor de presentatie:
* de afbeeldingen allemaal in hetzelfde (kleine of grote) formaat (= standaard) of juist aangepast aan het formaat van de afbeeldingen (langwerpig, in de breedte of vierkant; ''<nowiki><gallery mode="packed"></nowiki>''); in dit laatste geval is er ook geen witruimte tussen de afbeeldingen;
* met een vast aantal afbeeldingen per rij (''<nowiki><gallery perrow="7"></nowiki>'', waarbij het getal is aan te passen), of juist wisselend (= standaard);
* gecentreerd (''<nowiki><gallery class="center"></nowiki>'') of juist links uitgelijnd (= standaard);
* met of zonder onderschriften (aanbeveling: mèt);
* met vaste of taalgebonden onderschriften (waarbij de taal zich aanpast aan de keuze van de lezer);
* met onderschriften onder de afbeeldingen of alleen zichtbaar als je er met de cursor overheen gaat (''<nowiki><gallery mode=packed-hover></nowiki>'').
Door gebruik te maken van de volgende opmaak worden de afbeeldingen automatisch geschaald en in een galerij gezet (basis-codering):
<pre>
<gallery>
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
</gallery>
</pre>
Dat geeft het volgende resultaat:
<gallery>
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
</gallery>
'''Meer opties'''<br>
<pre>
<gallery
[heights = nnn]
[widths = nnn]
[perrow = n]
[showfilename = yes]
[mode = traditional, nolines, packed, packed-overlay, packed-hover of slideshow]
[caption = ]
[showthumbnails]
>
[Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=]
[Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=]
..
</gallery>
</pre>
* Zie verder:
** [[mw:Help:Images/nl#Opbouwen_van_een_galerij_afbeeldingen|mediawiki]]
** [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]]
== Overige tips ==
Commons is ook voor in de klas of een presentatie:
* Het gebruik van Commons hoeft niet beperkt te blijven tot Wikibooks of andere Wikimedia-onderdelen. Ook al ben je niet geïnteresseerd in het zelf aanmaken van een wikiboek, dan kun je toch gebruik maken van media uit Commons in de les of in een zelfgemaakt cursus (digitaal of op papier), mits je je aan de licentie-voorwaarden houdt.
* Commons-media zijn ook bruikbaar voor toetsen en examens
<gallery widths=250 heights=180>
Animal_cell_structure_de.svg|Met tekst (voor leerdoeleinden)
Animal_cell_structure_numbered_version.svg|Zonder tekst met nummers (voor tentamens)
</gallery>
: Omdat de CC-licenties dat toelaten vind je van sommige media bestanden versies in meerdere talen (ook in het Nederlands). Soms zijn er van een afbeelding ook blanco of genummerde versies, die je dan kunt gebruiken bij een herhalingstoets of bij het examen. En anders kun je ze misschien zelf maken van een bestaande afbeelding en daarna uploaden.
* Een galerijpagina of diavoorstelling maken: Met afbeeldingen uit Commons kun je ook een galerijpagina of diavoorstelling maken, zie bijvoorbeeld [[c:Register Varend Erfgoed Nederland|Register Varend Erfgoed Nederland]]. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]] voor het maken van en zoeken naar galerijpagina's.
** Extra mogelijkheden: Door op de groene knop rechts bovenaan te klikken, kun je de afbeeldingen stuk voor stuk op groot formaat tonen.
*** Met de pijltjes-toetsen kun je verder of terugbladeren.
*** Door op de toets <code>Pause/Break</code> te klikken (vaak uiterst rechts bovenin op je toetsenbord), kun je een automatische diavoorstelling geven, waarbij na enkele seconden automatisch de volgende afbeelding wordt getoond.
== Zie ook ==
* [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen]]
* [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis|Handboek Wikimedia Commons]]
* {{Wp|GNU Image Manipulation Program|GIMP}}: Een vrij programma om afbeeldingen te bewerken.
* [[mw:Help:Images/nl|Help:Images]] op Mediawiki met meer mogelijkheden voor het gebruik
* {{Wp|en:Wikipedia:Public domain image resources|EN-WP Public domain image resources}}{{En}} en [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Media van andere websites uploaden|Bronnen met geschikte afbeeldingen]] (voor het uploaden van meer afbeeldingen)
[[Categorie:Help|Afbeeldingen]]
g25hbjogi4tbzlb24y5j4dzgkojlox3
432080
432079
2026-11-08T09:31:15Z
Erik Baas
2193
"CC BY-SA" (volgens creativecommons.org)
432080
wikitext
text/x-wiki
{{Wiu3|JopkeB}}
{{Helpmenu}}
== Inleiding ==
Bij boeken horen natuurlijk afbeeldingen en andere media, ook in Wikibooks. Op deze Help-pagina wordt uitgelegd welke media je wel en niet mag gebruiken, hoe je zelfgemaakte media kunt gebruiken en hoe je media op de juiste plaats en in het gewenste formaat in een pagina in Wikibooks plaatst.
==De schatkamer Wikimedia Commons==
[[commons:Hoofdpagina|Wikimedia Commons]], of kortweg 'Commons', is één van de zusterprojecten van Wikipedia. Het is bedoeld als een centrale verzamelplaats voor mediabestanden, zoals afbeeldingen, geluidsfragmenten en video's.
Voor het plaatsen van afbeeldingen in een Wikiboek kun je gebruik maken van Commons. En dat is helemaal geen straf! Op dit ogenblik (oktober 2026) bevat deze mediabank ca. 150 miljoen items. Er is dus keuze te over: afbeeldingen, foto's, tekeningen (ook technische tekeningen), animaties, video's, geluidsfragmenten... Over bijna elk onderwerp dat je maar kunt verzinnen en afkomstig uit de hele wereld en daarbuiten (NASA!), van amateur-fotografen tot professionals. Bekijk [[Handboek Wikimedia Commons#Voorbeelden van media in Commons|Voorbeelden van media in Commons]] voor een indicatie van wat Commons te bieden heeft.
En als je niet kunt vinden wat je zoekt, kun je zelfgemaakte media uploaden om te gebruiken in een wikiboek.
