Wikisource:Lijst van gedigitaliseerde Middelnederlandse handschriften en drukken in binnen- en buitenlandse bibliotheken

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>nlwikisource</dbname>
    <base>https://nl.wikisource.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.8</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikisource</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikisource</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Overleg hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Auteur</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Overleg auteur</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Pagina</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Overleg pagina</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Index</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Overleg index</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Wikisource:Lijst van gedigitaliseerde Middelnederlandse handschriften en drukken in binnen- en buitenlandse bibliotheken</title>
    <ns>4</ns>
    <id>22785</id>
    <revision>
      <id>223740</id>
      <parentid>223069</parentid>
      <timestamp>2026-06-28T11:28:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Wthjmkuiper</username>
        <id>946</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tilburg */</comment>
      <origin>223740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="217015" sha1="fco665gdre38cs0raeqelvgrazcpcj3" xml:space="preserve">{{Infobox|afbeelding = Der naturen bloeme - Jacob van Maerlant - KB KA 16 - 042v-043r 3D.jpg |tekst = Lijst van verwijzingen naar brondocumenten}}
{| cellpadding=5 align=center border=1 style=&quot;border: 1px #AAAAAA solid; border-collapse: collapse; font-size: 97%; width: 500px;&quot; rules=cols
! {{larger|{{sc|'''Lijst van gedigitaliseerde Middelnederlandse handschriften en drukken in binnen- en buitenlandse bibliotheken.'''}}}}
|-
|align=center|
Iedereen kan een bijdrage leveren door relevante links toe te voegen, zoals aangegeven in onze in onze &lt;br&gt;[https://www.neerlandistiek.nl/2018/04/op-weg-naar-een-lijst-van-gedigitaliseerde-middelnederlandse-handschriften-en-drukken/ {{larger|{{sc|'''oproep in www.neerlandistiek.nl.'''}}}}]&lt;br&gt;
{{smaller|''Deze pagina maakt geen deel uit van de Wikisource e-bibliotheek''.&lt;br&gt;Beheerders van deze pagina zijn [[Gebruiker:Wthjmkuiper|Willem Kuiper]] en [[Gebruiker:Dirkschoenaers|Dirk Schoenaers]].}} 
|} 

Deze lijst bevat links naar '''volledig''' gedigitaliseerde handgeschreven en gedrukte boeken, inclusief fragmenten, die geschreven zijn in (varianten van) het Middelnederlands. Boeken die buiten de huidige grenzen van het Nederlandse taalgebied zijn gemaakt, maar wel tot de Middelnederlandse tekstoverlevering zijn te rekenen, worden eveneens opgenomen. Ook teksten uit het overgangsgebied tussen oostelijk Middelnederlands en Niederdeutsch, evenals handschriften met Veldekes lyriek, de Eneasroman en Duitse bewerkingen zijn welkom. Het eindjaar is 1568, het begin van de Tachtigjarige Oorlog, dan houden de Middeleeuwen hier definitief op. Maar als een 16e-eeuwse druk ontbreekt, kan een 17e-eeuwse uitgave die direct teruggaat op een verloren laatmiddeleeuws boek ook worden toegevoegd.

'''Work in progress''': Als u wilt bijdragen door een aantal links uit onderstaande bibliotheken en databanken voor uw rekening te nemen: graag! Kijk wel steeds eerst eventjes na of de signatuur nog niet in dit overzicht is opgenomen. 
Als u eerst een Wikipedia account aanmaakt en/of '''uzelf eerst aanmeldt''' alvorens bij te dragen, dan kunnen wij reageren op uw bijdrage. Draagt u anoniem bij, dan kan dat niet.

Wilt u deze Lijst citeren in een publicatie, gebruik dan deze verkorte URL.&lt;ref&gt;https://w.wiki/D$f4&lt;/ref&gt; 

Heel wat complete digitale facsimiles van vroege Nederlandse drukken uit Europese bibliotheken (waaronder de KB in Den Haag) zijn vrij toegankelijk via: 
* [https://archive.org/details/early-european-books?and%5B%5D=languageSorter%3A%22Dutch%22&amp;sort=date ''Early European Books''] op [https://archive.org/ Internet Archive] 
* [https://data.cerl.org/istc/_search?query=electronic+facsimile+dutch&amp;from=0&amp;facet=authors&amp;facet=imprintdate&amp;facet=location&amp;facet=printers&amp;size=10&amp;mode=default&amp;sort=chronological Incunabula Short Title Catalogue] voor Digitale facsimiles van Nederlandstalige drukken tot 1500.
*  [https://www.ustc.ac.uk/explore?keywords=&amp;author=&amp;title=&amp;imprint=&amp;printer=&amp;place=&amp;format=&amp;country=&amp;subject=&amp;language=Dutch&amp;citation=&amp;date=&amp;fqAt=&amp;fqPr=&amp;fqPl=&amp;fqLg=&amp;fqFr=&amp;fqSb=&amp;fqCn=&amp;fqDg=y&amp;st=11&amp;page=1 Universal Short Title Catalogue] voor digitale facsimiles van Nederlandstalige drukken.

Er wordt verwezen naar de volgende databases en naslagwerken:

* '''B''': BNM-I: [https://bnm-i.huygens.knaw.nl/ Bibliotheca Neerlandica Manuscripta &amp; Impressa] ; (zie [[Sjabloon:BNM-I]]) 

* '''N''': DBNL [https://www.dbnl.org/ Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren]

* '''L''': Luc Debaene, ''De Nederlandse volksboeken'', (2e druk), Hulst 1977, [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/ Tekst op DBNL]

* '''D''': J. Deschamps, ''Middelnederlandse handschriften uit Europese en Amerikaanse bibliotheken'', 2e druk, Leiden 1972, [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/ Tekst op DBNL]

* '''G''': GW: [https://gesamtkatalogderwiegendrucke.de/ Gesamtkatalog der Wiegendrucke] ; (zie [[Sjabloon:GW]])

* '''I''': ISTC: [https://data.cerl.org/istc/_searchIncunabula Incunabula Short Title Catalogue] ; (zie [[Sjabloon:ISTC]])

* '''M''': MMDC: [https://www.mmdc.nl/static/site/ Medieval Manuscripts in Dutch Collections] ; (zie [[Sjabloon:MMDC]])

* '''S''': STCN: [https://www.kb.nl/over-ons/diensten/stcn Short Title Catalogue Netherlands] (zie [[Sjabloon:STCN]])

* '''U''': USTC: [https://ustc.ac.uk/index.php Universal Short Title Catalogue] ; (zie [[Sjabloon:USTC]]) 

* '''V''': STCV: [https://vlaamse-erfgoedbibliotheken.be/en/dossier/short-title-catalogue-flanders-stcv/stcv Short Title Catalogue Vlaanderen] (zie [[Sjabloon:STCV]])


De '''vette''' letters '''E''' en '''X'''  worden gebruikt als siglen bij de 'voetnoten', zodat visueel duidelijk is, waarheen de link voert. De '''E''' van '''E'''ditie verwijst naar een online editie van de desbetreffende tekst. Aanvullende informatie wordt gemarkeerd met de '''X''' van e'''X'''tra. 


==Amsterdam==

'''Universiteitsbibliotheek Vrije Universiteit''' (UBVU)

* UBVU XV.05500{{gap}}[https://vu.contentdm.oclc.org/digital/collection/mhs/id/8342 ''Van xii graden der doechden'']. ca. 1480-1500. {{BNM-I|02216}} ; {{MMDC|1335}}

* UBVU XV.05502{{gap}}[https://vu.contentdm.oclc.org/digital/collection/mhs/id/6419 Gebedenboek van Van Hooff]. [1494 - 1510]. {{BNM-I|02217}} ; {{MMDC|13742}}

* UBVU XV.05503{{gap}}[https://vu.contentdm.oclc.org/digital/collection/mhs/id/7508 ''Devote ghebeden van die vijf wonden ons heren Jhesu'' (f. 5r-70r); ''Item hyr volgen nae suverlicke leringe'' (f. 70r-83)]. ca. 1500-1525. {{BNM-I|02218}} ; {{MMDC|13700}}

* UBVU XV.05547{{gap}}[https://vu.contentdm.oclc.org/digital/collection/mhs/id/9017 ''Dit is van dem heilgen Sacramente'' en andere (devote) teksten]. ca. 1450-1500. {{MMDC|13708}}

* UBVU XV.05560{{gap}}[https://vu.contentdm.oclc.org/digital/collection/mhs/id/6420 Getijdenboek] in de vertaling van Geert Groote (1340-1384), met communie- en aflaatgebeden. {{BNM-I|16274}} ; {{MMDC|13939}}

==Antwerpen==
'''A''': [https://anet.be/brocade/ Anet netwerk]. (zie [[Sjabloon:ANET]]) 


'''Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience''' (EHC)

* EHC 695610{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/O1NLYeGVTjbZlRTNlA37VTJQ ''Olivier van Castillen'']. Jan van Ghelen, Antwerpen, 1576. {{ANET|6707108}} ; {{USTC|430519}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0021.php '''L''']

* EHC 708156{{gap}}Geoffroy de La Tour-Landry, [https://dams.antwerpen.be/asset/gUgSkIgrovsbXHNRNCucCUn1 ''Ponthus ende Sydonie'']. Niclaes vanden Wouwere, Antwerpen, 1564. {{ANET|6880553}} ; {{USTC|430512}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0059.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://pure.uva.nl/ws/files/2538323/157861_Ponthus_ende_Sidonie_feuilleton_cumulatief.pdf W. Kuiper, ''Ponthus ende Sidonie. - Kritische studie-editie'', UvU 2013]&lt;/ref&gt; 

* EHC 752269{{gap}}Anna Bijns, [https://dams.antwerpen.be/asset/l2ezWbUxFkfvMQsETIpsneRP Nieuwjaarsreferein VI]. Antwerpen, 1532. {{ANET|13200365}}

* EHC 810271{{gap}}Gerrit vander Goude, [https://dams.antwerpen.be/asset/w1mfU4uVxXc9lWfIAnX2LWPZ ''Dit is die beduydenisse der missen'']. Willem Vorsterman, Antwerpen 1504. {{ANET|14385475}} 

* EHC 812423_1{{gap}}''[https://dams.antwerpen.be/asset/aOgeYVokmVcUhXRYXTpj0aPL Van Jason ende Hercules]'' (fragment). Willem Vorsterman, Antwerpen 1521.

* EHC 812423_2{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/R17QR7alVeGJQpMNufcNLjAQ ''Die historie vanden stercken Hercules'']. Jan van Doesborch, Antwerpen z.j. [1521-1530]. {{ANET|14398961}}

* EHC 812424{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/P1WOAJAhKrUCYhOAPWpqSj5L ''Galien Rethore'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, ca. 1520-1525. {{ANET|14398965}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0049.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Galien_Rethore/Galien_Rethore_kritisch.pdf W. Kuiper, ''De historie van Galien Rethore - Kritische synoptische editie'', UvA 2018.]&lt;/ref&gt;

* EHC 843230{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/S2gDeCkfqNnqcdLOYK8Wv8S1 ''Hier beghint den droeflijcken strijt opten Berch vanden Roncevale in Spaengien gheschiet daer Roelant ende Olivier metten fleur van kerstenrijck verslaghen waren'']. Jan van Ghelen. Antwerpen, 1576. {{ANET|14822255}}

* EHC 871850{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/nZrTQXTpkRWjdjUJg9pSqLlv ''Der scaepherders kalengier'']. Adriaen van Berghen, Antwerpen, 1520. {{ANET|15288974}}

* EHC B 11418{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/RXYYKe7oKQZNiaqtZiGSNGFg Getijdenboek] [15e eeuw] {{ANET|611456}} ; {{BNM-I|05602}}

* ECH B141155{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/O2FQ4bToEgV8vESZTVdaJnCc/f2NJncTVXIzfReVlZKqzurnq Limburgs gebedenboek], c. 1497 {{ANET|637829}} 

* EHC B 15828{{gap}}Jan van Boendale, [https://dams.antwerpen.be/asset/GgEGcLWhgWYhabZQlxTw4LIJ ''Brabantsche yeesten'' met ''Voortzetting'', historiografisch materiaal over Brabant]. ca 1450-1500. {{ANET|478629}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0037.php '''D'''] ; [https://www.dbnl.org/tekst/boen001brab01_01/ '''N''']

* EHC B 29166{{gap}}Dirck Zael, [https://dams.antwerpen.be/asset/z1siiuYeKMQAiDrcaepN4Snu Zeeboek]. 15de eeuw. {{ANET|628449}}, '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.vliz.be/nl/open-marien-archief?module=ref&amp;refid=126864 Denucé, J, Gernez, D. (1936). ''Het zeeboek: handschrift van de stedelijke boekerij te Antwerpen'', Mededelingen van de Marine Academie van België, 2 vols. (fac-simile)]&lt;/ref&gt;

* EHC B 55632{{gap}}[https://books.google.be/books?id=-e-IrBSDqIEC ''Die negen couden met meer ander devote oeffeningen van der passien ons heeren Jesu Cristi'']. Willem Vorsterman, Antwerpen 1533. {{ANET|911394}} ; {{USTC|437654}}

* EHC B 78679{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/Q1NIYKYBXGMlHQaTLU1yI5Bh Samengesteld handschrift: medische tractaten]. ca. 1533. {{ANET|631963}}

* EHC B 79834{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/KMrbOSIXDizBl9lTFHMGFg43 ''Cockbouck'']. 15de eeuw. {{ANET|635519}}

* EHC B 89420{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/z1eyeJtGYLG8MkZYKfBUsSiM Wapenboek van Hendrik van Heessel (met kroniekje van de graven van Holland)]. ca. 1450. {{ANET|637039}} 

* EHC E 55386{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/sROlWPLRewwAMP2jY71FyMfj ''Der Vrouwen Peerle'']. Hendrick Aertssen, Antwerpen z.j. [ca. 1621]. {{ANET|971051}} [https://www.dbnl.org/tekst/_vro002vrou01_01 '''N''']

* EHC E 60230{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/WgWMRsS7Q8lkmMEsZNxNcTfb ''Historie van Thijl Ulenspiegel'']. Broer Jansz., Amsterdam 1637. {{ANET|437400}}

* F 202594 [M-287 c]{{gap}}[https://books.google.nl/books?id=4VhVAAAAcAAJ ''Dat dyalogus of twisprake tusschen den wisen coninck Salomon, ende Marcolphus'']. Henrick Eckert van Homberch. Antwerpen 1501. (xerocopie van Antwerpen, MPM 8 370) {{ANET|634561}} ; {{USTC|438149}}

* Fragm. 50 a-c{{gap}}Jan van Boendale, [https://fragmentarium.ms/overview/F-cxg3 ''Der leken spieghel'' (fragment, Boek 4, Kap. 4, v. 4-83)]. Nederlanden, 1350-1400. 

* F 46422{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=EHC:148100104441S ''Dit is den duytschen souter'']. Hendrick Eckert van Homberch, Antwerpen, c. 1502. {{ANET|960096}} ; {{USTC|400229}}

* F 15568{{gap}}Jan Fruytiers, [https://dams.antwerpen.be/asset/f1QKJIlVeQOidPmNQrEo35KB ''Ecclesiasticus, oft: De wijse sproken Jesu des soons Syrach'']. Willem Silvius, Antwerpen 1564 {{ANET|700330}} ; {{USTC|407617}}


'''Museum Plantin Moretus''' 
* M 14.7{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/N1nLPfNOCTcfOQF4Ub9hT05g Getijdenboek]. 1489. {{ANET|13282978}} ; {{BNM-I|02589}}

* M 14.8{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/pQXZibQOHcl5FXdReRzq3mwl ''Getiden van onser liever Vrouwen'', (Getijdenboek}]. 15de eeuw. {{ANET|14010683}} ; {{BNM-I|02590}}

* M 14.12{{gap}}[https://anet.uantwerpen.be/digital/opacuantwerpen/mpm/dg:mpm:896/N ''Onser Liever Vrouwen ghetiden'' (Getijdenboek)]. ca. 1450-1490. {{ANET|14010686}} ; {{BNM-I|02586}}

* M 14.13{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/CWYHbfDbNYbKNXGMXU9O3RR5 Getijdenboek]. 15de eeuw. {{ANET|13282978}} ; {{BNM-I|02588}}

* M 14.14{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/Z1aPiRSt9KMNJWMY8erSz6ba ''Office de la Vierge'' (Getijdenboek latijn-Nederlands)]. 1508 {{ANET|13972258}} ; {{BNM-I|10014}}

* M 14.16{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/AJcdYSiLPh7jhhKVpulWZuPA Getijdenboek]. 15de eeuw. {{ANET|14010690}} ; {{BNM-I|02602}}

* M 14.17{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/PYWpSNMTALtiO9fEXOQzhDbQ Getijdenboek]. Zuidelijke Nederlanden, ca. 1500-1550. {{ANET|14007284}} ; {{BNM-I|02594}}

* M 14.18{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/ZhFHbCbjjJgLNjRiTvFpWGe4 ''Getide der ewiger wijsheit'' (Getijdenboek)]. 15de eeuw. {{ANET|14010692}} ; {{BNM-I|02596}}

* M 14.19{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/q2NUmAtZQHOwUEOlia9ZkEjw ''Onser Vrouwen getiden'' (Getijdenboek)]. 15de eeuw. {{ANET|14010695}} ; {{BNM-I|02598}}

* M 15.10{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/N2LbQedMiZXKRWLWO6NJENhq ''Fragmenten van een ridderroman''. ''Roman van Heinric ende Margriete van Limborch''. ''Loyhier ende Malaert''] 1400-1500 {{ANET|14216137}} ; {{BNM-I|06436}} 

* M 64{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/ObNpxjcYrFZDgIdQ3TzVwgL8 Tekst over het maken van kleuren] 1500-1600 {{ANET|14798838}} ; {{BNM-I|08701}}

* M 318{{gap}}Willem vande Lare, [https://dams.antwerpen.be/asset/s1aCdUOtiL5TrQQHO4f59Gh8 ''Grootboek van Willem vande Lare''] 1522-1530 {{ANET|14131568}} ; {{BNM-I|08774}}

* 2 56{{gap}}Nicolaes van Winghe, [https://www.bijbelsdigitaal.nl/view/?mode=1&amp;bible=leuvb1548 ''Den gheheelen bybel, inhoudende het oude ende uieuwe testament''] : Bartholomeus van Grave, Leuven, 1548. {{ANET|6825942}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_ghe005gheh01_01/ '''N'''] 

* 8 397{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500043102Q ''Dat nieuwe Testament ons liefs Heeren Jesu Christi''] (gedruct na de copye van Nicolaes Biestkens), Jan Hendricksz, Franeken, 1563. {{ANET|13218427}} ; {{STCN|159831822}} 

* A 1824 {{gap}}Cornelis Muller, Arnout Nicolaï,[https://books.google.be/books?vid=MPM:1555000097571 ''Het Nieuwe Testament Ons Heeren Jesu Christi''] Christoffel Plantijn, Antwerpen, 1566. {{ANET|915358}} ; {{USTC|409738}}

* A 2190{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500011762X ''Drijderley refereynen ghepronuncieert opte rhetorijck-feest der blauwe Acoleyen van Rotterdam 1561''] Willem Silvius, Antwerpen 1564 {{ANET|645654}} 1561

* A 2462{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500013091U ''Dat Nieuwe Testament'']. Michiel van Hoochstraten,Antwerpen 1530. {{ANET|7069148}} ; {{USTC|402985}}

* A 2480{{gap}}Martinus Duncanus, [https://books.google.be/books?vid=MPM:155500013124R ''Vant rechte evangelissche avontmael Christi Jesu'']. Peeter van Keerberghe, Antwerpen 1567 {{ANET|7073070}}

* A 2622{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500004415U ''Het Nieuwe Testament ons Heeren Jesu Christi'']. Ameet Tavernier, Antwerpen 1566. {{ANET|14175982}} 

* A 3620{{gap}}[https://dams.antwerpen.be/asset/YKelYQ8MnbTfnSWMYsud81HM ''Fortunatus borse'']. Hieronymus Verdussen, Antwerpen 1610. {{ANET|14233440}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0048.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Fortunatus_borse/Fortunatus_borse_synoptisch_kritisch_opnieuw.pdf Willem Kuiper en Annette Hemmes-Hoogstadt, kritische editie, Amsterdam 2020.]&lt;/ref&gt;

* A 4339{{gap}}Vergilius, Cornelis van Ghistele (vert.) [https://books.google.be/books?vid=MPM:155500020027R ''De twaelf boecken van Aeneas ghenaemt Aeneidos'']. Weduwe Jacob van Liesveldt, Antwerpen 1556 {{ANET|646164}} 

* A 41436{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:1555000197785 ''Den Bibel, inhoudende het Oude ende Nieuwe Testament''] Hans de Laet, Antwerpen 1565. {{ANET|748261}}

* B 2591{{gap}}Jan vanden Bundere, [https://books.google.be/books?vid=MPM:155500036019Z ''Den scilt des gheloofs ... teghen tfeninich ghescut Joannis Anastasii Velvani'']. Cornelius Manilius, Gent 1557 {{ANET|7067659}}

* R 5.36{{gap}}A. Alexandrinus, J. Reuchlin, Jan van Campen, [https://books.google.be/books?vid=MPM:155500032515W ''Den psalter des ... Davids...'' (Biblia VT. Libri didactici. Psalmi)] Jan Kock, Antwerpen 1540. {{ANET|6900507}} 

* R 6.13{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500032620T A. Alexandrinus, J. Reuchlin, Jan van Campen, [https://books.google.be/books?vid=MPM:155500032515W ''Den psalter des ... Davids...''] (Biblia VT. Libri didactici. Psalmi). Jan van Loo, Antwerpen, c. 1550. {{ANET|6909064}}

* R 6.14:5{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500003481W ''Dat heylich Evangelium dat levende woort Godts...'']. Christophel van Remunde, Antwerpen, 1526? {{ANET|6908025}}

* R 7.1{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:1555000408892 ''Den bibel, tgheheele Oude en de Nyeuwe Testament''] Henrick Peetersen van Middelborch, Antwerpen 1541. {{ANET|6911532}}

* R 10.40{{gap}}Thomas More, [https://dams.antwerpen.be/asset/M1lilYT7YMGyaBqtHWyXWjRy ''De utopie'']. Hans de Laet, Antwerpen 1562. {{ANET|6556970}}

* R 18.32{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500003127T ''Dit is die kuere vanden lande van Zeelandt'']. Jacob van Liesveldt, Antwerpen, c. 1530 {{ANET|6670764}} ; {{USTC|430379}}

* R 23.12{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:1555000379170 ''Den psalter Davids ... Met die hymnen ende ghebeden, so vanden tijt als van die feestdagen des jaers ... nu nieuwelicx tot profijt van alle menschen binnen Mechelen overghesedt'']. Jan van Waesberghe, Antwerpen, 1566. {{ANET|911964}}

* R 24.15{{gap}}Kiliaan, Cornelis, [https://dams.antwerpen.be/asset/p1IaAFVVQinhVIIVJWOIkBa1 ''Dictionarium tetraglotton'']. Christoffel Plantijn, Antwerpen 1562 {{ANET|678091}} ; {{USTC|57647}}

* R 26.11{{gap}}Anthoonis de Roovere, [https://books.google.be/books?vid=MPM:155500003166W ''Dits die excellente cronike van Vlaendere'', Vol. 1] Willem Vorsterman, Antwerpen, col. 1531 {{ANET|798315}} ; {{USTC|400512}}  

* R 46.9{{gap}}Eusebius, [https://books.google.be/books?vid=MPM:1555000375930 ''Die historie diemen heet Ecclesiastica'']. Govaert vander Haghen, Antwerpen  1534 {{ANET|668220}} ; {{USTC|407374}}

* R 48.16{{gap}}Gerrit vander Goude, [https://books.google.be/books?vid=MPM:155500039601Z ''Dat boexken vander missen anderwerf ghecorrigeert'']. Adriaen van Berghen, Antwerpen 1507 {{ANET|6534682}}

* R 48.18{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500039610Z ''Dat heylich Evangelium'' ... NT]. Hans van Ruremunde, Antwerpen 1525. {{ANET|1124734}}

* R 53.13{{gap}}Arnout Nicolaï, [ ''Den Bibel inhoudende het Oude ende Nyeuwe Testament'']. Weduwe van Jacob van Liesveldt, Antwerpen 1560. {{ANET|800015}} ; {{USTC|403149}}

* R 55.24{{gap}}Peter Heyns, [https://dams.antwerpen.be/asset/vWCeYROhObIGcLVOhBQ8INeQ ''ABC, oft exemplen om de kinderen bequamelick te leeren schryven'']. Christoffel Plantyn, Antwerpen, 1568. {{ANET|3247725}} ; {{USTC|443723}}

* R 58.6{{gap}}Nicolaes van Winghe, [https://dams.antwerpen.be/asset/j2bSbWHnzD9QSXqfACVEJPnb ''Den bibel inhoudende het oudt end nieu Testament'']. Christoffel Plantijn, Antwerpen, 1566. {{ANET|1164172}}.

* R 61.9{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=MPM:155500030123P ''Dat nieuwe testament ons heren Jhesu Christi'']. Jan van Ghelen, Antwerpen 1526. {{ANET|6538471}}


'''Rijksarchief te Antwerpen, Verzameling Losse Aanwinsten'''

* Nr. 147.1 (olim nr. 15){{gap}}Jacob van Maerlant, [https://fragmentarium.ms/overview/F-7hht ''Spiegel historiael'']. Zuidoost-Vlaanderen?, ca. 1300-1350. {{BNM-I|08075}}

* Nr 147.2 (olim nr. 15){{gap}}Jacob van Maerlant, [https://fragmentarium.ms/overview/F-mwfz ''Spiegel historiael'']. Zuidoost-Vlaanderen?, ca. 1300-1350. {{BNM-I|08078}}

* Nr. 2.1{{gap}}[https://fragmentarium.ms/overview/F-oz6j Middelnederlandse perikopen]. ca. 1300-1350. 

* Nr. 2.2{{gap}}[https://fragmentarium.ms/overview/F-fzl7 Middelnederlandse perikopen]. ca. 1300-1350.


'''UAntwerpen Bibliotheek van het Ruusbroecgenootchap''' [https://www.uantwerpen.be/nl/onderzoeksgroep/ruusbroecgenootschap/bibliotheek/bijzondere-collecties/handschriften/beschrijvingen/neerlandica/ Ruusbroecgenootchap handschriften]

* Hs Neerl 1{{gap}}Geert Groote, [https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1089/N Getijdenboek]. Zwolle, ca. 1450. {{ANET|13274849}} ; {{BNM-I|01440}} ; 

* Hs Neerl 4{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1191/N Regel van het Sint-Elisabethbegijnhof (Groot Begijnhof) te Gent met latere aanvullingen]. Gent, ca. 1450. {{ANET|14329340}} ; {{BNM-I|01454}}

* Hs Neerl 5{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1216/N Regel van het Sint-Elisabethbegijnhof (Groot Begijnhof) te Gent met latere aanvullingen]. Gent, ca. 1450. {{ANET|14330825}} ; {{BNM-I|01455}}

* Hs Neerl 8{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1188/N Gebedenboek]. Noordelijke Nederlanden?, ca. 1500. {{ANET|14338588}} ; {{BNM-I|01442}}

* Hs Neerl 9{{gap}}Pseudo-Richardus de Sancto Victore, [https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1867/E Explicatio in Cantica Canticorum in Nederlandse vertaling]. Vermoedelijk afkomstig van het tertarissenklooster Sion te Lier, ca. 1475-1500. {{ANET|14353466}} ; {{BNM-I|01450}}

* Hs Neerl 10{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1868/N Richtlijnen voor de kosteres van het Groot Begijnhof te Leuven op het feest van de heilige Martha]. Leuven, 1549. {{ANET|14385928}} ; {{BNM-I|01456}}

* Hs Neerl 11{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1080/N Gebedenboek]. Vlaanderen?, ca. 1425. {{ANET|13248770}} ; {{BNM-I|01443}}

* Hs Neerl 13{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1074/N ''Gebeden en getijden van een apostel, martelaar en belijder'']. ca. 1475-1500. {{ANET|14053668}}  

* Hs Neerl 14{{gap}}Johannes Brugman, [https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:2073/N Sermoenen]. Zuidoost Limburg?, ca. 1525. {{ANET|14399556}} ; {{BNM-I|01453}}

* Hs Neerl 15/1{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1123/N ''Roman van Aspremont''] (fragment). Zuidoost Vlaanderen?, ca. 1300. {{ANET|13274763}} ; {{BNM-I|07391}}

* Hs Neerl 15/2{{gap}}''Wybeert van Andernaken''? (fragment) [https://fragmentarium.ms/view/page/F-koak/6498 Ongeidentificeerde Frankische roman]. Westelijke Nederlanden, ca. 1375-1400. {{BNM-I|07392}} ; '''E''' &lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/arch/_tij010192701_01/pag/_tij010192701_01.pdf D.A. Stracke,S. J., ''Een onbekende Frankische Roman'', Tijdschrift voor taal en letteren, 1927 p.138-151.]&lt;/ref&gt;

* Hs Neerl 15/3{{gap}}Jan van Ruusbroec [https://fragmentarium.ms/overview/F-0imf ''Van den geesteliken tabernakel''] (fragment). Brabant?, ca. 1350-1400, ; {{BNM-I|06905}}

* Hs Neerl 16{{gap}}Jacob van Maerlant [https://fragmentarium.ms/overview/F-hyfm ''Spiegel historiael''] (fragment Eerste Partie, Boek I, kap.36, vs.4-8 en vs.54-58; kap.38, vs.14-18 en vs.63-67) . ca. 1300-1350. {{BNM-I|06657}}

* Hs Neerl 20{{gap}}[https://fragmentarium.ms/overview/F-gb7s Leven van de H. Margaretha (fragment)]. Oostelijke Denderstreek?, ca. 1350-1400. {{BNM-I|11770}}

* Hs Neerl 26{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1174/N Refterlezingen]. Bisdom Kamerijk, reguliere kanunnikessen van Sint-Augustinus, ca. 1550. {{ANET|14284395}} ; {{BNM-I|11774}}

* Hs Neerl 385/1{{gap}}Willem Jordaens, [https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1102/N ''De mystieke mondkus'']. 16de eeuw. {{ANET|13274862}} ; {{BNM-I|11776}}

* Hs Neerl. 385/2{{gap}}Hadewijch, [https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1070/N ''Werken'']. Oost-Brabant?, ca. 1500-1525. {{ANET|13274873}} ; {{BNM-I|06617}}

* Hs Neerl 413/1{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uarg/dg:ua:1594/N Spreukstrofen] (fragment). Zuid-Limburgse kopie van een Oost-Vlaams/Brabantse spreukenverzameling. 14de eeuw. {{ANET|13274810}} ; {{BNM-I|11771}}


'''UAntwerpen Bijzondere Collecties''' 

* MAG-P 64.19{{gap}}[https://anet.be/digital/opacuantwerpen/uapreciosa/dg:ua:3035/N Middelnederlandse Alexandercyclus] (fragment). Brabant, ca. 1350. {{ANET|14970581}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://doi.org/10.24446/vpsb Schoenaers e.a., ''Reconstructing a Middle Dutch Alexander Compilation'', Fragmentology vol. 4, 2021, p. 29-54.]&lt;/ref&gt;

==Arnhem==

'''Gelders Archief''' 

* 0508 Inv 191{{gap}}[https://permalink.geldersarchief.nl/0BA7E2AC4C3F4A3EA6D1A24C75F86926 Legende van St.-Eusebius, de wonderen van St.-Eusebius en het leven van St.-Bonifacius]. Arnhem, 1450-1500. {{BNM-I|07573}}

* 0908 Familie Van Rhemen; Handschriften Inv. nr. 186{{gap}}[https://permalink.geldersarchief.nl/EDF610688FEB4F4D98DBD0CF8C440E5C Nederlandse vertaling van de ''Saksenspiegel'']. 1475-1500.

==Ballarat==

'''Art Gallery of Ballarat'''

* MS Crouch 12{{gap}}[https://handle.slv.vic.gov.au/10381/171080 Gebedenboek]. Zuidelijke Nederlanden, ca 1544. {{BNM-I|10589}}

==Baltimore==

[https://www.thedigitalwalters.org/01_ACCESS_WALTERS_MANUSCRIPTS.html '''The Walters Art Museum''' Manuscripts]

* W. 95{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W95/ Gebedenboek]. Gent, 1320-1330. {{BNM-I|09960}}

* W. 165{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W165/ Getijdenboek (Loftie Hours)]. Delft, 1440-1450. {{BNM-I|04685}}

* W. 166{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W166/ Getijdenboek van Daniel Rym]. Vlaanderen (Gent?), 1420-1430. {{BNM-I|04691}}

* W. 167{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W167/ Getijdenboek en Middelnederlandse vertaling van Hendrik Suso ''Cursus aeternae sapientiae'' (Amherst Hours)]. Noordelijke Nederlanden, 1450-1500. {{BNM-I|04690}}

* W. 169{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W169/ Getijdenboek ]. Vlaanderen, 1420. {{BNM-I|08597}}

* W. 171{{gap}}Dirc van Delf, [https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W171/ ''Tafel van den kersten ghelove. Winterstuc'']. Utrecht, Kartuizers S. Salvator / Nieuwlicht, 1400-1404. {{BNM-I|04687}}

* W. 178{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W178/ Getijdenboek]. Brugge, ca. 1500. {{BNM-I|11051}}

* W. 182{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W182/ Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, ca. 1470. {{BNM-I|09958}}

* W. 185{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W185/ Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, 1415-1420. {{BNM-I|04700}}

* W. 188{{gap}}Geert Groote, [https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W188/ Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, ca. 1435. {{BNM-I|04695}}

* W. 189{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W189/ Getijdenboek]. Brugge, 1480-1490. {{BNM-I|04700}}

* W. 192{{gap}}Geert Groote, [https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W192/ Getijdenboek]. Haarlem, ca. 1460-1490. {{BNM-I|04692}}

* W. 438{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W438/ Gebedenboek]. Gent of Brugge, ca. 1480-1490. {{BNM-I|09959}}

* W. 782{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W782/ Getijdenboek (Van Alphen Hours)]. Noordelijke Nederlanden (Utrecht?), 1440-1450. {{BNM-I|05990}}

* W. 834{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W834/ Gebedenboek]. Delft?, ca. 1475.
 
* W. 918{{gap}}[https://www.thedigitalwalters.org/Data/WaltersManuscripts/html/W918/ Getijdenboek]. Zwolle, ca. 1470.

==Belle | Bailleul==

'''Musée Benoît de Puydt'''

* Inv. 992.7.1{{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md52j6733s9f Getijdenboek]. Appingedam, 1491, '''X''' &lt;ref&gt;[https://www.jstor.org/stable/43884610 P. M. le Blanc en Jos M. M. Hermans, ''Een verlucht handschrift uit Oost-Groningen. Het getijdenboek van zuster Alheyt van Limberghen (1491)'', Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek, Vol. 36, Miniaturen (1985), pp. 153-197]&lt;/ref&gt;

==Berlijn==

'''Staatsbibliothek zu Berlin - Preussischer Kulturbesitz'''

* 4° Inc 4826.5{{gap}}[https://stabikat.de/Record/799306711 ''Passionael, Winter- en Somerstuc'']. Heynrick Eckert van Homberch, Delft, 1499-1500. {{GW|GW14095}} ; {{ISTC|ij00143000}} ; {{USTC|436589}}

* 4° Inc 4899{{gap}}[https://stabikat.de/Record/789772728 ''Die historie van Godevaert van Bulioen'']. Gouda, 1488. {{GW|GW12573}} ; {{ISTC|ig00317000}}

* 4° Inc 4948.5{{gap}}[https://stabikat.de/Record/789774496 ''Gulden legende, Somerstuc'']. Johan Veldener, Utrecht, 1480. {{GW|GW14089}} ; {{ISTC|ij00140500}}

* 8° Inc 4806.5{{gap}}[https://stabikat.de/Record/788610171 ''Spieghel der gracien'']. Collaciebroeders, Gouda, 1492. {{GW|M43085}} ; {{ISTC|is00671500}} ; {{USTC|436166}}

* 8° Inc 4812{{gap}}[https://stabikat.de/Record/789769085 ''Karel ende Elegast'']. Govaert Bac, Antwerpen, 1493. {{GW|GW12602}} ; {{ISTC|ic00204750}} ; {{USTC|436218}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0092.php '''L''']

* 8° Inc 4812.10{{gap}}[https://stabikat.de/Record/789775379 ''Der kerstenen salicheyt'']. [Govaert Bac, Antwerpen, 1495]. {{GW|M3951430}} ; {{ISTC|is00044200}} ; {{USTC|436302}}

* 8° Inc 4813{{gap}}[https://stabikat.de/Record/815342675 ''Die historie die ghetiden ende die exempelen vander heyliger vrouwen sint Annen'']. Adriaan van Liesveldt, Antwerpen, 1497. {{GW|GW02000}} ; {{ISTC|ia00743300}} ; {{USTC|436478}}

* 8° Inc 4821.5{{gap}}[https://stabikat.de/Record/819828688 ''Cronike of die hystorie van Hollant van Zeelant ende Vrieslant ende vanden Sticht van Utrecht'']. Jacob vander Meer, Delft, 1484. {{GW|GW0668514N}} ; {{ISTC|ic00484820}} ; {{USTC|435530}}

* 8° Inc 4894{{gap}}[https://stabikat.de/Record/772390045 ''Die historie, dat leven ende dat regiment van des coninc Alexanders'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1477. {{GW|GW00891}} ; {{ISTC|ia00400900}}

* 8° Inc 4906{{gap}}[https://stabikat.de/Record/819821543 ''Die ghetiden van onser liever vrouwen met ander getijden ende scone oracien'']. [Hugo Janszoen van Woerden, Leiden], 1498. {{GW|GW13434}} ; {{ISTC|ih00432500}} ; {{USTC|436489}}

* 8° Inc 4907{{gap}}[https://stabikat.de/Record/815338546 ''Dat gulden ghewichte'']. Hugo Janszoen van Woerden, [Leiden, 1500]. {{GW|GW1090420}} ; {{ISTC|ig00299600}}

* 8° Inc 4908{{gap}}[https://stabikat.de/Record/815341520 ''Een salige meditacie des lijdens ons liefs Heren op die seven getijden'']. Hugo Janszoen van woerden, Leiden, 1500. {{GW|M22586}} ; {{ISTC|iv00374000}}

* 8° Inc 4940{{gap}}[https://stabikat.de/Record/819825190 ''Devote materien dienende totter salicheit'']. Fratres apud S. Michaelem in den Hem, Schoonhoven, 1500. {{GW|M21594}} ; {{ISTC|im00352100}}

* MS germ. fol. 52{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://stabikat.de/Record/756658144 ''Der naturen bloeme''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|02881}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/maer002dern02_01/ '''N''']

* MS germ. fol. 90{{gap}}[https://stabikat.de/Record/776196952 Evangelie, Traktaat over het sterven]. 15de eeuw. {{BNM-I|02883}}

* MS germ. fol. 282{{gap}}Hendrik van Veldeke, [https://stabikat.de/Record/833652451 ''Eneasroman'']. ca. 1220-1230.

