Wikisource nlwikisource https://nl.wikisource.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikisource Overleg Wikisource Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie Hoofdportaal Overleg hoofdportaal Auteur Overleg auteur Pagina Overleg pagina Index Overleg index TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 4 40181 221002 220714 2026-05-08T22:05:27Z Alexis Jazz 11203 Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]]) 221002 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}} Deze gegevens komen uit een cache die voor het laatst is bijgewerkt op 2026-05-07 om 08:37:26Z. Er {{PLURAL:5000|is maximaal één resultaat|zijn maximaal 5000 resultaten}} beschikbaar in de cache. {| class="sortable wikitable" ! Gadget !! data-sort-type="number" | Aantal gebruikers !! data-sort-type="number" | Actieve gebruikers |- |HideFundraiser || 9 || 0 |- |HotCat || 24 || 5 |- |LocalLiveClock || 4 || 2 |- |PageCleanUp || 7 || 4 |- |RTRC || 5 || 1 |- |UTCLiveClock || 2 || 0 |} * [[Speciaal:Gadgetgebruik]] * [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]] <!-- data in CSV format: HideFundraiser,9,0 HotCat,24,5 LocalLiveClock,4,2 PageCleanUp,7,4 RTRC,5,1 UTCLiveClock,2,0 --> dkz0lxxrw0rencmmzntxhwu2nn1lq4n 104 81460 220986 220967 2026-05-08T18:07:02Z Vincent Steenberg 280 opmaak 220986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vincent Steenberg" /></noinclude>{{dhr}} [[Bestand:De Groote Schouburgh Der Nederlantsche Konstschilders En Schilderessen 1719 vol 2 plate A red.jpg|center|500px]] {{dhr}}<noinclude></noinclude> idg02m6cgqwgie5konr0f5141f0fy80 104 81545 220985 212777 2026-05-08T18:06:34Z Vincent Steenberg 280 /* Gevalideerd */ afb. vervangen, opmaak 220985 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Vincent Steenberg" /></noinclude>{{dhr}} [[Bestand:De Groote Schouburgh Der Nederlantsche Konstschilders En Schilderessen 1719 vol 2 plate B red.jpg|center|500px]] {{rechts|B. 19.|2em}} {{dhr}}<noinclude></noinclude> jms9dt5s38xfjnalpd27wruqgqq2csy 0 82178 220988 213796 2026-05-08T18:10:20Z Vincent Steenberg 280 +plaat 220988 wikitext text/x-wiki <pages index="De Groote Schouburgh Der Nederlantsche Konstschilders En Schilderessen 1719 vol 2.djvu" from=58 to=66 fromsection=s2 tosection=s1 header=1/> <pages index="De Groote Schouburgh Der Nederlantsche Konstschilders En Schilderessen 1719 vol 2.djvu" from=35 to=35/> [[Categorie:Schouburg]] 50ymlba6fu1lm9mvai5xyfggovjc3no 0 82393 220989 214213 2026-05-08T18:10:52Z Vincent Steenberg 280 +plaat 220989 wikitext text/x-wiki <pages index="De Groote Schouburgh Der Nederlantsche Konstschilders En Schilderessen 1719 vol 2.djvu" from=70 to=72 fromsection=s2 tosection=s1 header=1/> <pages index="De Groote Schouburgh Der Nederlantsche Konstschilders En Schilderessen 1719 vol 2.djvu" from=35 to=35/> [[Categorie:Schouburg]] g8td2gtb53wzi899ez9eq9wipm59x0o 104 84636 220984 217833 2026-05-08T18:06:30Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" /></noinclude> {{dhr|2}} {{c|{{xx-larger|ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND;}} {{smaller|DOOR}} {{x-larger|[[Auteur:Herman Christiaan van Hall|H. C. VAN HALL]].}}}} {{dhr|2}} {{lijn|5em}} {{dhr|2}} De hooge zandgronden van Soesterberg in de provincie Utrecht, waar ik, (bij het huis ter Heide), in Julij en Augustus 1859 en Julij 1861 een geruimen tijd mogt doorbrengen, geven ons een beeld van die uitgestrekte heidevelden, welke een zoo groot deel van ons Vaderland uitmaken en zich, zoo als men weet, door Westfalen en de Luneburgerheide tot ver in het Noorden van Duitschland enz. uitstrekken. Daar deze grondvorming hier bijna geheel zuiver en door den aan haar zoo bijzonder eigenen plantengroei zeer duidelijk gekenschetst voorkomt, meende ik wel te doen met mede te deelen hetgeen ik hier betreffende den bodem en den daarop zoo eigenaardigen plantengroei zag, wijl dit buiten twijfel ook elders op een zeer groot deel van ons Vaderland toepasselijk is en alzoo tot de regte kennis van hetzelve iets kan toebrengen. De hoogliggende zandige heiden, welke ik hier bedoel, liggen in de zuidwestelijke afhelling der heuvelreeks van Amersfoort, Soest enz., doch, hoewel eene duidelijke afdaling van daar naar Soesterberg en het huis ter Heide bemerkbaar is, ligt de bodem hier toch nog zoo hoog, dat er nergens water te zien is, zoodat eene kleine kom, die steeds met water gevuld is, op het landgoed Beerschoten, digt in de nabijheid van het huis ter Heide, bijna als eene merkwaardigheid bezigtigd wordt. Bronwater is echter van uitmuntende hoedanigheid en wordt verkregen uit putten, die zeer diep zijn; in het tijdelijk kamp b.v. dat in de nabijheid van Soesterberg gemaakt is, op eene diepte van wel bijna 80 voeten. Ten noordwesten, westen en zuiden<noinclude></noinclude> pqzkdoret8yimfai45633zzj3jo0c06 104 84637 220987 217834 2026-05-08T18:09:47Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND.|23}}</noinclude>van het huis ter Heide daalt de grond aanmerkelijk naar de veenachtige gronden tusschen de Vuursche en de Bild en naar Zeyst, waar ook een veel weliger plantengroei dan in dit meer dorre zand wordt opgemerkt. Al deze zanden behooren tot de groote streek der ''vloedvorming'' (''diluvium'') en de hier zeer glad afgesletene gerolde keijen, welke bij Amersfoort en Soest zoo overvloedig voorkomen, komen ook hier bij elken voetstap voor den dag. Zij zijn echter bijkans alle kiezelaardig, veel kittelsteen, weinig met graniet of andere steensoorten vermengd, gelijk men dit laatste in de meer noordelijke heidevelden in Drenthe enz. waarneemt. Men weet dan ook, dat de aardkundigen en, zoo ik geloof met regt, tweederlei oorsprong van ons diluvium aannemen<ref>Zie {{sc|w.c.h. staring}}, ''de Bodem van Nederland'', II, bl, 21 en volg.</ref>. Bij Soesterberg is de grond zeer zuiver kiezelaardig en mag als een volkomen type van den echten onvermengden zandgrond beschouwd worden. Inmengselen van vreemden aard toch zijn zeldzaam, behalve natuurlijk de overblijfselen van bladeren, mos enz., welke een aantal vruchtbare humusdeelen met het zuivere kiezelzand verbonden en hierdoor zijne geschiktheid voor plantengroei aanmerkelijk vermeerderd hebben. Hetgeen, bij de beschouwing van den natuurlijken toestand dezer streek, het eerst de aandacht trekt, zijn de bosschen, waarmede ook het geschikt maken dezer streek voor menschelijke woonplaats begonnen is. Dennen, beuken, berken en eiken vormen die bosschen bijna alleen en daarbij tot onderhout de hier zoogenoemde kraaibessen (''de vuilboom'', ''Rhamnus Frangula''), de lijsterbes, de ratelpopulier (''Populus tremula''), en de ''jeneverboom''; maar geen ''hulst'', welke ik op de heiden in Drenthe zoo dikwijls zag. De jeneverboom komt niet alleen onder de dennen enz. voor, maar ook op de opene heide en op eene fraaije wijze, in reusachtige exemplaren, met stammen van 1½ — 2 palmen in dwarsche middellijn, daar, waar ''zandverstuivingen'' in het noordoostelijk gedeelte van het uitgebreide landgoed Beerschoten een zonderling, woest aanzien aan het geheele landschap aldaar geven. {{nop}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> j1ka3ydewjqab3lnbyhz8d6hat87air 104 84638 220990 217835 2026-05-08T18:12:59Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|24|ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND.|}}</noinclude>Ik zag die zandverstuivingen hier op onderscheidene plaatsen met goed gevolg bedwongen door aanplantingen van 3—4-jarige dennen, waar tusschen het in het wild opgeslagen ''zand-Rietgras'' (''Carex arenaria''), met zijne ver waterpas uitgegroeide wortelspruiten, tot medebevestiging van het zand uitnemende diensten deed. Op enkele plaatsen zag men ook de zanden door aanplanting van helm (''Arundo arenaria'' of ''Psamma arenaria Roem''.) beteugeld, De ''besheide'' (''Empetrum nigrum''), welke ik in Drenthe als zoo nuttig tegen zandverstuivingen leerde kennen (zie ''Album der Natuur'' 1853, bl. 23), zag ik thans niet; maar herinner mij toch ze in vroeger jaren tusschen de holle Bild en het huis ter Heide enkele malen te hebben aangetroffen. Zij komt mede voor op de duinen van Terschelling en 'draagt ook wel den naam van ''kraaibessen''<ref> {{Sc|W.c.h. Staring}}, ''de Bodem van Nederland'', Haarlem 1856, I, bl. 319; ''Album der Natuur'' 1861, bl. 4.</ref>, welke naam echter aanleiding zoude kunnen geven tot verwarring met den ''vuilboom'' (''Rhamnus Frangula''). De genoemde hoofdsoorten van boomen groeijen hier eigentlijk alle goed, voor zoo verre men den grond daarvoor diep genoeg heeft omgezet; want op de meeste plaatsen zit een bank van keijen enz, op eenige diepte onder de oppervlakte, welke bank voor den aanleg van houtgewas doorgedolven moet worden. Waar dit niet of niet behoorlijk geschied is, kan men het aan den minder rijzigen groei en het uitsterven in den top, vooral der beukenboomen, ten duidelijkste zien. Bij sterke droogte, zoo als wij in Junij en Julij 1859 gehad hebben, is op zulken ondiepen grond menige boom onherstelbaar verloren gegaan. Eenige houtkweekers zijn in deze streken van meening, dat, bij overigens gelijken grond, boomen, die uit het wild zijn opgeslagen, het op den duur zullen winnen van geplante boomen; waarschijnlijk omdat de eerste, hun penwortel behouden hebbende, het vocht beter uit de diepte zullen kunnen opzuigen en dus tegen de hier zoo nadeelige droogte van den bodem beter bestand zijn. Behalve de genoemde hoofdsoorten van boomen zag men ook, hier en daar aangekweekt, de gewone spar, de zilverspar, de Weymouthspijn<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> o1ute5s191rv2pqvs2sty5ci4iksws7 104 84643 220992 217842 2026-05-08T18:16:02Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND.|27}}</noinclude>De op de akkers gekweekte planten bepalen zich hoofdzakelijk tot rogge, boekweit en aardappelen. Dat deze grond, bij goede behandeling, ook nog voor andere kultures geschikt gemaakt kan worden, toonen enkele tuingronden, waar stamboontjes enz. welig wassen en de hier in 1857 begonnen tabaksteelt, waarvan ik, in 1859, bij den heer {{sc|de la court}} een inderdaad uitmuntend gewas zag. De veeteelt, zoo men eenige kudden inlandsche (Geldersche of Stichtsche) schapen uitzondert, is niet uitgebreid. Schadelijke planten voor de schapen schijnen op het zand hier niet voor te komen, zoodat het hoeden derzelve geene bijzondere voorzorgen vereischt. Tusschen en bij de bouwlanden vindt men als gewone onkruiden de fijne of ''schaapszuring (Rumea Acetosella), wilde spurrie (Spergula arvensis)'', het overal opslaand ''Egelgras (Echinochloa crus galli, Vogelgras'' hier genoemd) en de beide soorten van ''Vingergras (Digitaria sanguinalis'' en ''glabra''), het ''zacht Zorggras (Holcus mollis)'', welks wortelspruiten zich even als de, hier anders niet zeer algemeene, kweek in den bodem uitstrekken, het ''bosch Kruiskruid (Senecio sylvaticus)'', ''Akker-kamille (Anthems arvensis), de Herik (Raphanus Raphanistrum)'', twee soorten van ''Hennepnetel (Galeopsis ochroleuca'' en ''Tetrahit)'' enz. Opmerking verdient het, dat het ''panikachtig Rietgras (Carex panicea)'', aan de blaauwachtige kleur zijner bladen zoo wel te onderscheiden, hier op de hoogste zandgronden groeit; als ook de ''kleine Brandnetel (Urtica urens)'' en de ''Speerdistel (Cirsium lanceolatum)''. Het genoemde rietgras wast anders in moerassige veenlanden, de brandnetel in bewoonde plaatsen en aan mesthoopen en de speerdistel op de zwaarste, aangespoelde kleigronden, zoodat deze gewassen, nu zij ook hier groeijen, als zeer algemeen verspreid aangemerkt mogen worden. Deze en de gewassen der tuingronden komen verder meer en meer overeen met de gewone, welbekende kultures, waarover het overtollig zoude zijn te handelen. Maar er is nog één punt, dat voor eenige gedeelten van Nederland van het grootste belang is en dat, vooral uit een botanisch oogpunt nog niet genoeg onderzocht is <ref>Voor het meer algemeen geologische en het ontstaan der stuifzanden vindt men een belangrijk overzigt in het bekende werk van {{sc|staring}}, ''de Bodem van Nederland'', I, bl. 424—431, en van denzelfden schrijver in het ''Album der Natuur'', 1861, bl. 1—19 en 33—52. — Wij stellen ons thans vooral het meer zuiver kruidkundige ten doel, tot aanvulling alzoo van het door genoemden schrijver aangevoerde.</ref>. Ik bedoel de<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> m41pbsyfs2tk8fgukalau0mvkfcdkz5 104 84644 220993 217843 2026-05-08T18:18:18Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|28|ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND.|}}</noinclude>zandverstuivingen, welke ik mede gelegenheid had hier gade te slaan, in verband met den op haar behoorenden plantengroei, die gestadig bezig is die stuivende zanden te beteugelen en welke het hoogst merkwaardig is te leeren kennen, omdat alle hulpmiddelen, welke de mensch daartegen aanwendt, uit het plantenrijk genomen zijn en de regte kennis alzoo der op deze stuifzanden eigenaardig te huis behoorende gewassen van veel nut kan zijn, zoowel om de natuur in dezen meer van nabij te leeren kennen in hare geheime doch krachtige werking, als om de hulpmiddelen tegen de zandverstuivingen doeltreffender te kunnen aanwenden. Men vindt zandverstuivingen in de dorre hooge zandstreken van Drenthe, Gelderland (waar zij in 1852 nog 10,466 bunders besloegen, {{sc|staring}}, t.a.pl., 426), Utrecht, Noordbraband enz. en vooral ook op de duinen, die ten westen en noordwesten Nederland tegen de woede der zee beschutten. Men ziet het drooge zand door stormen in beweging gebragt in gansche wolken oprijzen en de in het wild groeijende gewassen en de bebouwde velden overdekken, tot groot nadeel van de bewoners der aangrenzende landen. Wanneer die bewegelijke zanden niet beteugeld worden, bederven vruchtbare gronden soms voor geruimen tijd en met zorg aangelegde kweekerijen worden overstoven, heesters ontworteld enz. — Mij zijn plaatsen bekend, waar men met de bijenteelt heeft moeten ophouden, omdat een groot aantal dezer nuttige diertjes, als zij rijkbeladen te huis kwamen, telkens door wolken stuifzand — voor hen een ware steenregen — overvallen en voor een goed deel gedood werden. Het is bekend, welk gevaar die verstuivingen voor het behoud onzer zeeduinen aanbrengen en hoe men daar het kwaad tracht te beteugelen door het aanplanten van ''helm (Arundo'' of ''Psamma arenaria)'', gepoot in geregelde rijen, loopende ongeveer van het Z.W. naar het N.O., opdat de bij ons meest hevige stormen, die gewoonlijk uit het noordwesten komen, niet zoo gemakkelijk overlangs tusschen de rijen der helmplanten zouden kunnen indringen en zoo het zand van de jeugdige helmplanten doen afstuiven. Wat nu de door mij in het bijzonder gadegeslagen stuifzanden in het genoemde deel der provincie Utrecht aanbelangt, in de rigting vooral<noinclude></noinclude> g4sl5opdeoxyj49wb7zn0n95w85ojqf 104 84667 220995 217883 2026-05-08T18:21:06Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220995 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|30|ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND.|}}</noinclude>8 voeten boven den tegenwoordigen bodem gevonden werd. Ik kon zonder eenig bezwaar onder dien boom doorloopen en toch was hij van boven nog groen, zijtakken gemaakt hebbende in plaats van den niet doorgegroeiden hoofdstam, levende op de uiteinden van zijne, van onderen nog in het zand vastgehechte, wortelen en nog eene krachtige poging aangewend hebbende om, door het uitschieten van een nieuwen zijdelingschen 12—14 voeten ver uitgestrekten wortel zich op nieuw en beter in den grond te bevestigen. Voorzeker een merkwaardig bewijs van de taaiheid van het leven en de krachtige hulpmiddelen voor zijn bestaan, welke de den in deze dorre zandgronden in zich zelven bezit. Men ziet hier verder meer dan armdikke stammen van jeneverboomen door den storm nedergeslagen en met mos (''Hypnum cupressiforme'' enz.) begroeid, of eenige te zamen struikachtig in elkander gewassen en zoo nog met moeite aan de aandringende zandgolven wederstand biedend, of het zand van de wortels afgewaaid en hierdoor hun ondergang nabij. De eerste plant schier, die men hier op het kale zand aantreft, is het reeds genoemde korstmos (''Cetraria aculeata'' of het ''stekelig Kraakloof'' (z. boven bl. 26), hetwelk soms vele vierkante ellen ver eene bruinzwarte korst op het kale zand vormt en den eersten grondslag van eenen mogelijken plantengroei uitmaakt. Ook de, hier anders zeldzame, ''Stercocaulon paschale'' groeit hier op het kale zand. Het ''zand-Rietgras'' en daartusschen de ''helm'', steken met hun dunne bladen uit het onbegroeide zand uit. Het grijze ''Bundgras (Corynephorus canescens)'' vormt verspreide witgrijze polletjes tusschen het ijle zand. Vroeger in het jaar groeide er ook de kleine ''Avena praecox'', welker overblijfselen men nog hier en daar ziet. Enkele volkomener planten, van gezelligen wasdom en hierdoor kussenachtige zoden vormend, ontwikkelen zich mede midden uit het losse zand, bepaaldelijk ''Trichodium caninum'' en onder deze die verscheidenheid, met de bovenste bladen bijna borstelvormig, welke als ''Trichodium setaceum'' beschreven is. De zoo nuttige eigenschap der overblijvende (''perennerende''), voor onze graslanden zoo belangrijke grassoorten, om zich door onderaardsche wortelspruiten (''soboles'') te vermeerderen, waardoor elke op een grasland opengevallen plek spoedig door de omstaande grasplanten aangevuld<noinclude></noinclude> ocvs1384b86u9reru2tfey2jtufrmrj 104 84677 220997 217898 2026-05-08T18:23:57Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND.|31}}</noinclude>en de zamenhang der zode alzoo onderhouden wordt, blijkt ook in deze stuifzanden allerbelangrijkst te wezen, wijl deze soort van ''Haargras'' naar alle zijden onder den grond door uitspruit en ook hier steeds eene zode tracht te vormen; voorts ziet men hier de ''thym (Thymus Serpyllum var. angustifolia)'', welker nette bloemen dikwijls geen N. duim boven het zand uitsteken, en de ''gewone'' of ''struikheide (Erica of Calluna vulgaris)'', welker jeugdige toppen groene zoden in het zand vormen, waar tusschen vaak zaailingen van dennen opslaan, terwijl de stengen soms eenige palmen ver onder het zand voortkruipen of, gestorven zijnde, zich, in het klein, als achtergebleven dun hout op eenen sprikkeweg vertoonen, terwijl de fraaije ''dopheide (Erica Tetralix)'' hier alleen op meer vochtige plaatsen voorkomt. Tusschen en met deze werken een aantal Korstmossen (z. boven bl. 25): het ''Rendiermos (Cladonia rangiferina), Cladonia furcata, cornucopioides, unciulis, simplex, alcicornis'', het ''Bekermos (Cl. pyxidata)'', iets zeldzamer de ''Parmelia physodes'' enz.; of ''Bladmossen'', zooals ''Trichostomum canescens, Polytrichum piliferum, Dicranum purpureum''; voorts ''Cerastium semidecandrum'', en het ''schapengras'' tot de vorming der plantenzode mede. Daar, waar de grond reeds iets meer beschut is, ziet men ''Dicranum scopartum, Hypnum cupressiforme, H. purum, H. splendens, Jungermannia'', en, onder de zigtbaar bloeijende planten, de fraaije ''Iasione montana, Filago arvensis, Havikskruid (Hieractum Pilosella'' en ''umbellatum), Zuurzaad (Rumex Acetosella), Viooltjes (Viola canina), Veronica officinalis, bosch-Kruiskruid (Senecio sylvaticus), Galium saxatile'', de ''bogtige Windhalm (Aira flexuosa)'' enz. enz. Waar eindelijk de grond met dennen bedekt en geheel tot stilstand gekomen is, komen daarenboven de dopheide, doch vooral menigvuldig voor: ''Dicranum Schreberi'' en ''scoparium, Hypnum purum en cupressiforme'', talrijke ''Cladonia's, Agrostis vulgaris'' enz., doch in het geheel een zeer eenvormige plantengroei. Hier wassen ook het bovengenoemd bentgras of pionten (''Enodium coeruleum'' of ''Molinia coerulea''), die ik wel in het meer veenachtig heidezand, maar niet in het eigenlijke stuifzand heb aangetroffen. {{nop}}<noinclude></noinclude> 0qf5n9p25uqb8do1v02zuqo8i7thvbe 104 84678 220998 217899 2026-05-08T18:25:57Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 220998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|32|ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND.|}}</noinclude>Wat nu de hulpmiddelen betreft, die men tegen de zandverstuivingen kan aanwenden, zoo noem ik met {{sc|staring}} en anderen<ref> ''Album der Natuur'', 1861, bl. 13—19; ''Tijdschrift voor Nijverheid'', 1862, bl. 102—118.</ref>: 1°. het leggen van zoden of plaggen, waartusschen ander gewas, de den vooral, goed aankomt; 2°. het aankweeken van dennen (''Pinus sylvestris'') in hunne jeugd door staketsels of struiken beschut en vooral geregeld met elkander in verband ''geplant''; 3°. het planten van helm, te gelijk met andere in de duinen te huis behoorende gewassen, zooals het ''zand-rietgras'' (afgebeeld in ''NeérlandsPlantenschat'', bl. 236), dat met zijne 1 of meer N. ellen ver voortkruipende en aan alle zijden vertakte wortelspruiten het losse zand als met een horizontaal uitgespannen net vasthoudt; de zoogenaamde ''kattendoorn'' of ''duindoorn (Hippophaë rhamnoides)'', de ''kruipende Wilg (Salix repens)'' enz. Verg, het ''Tijdschrift voor Nijverheid'', t.a. pl.; 4°. uitroeijing van het ''konijn''; 5°. het pas begroeijend veld niet te laten afeten door schapen; 6°. het niet te veel weghalen van ''steenen'', die door hun gewigt het opwaaijen van het zand belemmeren; 7°. het sparen van allen plantengroei, zelfs de onaanzienlijke korstmossen, welke die belangrijke rol in de Natuur spelen, dat zij de allereerste beginselen van plantengroei op kalen steen en dor zand vormen, tusschen welke later andere planten opwassen, die eerst een begroeid heideveld, later een bosch en welige landsdouwen vormen, waar vroeger het stuivend zand het akeligst beeld van verwoesting en dood opleverde. In de planten zijn goede hulpmiddelen tot wering van het bedoelde kwaad gelegen, gelijk wij in het bovenstaande zagen, en welke het van belang is, wel te leeren kennen.<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> btgrhe7iz74pacnrktm4ey1moie1pm9 220999 220998 2026-05-08T18:26:35Z WeeJeeVee 2844 lijn 220999 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|32|ZANDGRONDEN EN ZANDVERSTUIVINGEN IN NEDERLAND.|}}</noinclude>Wat nu de hulpmiddelen betreft, die men tegen de zandverstuivingen kan aanwenden, zoo noem ik met {{sc|staring}} en anderen<ref> ''Album der Natuur'', 1861, bl. 13—19; ''Tijdschrift voor Nijverheid'', 1862, bl. 102—118.</ref>: 1°. het leggen van zoden of plaggen, waartusschen ander gewas, de den vooral, goed aankomt; 2°. het aankweeken van dennen (''Pinus sylvestris'') in hunne jeugd door staketsels of struiken beschut en vooral geregeld met elkander in verband ''geplant''; 3°. het planten van helm, te gelijk met andere in de duinen te huis behoorende gewassen, zooals het ''zand-rietgras'' (afgebeeld in ''NeérlandsPlantenschat'', bl. 236), dat met zijne 1 of meer N. ellen ver voortkruipende en aan alle zijden vertakte wortelspruiten het losse zand als met een horizontaal uitgespannen net vasthoudt; de zoogenaamde ''kattendoorn'' of ''duindoorn (Hippophaë rhamnoides)'', de ''kruipende Wilg (Salix repens)'' enz. Verg, het ''Tijdschrift voor Nijverheid'', t.a. pl.; 4°. uitroeijing van het ''konijn''; 5°. het pas begroeijend veld niet te laten afeten door schapen; 6°. het niet te veel weghalen van ''steenen'', die door hun gewigt het opwaaijen van het zand belemmeren; 7°. het sparen van allen plantengroei, zelfs de onaanzienlijke korstmossen, welke die belangrijke rol in de Natuur spelen, dat zij de allereerste beginselen van plantengroei op kalen steen en dor zand vormen, tusschen welke later andere planten opwassen, die eerst een begroeid heideveld, later een bosch en welige landsdouwen vormen, waar vroeger het stuivend zand het akeligst beeld van verwoesting en dood opleverde. In de planten zijn goede hulpmiddelen tot wering van het bedoelde kwaad gelegen, gelijk wij in het bovenstaande zagen, en welke het van belang is, wel te leeren kennen. {{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}<noinclude>{{smallrefs}}</noinclude> 783ybt0mry3gfxv913pb2ibsngu34im 104 86179 221001 220975 2026-05-08T19:29:58Z Vincent Steenberg 280 typo 221001 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Vincent Steenberg" /></noinclude>{{c|{{x-larger|Gemengd Nieuws.}}}} {{lijn}} <section begin="s1"/>{{c|'''GEVAARLIJK ANARCHIST GEPAKT.'''