=== Alle mediabestanden van Wikimedia Commons zijn gratis te gebruiken ===
Wikimedia is gericht op de vrije verspreiding van kennis. Daarom zijn alle bestanden in Wikimedia Commons ook vrij te gebruiken, zowel in wiki-projecten als daarbuiten (bijvoorbeeld in de klas, tijdens een presentatie, in een tentamen, op het intranet of in een gedrukt boek), mits je je aan de licentievoorwaarden houdt. In Wikibooks hoef je alleen een link te plaatsen om een afbeelding of ander medium te plaatsen. Daarbuiten moet je even opletten welke licentie geldt. Er zijn 2 typen van bestanden.:
[[Afbeelding:PD-icon.svg|80px|left]][[Afbeelding:CC BY-SA icon.svg|80px|left]]
(1) Staat er bij de afbeelding een doorgestreepte C dan behoort deze afbeelding tot het Public Domain en dan kan je ze vrij gebruiken (zelfs naamsvermelding is niet verplicht, maar wel wenselijk). In het publieke domein zijn afbeeldingen van makers die meer dan 70 jaar geleden zijn overleden. Daarnaast ook alles wat door organisaties of personen bestempeld is als PD. Dat geldt in ieder geval voor alles dat door USA-overheidsdiensten is gepubliceerd (zoals ruimtebeelden van NASA); die zijn dus copyfree.<br>
(2) Een logo dat begint met een CC duidt op een {{Wp|Creative Commons|Creative Commons}}-licentie. Bij zo'n licentie zijn buiten Wikimedia-projecten meer verplichtingen, zoals vermelding van de oorspronkelijke auteur en de licentie (zie de licentie voor de precieze voorwaarden).
== Hoe vind je die ene afbeelding, foto... die je nodig hebt in deze enorme mediabank? ==
Door de overvloed aan beeldmateriaal is het niet altijd even gemakkelijk om precies te vinden wat je zoekt, maar hieronder staan enkel aanwijzingen. De voertaal op Commons is Engels, houd daarmee rekening bij het zoeken.
* Typ op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] een zoekterm in het zoekveld in en stuur vervolgens de zoekresultaten bij. Wil je iets over "de Vrede van Utrecht" vinden, type dan bijvoorbeeld 'Peace Utrecht' in. Klik op een afbeelding die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik daar op en klik door naar het bestand van die afbeelding. Onderaan zie je dan categorieën staan die je verder kunnen helpen. Bij de resultaten zie je dan ergens onder andere de category 'Treaty of Utrecht' en hierin staan een heel aantal mogelijke mediabestanden over het onderwerp.
* Ook kun je via de category-structuur zoeken. Klik op de [[commons:Main Page|hoofdpagina]] op het gewenste hoofdonderwerp (onderaan, onder Inhoud). Als je voor je cursus biologie een schema zoekt over meiose dan kan dat door achtereenvervolgens ''Biologie – Subfields of biology - Cell biology – Cell cycle - Meiosis'' te klikken.
* Of zoek via {{Wp|Wikipedia|Wikipedia}}. Typ bijvoorbeeld 'orkaan Katrina' in. Vaak staan daar al één of meer media die geschikt zijn voor je doel. Klik anders op op een foto die het dichtste komt bij wat je zoekt. Klik dan door op de foto naar het bestand. Onderaan in dat bestand staan geschikte categorieën. Klik daar op om soortgelijke media te vinden. Als je op deze manier niets geschiks vindt: klik vanaf de Nederlandse Wikipedia door naar de Engelstalige Wikipedia en klik daar op een foto die je aanstaat. Via de weblink achter die foto kun je dan dikwijls weer de category vinden waarin meer van deze foto's voorkomen.
Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Zoeken]] voor meer zoektips.
== Uploaden van media ==
Als je geen afbeelding of andere mediasoort kunt vinden die je zoekt, kun je een zelfgemaakt medium uploaden. Hiervoor heb je een Wikimedia-account nodig, zoals je account voor Wikibooks. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden]] voor een stapsgewijze aanpak.
Het grote voordeel van Commons is dat alle Wikimediaprojecten gebruik kunnen maken van de daar geüploade bestanden. Zo kan jouw afbeelding dus bijvoorbeeld ook gebruikt worden in de Duitstalige Wikibooks, of de Nederlandstalige Wikipedia.
=== Auteursrechten en licenties ===
Op Commons mogen alleen afbeeldingen worden geplaatst waarop geen auteursrecht rust, waarvan de uploader de maker is of waarvoor de maker toestemming heeft gegeven voor hergebruik. Plaatjes waarop auteursrecht berust, maar waarvoor je persoonlijke toestemming hebt gekregen voor hergebruik zijn niet toegestaan. Toestemming moet wereldwijd gelden, ook voor commercieel gebruik en voor het maken van aanpassingen; èn de toestemming moet schriftelijk zijn verleend.
Je mag dus beslist niet zomaar een afbeelding, filmpje of ander medium van internet plukken en die uploaden! In de regel rust er auteursrecht op elke foto en ander medium dat op internet staat, óók als dat niet expliciet staat vermeld. De editors en moderatoren op Commons letten daar streng op! Als de auteursrechten niet kloppen, wordt het bestand subiet weer verwijderd. In het [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 3: Zorg dat de auteursrechten in orde zijn|Handboek Wikimedia Commons/Uploaden (stap 3)]] staat precies wat wel en niet mag.
Bij elk bestand moet een bepaalde "licence" worden vermeld, waaronder het bestand wordt gepubliceerd, en dat het gebruik ervan regelt: een gebruiksrecht-formule, in normale taal. Er zijn diverse licenties in omloop. Op [[c:Commons:Licentiëring|Commons:Licentiëring]] staat een overzicht met licenties die wel en niet zijn toegestaan op Commons, met toelichtingen. Of volg [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 7: Uploaden van een afbeelding|Stap 7 van het upload-proces in het Handboek]], daar staan ook tags vermeld.