* MS germ. fol. 516{{gap}}[https://stabikat.de/Record/757246826 Nederrijnse Historiebijbel]. Maas-Rijngebied, 1457.

* MS germ. fol. 549{{gap}}Johannes Veghe, [https://stabikat.de/Record/833652451 ''Een devoet boeck van enen gheesteliken wyngaerden'']. 15de eeuw. {{BNM-I|02886}}

* MS germ. fol. 736-fragm. 27{{gap}}[https://stabikat.de/Record/66501970X&amp;PHYSID=PHYS_0062&amp;DMDID=DMDLOG_0016 Preek] (fragment), [1100 - 1199]. {{BNM-I|02891}}

* MS germ. fol. 751: 10 katernen (''Heften'')
* * MS germ. fol. 751 Heft 1{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427750 ''Renout van Montalbaen''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|02892}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_ren001reno01_01/_ren001reno01_01_0001.php '''N''']

* * MS germ. fol. 751 Heft 2{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427750  ''Geraert van Viane''] (fragment). Vlaanderen, ca. 1300-1325. {{BNM-I|07373}}

* * MS germ. fol. 751 Heft 3{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427750 ''Valentijn en Nameloos''] (fragment). Vlaanderen, ca. 1325-1375. {{BNM-I|07388}}

* * MS germ. fol. 751 Heft 4{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://stabikat.de/Record/637427750 ''Rijmbijbel''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|02893}}

* * MS germ. fol. 751 Heft 5{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://stabikat.de/Record/637427750 ''Spieghel Historael''] (fragment). 1425-1450. {{BNM-I|02894}}

* * MS germ. fol. 751 Heft 6{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://stabikat.de/Record/637427750 ''Der naturen bloeme''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|02895}}

* * MS germ. fol. 751 Heft 7{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427750 ''Dietsche doctrinale''] (fragment). ca. 1345-1375. {{BNM-I|02896}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://www.iter-austriacum.at/fragmenta/ein-fragment-des-dietsche-doctrinale-zwischen-wien-und-berlin/ Larissa Rasinger, ''Ein Fragment des „Dietsche Doctrinale“ zwischen Wien und Berlin'', Iter Austriacum, 14 october 2019.]&lt;br&gt;Zie ook: [https://fragmentarium.ms/overview/F-7x5c Reconstructie, Wenen, Österreichische Nationalbibliothek, Cod. 4013.]&lt;/ref&gt; 

* * MS germ. fol. 751 Heft 8{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427750 ''Dietsche Catoen''] (fragment). ca. 1400-1450. {{BNM-I|02897}}

* * MS germ. fol. 751 Heft 9{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427750 Middelnederlandse vertaling van ''Douce dame de miséricorde''] (fragment). West-Vlaanderen, ca. 1400. {{BNM-I|02898}}

* * MS germ. fol. 751 Heft 10{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427750 Gebedenboek] (fragment). 15de eeuw. {{BNM-I|02899}}

* MS germ. fol. 757{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637427963 ''Rijmbijbel, Dietsche doctrinale, Tweede partie Spiegel historiael, Parthonopeus van Bloys''] (fragmenten). 14de eeuw. {{BNM-I|16184}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_die002kuip01_01/ Tekst van ''Dietsche doctrinale'' op DBNL]&lt;/ref&gt;

* MS germ. fol. 827{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637364252 ''Dietsche doctrinale''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|02903}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_die002kuip01_01/ Tekst van ''Dietsche doctrinale'' op DBNL]&lt;/ref&gt;

* MS germ. fol. 922{{gap}}[https://stabikat.de/Record/726185647 Berlijns liedhandschrift, o. a. ''Seghelijn van Jherusalem'']. 1410. {{BNM-I|02904}}

* MS germ. fol. 1385{{gap}}[https://stabikat.de/Record/78391525X ''Roman der Lorreinen''] (fragment). ca. 1370. {{BNM-I|02914}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0009.php '''D'''] ; ''''N'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_lor001wjaj01_01/ Tekst op DBNL] en [https://www.dbnl.org/tekst/_lor001lorr02_01/ Tekst Nieuw ontdekte delen op DBNL]&lt;/ref&gt;

* MS germ. oct. 2{{gap}}[https://stabikat.de/Record/786454342 Devote teksten]. 15de eeuw. {{BNM-I|03003}}

* MS germ. oct. 6{{gap}}[https://stabikat.de/Record/79623373X Getijdenboek]. ca. 1470. {{BNM-I|03004}}

* MS germ. oct. 7{{gap}}[https://stabikat.de/Record/786457090 Getijdenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|03005}}

* MS germ. oct. 29{{gap}}[https://stabikat.de/Record/779375904 Devote teksten]. 1470. {{BNM-I|03007}}

* MS germ. oct. 62{{gap}}[https://stabikat.de/Record/788484613 Reflectie op de passie] (fragment). 15de eeuw. {{BNM-I|03013}}

* MS germ. oct. 120{{gap}}[https://stabikat.de/Record/739356151 Devote teksten]. 16de eeuw. {{BNM-I|03016}}

* MS germ. oct. 185{{gap}}[https://stabikat.de/Record/719296331 Deventer liedhandschrift]. Zwolle, 15de eeuw. {{BNM-I|03019}}

* MS germ. oct. 190{{gap}}[https://stabikat.de/Record/75044021X Liederenhandschrift Berlijn 190]. Nedersticht (Utrecht), ca. 1480. {{BNM-I|03023}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://anet.be/record/opacvabbg/c:vabb:373584/N Thom Mertens &amp; Dieuwke E. van der Poel e.a. (ed.), ''Het liederenhandschrift Berlijn 190''. Hilversum, 2013.]&lt;/ref&gt;

* MS germ. oct. 280{{gap}}[https://stabikat.de/Record/719304008 Liedboek van Anna van Keulen]. 15de-16de eeuw. {{BNM-I|03029}}

* MS germ. oct. 635{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637366980 ''Dietsche doctrinale] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|03065}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_die002kuip01_01/ '''N''']

* MS germ. qu. 42{{gap}}[https://bijzonderecollecties.ubn.ru.nl/cdm/landingpage/collection/p21010coll3 Gebedenboek van Maria van Gelre]. Arnhem / Nijmegen-Utrecht ca. 1415. {{BNM-I|02996}}

* MS germ. qu. 600{{gap}}Gerard van Vliederhoven, Jan van Ruusbroec, Hendrik Suso, [https://stabikat.de/Record/669857904 Mystieke geschriften]. 15de eeuw. {{BNM-I|08242}}

* MS germ. qu. 1084{{gap}}[https://stabikat.de/Record/63212573X Mystieke preken en traktaten]. 15de eeuw. {{BNM-I|02949}}

* MS germ. qu. 1398{{gap}}[https://stabikat.de/Record/771337787 Teksten van de moderne devotie, Jan van Ruusbroec, Willem Jordaens, Jan van Schoonhoven, Geert Groote]. 15de eeuw. {{BNM-I|02976}}

* MS germ. qu. 1480{{gap}}[https://stabikat.de/Record/647422247 Liedboek van Kathryn van Hatzfelt]. Rijn-Maasgebied (Jülich), 1530-1540. {{BNM-I|07585}}

* MS germ. qu. 1715{{gap}}[https://stabikat.de/Record/637367073 ''Dietsche doctrinale] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|02979}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_die002kuip01_01/ '''N''']

* Fragment 259{{gap}}Jan van Boendale, [https://stabikat.de/Record/614269628 ''Der Leken Spiegel''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|09122}}

==Bethlehem, PA==

'''Lehigh University, Special Collections'''

* Codex 5{{gap}}Johannes Cassianus, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0007/html/lehigh_codex_005.html ''Collationes patrum'']. 14de eeuw.

* Codex 15{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0007/html/lehigh_codex_015.html Getijdenboek]. ca. 1400.

==Boston, MA==

'''Boston Public Library'''

* MS q Med. 33{{gap}}Geert Groote, [https://search.digital-scriptorium.org/catalog/DS3537 Getijdenboek]. Noord-Holland, ca. 1470-1480. {{BNM-I|07603}}

* MS q Med. 86{{gap}}Geert Groote, [https://search.digital-scriptorium.org/catalog/DS3550 Getijdenboek]. Delft, ca. 1460-1480.

* MS pb Med. 235{{gap}}Geert Groote, [https://ark.digitalcommonwealth.org/ark:/50959/3r076r294 Getijdenboek, fragment]. Delft, ca. 1450-1475.

* Q.404.20 Jacobus de Voragine [https://archive.org/details/legendaaureasanc00jaco_5 ''Passionael: Winterstuc.''] Zwolle: Peter van Os 1490. {{GW|GW14094}} ; {{ISTC|ij00142000}}

==Boulogne-sur-Mer==

'''Bibliothèque municipale'''

* 0504{{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md064455bn6m Getijdenboek met gebeden in het Frans en Nederlands]. 15de eeuw.

==Breda==

'''Stadsarchief'''

* Archieven Barbaraparochie afd. III-103, hs. 133{{gap}}Jan Smeken, [https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Sacrament_van_Niervaert/Handschrift_Spel_van_het_Sacrament_van_Niervaert.pdf Spel vanden Sacramente vander Nyeuwervaert.''] ca. 1530. {{BNM-I|07484}} ; {{MMDC|13952}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.neerlandistiek.nl/2017/09/nieuwe-editie-met-vertaling-van-het-spel-van-het-sacrament-van-niervaert/ W. Kuiper, ''Nieuwe editie met vertaling van het Spel van het Sacrament van Niervaert'', Neerlasndistiek, 18 september 2017]&lt;/ref&gt; 

* Archieven Barbaraparochie, afd. III-103, hs. 144{{gap}}''De Bredase Denensage'' alias ''Het heilig kruis van Breda''. Breda, ca. 1450-1500. [tijdelijk niet beschikbaar] {{BNM-I|14768}} ; {{MMDC|13942}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://dare.uva.nl/search?identifier=86b6cacd-2ab2-41c2-85ac-5474408d0411 W.Kuiper, ''De Noormannen in Breda, tekst en vertaling van de Bredase Denensage'', UvA 2003.]&lt;/ref&gt;

* Archief Begijnhof Breda, afd. III-21, hs. 708{{gap}}[https://archieven.stadsarchief.breda.nl/detail.php?nav_id=0-1&amp;id=2134430&amp;index=0&amp;volgnummer=1&amp;thumb_page=0 ''Vlaamse Aiol''] (fragment). ca. 1350. {{BNM-I|06355}} ; {{MMDC|6715}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_tij003188201_01/_tij003188201_01_0018.php J. Verdam, ''Nieuwe Aiol-Fragmenten'', Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Jaargang 2 (1882), p. 209-286]&lt;/ref&gt;

==Bremen==

'''Staats- und Universitätsbibliothek'''

* msa 0039{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://brema.suub.uni-bremen.de/ms/content/pageview/1617010 ''Der naturen bloeme'']. Egmond, 1453. {{BNM-I|04653}}

* msb 0002{{gap}}[https://brema.suub.uni-bremen.de/urn/urn:nbn:de:gbv:46:1-115489 ''Die dietsche doctrinale'']. Vlaanderen, 1345-1375. {{BNM-I|04646}}

* msc 0013{{gap}}[https://brema.suub.uni-bremen.de/urn/urn:nbn:de:gbv:46:1-116040 Getijdenboek]. 1450-1500. {{BNM-I|04648}}

* msc 0023{{gap}}[https://brema.suub.uni-bremen.de/urn/urn:nbn:de:gbv:46:1-115802 Communie- en Passiegebeden]. Holland, ca. 1480. {{BNM-I|04650}}

* msc 0027{{gap}}[https://brema.suub.uni-bremen.de/urn/urn:nbn:de:gbv:46:1-115993 Gebedenboek]. Oostelijke Nederlanden, ca.1500. {{BNM-I|04651}}

* msc 0055{{gap}}[https://brema.suub.uni-bremen.de/urn/urn:nbn:de:gbv:46:1-115946 Getijdenboek]. Leiden (Tertiarissen Roomburg, midden 15e eeuw. {{BNM-I|04652}}

==Brugge==

'''Hoofdbibliotheek Biekorf'''

* GGB 0374{{gap}}Olav Magnus, [https://cabrio.bibliotheek.brugge.be/browse/webgaleries/gezelle/GGB374/index.html ''De wonderlijcke historie vande Noordersche landen beschreven door ... Olaus de Groote ... nu eerst overghestelt uten Latijne in ons Nederlantsche Duytsche sprake'']. Willem Silvius, Antwerpen, 1562.[https://www.dbnl.org/tekst/groo126wond01_01/'''N''']

* MS 437{{gap}}[https://cabrio.bibliotheek.brugge.be/browse/webgaleries/MS437/index.html ''Excellente cronike van Vlaenderen'' en ''Gedicht op de bijeenkomst van Frederik III en Karel de Stoute'']. 15de eeuw, ná 1478. {{BNM-I|05669}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_dit004dits01_01/ '''N'''] ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://brugge.bibliotheek.be/catalogus/anthonis-de-roovere/ms-437-excellente-cronike-van-vlaenderen-en-gedicht-op-de-bijeenkomst-van-frederik/library-v-obbrugge-oudedrukken_2980 ''Over Anthonis de Roovere'', Catalogus Brugge bibliotheek]&lt;/ref&gt;

* MS 593{{gap}}[https://erfgoedbrugge.be/liber-trotula/ Middelnederlandse vertaling van ''Liber trotula'']. 15de eeuw. {{BNM-I|05673}}

* MS 673{{gap}}[https://cabrio.bibliotheek.brugge.be/browse/webgaleries/MS673/index.html Getijdenboek]. ca. 1450-1500. {{BNM-I|08802}}

* MS 674{{gap}}[https://cabrio.bibliotheek.brugge.be/browse/webgaleries/MS674/index.html Getijdenboek]. ca. 1450-1500. {{BNM-I|07633}}

* MS 675{{gap}}[https://cabrio.bibliotheek.brugge.be/browse/webgaleries/MS675/index.html Getijdenboek]. ca. 1450-1500. {{BNM-I|10039}}

* MS 711{{gap}}[https://erfgoedbrugge.be/o-wonderlic-werc/ Gebedenboek, ''O wonderlic werc'']. Brugge, ca. 1460-1470. 

* St. 137{{gap}}Eduard de Dene, [https://cabrio.bibliotheek.brugge.be/browse/webgaleries/St.137/index.html ''De warachtighe fabulen der dieren'']. Pieter De Clerck, Brugge, 1567. [https://www.dbnl.org/tekst/dene001wara01_01/ '''N''']

'''OCMW-archief'''

* reg.1 van 'Stukken met onbekende herkomst'{{gap}}Rombout de Doppere, [https://erfgoedbrugge.be/op-bedevaart-naar-jeruzalem/ Handschrift De Doppere met Vademecum voor een Jeruzalemvaarder]. Brugge (?), ca. 1491-1492. {{BNM-I|13373}}

'''Stadsarchief'''

* Oud Archief, reeksnr. 30: Drie Santinnen, inv. nr. 1{{gap}}[https://erfgoedbrugge.be/cartularium-van-de-drie-santinnen/ Cartularium van de Drie Santinnen]. Brugge, ca. 1474-16de eeuw. 

* Oud Archief, reeksnr. 314: Beeldenmakers{{gap}}[https://erfgoedbrugge.be/memorielijst-van-de-brugse-schilders/ Memorielijst van de Brugse Schilders]. Brugge, 1450-1801.

==Brussel==

'''Koninklijke Bibliotheek van België'''

[https://belgica.kbr.be/belgica/SearchMinify/fc9995d79479ef184e190af4d77d7199 Gedigitaliseerde handschriften en fragmenten met werk van Jacob van Maerlant]

* 394-98{{gap}}[https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/10741130 convoluut met o.a. Latijnse tekst en Middelnederlandse vertaling van de ''Regula Benedicti'' door de Bijbelvertaler van 1360 op ff. 77-145v, Necrologium van de abdij van Vorst en excerpten uit Boendales ''Der leken spiegel'']. Oudergem, Rooklooster (?), de afzonderlijke delen kwamen tot stand tussen c. 1350 en 1516. {{BNM-I|03609}}

* 720-22{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1738033 1) ''De reis van Jan van Mandeville'', 2) hekeldicht, inc. 'Ic soude gherne dichten die waerheit', 3) Jacob van Maerlant, ''Scolastica'' (Rijmbijbel) Oude Testament]. Nederlanden, 1434. {{BNM-I|03616}}

* 2485{{gap}}Bijbelvertaler van 1360, [https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/10740072 Middelnederlandse vertaling van de ''Regula Benedicti'']. {{BNM-I|3651}}

* 2877-78{{gap}}Hadewijch, [https://uurl.kbr.be/1734493 Brieven, visioenen, etc.]. Nederlanden, 1350-1400. {{BNM-I|03669}}

* 2979{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1962248 ''D'Evangelien van sente Matheus, sente Marcus, sente Lucas, sente Jan'']. West-Brabant (België), ca. 1350. {{BNM-I|03678}}

* 9018-19{{gap}}[https://belgica.kbr.be/BELGICA/doc/SYRACUSE/18378782/historiebijbel Historiebijbel - Bijbelvertaling van 1360]. Utrecht, 1431. {{BNM-I|03795}}

* 15001{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/2059921 ''Scolastica'' (Rijmbijbel), ''Wrake van Jherusalem'']. {{BNM-I|03871}}

* 15003-48{{gap}}[https://uurl.kbr.be/2046191 Sermoenen en stichtelijke werken in het Latijn en Middelnederlands, o.a. Dirc Coelde van Münster, ''Dit es een hant vol wijsheid'' ]. Leuven, Kartuizers S. Maria Magdalena, 16de eeuw. {{BNM-I|03872}}

* 15589-623{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1737555 Handschrift van Hulthem]. Brabant, tussen 1405-1408. {{BNM-I|05898}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_hul001hult02_01/index.php '''N''']

* 15652-56{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1733715 Wapenboek Gelre]. Gelre en Holland, tussen 1395-1414. {{BNM-I|03900}}

* 19545{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1738031 ''Scolastica'' (Rijmbijbel)]. {{BNM-I|03927}}

* 19546{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1939415 ''Der naturen bloeme'' en rijmspreuken]. Limburg, 14de eeuw (kort na 1300?). {{BNM-I|03928}}

* II 138{{gap}}Jan van Leeuwen, [https://uurl.kbr.be/1834822 Werken]. Hoeilaart, 1400-1425. {{BNM-I|04003}}

* II 144{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1940703 Gedichten; liederen; rijmspreuken; spreekwoorden]. 16de eeuw. {{BNM-I|04004}}

* II 478{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1557860 ''Die sevenste bliscap van onser vrouwen'']. {{BNM-I|04026}}

* II 7619{{gap}}[https://uurl.kbr.be/2112901 Getijdenboek]. Utrecht, ca 1460. {{BNM-I|04135}}

* IV 90{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1065662 liedboekje] (superius partij). 

* IV 192{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1557863 ''Die eerste bliscap van Maria'']. {{BNM-I|01695}}

* IV 217{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1824864 ''Spiegel historiael''] (fragmenten). 1300-1350. {{BNM-I|01725}}

* IV 398,1{{gap}}Jan van Boendale, [https://uurl.kbr.be/1737557 ''Der leken spieghel''] (fragment).

* IV 398,3{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1737561 ''Dietsche doctrinale''] (fragment).

* IV 398,4{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1737563 ''Sidrac''] (fragmenten). 15e eeuw. {{BNM-I|01762}}

* IV 398,5{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1737567 ''Der naturen bloeme''] (fragmenten: Bk. III, vs.1890-2852). 14e eeuw. {{BNM-I|01763}}

* IV 398, 6{{gap}}Anonymus en Melis Stoke, [https://uurl.kbr.be/1737569 ''Rijmkroniek van Holland''] (fragment). ca. 1315-1325. {{BNM-I|01764}}

* IV 398, 7{{gap}}[https://bnm-i.huygens.knaw.nl/tekstdragers/TDRA000000007361 ''Beerte metten breden voeten''] (fragment). ca. 1375-1425? ; {{BNM-I|07361}}
 
* IV 398, 8{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1737571 Preek uit ''Een nuttelijc boec den kerstenen menschen''] (fragment).

* IV 398, 9{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1737573 Berijmde kalender] (fragment).

* IV 421, 7{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1907144 Verzamelhandschrift met devote teksten in het Latijn en Middelnederlands]. Tongeren, Regulieren S. Maria /Ter Noot Gods, ca. 1475-1500. {{BNM-I|01774}}

* IV 543{{gap}}Philip Utenbroeke, [https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/18375496 ''Spiegel historiael'' (fragment Tweede Partie, Boek II, kap.57/vs.62-Boek III, kap.2/vs.97)]. Holland, ca. 1400. {{BNM-I|01795}}

* IV 684{{gap}}Jan van Boendale, [https://uurl.kbr.be/1065581 ''Brabantsche yeesten'', Boek IV], zie ook IV 685 [https://uurl.kbr.be/1734491 Boek V]. ca.1450. {{BNM-I|01817}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/boen001brab01_01/index.php '''N'''] 

* IV 685{{gap}}Jan van Boendale, [https://uurl.kbr.be/1734491 ''Brabantsche yeesten'', Boek V], zie ook IV 684 [https://uurl.kbr.be/1065581 Boek IV]. ca.1450. {{BNM-I|01817}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/boen001brab01_01/index.php '''N''']

* IV 750, 1{{gap}}[https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/18498312 rol met berijmde gebeden (fragment)]. Vlaanderen, c. 1325-1350. {{BNM-I|01823}}

* IV 750, 2{{gap}}[https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/18498339 rol met berijmde gebeden (fragment)]. Vlaanderen, c. 1325-1350. {{BNM-I|01823}}

* IV 827, 1{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1738014 ''Spiegel historiael''] (fragment).

* IV 827, 2{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1738016 ''Spiegel historiael''] (fragment).

* IV 828{{gap}}Philip Utenbroeke, [https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/18375102 ''Spiegel historiael''] (fragment Tweede Partie, Boek VI, kap.32/vs.10-29, kap.33/vs.9-28, kap.39/vs.16-35 en kap.40/vs.15-35). Holland, ca. 1400. {{BNM-I|01843}}

* IV 853{{gap}}''[https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/10713426 Roman van Heinric en Margriete van Limborch]'' (fragment).

* IV 927{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://opac.kbr.be/LIBRARY/doc/SYRACUSE/18560514 ''Dye istorij va(n) Troye(n)'']. Kleef / Gelre, ca. 1470-1480.

* IV 1001{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1737645 ''Spiegel historiael''] (fragment).

* IV 1036{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1750222 ''Rijmbijbel''] (fragment).

* IV 1064{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1627206 Statuten voor een klooster van het Kapittel van Venlo].

* IV 1235{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://uurl.kbr.be/1750226 ''Der naturen bloeme''] (fragment).

* IV 1249{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1613612 Wapenboek].

* IV 1274{{gap}}[https://uurl.kbr.be/1065666 Liedboekje] (altus partij).


* INC A 2.188 (RP){{gap}}[https://uurl.kbr.be/1065300 Getijdenboek]. Parijs, 1500.

* INC A 2.350 (RP){{gap}}[https://uurl.kbr.be/1044151 Pro[nosticatie ...&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;] van [?] [1499]

* INC B 1.369 (RP){{gap}}[https://uurl.kbr.be/1528764 ''Die wonderlike vreemde ende schone historie van Melusyne ende van haren geslachte'']. Gheraert Leeu, Antwerpen, 1491. {{ISTC|ij00218420}}

* INC B 1.373 (RP){{gap}}[https://uurl.kbr.be/1963729 ''Die alder excellenste cronyke van Brabant'' met aantekeningen door Petrus Treckpoel (?) en ''Chronijk der landen van Overmaas'']. Rolant vanden Dorp, Antwerpen, 1498 met aantekeningen en handgeschreven kroniek, Bilzen, begin 16de eeuw (voor 1509). {{ISTC|ic00475000}} ; {{USTC|436467}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_ald001vanb01_01/ '''N'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_jaa033187001_01/_jaa033187001_01_0001.php Jos. Habets, ''Chronijk der landen van Overmaas en der aangrenzende gewesten door eenen inwoner van Beek bij Maastricht.'', Publications de la Société Historique et Archéologique dans le duché de Limbourg. Deel 7(1870), p.5-10]&lt;/ref&gt;

==Cambridge==

'''Cambridge University Library'''

* Inc.7.F.6.2[4653]{{gap}}[https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/PR-INC-00007-F-00006-00002-04653/1 ''Sinte Bernardus souter tot tot onser liever vrouwen Maria, Vermaningen vanden vijf droefheiden Mariae'']. Gheraert Leeu, Antwerpen, 1491. {{USTC|436102}}

* MS Nn.4.1[4653]{{gap}}[https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-NN-00004-00001/204 Benedictionale van Robert de Clercq met eed van de bruidegom in het Nederlands, ff. 100v-101v]. Brugge, ca. 1519-1529.

'''Queens' College'''
* MS 50{{gap}}[https://cudl.lib.cam.ac.uk/view/MS-QUEENS-00050/1 Getijdenboek Latijn en Nederlands]. Amsterdam / Haarlem, 1453. {{BNM-I|06952}}

'''Wren Library, Trinity College'''

* B.1.46.{{gap}}[https://trin-sites-pub.trin.cam.ac.uk/james/viewpage.php?index=41 Getijdenboek]. ca. 1460. 

* B.11.22.{{gap}}[https://trin-sites-pub.trin.cam.ac.uk/james/viewpage.php?index=92 Getijdenboek (Middelnederlandse tekst in randdecoratie)]. ca. 1300. {{BNM-I|04318}}

* B.13.18.{{gap}}[https://trin-sites-pub.trin.cam.ac.uk/james/viewpage.php?index=122 Getijdenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|04319}}

* O.8.29{{gap}}[https://trin-sites-pub.trin.cam.ac.uk/james/viewpage.php?index=938 Magica (Arabisch, Engels, Frans, Latijn, Nederlands)]. ca. 1300-1600. {{BNM-I|04321}}

* O.9.31.{{gap}}[https://mss-cat.trin.cam.ac.uk/manuscripts/uv/view.php?n=O.9.31&amp;n=O.9.31#?c=0&amp;m=0&amp;s=0&amp;cv=82&amp;xywh=-2761%2C0%2C10142%2C6178Medica (Latijn en Middelnederlands) Planten- en mineralenglossarium ]. Noordelijke Nederlanden, ca. 1505-1507. {{BNM-I|04322}}

==Cambridge, MA==

'''Harvard, Houghton Library'''

* GEN, MS DUTCH 13{{gap}}[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:50064946$1i Gebedenboek]. 1428. {{BNM-I|07764}}

* GEN, MS TYP 31{{gap}}[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:3499184$1i Getijdenboek]. ca. 1500. {{BNM-I|07765}}

* MS TYP 39{{gap}}[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:3499186$5i Getijdenboek] (alleen de miniaturen). Nederlanden, ca. 1530. {{BNM-I|07766}}

* GEN, MS TYP 132{{gap}}[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:423385938$1 Psalter, gevolgd door enkele gebeden]. ca. 1420. {{BNM-I|05902}}

* GEN, MS TYP 302{{gap}}[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:49592873$1i Getijdenboek]. 1471. {{BNM-I|05912}}

* GEN, NC5.B4555.530vb{{gap}}Noel van Berlainmont, scoolmeester Tantwerpen, [https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:459844187$1i ''Vocabulare van nyeus gheordineert. Ende wederom gecorrigeert om lichtelic francois te leren lezen scriven ende spreken dwelc gestelt is meestendeel bi personagien. Vocabulaire de nouveau ordonne et derechief recorrige / pour aprendre legierement a bien lirre / escripre et parler francois et Flameng / lequel est mis tout la plus part par personnaiges'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, 1536. {{USTC|76298}}

* TYP INC 9459.3{{gap}}[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:47339352$1i Hier beghint die hystorye vander destrucyen van Troyen hoe sy ghewonnen ende verdorven wart vanden Gryecken ende oec wort in desen boecke verclaert die grote Amorueselijcke liefde van Troylus des conincx Priamus van Troyen kint ende van Bryseda Calcas dochter welc dat een verrader was. Rolant van den Dorpe. Antwerpen, ca. 1500'']. {{ISTC|ih00281000}} ; {{USTC|436380}}

* 27283.48.4.{{gap}}[https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:17884833$1i ''Een Schoone Historie vande twee Ghebroeders / den vromen Ridder Valenteyn ende Oursson den Wildeman / Sonen van Alexander Keyser van Constantinopelen / ende Neve van Pepinus Coninck van Vranckrijck.'' Van nieuws oversien, ghesuyvert ende in vele plaetsen verbetert. Hieronymus Verdussen, Antwerpen z.j. (ná 1684). [oudste bekende herdruk van de gekuiste Zuidnederlandse versie, Antwerpen 1624]

==Chantilly==

'''Musée Condé - Bibliothèque du château'''

* 0738 (1401){{gap}}Jean de Stavelot, [https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md07gq67jt5g ''Liber vitae et miraculorum S. Benedicti.'' met op ff. 112r-147r een levensbeschrijving van Benedictus in drie talen]. Luik, 1432.

==Colmar==

'''Bibliothèque municipale'''

* 0145 (832){{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md87pn89h07p Berijmde passie, gebeden en meditaties in het Latijn.] 16de eeuw. 

==Cologny==

'''Fondation Martin Bodmer'''

* Cod. Bodmer 61{{gap}}Eike von Repgow, [https://www.e-codices.unifr.ch/en/fmb/cb-0061 Saksenspiegel.] ca. 1400-1405. {{BNM-I|06159}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_sak001saks02_01/ '''N''']

* Cod. Bodmer 101{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://www.e-codices.unifr.ch/en/fmb/cb-0101 Martijns] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|06560}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/maer002stro01_01/ '''N''']

==Columbia, MO==

'''University of Missouri, Ellis Library, Special Collections'''

* Fragmenta Manuscripta 128{{gap}}Henricus Suso, [https://www.digital-scriptorium.org/xtf3/search?rmode=digscript;smode=basic;language=dutch;docsPerPage=1;startDoc=17;fullview=yes ''Hondert artikelen vander passien ons heren Jhesu Christi'' (fragment)]. 15de eeuw. {{BNM-I|08005}}

* Fragmenta Manuscripta 189{{gap}}Cassianus, [https://www.digital-scriptorium.org/xtf3/search?rmode=digscript;smode=basic;language=dutch;docsPerPage=1;startDoc=19;fullview=yes ''Der vader collacien''? (fragment)]. 15de eeuw.

* RARE FO Z113.P3 item 10{{gap}}[https://www.digital-scriptorium.org/xtf3/search?rmode=digscript;smode=basic;language=dutch;docsPerPage=1;startDoc=20;fullview=yes Getijdenboek (fragment)]. 15de eeuw.

* PFTP26{{gap}}[https://dl.mospace.umsystem.edu/mu/islandora/object/mu:307629 ''Fasciculus mirre'' (fragment)]. Roelant Bollaert, Delft, 1500.

==Columbia, SC==

'''University of South Carolina. Irvin Department of Rare Books and Special Collections'''

* Early MS 71{{gap}}[https://digital.tcl.sc.edu/digital/collection/pfp/id/768 Getijdenboek (fragment)]. Utrecht, 1475.

==Darmstadt==

'''Universitäts- und Landesbibliothek'''

* 978{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-978  Getijdenboek]. Kleef of omgeving, ca. 1495. {{BNM-I|04733}}

* 1093{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-1093  Evangelieharmonie etc.]. Sonsbeek, ca. 1480. {{BNM-I|04866}}

* 1433{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-1433  Heiligenlevens]. ca. 1450-1500. {{BNM-I|07097}}

* 1437{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-1437  Gebeden en getijden]. Kleef of omgeving, ca. 1490. {{BNM-I|04734}}

* 1463{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-1463  Psalter]. Amsterdam, 1440. {{BNM-I|04842}}

* 1473{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-1473  Getijdenboek]. Zwolle (Agnietenberg), c. 1435. {{BNM-I|04707}}

* 1837{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-1837  Gebedenboek]. Kleef of omgeving, c. 1490. {{BNM-I|04734}}

* 1907{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-1907  Getijdenboek Geert Grote]. Aken, 1520. {{BNM-I|04735}}

* 2278{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-2278  ''Der leyen Doctrinal''], Ripuarische vertaling van ''Die Dietsche doctrinale''. 1432-1436. {{BNM-I|04877}}

* 2290{{gap}}[https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-2290/0001/thumbs?sid=89119e2b2ce020153bf3d9cf7b13b548#current_page ''Karl Meinet'']. Keulen ca. 1470. {{BNM-I|04882}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://books.google.nl/books?id=gr0WAAAAYAAJ A. von Keller, ''Karl Meinert zum ersten Mahl herausgegeben'', Stuttgart 1858.]&lt;/ref&gt;

* 2667{{gap}}Dirc van Delft [https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-2667  , ''Tafel van den kersten ghelove'', Moselfrankische bew.]. 1425-1450. {{BNM-I|04881}}

* 3321{{gap}}Willem, [https://tudigit.ulb.tu-darmstadt.de/show/Hs-3321/0001  ''Van den vos reynaerde'' (fragment E)]. Oostelijke Nederlanden, ca. 1300. {{BNM-I|04886}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_vos001mgys01_01/_vos001mgys01_01_0001.php Tekdt op DBNL]&lt;/ref&gt;

==Den Bosch==

'''Brabants Historisch Informatie Centrum'''

* 9 Domeinen, raad en rentmeester-generaal, 1515-1816, 290 (olim 289A){{gap}}Jacob van Maerlant, [https://proxy.archieven.nl/235/42B605A51AD640A99B5019C91F03B643 ''Rijmbijbel'', fragment]. Brabant, ca. 1350. {{BNM-I|07009}}

'''Erfgoed 's-Hertogenbosch'''

* z.s.{{gap}}[https://hdl.handle.net/21.12121/15022927 ''Roman van Florimont'']. Brabant, ca. 1350. {{BNM-I|07372}}

* OSA 8857{{gap}}[https://hdl.handle.net/21.12121/14572644 Leefregels voor begijnen]. ca. 1484.

==Den Haag==

'''Koninklijke Bibliotheek''' [https://webggc.oclc.org/cbs/DB=2.37/SET=5/TTL=1291/NXT?FRST=1&amp;SET=5&amp;ADIGRP_IKT=9004 Zoeken] 

* 76 E 4{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/dernaturenbloeme2 ''Der naturen bloeme''].

* 76 E 5{{gap}}Jan van Boendale, Jacob van Maerlant, [https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/beatrijs ''Dietsche doctrinale'', ''Beatrijs'', ''Heimelicheit der heimelicheden'']. Brabant (Brussel?), ca. 1374. {{BNM-I|03108}} ; {{MMDC|378}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_die002kuip01_01/ Tekst ''Dietsche...'' op DBNL],  [https://www.dbnl.org/tekst/_bea001beat06_01/ Tekst ''Beatrijs'' op DBNL], [https://www.dbnl.org/tekst/maer002aave01_01/ Tekst ''Heimelicheit...'' op DBNL]&lt;/ref&gt;

* 79 K 2{{gap}}[https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/zweder Zweder getijdenboek]. Utrecht, ca. 1430-1435. {{MMDC|594}}

* 79 K 10{{gap}}[https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/gruuthuse Gruuthuse handschrift]. Brugge, ca. 1405-1410. {{BNM-I|06745}} ; {{MMDC|13464}} ; [https://www.dbnl.org/titels/titel.php?id=_gru001khee01 ''Het Gruuthuse handschrift'', Algemene informatie en Edities op DBNL]&lt;/ref&gt;

* 79 K 11{{gap}}[https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/bout Bout Psalter-getijdenboek]. Amsterdam, Haarlem, Utrecht, 1453.