}} {{gap}}Het Stef. Ag. meldt de dd. 10 Febr. uit Rome, dat de politie sedert geruimen tijd de gangen volgde van een berucht anarchist, Michele Schirru, van Sardinië afkomstig. Het vorig jaar Maart was hij naar Amerika vertrokken, doch onlangs in Italië teruggekeerd met het vaste voornemen eenige politieke gewelddaden te plegen na zijn langdurige omzwervingen in verscheidene vreemde landen. <br>{{gap}}In den avond van 9 Februari werd Schirru in een hotel in het centrum van Rome gearresteerd. Op het moment, dat de politie in het bureau van den commissaris Schirru aan den lijve wilde onderzoeken, trok deze eensklaps een revolver uit zijn zak, waarmede hij verscheidene schoten loste en een onder-commissaris, een brigadier en een agent verwondde. Daarna poogde hij zich van het leven te berooven door een schot in den mond af te schieten. <br>{{gap}}Een huiszoeking in de kamer, waar hij werd gearresteerd en in een kamer, die Schirru nog in een ander hotel had betrokken, leidde tot de ontdekking van twee bommen van zeer groote ontplofbare kracht. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{dhr}} [[Bestand:Soerabaijasch Handelsblad vol 079 no 067 Een auto van f 1200000.jpg|500px|center]] {{c|'''EEN AUTO VAN ƒ 1.200.000.— Ter gelegenheid van de automobieltentoonstelling te Baltimore (V.S.), plaatste een juwelier dezen 60 c.M. langen auto in zijn etalage, die wel de duurste ter wereld zal zijn. Het wagentje is met diamanten en robijnen versierd.'''}} <section end="s2"/> <section begin="s3"/>{{c|'''MENSCH OF MACHINE?'''}} {{gap}}Op een onlangs te Kopenhagen door het blad „Berlingske Tidende” georganiseerde tentoonstelling van „wonderen der techniek” was o.a. een mechanische mensch te zien, „mr. Robot”, die op allerlei vragen antwoord wist te geven. Niet minder dan 55.000 menschen betaalden entrée, om dit wonder te aanschouwen. Thans echter is naar wij in „Politiken” lezen onthuld, dat het wonder in het geheel geen wonder was maar dat „mr. Robot” door een telefoonleiding met een hokje er boven verbonden was waar een man alle vragen kon hooren die gesteld werden en ze beantwoordde. De antwoorden werden door een luidspreker versterkt. <br>{{gap}}Deze onthulling heeft groot opzien gewekt en in ingezonden stukken in de bladen eischten de gedupeerde bezoekers, dat het blad „Berlingske Tidende” het geheven entréegeld voor een liefdadig doel zou bestemmen. {{lijn|4em}} <section end="s3"/> <section begin="s4"/>{{c|'''EEN EXECUTIE AAN DE IVOORKUST.'''}} {{gap}}Een merkwaardig, eenigszins „grand guignol”-achtig verhaal vonden wij in de „Courrier de l’Ouest Africain”, een weekblad, dat te Abidjan aan de Ivoor-kust wordt uitgegeven. Het geeft een indruk van de ietwat verwrongen rechtstoestanden in dit verre Afrikaansche gebied. <br>{{gap}}Eenige jaren geleden reeds werden vijf inlanders wegens een ritueelen moord ter dood veroordeeld. Eén werd op een ochtend dood in de gevangenis gevonden, een ander pleegde zelfmoord. De drie overigen verrichtten, in afwachting van de voltrekking van hun vonnis, arbeid voor den commandant der gevangenis. Zij waren zeer plichtsgetrouw en schikten zich volkomen in hun lot. <br>{{gap}}Totdat een officieel telegram uit Parijs meldde, dat twee van de drie verzoeken om gratie door den president der republiek waren verworpen en dat de veroordeelden te Toumodi dienden te worden geëxecuteerd. Men stelde de beide ongelukkigen hiervan niet in kennis, doch deelde hun slechts mede, dat zij naar Toumodi zouden worden gebracht. Zij verkeerden in den waan dat ze van gevangenis zouden wisselen. <br>{{gap}}Toen zij waren aangekomen, werd hun — een laatste, paradoxale uiting van menschelijkheid! — een goed verzorgd maal voorgezet. Daarna werden ze tegen een muur geplaatst tegenover twaalf met geweren gewapende manschappen. Toen pas begrepen ze wat er ging gebeuren. Maar ze slaakten geen kreet, ze verzetten zich niet. Met het fatalisme, der zwarte bevolking eigen, zei één van hen slechts: „Waarom ben ik niet gewaarschuwd? Ik ben iemand 3 francs 50 schuldig. Ik moet ze hem teruggeven”... <br>{{gap}}Men nam het geld van den rechtschapen moordenaar aan en beloofde het aan den eigenaar te zullen doen toekomen. Toen klonk een kort commando, daarop een salvo...... De soldaten hadden met dichte oogen in het vage geschoten. Een genadeschot was het slot...... <section end="s4"/> <section begin="s5"/>[[Bestand:Soerabaijasch Handelsblad vol 079 no 067 Sluyters.jpg|500px|center]] 170 A {{lijn}} <section end="s5"/> <section begin="s6"/>{{c|'''HET MEEST SOLIDE GEBOUW TER WERELD.'''}} {{gap}}Door het wederom beschikbaar hebben van een bedrag over de ƒ&nbsp;3.000.000 kan de grootste kathedraal van New-York van den H. Johannes den Dooper, belangrijk worden uitgebreid en verfraaid. In de laatste 9 maanden is dit bedrag van drie millioen bijeengezameld, zoodat de oorspronkelijke plannen snel gewijzigd en verbeterd konden worden. De Bisschop dr. Manning verklaarde, dat dit een gebouw van eeuwen is, volgens een der ingenieurs zal het ruim 10.000 jaren duren alvorens het gebouw eenige verzwakking zal toonen. Het is gebouwd van zware granietblokken, en zal het meest solide gebouw ter wereld zijn. {{lijn|4em}} <section end="s6"/> <section begin="s7"/>{{c|'''DE SPORT VAN HET 100 JAAR WORDEN.'''