Opgemerkt wordt dat bij alle geaccepteerde licenties het commercieel gebruik van een afbeelding uitdrukkelijk wordt toegestaan èn dat afgeleide werken zijn toegestaan. De meest voorkomende "tags" zijn [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.nl CC BY-SA 4.0] (waarmee wordt aangegeven dat de maker wil dat derden die het werk gebruiken, de maker van het werk vermeldenen) en [https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/legalcode.nl PD] (public domain).
'''Let op: ben je er niet zeker of afbeelding vrij is van auteursrechten (copyright) neem dan eerst een kijkje bij [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen]]! Afbeeldingen waar auteursrecht op rust mogen niet gebruikt worden en zullen verwijderd worden!''' Schending van copyright is strafbaar! Door rechtszaken tegen copyright-overtredingen kan de Wikimedia-organisatie in grote problemen komen!
Mocht je tegen de Commons-etiquette zondigen, dan zul je daar door een moderator op gewezen worden. Als een onduidelijke of niet-toegestane auteursrecht-situatie te lang duurt, zal uw bijdrage echter verwijderd worden.
Zie ook: [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen]]
=== Overige aandachtspunten ===
'''Categorieën:''' Verder wordt het op prijs gesteld als je je afbeelding in een of meer categorieën plaatst. Er zijn enkele duizenden categorieën, dus er zal vast wel een toepasselijke bij zitten. Zie [[c:Commons:Categories/nl#Tips voor categoriseren|Tips voor categoriseren]].
Met materiaal dat door '''Artificial Intelligence''' is gemaakt is men op Commons niet blij. Zie [[c:Commons:AI-generated media|Commons:AI-generated media]] (klik bovenaan op Nederlands voor de Nederlandstalige versie) voor de regels. En zelfs als je je aan de regels houdt, kan het gebeuren dat je bestand wordt verwijderd, zelfs als die is opgenomen in een wikiboek. In dat geval kun je overwegen om een door AI gemaakt bestand hier op Wikibooks te laten uploaden. Vraag een [[Wikibooks:Moderator|moderator]] om raad (dat kan ook in de Lerarenkamer).
== Gebruik van media uit Wikimedia Commons ==
In deze paragraaf staat hoe je een afbeelding of ander medium uit Wikimedia Commons kunt plaatsen in een wikiboek. De beschrijving geeft voorbeelden van afbeeldingen, voor andere media geldt dezelfde methode. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis#Gebruiken|Bestanden hergebruiken]] (in het Handboek Wikimedia Commons) voor een algemene inleiding.
=== Een afbeelding plaatsen in een wikiboek ===
Zie [[mw:Help:Images/nl#Opbouwen van een enkele afbeelding|Help:Images/nl#Opbouwen van een enkele afbeelding]] in Mediawiki voor een samenvatting van de syntax voor het plaatsen van een afbeelding of ander medium èn meer mogelijkheden (voor gevorderden).
We gebruiken steeds [[c:File:Aardhommel kleine.jpg|File:Aardhommel kleine.jpg]] als voorbeeld.<br>
Een afbeelding invoegen is heel eenvoudig:<br>
# Ga naar het bestand in Commons.
# Kopieer de bestandsnaam (in dit geval <code>File:Aardhommel kleine.jpg</code>).
# Ga naar de pagina in Wikibooks waar je de afbeelding wilt plaatsen, klik op <code>Bewerken</code> en typ op de juiste plaats:
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki>
Dit geeft:
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]
Let op:
* In Wikibooks is het gewenst om niet "File" uit Commons te gebruiken, maar die term te overschrijven met "Afbeelding" of "Bestand". Houd er rekening mee om geen dubbele <code>Afbeelding:Afbeelding:</code> te schrijven en let op hoofd-en kleine letters. Let er ook op dat je de bestandsextentie van de afbeelding correct vermeldt. (.jpg, .png enz.)
* Op deze manier is er geen onderschrift.
* Op deze manier verschijnt de afbeelding groot in beeld. Als dat niet de bedoeling is: pas de grootte aan (= herschalen).
=== Grootte aanpassen ===
Vaak zijn afbeeldingen te groot voor in het artikel. Dit is geen probleem, het is ook niet de bedoeling dat je zelf die afbeelding in Commons gaat verkleinen. De MediaWiki-software kan dat heel gemakkelijk zelf doen. Bovendien kunnen geïnteresseerden de foto dan nog steeds in volledige grootte bekijken als ze dat willen (door er op te klikken). Zo'n kleinere afbeelding in het artikel heet '''thumbnail''' (miniatuur).
==== Manier 1: via ''Delen'' ====
Kopieer in Commons niet de bestandsnaam, maar klik op <code>Delen</code> en kopieer de link onder "Gebruik dit bestand op een wiki", in dit geval <code><nowiki>[[File:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]</nowiki></code>. Plak die als <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]</nowiki></code> op de betreffende pagina. Dit geeft een kleinere afbeelding aan de rechterkant:
[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|Aardhommel kleine]]
{{Clear both}}
Merk op:
# Er staat nu automatisch "thumb" in de link. Dit zorgt ervoor dat de afbeelding rechts komt te staan èn dat zij in kleiner formaat wordt getoond.
# Het bijschrift van de afbeelding wordt nu automatisch vermeld.
# De breedte is vast, de lengte varieert met het formaat van de afbeelding. Als de afbeelding in de breedte is, zal hij kleiner overkomen dan een afbeelding in de lengte (die langgerekt is).
==== Manier 2: via ''pixels'' ====
We gaan weer terug naar het kopiëren van alleen de bestandsnaam voor de link. Stel: we willen de afbeelding verkleinen tot 100 [[w:Pixel|pixels]], dan plakken we <code>|100px</code> achter de bestandsnaam:
<code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]]</nowiki></code>.
Dat geeft dan:<br>
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|100px]]
Merk op:
# De afbeelding staat weer links omdat er geen "thumb" in de wikicode is vermeld.
# Het herschalen van de afbeelding gebeurt op de server van Wikibooks zelf. Dit betekent dat bij een grote afbeelding de gebruiker de grote afbeelding zelf niet binnenhaalt, maar de verkleinde versie. Hierdoor hoeft de bezoeker van de pagina minder lang te wachten op het laden van de afbeelding.