* 79 K 21{{gap}}Claes Heynenzoon [https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/wapenboek Wapenboek Beieren]. Den Haag, 1405. {{BNM-I|09888}}

* 128 E 2{{gap}}[https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/liederen Haags liederenhandschrift]. Gelre, ca. 1400. {{BNM-I|03114}} ; {{MMDC|16869}}

* 128 E 3{{gap}}Anonymus en Melis Stoke, [https://resources.huygens.knaw.nl/rijmkroniek/thumbs/A ''Rijmkroniek van Holland'']. Holland, ca. 1325-1350. {{BNM-I|03115}} ; {{MMDC|608}}

* 128 E 4{{gap}}Anonymus en Melis Stoke, [https://resources.huygens.knaw.nl/rijmkroniek/thumbs/B ''Rijmkroniek van Holland'']. Holland (Egmond?), ca. 1400. {{BNM-I|03116}} ; {{MMDC|609}}

* 128 E 5{{gap}}Anonymus en Melis Stoke, [https://resources.huygens.knaw.nl/rijmkroniek/thumbs/C ''Rijmkroniek van Holland'']. Naaldwijk, 1390. {{BNM-I|03117}} ; {{MMDC|610}}

* 129 A 10{{gap}}[https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/lancelot Lancelot-compilatie]. Antwerpen ca. 1325-1330. {{BNM-I|06456}} ; {{MMDC|839}} ; '''E'''&lt;ref&gt;Ds. W. J. A. Jonckbloet, ''Roman van Lancelot (13 eeuw): naar het (eenig-bekende) handschrift'', [https://archive.org/details/romanvanlancelo01joncgoog deel 1], 's Gravenhage 1846; [https://archive.org/details/romanvanlancelo00joncgoog deel 2], 's Gravenhage 1849. (Een nieuwe kritische editie, die wezenlijk verschilt van deze, is deels in de maak en deels voltooid in de reeks Middelnederlandse Lancelotromans.)&lt;/ref&gt;

* 150 C 30{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001686-001#page/n11/mode/2up ''Die konste van spreken ende van swighen'']. [Gerardus de Leempt], ’s-Hertogenbosch, 1484-1485. {{ISTC|ia00209220}} ; {{USTC|435665}}

* 150 E 14{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001716-001#page/n13/mode/2up ''Die Duytsche souter'']. Jacob Jacobszoon vander Meer, Delft, 1480. {{ISTC|ip01070000}} ; {{USTC|438302}}

* 150 E 15{{gap}}[http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayImageItemFromId.do?FormatType=fulltextimgsrc&amp;ItemID=ned-kbn-all-00001717-001&amp;ImageNumber=0&amp;resultClick=1 ''Die Duytsche Souter'']. Jacob Jacobszoon van der Meer of Christiaen Snellaert, Delft, 1487. {{ISTC|ip01070500}}

* 150 F 1{{gap}}[https://archive.org/details/ned-kbn-all-00001735-001 ''Een suverlick boexken van onser liever vrouwen croen ende horen salter ende horen roosen crans ende oeck van horen mantel, welcke boecxkens seer devoet ende suet syn te lesen'']. Rykert Paffroedt, Deventer 1492. {{ISTC|ic00978700}}

* 150 F 40{{gap}}[https://books.google.be/books?id=n2RXCGiiqusC ''Wapene Martijn'']. Henrick die Lettersnider, Antwerpen 1496 ; {{ISTC|im00013450}}

* 168 B 8{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001797-001#page/n10/mode/2up ''Die heylighe bevarden tot dat heylighe grafft in Iherusalem, ende van daen totten berch Synai tot die heilighe maghet ende martelarisse Sunte Katherin'']. Erhard Reuwich, Mainz, 1488. {{ISTC|ib01191000}} ; {{USTC|743704}}

* 168 E 5{{gap}}[http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayItem.do?ItemNumber=2&amp;resultClick=1 ''Der sielen troest'']. [Jacob Bellaert – De titelpagina van Symon Cock is later ingeplakt], Haarlem, 1484. {{ISTC|is00361000}} ; {{USTC|435647}}

* 168 E 31{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001822-001#page/n1/mode/2up ''Der sielen troest'']. [Gerardus de Leempt], Utrecht, 1479. {{ISTC|is00359700}} ; {{USTC|435412}}

* 168 E 32{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001823-001#page/n22/mode/2up ''Wech der sielen salicheit'']. [Utrecht], 1479. {{ISTC|iw00010740}} ; {{USTC|435418}}

* 168 G 32 [1]{{gap}}[http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayImageItemFromId.do?&amp;FormatType=fulltextpdf&amp;&amp;ItemNumber=1&amp;ItemID=ned-kbn-all-00001828-002&amp;ImageNumber=0&amp;PageNumber=7 ''De vier uitersten'']. [Jacob Bellaert], Haarlem, 1484.

* 168 G 32 [2]{{gap}}Laurent d'Orléans, ''Summe le roy'', vertaald door broeder Jan van Brederoede als [http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayImageItemFromId.do?&amp;FormatType=fulltextpdf&amp;&amp;ItemNumber=1&amp;ItemID=ned-kbn-all-00001828-001&amp;ImageNumber=0&amp;PageNumber=14 ''Des conincs summe'']. [Jacob Bellaert], Haarlem, 1484.{{USTC|435688}}

* 168 G 35{{gap}}''[https://ia801600.us.archive.org/10/items/ned-kbn-all-00001831-001/ned-kbn-all-00001831-001.pdf Vanden leven ende voerganc des alder boesten ende quaetsten Antekerst, ghetrocken uut den autoriteyten ende scriften der heyliger leeraers ende doctoors, ende dan volghen die .xv. eyselijcke teikenen die voergaen sullen die toecoemst ons heren Jesu Cristi eer hi ten ordel comen sal].'' Jan Beerntszoon, Utrecht 1539.

* 168 G 37{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001833-001#page/n11/mode/2up ''Alle die epistelen ende ewangelien mitten sermonen vanden ghehelen jaere'']. [Johann Veldener, Utrecht, 1478]. {{ISTC|ie00064900}} ; {{USTC|435376}}

* 168 G 41{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001836-001#page/n9/mode/2up ''Boec van vier oeffeninghen]. [Utrecht], [1480]. {{ISTC|ib00956900}} ; {{USTC|438340}}

* 168 G 42{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001837-001#page/n8/mode/2up ''Van die nutticheyt ende edelheit des Vrouwen Souter'']. Utrecht, 1480. {{ISTC|ir00360500}} ; {{USTC|438365}}

* 168 G 43{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001838-001#page/n15/mode/2up ''Tafelboek''] (uit: Dirc van Delf, ''Tafel van den kersten ghelove''. [Utrecht] 1479. {{ISTC|it00010850}} ; {{USTC|435416}}

* 169 G 46{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001845-001#page/n0/mode/2up ''Historie der heiligher drie coninghen'']. [Jacob Jacobszoon vander Meer en Mauricius Yemantszoon], Delft, 1479. {{ISTC|ij00340500}} ; {{USTC|435450}}

* 169 G 47 [1]{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001846-001#page/n12/mode/2up ''Dit boec is seer oerbaerlic den menschen ende leert hoe datmen bidden sal'']. [Jacob Jacobszoon vander Meer en Mauricius Yemantszoon], Delft, 1479. {{ISTC|ib00766400}} ; {{USTC|435406}}

* 169 G 47 [2]{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001846-002#page/n6/mode/2up ''Spieghel des ewighen levens'']. [Jacob Jacobszoon vander Meer], Delft, 1480. {{ISTC|is00671200}} ; {{USTC|438303}}

* 169 G 48{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001847-001#page/n9/mode/2up ''Vertroestinghe des menschen levens uut der Heiligher Scriften'']. [Jacob Jacobszoon vander Meer en Mauricius Yemantszoon], Delft, 1479. {{ISTC|ij00438200}} ; {{USTC|435451}}

* 169 G 51{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001850-001#page/n17/mode/2up ''Cyrilus parabelen'']. [Jacob Jacobszoon van der Meer], Delft, 1481. {{ISTC|ic01022500}} ; {{USTC|435484}}

* 169 G 56{{gap}}Jan van Brederode, [https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001855-001#page/n3/mode/2up ''Des conincs summe'']. [Jacob Jacobszoon vander Meer en Mauricius Yemantszoon], Delft, 1487. {{ISTC|il00089700}} ; {{USTC|435520}}

* 169 G 62{{gap}}''[https://archive.org/details/ned-kbn-all-00001859-001/page/n8/mode/2up Tleven van Liedwy, die maghet van Sciedam]''. [Jacob Jacobszoon van der Meer], Delft, 1487.

* 169 G 63{{gap}}[https://www.neerlandistiek.nl/2019/08/karel-ende-elegast-eindelijk-gedigitaliseerd/ ''Karel ende Elegast'']. Jacob Jacobszoon van der Meer of Christiaen Snellaert, Delft, ca. 1486-1488. {{ISTC|ic00204700}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0092.php '''L''']

* 169 G 65{{gap}}[http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayImageItemFromId.do?FormatType=fulltextimgsrc&amp;ItemID=ned-kbn-all-00001862-001&amp;ImageNumber=0&amp;BackTo= ''Van die konste van spreken ende van swighen'']. Jacob Jacobszoon van der Meer of Christiaen Snellaert, Delft ca. 1487-1491. {{ISTC|ia00209250}}

* 169 G 66{{gap}}[http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayImageItemFromId.do?FormatType=fulltextimgsrc&amp;ItemID=ned-kbn-all-00001863-001&amp;ImageNumber=0&amp;resultClick=1 ''Liden ende die Passie ons Heeren Jesu Christi'']. Jacob Jacobszoon van der Meer of Christiaen Snellaert, Delft, 1487. {{ISTC|il00214000}}

* 169 G 82{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001879-001#page/n9/mode/2up ''Die vier uterste'']. [Christiaen Snellaert], Delft, [1488]. {{ISTC|ic00905000}} ; {{USTC|435945}}

* 169 G 89{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001886-001#page/n10/mode/2up ''Van Arent Bosman; een mirakel dat geschiede int jaar 1433 in den lande van Cleve'']. [Jacob Jacobszoon vander Meer], Delft, [1487]. {{ISTC|ib01039950}} ; {{USTC|435897}}

* 169 G 90{{gap}}[http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayImageItemFromId.do?FormatType=fulltextimgsrc&amp;ItemID=ned-kbn-all-00001887-001&amp;ImageNumber=0&amp;BackTo= ''Die Historie van Sinte Barbara met die miraculen'']. Christiaen Snellaert of Henrick Eckert van Homberch, Delft, 1497. {{ISTC|ib00098900}}

* 169 G 93{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001890-001#page/n8/mode/2up ''Dat liden ende passie ons Heren Jesu Christi'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1477. {{ISTC|il00212900}} ; {{USTC|435299}}

* 169 G 94{{gap}}[https://archive.org/details/ned-kbn-all-00001891-001 ''Spieghel des kersten gheloefs'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1478. {{ISTC|is00672000}} ; {{USTC|435374}}

* 169 G 94 [2]{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001891-002#page/n5/mode/2up ''Tafel des kersteliken levens'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1478. {{ISTC|it00010800}} ; {{USTC|435380}}

* 169 G 95{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001892-001#page/n20/mode/2up ''Die cronike of die hystorie van Hollant, van Zeelant ende Vrieslant ende vanden Sticht van Utrecht'']]. Gheraert Leeu, Gouda, 1478. {{ISTC|ic00484800}} ; {{USTC|435375}}

* 169 G 96{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001893-001#page/n11/mode/2up ''Die spieghel der Sassen'']]. Gheraert Leeu, Gouda 1479. {{ISTC|ie00028200}} ; {{USTC|435444}}

* 169 G 98{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001895-001#page/n10/mode/2up ''Hystorie van Reynaert die vos'']]. Gheraert Leeu, Gouda, 1479. {{ISTC|ir00135800}} ; {{USTC|435458}}

* 170 E 16{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001909-001#page/n9/mode/2up ''Alle die epistelen ende ewangelien vanden gheheelen jaere'']]. Gheraert Leeu, Gouda, 1477. {{ISTC|ie00064700}} ; {{USTC|435297}}

* 170 E 17{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001910-001#page/n2/mode/2up ''Het passionael''] (''Legenda aurea'') Winterstuc + Somerstuc. Gheraert Leeu, Gouda, 1478. {{ISTC|ij00139000}} ; {{USTC|435394}}

* 170 E 20{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001913-001#page/n11/mode/2up ''Dat scaecspel]. Gheraert Leeu, Gouda, 1479. {{ISTC|ic00411000}} ; {{USTC|435433}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0101.php '''L''']

* 170 E 26{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00001917-001#page/n11/mode/2up ''Boec vanden leven der heiligen vaderen inder woestinen hoer leven leydende''] (''Vaderboec''). Gheraert Leeu, Gouda, 1480. {{ISTC|ih00210000}} ; {{USTC|438351}}

* 171 E 20{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00002067-001#page/n13/mode/1up ''Die gesten oft die ghesciedenissen van Romen'']. Peter van Os, Zwolle, 1484. {{ISTC|ig00298350}} ; {{USTC|435641}}

* 171 E 22{{gap}}[https://archive.org/details/ned-kbn-all-00002069-001 ''Der sielen troest.''] Pieter van Os, Zwolle, 1485. {{ISTC|is00361100}} ; {{USTC|435718}}

* 171 E 30{{gap}}[https://archive.org/details/ned-kbn-all-00002075-001 ''Der sielen troest.'']] Pieter van Os, Zwolle, 1491. {{ISTC|is00361200}} ; {{USTC|436063}}

* 172 C 22{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00002196-001#page/n9/mode/2up ''Die hystorie vanden grooten coninck Alexander'']. Christiaen Snellaert, Delft, 1491. {{ISTC|ia00402200}} ; {{USTC|435967}}

* 190 C 55{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00002555-001#page/n8/mode/2up ''Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wensch-hoet'']. Weduwe van Juriaen van Poolsum, Utrecht, 1700, [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0048.php '''L'''] ; {{STCN|840928238}}

* 227 E 55{{gap}}[https://archive.org/stream/ned-kbn-all-00003148-001#page/n16/mode/2up ''Thuys der fortunen ende dat huys der doot'']. {{USTC|437024}} ; {{STCN|833569473}}

* 231 G 29{{gap}}[http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayThumbnails.do?&amp;FormatType=defaultFormatType=default&amp;ResultsID=162E3445F1A19B87BF&amp;PageNumber=1&amp;ItemNumber=1# ''Dye Cronijcke van Hollant, Zeelant ende Vrieslant van alle geschiedenissen int corte, met dye Cronijcke van den Bisscoppen van Wtrecht, hoe dat Hollant eerst begrepen is, geduerende totten Jare 1539'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, 1539. 

* 231 G 51{{gap}}[https://search.proquest.com/eebgeo/docview/2090321476/1EFD7F456F1F4424PQ/1/thumbnail?accountid=139415 ''Elckerlijc'']. [Govaert Back, Antwerpen, ca. 1500].

* 231 J 44{{gap}}Gherit van der Goude, [http://eeb.chadwyck.co.uk/search/displayImageItemFromId.do?FormatType=fulltextimgsrc&amp;ItemID=ned-kbn-all-00003304-001&amp;ImageNumber=0&amp;BackTo= ''Dat boexken vander missen Anderwerf ghecorrigeert'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, ca. 1509. 

* 1084 A 6{{gap}}Cornelius Aurelius, [https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/divisiekroniek/#page=0&amp;accessor=thumbnails&amp;source=1&amp;view=homePane Die Chronyk van Hollandt, Zeelandt ende Vriesland''] (''Divisiekroniek''). Jan Severszoon, Leiden, 1517. {{USTC|420580}}

* 1900 A 008{{gap}}[https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/kattendijke Kattendijke-kroniek]. Noord-Holland, ca. 1491-1493, '''E'''&lt;ref&gt;[https://resources.huygens.knaw.nl/retroboeken/kattendycke/#page=0&amp;accessor=toc&amp;view=homePane Antheun Janse e.a., Johan Huyssen van Kattendijke-kroniek, Instituut voor Nederlandse geschiedenis, Den Haag, 2005]  &lt;/ref&gt;

* 1703 H 14{{gap}}Carolus Battus (vert.), [https://books.google.nl/books?id=vyPLhPigwYIC ''Warachtighe historie van Doctor Johannes Faustus'']. 1592.

* KA 16{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/dernaturenbloeme ''Der naturen bloeme'']. Utrecht, ca. 1340-1350. {{BNM-I|01534}} ; {{MMDC|1335}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/maer002dern02_01/ '''N''']

* KW 78 E 54{{gap}}Adriaen Coenen, [https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/visboek ''Visboeck'']. Scheveningen 1577-1579.

* KW 129 F 2{{gap}}[https://galerij.kb.nl/kb.html#/nl/silvius Schrijfboek van Willem Silvius'']. Leuven, ca. 1550-1562. 

* KW 1702 C 42 [4]{{gap}}[https://books.google.nl/books?id=fwwNa1ez1ukC&amp;pg=PP1&amp;hl=nl&amp;source=gbs_selected_pages&amp;cad=3#v=onepage&amp;q&amp;f=false ''Die wonderlijcke reyse van Jan Mandevijl''] [...]. wed. Guillaem van Parijs, Antwerpen, 1592.

'''Huis van het boek - Museum Meermanno-Westreenianum'''

* [https://db.ecodices.nl/search/eyJzZWFyY2h2YWx1ZXMiOlt7Im5hbWUiOiJDb2xsZWN0aW9uIiwiZmllbGQiOiJjb2xsZWN0aW9uIiwidmFsdWVzIjpbIkRlbiBIYWFnLCBIdWlzIHZhbiBoZXQgYm9layJdfSx7Im5hbWUiOiJUZXh0IExhbmd1YWdlIiwiZmllbGQiOiJsYW5ndWFnZSIsInZhbHVlcyI6WyJEdXRjaCJdfV0sInBhZ2UiOjEsInBhZ2VfbGVuZ3RoIjozMCwic29ydG9yZGVyIjoidGl0bGUifQ== 30+ handschriften] gedigitaliseerd op e-codices.nl

* Hs. 10 B 21{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://metabotnik.com/projects/648/ ''Rijmbijbel'' en ''De wrake van Jerusalem'']. Utrecht, 1332. {{BNM-I|00451}} ; {{MMDC|10531}}

== Detmold ==
'''Lippische Landesbibliothek'''

* Mscr 70{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://s2w.hbz-nrw.de/llb/content/thumbview/6246475 ''Der Naturen Bloeme]. ca. 1287-1319.

== Deventer ==

'''Athenaeumbibliotheek''' [https://athenaeumcollecties.nl/collecties/gedigitaliseerde-collecties/?mode=gallery&amp;view=list&amp;sort=order_s_auteurs%20asc&amp;fq%5B%5D=search_s_jaar_van_publicatie:%5B10000000%20TO%2015680000%5D&amp;reverse=0 Zoeken]
* [https://db.ecodices.nl/search/eyJzZWFyY2h2YWx1ZXMiOlt7Im5hbWUiOiJDb2xsZWN0aW9uIiwiZmllbGQiOiJjb2xsZWN0aW9uIiwidmFsdWVzIjpbIkRldmVudGVyLCBBdGhlbmFldW1iaWJsaW90aGVlayJdfSx7Im5hbWUiOiJUZXh0IExhbmd1YWdlIiwiZmllbGQiOiJsYW5ndWFnZSIsInZhbHVlcyI6WyJEdXRjaCJdfV0sInBhZ2UiOjEsInBhZ2VfbGVuZ3RoIjozMCwic29ydG9yZGVyIjoidGl0bGUifQ== 30+ handschriften] gedigitaliseerd op e-codices.nl

* 4 J 2 KL{{gap}}Geoffroy de Bath?, [https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0be25b2c-3487-11e6-9144-d3019377c6b0/media/af0a55e1-4b54-05c0-a456-888212d6b5fb ''Sermones ad fratres de heremo'']. ca. 1450-1500. {{BNM-I|09049}} ; {{MMDC|15020}}

* 10 W 3 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bc356dc-3487-11e6-b997-b34de8e3e1df/media/57bb42cc-c481-5837-af8b-158d28b0b66c Passieboek]. ca. 1475.

* 10 W 7 KL{{gap}}Hendrik Herp, [https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bc747e2-3487-11e6-91df-871ab076f12e/media/0df658e2-630c-b673-7be9-f97544da8e33 ''Spieghel der Volcomenheit'']; Meister Eckhart, ''Rede der Unterscheidunge.''; 10e-eeuwse fragmenten met onder andere exorcistische teksten. Derde kwart 15e eeuw.

* 11 D 2 KL{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0be672e8-3487-11e6-9b1b-5721046a6fda/media/431dbaf6-99e5-4bec-de0e-8172cc985799?mode=detail&amp;view=list&amp;rows=1&amp;page=44&amp;sort=order_s_auteurs%20asc ''Spiegel historiael]'' (fragment uit de 3e Partie). {{BNM-I|02204}}

* 11 E 55 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0b8b3ebe-3487-11e6-b073-af75c36586ef/media/05ff33aa-a905-cc39-ef3c-7c588faf71e0?mode=detail&amp;view=list&amp;q=Jacob%20van%20breda&amp;rows=1&amp;page=1 ''Proverbia seriosa in Theutonica prima, deinde in Latino sibi invicem consonantia]. Jacob van Breda, Deventer, 1485. {{ISTC|ip01025575}}

* 11 E 69 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0be3bcba-3487-11e6-94de-07b336e81554/media/6cf79690-2a6e-15e2-cdc2-1bad7754ddae Vocabularius : ''Curia palatium''] (Latijn en Nederlands). Richard Pafraet (I), Deventer, [1480-1485]. {{ISTC|iv00325200}}

* 101 A 15 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bb74306-3487-11e6-b2d3-379f2b8656d8/media/f4cdb26b-7cc6-e20c-20f7-01ec8cc5f7a8 David Joris, ''Wonder Boeck'']. Dirk van Borne II, Deventer, ca. 1542.

* 101 D 2 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0be079ce-3487-11e6-bfce-bb692ebe45d5/media/27262328-7c85-aa0b-1403-95173ff8dd02?mode=detail&amp;view=list&amp;rows=1&amp;page=24&amp;fq%5B%5D=search_s_jaar_van_publicatie:%5B10000000%20TO%2015970000%7D&amp;sort=order_ Verzamelhandschrift met o.a. het complete derde hoofdstuk uit ''De imitatione christi'' door Thomas à Kempis]. Deventer, ca. 1450. {{BNM-I|01635}} ; {{MMDC|14910}}

* 101 D 13 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bca159e-3487-11e6-98a1-e72b2c86d518/media/1a49575a-4984-ff54-9567-f54c706b032f?mode=detail&amp;view=list&amp;rows=1&amp;page=3&amp;sort=order_s_auteurs%20asc ''Sermonen des somers vanden hoechtiden'']. Diepenveen, 1451. {{BNM-I|01650}} ; {{MMDC|14986}}

* 101 D 14 KL{{gap}}Beernt Arboestier, [https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bca62d8-3487-11e6-9948-6f0eb4ea074d/media/af1d48b8-9210-c73a-daef-0e6c96954166 ''Van mennigerley sermonen'']. Diepenveen, 1453. {{BNM-I|01651}} ; {{MMDC|14986}}

* 101 D 18 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bc5ac66-3487-11e6-bf8c-7bfe5d07cb25/media/2e8f08b7-33e2-9963-fb09-4f405f2e7b73 Van den claren ende verluchten mannen der oerden van Cistercien.]'' Deventer, 1487.

* 101 E 9 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/gedigitaliseerde-collecties/detail/17cb34ed-0cb3-5d2a-a045-3b8562b97245/media/082a6b08-d5db-f246-cdb4-e0c8af207b3a Gebedenboek van Katherina Kerstkens]. Vermoedelijk Deventer of Diepenveen, 1475-1500.

* 101 F 2 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/051911ec-6dcd-aa47-8eb7-27d3ae9e499f/media/6306f6a3-4c85-b2bf-21c6-47ec7e053588 ''Die bedudinghe van cantica canticorum'']. Deventer, Klooster Diepenveen, 22 juni 1426, '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.rug.nl/research/portal/publications/bedudinghe-op-cantica-canticorum-bewerkende-vertaling-van-glossa-tripartita-super-cantica(22dcea63-d5c9-4ea8-ac1f-6f9a3faa6b5a).html C.A.M. Schepers, ''Bedudinghe op Cantica Canticorum, bewerkende vertaling van Glossa Tripartita super Cantica: editie en teksthistorische studies'', thesis, Groningen 14 januari 1999]&lt;/ref&gt;

* 101 F 5 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bc6add2-3487-11e6-9095-0fb6f2482b8d/media/47f64a33-074b-aef6-e139-551433cae915 Jan van Leeuwen, ''Van vijf manieren broederliker minnen'']. Diepenveen, ca. 1425.

* 101 F 16 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0bcaccd2-3487-11e6-9a30-33a059a687af/media/9f0cc70f-9442-34f8-f2b9-f7e89110d0a3 Sermoenen, Deel 4]. Diepenveen, 1454. {{BNM-I|01652}} ; {{MMDC|14986}}

* 111 C 8 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0b98a478-3487-11e6-a5b9-a368eb10b4f6/media/45f3b27e-90d8-b022-a3bc-1e27aa363ace?mode=detail&amp;view=list&amp;rows=1&amp;page=6&amp;sort=order_s_auteurs%20asc Convoluut]: ''Dialogus Creaturarum'' (Gouda, 1481), ''Fabulae Latine van Aesopus'' (1481), ''Historia destructionis Troiae'' (Deventer, 1480-1485), ''Speculum Stultorum'' (Utrecht, 1474) en ''Reynardus vulpes'' (Utrecht, 1474).

* 2000 D 18 KL{{gap}}[https://athenaeumcollecties.nl/collecties/topstukken/detail/0be0b8bc-3487-11e6-8d60-678c205fe1eb/media/35030641-0539-7bb1-dfc6-541a7e9acceb Getijden- en gebedenboek]. Zuid-Holland, ca. 1485-1490. {{BNM-I|16279}} ; {{MMDC|15025}}

== Dordrecht ==

'''Regionaal Archief'''

* Stadsarchieven Dordrecht 1-652{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/46/987CDD96C8C845DC8EB78F18A4B23394 ''Stedelijk gravenkroniekje van Holland'' (vanaf beeld 153) en bekortende versie van het ''Gouds kroniekje'' (vanaf beeld 158)]. Dordrecht, ca. 1470 (gravenkroniekje tussen 1467-77).

== Dresden ==

* Mscr.Dresd.App.51{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id306728257 Stadsrechten en privileges Breda]. Breda, 1401/1433 en 1411/1416, 

* Mscr.Dresd.App.1343{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id281182418 Gebedenboek]. Oost-Vlaanderen, ca. 1480-1490.

* Mscr.Dresd.M.33.a{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id30479287X Artesteksten. Rederijkersgedichten. Kroniek van Vlaanderen]. Vlaanderen, ca. 1480. {{BNM-I|02040}}

* Mscr.Dresd.M.182{{gap}}Erhart Gross, [https://digital.slub-dresden.de/id278676308 Beierse prozavertaling van de Dietsche Doctrinale; autogr.]. Nürnberg, 1443. {{BNM-I|02041}}

* Mscr.Dresd.M.220{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id306646773 Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, 1475-1500. {{BNM-I|02042}}

* Mscr.Dresd.M.254{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id30614915X Getijdenboek]. Leiden, 1475-1500. {{BNM-I|02043}}

* Mscr.Dresd.M.255{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id307403556 Getijdenboek]. Holland, ca. 1480. {{BNM-I|02044}}

* Mscr.Dresd.M.256{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id279349599 Getijdenboek]. Weesp, 1504. {{BNM-I|09444}}

* Mscr.Dresd.M.291{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id279361238 Getijdenboek]. Selwerd, ca. 1500. {{BNM-I|02046}}

* Mscr.Dresd.M.292{{gap}}[https://digital.slub-dresden.de/id30665167X Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, 1425-1475. {{BNM-I|02047}}

== Düsseldorf ==

'''Universitäts- und Landesbibliothek'''

* Ms B 119{{gap}}Godfried van Wevel, [https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/6066703  Van tweelf doechden. Jan van Ruusbroec, Van seven trappen. Rulman Merswin, Von den neun Felsen]. Marienfrede, 15e eeuw. {{BNM-I|04334}}

* Ms B 144{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/2651490 Mnl. vertaling van Henricus Suso: Horologium aeternae sapientiae]. Niederrhein, 1474. {{BNM-I|04336}}

* Ms B 158{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/7932385 Noordnederlandse vertaling van Gregorius de Grote: Dialogi]. Marienfrede, 1478. {{BNM-I|04337}}

* Ms B 208{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/8903430 Mnl. vertaling van Bernardus van Clairvaux: Sermones; 2 preken van Nicolaas van Clairvaux]. Niederrhein, 1478. {{BNM-I|07323}}

* Ms C 17{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/2822237 Pseudo-Bonaventura-Ludolphiaanse leven van Jezus]. Niederrhein, 1415-1425. {{BNM-I|04341}}

* Ms C 21{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/5016389 Leven van Augustinus]. Wesel, Fraterhuis, 1478. {{BNM-I|04343}}

* Ms C 22{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/9177138 Leven van Franciscus, etc.]. Niederrhein, 1450-1455. {{BNM-I|04344}}

* Ms C 23{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/9191857 Heiligenlevens, preken]. Wezel, Kruisheren Marienfrede, c. 1475. {{BNM-I|04345}}

* Ms C 24{{gap}}Marquard van Lindau,[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/9188272  Wechwiser naer den hemelschen Jherusalem]. Niederrhein, 1462. {{BNM-I|07811}}

* Ms C 25{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/9192447 Marialegenden; preken] Verzamelhandschrift, Kruisheren Marienfrede, c. 1475. {{BNM-I|04346}}

* Ms C 75{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/9496668 Getijdeboek Geert Groote] Diocees Münster, 3e kwart 15e eeuw.

* Ms C 89{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/9542324 Gebedenboek]. Nederlanden, 16e eeuw. {{BNM-I|04347}}

* Ms C 93{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/7981542 Verzamelhandschrift, convoluut]. Wezel, Kruisheren / Marienfrede?, 1450-1463. {{BNM-I|04348}}

* Ms C 111{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/9423171 Ludolph van Saksen, Vita Jesu Christi]. Niederrhein of Westfalen, 1563-1564.

* Ms N 2 [https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/8499146 Gebedenboek] 1446.

* Ms N 3 [https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ms/content/titleinfo/8524152 Gebedenboek.] 15e eeuw.

* K02:C109{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3063 Bijbelperikopen]. 15de eeuw.

* K02:C116{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3387 Psalter]. 14de-15de eeuw. 

* K02:F23{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2886 ''Roman van Perchevael''] 15de eeuw.

* K02:F26a{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2888 ''Wrake van Ragisel'']. 14de eeuw. 

* K02:F26b{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2889 ''Wrake van Ragisel'']. 13de eeuw. 
 
* K02:F45{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2890 ''Madelgijs'']. 14de eeuw. {{BNM-I|07381}}

* K02:F46{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2891 ''Der Naturen Bloeme'']. 14de eeuw. {{BNM-I|04356}}

* K02:F48{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2892 ''Florigout'']. 14de eeuw. {{BNM-I|07371}}

* K03:F52{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2896 ''Rijmbijbel''] (fragmenten). 1321.

* K03:F86{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2899 ''Boeve van Hamtone'']. ca. 1250-1300. {{BNM-I|07362}}

* K03:F88{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=2902 ''Sidrac'']. 15de eeuw.
 
* K04:004{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3103 Beschrijving van een stad en burcht]. 15de-16de eeuw.

* K08:004B{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3410 Ongeïdentificeerd]. 14de-15de eeuw.

* K12:001{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3095 Religieus gedicht]. 15de eeuw.

* K20:Z15/01{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3047 ''Dat Boec van den Houte'']. 15de eeuw. {{BNM-I|06470}}

* K20:Z15/09{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3054 ''Spieghel Historiael'']. 15de eeuw. 

* M0007{{gap}}[https://www.ulb.hhu.de/sammlungen/historische-sammlungen-und-bibliotheken/inventar-der-handschriftenfragmente?content=4&amp;sigId=3060 Brief over klooster van de Derde Orde]. 15de eeuw 

* 2012{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ink/content/titleinfo/3658088 ''Getijdenboek'']. Jacob vander Meer, Delft, 8 april 1480. {{GW|GW13424}} ; {{ISTC|ih00429300}}

* 2012{{gap}}[https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ink/content/pageview/3821983 ''Vanden scaeckspeel'']. [Johannes de Vollenhoe], [Zwolle], ca. 1478-1480. {{GW|GW6538}} ; {{ISTC|ic00411600}}

* 2015{{gap}}Werner Rolevinck, [https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/ink/content/thumbview/8966603 ''Fasciculus temporum'']. Johann Veldener, Utrecht, 14 februari 1480. {{GW|M38760}} ; {{ISTC|ir00278000}}

* NK 3114{{gap}}Lambertus Goetman, [https://digital.ub.uni-duesseldorf.de/urn/urn:nbn:de:hbz:061:1-118168 ''Den spieghel der ionghers'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, ca. 1510. {{USTC|436787}} ;  [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0105.php '''L''']

== Edinburg ==

'''National Library of Scotland''' [https://digital.nls.uk/early-manuscripts/browse/archive/235248524 Zoeken: Manuscripts from the Low Countries]

== Erfurt ==

'''Universität Erfurt - For­schungs­bi­blio­thek Gotha'''

* Chart. A 584{{gap}}Hendrik van Veldeke, [https://dhb.thulb.uni-jena.de/receive/ufb_cbu_00025722 ''Eneasroman''] [Mandeville]. ca. 1470-1475. {{USTC|436787}}

* Dep. Erf., CA 2° 326{{gap}}[https://dhb.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/ufb_derivate_00017766/CA-2-00326_0444.tif?logicalDiv=log_f62dfc-3696-ba48-1b49ad53a Aantekening: lied f. 218v]

* Dep. Erf., CA 4° 325{{gap}}[https://dhb.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/ufb_derivate_00017743/CA-4-00325_0095.tif?logicalDiv=log_ufb_cbu_00023665 Aantekening: aanhef lied, f. 42r]

* Dep. Erf., CA 4° 332{{gap}}[https://dhb.thulb.uni-jena.de/receive/ufb_cbu_00024593 Aantekeningen schutbladen: o.a. lied f. 105]

* Dep. Erf., CA 4° 349{{gap}}[https://dhb.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/ufb_derivate_00015100/CA-4-00349_0029.tif Aantekening schutblad: lied f. 9r]

* Membr. II 83{{gap}}Geert Groote, [https://dhb.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/ufb_derivate_00015058/Memb-II-00083_00001.tif Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, 1486-1500 ; {{BNM-I|02059}} ; 

* Membr. II 204{{gap}}[https://dhb.thulb.uni-jena.de/receive/ufb_cbu_00026101?&amp;derivate=ufb_derivate_00015081 Hymnen en sequensen]. Oostelijke Nederlanden, 1446/1475 of c. 1490 ; {{BNM-I|02147}} ; 

* Membr. II 219{{gap}}Heraut Gelre/Beyeren [https://dhb.thulb.uni-jena.de/receive/ufb_cbu_00026042 Gotha-fragment met slot van ererede op Diederic van den Elner en begin van ererede op Adam van Mopertingen]. Noordelijke Nederlanden, 1402-1414 ; {{BNM-I|02148}} ; 

* Membr. II 220{{gap}}Jan van Boendale, [https://dhb.thulb.uni-jena.de/receive/ufb_cbu_00012524 ''Der leken spiegel''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|02149}} ; 

== Erlangen ==

'''Universitätsbibliothek Erlangen-Nürnberg'''

* 665{{gap}}[https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:bvb:29-bv046207692-4 ''Practica Magistri Goswini. (Eiusdem?) Tractatus Speculi astrorum. Tractatus Astrolabii Masaallah. Tabulae astronomicae et al.'' (Latijn en Nederlands)]. ca 1475-1500 ; {{BNM-I|08579}}

* H62/AH 590/625{{gap}}Anthonis de Roovere, [https://digital.bib-bvb.de/webclient/DeliveryManager?custom_att_2=simple_viewer&amp;pid=2776959 ''Staties uit de heilsgeschiedenis'' (Berijmde passie met houtsneden)]. [Gheraert Leeu, Gouda, 1482.] ; {{ISTC|il00185500}}

==Fécamp==

''' Musée du Palais Bénédictine'''

* A.10.008{{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md494742cw76 ''Der Roesen krantz'' ]. 15de eeuw.

==Frankfurt am Main==

''' Universitätsbibliothek Johann Christian Senckenberg '''

* Fragm. germ. III 10{{gap}}[https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/7722997 ''Sibeli en Aetsaert van Zweden''] (fragmenten). ca 1300-1350. {{BNM-I|09069}}

* Fragm. germ. IV 6{{gap}}[https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/7843426 Rechtsaantekeningen] (fragment). ca 1500. 

* Ms. Barth. 171{{gap}}Maarten Luther, [https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3641389 Catechismus]. ca 1550. 

* Ms. germ. oct. 21{{gap}}[https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3678817 Brieven uit de Zuidnederlandse vertaling van het Nieuwe Testament, gevolgd door een apocriefe brief van Paulus aan de Laodicenzen ]. ca 1475-1500. {{BNM-I|05899}}

* Ms. germ. oct. 27 (Ausst. 36){{gap}}[https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3663073 Middelnederlandse gebeden] (rol). 15de eeuw.