}} {{gap}}Volgens een officieele Duitsche statistiek, is Duitschland overbevolkt met honderdjarigen. De laatste jaren bereikten ruim 96 personen den leeftijd van 105 jaar. <br>{{gap}}Volgens de gegevens van het bureau van de statistiek leefden er in 1911 in Europa 7000 personen, die meer dan honderd jaar oud waren, van hen leefden er 3888 in Bulgarije, 1700 in Roemenië, 583 ln Servië, 410 in Spanje en ongeveer 213 in Frankrijk. <br>{{gap}}In Duitschland leven er op het oogenblik twee vrouwen, die resp. 106 en 107 jaar oud zijn. <br>{{gap}}Hoewel Scandinavië onder zijn bewoners slechts 150 personen telt boven de honderd jaar, bereiken in dit land de menschen gemiddeld den hoogsten ouderdom. <br>{{gap}}Maar, zal men vragen, wat is nu de hoogste leeftijd, die in de laatste eeuwen bereikt werd? De Turk Zard Agah is honderd en vijftig jaar oud en in 1588 zou er te Londen een zekere Thomas Karn geboren zijn, die eerst in 1795 gestorven is en dus den aanminnigen leeftijd van 207 jaar bereikte. <section end="s7"/> <section begin="s8"/>{{c|'''DE TUNNEL TUSSCHEN DE VER. STATEN EN CANADA.'''}} {{gap}}De inkomsten van den tunnel onder de Dctroit-rivier, welke Windsor in Canada verbindt met Detroit in de Ver. Staten, zijn volgens mededeelingen, ontvangen door Harris Forbes & Co., de bankiers, die de onderneming gefinancierd hebben, ver boven de ramingen geweest. In de eerste negen weken, waarin de tunnel in bedrijf was, eindigende 4 Januari j.l., passeerden door de tunnel 189.044 voertuigen en 726.620 bus-passagiers. De bruto-inkomsten, exclusief de inkomsten uit de advertenties, concessies en andere bronnen, beliepen $&nbsp;172.629. <br>{{gap}}Ondanks de depressie in het zakenleven was het verkeer door den tunnel even groot als het totale verkeer van de twee veerboot-maatschappijen in dezelfde periode van 1929 en in December passeerden 7000 voertuigen meer door den tunnel dan op de beide veren in December 1929. <br>{{gap}}Aannemende, dat slechts een kleine verbetering in het algemeene zakenleven zal intreden, wordt geraamd, dat in de eerste 12 maanden in totaal ten minste 2 millioen voertuigen van den tunnel zullen gebruik maken. {{lijn|4em}} <section end="s8"/> <section begin="s9"/>{{c|'''VERKEERSSTAGNATIE DOOR EEN UIL.'''}} {{gap}}In de 5th Avenue van New-York, de beroemdste en drukste straat ter wereld, heeft zich een ernstige verkeersstagnatie voorgedaan door het fladderen van een 45 c.M. groote uil, die plotseling in die straat verscheen, en waarnaar iedereen bleef kijken. Het dier vloog tegen een huis te pletter. Verkeersongelukken deden zich echter niet voor. <section end="s9"/> <section begin="s10"/>{{dhr}} [[Bestand:Soerabaijasch Handelsblad vol 079 no 067 Aanraken levensgevaarlijk.jpg|500px|center]] {{c|'''AANRAKEN LEVENSGEVAARLIJK. — Behalve voor de werklieden, die bezig waren aan de electrische geleiding bij Pembridge (Engeland) en die er voor waakten dat zij alle contact met de aarde misten.'''}} <section end="s10"/> <section begin="s11"/>{{c|'''HET RECLAME-IDEE.'''}} {{gap}}De reclamechef van een zeepconcern te New-York bezorgde een leerling een plaats als garderobeboy in het groote Revue-Theater. ’t Was een première-avond, waar een weldadigheidsfeest met bal aan was gekoppeld. De élite was er bijeen. En nu begon de garderobeboy, terwijl de revue liep, naar de instructies van zijn chef te handelen. Hij hechtte, zonder dat de andere boys het konden merken, op goed geluk af aan den rug van een sjaal, welke een voorname, onbekende bezoekster hem ter bewaring had gegeven, een in het reclamebureau der zeepfabriek ontworpen zijden doek, welks opschrift zei, dat niets ter wereld boven de prachtige, in haar uitwerking onbereikbare zeep gaat, welke het grootste concern in de Ver. Staten fabriceert, de X-maatschappij. <br>{{gap}}Na het einde der voorstelling hielp de boy de eigenares van de sjaal, een waardige en streng uitziende dame, die hoofdzakelijk wegens haar gevorderden leeftijd een vuurroode japon en lichtblond haar droeg, in haar decoratief kleedingstuk, dienstvaardig en beleefd glimlachend. Naast haar echtgenoot schreed toen de dame met het hoofd in den nek door de zalen, passeerde tallooze couloirs, maar eerst in de hal der balzaal ontdekte haar man waarom de menigte gasten hem en zijn vrouw zoo aanstaarden en er uitzagen alsof ze stilletjes om iets lachten. Zijn hoofd werd vuurrood. Met van woede bevende handen en buiten zichzelf rukte hij zijn niets vermoedende vrouw het vod van den rug. Er werd geweldig gelachen, toen de twee verdwenen. <br>{{gap}}Erkend moet worden, dat een honderd of wat zeer credietwaardige personen dezen avond kennis hadden genomen van de voortreffelijkheid der X-zeep. Maar het brengt zijn geld niet op, want de maatschappij kreeg den volgenden dag op klacht van den echtgenoot een proces-verbaal wegens de werkelijk onbehoorlijke geschiedenis. En de straf van 1000 dollar, welke het resultaat was, viel daarom zoo hoog uit, doordat