# Het is in het algemeen niet wenselijk een afbeelding te vergroten, dit komt de beeldkwaliteit niet ten goede.
'''Manier 2a: via ''horizontale èn verticale pixels'''''<br>
Het ook mogelijk om niet alleen een maximum breedte op te geven, maar ook een maximum hoogte. De server zal dan automatisch de afbeelding herschalen zodat hij beide grenzen niet overschrijdt.
Een voorbeeld: maximum horizontaal 50 pixels en verticaal 70 pixels: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]]</nowiki></code> geeft: <br>
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x70px]]
Bij deze functie is de kleinste grens maatgevend. Dus: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]]</nowiki></code>
levert nog steeds dezelfde maat afbeelding:<br>
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|50x200px]]
'''Manier 1b: via ''Delen'' èn pixels'''<br>
We kunnen ook de wikicode met "thumb" combineren met pixels: <code><nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|150px|Aardhommel kleine]]</nowiki></code> geeft opnieuw een afbeelding aan de rechterkant (vanwege de "thumb" in de link), maar dan iets kleiner:
[[Afbeelding:Aardhommel kleine.jpg|thumb|150px|Aardhommel kleine]]
'''Opmerking:''' De algemene regel in een wiki is om alle afbeeldingen op een pagina dezelfde grootte mee te geven, meestal als "thumb" zonder pixels. Afwijken kan als er naar de mening van de auteur een goede reden voor is.
{{Clear both}}
=== Alternatieve tekst ===
Net zoals bij elke gewone Wiki-link kun je ook hier alternatieve tekst toevoegen, óók met zelf weer een link:
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|200px|Klik hier voor een mooie afbeelding van de {{Wp|Veldhommel|kleine aardhommel}}]]</nowiki>
Geeft (zie foto rechts): [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|200px|Klik hier voor een mooie afbeelding van de {{Wp|Veldhommel|kleine aardhommel}}]]
Opmerkingen:
* Het onderschrift staat altijd aan het eind van de wikicode, tussen een "|" en "]]".
* Voor het tonen van een bijschrift moet er "thumb" of "frame" in de wikicode staan.
{{Clear both}}
'''Alternatieve tekst met frame'''<br>
Een "frame" in de wikitekst zorgt voor een rand om de afbeelding, net zoals een "thumb" dat doet. Beide zorgen er ook voor dat het bijschrift wordt getoond en dat de afbeelding rechts staat. Het verschil is, dat een "thum" bovendien automatisch voor een verkleining zorgt, een "frame" doet dat niet.
Een voorbeeld:
<nowiki>[[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Dit zijn Berchemse boterkoekjes]]</nowiki>
[[Afbeelding:Berchemse Boterkoekjes.png|frame|Dit zijn Berchemse boterkoekjes]]
Het resultaat staat rechts.
<br style="clear: right;">
=== Links/rechts/gecentreerd ===
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]]
Het is mogelijk om een afbeelding links, rechts of gecentreerd uit te lijnen door de parameter ''left'', ''right'' of ''center'' aan de afbeelding mee te geven (altijd vóór de beschrijving).
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|left|Kleine aardhommel]]</nowiki>
Het resultaat staat nu links. Merk op:
* Hoewel er "thumb" in de wikicode staat, wordt de afbeelding toch aan de linkerkant geplaatst.
* Deze tekst wordt rechts van de afbeelding geplaatst.
{{Clear both}}
=== Geen tekst langs afbeelding ===
Er zijn twee manieren om te voorkomen dat er tekst langs een afbeelding wordt weergegeven:<br>
1) Door de parameter '''''none''''' in de wikicode op te nemen.
<nowiki>[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]]</nowiki>
geeft: [[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|thumb|100px|none|Kleine aardhommel]] Deze tekst loopt dus niet naast de afbeelding, maar begint er onder. Bovendien wordt de afbeelding links geplaatst hoewel er "thumb" zonder "left" in de wikicode staat.<br>
2) Door het sjabloon <code><nowiki>{{Clear both}}</nowiki></code> onder de afbeelding of onder het einde van een alinea met afbeelding(en) te plaatsen (wat in dit artikel al meerdere keren is gedaan, klik op <code>Bewerken</code> en <code>Ctrl-f + clear</code> om dat te zien).
=== Enkel een link naar een afbeelding en beschrijving plaatsen ===
Soms komt het voor dat er enkel een link naar een afbeelding - of een geluidsfragment of film - nodig is, zonder dat de afbeelding in de tekst zelf geplakt wordt. Dat kan bijvoorbeeld nodig zijn als je op een overlegpagina een foto wilt bespreken. Dit werkt zo:
<nowiki>[[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]]</nowiki>
(let op de dubbelepunt na de '''<nowiki>[[</nowiki>''' blokhaken).<br>
Dit geeft: [[:Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg]].
== Meerdere afbeeldingen in één kader ==
Er zijn meerdere opties om meerdere afbeelding te groeperen: onder elkaar met het sjabloon <nowiki>{{Afbeelding combi}}</nowiki>, met een tabel, in een div en met een galerij.
=== Onder elkaar ===
Je kunt op twee manieren afbeelding onder elkaar zetten:
'''1)''' Met het '''sjabloon:Afbeelding combi''': maximaal 16 afbeeldingen. Daarbij kun je elke afbeelding van een eigen bijschrift voorzien, de breedte van de figuren aanpassen en het geheel links of rechts van de pagina plaatsen. Voor de precieze code, zie [[Sjabloon:Afbeelding combi]].
'''Voorbeeld'''<br>
<pre>{{Afbeelding combi
| align=left
| afb1 = Irrigation dripper.jpg
| caption1 = Modern druppelsysteem.
| afb2 = Irrigation dripper.jpg
| caption2 = Idem.
}}</pre>
{{Afbeelding combi
| align=left
| afb1 = Irrigation dripper.jpg
| caption1 = Modern druppelsysteem.
| afb2 = Irrigation dripper.jpg
| caption2 = Idem.
}}
{{Clear left}}
'''2)''' Met '''<nowiki><div></nowiki>'''. "div" is de afkorting van ''division''. Deze codering zorgt voor een blok waarin je een stuk tekst, afbeeldingen of andere elementen kunt groeperen. Op deze manier kun je afbeeldingen onder elkaar zetten die een verschillende grootte hebben.