* Ms. germ. oct. 32 (Ausst. 43){{gap}}[https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3682002 Getijdenboek]. Middelnederlands en Frans. ca. 1480-1490. {{BNM-I|05214}}

* Ms. germ. oct. 33 (Ausst. 45){{gap}}Geert Groote, [https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3693105 Getijdenboek]. ca. 1475-1500. {{BNM-I|05215}}

* Ms. germ. oct. 47{{gap}}[https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3693933 Gebedenboek]. ca. 1550. {{BNM-I|13296}}

* Ms. germ. qu. 35{{gap}}Philip Utenbroeke [https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3663113 ''Spiegel historiael''] (fragment, Tweede Partie, Boek I, kap.67/vs.1-kap.68/vs.24). ca. 1375-1400. {{BNM-I|05221}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/uten001twee01_01/index.php '''N''']

* Ms. Praed. 12 (Ausst. 42){{gap}}[https://sammlungen.ub.uni-frankfurt.de/msma/content/titleinfo/3733473 Gebedenboek]. ca. 1510. {{BNM-I|05223}}

==Fulda==

''' Hochschul- und Landesbibliothek'''

* Aa 79{{gap}}[https://fuldig.hs-fulda.de/viewer/image/PPN325287104 St. Georgener Predigten met ingevoegd preken uit de Limburgse sermoenen]. Rijnland, ca. 1300-1350. {{BNM-I|11787}}

* Aa 124{{gap}}[https://fuldig.hs-fulda.de/viewer/image/PPN321275802 Getijdenboek]. Utrecht, ca. 1450-1475. {{BNM-I|07735}}

* Aa 132{{gap}}[https://fuldig.hs-fulda.de/viewer/image/PPN434646644 Getijdenboek Geert Grote]. Oost-Nederland / Rijnland, ca. 1400-1450. {{BNM-I|09112}}

* Aa 144{{gap}}[https://fuldig.hs-fulda.de/viewer/image/PPN437530361 Getijden- en gebedenboek Latijn-Nederlands ]. Vlaanderen, ca. 1400-1450. {{BNM-I|07853}}

==Gent==

'''Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal en Letteren'''

* KANTL.HS.6{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://fragmentarium.ms/overview/F-lllu Eerste, tweede en derde ''Martijn''] (fragmenten). Nederlanden, ca. 1480. {{BNM-I|06561}}


'''Universiteitsbibliotheek'''
* [https://lib.ugent.be/en/catalog?access=online&amp;lang=dum&amp;type=manuscript Zoeken: hoge resolutie Middelnederlandse handschriften].
* [https://lib.ugent.be/en/catalog?sort=old-to-new&amp;type=manuscript&amp;access=online&amp;lang=dut-dum&amp;min_year=1301&amp;max_year=1600 Zoeken: handschriften tot 1600].
* [https://lib.ugent.be/en/catalog?access=online&amp;lang=dum-dut&amp;max_year=1570&amp;min_year=1301&amp;sort=old-to-new&amp;type=book Zoeken: drukken tot 1570].
* [https://lib.ugent.be/en/catalog?access=online&amp;lang=dut-dum&amp;max_year=1570&amp;min_year=1301&amp;sort=old-to-new&amp;type=manuscript-book Zoeken: handschriften en drukken in Middelnederlands en Nederlands tot 1570].


* HS.0029/1{{gap}}Gerard van Woelbosch, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000805686 ''Spel vanden Somer ende vanden Winter''] (fragment). Gent, ca. 1430.

* HS.0082{{gap}}Olivier de Langhe, [http://lib.ugent.be/catalog/rug01:000991241 Expositie Op De Regel Van S. Benedictus. Verklaring Van De Bulle Van Urbanus V: Ne In Vinea Domini. Concordantiae Super Regulam S. Benedicti.] Gent, 1445. {{BNM-I|00041}}

* HS.0123{{gap}}Jacobus de Voragine, ''Legenda Aurea'' [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000809105 Winterstuk] (Tweede Noordnederlandse vertaling). Den Haag, 1470. {{BNM-I|00047}}

* HS.0125{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000808075 Oude Costume Van Ghendt.] Gent, 1301.

* HS.0186{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000769900 Horae Sanctae Crucis E.a. Nederlandse Gebeden.] Brabant, 15e eeuw.

* HS.0198{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000772388 Verscheidene Devoties In Het Latijn En Het Middelnederlands.] Gent, 15e eeuw.

* HS.0209{{gap}}Henricus Suso en Arnulf van Leuven. [https://lib.ugent.be/catalog/rug01:000762292 Middelnederlands Getijden- En Gebedenboek.] Zuidelijke Nederlanden, 1504.

* HS.0388{{gap}}Caesarius van Heisterbach, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000797892 Dialogus Miraculorum] (De eerste Middelnederlandse vertaling). Nederlanden, begin 16e eeuw.

* HS.0444{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000860804 ''Der vrouwen Heimelijcheit'', ''Fysiognomie''] en andere gedichten. Vlaanderen, 1405. {{BNM-I|00113}}

* HS.0529{{gap}}Jacobus de Voragine, and Olivier De Langhe.[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000794401 Heiligenlevens In Het Middelnederlands]. Gent, 1450.

* HS.0607{{gap}}Hugo de Sancto Victore.[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000990667 Regel Van De H. Brigitta. Regel Van De H. Augustinus. Commentaar Op De Regel Van De H. Augustinus.] Dendermonde, 1500.

* HS.0632{{gap}}Johan Scutken, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000773362 Middelnederlandse Historiebijbel, deel 2]. Noordelijke Nederlanden, 1468.

* HS.0663{{gap}}Machteld Gerijtsdochter, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000769899 Leven Van Jezus. ]Delft, 1474. 

* HS.0691{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://lib.ugent.be/catalog/rug01:000990629 ''Historie van Troyen'' (fragmenten)]. Brabant, ca. 1350-1375. {{BNM-I|06425}}

* HS.0697{{gap}}[https://lib.ugent.be/catalog/rug01:000844072 Geneeskundige en occulte teksten.] Zuidelijke Nederlanden, ca. 1450.

* HS.0895{{gap}}Petrus Dorlandus en Henricus van Santen, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000769871 ''Die historie des patriarchen sijnte Joseph''] en andere vrome geschiedenissen en sermoenen. Sint-Truiden, 1500-1503.

* HS.0896/A{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000755970 ''Karel ende Elegast''] (fragmenten). Zuidelijke Nederlanden, ca. 1350.

* HS.0941{{gap}}Hadewijch, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000755566 Brieven, visioenen, liederen, mengeldichten ]. Brabant, ca. 1350. https://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id=hade002 Hadewich op DBNL]&lt;/ref&gt;

* HS.0942{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000886937 Die Dietsche Doctrinale] Oudenaarde, 1367. 

* HS.1016{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000880954 Middelnederlands Passieboek.] Brabant, 1450

* HS.1017{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000992995 Leven Van Jezus.] Nederlanden, tweede kwart 15e eeuw

* HS.1021{{gap}}Arnoldus de Villa Nova e.a., [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000803880 Clavicula Salmonis en andere magische tractaten en voorschriften]. 16e eeuw.

* HS.1035{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000772918 Kookboek.] Nederlanden, 1475.

* HS.1038{{gap}}Jordanus de Quedlinburg en Joannes Tauler. [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000857823 Sermoenen, religieuse tractaten en devoties.] Zuidelijke Nederlanden, eerste helft 16e eeuw.

* HS.1080{{gap}}Peregrinus de Opole. [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000769845 ''Leven van Jezus'',] sermoenen, exempelen en devoties. Brabant, ca. 1450-1500.
 
* HS.1171{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000990496 Leven Van Jezus.] 15e/16e eeuw

* HS.1273{{gap}}Jan Yperman, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000790503 ''Cyrurgie''.] Nederlanden, 1440.

* HS.1305{{gap}}Jan van Schoonhoven e.a., [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000797894 Devote tractaten]. Hasselt, 3e kwart 15e eeuw. {{BNM-I|00192}}

* HS.1357{{gap}}Christophorus Brukere, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000890208 Regel Van De Zusters Van Het St.-janshospitaal Te Oudenburg. Berijmde Gebeden En Andere Devoties]. Kalender. 1562.

* HS.1360{{gap}}Jan van Schoonhoven, Henricus Suso en Mechtildis de Hackeborn, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000956235 Gebeden En Devoties]. Nederlanden, ca. 1450-1500.

* HS.1365{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000762247 Teksten van pseudo-Brigitta van Zweden, Johannes Brinckerinck en anderen]. Holland, ca. 1425-1475. {{BNM-I|00213}}

* HS.1371{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000992650 Twee Biechtboeken]. 1401.

* HS.1374{{gap}}Jacob van Maerlant e.a. [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000763342 Heber-serrure Codex] (Middelnederlands verzamelhandschrift). Brabant, ca. 1375-1400. {{BNM-I|00216}}

* HS.1588{{gap}}Jan van Boendale, [https://fragmentarium.ms/overview/F-7jqe ''Der leken spiegel'' (fragment, Boek 2, Kap. 44, v. 482 - Kap. 45 v. 39; Boek 2, Kap. 48, v. 562-721).] Nederlanden, ca. 1450-1500. {{BNM-I|00233}}

* HS.1590{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000839806 ''Borchgravinne van Vergi''; Gedicht op het huwelijk in Cana; ''Vander zielen ende van den lichame'', fragment]. West-Vlaanderen, ca. 1350-1375. {{BNM-I|00234}}

* HS.1619{{gap}}Pieter Vostaert, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000969203 Roman van Walewein (fragment)]. Vlaanderen, ca. 1350-1375. {{BNM-I|00242}}

* HS.1638{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000990133 ''Die Rose'' van Heinric (fragment)]. Nederlanden, 14de eeuw. {{BNM-I|00250}}

* HS.1649{{gap}}Anonymus en Melis Stoke, [https://resources.huygens.knaw.nl/rijmkroniek/thumbs/G Rijmkroniek van Holland''] ([https://resources.huygens.knaw.nl/rijmkroniek fragment G]). ca. 1325-1350.

* HS.2166{{gap}}Anna Bijns, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000755562 Gedichten]. ca. 1520-1530.

* HS.2749/3-4{{gap}}Jacob van Maerlant; Lodewijk van Velthem, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000990038 Vierde Partie van de ''Spieghel historiael'', fragment]. Westelijk Brabant of Oost-Vlaanderen, ca. 1325. {{BNM-I|06622}}  

* HS.2749/7{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000990045 ''Sidrac''] (fragment). eerste helft 14e eeuw. {{BNM-I|06563}} 

* HS.2749/9{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000993611 ''Valentijn ende Nameloos''] (fragment). eerste helft 14e eeuw. {{BNM-I|07389}} '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_tij003189201_01/_tij003189201_01_0019.php#146 Willem de Vreese, ''Een nieuw fragment van Valentijn en Nameloos'', Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, Jaargang 11 (1892) p. 140-162]&lt;/ref&gt;

* HS.3330{{gap}}Eduard de Dene, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:000755412 Testament rhetoricael]. 1561. [https://www.dbnl.org/tekst/dene001test01_01/dene001test01_01_0656.php '''N''']

* G.13860 ; [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:001667788 ''Korte rijmkroniek van Vlaanderen'']. Oost-Vlaanderen, ca. 1431-1440. 

* BHSL.RES.0043/1{{gap}}Werner Rolevinck, [https://books.google.be/books?id=V6dKAAAAcAAJ ''Fasciculus temporum]. Veldener. Utrecht, 14 februari 1480. {{ISTC|ir00278000}}

* BHSL.RES.0170/1{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=GENT900000176405 ''Die destructie van Jherusalem]. [Gheraert Leeu, Goude, 1482].

* BHSL.RES.0219{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:001457031 ''Historie van Floris ende Blancefloer''] (fragment). Jan van Doesborch, Antwerpen, ca. 1517.

* BHSL.RES.0401/1{{gap}}[https://books.google.nl/books?id=qSdNAAAAcAAJ ''Historien van Troyen, als si bescreven is bi den rechter Guidonem vander Columnen.''] Gheraert Leeu, Gouda, 1479.

* BHSL.RES.0401/2{{gap}}[https://books.google.nl/books?id=nidNAAAAcAAJ ''Historien van Troyen, als si bescreven is bi den rechter Guidonem vander Columnen.''] Gheraert Leeu, Gouda, 1479.

* BHSL.RES.0460{{gap}}Anna Bijns, [https://books.google.be/books?vid=GENT900000177041 ''Een seer scoon ende suyver boeck, verclarende die mogentheyt Gods, ende Christus ghenade, over die sondighe menschen. Daer boven die warachtighe oorsake van der plaghen groot die wy voor ooghen sien, met veel scoone vermaninghe (...)'']. Peter van Keerberghen, Antwerpen, 1567. [https://www.dbnl.org/tekst/bijn003refe03_01/ '''N''']

* BHSL.RES.0537/1{{gap}}Anthonis de Roovere, Eduard de Dene, [https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:001359678 Rethoricale wercken van Anthonis de Roouere (...) Carnation (...)]. Jan van Gelen, Antwerpen, 1562, '''X'''[https://www.dbnl.org/tekst/roov002reth01_01/index.php Tekst Anth. de Roovere op DBNL]

* BHSL.RES.1070{{gap}}''[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:001018720 Frederick van Jenuen]''. Willem Vorsterman, Antwerpen, 1531.

* BHSL.RES.1071{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=GENT900000224241 ''Der IX quaesten'']. Jan van Doesborch, Antwerpen, 1528.

* BHSL.RES.1084{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=GENT900000224258 ''Historien der heiligher drie coninghen'']. J. Jacobszoon Vander Meer en Mauricius Yemantszoon, Delft, 1479. {{ISTC|ij00340500}}

* BHSL.RES.1295{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=GENT900000224453 ''Des conincs summe'']. Jacob Jacobszoon van der Meer en Mauricius Yemantszoon, Delft, 1478. 

* BHSL.RES.1401{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=GENT900000224496 ''Der sielen troest'']. Nicolaes Grapheus alias Claes de Grave, Antwerpen 1526. {{USTC|402986}}

* BHSL.RES.1402{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=GENT900000224495 ''Der sielen troest'']. Govaert Back, Antwerpen, 1502. {{USTC|402805}}

* BHSL.RES.1500/1 BIB.ACC.008994{{gap}}[https://books.google.be/books?id=-ZlbAAAAQAAJ ''Winterstuck des passionaels, dat ghehieten is Aurea legenda'']. Wolffgang Hopyl, Parijs, 1505. {{USTC|407295}}

* BIB.ACC.004589{{gap}}[https://books.google.be/books?vid=GENT900000038650 ''De zeer wonderlijcke ende vvarachtighe historie van Mahomet, inde welcke beschreuen ende verhaelt wordt zijn gheboorte, afcomste, leuen en[de&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; valsche leeringhe, mette confutatie oft wederlegginge van den Alcora[n&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; en[de&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; quade secte des selfs Mahomet'']. Guillaem van Parijs, Antwerpen, 1580. {{STCN|424178524}}

* BIB.ACC.025068{{gap}}[https://lib.ugent.be/en/catalog/rug01:002052893 ''Historie vanden Ridder metten Swaen''] (fragment). Jan van Doesborch, Antwerpen [151?].

* 7859{{gap}}François Goedthals, [https://books.google.be/books?id=xmU-AAAAcAAJ ''Les proverbes anciens Flamengs et François correspondants de sentence les uns aux autres.'']. Christofle Plantin, Antwerpen, 1568. {{USTC|13557}} ;  '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.let.leidenuniv.nl/Dutch/Renaissance/GoedthalsProverbes1568.pdf Transcriptie (pdf), Leiden Universiteit]&lt;/ref&gt;

==Giessen==

'''Universitätsbibliothek'''

* Hs.45{{gap}}[https://digisam.ub.uni-giessen.de/ubg-ihd-hm/content/titleinfo/565165 Glossaria Latijn/Nederduits]. ca. 1350. {{BNM-I|07948}}

* Hs.98{{gap}}[https://digisam.ub.uni-giessen.de/ubg-ihd-hm/content/titleinfo/565329 ''Roman der Lorreinen''] (fragment). Brabant, ca. 1325-1350. {{BNM-I|06365}} ;[https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0009.php '''D'''] ; '''N'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_lor001wjaj01_01/ Tekst op DBNL] en [https://www.dbnl.org/tekst/_lor001lorr02_01/ Tekst Nieuw ontdekte delen op DBNL]&lt;/ref&gt;

* Hs.98a{{gap}}Lodewijk van Velthem, [https://digisam.ub.uni-giessen.de/ubg-ihd-hm/content/titleinfo/565832 ''Spiegel historiael'' (Vijfde Partie, Boek IV, kap.27/vs.4-15 en vs.54-65 en kap.28/vs.25-36 en 75-85)] (fragment). West-Vlaanderen, ca. 1315-1350. {{BNM-I|06691}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/velt003spie02_01/ '''N''']

* Hs.642a{{gap}}[https://digisam.ub.uni-giessen.de/ubg-ihd-fb/content/titleinfo/3917775 o.a. Rijnlandse bewerkingen van verhalen uit de Noord-Nederlandse bewerking van ''Vitas patrum''] Westfalen, ca. 1450-1475. {{BNM-I|08103}}Zie ook: [https://digisam.ub.uni-giessen.de/ubg-ihd-fb/content/titleinfo/3935448 Hs. 790b] en [https://digisam.ub.uni-giessen.de/ubg-ihd-fb/content/titleinfo/3925911 Hs. 816a]

* Hs. NF 345{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://nbn-resolving.org/urn:nbn:de:hebis:26-digisam-105187 ''Rijmbijbel''] (fragment). Nederlanden, ca. 1350-1375, [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0029.php '''D'''] ; '''X'''&lt;ref&gt;Universiteit Giessen: [https://jlupub.ub.uni-giessen.de/items/2ff897ab-1a87-409a-b79f-918d0d49026f/full cataloogitem] met [https://jlupub.ub.uni-giessen.de/server/api/core/bitstreams/51f1cb89-7775-4491-8f50-69ba57b6201d/content bijlage]&lt;/ref&gt; 

==Göttingen==

'''Niedersächsische Staats- und Universitätsbibliothek'''

* 8 TH TH I, 666/19:1{{gap}}[David Joris], [https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN876297246 Ernstelijcke Klage, Leere unde onderwysinghe aen alle Regenten unde Ouericheden, ouer den nydighen bloetdorstighen aardt Belials unde Antichristi hare Dienaren unde Medgenooten, die daer eenichsins raden unde leeren yemanden om't Geloof of die Weth haerder conscientien te mogen vervolgen oder te dooden'']. z.p., 1544.

* 4 Cod. Ms. philol. 184: II{{gap}}Jan van Boendale, [https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/DE-611-HS-3801882 ''Der leken spiegel'' (fragment)]. ca. 1330-1350. {{BNM-I|06712}}

* 8 Cod. Ms. hist. 823b{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/DE-611-HS-3746406 Reis van Jan van Mandeville]. Holland, 1425-1475. 

* Fab. Rom. I 2200{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN770755488 ''Die hystorie van die seven wijse mannen van Romen'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1479. {{GW|GW12876}} ; {{ISTC|is00450100}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0033.php '''L'''] ; [https://www.dbnl.org/tekst/_sev001abot01_01/ '''N''']

* Fab. Rom. III 1945{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN1668342502 Rijckaert zonder Vreese'']. Hieronimus van Dussen, Antwerpen, 1619, [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0060.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Rijckaert_zonder_Vreese/Rijckaert_zonder_Vreese_feuilleton_editie.pdf W.Kuiper, ''Rijckaert zonder Vreese - kritische editie'', Amsterdam 2019]&lt;/ref&gt;

* Fab. Rom. III 2011{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN1685820972 ''Een schoone ende wonderlijcke historie, diemen voor warachtich houdt, ende autentijck, sprekende van eender vrouwen gheheeten Melusine [...]'']. Hieronymus Verdussen, Antwerpen, 1602, 

* Fab. Rom. III 2108{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN1680075381 ''Een schoone Historie van Jan van Parijs, coninck van Vranckrijck'']. Pauwels Stroobant, Antwerpen, 1612. [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0055.php '''L''']

* Fab. Rom. VI, 1223{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN1685936180 ''Van Ulenspieghels leven ende schimpelijcke wercken ende wonderlijcke avontueren die hi hadde [...&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;'']. Jan van Ghelen de Jonghe, Antwerpen, 1580, 

* Fab. Rom. VI 1533{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN779971469 ''Een schoon historie van broeder Ruyssche die een koc was in een klooster ende een duyvel die hem in menschelijcker ghedaente verschapen hadde'']. Jan van Ghelen, Antwerpen, 1596. 

* Fab. Rom. VI 1542{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN686082044 ''Een schoone genuechelicke enn seer pluysante Historie van den Pastoor te Kalenberghe von syn wonderbaerlikke avontueren ende corthwylige cluchten die hy by synen leven bedreven heeft'']. Albert Bouwman, Amsterdam, 1613.

* Fab. Rom. X 32{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN1685925472 ''Die conste ende maniere om broot ende vleesch, visch, wyn, gebraet, spijs, dranc ende den vryen kost te kryghen sonder ghelt.''] Weduwe Jan van Ghelen, Rotterdam, 1610. {{USTC|1018385}}

* 8 FAB X, 132 RARA{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN1782610715 ''Een schone ende ghenoechelijcke historie van joncker Jan uut den Vergiere, des graven soone van Artoys, die veel wonderlijcke avontueren gehadt heeft ende door zijn groote vromicheyt namaels keyser van Roomen ende coninck van Vranckrijck wert'']. Harman Janszoon Muller, Amsterdam, [1590]. {{USTC|429335}}

* Poet. Germ. II 1316{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN532719360 ''De historia van Lanslot ind van dye schone Sandrin'']. Heinrich von Neuss, Köln, 1510.{{gap}}{{USTC|629944}}

* Theol. 160{{gap}}[https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN86944929X ''op Cantica Canticorum'']]. [ca. 1460] ; {{BNM-I|06062}}

==Graz==

'''Universitätsbibliothek'''

* 503{{gap}}[https://unipub.uni-graz.at/urn:nbn:at:at-ubg:2-28457 ''Commentarius in Augustini libri De civitate Dei'', met gebed in het Middelnederlands op het voorste schutblad]. Nederlanden of Frankrijk, ca. 1400. {{BNM-I|13200}}

* 1703/131{{gap}}Jacob van Maerlant,[https://sosa2.uni-graz.at/sosa/katalog/katalogisate/1703/1703-0131.html ''Spiegel historiael'', fragmenten Eerste Partie]. West-Vlaanderen (?), ca. 1300-1350. {{BNM-I|06652}}

* 1703/132{{gap}}Philip Utenbroeke,[https://sosa2.uni-graz.at/sosa/katalog/katalogisate/1703/1703-0132.html ''Spiegel historiael'', fragmenten Tweede Partie]. West-Vlaanderen (Brugge?), ca. 1300-1325. {{BNM-I|06677}}

==Greifswald==

'''Universitätsbibliothek Greifswald''' 

* MS 638{{gap}}[https://www.manuscripta-mediaevalia.de/dokumente/html/obj31275191,T ''Roman van Lorreinen'', fragment]. Brabant, ca. 1325-1350. {{BNM-I|02150}}

* MS Nd. 1{{gap}}Arnt Buschmann, [https://www.manuscripta-mediaevalia.de/dokumente/html/obj31275108,T Mirakelbericht]. Oostelijke Nederlanden, ca. 1450-1460.

* MS Nd. 2{{gap}}[https://www.manuscripta-mediaevalia.de/dokumente/html/obj31275109,T Getijdenboek]. Utrecht, ca. 1400-1425. {{BNM-I|02153}}

* MS Nd. 9{{gap}}[https://www.manuscripta-mediaevalia.de/dokumente/html/obj31275116,T Gebedenboek]. Maaseik, ca. 1534/1566.

* MS Nd. 20{{gap}}[https://www.manuscripta-mediaevalia.de/dokumente/html/obj31275124,T Gebedenboek]. Brabant, ca. 1510-1520.{{gap|1em}{{BNM-I|08581}}

* MS Nd. 37{{gap}}[https://www.manuscripta-mediaevalia.de/dokumente/html/obj31275128,T Johannes Cassianus]. West-Vlaanderen, ca. 1450-1500.

==Groningen==

'''Universiteitsbibliotheek'''

* HS.ADD 274{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/digital/collection/manuscripts/id/13938/rec/57 Getijdenboek], Thesinge, 1512-1518. {{BNM-I|05933}}

* HS.ADD 360{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/cdm/ref/collection/manuscripts/id/8583 Gebedenboek]. ca. 1500-1525.

* HS.ADD 424{{gap}}[https://dbc.rug.nl/digital/collection/manuscripts/id/67849 Het boek van Brecht]. Zwolle, ca. 1465-1490.
 
* HS.103{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/cdm/compoundobject/collection/manuscripts/id/8436/rec/1 Verzameling Artesteksten in het Latijn en het Nederlands]. ca. 1500-1525.

* HS.216{{gap}}Augustinus, Hugo van St-Victor, [https://facsimile.ub.rug.nl/cdm/ref/collection/manuscripts/id/9061 ''Bedudinge nae den sinne van Sante Augustinus regele''. Met het commentaar van Hugo van St-Victor]. Maaseik, 1435. {{BNM-I|02104}}

* HS.217{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/digital/collection/manuscripts/id/779/rec/10 ''Pseudo-Bonaventura-Ludolfiaanse leven van Jezus'']. Noordelijke Nederlanden, 1438. {{BNM-I|02105}}

* HS.254{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/digital/collection/manuscripts/id/7404/rec/22 Verzameling juridische teksten]. 1530 en later.

* HS.279{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/cdm/compoundobject/collection/manuscripts/id/7877/rec/27 Stadboek van Groningen]. Groningen, 1532. {{BNM-I|02114}}

* HS.350{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/digital/collection/manuscripts/id/15000/rec/1 Nederlandse vertaling van Olivier de la Marche ''L'estat de la maison du duc Charles de Bourgoingne dit le Hardy'']. 16de eeuw. {{BNM-I|02116}}

* HS.405{{gap}}o.a. Jacob van Maerlant, [https://facsimile.ub.rug.nl/cdm/ref/collection/manuscripts/id/3332 Zutphens-Groningse Maerlanthandschrift ], 's Hertogenbosch?, ca. 1325-1339. {{BNM-I|02118}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_que002199601_01/_que002199601_01_0023.php E.A. Overgaauw, ''Een nieuw fragment van Jacob van Maerlant's Eerste Martijn (Koblenz, Landeshauptarchiv, Best. 701: Nr. 262, fol. 173)], Queeste, Jaargang 1996, p. 191-196]&lt;/ref&gt;

* HS.406{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/cdm/ref/collection/membradisje/id/54 ''Parthonopeus van Bloys'' (fragment)], Vlaanderen, ca. 1300-1325. {{BNM-I|02119}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_par002part02_01/ '''N''']
 
* uklu INC 131 A{{gap}}[https://facsimile.ub.rug.nl/cdm/compoundobject/collection/boeken/id/1804/rec/2 ''Dat boeck vanden leven ons liefs heren ihesu christi, ... met addicien van scoonen moralen ende gheesteliken leringhen ende deuoten meditacien ...'']. Peter van Os. Zwolle, 1495.

* INC 132{{gap}}[https://dbc.rug.nl/digital/collection/membradisje/id/732/rec/93 Dekblad met fragment van Middelnederlandse prozatekst over de sacramenten]. ca. 1450-1500?.

== Haarlem ==

'''Noord-Hollands Archief'''

* Losse aanwinsten 1039{{gap}}Jan van Leiden, [https://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&amp;mizig=210&amp;miadt=236&amp;miaet=1&amp;micode=176&amp;minr=741443&amp;miview=inv2 ''Brederodekroniek. Met een serie kroniekjes van andere adellijke geslachten uit Holland.''] Zestiende eeuw.

* Losse aanwinsten 1040{{gap}}Jan van Leiden, [https://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&amp;mizig=210&amp;miadt=236&amp;miaet=1&amp;micode=176&amp;minr=741444&amp;miview=inv2 ''Kroniek van de heren van Brederode, met stamreeksen van de heren van Arkel en Egmond.''] Zestiende eeuw.

* Stadsbestuur van Haarlem (Stadsarchief van Haarlem), 928 (= Stadsarchief Rood 21){{gap}}[https://noord-hollandsarchief.nl/bronnen/archieven?mivast=236&amp;mizig=210&amp;miadt=236&amp;miaet=1&amp;micode=1573&amp;minr=1111261&amp;miview=inv2 ''Negen besten'', ''Cort Chronijkje van de graaven van Holland'', ''Historialike materie'' (kroniek van Haarlem) ]. Haarlem, kort na 1446. {{BNM-I|08255}}

'''Stadhuis'''

* [https://noord-hollandsarchief.nl/beelden/beeldbank/?mode=gallery&amp;view=list&amp;rows=1&amp;page=1&amp;fq%5B%5D=search_i_period:%5B14000000%20TO%2015510000%7D&amp;q=gravenportretten&amp;reverse=0&amp;oldView=horizontal Reeks van 19 gravenportretten]. Haarlem, circa 1490.

==Halle==

'''Frankesche Stiftungen'''

* 44 E 12 (1){{gap}}Guillaume de Digulleville, [https://192.124.243.55/digbib/pilger.htm ''Boek van den pelgrim'']. Hendrik Eckert van Homberch. Delft, 1498, ; {{ISTC|ig00638500}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_boe007boec01_01/_boe007boec01_01_0001.php '''N''']

* ZV 27234{{gap}}David Joris, [https://digital.francke-halle.de/fsaad/content/titleinfo/386591 ''Lerung ende vermaenung met bequame gelijckenissen wtgesproocken totter Ghodtsaelicheit dienstelick'']. Ludwig Dietz, Rostock, 1546.

* ZV 27235{{gap}}David Joris, [https://digital.francke-halle.de/fsaad/content/titleinfo/386590 ''Een twesprake tuschen een Meister ende sijn Discipel'']. Ludwig Dietz, Rostock, 1546.

* ZV 27236{{gap}}David Joris, [https://digital.francke-halle.de/fsaad/content/titleinfo/386589 ''Alle waere gheloeuighen saluyt'']. Ludwig Dietz, Rostock, 1546.

* [?]{{gap}}David Joris, [https://digital.francke-halle.de/fsaad/content/titleinfo/386588 ''Wtspraeck des waeren Religions ende verklaering der Ceremonien'']. Ludwig Dietz, Rostock, [1550].

== Hamburg ==

'''Staats- und Universitätsbibliothek Hamburg Carl von Ossietzky '''

* Cod. theol. 2194{{gap}}[https://resolver.sub.uni-hamburg.de/kitodo/PPN1036472221 Ascetische geschriften: Sinte Bernaerts testament; David van Augsburg ''Profectus religiosorum'', excerpt; Jan van Ruusbroec ''Vanden kerstenen ghelove'', excerpt; traktaten, heiligenlevens, gebeden; preek uit de ''Jhesus collacien''; preek van Nicolaas van Straatsburg: Preek over de gulden berg, gevolgd door Jan van Schoonhovens commentaar op deze preek; anonieme preek]. Nederlanden, 1450-1600. {{BNM-I|05584}}

* Inc App A/80 1039{{gap}}[https://resolver.sub.uni-hamburg.de/kitodo/PPN782153259 ''Die Historie van Buevijne van Austoen ut Engelandt gheboren, vol wonderlijke aventueren, vol strijen, vol amoruesheyt ende vol van verraderijen'']. Jan van Doesborch, Antwerpen, 1504. {{USTC|436691}}

* Inc App A/265{{gap}}[https://digitalisate.sub.uni-hamburg.de/de/nc/detail.html?tx_dlf%5Bid%5D=26495&amp;tx_dlf%5Bpage%5D=1&amp;tx_dlf%5Bpointer%5D=0 De Spieghel der behoudenessen]''. Thomas van der Noot, Brussel, [1508]. {{USTC|403645}}

==Hannover==

'''Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek | Niedersächsische Landesbibliothek'''

* Ms IV, 369{{gap}}[https://digitale-sammlungen.gwlb.de/resolve?id=1756555699 Nederrijns Moraalboek]. eind 13 eeuw. {{BNM-I|06704}}

==Hanover (NH)==

'''Rauner Library - Dartmouth College Library'''

* Ms. 1270{{gap}}[https://www.dartmouth.edu/~library/rauner/westmss/001270.html Getijdenboek] (fragment). 15de eeuw. 

* Ms. 1302{{gap}}[https://www.dartmouth.edu/~library/rauner/westmss/001302.html Getijdenboek] (fragment). Vlaanderen, 15de eeuw. 

* Ms. 1345{{gap}}[https://www.dartmouth.edu/~library/rauner/westmss/001345.html Gebedenboek] (fragment). 15de eeuw.

* Ms. 2491{{gap}}[https://www.dartmouth.edu/~library/rauner/westmss/002491.html Getijdenboek] (fragment). 15de eeuw.

==Hattem==

'''Bibliotheek Stichting Oud-Hattem'''

* Hs. C5:{{gap}} Collectie 'secreten'. 15e eeuw. {{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-44915 
 Zie Utrecht: UBU Hs. Hattem C 5].

==Heeswijk Dinther==

'''Abdij van Berne'''

* Hs. 2{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/235/895616A95CE34908B5C08ECF75FB8FB3 Godfried van Wevel, Vanden twaelf dogheden; Eenliker sprake]. 1450-1500. {{MMDC|17021}}

* Hs. 4{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/235/F19D7C7429AB40F098CB778139A112E3 Gebedenboek]. 1450-1500. {{BNM-I|07416}} ; {{MMDC|17024}}

* Hs. 6{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/235/F19D7C7429AB40F098CB778139A112E3 Getijdenboek]. Zuidelijke Nederlanden, c. 1470. {{BNM-I|07514}} ; {{MMDC|17031}}

* Hs. 9{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/235/0BEC7AB595F340368B73AF7DB8F5ABF8 Getijdenboek]. IJsselregio, 1470-1490. {{BNM-I|05987}}{{MMDC|17060}} ; 

* Hs. 11{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/235/298A97AF81574053A50426C2C93CA5AD Teksten met instructies voor een vroom leven]. Oostelijk Brabant, 1500-1550, ; {{BNM-I|07545}}{{MMDC|17040}}

* Hs. 33{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/235/B277D3ED3FEB4C059F1AEF534BCB901B Pesttractaat]. 15e eeuw. 

* Hs. 100.1{{gap}}[https://proxy.archieven.nl/235/80391E23340D472BBF340E3B64D26F6B Van den hertogen ende heren van Brabant. Rijmkroniek]. 16e eeuw.

==Heidelberg==

'''Universitätsbibliothek'''

* Cod. Pal. germ. 87{{gap}}Johann von Soest, [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg87?ui_lang=eng ''Kinder von Limburg'' (Middelhoogduitse vertaling van ''Roman van Heinric ende Margriete van Limborch'').] Heidelberg, 1480. {{BNM-I|06428}}

* Cod. Pal. germ. 147{{gap}}[https://doi.org/10.11588/diglit.70#0001 ''Prosalancelot'' (naar Middelnederlands model).] Heidelberg?, ca. 1470. 

* Cod. Pal. germ. 315{{gap}}[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg315?ui_lang=eng ''Malagis'' (Middelhoogduitse vertaling van ''Madelgijs'').] Westschwaben, ca. 1480. {{BNM-I|07379}}

* Cod. Pal. germ. 340{{gap}}[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg340?ui_lang=eng ''Malagis'', ''Reinolt von Montelban''.] ca. 1474. {{BNM-I|07377}}

* Cod. Pal. germ. 357{{gap}}[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg357?ui_lang=eng Kleine Heidelberger Liederhandschrift.] Elzas (Straatsburg?), ca. 1270-1280. {{BNM-I|08295}}

* Cod. Pal. germ. 363{{gap}}Johann der Clerick, [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg363?ui_lang=eng ''Ogier van Dänemark'' (Middelhoogduitse vertaling van ''Ogier van Denemarken'').] Heidelberg? 1479. {{BNM-I|07384}}

* Cod. Pal. germ. 368{{gap}}Herbort von Fritzlar, Hendrik van Veldeke [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg368?ui_lang=eng ''Liet von Troye'', ''Eneasroman''.] Würzbürg 1333. {{BNM-I|08297}}

* Cod. Pal. germ. 399{{gap}}[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg399?ui_lang=eng ''Reinolt von Montelban''.] Rottenburg? Tübingen? Urach?, 1480. {{BNM-I|07378}}

* Cod. Pal. germ. 403{{gap}}Heinric van Veldeke, [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg403 ''Eneasroman.''] Straatsburg, 1419. [https://www.dbnl.org/tekst/veld028thfr02_01/ '''N'''] 

* Cod. Pal. germ. 848{{gap}}[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/cpg848?&amp;ui_lang=eng Codex Manesse.] Zürich, ca. 1300-1340.

* Cod. Sal. VII,4d{{gap}}[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/salVII4d?ui_lang=ger Devotieboek: getijden, boetpsalmen, gebeden, traktaten, ''Der vader collacien'', fragment van een preek van Nicolaas van Straatburg: Preek over de gulden berg]. Oostelijke Nederlanden? Brabant?, ca. 1440?, ca. 1500?.{{BNM-I|07263}}

* Heid. Hs. 200{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/heidhs200 ''Wapene Martijn'' (fragment)]. ca. 1300-1400 (?).{{BNM-I|06559}}

* Heid. Hs. 1012{{gap}}Augustijn[ken van Dordt], ''[https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/heidhs1012/0015/image,info,thumbs Der Herzog von Braunschweig]''. [Trier] ca. 1460.

==Innsbruck==

'''Universitäts- und Landesbibliothek Tirol'''

* Cod. 455{{gap}}[https://diglib.uibk.ac.at/urn:nbn:at:at-ubi:5-1461 Geneeskundig verzamelhandschrift, Latijn en Nederlands (simplicia).] Nederlanden, 14de en 15de eeiw. {{BNM-I|08656}}

==Jena==

Thüringer Universitäts- und Landesbibliothek Jena

* Ms. Prov. f. 155{{gap}}[https://collections.thulb.uni-jena.de/rsc/viewer/HisBest_derivate_00023755/Ms-Prov-f-155_0001.tif ''Parthonopeus van Blois''] (fragment). {{BNM-I|02163}}

==Kampen==

'''Stadsarchief'''

* Oud Archief 11 [https://kroniekvankampen.huygens.knaw.nl/ Kamper Stadskroniek ''De annalibus quaedam''.] Kampen, ca. 1470-1545. {{BNM-I|11949}}

==Karlsruhe==

'''Badische Landesbibliothek'''

* Cod. Donaueschingen 217 [https://digital.blb-karlsruhe.de/urn/urn:nbn:de:bsz:31-66200 Getijdenboek van Geert Groote] IJsselgebied (Zwolle?), ca. 1470-1490.