de garderobeboy den bewusten avond in zooverre pech had gehad, dat hij dien mooien wimpel net precies had gehangen aan de vrouw van den directeur-generaal van een zeer gevreesde concurreerende zeepfabriek, en de rechters van geen toeval wilden weten en dit als een bizondere brutaliteit beschouwden. <br>{{gap}}De directeur-generaal der X-fabrieken en zijn reclamechef evenwel lachten maar eens medelijdend over menschen, die niet kunnen rekenen, want de geschiedenis, waarbij ze nog voor ’t stukje werd uitgehaald en zelfs zonder met ’t toeval der concurrentie rekening te houden, op een boete van minstens 1000 dollar hadden gerekend, maakte drie volle dagen in honderden bladen reclame voor den naam der prachtige X-zeep, aldus het „Vad.”. <section end="s11"/> <section begin="s12"/>{{c|'''OPZIENBARENDE ARRESTATIES TE GLASGOW.'''}} {{gap}}In geheel Engeland is 16 Febr. groot opzien gebaard door de arrestatie te Glasgow van twaalf vooraanstaande personen uit het industrieele leven, die een functie hadden bij of in nauwe relatie stonden met de „Scottish Amalgamated Silks Ltd.”, die zich sedert September in liquidatie bevindt. <br>{{gap}}De gearresteerde directeuren, onder wie zich de heer Tonlinson, vice-president der „Combined Mills” en de heer Johnsten, waarnemend president van de „India Tyre and Rubber Company of Great-Britain” bevinden, worden ervan beschuldigd, een bedrag van ongeveer 438.000 pond sterling aan de onderneming te hebben onttrokken en voor eigen doeleinden te hebben gebruikt, terwijl de anderen ervan worden beschuldigd, valsche plannen en voorwendsels te hebben gebruikt, om geld van het publiek los te krijgen. <section end="s12"/> <section begin="s13"/>[[Bestand:Soerabaijasch Handelsblad vol 079 no 067 ad Levensverzekering Mij Arnhem.jpg|500px|center]] <section end="s13"/><noinclude></noinclude> qmetnfy8a1ejb3or2l2tspnzqjvcj18 0 86184 221003 220980 2026-05-09T07:43:20Z Vincent Steenberg 280 +overige vindplaatsen 221003 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Een executie aan de Ivoorkust’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Soerabaiasch-Handelsblad'', maandag 23 maart 1931, p.&nbsp;IV-[3]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Soerabaijasch Handelsblad vol 079 no 067 Gemengd Nieuws.pdf" from="1" to="1" fromsection="s4" tosection="s4"/> == Overige vindplaatsen == *Anoniem (26 maart 1931) ‘Een executie aan de ivoorkust’, ''Algemeen Handelsblad voor Nederlandsch-Indië'', derde blad, [p.&nbsp;2]. *Anoniem (10 april 1931) ‘Een Executie’, ''Bataviaasch Nieuwsblad'', tweede blad, [p.&nbsp;2]. [[Categorie:Soerabaijasch Handelsblad, Jaargang 079]] ihfjv2hx404u8x3oee4rrswbvaatl8u 0 86188 220991 2026-05-08T18:13:25Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220991 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Verkeersstagnatie door een uil’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Soerabaiasch-Handelsblad'', maandag 23 maart 1931, p.&nbsp;IV-[3]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Soerabaijasch Handelsblad vol 079 no 067 Gemengd Nieuws.pdf" from="1" to="1" fromsection="s9" tosection="s9"/> [[Categorie:Soerabaijasch Handelsblad, Jaargang 079]] go3r2lbbxwocysoyu824t2v152i9cg3 0 86189 220994 2026-05-08T18:18:50Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220994 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Aanraken levensgevaarlijk’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Soerabaiasch-Handelsblad'', maandag 23 maart 1931, p.&nbsp;IV-[3]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Soerabaijasch Handelsblad vol 079 no 067 Gemengd Nieuws.pdf" from="1" to="1" fromsection="s10" tosection="s10"/> [[Categorie:Soerabaijasch Handelsblad, Jaargang 079]] 0dr23a9k4g4rgqi5uqfkgtd4pil2fwx 0 86190 220996 2026-05-08T18:23:49Z Vincent Steenberg 280 nieuw 220996 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Het reclame-idee’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Soerabaiasch-Handelsblad'', maandag 23 maart 1931, p.&nbsp;IV-[3]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Soerabaijasch Handelsblad vol 079 no 067 Gemengd Nieuws.pdf" from="1" to="1" fromsection="s11" tosection="s11"/> [[Categorie:Soerabaijasch Handelsblad, Jaargang 079]] h9kr6g29d75jhg6i1ticx7hwr37bu0z 0 86191 221000 2026-05-08T18:34:56Z Vincent Steenberg 280 nieuw 221000 wikitext text/x-wiki {{Koptekst | Titel = ‘Opzienbarende arrestaties te Glasgow’ | Schrijver = |Override_schrijver = een anonieme schrijver | Vertaler = |Override_vertaler = | Sectie = | Vorige = | Volgende = | Jaar = | Opmerkingen = Afkomstig uit het ''Soerabaiasch-Handelsblad'', maandag 23 maart 1931, p.&nbsp;IV-[3]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]]. }} <pages index="Soerabaijasch Handelsblad vol 079 no 067 Gemengd Nieuws.pdf" from="1" to="1" fromsection="s12" tosection="s12"/> [[Categorie:Soerabaijasch Handelsblad, Jaargang 079]] qtykwqcg9k6d80ln8hunmlxh9tb0u83