<pre><nowiki>
<div style="float:right;width:315px;">
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
</div>
</nowiki></pre>
<div style="float:right;width:315px;">
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|272px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|69px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
</div>
Ook kunnen verschillende afbeeldingen op een speciale wijze op de pagina geplaatst worden. De code om dit te doen is hierboven weergegeven.
Hiermee maak je als het ware een vak dat afgesloten is van de rest van het artikel, waardoor een ingewikkeldere opmaak mogelijk is, wat vooral handig is bij plaatjes met een verschillende grootte.
Ook als een aantal afbeeldingen bij elkaar horen en bij elkaar moeten blijven rechts onder elkaar op de pagina kan het handig zijn ze in een div te zetten. Dit gaat echter meestal zonder div vanzelf goed.
<br style="clear: both;">
=== In een tabel ===
Zie [[Help:Tabellen]] voor uitleg over het gebruik van tabellen.<br>
In een tabel kunnen kunnen afbeeldingen (met hun onderschriften) zowel naast als onder elkaar worden geplaatst. Bovendien kun je kiezen voor randen, zowel om het geheel als tussen de foto's en zowel dunne als dikke randen. Zie [[c:Category:Garden structures in the Netherlands|Category:Garden structures in the Netherlands (Commons)]] voor een uitgebreider voorbeeld.
<pre>
{| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2"
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|}
</pre>
<br style="clear: left;">
Levert:
{| border="1" cellspacing="0" align="left" cellpadding="2"
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|align="center"|[[Afbeelding:Aardhommel_kleine.jpg|120px|thumb|left|Kleine aardhommel]]
|}
<br style="clear: left;">
=== Galerij ===
Met een galerij kunnen afbeeldingen op allerlei manieren naast en onder elkaar worden getoond, met diverse keuzes voor de presentatie:
* de afbeeldingen allemaal in hetzelfde (kleine of grote) formaat (= standaard) of juist aangepast aan het formaat van de afbeeldingen (langwerpig, in de breedte of vierkant; ''<nowiki><gallery mode="packed"></nowiki>''); in dit laatste geval is er ook geen witruimte tussen de afbeeldingen;
* met een vast aantal afbeeldingen per rij (''<nowiki><gallery perrow="7"></nowiki>'', waarbij het getal is aan te passen), of juist wisselend (= standaard);
* gecentreerd (''<nowiki><gallery class="center"></nowiki>'') of juist links uitgelijnd (= standaard);
* met of zonder onderschriften (aanbeveling: mèt);
* met vaste of taalgebonden onderschriften (waarbij de taal zich aanpast aan de keuze van de lezer);
* met onderschriften onder de afbeeldingen of alleen zichtbaar als je er met de cursor overheen gaat (''<nowiki><gallery mode=packed-hover></nowiki>'').
Door gebruik te maken van de volgende opmaak worden de afbeeldingen automatisch geschaald en in een galerij gezet (basis-codering):
<pre>
<gallery>
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
</gallery>
</pre>
Dat geeft het volgende resultaat:
<gallery>
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
Afbeelding:Wikibooks-logo-en.svg|Wikibookslogo
</gallery>
'''Meer opties'''<br>
<pre>
<gallery
[heights = nnn]
[widths = nnn]
[perrow = n]
[showfilename = yes]
[mode = traditional, nolines, packed, packed-overlay, packed-hover of slideshow]
[caption = ]
[showthumbnails]
>
[Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=]
[Afbeelding:]<bestandsnaam>|[<titel>]|[<alt=alt language>]|[link=]
..
</gallery>
</pre>
* Zie verder:
** [[mw:Help:Images/nl#Opbouwen_van_een_galerij_afbeeldingen|mediawiki]]
** [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]]
== Overige tips ==
Commons is ook voor in de klas of een presentatie:
* Het gebruik van Commons hoeft niet beperkt te blijven tot Wikibooks of andere Wikimedia-onderdelen. Ook al ben je niet geïnteresseerd in het zelf aanmaken van een wikiboek, dan kun je toch gebruik maken van media uit Commons in de les of in een zelfgemaakt cursus (digitaal of op papier), mits je je aan de licentie-voorwaarden houdt.
* Commons-media zijn ook bruikbaar voor toetsen en examens
<gallery widths=250 heights=180>
Animal_cell_structure_de.svg|Met tekst (voor leerdoeleinden)
Animal_cell_structure_numbered_version.svg|Zonder tekst met nummers (voor tentamens)
</gallery>
: Omdat de CC-licenties dat toelaten vind je van sommige media bestanden versies in meerdere talen (ook in het Nederlands). Soms zijn er van een afbeelding ook blanco of genummerde versies, die je dan kunt gebruiken bij een herhalingstoets of bij het examen. En anders kun je ze misschien zelf maken van een bestaande afbeelding en daarna uploaden.
* Een galerijpagina of diavoorstelling maken: Met afbeeldingen uit Commons kun je ook een galerijpagina of diavoorstelling maken, zie bijvoorbeeld [[c:Register Varend Erfgoed Nederland|Register Varend Erfgoed Nederland]]. Zie [[Handboek Wikimedia Commons/Galerijen]] voor het maken van en zoeken naar galerijpagina's.
** Extra mogelijkheden: Door op de groene knop rechts bovenaan te klikken, kun je de afbeeldingen stuk voor stuk op groot formaat tonen.
*** Met de pijltjes-toetsen kun je verder of terugbladeren.
*** Door op de toets <code>Pause/Break</code> te klikken (vaak uiterst rechts bovenin op je toetsenbord), kun je een automatische diavoorstelling geven, waarbij na enkele seconden automatisch de volgende afbeelding wordt getoond.
== Zie ook ==
* [[Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen]]
* [[Handboek Wikimedia Commons/Deel I Basis|Handboek Wikimedia Commons]]
* {{Wp|GNU Image Manipulation Program|GIMP}}: Een vrij programma om afbeeldingen te bewerken.