==Kassel==

'''Universität Kassel'''

* 4° Ms. poet. et roman. 29{{gap}}[https://orka.bibliothek.uni-kassel.de/viewer/image/1398416988020/1/LOG_0000/ ''Roman der Lorreinen.]'' ; {{BNM-I|06368}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0009.php '''D'''] 

==Keulen==

'''Dombibliothek'''

* Codex 248{{gap}}[https://www.ceec.uni-koeln.de/ceec-cgi/kleioc/0010/exec/pagepro/%22kn28-0248_001.jpg%22/segment/%22body%22 ''Die bereydinge des herten'', ''Die weerdicheit der caritaten'']. Limburg? ca. 1475-1525. {{BNM-I|05159}}

* Codex 1117{{gap}}[https://www.ceec.uni-koeln.de/ceec-cgi/kleioc/0010/exec/pagepro/%22kn28-1117_001.jpg%22/segment/%22body%22 Getijdenboek]. ca. 1500. 

* Codex 1323{{gap}}[https://www.ceec.uni-koeln.de/ceec-cgi/kleioc/0010/exec/pagepro/%22kn28-1323_001.jpg%22/segment/%22body%22 Preken]. ca. 1550. 

'''Universitäts- und Stadtbibliothek'''

* AD+BL220{{gap}}[https://www.ub.uni-koeln.de/cdm/ref/collection/inkunabeln/id/165239 ''Herbarius.''] Johann Veldener, Leuven, 1484. {{GW|GW12279}} ; {{ISTC|ih00067000}}
* ENNE167{{gap}}Jan van Ruusbroec, [https://fragmentarium.ms/overview/F-ds6i''Vanden blinkenden steen'' (fragment)] Nederlanden, ca. 1400-1450. 

'''Historisches Archiv'''

* C&amp;D 337{{gap}}Jan Beke, [https://historischesarchivkoeln.de/archive.xhtml?id=Vz++++++00134516MHupElko#Vz______00134516MHupElko  ''Croniken'']. 15de eeuw. {{BNM-I|10449}}

* W.* 46 * {{gap}}[http://historischesarchivkoeln.de:8080/actaproweb/archive.xhtml?id=Vz++++++90003339PPLS#Vz______90003339PPLS ''Prosalancelot'' (naar Middelnederlands model).] Heidelberg?, ca. 1470.

* W. 4 121{{gap}}[http://historischesarchivkoeln.de:8080/actaproweb/archive.xhtml?id=Vz++++++90003430PPLS#Vz______90003430PPLS Frans-Nederlands gespreksboekje]. ca. 1375-1400. {{BNM-I|05007}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://books.google.be/books?id=9mwUAAAAQAAJ Scan op google books]&lt;/ref&gt;

* W. 4 322{{gap}}[http://historischesarchivkoeln.de:8080/actaproweb/archive.xhtml?id=Vz++++++90003354PPLS#Vz______90003354PPLS ''Parthonopeus van Bloys'', fragment]. ca. 1475-1525. {{BNM-I|05159}}

* W. 4 324{{gap}}Jacob van Maerlant, [http://historischesarchivkoeln.de:8080/actaproweb/archive.xhtml?id=Vz++++++90003356PPLS#Vz______90003356PPLS ''Spieghel historiael'', fragment]. West-Vlaanderen, ca. 1300-1325. {{BNM-I|04898}}

* W. 8 262{{gap}}[http://historischesarchivkoeln.de:8080/actaproweb/archive.xhtml?id=Vz++++++90003457PPLS#Vz______90003457PPLS Notitieboek van een Vlaams koopman]. ca. 1450-1460. {{BNM-I|05013}}

* W. 8 325{{gap}}[http://historischesarchivkoeln.de:8080/actaproweb/archive.xhtml?id=Vz++++++90003594PPLS#Vz______90003594PPLS Glossarium Latijn-Nederlands, fragment]. Limburg, ca. 1300-1325. {{BNM-I|05116}}

==Koblenz==

'''Landeshauptarchiv Koblenz'''

* Bestand 701 Nummer 262{{gap}}[https://apertus.rlp.de/index.php?PLINK=1&amp;ID=ca23ec55-096e-4c81-aaca-9cfef51067dd Convoluut met in het tweede deel: Arnoldus Leodiensis, ''Alphabetum narrationum'' (162r-172r), zes lectiones uit een ''Officium sanctae Barbarae'' (172v) en Jacob van Maerlant, ''Eerste Martijn'' (fragment op f. 173r)]. Dit deel van het convoluut: Nederlanden, 1380-1400. {{BNM-I|09090}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_que002199601_01/_que002199601_01_0023.php E.A. Overgaauw, ''Een nieuw fragment van Jacob van Maerlant's Eerste Martijn (Koblenz, Landeshauptarchiv, Best. 701: Nr. 262, fol. 173)]], Queeste, Jaargang 1996, p. 191-196]&lt;/ref&gt;

==Kopenhagen==

'''Det Kongelige Bibliotek'''

* 77 II,-233 4to{{gap}}[https://www5.kb.dk/permalink/2006/manus/541/eng/ ''Ulenspiegel. Van Ulenspieghels leven.''] Michiel van Hoochstraten, Antwerpen ca. 1512. {{USTC|437065}}

==Kraków==

'''Biblioteka Jagiellońska'''

* Berol. mgq 1087{{gap}}[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/714545/edition/676992/content Verzamelhandschrift met o.a. Preken uit de ''Limburgse sermoenen, Tondalus’ visioen'' en ''Sint Patricius’ vagevuur'']. Noordelijke Nederlanden, tweede helft vijftiende eeuw, circa 1490? ; {{BNM-I|02998}}

* Berol. mgq 1094{{gap}}[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/340948/edition/325636/content Godfried van Wevel. Henricus Suso. Traktaten]. Gelre, 1468. {{BNM-I|02957}}

* Berol. mgq 1303 Nr. 1{{gap}}[https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/publication/301264/edition/288259/content?ref=desc Ongeïdentificeerd (1) ''Henric en Claredamye''] [?]. Eerste helft 13e eeuw, Nederrijns. {{BNM-I|03002}}

* Berol. mgq 1303 Nr. 3{{gap}}Hendrik van Veldeke, [https://jbc.bj.uj.edu.pl/dlibra/doccontent?id=175986 ''Eneasroman''] (fragment). na 1250. {{BNM-I|03001}}

==Lancaster, PA==

'''Franklin &amp; Marshall College, Shadek-Fackenthal Library'''

* Misc. Ms. 146{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0038/html/MS_146.html Book of Hours]. Zwolle, ca. 1470-1480.

==Leeds==

'''University Library - Special Collections'''

* BC MS 7{{gap}}[https://explore.library.leeds.ac.uk/special-collections-explore/372689 Getijdenboek]. Delft? en Zuidelijke Nederlanden, ca. 1490 en ca. 1500-1510. {{BNM-I|05856}}

* BC MS 14{{gap}}[https://explore.library.leeds.ac.uk/special-collections-explore/372696 Getijdenboek]. Nederlanden, ca. 1450-1500, met toegevoegde miniaturen uit de eerste helft van de 13de eeuw. {{BNM-I|10206}}

* BC MS 24{{gap}}[https://explore.library.leeds.ac.uk/special-collections-explore/372702 Psalter]. Holland, ca. 1440. {{BNM-I|05908}}

== Leeuwarden==

'''Tresoar'''
* [https://db.ecodices.nl/search/eyJzZWFyY2h2YWx1ZXMiOlt7Im5hbWUiOiJDb2xsZWN0aW9uIiwiZmllbGQiOiJjb2xsZWN0aW9uIiwidmFsdWVzIjpbIkxlZXV3YXJkZW4sIFRyZXNvYXIiXX0seyJuYW1lIjoiVGV4dCBMYW5ndWFnZSIsImZpZWxkIjoibGFuZ3VhZ2UiLCJ2YWx1ZXMiOlsiRHV0Y2giXX1dLCJwYWdlIjoxLCJwYWdlX2xlbmd0aCI6MzAsInNvcnRvcmRlciI6InRpdGxlIn0= 15+ handschriften] gedigitaliseerd op e-codices.nl

* Hs. 290{{gap}}[https://digicollectie.tresoar.nl/object.php?object=199 Getijdenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|02809}} ; {{MMDC|15727}}

* Hs. 1804{{gap}}[https://digicollectie.tresoar.nl/object.php?object=12 ''Florigout''] (fragmenten). 14de eeuw. {{BNM-I|02813}} ; {{MMDC|15659}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_flo004flor02_01/ '''N'''] 


==Leiden==

'''Hoogheemraadschap van Rijnland'''

* 2.2.17, no 21{{gap}}[https://www.archieven.nl/nl/zoeken?mivast=0&amp;mizig=210&amp;miadt=319&amp;miaet=1&amp;micode=2.2.17&amp;minr=1065347&amp;miview=inv2 Van die heerlikije der lande van Steyn.''] ca. 1500. {{MMDC|15365}}

'''Universiteitsbibliotheek''' 

Leiden University Libraries Digital Collections : [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/search?type=edismax&amp;cp=collection%3Aubl_manuscripts&amp;islandora_solr_search_navigation=1&amp;f%5B0%5D=mods_language_languageTerm_text_authority_iso639%5C-2b_ms%3A%22Dutch%22 Zoeken: Manuscripts : Dutch]
[https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/search?type=dismax&amp;islandora_solr_search_navigation=1&amp;f%5B0%5D=RELS_EXT_isMemberOfCollection_uri_ms%3A%22info%5C%3Afedora%5C/collection%5C%3Aubl_manuscripts%22&amp;f%5B1%5D=mods_language_languageTerm_text_authority_iso639%5C-2b_ms%3A%22Dutch%22&amp;f%5B2%5D=RELS_EXT_isMemberOfCollection_uri_ms%3A%22info%5C%3Afedora%5C/collection%5C%3Awestern_mediev_manuscripts%22 Zoeken: Westerse middeleeuwse handschriften - Nederlands] 

* 1369 C 11{{gap}}Werner Rolevinck, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1543099#page/1/mode/1up ''Fasciculus temporum]''. Johann Veldener, Utrecht, 14 februari 1480. {{ISTC|ir00278000}}

* 1497 B 11{{gap}}[https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1936602#page/1/mode/1up ''Historien ghetoghen uuten gesten ofte croniken der Romeynen, tracterende ende roerende van die doechden ende sonden, ende die ghemoraliseert ende ghetoghen tot enen gheesteliken sinne'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1481. {{ISTC|ig00298000}}

* 1497 H 14{{gap}}[https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1557824#page/1/mode/1up ''Den spyeghel der salicheyt van Elcerlĳc : hoe dat elcerlĳc mensche wert ghedaecht Gode rekeninghe te doen'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, ca. 1525. {{USTC|407327}}


* BPL 3{{gap}}Jean Froissart, ''Chroniques'' [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/938926#page/1/mode/1up deel I] - [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/938926#page/1/mode/1up deel II], vertaald door Gerijt Potter vander Loo. Leiden?, 1470. {{BNM-I|01878}} ; {{MMDC|4869}}

* BPL 14 A{{gap}}Broeder Geraert, Jacob van Maerlant, [https://hdl.handle.net/1887.1/item:1602664 ''Natuurkunde van het geheelal - Der naturen bloeme'']. Utrecht, 1350-voor 1366? ; {{BNM-I|01882}}

* BPL 14 C{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/2668898?solr_nav%5Bid%5D=b3b7dbfb2b5dd03cb600&amp;solr_nav%5Bpage%5D=0&amp;solr_nav%5Boffset%5D=0#page/1/mode/1up ''Scolastica''] (Rijmbijbel). Nederlanden (Gelre of Overijssel), ca. 1460-1470.

* BPL 14 E{{gap}}Lodewijk van Velthem, [https://hdl.handle.net/1887.1/item:1599911 Spiegel Historiael''], Vijfde Partie. Brabant, ca. 1316-1325. {{BNM-I|00006}} ; {{MMDC|4914}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/velt003spie02_01/ '''N''']

* BPL 14 F{{gap}}[https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/2692079#page/1/mode/1up Reis van Jan van Mandeville'']. Noordelijke Nederlanden. ca. 1425-1450. {{BNM-I|01885}}

* BPL 76 C{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:1686975|Wereldkroniek ''Claes Heynenzoon en andere kronieken'']. Holland, 1476. {{BNM-I|01901}} ; {{MMDC|5499}}

* BPL 101{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://hdl.handle.net/1887.1/item:1606999 ''Sinte Franciscus leven'']. Vlaanderen, 1300-1350. {{BNM-I|01907}}

* BPL 136 D{{gap}}[https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1594995#page/1/mode/1up ''Gouds kroniekje'']. 1463.

* BPL 1010{{gap}}Joannes de Beka, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1989383?solr_nav%5Bid%5D=14e60660c0312d2db5ab&amp;solr_nav%5Bpage%5D=0&amp;solr_nav%5Boffset%5D=5#page/6/mode/1up Die croniken van den Stichte van Utrecht ende van Hollant'']. Noordelijke Nederlanden, ca. 1425. {{BNM-I|10447}} ; {{MMDC|1792}}

* BPL 1049{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:1606657 Limburgse ''Aiol'']. Limburg (omgeving Venlo?), ca. 1175-1225. {{BNM-I|01927}}

* BPL 1215{{gap}}Heinric van Veldeke, [[hdl:1887.1/item:1594784|''Sinte Servaes levene'']]. Maastricht, St. Bartholomeüsklooster ca. 1470. {{BNM-I|01928}} ; {{MMDC|r1797}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/veld028sent01_01/index.php '''N''']

* BPL 2894{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:1679726 Bastaard-Godevaert]. Brabant?, ca. 1330-1370. {{BNM-I|02018}}

* BPL 3085{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:760243 ''Wrake van Ragisel''] (fragment). 1250-1300?. {{BNM-I|02024}} ; {{MMDC|2079}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_wra001mgys01_01/ '''N''']

* BPL 32522:4{{gap}}Jan van Ruusbroec,[https://hdl.handle.net/1887.1/item:3493569 ''Vanden blinckenden steen'' (fragment)]. {{BNM-I|05280}}

* LTK 168{{gap}}Jacob van Maerlant,[https://hdl.handle.net/1887.1/item:1678947 ''Scolastica''] (Rijmbijbel). Nederlanden, 1450-1475. {{BNM-I|00833}}

* LTK 183{{gap}}Anonymus en Melis Stoke, [https://resources.huygens.knaw.nl/rijmkroniek/thumbs/L ''Rijmkroniek van Holland''] (fragment). ca. 1400. {{BNM-I|00843}} ; {{MMDC|14190}}

* LTK 191{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:1598537 ''Ferguut, Floris ende Blancefloer, Der Historiën Bloeme, Esopet, Bediedenis der misse, Dietsche doctrinale'']. Zuidelijke Nederlanden, ca. 1350. {{BNM-I|00001}} ; {{MMDC|14191}}

* LTK 194{{gap}}Jan de Weert, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1595455#page/1/mode/1up ''Nieuwe Doctrinael, Dierenriemmannetje, Lied van Geraert van Velsen'']. Z. Nederlanden, ca. 1450-1475. {{BNM-I|00847}} ; {{MMDC|14197}}

* LTK 195{{gap}}[https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1595077#page/1/mode/1up ''Roman van Heinric en Margriete van Limborch'', ''Roman van Walewein'']. West-Brabant / West-Vlaanderen ca. 1350. {{BNM-I|00848}} ; {{MMDC|14200}}

* LTK 205{{gap}}Dirc Potter, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1608717#page/1/mode/1up ''Der minnen loep'']. Holland, 1486. {{BNM-I|00853}} ; {{MMDC|14408}}

* LTK 221 ; [https://hdl.handle.net/1887.1/item:3300393 Samengestelde codex met o.a. sermoenen, gebeden en een Middelnederlandse bewerking van ''Soliloquia animae ad Deum''. Fragmenten uit ''Dietsche Catoen'' als schutbladen (oorspronkelijk dekbladen)] 1450-1550. De vrije dekbladen met de ''Catoen'' (na 1350) worden gelokaliseerd in Zuid-Holland. {{BNM-I|00862}}

* LTK 318{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:1685644 Sermoenen:winter- en zomerstuk; Passieboek; Meditatiën over de lijdensgeschiedenis; Middelnederlandse vertaling van Willem van Gouda, ''Peregrinationes terrae sanctae'']. Gouda, 1476. {{BNM-I|01347}}

* LTK 360{{gap}}Thomas van Cantimpré, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1526173#page/1/mode/1up ''Boec dat geheeten is een gemeen goet van der natueren der bijen'']. [Utrecht] 1461. {{BNM-I|01384}} ; {{MMDC|14629}}

* LTK 856{{gap}}[https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/936120#page/1/mode/1up ''Jerusalemsche reyse ende des berchs Synai tot S. Cathlijnen gedaen bij den eersamen Jan Aerts''] AD 1484. c. 1575-1600. {{BNM-I|08155}}

* LTK 1019{{gap}}Jan van Boendale, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/877816#page/1/mode/1up ''Brabantsche yeesten]''. West-Brabant, c. 1430. {{BNM-I|01405}} ; {{MMDC|14772}}

* LTK 1022{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:376813 ''Roman der Lorreinen''] (fragment). ca. 1325-1350. {{BNM-I|01410}} ; {{MMDC|14658}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0009.php '''D''']

* LTK 1024{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:376816 ''Borchgrave van Couchi''] (fragment). ca. 1375-1400. {{BNM-I|01478}} ; {{MMDC|14660}}

* LTK 1029{{gap}}Godfried van Wevel, [https://digitalcollections.universiteitleiden.nl/view/item/1598336#page/1/mode/1up ''Vanden twaelf dogheden'']. Zuidelijke Nederlanden, ca. 1400-1425. {{BNM-I|01414}} ; {{MMDC|14664}}

* LTK 1196{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://hdl.handle.net/1887.1/item:375576 ''Alexanders geesten'']] (fragment). ca. 1300. {{BNM-I|01425}} ; {{MMDC|14686}}

* LTK 1511{{gap}}[https://hdl.handle.net/1887.1/item:1508153 Lijst in verzen van de Hertogen van Brabant. - Dirck Goeyarts, ''Een reiffereijn van Nijmeghen'']. 1519-1530?. {{BNM-I|11410}}

* LTK 1527{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://hdl.handle.net/1887.1/item:1993579 ''Eerste Partie Spiegel historiael'' (excerpt) en andere teksten]] (fragment). 1300-1400. {{BNM-I|06662}}

* LTK 2040{{gap}}Diederic van Assenede, [https://hdl.handle.net/1887.1/item:1615114 ''Floris ende Blancefloer''] (fragment). Brugge?, 1275-1300. {{BNM-I|01505}} ; {{MMDC|14798}} ; '''E'''&lt;ref&gt; [https://www.dbnl.org/arch/asse008plee01_01/pag/asse008plee01_01.pdf P. Leendertz, ''Floris ende Blancefloer'', Kritische editie, Leiden 1912.]&lt;/ref&gt;

==Leipzig==

'''Universitätsbibliothek'''

* MS 1302{{gap}}Godfried van Wevel, [https://digital.ub.uni-leipzig.de/mirador/index.php#88a421ee-c15d-406b-b2b3-78e474c4b5e0 ''Vanden twaelf dogheden'' en andere teksten (Nederduits)]. 1466. {{BNM-I|06930}}

* MS 1517{{gap}}[https://digital.ub.uni-leipzig.de/mirador/index.php#cb62da14-1691-47f8-b97e-254fd37ad4c1 Getijdenboek]. Zuid-Holland, ca. 1480. {{BNM-I|02179}}

* MS 1616{{gap}}[https://digital.ub.uni-leipzig.de/object/viewid/0000011036 ''Vlaamse Rose'' (fragmenten)]. ca. 1300-1325. {{BNM-I|02182}}

* MS 1658{{gap}}[https://digital.ub.uni-leipzig.de/object/viewid/0000009978 Gebedenboek]. ca. 1500. {{BNM-I|02184}}

* MS Deutsche Fragmente 59b-1/3{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://digital.ub.uni-leipzig.de/mirador/index.php#6f3228bb-693a-4e21-96f1-020e592a6aa0 ''Rijmbijbel'' (fragmenten)]. ca. 1350-1400.

==Leuven==

'''KU Leuven Bibliotheken Bijzondere Collecties'''

* Inc. 224{{gap}}Werner Rolevinck, [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE4703275 ''Fasciculus temporum'']. Veldener. Utrecht, 14 februari 1480.

* MS 1064{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2226385 Gebedenboek voor zusters]. ca. 1471-1500. 

* MS 1183{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236299 ''Die eerste bliscap van Maria'' (fragment)]. eind 15de eeuw. [https://www.dbnl.org/tekst/_bli001eers03_01/317 '''N''']

* MS 1188{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2237067 Religieuze en andere poëzie] (fragmenten). ca. 1400-1450. 

* MS 1200{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236331 ''Ogier van Denemarken''] (fragment). ca. 1350. {{BNM-I|07385}}

* MS 1259{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2232437 ''Ordonnantie reghele ende maniere van levene omme de beghijnen.'']. ca. 1300-1400 (1532). 

* MS 1262{{gap}}[https://depot.lias.be:80/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236261 Glossarium Latijn-Middelnederlands, fragment]. ca. 1300-1325. 

* MS 1263{{gap}}[https://depot.lias.be:80/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236271 Glossarium Latijn-Middelnederlands, fragment]. ca. 1300-1325,  

* MS 1264{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236315 ''Spiegel historiael'' (fragment)]. 14de E, https://www.dbnl.org/tekst/maer002spie00_01/ Overzicht edities op DBNL]&lt;/ref&gt;

* MS 1266-1267{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236605 Getijdenboek (fragment 1)] [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236615  Getijdenboek (fragment 2)]. 15de eeuw. 

* MS 1268{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236625 Religieuze tekst (?)]. eind 15de eeuw. 

* MS 1317{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2237365 Ongeïdentificeerde prozatekst]. 15de eeuw. 

* MS 1323{{gap}}[https://depot.lias.be:80/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2232525 Cartularium van ’s Hertogenbosch, met op f. 53v ''Die een stat wael wil regeren'']. 15de eeuw. 

* MS 1325{{gap}}Hendrik van Brussel, [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2941285 ''Die rose'']. ca 1350?. [https://www.dbnl.org/tekst/aken002ever01_01/ '''N''']

* MS 1336{{gap}}Anthonis de Roovere? [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2228088 De blijde inkomste van Margaretha van York]. eind 15de eeuw. 

* MS 1466{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2229093 ''Cronyncke van Brabant ende van Grimbergen''] (''De Grimbergse oorlog'' in proza). 16de eeuw. [https://www.dbnl.org/tekst/_gri001grim01_01/ '''N''']

* MS 1467a{{gap}}Jan van Diksmuide [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2201446 ''Cronyke bezonderlyk van het gene in vlaenderen is voorgevallen van den jaere 1420 tot 1440''] (gedeeltelijk). 15de eeuw. [https://www.dbnl.org/tekst/_gri001grim01_01/ '''N''']

* MS 1488{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2238083 Ongeïdentificeerd fragment uit een ridderroman]. ca. 1375-1400. 

* MS 1489{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2238093 ''Historie van Troyen''] (fragment). ca. 1350-1400. [https://www.dbnl.org/tekst/_gri001grim01_01/ '''N''']

* MS 1495{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2238291 Gebeden] (fragment). 16de eeuw.

* MS 1511{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2238575 Gebeden] (fragment). 15de eeuw.

* MS 1512{{gap}}[https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2238585 Gebeden] (fragment). 15de eeuw.

* MS 1621{{gap}}Boethius, [https://depot.lias.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE2236159 Middelnederlandse vertaling van ''De consolatione philosophie''] (fragmenten). 1450.

'''KU Leuven Bibliotheken Maurits Sabbe Bibliotheek'''

* Inc APB W 88{{gap}}Ludolphus de Saxonia, O.Carth, ''[https://repository.teneo.libis.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE16677798 Tboeck vanden leven Jhesu Christi].'' Gheraert de Leeu, Antwerpen 1487.
* PM 0025/V{{gap}}[https://depot.lias.be:80/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE9360454 ''Van den levene ons Heren Ihesu Christi'']. 15de eeuw.
* SJH74YSPIE1488S{{gap}}Simon van Venlo, [https://repository.teneo.libis.be/delivery/DeliveryManagerServlet?dps_pid=IE56610540 ''Die spiegel der volcomenheyt'']. Geraerdt Leeu, Antwerpen 1488.

==Londen==

'''British Library'''

* Add Ms 10290{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?index=0&amp;ref=Add_MS_10290 ''De historie van Jason, Dat scaecspel'']. Brugge? ca. 1470-1480. {{BNM-I|04295}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* Add Ms 11390{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://iiif.bl.uk/uv/#?manifest=https://bl.digirati.io/iiif/ark:/81055/vdc_100057739145.0x000001 ''Der naturen bloeme'']. West-Vlaanderen ca. 1300-1325. {{BNM-I|04296}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/maer002dern02_01/ '''N''']

* Add Ms 11575{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Add_MS_11575&amp;index=2 ''Spieghel der menscheliker behoudenisse'']. ca. 1410. {{BNM-I|04302}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* Add Ms 15410{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Add_MS_15410&amp;index=3 Utrechtse bijbel]. Utrecht? ca. 1440. {{BNM-I|04375}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* Add Ms 20698{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Add_MS_20698&amp;index=0 ''Stede der vrauwen'']. Brugge 1475. {{BNM-I|04387}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/pisa001nver01_01/ '''N''']
Tijdelijk onbeschikbaar

* Add Ms 50005{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Add_MS_50005&amp;index=4 Getijdenboek]. Utrecht? Delft? 1410-1420. {{BNM-I|04436}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* Egerton MS 2323{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Egerton_MS_2323&amp;index=7 ''Nevelingenlied'', ''Van den bere wisselau'' (fragmenten)]. Z. Nederlanden 1250-1350. {{BNM-I|04545}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/kalf003midd01_01/kalf003midd01_01_0002.php ''Nevelingenlied'' op DBNL] en [https://www.dbnl.org/tekst/kalf003midd01_01/kalf003midd01_01_0003.php ''Van den bere wisselau'' op DBNL]&lt;/ref&gt;
Tijdelijk onbeschikbaar

* Egerton MS 3044{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Egerton_MS_3044 ''Getijdenboek in de vorm van een rol'']. Z. Nederlanden 1350-1375. {{BNM-I|15578}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* Harley MS 3828{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Harley_MS_3828 ''Getijdenboek'']. Vlaanderen (Brugge?) en Noord-Brabant (?), 1440-1500. {{BNM-I|04526}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* Sloane MS 345{{gap}}[https://www.bl.uk/manuscripts/FullDisplay.aspx?ref=Sloane_MS_345&amp;index=45 Compendium met wetenschappelijke teksten]. ca. 1500. {{BNM-I|04458}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* G.6707{{gap}}[https://access.bl.uk/item/viewer/ark:/81055/vdc_100104806251.0x000001#?xywh=-4747%2C-555%2C16560%2C11056&amp;c=0&amp;m=0&amp;s=0&amp;cv=0|&lt;em&gt;De reis van Jan van Mandeville&lt;/em&gt;]. Govaerdt Back, Antwerpen, 1494. {{ISTC|im00162200}}
Tijdelijk onbeschikbaar

* IA.47210{{gap}}Albertanus van Brescia, [https://access.bl.uk/item/viewer/ark:/81055/vdc_100110715132.0x000001#?c=0&amp;m=0&amp;s=0&amp;cv=22&amp;xywh=-453%2C318%2C12055%2C8048 ''Die conste om te leeren spreken ende swigen alst tijt is]. [Christiaen Snellaert], Delft [1493-1494]. {{ISTC|ia00209350}}
Tijdelijk onbeschikbaar

==Los Angeles==

'''UCLA Library'''

* Coll. 170. MS. 685{{gap}}[https://digital2.library.ucla.edu/viewItem.do?ark=21198/zz000s0t51 Getijdenboek]. ca. 1475-1500.

* Rouse MS. 22{{gap}}[https://digital2.library.ucla.edu/viewItem.do?ark=21198/zz00152sfh Brevier] (fragment). 13de eeuw.

* Rouse MS. 63{{gap}}[https://digital2.library.ucla.edu/viewItem.do?ark=21198/zz001hq39f Register van eigendommen van Willem van Merhout] (fragment). 1380.

==Luik==

'''Bibliothèques Université de Liège'''

* Ms 437{{gap}}[https://donum.uliege.be/bitstream/2268.1/8532/1/Ms0437.pdf ''Luikse Diatesseron'']. Sint-Truiden (?), 13de eeuw. {{BNM-I|05728}}

* MsW30{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1610 Getijdenboek]. Frankrijk, tweede helft 15de eeuw.

* MsW31{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1611 Getijdenboek]. 1522.

* MsW32{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1612 Getijdenboek]. ca. 1440.

* MsW33{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1613 Getijdenboek]. Leiden, 1490-1520.

* MsW34{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1614 Getijdenboek]. Utrecht, 1465.

* MsW35{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1615 Getijdenboek]. Delft, 1415.

* MsW36{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1625 Getijdenboek]. Delft, 1450-1480.

* MsW37{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1626 Getijdenboek]. 15de eeuw.

* MsW42{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1628 Gebedenboek]. Eerste helft 16de eeuw.

* Ms. Wittert 72{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/4016 ''Onze-Lieve-Vrouw-ter-Potterie'']. Brugge, 16de eeuw. {{BNM-I|11591}}

* XV.B16{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/1022 ''Die alder excellenste cronyke van Brabant'']. Rolant vanden Dorp, Antwerpen, 1498. {{ISTC|ic0047500}} ; {{USTC|436467}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_ald001vanb01_01/ '''N''']

* XV.B136{{gap}}'[https://donum.uliege.be/bitstream/2268.1/2271/1/XVB136_compressed.pdf Hier beghint tsomerstuc vanden passionale]'.Heynrick Eckert van Homberch, Delft, 1499, 

* XV.B157{{gap}}Thomas van Cantimpré, [https://donum.uliege.be/handle/2268.1/2330 ''Dit is der bien boeck'']. Peter van Os, Zwolle, 1488. {{ISTC|it00348000}} ; {{USTC|435974}}

* XV.B159{{gap}}''Dat sterfboeck''. Peter van Os, Zwolle, 1488. {{ISTC|ia01121100}} ; {{USTC|435943}}

* XV.B164{{gap}}Bartolomeus Engelsman, [https://donum.uliege.be/handle/2268.1/2399 ''Van den proprieteyten der dinghen'']. Jacob Bellaert, Haarlem, 1485. {{GW|GW03423}} ; {{ISTC|ib00142000}} ; {{USTC|435725}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/enge022vand01_01/ '''N''']

* XV.B235{{gap}}'[https://donum.uliege.be/bitstream/2268.1/2271/8/XVB235.pdf Hier beghint tsomerstuc vanden passionale]'.Henrick Eckert van Homberch, Antwerpen, 1516.

* XV.C131{{gap}}[https://donum.uliege.be/handle/2268.1/2677 ''Die historien ende fabulen van Esopus'']. Henrick Eckert van Homberch, Delft, 1498. {{ISTC|ia00117000}} ; {{USTC|436506}}

==Lund==

'''Lund University Library'''

* Medeltidshandskrift 32a{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dsId=ATTACHMENT-0001&amp;pid=alvin-record%3A14464&amp;dswid=6717 ''Gebedenboek'']. Delft, ca. 1460-1480. {{BNM-I|07247}}

* Medeltidshandskrift 33{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dsId=ATTACHMENT-0002&amp;pid=alvin-record%3A14462&amp;dswid=3798 ''Psalter'']. Utrecht, ca. 1500-1525. {{BNM-I|05901}}

* Medeltidshandskrift 52{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dsId=ATTACHMENT-0001&amp;pid=alvin-record%3A14719&amp;dswid=3074 ''Getijdenboek'']. Brugge, ca. 1450-1500.

* Medeltidshandskrift 55{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dsId=ATTACHMENT-0001&amp;pid=alvin-record%3A12938&amp;dswid=7716 ''Lundse liederen'']. Limburg?, 14de eeuw. {{BNM-I|06796}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_lun001lund02_01/_lun001lund02_01_0001.php '''N''']

==Lyon==

'''Bibliothèque municipale'''

* Ms. 6848{{gap}} Jacob van Maerlant, [https://fragmentarium.ms/overview/F-px3n ''Martijns'']. Brabant, ca. 1375-1400.

==Maastricht==

'''Regionaal Historisch Centrum Limburg'''

* Handschriftencollectie (voormalig) Gemeentearchief Maastricht 86{{gap}}[https://www.archieven.nl/mi/1540/?mivast=1540&amp;mizig=210&amp;miadt=38&amp;miaet=1&amp;micode=22.001A&amp;minr=14224314&amp;miview=inv2#inv3t2 Huisboek der familie Houcken]. Bisdom Munster, ca. 1450-1500.

* Handschriftencollectie (voormalig) Rijksarchief Limburg, 235 (oud nummer: 167 III 9)  86{{gap}}[https://www.archieven.nl/mi/1540/?mivast=1540&amp;mizig=210&amp;miadt=38&amp;miaet=1&amp;micode=18.A&amp;minr=14496475&amp;miview=inv2 ''Parthonopeus van Bloys'', fragment]. Vlaanderen, ca. 1350. {{BNM-I|06466}}

==Madrid==

'''Biblioteca Nacional de España'''

* MSS/13931{{gap}}[https://bdh-rd.bne.es/viewer.vm?id=0000242767&amp;page=1 ''Officium hebdomadae sanctae'', Nederlands]. ca. 1450-1500. '''X'''&lt;ref&gt;https://catalogo.bne.es/uhtbin/cgisirsi/?ps=3JQmooJuGJ/BNMADRID/151860818/9&lt;/ref&gt;

==Mainz==

'''Johannes Gutenberg Universität - Universitätsbibliothek'''

* Ms. 72{{gap}}[https://visualcollections.ub.uni-mainz.de/ubmzms/content/pageview/36271 Gebedenboek]. ca. 1450-1500. '''X'''&lt;ref&gt;[https://www.hss-census-rlp.ub.uni-mainz.de/mainz-ub-ms-72/ Item in Rheinland-Pfalz Handschriftencensus]&lt;/ref&gt;

==Manchester==

'''University of Manchester - John Rylands Library'''

* Blockbook 17256{{gap}}[https://luna.manchester.ac.uk/luna/servlet/detail/Manchester~20~20~48~188994:Bookreader-17256?qvq=q:dutch&amp;mi=0&amp;trs=50 ''Spiegel der menselijker behoudenisse'']. ca. 1474-1475.

==Marburg==

'''Staatsarchiv '''

* Best. 147 Hr 1 Nr. 12{{gap}}Hendrik van Veldeke [https://www.marburger-repertorien.de/abbildungen/1867a_HS_MR_StA_Best147_Hr1_Nr12_001.jpg ''Eneasroman'' (fragment recto)] [https://www.marburger-repertorien.de/abbildungen/1867a_HS_MR_StA_Best147_Hr1_Nr12_002.jpg (fragment verso)]. ca. 1300-1325.

==Middelburg==

'''Planbureau en Bibliotheek van Zeeland'''

* 1108 C 43 (olim KZGW 49934){{gap}}[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Appollonius_van_Thyro/Appollonius_van_Thyro_Delft_1493.pdf ''Appollonius van Thyro'']. [Christiaen Snellaert], Delft, [1493]. {{GW|GW02285}} ; {{ISTC|ia00924600}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0006.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Appollonius_van_Thyro/Appollonius_van_Thyro_kritisch.pdf Appollonius van Thyro, Kritische uitgave]&lt;/ref&gt;

* 6353 (KZGW){{gap}}[https://www.zeeuwsarchief.nl/maisi_ajax_proxy.php?mivast=239&amp;mizig=210&amp;miadt=239&amp;miaet=185&amp;micode=KZGW&amp;minr=20428774&amp;milang=nl&amp;misort=last_mod%7Cdesc&amp;miview=viewer2 ''Boec der resepten'': medisch verzamelhandschrift met o.a. een Middelnederlandse vertaling van de ''Chirurgia'' van Guido de Cauliaco, ''De boec van Catone'' en een excerpt uit ''Der naturen bloeme'']. Nederlanden, 1475-1525. {{BNM-I|06498}}

==Montauban==

'''Archives départementales de Tarn-et-Garonne'''

* J(18) ARCH 0048{{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md63st74gf4x Gebedenboek]. 15de eeuw.

