Wikisource nlwikisource https://nl.wikisource.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikisource Overleg Wikisource Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie Hoofdportaal Overleg hoofdportaal Auteur Overleg auteur Pagina Overleg pagina Index Overleg index TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 61238 229034 181309 2026-11-02T07:16:04Z Dedden 258 229034 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=20 fromsection=s12 to=20 tosection=s12 header=1 Titel="De mol" auteur="" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 1 (1867), p.&nbsp;8."/> {{DEFAULTSORT:Mol (de)}} [[Categorie:Plaagdier]] [[Categorie:Mol]] [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] 445ah40l49utuxgq28n1poxgag4gl2s 0 64125 229024 181340 2026-11-02T06:24:12Z Dedden 258 229024 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=51 to=51 header=1 Titel="De biddende moeder" auteur="[[Auteur:Petrus Joannes Koets|Petrus Joannes Koets]]" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6 (1867), p.&nbsp;41."/> {{DEFAULTSORT:Moeder (de biddende)}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Petrus Joannes Koets]] [[Categorie:Poëzie|Biddende moeder, De]] i0j8sgl0so2z96665ufsdhr01fut6on 0 64601 229012 181515 2026-11-01T18:04:06Z Dedden 258 229012 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=28 to=28 header=1 Titel="De H. Augustinus en zijne moeder" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 2 (1867), p.&nbsp;16."/> {{DEFAULTSORT:Augustinus (de H.) en zijne moeder}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Augustinus van Hippo]] fy44whtnbym37pv3co01zvq7umebcwf 0 71225 228996 196730 2026-11-01T15:50:52Z Dedden 258 228996 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=44 fromsection=s1 to=45 tosection=s1 header=1 Titel="De ijzeren kabelbrug over den Niagara" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 5 (1867), p.&nbsp;33-34."/> {{DEFAULTSORT:Niagara (de ijzeren kabelbrug over den))}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Verenigde Staten]] [[Categorie:Brug]] hpqxuy9esverzapwdyu2rhctovbvtjo 104 76325 229029 203927 2026-11-02T06:54:22Z Dedden 258 229029 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dedden" />{{c|'''46'''}}</noinclude><section begin="s1"/>''het vertalen der Kerk, de plegtigheid der benoeming tot Ridder der Orde van het Gulden Vlies'', allen van baron Leijs, doen aan de 16e eeuw denken; de huizen, de rijk behangen zalen, de kromme en naauwe straten, de personen, hunne houdingen, wapenen en harnassen, alles doet aan een tijd denken, die geheel tot het verledene behoort en nog slechts in de geschiedboeken voortleeft. Adolf Dillens is een opmerker van het land; zijne ''Bruiloft op Zuid Beveland'' geeft de zuiverste afbeelding van het Zeeuwsche landleven; niets ontbreekt er aan; de bruid is lief en een weinig bloo, de bruidegom in de wolken, de moeder weent, de bruidegomsmeisjes lachen, de knapen schertsen, de pastoor zet het geheel iets deftigs bij en de schoolmeester, die zijn dichterlijk talent in zang en vers ontboezemt, zorgt voor onze ongekunstelde vrolijkheid. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{right|(Wordt vervolgd.){{gap|2em}}}} <section end="s2"/> <section begin="s3"/>{{lijn}} {{c|'''DE VOS.'''