* [[mw:Help:Images/nl|Help:Images]] op Mediawiki met meer mogelijkheden voor het gebruik
* {{Wp|en:Wikipedia:Public domain image resources|EN-WP Public domain image resources}}{{En}} en [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Media van andere websites uploaden|Bronnen met geschikte afbeeldingen]] (voor het uploaden van meer afbeeldingen)
[[Categorie:Help|Afbeeldingen]]
ds1qgm51q4vue8x228i2v91owc2k63g
Wikibooks:Beleid voor gebruik van afbeeldingen
4
3564
432076
432074
2026-11-07T15:43:45Z
Erik Baas
2193
/* Technische richtlijnen */
432076
wikitext
text/x-wiki
Een online boek zonder afbeeldingen en andere media zou nogal saai zijn. Daarom is het mogelijk om op Wikibooks media zoals afbeeldingen, video en audio te uploaden. Er zitten echter wel wat haken en ogen aan. Daarom hier een aantal belangrijke richtlijnen over het gebruik van media. Dit artikel gaat voornamelijk over het gebruik van afbeeldingen, maar voor andere media gelden dezelfde regels.
== Doel ==
Het doel van Wikibooks is het aanbieden van boeken, cursussen en handleidingen, die in alle opzichten vrij te bewerken en verspreiden zijn. Dat geldt ook voor afbeeldingen en andere media. Alle media moeten vrij te bewerken en te verspreiden zijn, ook voor commerciële doeleinden. De licentie die aan deze eisen voldoet is de [[Wikibooks:Creative Commons|Creative Commons]]-licenties ''CC-BY'', ''CC-BY-SA'' en ''CC0''. Deze licenties eisen dat de maker bekend is en vermeld wordt.
== In het kort ==
<div class="toccolours" style="width:50%;padding:0.5em 1em;font-weight:normal;color: black; background-color:#fbb">
'''In het beginsel geldt voor alle afbeeldingen op Wikibooks dat de maker toestemming moet hebben gegeven voor verspreiding, wijziging en commercieël gebruik van de afbeelding, zodat deze gebruikt kan worden onder de [[Wikibooks:CC-BY-SA|Wikibooks:CC-BY-SA]], de licentie waaronder Wikibooks beschikbaar wordt gesteld. Als u toestemming heeft gekregen via e-mail, kunt u die na het uploaden sturen aan Commons, die de toestemming vervolgens op de afbeeldingspagina vermeldt.'''
</div>
Voor het versturen aan Commons van de toestemming: zie het [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Stap 9: Verklaring met toestemming versturen|Handboek Wikimedia Commons]].
In het algemeen zijn er twee soorten afbeeldingen:
* Afbeeldingen die iemand zelf heeft gemaakt en op Wikibooks uploadt.
* Afbeeldingen die 'ergens' vandaan zijn gehaald en worden ge-upload.
Voor '''alle''' afbeeldingen is het '''verplicht''':
* De bron en maker te vermelden (bijvoorbeeld een webadres, naam of boek).
* De licentie aan te geven of de voorwaarden waaronder de maker de afbeelding heeft vrijgegeven.
Als bij een afbeelding geen bron en licentie is aangegeven komt de afbeelding terecht op de [[Wikibooks:Te verwijderen pagina's|verwijderlijst]] en wordt, als er geen nadere informatie is gegeven, na twee weken verwijderd.
== Veel voorkomende situaties ==
Hieronder een aantal veel voorkomende situaties en hoe te handelen.
;Ik heb voor een artikel een afbeelding gevonden bij Google of een andere zoekmachine, mag ik die gebruiken?: U mag alleen een afbeelding gebruiken als u toestemming hebt van de maker voor het verspreiden, bewerken en commercieel gebruiken van de afbeelding. Als u geen toestemming heeft mag u de foto niet uploaden, behalve als de afbeelding zou oud is dat deze in het publieke domein valt (zie beneden).
;Ik heb een afbeelding gevonden, er staan geen copyright-teken of iets dergelijks bij, mag ik de afbeelding uploaden?: Nee. Het is een misverstand dat op afbeeldingen zonder copyright-informatie geen copyright zit. U moet eerst toestemming van de maker hebben. Als u niet zeker weet of er copyright op een afbeelding zit kunt u een ervaren gebruiker om hulp vragen.
;Ik heb zelf een foto of illustratie gemaakt en wil die gebruiken bij een artikel.: Ga naar de [[Speciaal:Upload|uploadpagina]] en kies bij 'licentie' één van de [[Wikibooks:Creative Commons|Creative Commons]]-licenties. Geef bij 'beschrijving' een korte beschrijving wat er op de foto te zien is en wanneer u de foto gemaakt heeft. Om misverstanden te voorkomen is het ook handig als u 'eigen werk' bij de beschrijving zet.
;Ik heb een heel oude afbeelding gevonden. Hoe weet ik of deze in het [[Wikibooks:Publiek domein|publiek domein]] valt en ik deze mag gebruiken?: In het algemeen geldt (in Nederland, België en veel andere EU-landen): een werk valt in het publieke domein 70 jaar na de dood van de auteur. Een foto van een fotograaf die in 1920 overleed is dus bijvoorbeeld publiek domein sinds 1990. Als de maker onbekend is valt het werk in het publieke domein 70 jaar na publicatie. Bepaalde dingen vallen al eerder in het publieke domein: al het werk van de Amerikaanse overheid is bijvoorbeeld publiek domein (foto's van de NASA bijvoorbeeld). Foto's van twee-dimensionale afbeeldingen (zoals schilderijen) die in het publieke domein zijn gevallen (bijvoorbeeld De Nachtwacht) en pasfoto's voor een identiteitsbewijs zijn ook vrij van auteursrechten. Deze regel geldt '''niet''' voor afbeeldingen van drie-dimensionale werken.
;Ik heb heel veel zelfgemaakte foto's die ik wil uploaden, mag dat?: Dat kan op [[c:Wikimedia Commons|Wikimedia Commons]], dan kunnen alle Wikimedia-projecten in de hele wereld gebruik maken van uw foto's. Zorg wel dat ze aan de vereisten van Commons voldoen, zoals "van realistisch nut voor educatieve doeleinden", zie voorbeelden in het [[Handboek Wikimedia Commons/Uploaden#Het stappenplan|Handboek Wikimedia Commons]]. Wikimedia Commons heeft op dit moment (april 2026) al 140 miljoen afbeeldingen en andere media. Niet gebruikte foto's worden op de Nederlandstalige wiki verwijderd.