==München==

'''Bayerische Staatsbibliothek'''

[https://www.digitale-sammlungen.de/en/search?query=&amp;sortField=NONE&amp;filter=language_bib%3A%22nl%22&amp;filter=date_facet%3A%5B1350-01-01+TO+1562-03-01%5D Gedigitaliseerde Nederlandstalige handschriften en drukken voor 1569] 

* 2 Inc.c.a. 979 d{{gap}}Werner Rolevinck, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0003/bsb00031551/images/ ''Fasciculus temporum'']. Johann Veldener, Utrecht, 14 februari 1480. {{ISTC|ir00278000}}

* 2 Inc.c.a. 1058{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00081804/images/ ''Die gesten of gheschienisse van Romen'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1481. {{ISTC|ig00298000}}

* 2 Inc.c.a. 1549{{gap}}Bartholomaeus Engelsman, [https://daten.digitale-sammlungen.de/0007/bsb00079541/images/index.html?fip=193.174.98.30&amp;id=00079541&amp;seite=1 ''Van den proprieteyten der dinghen'']. Jacob Bellaert, Haarlem, 1485. {{GW|GW03423}} ; {{ISTC|ib00142000}} ; {{USTC|435725}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/enge022vand01_01/ '''N''']

* 2 Inc.c.a. 2022m{{gap}}Bernhardus Breydenbach, [https://daten.digitale-sammlungen.de/0002/bsb00026461/images/index.html?id=00026461&amp;groesser=&amp;fip=193.174.98.30&amp;no=&amp;seite=10 ''Die heylighe bevarden tot dat heylighe grafft in Jherusalem'']. Erhard Reuwich, Mainz, 1488. {{GW|GW05081}} ; {{ISTC|ib01191000}}

* 2 Inc.c.a. 3179{{gap}}sinte Bernardus, [https://daten.digitale-sammlungen.de/0007/bsb00079818/images/index.html?id=00079818&amp;groesser=&amp;fip=193.174.98.30&amp;no=&amp;seite=5 ''Sermones Bernardi in Duytssche'']. [Winterstuc en Somerstuc], Peter van Os, Zwolle, 1495. {{GW|GW03948}} ; {{ISTC|ib00435000}}

* 4 Inc.c.a. 365 d6{{gap}}Jan van Brederode / Laurent d'Orléans, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00082142/images/ ''Des conincs summe'']. [Jacob Bellaert], Haarlem 1484. {{USTC|435688}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_con001coni01_01/ '''N''']

* 4 Inc.s.a. 1261{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/0003/bsb00035381/images/index.html?id=00035381&amp;groesser=&amp;fip=qrsewqeayafsdrewqeayafsdrxssdaseaya&amp;no=18&amp;seite=5 ''Mellibeus'']. Govaert Bac, Antwerpen, z.j. {{ISTC|ia00209600}}

* 4 Inc.s.a. 1906{{gap}}Jan vanden Dale, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0005/bsb00052090/images/index.html?id=00052090&amp;groesser=&amp;fip=193.174.98.30&amp;no=&amp;seite=1 ''De uure vander doot'']. [Thomas vander Noot, Brussel, ca. 1516]. https://www.dbnl.org/tekst/dale004gdeg01_01/ '''N''']

* 4o L g sept 31{{gap}}Noel van Berlainmont, [https://mdz-nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:12-bsb10163875-3  ''Vocabulare van nieus geordineert ende wederom gecorrigeert – Vocabulaire de nouveau ordonne et de rechief recorrige''], Jacob van Liesveldt, Antwerpen, 1527. {{USTC|78045}}


* Cod. germ. 41{{gap}}Jacob [van Maerlant], [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00089993/images/ ''Alexanders geesten'']. [Aken ?], c. 1400. {{BNM-I|05361}} ; '''E'''&lt;ref&gt;Diplomatische editie F.A. Snellaert, 2 dln. Brussel [https://books.google.nl/books?id=JqoUAAAAQAAJ&amp;hl=nl&amp;source=gbs_book_other_versions 1860 Deel 1]-[https://books.google.nl/books?id=OqoUAAAAQAAJ&amp;hl=nl&amp;source=gbs_book_other_versions 1861 Deel2].&lt;/ref&gt; 

* Cod. germ. 57{{gap}}Heinric van Veldeke, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00095927/images/index.html?seite=00001&amp;l=de ''Eneasroman'']. 13de-14de eeuw. [https://www.dbnl.org/tekst/veld028thfr02_01/ '''N''']

* Cod. germ. 76{{gap}}Geert Groote, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00096307/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Getijdenboek]. Holland, 1480-1490. {{BNM-I|05362}}

* Cod. germ. 83{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00092597/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Passiegetijden, boetpsalmen, vigilie]. Vlaanderen, 1486/1500. {{BNM-I|05363}}

* Cod. germ. 84{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00096307/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Gebedenboek van Sibylle van Kleef]. ca. 1526. {{BNM-I|06453}}

* Cod. germ. 99{{gap}}Jan van Ruusbroec, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0004/bsb00040580/images/index.html?seite=00001&amp;l=en ''Vanden vier becoringhen''; ''Boecsken der verclaringhe'', Duitse bewerking]. 1375-1425. {{BNM-I|05363}}

* Cod. germ. 102{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088340/images/index.html?id=00088340&amp;groesser=&amp;fip=qrsewqeayafsdrewqeayafsdrxssdaseaya&amp;no=14&amp;seite=1 ''Distischa Catonis'']. {{BNM-I|05365}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_die001abee01_01/ '''N''']

* Cod. germ. 103{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088342/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Getijden- en gebedenboek]. Sticht Utrecht, ca. 1465. {{BNM-I|05366}}

* Cod. germ. 104{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088341/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, ca. 1460-1470. {{BNM-I|05367}}

* Cod. germ. 106{{gap}}Geert Groote, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00093202/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, ca. 1425-1475. {{BNM-I|05368}}

* Cod. germ. 112{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00091405/images/ Brevier]. 15de eeuw. {{BNM-I|05370}}

* Cod. germ. 115{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00092598/images/ Getijdenboek]. Oostelijke Nederlanden, ca. 1460-1475. {{BNM-I|05371}}

* Cod. germ. 122{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00092763/images/ Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, ca. 1450-1500. {{BNM-I|05372}}

* Cod. germ. 126{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088347/images/ Getijdenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|05373}}

* Cod. germ. 135{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00093201/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Gebedenboek]. 1410-1420. {{BNM-I|05374}}

* Cod. germ. 137{{gap}}Geert Groote, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00093203/images/ Getijdenboek]. Delft, 1483. {{BNM-I|05375}}

* Cod. germ. 160{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088353/images/ Getijdenboek]. 1475-1500. {{BNM-I|05376}}

* Cod. germ. 161{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088354/images/ Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, 1475-1500. {{BNM-I|05377}}

* Cod. germ. 162{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00096109/images/ Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, 1475-1500. {{BNM-I|05378}}

* Cod. germ. 167{{gap}}Johannes Cassianus, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00090855/images/ Noordnederlandse vertaling van ''Collationes patrum'', collaties 9-16)]. Noordelijke Nederlanden, 1460-1470. {{BNM-I|05379}}

* Cod. germ. 180{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088360/images/ o.a. Jacobus van Gruitrode, ''Die roesengaert jhesu ende marie'']. 1475-1525. {{BNM-I|05380}}

* Cod. germ. 185{{gap}}Geert Groote, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00088365/images/ Getijdenboek]. Oostelijke Nederlanden, 1475-1500. {{BNM-I|05381}} 

* Cod. germ. 198{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00090857/images/ ''Roman der Lorreinen''] (fragment). {{BNM-I|05382}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0009.php '''D''']

* Cod. germ. 477{{gap}}Jan van Leeuwen; Hendrik Suso [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0010/bsb00105991/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Excerpten]. Rebdorf, 1475-1500. {{BNM-I|06988}}

* Cod. germ. 818{{gap}}Jan van Ruusbroec, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0009/bsb00093141/images/index.html?seite=00001&amp;l=en ''Geestelijke brulocht'', Duitse bewerking]. Elzas, 1441. {{BNM-I|06820}}

* Cod. germ. 1102{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0010/bsb00103423/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Utrechtse historiebijbel (deels Bijbelvertaling van 1360)]. Sticht Utrecht, 1439. {{BNM-I|05390}}

* Cod. germ. 5062{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0000/bsb00004443/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Bijbelvertaling van 1360]. Holland, 1450-1475. {{BNM-I|05391}}

* Cod. germ. 5150{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0000/bsb00004446/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Bijbelvertaling van 1360, Deel 1]. Holland, 1445. {{BNM-I|05392}}

* Cod. germ. 5151{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0000/bsb00004444/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Bijbelvertaling van 1360, Deel 2]. Holland, 1445. {{BNM-I|05392}}

* Cod. germ. 5235{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0006/bsb00064449/images/index.html?seite=00001&amp;l=en Passie]. Prinsbisdom Keulen, 1375-1400. {{BNM-I|05396}}

* Cod. germ. 5249(18,1a){{gap}}Heinric van Veldeke, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0001/bsb00011615/images/index.html?seite=00001&amp;l=de ''Sinte Servaes levene (fragment)'']. Maastricht?, ca. 1200-1250. [https://www.dbnl.org/tekst/veld028sent01_01/index.php '''N''']

* Cod. germ. 5249 (20){{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0007/bsb00076504/images/index.html?seite=00001&amp;l=en ''Die Schlacht von Alischanz'', fragment]. 1275-1300. {{BNM-I|13777}}

* Cod. germ. 5249 (69){{gap}}[https://mdz-nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:12-bsb00157433-1 ''Karel ende Elegast'', fragment]. Maasland, 1375-1425. {{BNM-I|05383}}

* Cod. germ. 8346{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0003/bsb00036276/images/ Getijdenboek]. Noordelijke Nederlanden, 1475-1500.

* Cod. germ. 10436{{gap}}Nicolaas Clopper, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0002/bsb00029528/images/ ''Florarium temporum'' (Latijn)]. Noordelijk Brabant, 1483. {{BNM-I|05354}}


* Ink B-591{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/0003/bsb00036414/images/index.html?fip=193.174.98.30&amp;id=00036414&amp;seite=1 ''Boec van den Houte'']. Johann Veldener, Culemborg, 1483. {{ISTC|ib00766500}} ; {{USTC|435528}}

* Ink S-516{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0003/bsb00038555/images/ ''Spieghel onser behoudenisse'']. Johann Veldener, Culemborg, 1483. {{ISTC|is00660000}} ; {{USTC|435544}}

* Mus. MS 1516{{gap}}[https://stimmbuecher.digitale-sammlungen.de/view?id=bsb00104653 4 stemboeken, Liedverzameling, Frans en Nederlands]. 1540. {{BNM-I|14593}}

* Rar. 177{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00082612/images/ ''Die evangelien vanden spinrocke metter glosen bescreven ter eeren vanden vrouwen'']. Michael van Hoochstraten, Antwerpen, ca. 1520. {{GW|GWVIII154A}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0106.php '''L''']

* Rar. 518{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00082566/images/ ''Die waerachtige en[de&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; Een seer wonderlijche historie van Marike[n&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; van nieumeghen die meer dan seuen iaren mette[n&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; duuel woe[n&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;de en[de&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; verkeerde'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, ca. 1518.

* Rar. 714{{gap}}[https://mdz-nbn-resolving.de/urn:nbn:de:bvb:12-bsb10858293-1 ''Reynaert de vos: een seer ghenouchlicke ende vermakelicke historie: in Franchoyse ende neder Duytsch'']. Christoffel Plantyn, Antwerpen, 1566.

* Rar. 990{{gap}}[https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0008/bsb00082613/images/ ''Een schoon amoruese Historie va[n&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; Sandrijn en[de&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; lansloot die seer ghenuechlijch is om te leesen'']. Willem Vorsterman, Antwerpen, ca. 1518. 

* Res/4 Phyt. 353 u{{gap}}Leonhart Fuchs, [https://daten.digitale-sammlungen.de/~db/0002/bsb00024767/images/ ''Den Nieuwen Herbarius dat is dboeck vanden cruyden [...&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; dat desghelijcs voormaels noyt ghesien en heeft geweest / noch oyt inde printe ghecomen en is.''] Michiel Isingrin, Basel, ca. 1543. 

'''Ludwig-Maximilians-Universität München'''

* 0001/Cim. 77{{gap}}[https://epub.ub.uni-muenchen.de/14276/1/Cim._77.pdf ''Dit is de historie vanden vier heems kinderen'']. Jan Seversoen, Leiden, 1508, ; {{USTC|425508}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_his003hist01_01/ '''N''']

* 0014/W 4 Hist. 3097{{gap}}Jan van Scheerere, inc. [https://epub.ub.uni-muenchen.de/21318/ ''De triumphe ghedaen te Brugghe binnen / ter intreye van Caerle, die wij beminnen.''] Adriaen van Berghen, Antwerpen, 1515. {{USTC|436934}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.academia.edu/805394/Jan_de_Scheereres_Triumphe_ghedaen_te_brugghe_ter_intreye_van_caerle._Teksteditie_met_inleiding_en_aantekeningen Samuel Mareel, ''Jan de Scheereres' Triumphe ghedaen te brugghe ter intreye van caerle'. Teksteditie met inleiding en aantekeningen'', 2005]&lt;/ref&gt;

* 0014/W 4 P.germ. 165{{gap}}[https://epub.ub.uni-muenchen.de/17456/ ''Den droefliken strijt die opten berch van Roncevale in Hispanien gheschiede daer Rolant ende Olivier metten fluer van Kerstenrijc verslagen waren.''] Willem Vorsterman, Antwerpen, [1520]. {{USTC|437080}}

==Münster==

'''Universitäts- und Landesbibliothek'''

* N.R. 381{{gap}}Jacob van Maerlant, Willem, [https://sammlungen.ulb.uni-muenster.de/hdh/content/titleinfo/2138209 ''Der naturen bloeme'', ''Van den vos reynaerde'' (Dyckse handschrift)]. Westelijke Nederlanden (Holland/Utrecht?), ca. 1350. {{BNM-I|06100}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/maer002dern02_01/ ''Der naturen bloeme'' op DBNL] en[https://www.dbnl.org/tekst/_vos001vosr01_01/ ''Van den vos reynaerde'' op DBNL]&lt;/ref&gt;

* N.R. 1553 (Cod 75){{gap}}Pseudo-Augustinus, [https://sammlungen.ulb.uni-muenster.de/hd/content/titleinfo/5827515] Verklaring der boetpsalmen]. 1475-1500. {{BNM-I|11942}}

* N.R. 5502 (Cod 82){{gap}}[https://sammlungen.ulb.uni-muenster.de/hd/content/titleinfo/5819455 Getijdenboek]. Oostelijk Nederland (Arnhem?), 1503-1525. {{BNM-I|06091}}

* N.R. 5503 (Cod 83){{gap}}[{{BNM-I|11939}}Getijdenboek]. Oostelijk Nederland, 1475-1500. {{BNM-I|11942}}

==Nantes==

'''Bibliothèque municipale de Nantes'''

* MS 133{{gap}}[https://catalogue-bm.nantes.fr/in/faces/imageReader.xhtml?id=2045398c-1fc4-4d34-a53d-a4921255c6da&amp;highlight= Gebedenboek]. 15de eeuw.

==Neuchâtel==

'''Bibliothèque publique et universitaire de Neuchâtel'''

* AF A28{{gap}}[https://www.e-codices.unifr.ch/en/bpun/A0028 Getijdenboek]. Brugge? ca. 1500.

==Neurenberg==

'''Germanisches Nationalmuseum'''

* Hs. 8826{{gap}}Bijbelvertaler van 1360, [https://dlib.gnm.de/item/Hs8826/1 Zuidnederlandse vertaling van Jacobus de Voragine, ''Legenda aurea'', winterstuk en zomerstuk (gedeeltelijk) met toegevoegde teksten]. {{BNM-I|07140}}

* Hs. 18423{{gap}}[https://dlib.gnm.de/item/Hs18423/1 ''Floovent'', fragment]. Brabant, 1325-1375. {{BNM-I|07369}}

* Hs. 18432{{gap}}Geert Groote, [https://dlib.gnm.de/item/Hs18432/1 Getijdenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|08925}}

* Hs. 22219{{gap}}[https://dlib.gnm.de/item/Hs22219/1 ''Roman van Lorreinen'', fragment]. Brabant, 1325-1350. {{BNM-I|06367}}

* Hs. 22403{{gap}}[https://dlib.gnm.de/item/Hs22403/1 Gebeden met Zuidnederlandse bewerking van Henricus Suso, ''Hundert Betrachtungen und Begehrungen'']. Bisdom Keulen, 15de eeuw. {{BNM-I|08000}}

* Hs. 42536{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://dlib.gnm.de/item/Hs42536/1 ''Spieghel historiael'', fragment]. Vlaanderen/Brabant, 1300-1325. {{BNM-I|06655}}

* Hs. 42581{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://dlib.gnm.de/item/Hs42581/1 ''Rijmbijbel'', fragment]. 1300-1350. {{BNM-I|06640}}

* Hs. 42582{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://dlib.gnm.de/item/Hs42582/1 ''Spieghel historiael'', fragment]. Holland?, 1350-1400. {{BNM-I|06674}}

* Hs. 42583{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://dlib.gnm.de/item/Hs42583/1 ''Spieghel historiael'', fragment]. Zuidoost-Vlaanderen of Brabant, 1300-1325. {{BNM-I|06656}}

* Hs. 42584{{gap}}[https://dlib.gnm.de/item/Hs42584/1 ''Malegijs'', fragment]. 1350-1375. {{BNM-I|07380}}

* Hs. 147589{{gap}}[https://dlib.gnm.de/item/Hs147589/1 Medische en botanische glossaria]. 1431. {{BNM-I|08518}}

==New Brunswick==

'''Rutgers, The State University of New Jersey, Special Collections and University Archives'''

* C 0886:15{{gap}}[https://search.digital-scriptorium.org/catalog/DS452 Getijdenboek (fragment)], ca. 1490-1510.

==New Haven==

'''Yale University, Beinecke Rare Book &amp; Manuscript Library'''

* Beinecke MS 218{{gap}}[https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3436714 Getijdenboek]. Zuidelijke Nederlanden, ca. 1470. 

* Beinecke MS 712.36{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3442862 ''Istorie van Troyen'' (fragment)]. ca. 1325-1350, https://www.dbnl.org/tekst/maer002npau01_01/ scans op DBNL]&lt;/ref&gt;

* Beinecke MS 902{{gap}}[https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3436997 Rituelen en gebeden uit een vrouwenklooster, Latijn en Nederlands]. ca. 1450-1500. 

* Beinecke MS 915{{gap}}Hendrik van Brussel, [https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3443009 ''Die rose'' (fragment)]. ca. 1350-1360. [https://www.dbnl.org/tekst/aken002ever01_01/aken002ever01_01_0008.php '''N''']

* Osborn a23{{gap}}Jan van Boendale, [https://brbl-dl.library.yale.edu/vufind/Record/3443142 ''Der leken spieghel''] (fragment Boek II, kap.1/vs.52-124, kap.2/vs.1-2). ca. 1350-1400. {{BNM-I|06716}}[https://www.dbnl.org/tekst/boen001mvri01_01/boen001mvri01_01_0006.php '''N''']

==New York==

'''Columbia University, Rare Book and Manuscript Library'''

* Med/Ren Frag. 001{{gap}}[https://www.digital-scriptorium.org/xtf3/search?rmode=digscript;smode=advanced;field1=text;term1=Dutch;join1=token;operator1=or;field2=text;term2=Flemish;join2=token;operator2=and;field3=text;join3=token;datetype=range;languagefacet=Dutch;docsPerPage=1;startDoc=36;fullview=yes ''Vijf remedien teghen de temptacien des vleesch'' (fragment)]. 15de eeuw.

'''New York, Fordham University, Walsh Library, Archives and Special Collections''' 
* MS Item 26{{gap}}Geert Groote, [https://ds.lib.berkeley.edu/MSItem26_3 Getijdenboek (fragment)]. c. 1450-1500.

'''New York, The Morgan Library &amp; Museum'''

* M. 649{{gap}}[https://ica.themorgan.org/manuscript/thumbs/112423 ''Typologische taferelen uit het leven van Jezus'']. Brugge, c. 1440. {{BNM-I|04684}}

==Nijmegen==

'''Regionaal Archief Nijmegen'''

* Hs. 26{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://studiezaal.nijmegen.nl/zoeken/groep=Beeldbank/Vrij_zoeken=maerlant/aantalpp=20/?nav_id=5-0 Excerpten uit ''Der naturen bloeme''. (Proloog vs.1-98, Bk. I vs. 1-232; Bk. II, vs. 912-1302)]. 1325-1375. {{BNM-I|01553}}

'''Universiteitsbibliotheek Radboud Universiteit'''


Radboud Universiteitsbibliotheek  [https://bijzonderecollecties.ubn.ru.nl/digital Zoeken: Digitale Bijzondere Collecties]


* Hs. 85{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%2085/#page/6/mode/2up ''Passieboek. Van die swarichet ... des bitteren lijdens Jhesu xpisti'']. Nederlanden, 1550. {{BNM-I|00324}}

* Hs. 188{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20188/#page/10/mode/2up ''Vander oerden des levens'']. Arnhem, c. 1450-1500. {{MMDC|4352}}

* Hs. 205{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20205/#page/2/mode/2up Gebedenboek]. Venlo, ca. 1500. {{MMDC|4400}}

* Hs. 235{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20235 ''Gebedenboek'']. Vlaanderen, 1503 of later. {{BNM-I|00342}} ; {{MMDC|4409}}

* Hs. 301{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20301 ''Epistele vanden dode'']. Deventer?, ca. 1450-1500. {{MMDC|6622}}

* Hs. 306{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20306 ''Boec der caritaten'']. Delft?, 1473. {{MMDC|6606}}

* Hs. 311{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20311 ''Die LXV artikelen vander passien ons heeren ihesu cristi'']. Zeeland, 1453. {{MMDC|6498}}

* Hs. 315{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20315 ''Statuten van een Augustinessenklooster'']. Neerbosch (bij Nijmegen), 1504. {{BNM-I|00364}} ; {{MMDC|4411}}

* Hs. 316{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20316 Gebedenboek]. Vlaanderen, ca. 1500. {{MMDC|4401}}

* Hs. 317{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20317 Sermoenen]. Gelre, ca. 1475-1500. {{MMDC|6522}}

* Hs. 322{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20322 ''Vanden twaelf dogheden en andere teksten'']. Arnhem en Maaseik, 1450-150 en 1470. {{BNM-I|06805}} ; {{MMDC|6527}}

* Hs. 463{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20463%20(IV%2072)/#page/1/mode/2up ''Jordanus van Quedlinburg, Nederlandse vert. van Opus postillarum et sermonum de tempore''']. Diest, ca. 1484-1500. {{BNM-I|07792}} ; {{MMDC|13636}}

* Hs. 464{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20463%20(IV%2072)/#page/1/mode/2up ''Geestelijke oefeningen''. 's-Hertogenbosch, ca. 1500. {{BNM-I|06980}} ; {{MMDC|13666}}

* Hs. 475{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20475%20(IV%2084)/#page/1/mode/2up ''Liturgisch verzamelhandschrift, met Nederlandse kerstliederen'']. Gelre (Arnhem?), ca. 1497-1499. {{MMDC|13671}}

* Hs. 478{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20478%20(IV%2087)/#page/1/mode/2up ''Oefeningen en overwegingen, uitleg van de regel van Augustinus, preken''''. Noord-Brabant, ca. 1525-1550. {{BNM-I|07793}} ; {{MMDC|13643}}

* Hs. 485{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000008_Hs%20485%20(IV%20130)/#page/1/mode/2up ''Manuale'']. Zuidoost-Nederland, ca. 1502-1516. {{MMDC|13647}}

* Hs. 610{{gap}}[https://bijzonderecollecties.ubn.ru.nl/digital/collection/Handschriften/id/11160/rec/15 Gebedenboek]. Maastricht (klooster Maagdendries), ca. 1500, '''X'''&lt;ref&gt;[https://www.ru.nl/onderzoek/onderzoeksnieuws/rondreis-door-het-maagdendries-gebedenboek Bea Ros, ''Rondreis door het Maagdendries-gebedenboek'', Onderzoeksbericht Radboud Universiteit, juli 1921.]&lt;/ref&gt;

* Inc. 57{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000000_186949650/ ''Herbarius'']. Johann Veldener, Leuven, 1484. {{GW|GW12279}} ; {{ISTC|ih00067000}}

* Inc. 60{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000000_200615157/ ''Jacobus de Voragine, Sermones de tempore et de sanctis, in Nederlandse vert.'']. Peter van Os, Zwolle, 1489. {{GW|GW14120}} ; {{ISTC|ij00197400}}

* Inc. 63 dl. 1{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000000_185091520_01/ ''Legenda aurea, Winterdeel'']. Peter van Os, Zwolle, 1490. {{GW|GW14094}} ; {{ISTC|ij00142000}}

* Inc. 63 dl. 2{{gap}}[https://wwwextern.ubn.ru.nl/BookReader/MMUBN000000_185091520_02/ ''Legenda aurea, Zomerdeel'']. Peter van Os, Zwolle, 1490. {{GW|GW14094}} ; {{ISTC|ij00142000}}

==Oudenaarde==

'''Stadsarchief Oudenaarde'''

* Handschriften en Zeldzame Drukken, nr. 32{{gap}}[https://fragmentarium.ms/overview/F-1nxs ''Rijmboek van Oudenaarde'']. Oudenaarde, ca. 1290. {{BNM-I|06489}}

==Oxford==

'''University of Oxford'''

* Ashm. 1768{{gap}}Jacobus de Voragine, [https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/61a3a295-05da-46c3-9047-6770763cbbcb      ''Sermones de tempore (Sermonen op die evangelien van de zondagen door dat gehele jaar) '']. Peter van Os. Zwolle, 1489.

* Auct. 2Q 5.7{{gap}}[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/21a1acb4-7979-4e15-bb6c-b89b3dc33760 ''Collacie van den goeden Tobias en zijn zoon. Manuscript leaves (Epistola de gubernatione rei familiaris). Jacobus de Cessolis, De ludo scachorum (Boek dat men hiet dat scaecspel)'']. Delft, 1483.

* Auct. 2Q inf. 2.76{{gap}}[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/33c1a6b4-7c95-4bb8-8334-b2e15c261fcb ''Vocabularius: Gemmula vocabulorum, cum addito'']. Gheraert Leeu. Antwerp, 1486.

* Auct. V 3.6{{gap}}[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/edc35f49-bcb4-4ea1-b36e-60a43e451297 ''Biblia: Vetus Testamentum'']. Jacob Jacobszoen van der Meer, Mauricius Yemantszoen. Delft, 1477.

* Auct. V 3.7{{gap}}[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/d211ba4f-79ac-473b-bd42-a33c0449b851 ''Biblia: Vetus Testamentum'']. Jacob Jacobszoen van der Meer, Mauricius Yemantszoen. Delft, 1477.

* Don. d.216{{gap}}[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/0bb919e2-4b54-419f-8e9f-c2dc6d3558b8 ''Passionael''] (''Gulden legende''). Gheraert Leeu, Gouda, 1478. {{USTC|435394}} ; '''STCN'''&lt;ref&gt;https://picarta.nl/xslt/DB=3.11/SET=1/TTL=1/SHW?FRST=6&lt;/ref&gt;

* Inc. e. N14.3{{gap}}[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/inquire/p/eb7e1320-fa40-416b-91aa-2e700b94fcba ''Ordinancie Van der Munten'']. Gheraert Leeu, 1489-1490.

* Junius 83{{gap}}[https://digital.bodleian.ox.ac.uk/objects/6bfb0f50-0a4c-491c-901b-04006af9bb4a/ Convoluut. Lat. kalenderium met Noord-Limburgse gezondheidsregels; glossen op het Oude en Nieuwe Testament (Lat.); Latijns-Hoogduits glossarium]. 1253 (kalendarium). {{BNM-I|04439}}

* Marshall 29{{gap}}Jan van Boendale, Lodewijk van Velthem, Hein van Aken [https://dutch.clp.ox.ac.uk/?q=chw0007 ''Mellibeus, Jans Teesteye, Boec van der Wraken, Maskeroen, Van den coninc Saladijn ende van Hughen van Tabaryen'']. Brabant, ca. 1370. {{BNM-I|04444}}

==Parijs==

'''Bibliothèque de l'Arsenal''' 

* MS 424{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b550131995 Getijdenboek]. 1493 (en latere toevoeging). {{BNM-I|09231}}
* MS 565{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b550094367 Getijdenboek]. 1400-1415. {{BNM-I|08599}} ; 

* FOL-BL-975{{gap}}''Van Jason en Hercules. [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k859426h Dye wonderlike ende vreemde hystorien. Ende hoe dat die edel Jason ghewan dat gulden vlies [...&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;]''. Symon Cock, Antwerpen, 1566. {{USTC|407516}}

'''Bibliothèque Mazarine''' 

* 4° 10204-1 [Res]{{gap}}[https://mazarinum.bibliotheque-mazarine.fr/viewer/3070/?offset=#page=2&amp;viewer=picture&amp;o=bookmark&amp;n=0&amp;q= ''Vocabulair pour apprendre Romain et Flameng. Vocabulaer om te leerne Walsch ende Vlaemsch'']. Antwerpen, Roland van den Dorpe, [1497-1498]. {{ISTC|iv00314500}}

'''Bibliothèque nationale de France''' (BnF)

* French books before 1601; 415.1{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k542951 ''Winterstuck des passionaels, dat ghehieten is Aurea legenda'']. Wolffgang Hopyl, Parijs, 1505. {{USTC|407295}}

* MS Allemand 118 (fragment b){{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b100378950 ''Roman van Lorreinen'', fragment (f. 3)]. Brabant, ca. 1325-1350. {{BNM-I|06553}}

* MS Allemand 118 (fragment g){{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b100378950 ''Roman van Limborch'', fragment (f.22)]. {{BNM-I|06429}}

* Ms Allemand 333{{gap}}1) [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b100800078 geestelijke brief], inc. Jhesum Christum met mijnen armen ghebede ende al dat ic vermach in tijt ende in eewicheit voer vriendelike gruete ghescreven in dat doerwonde herte Christi; 2) Jacob van M(a)erlant, ''Scolastica in dietschen'' (Rijmbijbel) fragmenten. 

* MS Latin 15962{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b9067269t/f226.item convoluut (Latijn) met professie in het Nederlands]. Maastricht? 14de eeuw. 

* MS Néerlandais 1{{gap}}Boethius, [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b84511055 ''De consolatione philosophiae''] (&quot;Geschreven voor Lodewijc vanden Gruuthuse [...] door Jan van Kriekenborch, onderdanich dienare, [...] int jaar ons Heeren 1491, den 16en in Maerte&quot;).

* MS Néerlandais 3{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10532634z ''Apocalipsis in dietsche'']. Vlaanderen, ca. 1400-1410. 

* MS Néerlandais 16{{gap}} [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52517157n ''Le livre des mestiers | De bouc vanden ambachten'']. Brugge 13??.&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''E'''&lt;ref&gt;https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3410703g?rk=21459;2&lt;/ref&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;'''E'''&lt;ref&gt;https://www.dbnl.org/tekst/_bru004jges01_01/_bru004jges01_01_0055.php&lt;/ref&gt;

* MS Néerlandais 39{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b52501507q ''Devote gedichten'']. 16de eeuw. 

* MS Néerlandais 106{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b105087064 ''Excellente cronike van Vlaenderen'']. Bruges?, 1493-1494. [https://www.dbnl.org/tekst/_dit004dits01_01/ '''N''']

* Ms Néerlandais 118{{gap}}Philip Utenbroeke, [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b100918035 ''Spiegel historiael'']. partie II (fragment).

* Ms Néerlandais 126{{gap}}Jacob van M(a)erlant, [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10077333z ''Scolastica in dietschen''] (Rijmbijbel) fragment.

* RES-J-64{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k316313w ''Historien van Troyen als si bescreven is bi den rechter Guidonem van der Columnen'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1479. {{ISTC|ic00775500}} ; {{USTC|435434}}

* RES-J-760{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k3163148 ''Historien van Troyen als si bescreven is bi den rechter Guidonem van der Columnen'']. Gheraert Leeu, Gouda, 1479. {{ISTC|ic00775500}} ; {{USTC|435434}}

* RES P-V-162{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k316501d ''Der Scaepherders Calengier'']. Thomas van der Noot, Brussel, 1511. {{USTC|441129}}

* RES-Y2-349{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1502285s ''Historie van den vromen ridder Jason''] Jacob Bellaert, Haarlem, ca. 1485. {{ISTC|il00111000}} ; {{USTC|435612}}

* RES-Y2-698{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k990002r ''Parijs ende Vienna'']. Gheraert Leeu, Antwerpen, 1487. {{ISTC|ip00113800}} ; {{USTC|435854}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://dare.uva.nl/search?identifier=ec140114-fae8-41d7-8d5f-be77c281e018 W. Kuiper, ''Parijs ende Vienna''. kritische editie, Amsterdam 2013]&lt;/ref&gt;

* RES-YH-64{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k10732244 ''Der zotten ende der narren scip'']. Gui de Coopman, Parijs, 1500. {{ISTC|ib01093500}} ; {{USTC|436642}}

* XYLO-53{{gap}}[https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k10404709 ''Spieghel onser behoudenisse'']. Johann Veldener, Culemborg, 1483. {{ISTC|is00660000}} ; {{USTC|435544}}

==Philadelphia==

'''Free Library of Philadelphia, Rare Book Department''' 

* Lewis E 84{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_084.html Theologische verzameling, achteraan blad uit 15de-eeuws getijdenboek (Nederlands)]. Engeland, ca. 1300-1350. 

* Lewis E 91{{gap}}Geert Groote, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_091.html Getijdenboek]. ca. 1475-1500. {{BNM-I|08111}}

* Lewis E 129{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_129.html Getijdenboek]. ca. 1460. {{BNM-I|08963}}

* Lewis E 130{{gap}}Geert Groote, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_130.html Getijdenboek]. Leiden, ca. 1475-1500. {{BNM-I|10008}}

* Lewis E 131{{gap}}Geert Groote, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_131.html Getijdenboek]. ca. 1450. {{BNM-I|08056}}

* Lewis E 132{{gap}}Geert Groote, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_132.html Getijdenboek]. ca. 1500. {{BNM-I|08135}}

* Lewis E 174{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_174.html Gebedenboek]. 15de E. {{BNM-I|08026}}

* Lewis E 181{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_181.html Psalter, Latijn met Nederlandse annotatie]. ca. 1270. {{BNM-I|15273}}

* Lewis E 182{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_182.html Psalter (15de eeuws Nederlands fragment ingebonden aan het einde]. ca. 1470. {{BNM-I|08964}}

* Lewis E 183{{gap}}Geert Groote, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_183_v1.html Getijdenboek - Deel 1] [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_183_v2.html Deel 2]. ca. 1450-1465. {{BNM-I|05903}}

* Lewis E 213{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_213.html Regel van Augustinus; Sermoen over Mattheus 25:6]. Brussel, ca. 1500. {{BNM-I|07397}}

* Lewis E 217{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_217.html Gebedenboek]. Brabant, ca. 1550. {{BNM-I|08147}}

* Lewis E 257{{gap}}Geert Groote, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_257.html Getijdenboek]. Oostelijke Nederlanden, ca. 1505. 

* Lewis E M 018:5-8{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_m_018_005-008.html Getijdenboek] (fragment). ca. 1475-1500. {{BNM-I|08961}}(5-7) ; {{BNM-I|07919}}(8)

* Lewis E M 018:9{{gap}}Johannes Scutken [https://openn.library.upenn.edu/Data/0023/html/lewis_e_m_018_009.html Bijbel, Mattheusevangelie] (fragment). 15de eeuw. {{BNM-I|05911}}

'''Philadelphia Museum of Art, Department of Prints, Drawings, and Photographs, Bloomfield Moore Collection'''

* 1882-983{{gap}}[https://openn.library.upenn.edu/Data/0031/html/1882_983.html Gebedenboek]. ca. 1470.

'''University of Pennsylvania, Kislak Center for Special Collections, Rare Books and Manuscripts'''

* Ms. Codex 738{{gap}}Geert Groote, [https://hdl.library.upenn.edu/1017/d/medren/9924875773503681 Getijdenboek]. Bisdom Utrecht?, 15de E. 

* Ms. Codex 991{{gap}}Geert Groote, [https://openn.library.upenn.edu/Data/0002/html/mscodex991.html  Lantrecht van Zallant, van Twenthe, van Vullenhoe, van Drenthe, mit anderen priviligien des landes van Overijssel]. ca. 1546.

* Ms. Coll. 591, Folder 11 [https://hdl.library.upenn.edu/1017/d/medren/9938829483503681 brevier (fragment)]. ca. 1480.

* Ms. Coll. 591, Folder 12 [https://hdl.library.upenn.edu/1017/d/medren/9938831833503681  brevier (fragment)]. 15de eeuw.

==Porrentruy==

'''Bibliothèque cantonale jurassienne''' 

* Ms. 14{{gap}}[https://www.e-codices.unifr.ch/en/bcj/0014 Heiligenlevens] (fragmenten). 15de eeuw.

==Rijsel==

'''Bibliothèque municipale''' 

* 062 (034){{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md33rv04573b Getijdenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|07280}}

* 063 (043){{gap}}[https://numerique.bibliotheque.bm-lille.fr/sdx/num/manuscrit_043/ Gebedenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|07923}}

* 068 (158){{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md07tm70q66b Getijdenboek]. 15de eeuw. {{BNM-I|07920}}

==Rome==

'''Biblioteca Apostolica Vaticana'''

* MS Borgh 200{{gap}}[https://digi.vatlib.it/view/MSS_Borgh.200 Miscellanea, pleraque de arte grammatica et rhetorica. ff. 10r-12r: ''Olla patella'' met interlineaire glossen in het Nederlands]. 13de-14de eeuw. {{BNM-I|08521}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_tij003193101_01/_tij003193101_01_0011.php O. de Neve, ''De Nederlandsche glossen van de Brusselsche ‘Olla patella’'', Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, Jaargang 50 1931, p. 126-130]&lt;/ref&gt; ; 

* MS Pal. Lat. 577{{gap}}[https://digi.vatlib.it/view/MSS_Pal.lat.577 ''Sententiae Bonifatianae Palatinae'' met op ff. 6v-7r: ''Utrechtse doopgelofte'' en op ff. 7r-7v ''Indiculus superstitionum et paganiarum'']. Mainz of Fulda, 8ste eeuw.

* Stamp.Ross.6955{{gap}}[https://digi.vatlib.it/view/STP_Stamp.Ross.6955/0001 ''Die genealogie des edelen huys van Oostenrijck'']. Marten Nuyts, Antwerpen, ca. 1540-1558.

==Rostock==

'''Universität Rostock'''
* Fragm. philol. 34{{gap}}[https://purl.uni-rostock.de/rosdok/ppn1817610570 ''Dietsche doctrinale'' (fragment)]. Nederlanden, ca. 1400.

* Fragm. theol. 64{{gap}}[https://purl.uni-rostock.de/rosdok/ppn1832932036 fragmenten van boetepsalmen | gebeden]. Nederlanden, ca. 1400-1450.