}} {{lijn|breedte=6em}} <section end="s3"/> <section begin="s4"/>De vos is een jager en een looper van de eerste soort; honig en druiven versmaadt hij niet, doch hij gebruikt ze enkel als lekkernij; ook eet hij wortelen en groenten maar in afwachting van iets beters. Minder sterk en geheel anders gebouwd dan de wolf vergenoegt hij zich met eene onderaardsche woning; ofschoon hij van minder goede wapenen voorzien is dan de das en andere dieren, weet zijn vernuft, zijne list hem tot een goed einde te doen komen; metselen is zijn vak niet, maar hij is een uitmuntend architekt; meestentijds laat hij aan anderen over zijne woning te vervaardigen; hij vergenoegt zich haar te voltooijen en aan zijn doel dienstbaar te maken. Als hij een plaats gevonden heeft, waar hij zich wil vestigen, onderzoekt hij de holen en loopgraven der konijnen en eigent zich na een langdurige en scherpe waarneming van hunne ligging en toestand, dat wat hem het best bevalt, toe; dan vergroot en rigt hij het naar zijn smaak in. De woning van den das, voorzigtigheidshalve uit onderscheidene kamers, afgezonderde vertrekken, slingerende loopgraven zamengesteld, is het best; naar zijne gading; om den eigenaar te verjagen speculeert hij op diens bekende zindelijkheid. De vos nadert op een goeden morgen den ingang van de woning van den das en bezoedelt dien met drek en vuilnis; de das haast zich alle onreine stoffen weg te nemen; do vos herhaalt den volgenden morgen zijn werk en zoo lang tot het den das verveelt, die niet beter weet dan zich elders eene woning te gaan bouwen. Het regt van den slimme heeft hier gezegevierd; gewoonlijk is de geroofde woning den vos nog niet veilig genoeg; hij haast zich er nieuwe uitgangen aan te maken; men heeft zelfs ontdekt, dat een vos zich langs een steile rots, die over een diepen afgrond hing, moest laten afglijden om aan den ingang zijner woning te komen. Het is hem evenwel met genoeg eene gemakkelijke en zekere woning te hebben; hij leeft niet als kluizenaar, hij rust, slaapt en zoekt er zijne toevlugt in, maar het grootste gedeelte van zijn leven brengt hij in de vrije lucht door; gewoonlijk is hij op de jagt. De plaats zijner woning is geen gering punt van onderzoek bij den voorzigtigen vos; bij voorkeur kiest hij de nabijheid van digte heggen, struiken, holle boomen, waar hij het wild bespieden of bij gelegenheid zich kan verbergen; hij bestudeert onophoudelijk den omtrek zelfs als hij zijne woning reeds gevestigd heeft; iedere dag vindt hem op eene nieuwe inspectiereis, zoodat hij welligt nog grooter strategist dan architekt is. Zooveel naauwlettendheid regtvaardigt de reputatie van slimheid, die Reintje altijd genoten heeft. De fabeldichters hebben het zinnebeeld van loos- en schelmsellheid van hem gemaakt, omdat zij onder het masker van den vos den mensch ten tooneele wilden voeren; men heeft hem echter onregt aangedaan; hij is opregt in al wat hij doet, eerbiedwaardig tot zelfs in zijne streken; hij gehoorzaamt de natuur, die zich ernstig en wijs in al hare werken vertoont, die dichtstukken vervaardigt in ieder genre. Verpligt om onophoudelijk zijne prooi te bespieden en te trachten zelf buiten schob te blijven, moet de vos wel behendig wezen; ook is hij het in den hoogsten graad. Zie hem loopen: elk oogenblik staat hij stil, den kop omhoog, de ooren gespitst; bij het minste gedruisch springt hij ter zijde of verbergt zich. Ontmoet hij op zijn weg een bevrozen stroom, hij steekt den poot vooruit, onderzoekt het ijs, en zoo het hem niet sterk genoeg toeschijnt, gaat hij terug en slaat een ander pad in. Bij het naderen zijner prooi hoort men het gras naauwelijks zich buigen; zijne pooten schijnen zelfs den grond niet aan te raken; hij legt zich neder, houdt; zijn scherpen blik onbewegelijk gerigt en springt eindelijk toe. Heeft hij ontdekt dat de mensch zijn woning heeft bemerkt, aanstonds verwijdert hij zich en gaat, elders een das verjagen. Het meest worden de vossen gevangen in April, maar dan is het ook de tijd, dat zij jongen hebben, wat dikwerf oorzaak is, dat, zij niet zoo voorzigtig kunnen zijn, als