;Ik heb een afbeelding gehaald van de Engelstalige Wikipedia of Wikibooks. Er staat 'fair use' bij, mag ik die gebruiken?: Nee. In Wikimedia Commons, de Nederlandstalige Wikipedia en Nederlandstalige Wikibooks mag dat niet. [[Wikibooks:Fair use|Fair use]] is een Amerikaans begrip wat het toestaat om gecopyrighte-afbeeldingen onder bepaalde voorwaarden te gebruiken. In Nederland en België hebben we het citaatrecht maar dat is veel beperkter. Het gebruik van fair use op de Nederlandstalige Wikipedia is na een stemming verboden, Wikibooks sluit zich daarbij aan. Citaatrecht laat slechts onder zeer beperkte voorwaarden verspreiding toe, en media onder citaatrecht zijn daarom strijdig met het bovenvermelde doel.
;Ik wil best foto's uploaden, maar ik wil niet dat ze commercieël gebruikt worden. Wat kan ik het beste doen?: Er is nog één mogelijkheid:
:*Upload uw foto's in een lage resolutie (bijvoorbeeld 640x480). Dan kunnen ze wel ter illustratie worden gebruikt maar moeilijk commercieël worden gebruikt.
Het gebruik van een niet-commerciële licentie is op Commons niet toegestaan. Als u zeker wilt weten dat uw afbeeldingen op Wikibooks blijven staan moet u zo'n licentie niet gebruiken.
;Ik heb een foto gekocht op een rommelmarkt. Deze foto is mijn bezit. Mag ik deze gebruiken op Wikibooks?: Alleen als u toestemming heeft van de fotograaf of de rechten aan u zijn overgedragen. Het auteursrecht op een foto blijft bij de fotograaf, ook als u de foto heeft aangekocht. Dit geldt overigens ook voor kunstwerken.
;Ik wil een screenshot toevoegen van een spel of ander softwareprogramma. Mag dat?: Het auteursrecht op de screenshots behoort aan de maker van het programma. De screenshots zijn niet uw eigen werk in de zin van de auteurswet. U mag ze daarom alleen uploaden wanneer de makers het programma hebben vrij gegeven in het publieke domein, zoals dat bij open source programma's is gebeurd.
;Mag ik een foto maken van bijvoorbeeld een televisieprogramma om op die manier het copyright te omzeilen?: Nee. Als de televisie het hoofdonderwerp van uw foto is, schend u het auteursrecht. Als de televisie onderdeel is van een foto en niet het hoofdonderwerp is (bijvoorbeeld een foto van een interieur) is het uiteraard wel legaal.
== Specifieke regels ==
Voor een aantal soorten afbeeldingen zijn er speciale regels.
=== Portretten ===
Als u een foto heeft gemaakt waarop personen afgebeeld zijn moet u rekening houden met het portretrecht.
=== Screenshots / schermafbeeldingen ===
* Het gebruik van screenshots op de Nederlandstalige Wikibooks is '''alleen''' toegestaan als alle getoonde elementen in de afbeelding onder een 'vrije' licentie vallen, zoals bijvoorbeeld de [[Wikibooks:CC-BY-SA|CC-BY-SA]]. Een screenshot van bijvoorbeeld een Windows-desktop is niet toegestaan aangezien Windows een pakket is waar copyright op rust en Microsoft niet toestaat dat er afgeleide werken worden gemaakt van haar software. Alleen als zowel het programma, de data die wordt getoond en alle andere componenten onder een vrije licentie vallen mag er een screenshot worden geüpload op Wikibooks. Ook screenshots van websites, computerspellen, films e.d. zijn alleen toegestaan als alle elementen een copyleft-licentie hebben. Zie ook [[:commons:Commons:Licensing#Screenshots|de richtlijnen van Wikimedia Commons]] (engelstalig).
=== Toegelaten ===
Afbeeldingen die onder de volgende licentie vallen zijn zondermeer toegestaan:
{| style="border:1px solid green;padding:5px;margin:5px;"
| style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-BY
| [https://creativecommons.org/licenses/by/2.5/ CreativeCommons-Attribution]
|-
| style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-BY-SA
| [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.5/ CreativeCommons-Attribution-ShareAlike]
|-
| style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-SA
| [https://creativecommons.org/licenses/sa/1.0/ CreativeCommons-ShareAlike]
|-
| style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-0
| [https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.nl CreativeCommons-PublicDomain]
|}
Zoals bij alle afbeeldingen moet er een bron en maker worden vermeld. Als een gebruiker een afbeelding uploadt en vermeldt dat de afbeelding zelf gemaakt is, maar niet vermeldt onder welke licentie deze valt, wordt aangenomen dat de afbeelding onder de GFDL valt. U kunt ook uw afbeeldingen licenseren onder zowel de GFDL als Creative Commons. Voor Niet-Commerciële Creative Commons-licenties zie bij 'gedoogd'.
=== Niet toegestaan ===
==== Voorheen gedoogd ====
Een aantal licenties werden in het verleden gedoogd, maar zijn inmiddels bij Wikimedia Commons NIET meer toegestaan.
{| style="border:1px solid orange;padding:5px;margin:5px;"
| style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;"| ND
| Creative Commons licenties met Niet-afgeleide werken
|-
| style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-BY-ND
| [https://creativecommons.org/licenses/by-nd/2.5/ CreativeCommons-Attribution-NoDerivs]
|-
| style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-ND
| [https://creativecommons.org/licenses/nd/1.0/ CreativeCommons-NoDerivs]
|-
| style="text-align:left;color: black; background-color:#f0f0f0;" | CC-NC
|Licenties Niet-commercieel ({NietCommercieel})
|}
* Afbeeldingen en andere media met "licentie" {{Wp|Fair use}} zijn in Commons, de Nederlandstalige Wikimedi-projecten (zoals Wikibooks, Wikpedia en Wikivoyage), in Nederland, België en de rest van de Europese Unie niet toegestaan. Hier geldt hooguit het {{Wp|citaatrecht}} (veelal voor teksten), dat veel beperkter is en minder toestaat. Voor afbeeldingen en andere media moet de maker toestemming geven voor hergebruik òf minimaal 70 jaar geleden zijn overleden.