* Fragm. var. 5{{gap}}[https://purl.uni-rostock.de/rosdok/ppn1845899628 fragmenten van een tekst met religieuze | devote inhoud]. Nederlanden, 14de eeuw.

* Mss. philol. 84{{gap}}Willem van Hildegaersberch [https://purl.uni-rostock.de/rosdok/ppn1689878665 Sproken (fragm.)]. Holland, ca. 1400. {{BNM-I|02536}}

* Mss. theol. 24{{gap}}[https://purl.uni-rostock.de/rosdok/ppn1833741978 Getijdenboek]. Utrecht, ca. 1440-1450.

* Mss. theol. 30{{gap}}[https://purl.uni-rostock.de/rosdok/ppn1851273719 Gebedenboek]. Westelijke Nederlanden (Utrecht?), ca. 1450-1475.

==Saint John's==

'''Memorial University of Newfoundland. Libraries. Archives and Special Collections '''

* BX 2080 1455 Vault{{gap}}[https://collections.mun.ca/cdm/compoundobject/collection/rarebooks/id/1478/rec/2 Getijdenboek]. Haarlem, ca. 1455-1465.

* BX 2015 A2 1475 Vault{{gap}}[https://collections.mun.ca/cdm/compoundobject/collection/rarebooks/id/1116/rec/4 Missaal]. 1475.

==Sankt-Gallen==

'''Stiftsbibliothek'''

* Cod. Sang. 461{{gap}}[https://www.e-codices.unifr.ch/en/searchresult/list/one/csg/0461 Fridolin Sicher’s Liedboek]. voor 1545.

==Sint-Petersburg==

'''Nationale Bibliotheek van Rusland'''

* М 6. 4. 43 (№ 227188){{gap}}[https://vivaldi.nlr.ru/bn000000005/view#page= ''Souter liedekens''.] Symon Cock, Antwerpen, 1540. {{USTC|403021}}

* SSSPL: 6.10.3.3{{gap}}[https://vivaldi.nlr.ru/bx000018369/view/ ''Valentijn ende Oursson'']. Jan Jacobszoon Bouman, Amsterdam 1657, '''E'''&lt;ref&gt;[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Valentijn_ende_Oursson/feuilleton_editie.pdf W,Kuiper, ''Valentijn_ende_Oursson'', Kritische synoptische studie, Amsterdam 2012]&lt;/ref&gt;

==Sint-Winoksbergen | Bergues==

'''Bibliothèque patrimoniale'''

* MS 2{{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md88qb98pz2r ''Dat boec van den heilighen sacrament Ende dit heeft ghemaket Sinte Thomas van Aquinen''] 15de eeuw, 

* MS 14{{gap}}[https://arca.irht.cnrs.fr/ark:/63955/md36tx31sw5t Getijdenboek (Latijn, Frans, Nederlands)]. 15de eeuw. {{BNM-I|15403}} ; 

==Stuttgart==

'''Württembergische Landesbibliothek'''

* Cod.brev. 11{{gap}}[https://digital.wlb-stuttgart.de/sammlungen/sammlungsliste/werksansicht/?no_cache=1&amp;tx_dlf%5Bid%5D=2813&amp;tx_dlf%5Bpage%5D=182&amp;tx_dlf%5Bdouble%5D=0&amp;cHash=b244e7e6f74a05b9f20db63cb4d093bf Getijdenboek] Haarlem?, ca. 1480. {{BNM-I|04572}}

* Cod. HB XIII 1{{gap}}[https://digital.wlb-stuttgart.de/sammlungen/sammlungsliste/werksansicht/?no_cache=1&amp;tx_dlf%5Bid%5D=3919&amp;tx_dlf%5Bpage%5D=1&amp;cHash=f1cfe25a7e01e7653cf94f562b2aabc6 Weingartner Liederhandschrift met de liederen van Hendrik van Veldeke]. Konstanz, ca. 1300-1325, 

* Cod.poet.et phil.fol.22{{gap}}[https://dfg-viewer.de/show/?set%5Bmets%5D=https://digital.wlb-stuttgart.de/mets/urn:nbn:de:bsz:24-digibib-bsz3239702651 Het Comburgse handschrift.] Gent, ca. 1405-1420. {{BNM-I|04571}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0025.php '''D'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.textualscholarship.nl/?p=7009 Diplomatische editie H. Brinkman en J. Schenkel. 2 dln. Hilversum 1997.]&lt;/ref&gt;

* Cod.theol.et.phil.qt.140{{gap}}[https://digital.wlb-stuttgart.de/purl/bsz379066157 ''Leven van Jezus.''] West-Vlaanderen, 1332. {{BNM-I|06771}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0050.php '''D''']

==Tilburg==

'''Universiteitsbibliotheek'''

* ms. KHS 43{{gap}}Jan van Boendale (fragment), [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=urn:PTP:Tilburg:UVT:KHS43 ''Der leken spiegel'']. {{BNM-I|00545}} ; {{MMDC|5620}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/boen001mvri01_01/index.php '''N''']

* KOD 028 A 11{{gap}}[https://viewer.onlinepublisher.nl/pskod-25-e-19 ''Dit is die afcoemste ende genalogie der hertoghen ende hertoginnen van Brabant'']. Antwerpen, Jan Mollijns, 1565, '''STCN'''&lt;ref&gt;https://picarta.nl/xslt/DB=3.11/SET=2/TTL=1/SHW?FRST=4&lt;/ref&gt; ; '''X'''&lt;ref&gt;https://www.brabant.nl/subsites/het-nieuwste-brabant/eregalerij/1565-hertogenboek&lt;/ref&gt;

== Toruń ==
'''Universiteitsbibliotheek Uniwersytet Mikołaja Kopernika'''

* Rps 1/I{{gap}}[https://kpbc.umk.pl/dlibra/doccontent?id=59330 Gebedenboek]. Oostelijke Nederlanden, ca. 1480. {{BNM-I|02171}}

==Trogen==

'''Kantonsbibliothek Appenzell Ausserrhoden'''

* CM Ms. 9{{gap}}[https://www.e-codices.unifr.ch/en/cea/0009 Gebedenboek van Anne van Kleef.] Vlaanderen, ca. 1525-1550.

==Tübingen==

'''Universitätsbibliothek'''

* Me IV 3{{gap}}[https://idb.ub.uni-tuebingen.de/opendigi/MeIV3 Berijmde passie en andere geestelijke gedichten]. Noord-Holland (Amsterdam?), ca.1445-1450. {{BNM-I|08365}} 

* Me IV 5{{gap}}[https://idb.ub.uni-tuebingen.de/diglit/MeIV5/0001 ''Roman der Lorreinen''] (fragment). ca.1325-1350. {{BNM-I|06371}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/desc001midd01_01/desc001midd01_01_0009.php '''D'''] ; '''N'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_lor001wjaj01_01/ Tekst op DBNL] en [https://www.dbnl.org/tekst/_lor001lorr02_01/ Tekst Nieuw ontdekte delen op DBNL]&lt;/ref&gt;

==Uppsala==

'''Uppsala University Library'''

* C 512{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dsId=ATTACHMENT-0001&amp;pid=alvin-record%3A159748&amp;dswid=-6391 Getijdenboek.] Utrecht, ca. 1480. {{BNM-I|06016}}

* C 517 l{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dswid=5575&amp;pid=alvin-record%3A159746&amp;dsId=ATTACHMENT-0001 Getijdenboek.] ca. 1450-1500. {{BNM-I|08985}}

* C 803 c fol.{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dswid=5575&amp;pid=alvin-record%3A163127&amp;dsId=ATTACHMENT-0001 Openbaring van de H. Birgitta.] ca. 1520. {{BNM-I|07284}}

* DG 56{{gap}}[https://www.alvin-portal.org/alvin/view.jsf?pid=alvin-record%3A76200&amp;dswid=-9150 ''Natuurkunde van het geheelal'' | Geneeskundige recepten] Nederlanden, voor 1429. {{BNM-I|06708}}
 
* Waller 31{{gap}}Bartholomeus Anglicus [https://www.alvin-portal.org/alvin/imageViewer.jsf?dswid=8839&amp;pid=alvin-record%3A101734&amp;dsId=ATTACHMENT-0001 ''Van den proprieteyten der dinghen''.] Jacob Bellaert, Haarlem, 1485. {{USTC|435725}} ; {{ISTC|ib00142000}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/enge022vand01_01/ '''N''']

==Utrecht==

'''Universiteitsbibliotheek''' (UBU)
* [https://utrechtuniversity.on.worldcat.org/search?sortKey=DATE_A&amp;databaseList=3882%2C2474%2C3441%2C2198%2C2274%2C2273%2C2194%2C2229%2C1931%2C3959%2C3557%2C2269%2C3313%2C2267%2C2662%2C3036%2C3950%2C4126%2C638%2C2507%2C1978%2C3879%2C4062%2C4065%2C4023%2C3374%2C3572%2C3450%2C3250%2C2281%2C3969%2C3448%2C1941%2C2237%2C3205%2C1862%2C2038%2C2236%2C2796%2C1982%2C2433%2C2795%2C2233%2C3967%2C2056%2C2375%2C2175%2C3583%2C3384%2C3582%2C2051%2C3261%2C2328%2C3218%2C1953%2C1875%2C3018%2C2369%2C2006%2C2005%2C2401%2C1674%2C3410%2C1672%2C3652%2C4026%2C3654%2C4028%2C2409%2C3976%2C2407%2C3539%2C1834%2C2221%2C3155%2C3551%2C2462%2C2264%2C3275%2C2262%2C2260%2C3195%2C1920%2C2217%2C2259%2C2897%2C3589%2C2895%2C2178%2C3909%2C3986%2C1847%2C3988&amp;queryString=ubu+hs&amp;changedFacet=language&amp;scope=wz%3A9286&amp;format=all&amp;database=all&amp;author=all&amp;year=all&amp;yearFrom=&amp;yearTo=&amp;language=Dut Zoeken: handschriften Nederlands]

* [https://utrechtuniversity.on.worldcat.org/search?sortKey=DATE_A&amp;databaseList=3882%2C2474%2C3441%2C2198%2C2274%2C2273%2C2194%2C2229%2C1931%2C3959%2C3557%2C2269%2C3313%2C2267%2C2662%2C3036%2C3950%2C4126%2C638%2C2507%2C1978%2C3879%2C4062%2C4065%2C4023%2C3374%2C3572%2C3450%2C3250%2C2281%2C3969%2C3448%2C1941%2C2237%2C3205%2C1862%2C2038%2C2236%2C2796%2C1982%2C2433%2C2795%2C2233%2C3967%2C2056%2C2375%2C2175%2C3583%2C3384%2C3582%2C2051%2C3261%2C2328%2C3218%2C1953%2C1875%2C3018%2C2369%2C2006%2C2005%2C2401%2C1674%2C3410%2C1672%2C3652%2C4026%2C3654%2C4028%2C2409%2C3976%2C2407%2C3539%2C1834%2C2221%2C3155%2C3551%2C2462%2C2264%2C3275%2C2262%2C2260%2C3195%2C1920%2C2217%2C2259%2C2897%2C3589%2C2895%2C2178%2C3909%2C3986%2C1847%2C3988&amp;queryString=ubu+hs&amp;changedFacet=language&amp;scope=wz%3A9286&amp;format=all&amp;database=all&amp;author=all&amp;year=all&amp;yearFrom=&amp;yearTo=&amp;language=Dum Zoken: handschriften Middelnederlands]


* UBU Hs. 2 C 15{{gap}}Boethius, ''[https://objects.library.uu.nl/reader/1874-325272 De consolatione philosophiae]'', vertaald door Jac. Vilt, goudsmid te Brugge, handschrift geschreven in 1470.

* UBU Hs. 2 D 23{{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/20.500.14918-326789 Stichtelijke tractaten en getijden]. ca. 1460-1480.

* UBU Hs. 15 C 19{{gap}}Jan van Leiden, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-340025 ''Brederodekroniek'']. 1521-1525.

* UBU Hs. 35 A 5{{gap}}Jan van Brederode *vert.), ''[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-406812&amp;lan=en#page//16/11/31/161131185476750209943947177401785218799.jpg/mode/1up Des conincx summe]''. Utrecht of omgeving, Karthuizerklooster Nieuwlicht of Bloemendaal, 1487.

* UBU Hs. 1016 (Hs 5 D 6){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-33669 ''Dat boec van den claren ende verluchten mannen der oerden van cistercien''; ''Der byen boeck''; Heiligenlevens van Maria van Oignies en Christina de Wonderbare; Exempelen] Goch? / Neerbosch?, 1491. {{BNM-I|01141}} ; {{MMDC|9608}}

* UBU Hs. 1017 (Hs 5 F 21){{gap}}Thomas van Cantimpré, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-33859 ''Dat boec der byen.''] 15e eeuw. {{BNM-I|01142}} ; {{MMDC|9578}}

* UBU Hs. 1018 (Hs 1 M 9){{gap}}Bonaventura, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-325698 ''Sinte Franciscus leven.''] 15e eeuw. {{BNM-I|01143}} ; {{MMDC|9276}}

* UBU Hs. 1035 (Hs 5 L 8){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/resolver.php?obj=002657480&amp;type=2 ''Stichtelijke tractaten en sermoenen (Alijt Bake, Jan van Ruusbroec, David de Augusta en anderen.''] ca. 1500-1600.

* UBU Hs. 1040 (Hs 2 D 13){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-326478 ''Ghetiden.''] 1507-1508.

* UBU Hs. 1177 (Hs 6 E 9){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-339187 ''Korte kronijk van Brabant en Vlaanderen.'' ] ; {{BNM-I|01176}} ; {{MMDC|9399}}

* UBU Hs. 1178 (Hs 6 E 1){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-339853 ''Kroniek van den clerc uten Laghen Landen bi der zee'' (Kroniek van de Chronogrammist)] ; {{BNM-I|01177}} ; {{MMDC|9400}}

* UBU Hs. 1179 (Hs HG21){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-340657 ''Historien van Hollant'' (Gouds kroniekje); Wereldkroniek Heraut Beyeren]. Haamstede, 1467. {{BNM-I|01178}} ; {{MMDC|9403}}

* UBU Hs. 1180 (Hs HG22){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-340477 ''Historien van Hollant'' (Gouds kroniekje) en andere teksten over de inname van Dordrecht in 1481 en de rellen in Haarlem in 1482]. Haarlem (?), 1483. {{BNM-I|01179}} ; {{MMDC|9405}}

* UBU Hs. 1182 (Hs 5 D 9){{gap}}Jan Beke, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-336697 ''Croniken van den Stichte van Utrecht ende van Hollant'']. ca. 1375-1425. {{BNM-I|01180}}

* UBU Hs. 1183 (Hs 4 L 9){{gap}}Jan Beke, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-334516 ''Croniken van den Stichte van Utrecht ende van Hollant'']. Sticht Utrecht, ca. 1400. {{BNM-I|01181}}

* UBU Hs. 1260 (Hs 5 L 9).{{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-339010 ''Kroniek van het Sint-Nicolaasklooster te Utrecht.''] ca. 1477.

* UBU Hs. 1328 (5 F 5):

** UBU Hs. 1328 (5 F 5 dl 1).{{gap}}Gheraert van Lienhout (?) [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-338357 ''De natuurkunde van het geheelal.''] Utrecht, 14e eeuw. {{BNM-I|01184}} ; {{MMDC|9383}}

** UBU Hs. 1328 (5 F 5 dl 2).{{gap}}Broeder Thomas, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-338358 ''Natuurkunde in proza''] Utrecht, 14e eeuw. {{BNM-I|01184}} ; {{MMDC|9384}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_tij003191801_01/_tij003191801_01_0027.php C.G.N. de Vooys, ''Broeder Thomas' traktaat over natuurkennis'', Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde. Jaargang 37, 1918, p.271-277]&lt;/ref&gt;

** UBU Hs. 1328 (5 F 5 dl 3&amp;4).{{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-338359 ''Boec van medicinen in dietsche.''] Utrecht, 14de eeuw. {{BNM-I|01184}} ; {{MMDC|9386}}

* UBU Hs. 1329 (Hs 5 F 12).{{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-338382 ''Vanden levene ons Heren.''] Oetingen, 1438. {{BNM-I|01185}} ; {{MMDC|9387}}

* UBU Hs. 1330{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-334865 ''Historie van Troyen'', fragment]. Brabant, ca. 1300. {{BNM-I|01214}}

* UBU Hs. 1331{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-334866 ''Spieghel historiael'', fragment]. Oost-Vlaanderen, ca. 1300-1325. {{BNM-I|01188}}

* UBU Hs. 1332{{gap}}Jacob van Maerlant, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-334866 ''Van ons heren wonden'']. 14de eeuw. {{BNM-I|01189}}

* UBU Hs. 1333{{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-334868 ''Die Dietsche doctrinale'', fragmenten]. 1350-1400. {{BNM-I|01190}}

* UBU Hs. 1334{{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-335115 Vlaamse ''Rose'', fragment]. ca. 1300-1350. {{BNM-I|01191}}

* UBU Hs. 1336 (Hs 5 M 19){{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-339011 Rederijkersteksten: ''Spul van sinnen van den siecke stadt'' / Reynier Pouwelsz (?) - ''Spel van de Christen Kercke'' / Reynier Pouwelsz - ''’s Werelts aendoen.'']. 1540-1610.

* UBU Hs. 1689 (Hs 8 L 4){{gap}}Pseudo-Aurelius Augustinus, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-339815 ''Eenliker sprake'']. 1539?

* UBU Hs. 1803 (Hs 8 C 33){{gap}}Johannes de Beke, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-339340 Croniken van den Stichte van Utrecht ende van Hollant.''] 15e eeuw. {{BNM-I|01214}} ; {{MMDC|9439}}

* UBU Hs. Hattem C 5{{gap}}[https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-44915 O.a. een vertaling in het Nederlands van pseudo-Aristoteles’ ''Secretum secretorum'', recepten voor medicijnen en cosmetica, herbaria, traktaten over de pest, aderlating, chirurgie, het medicinale gebruik van wijn, Nederlandse vertaling van Maurus Salernitanus, ''De urinis'', een Nederlandse vertaling van Benevenutus Grapheus, ''Practica oculorum'', excerpten uit Avicenna]. ca. 1450. {{BNM-I|06543}} ; {{MMDC|13653}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_hat001hatt03_01/ '''N'''] ; '''X'''&lt;ref&gt;https://wemal.let.uu.nl/hattem-c5.html&lt;/ref&gt;

* IDL 3950{{gap}}Werner Rolewinck, [https://objects.library.uu.nl/reader/index.php?obj=1874-342700 ''Fasciculus temporum'']. Jan Veldenar, Utrecht, 1480. {{ISTC|ir00278000}}


'''Utrechts Archief'''

* I 986{{gap}}[https://www.utrechtsekronieken.nl/zoeken?mivast=3005 ''Kroniek van het Sint-Nicolaasklooster te Utrecht'']. ca. 1477.

==Warschau==

'''Biblioteka Narodowa'''

* Rps 3779 I{{gap}}[https://polona.pl/item/getijdenboek,NTk0MzI3NA/19/#info:metadata Getijdenboek.] Utrecht, ca. 1440.

==Washington, DC==

'''The Library of Congress'''

[https://www.loc.gov/collections/rare-book-selections/?fa=original-format%3Abook%7Clanguage%3Adutch&amp;sb=date Lijst van Nederlandstalige items in de gedigitaliseerde Special Collections]

* Rosenwald 462{{gap}}''[https://www.loc.gov/item/65058917/ Die vier uterste ofte die leste dinghen'']. Gheraert Leeu, Gouda 1477.

* Rosenwald 487{{gap}}Roelof die Smit, [https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2014rosen0550 ''Die vergaderinge der historien van Troyen'']. Jacob Bellaert, Haarlem 1485. {{ISTC|il00116000}} ; {{USTC|435730}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0110.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Vergaderinge_der_historien_van_Troyen/Vergaderinge_kritisch_cumulatief.pdf W. Kuiper, ''Die vergaderinge der historien van Troyen'', kritische editie, Amsterdam 2016]&lt;/ref&gt;

* Rosenwald 490{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2014rosen0490 ''Historie vanden vromen ridder Jason'']. Jacob Bellaert, Haarlem ca. 1485. {{ISTC|il00111000}} ; {{USTC|435612}}

* Rosenwald 526{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2011rosen0526 ''Historie van Saladine'']. Arend de Keysere, z.p., vóór 1483. {{ISTC|ih00286000}} ; {{USTC|438295}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0099.php '''L''']

* Rosenwald 550{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2014rosen0487 ''Hystorie vanden vromen ridder Paris ende van die schone Vienne'']. Govaert Bac, Antwerpen ca. 1495. {{ISTC|ip00115000}} ; {{USTC|436201}}

* Rosenwald 552{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2011rosen0552 ''Die historie van Sinte Barbara'']. Govaert Back, Antwerpen 1498. {{ISTC|ib00099000}} ; {{USTC|436514}} ; '''X'''&lt;ref&gt;M. Carasso-Kok, ''Repertorium van verhalende historische bronnen uit de Middeleeuwen. Heiligenlevens, annalen, kronieken en andere in Nederland geschreven verhalende bronnen.'' ’s-Gravenhage 1981, p. 14-21&lt;/ref&gt;

* Rosenwald 553{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2011rosen0553 ''Karel ende Elegast'']. Govaert Bac, Antwerpen, vóór 1500. {{ISTC|ic00204760}} ; {{USTC|436432}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0092.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_tij003199001_01/_tij003199001_01_0001.php A.M. Duinhoven en G.A. van Thienen, ''Een onbekende druk van de ‘Karel ende Elegast’ in Leningrad'', Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde, Jaargang 106 (1990), p. 1-14.]&lt;/ref&gt;

* Rosenwald 554{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2019rosen0554 ''Dit boecxken leert hoe men mach voghelen vanghen metten handen.''] Govaert Bac, Antwerpen, ca. 1507 ; {{ISTC|ib01274000}}

* Rosenwald 1094{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2003rosen1094 ''Die ghetiden vanden seven bitscappen Onser Liever Vrouwen. Die seven psalme Onser Liever Vrouwen mitter letanie ende Onser Liever Vrouwen souter mitten artikelen vanden leven ende passie Ons Heren Jhesu Cristi mitten figuren'']. [Collatiebroeders. Gouda 1503].

* Rosenwald 1118{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2014rosen1118 ''Historie van Melusine'']. Henrick Eckert van Homborch, Antwerpen 1510. {{USTC|436815} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0019.php '''L'''] ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://cf.hum.uva.nl/dsp/scriptamanent/bml/Meluzine/Homborch1510.pdf Diplomatische editie BML]&lt;/ref&gt;

* Rosenwald 1120{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2015rosen1120 ''Die distructie van Troyen ende [...&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt; Troylus ende Breseda'']. Jan van Doesborch, Antwerpen 1510. {{USTC|436813}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0110.php '''L''']

* Rosenwald 1121-1{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2014rosen1121 ''Die historie van Govaert van Bulioen'']. Govaert Back, Antwerpen z.j. [1505] ; {{USTC|436711}}

* Rosenwald 1121-2{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2014rosen1121 ''Hystorie van Olyvier van Castillen'']. Henric Eckert van Homburch, Antwerpen z.j. [1510]. {{USTC|436819}}

* Rosenwald 1131{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2014rosen1131 ''Den Spiegel der duecht ende der eerbaerheyt vol schoone historien ende exempelen.]'' Thomaes vander Noot, Brussel 1515. {{USTC|436913}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://bouwstoffen.kantl.be/bml/Spiegel_der_duecht/Den_spiegel_der_duecht_ende_der_eerbaerheyt_kritische_editie.pdf Willem Kuiper en Inge Van Outryve, Kritische editie, Amsterdam 2022]&lt;/ref&gt;
* Rosenwald 1133{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2016rosen1133 ''De Bibel int corte ghetranslateert. Wten laine ende walsche metten figueren'']. Claes de Grave, Antwerpen 1516.

* Rosenwald 1134{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2005rosen1134 ''Een schoone historie van Margarieten van Limborch [...&lt;nowiki&gt;]&lt;/nowiki&gt;'']. Willem Vorsterman, Antwerpen 1516. {{USTC|436951}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_lim001limb02_01/ Tekst DBNL]&lt;/ref&gt; ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0018.php '''L''']

* Rosenwald 1137{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbctos.2017rosen1137 ''Der scaepherders kalengier'']. Willem Vorsterman, Antwerpen 1516.

* Rosenwald 1160{{gap}}[https://www.loc.gov/resource/rbc0001.2011rosen1160 ''Pyramus ende Thisbe'']. Henrick Peeterssen van Middelburch, Antwerpen z.j. [1540]. {{USTC|438100}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/deba001nede01_01/deba001nede01_01_0039.php '''L''']

==Weimar==

'''Herzogin Anna Amalia Bibliothek'''

* Oct 146{{gap}}[https://haab-digital.klassik-stiftung.de/viewer/image/1443395315/5/ Zutphens Liedboek]. Zutphen, 1537. {{BNM-I|02559}}

==Wenen==

'''Österreichische Nationalbibliothek'''

* Cod. 1908{{gap}}[https://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DTL_3741576&amp;order=1&amp;view=SINGLE Gebedenboek van Maria van Gelre]. Arnhem / Nijmegen-Utrecht, ca. 1415. {{BNM-I|06191}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[https://data.onb.ac.at/rec/AC13946724 Österreichische Nationalbibliothek=AC13946724 ]
&lt;/ref&gt;

* Cod. 1922{{gap}}[https://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DTL_8612796&amp;order=1&amp;view=SINGLE Getijdenboek, Latijn, met opschriften in het Nederlands en gebed in het Frans]. Vlaanderen, ca. 1480-1500. {{BNM-I|10694}}

* Cod. 2818{{gap}}[https://data.onb.ac.at/rep/10003763 Weense Arteshandschrift]. Brabant (?), ca. 1490 ; {{BNM-I|06542}} ; '''E'''&lt;ref&gt;https://www.textualscholarship.nl/?p=7015 Diplomatische editie bezorgd door Erwin Huizenga: ''Het Weense arteshandschrift. Hs. Wenen, Österreichische Nationalbibliothek, 2818.'']&lt;/ref&gt;

* Cod. 2861{{gap}}Hendrik van Veldeke [https://data.onb.ac.at/rep/1000A505 ''Eneasroman'']. 1474.

* Cod. 2872{{gap}}[https://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DTL_3789056&amp;order=1&amp;view=SINGLE ''De statuten der Stadt van Antwerpen genaempt Het Gulde Boeck '']. Antwerpen, ca. 1550-1600.

* Cod. 4019{{gap}}[https://fragmentarium.ms/overview/F-xhxj afdruk fragment ''Dietsche doctrinale'' op de platten van boekband]. ca. 1345-1375. {{BNM-I|02896}} ; '''X'''&lt;ref&gt;[http://www.iter-austriacum.at/fragmenta/ein-fragment-des-dietsche-doctrinale-zwischen-wien-und-berlin/ Larissa Rasinger, ''Ein Fragment des „Dietsche Doctrinale“ zwischen Wien und Berlin'', Iter Austriacum, 14 october 2019] (zie ook: [https://fragmentarium.ms/overview/F-7x5c Berlijn, Staatsbibliothek zu Berlin - Preußischer Kulturbesitz, Ms. germ. fol. 751-fragm. 7. Reconstructie])&lt;/ref&gt;

* Cod. 13440{{gap}}Jacob van Maerlant,[https://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DOD_54141&amp;order=1&amp;view=SINGLE ''Der naturen bloeme'', fragment]. 1300-1400. {{BNM-I|06503}}

* Cod. 13708{{gap}}[https://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DTL_8500569&amp;order=1&amp;view=SINGLE Tweede Partie-handschrift. Convoluut met Philip Utenbroeke, ''Spiegel historiael'' (Tweede Partie); Jacob van Maerlant, ''Wapene Martijn'', Jan van Ruusbroec, ''Vanden kerstenen ghelove''; Jan van Boendale, ''Der leken spieghel''; preek van Geert Grote, ''Quinque puncta''; traktaten.]. Oudergem bij Brussel, Regulieren S. Paulus /Rooklooster, ca. 1393-1402. {{BNM-I|00005}}

* Cod. Ser. n. 2732{{gap}}Henricus Suso, [https://digital.onb.ac.at/RepViewer/viewer.faces?doc=DTL_8961226&amp;order=1&amp;view=SINGLE Leven; Noordnederlandse bewerking van Zuidnederlandse bewerking van ''Hundert Betrachtungen und Begehrungen'']. Maas-Rijngebied, 1400-1500. {{BNM-I|08031}}

*CP.2.B.74{{gap}}''[https://viewer.onb.ac.at/1002F427 Historie vander coninghinnen Sibilla]''. Willem Vorsterman, Antwerpen, ca. 1538.

'''Österreichisches Staatsarchiv'''

* HHStA HS R 88 (=Böhm 679){{gap}}[https://www.archivinformationssystem.at/detail.aspx?ID=12068 Gouds kroniekje]. Brussel?, 1456 of kort later. {{BNM-I|02509}}

* HHStA HS W 532 (=Böhm 1074){{gap}}[https://www.archivinformationssystem.at/detail.aspx?ID=14412 Stukken betreffende het Clarissenklooster van Petegem (Abdij van Beaulieu), met kroniek]. Oost-Vlaanderen, 14de eeuw (na 1329). {{BNM-I|02510}}

==Wolfenbüttel==

'''Herzog August Bibliothek'''

* Cod. Guelf. 18.2 Aug. 4°{{gap}}Broeder Gheraert [https://diglib.hab.de/mss/18-2-aug-4f/start.htm ''Wilhelmi Walteri de Zirixsee descriptio terre sancte'', ''Natuurkunde van het geheelal'']. Utrecht, ca. 1465-1470. {{BNM-I|05340}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/_nat001natu01_01/ '''N''']

* Cod. Guelf. 38.20 Aug. 2°°{{gap}}[https://diglib.hab.de/mss/38-20-aug-2f/start.htm ''De anatomie naer den leeringhe van Galenus int cortte getogen by Johannes Andernacum geexponert by mester Lode'']. 16de eeuw. {{BNM-I|08790}}

* Cod. Guelf. 404.9 Novi (4){{gap}}Hendrik van Veldeke, [https://diglib.hab.de/mss/404-9-novi-4/start.htm ''Eneasroman'' (fragment)] ca. 1200.

* Cod. Guelf. 404.9 Novi (14){{gap}}Jacob van Maerlant, [https://diglib.hab.de/mss/404-9-novi-14/start.htm ''Rijmbijbel''] (fragment). 14de eeuw. {{BNM-I|05344}} ; [https://www.dbnl.org/tekst/maer002mgys01_01/ '''N''']

* Cod. Guelf. 404.10 Novi (5A){{gap}}[https://diglib.hab.de/mss/404-10-novi-5as/start.htm Utrechtse bijbel met deel evangeliënharmonie van Bijbelvertaler van 1360] (fragment). Utrecht? ca. 1430-1435. {{BNM-I|05330}}

* Cod. Guelf. 576 Helmst.{{gap}}[https://diglib.hab.de/mss/576-helmst/start.htm Artesteksten]. ca. 1408-1431. {{BNM-I|08610}}

* Cod. Guelf. 894 Helmst.{{gap}}[https://diglib.hab.de/mss/894-helmst/start.htm Berijmd leven van Jezus]. 1449. {{BNM-I|08869}}

* Cod. Guelf. 1251 Helmst.{{gap}}[https://diglib.hab.de/mss/1251-helmst/start.htm Ars moriendi]. 15de eeuw. {{BNM-I|15621}}

* Cod. Guelf. 1251 Helmst.{{gap}}[https://diglib.hab.de/mss/1251-helmst/start.htm Ars moriendi]. 15de eeuw. {{BNM-I|15621}}

== Wrocław ==

'''Universiteitsbibliotheek Uniwersytet Wrocławski'''

* IV D 5{{gap}}[https://www.bibliotekacyfrowa.pl/dlibra/docmetadata?id=89266 Gebedenboek]. 1486. {{BNM-I|02653}} ; '''E'''&lt;ref&gt;[https://www.dbnl.org/tekst/_ver016199001_01/_ver016199001_01_0003.php J. Reynaert, ''Jacobus van Gruitrodes Speculum saecularium hominum (cap. 1) in Middelnederlandse vertalingTeksteditie en beschrijving van het handschrift: Hs. Wroclaw, Universiteitsbibliotheek IV. D. 5'', Verslagen en mededelingen van de Koninklijke Academie voor Nederlandse taal- en letterkunde (nieuwe reeks), 1990 p. 36-38.]&lt;/ref&gt;

[[Categorie:Middelnederlands]]
[[Categorie:Wikisource:Lijsten]]</text>
      <sha1>fco665gdre38cs0raeqelvgrazcpcj3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikisource:GUS2Wiki</title>
    <ns>4</ns>
    <id>40181</id>
    <revision>
      <id>223730</id>
      <parentid>223445</parentid>
      <timestamp>2026-06-27T20:05:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alexis Jazz</username>
        <id>11203</id>
      </contributor>
      <comment>Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]])</comment>
      <origin>223730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="916" sha1="8xkernxxric792o9am1qs09ach0sjrw" xml:space="preserve">{{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}}
Deze gegevens komen uit een cache die voor het laatst is bijgewerkt op 2026-06-25 om 18:11:14Z. Er {{PLURAL:5000|is maximaal één resultaat|zijn maximaal 5000 resultaten}} beschikbaar in de cache.
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Gadget !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Aantal gebruikers !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Actieve gebruikers
|-
|HideFundraiser || 9 || 0
|-
|HotCat || 24 || 5
|-
|LocalLiveClock || 4 || 0
|-
|PageCleanUp || 7 || 2
|-
|RTRC || 5 || 2
|-
|UTCLiveClock || 2 || 0
|}
* [[Speciaal:Gadgetgebruik]]
* [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]]
&lt;!-- data in CSV format:
HideFundraiser,9,0
HotCat,24,5
LocalLiveClock,4,0
PageCleanUp,7,2
RTRC,5,2
UTCLiveClock,2,0
--&gt;</text>
      <sha1>8xkernxxric792o9am1qs09ach0sjrw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index:Album der Natuur 1864.djvu</title>
    <ns>106</ns>
    <id>86720</id>
    <revision>
      <id>223739</id>
      <parentid>223486</parentid>
      <timestamp>2026-06-28T10:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>pagelist</comment>
      <origin>223739</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2878" sha1="ri9af9vtfd92fq3g258klqhhmyacojp" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=tijdschrift
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=[[Album der Natuur]], [[Album der Natuur/1864|13e jaargang, 1864]] en het [[Album der Natuur/1864/Wetenschappelijk Bijblad|Wetenschappelijk Bijblad van 1864]]
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=djvu
|Afbeelding=
|Voortgang=C
|Delen=[[Index:Album der Natuur 1852 en 1853.djvu|1852/3]], [[Index:Album der Natuur 1854 en 1855.djvu|1854/5]], [[Index:Album der Natuur 1856 en 1857.djvu|1856/7]], [[Index:Album der Natuur 1858 en 1859.djvu|1858/9]], [[Index:Album der Natuur 1860.djvu|1860]], [[Index:Album der Natuur 1861.djvu|1861]], [[Index:Album der Natuur 1862.djvu|1862]], [[Index:Album der Natuur 1863.djvu|1863]], [[Index:Album der Natuur 1864.djvu|1864]],
|Pagina's=;{{x-larger|13e jaargang, 1864}}
Voorwerk 1864&lt;br /&gt;&lt;pagelist from=10 to=27 10=&quot;Fr.t.&quot;   11=&quot;-&quot;   12=&quot;T1864&quot;   13=&quot;dr.&quot;   14=&quot;Inh&quot; 15=&quot;-&quot; 16=&quot;-&quot;     17to24=&quot;Inh&quot; 25=&quot;-&quot; 26=&quot;-&quot; 27=&quot;Inh&quot;   /&gt;

Hg - 1813 - 1863 &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=28 to=32 28=&quot;1&quot;/&gt;

Oudemans - De Bekerplanten &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=33 to=50 33=&quot;6&quot;/&gt;

R - Stuart's tweede ontdekkingsreis &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=51 to=55 51=&quot;24&quot;/&gt;

H. v. H. - Mieren in Brazilie &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=56 to=61 57=&quot;-&quot; 58=&quot;-&quot; 56=&quot;29&quot; 59=&quot;30&quot; /&gt;

S. - Vorming der gedachten&lt;/br&gt;&lt;pagelist from=62 to=75 62=&quot;33&quot;/&gt;

Oudemans - De Bekerplanten &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=76 to=93 76=&quot;47&quot; 85=&quot;-&quot; 86=&quot;-&quot; 87=&quot;56&quot;/&gt;

H. v. H - Snelle plantengroei &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=94 to=95 94=&quot;63&quot;/&gt;

F.W. van Eeden - De Kryptogamen &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=96 to=118 96=&quot;65&quot;/&gt;

R - Noordwest Australie &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=119 to=127  119=&quot;88&quot; 121=&quot;-&quot; 122=&quot;-&quot; 123=90/&gt;

Hg - Klimaatverschil in Afrika&lt;/br&gt;&lt;pagelist from=128 to=129 128=&quot;95&quot;/&gt;

Reitsma - Natuurlijke gesteldheid der ligchamen van ons zonnestelsel &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=130 to=149 130=&quot;97&quot;/&gt;

Hg - Gele koorts&lt;/br&gt;&lt;pagelist from=149 to=149 149=&quot;116&quot;/&gt;

Malmgren - Spitsbergen &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=150 to=159 150=&quot;117&quot;/&gt;

v. H. - Manna en Lerp &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=160 to=161 160=&quot;127&quot;/&gt;

Burgersdijk - Ingewandsvormen &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=162 to=193 162=&quot;129&quot;/&gt;