==== Afbeeldingen zonder voldoende (licentie-)informatie ({geeninfo}) ====
Nieuwe afbeeldingen zonder licentie-informatie worden niet meer gedoogd en direct op de verwijderlijst gezet.
== Technische richtlijnen ==
{| class="vatop" style="border: 1px solid black; padding: 5px; margin: 5px; vertical-align: top;"
| style="text-align: right; color: black; background-color: #f0f0f0;" | JPG
| Voor foto's wordt het JPG-formaat geprefereerd.
|-
| style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;" | PNG
| Voor logo's en afbeeldingen wordt er bij voorkeur PNG gebruikt.<br><span style="font-size: small;">De grootte is meestal veel kleiner dan het corresponderende JPG-plaatje.</span>
|-
| style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;" | SVG
| Voor logo's is SVG nog beter geschikt. De MediaWiki-software zet het automatisch om naar PNG, zodat ook browsers die het formaat niet ondersteunen het kunnen tonen.
|-
| style="text-align:right;color: black; background-color:#f0f0f0;" | OGG
| Voor geluid en film wordt de voorkeur aan Ogg Vorbis gegeven.
|-
| style="text-align:right;color: black; background-color:#fff0f0;"| GIF
| style="color: black; background-color:#fff0f0;"|Tot 2006 rustten er patenten op het GIF-formaat, GIF-plaatjes kunnen dus beter vermeden worden.<br><span style="font-size: small;">Een GIFje kan makkelijk omgezet worden naar een PNGtje, gelieve dit dus ook te doen indien u een GIF wilt uploaden.</span>
|}
== Meer informatie ==
* [[Handboek Wikimedia Commons]]
=== Publieke bronnen ===
* [[Help:Gebruik van openbare bronnen]].
* [[:en:Public domain image resources|Public domain image resources]]. Lijst van rechtenvrije foto's op de Engelstalige Wikipedia.
* Project Gutenberg is een verzameling van teksten in het publieke domein. Op [https://www.gutenberg.org/howto/copyright-howto deze pagina] wordt samengevat wanneer iets volgens Amerikaanse wetgeving als ''Publiek Domein'' wordt beschouwd.
=== Externe links ===
* [https://register.bmb-bbm.org/SearchMaskMain.asp Raadplegen geregistreerde beeldmerken] bij het [https://www.bmb-bbm.org/ Benelux-Merkenbureau (BMB)]
[[Categorie:Wikibooks:Beleid|Afbeeldingen]]
3x6lgccp5fu4poyo52tcfue7wntznf2
Sjabloon:Progress bar
10
42613
432081
432066
2026-11-08T09:43:34Z
Erik Baas
2193
fout; 2 versies terug
432081
wikitext
text/x-wiki
<div style="<!-- container
--> float: {{{float|left}}};<!--
--> position: relative;<!--
--> width: {{{width|100}}}px;<!--
--> height: {{Round|{{#Expr: {{{width|100}}} * .15}}}}px;<!--
--> border: {{Round|{{#Expr: {{{width|100}}} * .01}}}}px outset #e0e0e0;<!--
--> margin: 1px;<!--
--> "><!--
--><div style="<!-- rood
--> position: absolute;<!--
--> width: 100%;<!--
--> height: 100%;<!--
--> background-color: {{#IfEq:{{{value|}}}|none|#cccccc|#e00000}}; color: black;"<!--
--> title="{{#IfEq:{{{value|}}}|none|in ontwikkeling|{{{value|50}}}%}}"><!--
--></div><!--
--><div style="<!-- groen
--> position: absolute;<!--
--> width: {{Min|{{{value|50}}}|100}}%;<!--
--> height: 100%;<!--
--> background-color: {{#IfEq:{{{value|}}}|none|#cccccc|#00e000}}; color: black;"<!--
--> title="{{#IfEq:{{{value|}}}|none|in ontwikkeling|{{{value|50}}}%}}"><!--
--></div><!--
-->{{If|{{ {{{caption|True}}}|And|{{#Expr:{{{width|100}}}>=100}} }}|2=<!-- caption
--><div style="<!--
--> position: absolute;<!--
--> top: calc(47% - 8.5px);<!--
--> left: .5px;<!--
--> width: 100%;<!--
--> text-align: center;<!--
--> font-size: {{Round|{{#Expr: {{{width|100}}} * .1}}}}px;<!--
--> font-weight: bold;<!--
--> color: white;<!--
--> text-shadow: .5px .5px black;<!--
-->"<!--
--> title="{{#IfEq:{{{value|}}}|none|in ontwikkeling|{{{value|50}}}%}}"<!--
-->>{{#IfEq:{{{value|}}}|none| |{{{value|50}}}%}}<!--
--></div><!--
-->}}<!--
--></div>{{Clear {{{float|left}}}}}<noinclude>{{Sjablooninfo|1=
<!-- testcode
{{Progress bar|caption=1|width=99}}
{{Progress bar|caption=1|width=100}}
{{Progress bar|caption=0|width=100}}
{{Progress bar|width=400|value={{#Expr:10*{{Pi}}}}|Xcaption=1}}
-->
;Doel
:Toont een progressbar die 0 tot 100% kan aangeven. Ter vervanging van de (incomplete) reeks "[[:Afbeelding:Progress bar 50.svg]]" etc.
;Gebruik
<pre style="margin-left: 10px;">
{{Progress bar
|value = <percentage> (in %, default is 50)
|width = <breedte> (in pixels, default is 100)
|float = <left (default), right>
|caption = <1 (default), 0>
}}</pre>
'''NB ''' De caption wordt alleen getoond als ''width >= 100'', omdat kleinere fonts niet goed leesbaar zijn.
}}
[[Categorie:Sjablonen voortgang]]
</noinclude>
jrg7j72ca5s1b209c303ttolh2a1vk6