Oudemans - Petroleum &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=194 to=222 194=&quot;161&quot;/&gt;

Harting - Verstandige duif &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=223 to=225 223=&quot;190&quot;/&gt;

Oudemans - Petroleum &lt;/br&gt;&lt;pagelist from=226 to=546 226=&quot;193&quot;/&gt;
|Opmerkingen={{c|{{xxx-larger|'''[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/14|Inhoud 1864]]'''}}}}

&lt;div style=&quot;width: 380px; height: 1500px; overflow: auto; border:thin grey solid; padding: 0px 5px 0px 10px;&quot;&gt;
{{Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/14}}
{{Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/17}}
&lt;/div&gt;
{{dhr|3}}
{{c|{{xx-larger|'''[[Album der Natuur/1864/Wetenschappelijk Bijblad|Wetenschappelijk bijblad 1864]]'''}}}}
&lt;div style=&quot;width: 380px; height: 1200px; overflow: auto; border:thin grey solid; padding: 0px 5px 0px 10px;&quot;&gt;
{{Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/20}}
{{Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/21}}
{{Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/22}}
{{Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/23}}
{{Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/24}}
{{Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/27}}
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>ri9af9vtfd92fq3g258klqhhmyacojp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/12</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86732</id>
    <revision>
      <id>223727</id>
      <parentid>223090</parentid>
      <timestamp>2026-06-27T18:48:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>223727</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="565" sha1="46wxino9hwourpy8lknmx81lfmul71g" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr}}
{{C|{{xxx-larger|'''ALBUM DER NATUUR'''.}}

{{rule|5em}} 

EEN WERK 

{{x-larger|TER VERSPREIDING VAN NATUURKENNIS}} 

{{smaller|ONDER BESCHAAFDE LEZERS}} 

{{x-larger|{{sp|VAN ALLERLEI STAND.}}}}

{{x-smaller|ONDER REDACTIE VAN}}

{{larger|{{sc|P. HARTING, D. LUBACH}} {{x-smaller|EN}} {{sc|W. M. LOGEMAN.}}}}
 
{{rule|5em}} 

{{larger|'''NIEUWE REEKS.'''}}
{{dhr}}
{{lijn|5em}}
{{dhr}}
{{x-larger|1864.}}
{{dhr|2}}
{{c|[[File:Het leve der bloem(1900) Paginadeco.png|120px]]}}
{{dhr|2}}
GRONINGEN ,&lt;/br&gt;
{{larger|{{sp|GEBROEDERS HOITSEMA}}.}}
&lt;/br&gt;
1864.}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>46wxino9hwourpy8lknmx81lfmul71g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/13</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86733</id>
    <revision>
      <id>223728</id>
      <parentid>223091</parentid>
      <timestamp>2026-06-27T18:48:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>223728</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82" sha1="n88f5n8g9rhmlxmvwzkmi7fivqkx9c2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|6}}
{{rule|16em}}
{{c|{{sc|sneldrukpers van gebroeders hoitsema.}}}}
{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n88f5n8g9rhmlxmvwzkmi7fivqkx9c2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/14</title>
    <ns>104</ns>
    <id>86734</id>
    <revision>
      <id>223729</id>
      <parentid>223514</parentid>
      <timestamp>2026-06-27T18:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>paginalinks</comment>
      <origin>223729</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3985" sha1="6239sj0szi7rvb9195jet5yzkz912wu" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|2}}
{{c|{{larger|[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/14|INHOUD]].}}}}
{{dhr|2}}
{{rule|5em}}
{{dhr|2}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/ 1813—1863. Fragment uit eene redevoering|1813—1863. Fragment uit eene redevoering, uitgesproken bij 
gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van het natuurkundig gezelschap te Utrecht, den 6 November 1863,]], door [[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|P. Harting.}}]]|Blz.{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/28|1]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Bekerplanten|De bekerplanten]], door [[Auteur:Corneille Antoine Jean Abram Oudemans|{{sc|C. A. J. A. Oudemans}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|6]] en [[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/76|47]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Stuart's ontdekkingsreis|{{sc|Stuart}}'s tweede ontdekkingsreis in het binnenland van Australie]], door [[Auteur:Anne Tjittes Reitsma|{{sc|R.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/51|24]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Mieren in Brazilië|Mieren in Brazilië]], door [[Auteur:Herman Christiaan van Hall|{{sc|H. v. H.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/56|29]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Beperktheid des menschen|Over de beperktheid des menschen in verband tot de vorming zijner gedachten]], door {{sc|S}}|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/62|33]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Snelle plantengroei|Snelle plantengroei]], door [[Auteur:Herman Christiaan van Hall|{{sc|H. v. H.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/94|63]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Kryptogamen|De kryptogamen]], door [[Auteur:Frederik Willem van Eeden|{{sc|F. W. v Eeden}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/96|65]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Frank Gregory's reis|{{sc|Frank Gregory's}} reis in Noordwest-Australië, van Mei tot October 1861]], door [[Auteur:Anne Tjittes Reitsma|{{sc|R.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/119|88]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Klimaat in Afrika|Het klimaat in verschillende streken van Afrika]], door [[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|Hg.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/128|95]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Gesteldheid der ligchamen|Over de natuurlijke gesteldheid der ligchamen tot ons zonnestelsel behoorende,]], door [[Auteur:Anne Tjittes Reitsma|{{sc|A.T. Reitsma.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/130|97]] en [[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/258|225]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Gele koorts|Gele koorts, geroken door gieren]], door [[Auteur:Pieter Harting (1812-1885)|{{sc|Hg.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/149|116]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Spitsbergen|Het dierlijk leven op Spitsbergen]], door {{sc|A. J. Malmgren}}|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/150|117]].}} 
 
{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Manna en Lerp|Manna en Lerp]], door [[Auteur:Alexander Willem Michiel van Hasselt|{{sc|v. H.}}]]|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/160|127]].}}

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Ingewandswormen|Het ontstaan der ingewandswormen]], door {{sc|L.A.J. Burgersdijk}}|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/162|129]].}} 

{{Dotted TOC page listing|col3-width=7em||[[Album der Natuur/1864/Petroleum|Het petroleum]], door {{sc|A.C. Oudemans, Jr}}|,,{{gap|2em}}[[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|161]] en [[Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/33|193]].}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6239sj0szi7rvb9195jet5yzkz912wu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/187</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87116</id>
    <revision>
      <id>223723</id>
      <timestamp>2026-06-27T18:25:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223723</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2315" sha1="i3nw5bzqdt6r3wqvess7bluskkrdf5c" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|154|HET ONTSTAAN DER INGEWANDSWORMEN.|}}&lt;/noinclude&gt;de geboorte, en lette zorgvuldig op het voedsel, dat hun werd toegediend. Een van deze kreeg op 8 verschillende tijdperken bij zijn voedsel blaaswormen van het konijn, in 't geheel 32; hij werd gedood en geopend 1 maand en 10 dagen, nadat hij de eerste blaaswormen bekomen had. Men vond 17 lintwormen in zijne darmen, die in drie massa's van verschillenden leeftijd verdeeld waren; zelfs de oudsten hadden nog geene eijeren in de leden. Aan den tweeden hond waren geene blaaswormen toegediend, hij vertoonde geen spoor van deze soort van lintwormen. De derde had vóór vier maanden de eerste blaaswormen bij zijn eten gekregen, na dien tijd nog driemaal, de laatsten echter slechts drie dagen vóór zijn dood: in 't geheel 70 stuks; men vond de darmen schier verstopt door lintwormen, vijf en twintig in aantal, die blijkbaar van ten minste drieërlei leeftijd waren en van welke de oudsten reeds met rijpe eijeren waren toegerust en zich duidelijk als ''Taenia serrata'' lieten herkennen. De vierde hond, die een korten tijd had rondgeloopen en dus, reeds vóór de proef, met lintwormen had kunnen besmet zijn, had geene blaaswormen genuttigd en bezat dien overeenkomstig ook geene lintwormen. Na zoodanige proeven mag men wel bewezen achten, dat deze lintwormsoort van den blaasworm der konijnen afkomstig is.

{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur64 186.png
| width = 200px
| align = left
| alt = Fig. 17.
| cap = {{fine block|Fig 17. Hersenblaasworm van een schaap. Vergroot.}}
| capalign = center}} Eene tweede soort, die bijzondere vermelding verdient, is de eerst in lateren tijd van andere soorten onderscheiden ''Taenia coenurus'', of kleine lintworm van den hond. De blaasworm, waaruit hij voortkomt, is des te meer en reeds van ouds bekend als de blaasworm in de hersenen der schapen en lammeren (''Coenurus cerebralis''), bij welke hij de zoo zeer gevreesde draaiziekte te weeg brengt (zie fig. 17). Bij deze ziekte verliezen de dieren hunne levendigheid en hun eetlust, het hoofd gloeit, de oogen zien rood, de beenen knikken onder het lijf, eindelijk draaijen zij zich voortdurend in dezelfde rigting in de rondte. Men heeft volkomen gezonde schapen en lammeren herhaalde malen leden of eijeren van genoemde lintwormsoort doen nuttigen&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i3nw5bzqdt6r3wqvess7bluskkrdf5c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/186</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87117</id>
    <revision>
      <id>223724</id>
      <timestamp>2026-06-27T18:32:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223724</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2450" sha1="j0hvlscqgtxh1jaswfe8x54npeqavff" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||HET ONTSTAAN DER INGEWANDSWORMEN.|153}}&lt;/noinclude&gt;soorten nagaan, zoowel om de juistheid onzer algemeene schets te staven, als om haar meer in die bijzonderheden uit te werken, welke eene nadere beschouwing alleszins verdienen.

Onder de meest bekende lintwormen behoort eene soort, die in de dunne darmen der honden zeer veelvuldig wordt aangetroffen en in de wetenschap met den naam van ''Taenia'' (de algemeene naam voor alle eigenlijke lintwormen) ''serrata'' wordt aangeduid. Zij gelijkt zoo veel op den gewonen lintworm van den mensch, dat {{sc|von siebold}} verklaart geen voldoend onderscheid te kunnen vinden en beide soorten tot ééne enkele vereenigt. De blaaswormen, dus de tweede voedsters (''scolex'') dezer soort, worden gevonden in de buikholte en de lever van het konijn en den haas, omsloten in een vliezig omhulsel, dat door het dier, dat hen herbergt, wordt voortgebragt. Zij bereiken meestal de grootte eener erwt&lt;ref&gt;Van daar werden de blaaswormen vroeger met den naam van ''Cysticercus pisiformis'' aangeduid. ''Cysticercus'' drukt uit dat het wezen van achteren in eene blaas eindigt, ''pisiformis'' wijst op de gelijkenis met eene erwt.&lt;/ref&gt; en zijn dikwijls in zoo grooten getale aanwezig, dat zij eene ziekte der konijnen of hazen veroorzaken. Worden nu eenige deelen dezer dieren, die de blaaswormen (wij zullen voor de beknoptheid dien ouden naam nog gebruiken) bevatten, door honden gegeten, dan slinkt weldra de met water gevulde blaas en wordt in korten tijd verteerd, de kop blijft over en groeit, geslachtsdieren of leden voortbrengend, tot lintworm uit. Zoo als wel te wachten is, komt deze soort van lintworm zeldzamer in het darmkanaal van huishonden, maar meer in dat van jagthonden voor; ook in den wolf wordt zij aangetroffen. De eijeren, in de uitgeworpen leden bevat, kunnen langen tijd goed blijven en eenigen van deze komen dan, met het plantaardig voedsel, in de hazen en konijnen, bij welke de eierschaal geweekt wordt en de van zes haakjes voorziene, eerste voedsters door het darmkanaal heen dringende in de buikholte geraken. Deze soort is zeer merkwaardig, omdat daarmede in 1851 door {{sc|küchenmeister}} de eerste proeven zijn genomen, of men uit blaaswormen lintwormen kan kweeken. {{sc|Von siebold, leuckart, van beneden}} en anderen hebben die proeven met groote naauwkeurigheid herhaald. Wij willen die van den laatsten vermelden. Hij nam: 4 jonge honden, op één na onmiddellijk na&lt;noinclude&gt;{{smallrefs}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j0hvlscqgtxh1jaswfe8x54npeqavff</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/185</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87118</id>
    <revision>
      <id>223725</id>
      <timestamp>2026-06-27T18:35:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223725</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2300" sha1="bk7deuw62ue0f6dck7usvzxh0ofe8s4" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|152|HET ONTSTAAN DER INGEWANDSWORMEN.|}}&lt;/noinclude&gt;zij tevens voortdurend duidelijker en dieper worden, doen zij eindelijk de tusschenruimten in scherp begrensde leden overgaan. In de verder naar achter geplaatste leden komen langzamerhand de mannelijke en vrouwelijke geslachtsdeelen te voorschijn; nog verder naar achteren hebben zij eijeren voortgebragt en eindelijk raken de leden los. Zij leven soms nog geruimen tijd, trekken zich zamen, zetten zich uit, trachten zich van hunne eijeren te ontdoen en hun leven is geëindigd.

Boven is reeds gezegd, dat de leden als geslachtsdieren zijn te beschouwen en de kop als eene voedster, waardoor zij worden voortgebragt. Een lintworm is alzoo een zeer zamengesteld wezen, waarbij de bijzonderheid plaats heeft, dat de voedster ook nog langen tijd voortgaat nieuwe leden te vormen, nadat er reeds eene menigte leden zijn losgeraakt en vergaan; zij overleeft dus een groot deel harer nakomelingschap. Het kan nu ook geen bevreemding wekken, dat het afdrijven van een lintworm niet als gelukt is te beschouwen, zoolang de kop niet mede is afgekomen.

Wij kunnen ons nu een volledig beeld ontwerpen van de ontwikkeling der lintwormen. Uit het ei, op de eene of andere wijze in een dier opgenomen, komt een jong te voorschijn, dat, meestal van haken voorzien, niet in het spijskanaal blijft, maar zich van daar een weg baant naar een voor zijne ontwikkeling gunstig deel; daar groeit het tot eene grootere blaas aan en doet zich als eerste voedster (''proscolex'') kennen, want het brengt een knop voort, die later den kop van den lintworm gaat uitmaken. In dien toestand waren deze dieren reeds lang waargenomen, maar, onbekend met hunne verdere lotgevallen, gaf men hun den naam van blaaswormen (''Cystica'') en rangschikte ze in eene bijzondere afdeeling der ingewandswormen. Om zich verder te ontwikkelen moeten de blaaswormen of de koppen er van in het darmkanaal van een ander dier overgaan, waarin de blaas, zoo die niet reeds was verloren gegaan, verdwijnt, en de kop een tweede voedster (''scolex'') blijkt te zijn, daar zij voortdurend geslachtsdieren&lt;ref&gt;De zoogenoemde ''proglottides''.&lt;/ref&gt; voortbrengt.

Van verscheidene soorten van lintwormen is de geheele levensloop met vrij groote volledigheid bekend. Wij willen dien van sommige&lt;noinclude&gt;{{smallrefs}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bk7deuw62ue0f6dck7usvzxh0ofe8s4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/184</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87119</id>
    <revision>
      <id>223726</id>
      <timestamp>2026-06-27T18:43:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223726</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1907" sha1="clc8sd2fd07m6d1zdxcwfsjskukwzn0" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||HET ONTSTAAN DER INGEWANDSWORMEN.|151}}&lt;/noinclude&gt;terwijl zich nu aan den kop zelven vier met haken bezette haarvormige deelen, die kenmerkend zijn voor deze lintwormen der visschen, vertoonen. Nog altijd bevindt zich de aldus ontstaande lintwormkop binnen de indeuking; men zou het geheele voorwerp dus kunnen beschrijven als eene blaas, aan het einde den kop dragende en dan naar binnen gedrukt, zoodat de kop door eene verdubbeling der blaas omgeven is; spoedig echter komt de kop uit de plaats, waar de blaas zich naar binnen ombuigt, te voorschijn. Eindelijk verdwijnt de verdubbeling geheel, zoodat de blaas nu achter aan den hals bevestigd is. Na eenigen tijd scheidt zich dat nieuw ontstane wezen geheel van de blaas af en is zoo ver ontwikkeld, als dit bij de met beenige graten voorziene visschen geschiedt; zijne verdere verandering erlangt het niet dan in de kraakbeenige visschen; haaijen en roggen, aan welke de eersten tot voedsel strekken.

{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur64 183.png
| width = 300px
| align = left
| alt = Fig. 16.
| cap = {{fine block|Fig. 16. Verandering van den lintwormkop van fig. 15''l'' tot een lintworm, daar zich hij A een deel vormt,-dat bij B dwarsplooijen bezit en bij C in het achterste gedeelte duidelijke leden vertoont.}}
| capalign = center}} {{sc|Van beneden}} heeft met volharding ook de verdere veranderingen pagespoord. In den rog of haai aangekomen, waar de van de blaas losgeraakte lintwormkop zich verder ontwikkelen kan, groeit het, zie fig. 16, van achter uit tot een deel, dat vrij duidelijk door eene dwarsplooi van den kop is afgescheiden, en, langer wordende; zelf ook van dwarsplooijen wordt voorzien. Onophoudelijk wordt dit deel grooter en daarmede houdt het ontstaan van dwarsplooijen, altijd onmiddellijk achter den hals, gelijken tred. Zij worden bij den verderen groei natuurlijk steeds meer naar achter gedrongen. Daar&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>clc8sd2fd07m6d1zdxcwfsjskukwzn0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gebruiker:配合比全额更好（说说而已）</title>
    <ns>2</ns>
    <id>87120</id>
    <revision>
      <id>223731</id>
      <timestamp>2026-06-27T22:28:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>配合比全额更好（说说而已）</username>
        <id>17352</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met 'Hallo!Ik ben 配合比全额更好（说说而已）.'</comment>
      <origin>223731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="qryngge9xcwwfo6c39lf3c5pn50dj85" xml:space="preserve">Hallo!Ik ben 配合比全额更好（说说而已）.</text>
      <sha1>qryngge9xcwwfo6c39lf3c5pn50dj85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/188</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87121</id>
    <revision>
      <id>223732</id>
      <timestamp>2026-06-28T09:23:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223732</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2423" sha1="469b22p6n8gmu03g1ozb7ynwh0zv6v8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|148|HET ONTSTAAN DER INGEWANDSWORMEN.|155}}&lt;/noinclude&gt;en steeds vertoonde zich na eenigen tijd de draaiziekte. Men heeft dan na korteren of langeren tijd de hersenen dezer dieren onderzocht, er steeds de blaaswormen in aangetroffen en zoodoende hunne geheele ontwikkeling kunnen nagaan. Men heeft aldus bevonden, dat de van haken voorziene jongen of eerste voedsters zich ongetwijfeld een weg banen tot aan de hersenen, zij maken aan de oppervlakte van deze groeven of gangen, aan de gele kleur kennelijk, en aan het einde der gangen vindt men dan het jong, dat zijne haken verloren hebbende eenvoudig een blaasje uitmaakt, dat men niet ligt voor een dier zou houden. Deze blaasjes kunnen nu aanmerkelijk, bijna tot de grootte eener hazelnoot, groeijen, alvorens verdere veranderingen te ondergaan; zij behooren dan mede onder die vormingen, welke door de geneeskundigen niet zelden door den naam van waterblazen of hydatiden worden aangeduid &lt;ref&gt;Men vindt ze ook wel met den naam van ''acephalocysten'' bestempeld. Het zijn blazen van allerlei aard, dikwijls, maar geenszins altijd, aan blaaswormen toe te schrijven.&lt;/ref&gt;. Terwijl wij nu vroeger gezien hebben, dat de jongen of eerste voedsters ieder slechts ééne tweede voedster of lintwormkop door knopvorming voortbrengen, wordt hier de bijzonderheid waargenomen, dat op de geheele oppervlakte vele indeukingen zich vormen, in welke zoodanige koppen ontstaan, die later naar buiten puilen, zie fig. 15 en 16. De blazen bereiken de grootte van een hoenderei, zoodat de hersenen of het ruggemerg worden gedrukt en vernield; van daar de ziekteverschijnselen. Men heeft de blazen, of stukken er van, aan honden te eten gegeven en hun aldus deze lintwormsoort toebedeeld, want ieder der lintwormkoppen op de blaas kan tot een lintworm uitgroeijen. Gemakkelijk kan men zich rekenschap geven van de verbreiding der ziekte, want de zieke schapen worden afgemaakt, de kop wordt niet verkocht, maar afgehakt, en valt ligtelijk aan de honden ten deel. Zoo wordt de hond, vooral de herders- en slagershond, besmet. Honden vergezellen de schapen op de weide en in de uitwerpselen van den hond bevinden zich de eijeren, die maar al te vaak door de schapen met het voedsel worden opgenomen. Maar waarom komen deze blaaswormen zoo dikwijls in de hersenen voor? Welligt dat het ei, geweekt in de pens, bij de herkaauwing weder in den mond gebragt, daar uitkomt; dan heeft het&lt;noinclude&gt;{{smallrefs}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>469b22p6n8gmu03g1ozb7ynwh0zv6v8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>223733</id>
      <parentid>223732</parentid>
      <timestamp>2026-06-28T09:23:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>typo header</comment>
      <origin>223733</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2420" sha1="k7vdxune1pd3cw8jtiv60y6pyx4b008" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||HET ONTSTAAN DER INGEWANDSWORMEN.|155}}&lt;/noinclude&gt;en steeds vertoonde zich na eenigen tijd de draaiziekte. Men heeft dan na korteren of langeren tijd de hersenen dezer dieren onderzocht, er steeds de blaaswormen in aangetroffen en zoodoende hunne geheele ontwikkeling kunnen nagaan. Men heeft aldus bevonden, dat de van haken voorziene jongen of eerste voedsters zich ongetwijfeld een weg banen tot aan de hersenen, zij maken aan de oppervlakte van deze groeven of gangen, aan de gele kleur kennelijk, en aan het einde der gangen vindt men dan het jong, dat zijne haken verloren hebbende eenvoudig een blaasje uitmaakt, dat men niet ligt voor een dier zou houden. Deze blaasjes kunnen nu aanmerkelijk, bijna tot de grootte eener hazelnoot, groeijen, alvorens verdere veranderingen te ondergaan; zij behooren dan mede onder die vormingen, welke door de geneeskundigen niet zelden door den naam van waterblazen of hydatiden worden aangeduid &lt;ref&gt;Men vindt ze ook wel met den naam van ''acephalocysten'' bestempeld. Het zijn blazen van allerlei aard, dikwijls, maar geenszins altijd, aan blaaswormen toe te schrijven.&lt;/ref&gt;. Terwijl wij nu vroeger gezien hebben, dat de jongen of eerste voedsters ieder slechts ééne tweede voedster of lintwormkop door knopvorming voortbrengen, wordt hier de bijzonderheid waargenomen, dat op de geheele oppervlakte vele indeukingen zich vormen, in welke zoodanige koppen ontstaan, die later naar buiten puilen, zie fig. 15 en 16. De blazen bereiken de grootte van een hoenderei, zoodat de hersenen of het ruggemerg worden gedrukt en vernield; van daar de ziekteverschijnselen. Men heeft de blazen, of stukken er van, aan honden te eten gegeven en hun aldus deze lintwormsoort toebedeeld, want ieder der lintwormkoppen op de blaas kan tot een lintworm uitgroeijen. Gemakkelijk kan men zich rekenschap geven van de verbreiding der ziekte, want de zieke schapen worden afgemaakt, de kop wordt niet verkocht, maar afgehakt, en valt ligtelijk aan de honden ten deel. Zoo wordt de hond, vooral de herders- en slagershond, besmet. Honden vergezellen de schapen op de weide en in de uitwerpselen van den hond bevinden zich de eijeren, die maar al te vaak door de schapen met het voedsel worden opgenomen. Maar waarom komen deze blaaswormen zoo dikwijls in de hersenen voor? Welligt dat het ei, geweekt in de pens, bij de herkaauwing weder in den mond gebragt, daar uitkomt; dan heeft het&lt;noinclude&gt;{{smallrefs}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k7vdxune1pd3cw8jtiv60y6pyx4b008</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/189</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87122</id>
    <revision>
      <id>223734</id>
      <timestamp>2026-06-28T09:30:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223734</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2416" sha1="mzgezz2105ss5mdlsb6pj44nsijgwo7" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|156|HET ONTSTAAN DER INGEWANDSWORMEN.|}}&lt;/noinclude&gt;jong slechts door de grondvlakte van den schedel heen te dringen en kan hiertoe denzelfden weg volgen, dien de groote vaten nemen, welke door de gaten van den schedel tot de hersenen geraken. Men zal gereedelijk toestemmen, dat deze kennis der lotgevallen van den hersenblaasworm goede vruchten kan dragen en gelegenheid geeft tot behoorlijke voorzorgen om de groote uitbreiding der draaiziekte tegen te gaan.
{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur64 188.png
| width = 150px
| align = left
| alt = Fig. 18.
| cap = {{fine block|Fig. 18. ''Echinococcus'' van den mensch. Vergroot.}}
| capalign = center}}
Eene derde soort, die wij in het kort vermelden willen, is de ''Taenia echinococcus''. De zoogenoemde ''Echinococcus'' (zie fig. 18) is sinds lang bekend en wordt mede onder de hydatiden gerekend, maar is eveneens een blaasworm, uit het ei van den genoemden lintworm afkomstig. Het uit het ei gekomen jong dringt in allerlei deelen b.v. in de lever, in het buikvlies, in het oog, in de hersenen van allerlei dieren, zoo als het rund, de geit, het schaap, het zwijn en anderen, door en wordt tot blaasworm. Ook zelf strekt hem tot woning. Op IJsland is het zesde deel der bevolking er door aangetast; verschillende ingewanden worden er door vernield en de mensch is meestal het slagtoffer. Deze blaasworm wijkt daardoor van de vorigen af, dat het jong, tot blaas geworden, niet onmiddellijk een of meer lintwormkoppen voortbrengt, maar eerst eene groote menigte andere blaasjes, die zich vrij in de holte der oorspronkelijke blaas bevinden. Deze ingesloten blazen zijn het, waaraan lintwormkoppen ontstaan, die zich verder nog daardoor onderscheiden, dat zij weldra van het blaasje losraken en vrij in het vocht der grootere blaas rondzweven. Het is gebleken, dat de uiterst kleine lintwormkoppen of tweede voedsters ook weder in den hond hunne verdere ontwikkeling krijgen: zij vormen daar zeer kleine lintwormen, die uit niet meer dan 2 of 3 leden of geslachtsdieren bestaan, zoodat hunne geheele lengte slechts vier of vijf strepen bedraagt. Zij bedekken dikwijls de geheele oppervlakte der darmen; de eijeren zijn geheel mikroskopisch en kunnen gemakkelijk, op planten verspreid of in drinkwater, door den mensch worden opgenomen. Daar men alzoo weet, dat de mensch de eijeren uit den hond ontvangt, zoo ware het welligt niet onmogelijk de noodige&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mzgezz2105ss5mdlsb6pj44nsijgwo7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/190</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87123</id>
    <revision>
      <id>223735</id>
      <timestamp>2026-06-28T09:38:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223735</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2440" sha1="b8gvp9djcro6aass52yy8q24ylyb4or" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||HET ONTSTAAN DER INGEWANDSWORMEN.|157}}&lt;/noinclude&gt;maatregelen te nemen, waardoor de verspreiding der geduchte ziekte bij de ongelukkige IJslanders werd beteugeld.

De laatste soort, waarover wij het een en ander willen mededeelen, is de beruchte lintworm van den mensch, de ''Taenia solium'', fig. 12. Deze is zeer gemakkelijk te onderscheiden van den breeden bandworm van den mensch, den hier niet besprokenen ''Bothriocephalus latus'', door zijn krans van haken en zuignappen aan den kop, en door dat zijne geslachtsopeningen aan den rand der leden of geslachtsdieren, en niet in het midden, geplaatst zijn. De geheele lintworm, of liever de vereeniging van geslachtsdieren welke dien naam draagt, kan verscheidene ellen lang worden. Men vindt hem in de dunne darmen van den mensch; de naam van ''solitaire'', dien hij in het Fransch draagt, is aan het denkbeeld ontleend, dat er nooit meer dan één worm van deze soort bij den mensch aanwezig zou zijn, hetgeen inderdaad eene dwaling is, zooals wij zoo aanstonds nader zullen zien. Maar nu rijst de vraag, waar bevindt zich de voedster, de blaasworm, waaruit die lintworm ontstaat? En hoe dringt hij den mensch binnen? De blaasworm bevindt zich in het varken en is sinds lang bekend onder den naam van ''Cysticercus cellulosae''. Hij wordt meest in de spieren en het spek aangetroffen, vooral in de streek tusschen de ribben. Men vindt hem ondertusschen ook wel in het buikvleesch en andere deelen. Het voorkomen van den blaasworm is in de hoofdzaak als volgt.

In een omhulsel, gevormd door de omgevende deelen, vindt men eene blaas met zeer dunne wanden, fig. 19, en daaraan vertoont zich een deel, dat als de vinger van een handschoen naar binnen getrokken is, en, naar buiten gebragt, den kop van een lintworm laat herkennen met vier zuignappen en een uit vele haken bestaanden krans. Deze blaas is meer dan 14 Ned. duim in middellijn.
{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur64 189.png
| width = 100px
| align = left
| alt = Fig. 19.
| cap = {{fine block|Fig. 19. De ''Cysticercus'' van het celweefsel. Nat. grootte.}}
| capalign = center}}
Worden zoodanige wezens, of wel de koppen alleen, in het darmkanaal van een mensch overgebragt, dan groeijen zij in de dunne darmen tot lintwormen uit. Worden de eijeren of leden door varkens verslonden, dan komen zij gewoonlijk in de maag; de van haken voorziene jongen dringen door de wanden der maag heen, begeven zich tusschen&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b8gvp9djcro6aass52yy8q24ylyb4or</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/191</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87124</id>
    <revision>
      <id>223736</id>
      <timestamp>2026-06-28T09:46:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223736</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2388" sha1="mb0by2432zq75w4kim74k9opostp8ar" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|158|HET ONTSTAAN DER INGEWANDSWORMEN.|}}&lt;/noinclude&gt;de spieren en het vet, en worden tot blaaswormen. Zoo moge het gewoonlijk gaan, maar somtijds komen de jongen ongetwijfeld in de mondholte uit de eijeren te voorschijn en dringen dan tot in de hersenen en het oog door, waar zij wel eens worden aangetroffen. De aanwezigheid der blaaswormen in het vleesch of spek maakt dit, zoo als men het noemt, gortig. Hoe vele blaaswormen er in gortig spek bevat kunnen zijn, heeft {{sc|küchenmeister}} aangewezen, die eens in 16 wigtjes spek niet minder dan 138 blaaswormen aantrof. Maar nu de bewijzen, dat de blaasworm van het zwijn en de lintworm van den mensch inderdaad slechts ontwikkelingstrappen zijn van één en hetzelfde dier? Vooreerst spreekt hier luide de overeenkomst tusschen de koppen, maar verder stellen ook andere waarnemingen en proeven, waarvan ik er nu eenige moet vermelden, de zaak buiten allen twijfel. In 1855 gaf {{sc|küchenmeister}} aan eene ter dood veroordeelde vrouw verscheidene blaaswormen van het varken in; hoewel dit niet eer kon plaats hebben dan 80 uren vóór den dood, hadden zij reeds verandering genoeg ondervonden, om zekerheid te geven, dat zij in lintwormen zouden veranderd zijn. {{sc|Leuckart}} wist een mensch van 80 jaar, van goede gezondheid en die nooit aan lintwormen geleden had, te overreden om koppen van blaaswormen te nuttigen&lt;ref&gt;{{sc|Leuckart}} had bij zijne mededeeling kunnen zeggen:
{{block center|&quot;Schade dass ich ihn nicht küssen kann, &lt;/br&gt;
&quot;Denn ich bin selbst dieser braver Mann&quot;}}&lt;/ref&gt;. Dat geschiedde den 10 Augustus, den 25 October vond {{sc|leuckart}} in de uitwerpselen de eerste lintwormleden, en nog vijf maal daarna, totdat eene dubbele dosis koesso, dat krachtige wormdrijvende middel, twee lintwormen van middelmatige grootte (ongeveer 2½ Ned. el lang) uitdreef en alle verdere verschijnselen deed ophouden. Dr. {{sc|humbert}}, van Genève, heeft eene soortgelijke proef op zich zelven genomen. Een geneesheer uit Görlitz zag één zijner patiënten niet minder dan 41 van deze zoogenaamde vers solitaires kwijt raken en vernam bij zijne navraag, dat deze persoon sedert 4 jaren gewoon was dagelijks raauw, en dit niet zelden gortig, varkensvleesch te eten. Eene familie uit Saksen gebruikte bij het tweede ontbijt raauw ossenvleesch, eens werd er in plaats daarvan varkensvleesch, dat gortig was, gebragt en&lt;noinclude&gt;{{smallrefs}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mb0by2432zq75w4kim74k9opostp8ar</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/192</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87125</id>
    <revision>
      <id>223737</id>
      <timestamp>2026-06-28T09:50:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223737</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2332" sha1="qltnt4elcjeoqnace9nvefyyyihh9cy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh||HET ONTSTAAN DER INGEWANDSWORMEN.|159}}&lt;/noinclude&gt;genuttigd; twee maanden daarna raakte één der kinderen 14 Ned. el lintworm kwijt. In Thuringen heeft bijna iedereen lintwormen en zijn de varkens dikwijls gortig; men heeft daar de gewoonte raauw en gekookt varkensvleesch, dooreen gehakt, te eten. Dat spekslagers dikwijls lintwormen hebben, is bekend. In Abyssinie hebben de Christenen allen lintwormen, zij eten veel raauw varkensvleesch; de Mauzelmannen, die het zwijn verafschuwen, nimmer en evenmin de daar woonachtige Karthuizers, die nooit vleesch of melk gebruiken. Zou welligt de groote wetgever der Israëlieten, toen hij zijn volk het gebruik van varkensvleesch verbood, bekend zijn geweest met de omstandigheid, dat het aanleiding kan geven tot het ontstaan van wormen?

Men heeft omgekeerd ook aan varkens lintwormleden gevoederd en dan leverden zij gortig spek op. Als de eijeren of lintwormleden uit de dunne darmen in de maag van den mensch geraken, hetgeen echter niet veel gebeurt, kunnen de eijeren dáár uitkomen en de jongen zich naar verschillende deelen begeven, waar zij dan tot blaaswormen worden. Men heeft ze gevonden in de spieren van den mensch, in de lever, in de wand van het hart, in de hersenen, ja zelfs in het oog.

Nu men de geschiedenis van den lintworm kent, is het natuurlijk niet onmogelijk geworden, behoorlijke maatregelen tegen hare verspreiding te nemen. Daarbij zal ook tegen het onvoorzigtig gebruik van worst moeten gewaakt worden.
{{dhr}}
Voor zoo ver in een kort bestek doenlijk was, is hier een overzigt gegeven van de natuurlijke geschiedenis der ingewandswormen en van de wijze, waarop men deze onderzocht heeft. Met een paar korte opmerkingen zullen wij eindigen. Zonder dat wij iets kunnen zeggen over het doel, waarmede de ingewandswormen geschapen zijn, merken wij toch op, hoe de natuur zorg gedragen heeft, dat geene soort uitstierf. Wij zien, dat voor de jonge dieren de kansen om te verongelukken zeer vele zijn, daar zij, om te blijven bestaan, van het eene dier in het andere moeten overgaan. Welnu, naar mate de kans om te vergaan grooter is, wordt het aantal eijeren vermeerderd, zoodat er van eenige millioenen lintwormeijeren slechts één behoeft teregt te komen, om de soort in stand te houden. Maar naar mate de eijeren meer worden, zijn zij ook met kleiner dooijer&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qltnt4elcjeoqnace9nvefyyyihh9cy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1864.djvu/193</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87126</id>
    <revision>
      <id>223738</id>
      <timestamp>2026-06-28T09:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>WeeJeeVee</username>
        <id>2844</id>
      </contributor>
      <comment>/* Niet proefgelezen */</comment>
      <origin>223738</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1399" sha1="hl90vahrg2e09wyg8lmhm41bplmze05" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;1&quot; user=&quot;WeeJeeVee&quot; /&gt;{{rh|160|HET ONTSTAAN DER INGEWANDSWORMEN.|}}&lt;/noinclude&gt;toegerust en welligt is hierin de reden te zoeken, waarom de jongen zoo onontwikkeld ter wereld komen en zoo vele veranderingen moeten ondergaan.

Eindelijk verdient opmerking, dat deze, tot in de kleinste bijzonderheden doordringende onderzoekingen, eerst ten laatste uitkomsten hebben opgeleverd, ook daardoor merkwaardig, dat zij ons heilzame voorbehoedingsmiddelen leeren kennen, om gevaarlijke of lastige ziekten tegen te gaan. Bij het nagaan van dit onderwerp heb ik den onovertroffen Bijbel der natuur van onzen beroemden {{sc|swammerdam}}
opgeslagen. Het kwam mij voor den geest, hoe deze onvermoeide natuurvorscher, op het eind van zijn moeijelijk leven, nadat hij de oneindigheid der schepping beter dan iemand had ingezien, zich voorstelde, dat zulke nasporingen een zondig werk waren, dat hij geheimenissen ontraadseld had, opzettelijk met een digten sluijer bedekt en er bitter berouw over gevoelde. Welnu, hier is een onderzoek, dat ons met verbazing een blik laat werpen op de duizend en duizend raderen, die in de natuur op elkander werken, en waarvan alleen de grootste volharding de werking doet zien; eerst zoo verkrijgen wij uitkomsten, die ons licht geven, en tevens uitkomsten, die eene heilzame werking kunnen uitoefenen. Sprekend bewijs voorwaar, dat de natuur een waardig voorwerp is onzer beoefening.

{{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hl90vahrg2e09wyg8lmhm41bplmze05</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>