hun aard medebrengt; de noodzakelijkheid om de jongen te voeden doet wel eens noodige voorzorgen verwaarloozen; de moeder is dan vooral onverzaagd; zij voorziet het gevaar, treedt terug, maar bewogen door de klaagtoonen van de acht of tien hongerige monden, die zich tot haar rigten, besluit zij, waagt en wordt gevangen. De jongen kennen niets van de wereld, verlaten zonder vrees het hol en vinden den dood bij de eerste schrede. In andere omstandigheden laten de vossen zich zoo gemakkelijk niet vangen; zij weten de strikken te ontdekken en vermijden ze; men heeft er aangetroffen, die zich veertien dagen in hun hol opsloten en het niet verlieten dan in den uitersten nood, toen hun geen andere keus overbleef dan gevangen te worden of van honger te sterven; sommigen hebben alleen hunne nagels in de strikken gelaten; is er een konijn in de nabijheid, dan laten zij dat den tol betalen; zij lokken het naar den strik en is het dier gevangen, dan waagt de vos den sprong voorbij de onschadelijke machine en is gered. De reiziger Steller, die op het eiland Behring overwinterd heeft, verhaalt van vossen, die het vleesch wisten op te sporen, dat in den grond in vaten begraven was; hing men het vleesch aan palen, dan groeven zij den grond om, tot de paal omverviel. Willis zag een vos haastig om een boom loopen, waardoor een kalkoen die op een tak zat en zijne bewegingen volgde, naar beneden tuimelde en Reintjes prooi werd. Een dienstmaagd, in het kippenhok gekomen, vond al het pluimgedierte verworgd op den grond liggen en in het midden er van een vos; „zoo” zeide zij, „de roover heeft zoo lang gegeten, dat zijn maag zeker gebarsten is,” en dit zeggende wierp zij den vos, dien zij dood waande, op een mesthoop waarvan het slimme dier gebruik maakte om te ontvlugten. Zeker is het waar dat de vos dikwerf den mensch groote schade toebrengt, door het rooven van kippen en ander pluimgedierte, maar niet minder waar is het dat hij, vooral als hij jongen heeft, den mensch van veel schadelijk gedierte als ratten, muizen, en dergelijken verlost. <section end="s4"/> <section begin="s5"/>{{lijn}} {{c|'''EEN EN ANDER OVER MEXIKO.'''}} {{lijn|breedte=12em}} <section end="s5"/> <section begin="s6"/>Sedert keizer Maximiliaan zijne zucht naar eene kroon en zijne droombeelden van volksbeschaving met een smadelijk en dood heeft moeten boeten, wordt het publiek als het ware door Mexiko-lektuur overstroomd. En geen wonder. Het schandelijk feit, te Queretaro gepleegd, heeft den grootsten indruk in alle Europesche staten te weeg gebragt, en iedereen is verlangend nadere bijzonderheden te vernemen aangaande een land en eene bevolking waar de regeringloosheid sinds eene halve eeuw als een inheemsche epidemie heerscht, en men even weinig waarde hecht aan de vertoogen en smeekingen van schier al de Europesche monarchen als aan het leven van gekroonde hoofden. Het is ons daarom aangenaam door tusschenkomst van eene vriendenhand enkele bijzonderheden betreffende dat, rampzalige land en zijne even rampzalige bewoners te kunnen mededeelen. Het is niets meer dan eene ruwe schets, doch die in scherpe trekken het karakter en de zeden der Mexicanen doet uitkomen. Zoodra men te Vera-Cruz, zoo verhaalt onze berigtgover, voet aan wal zet, den hemel dankende dat de muskieten ons niet geheel onkenbaar gemaakt hebben, gevoelt men zich onaangenaam gestemd door alles wat men ziet. Vera-Cruz is eene vuile, onaanzienlijke stad aan een onherbergzaam strand, een waterlooze zandvlakte gelegen. Het is bijna niet mogelijk een onderkomen te vinden, waar men niet walgt van de onzindelijkheid, die er heerscht. Het riekt bijna overal naar traan en bedorven visch. Er zullen natuurlijk wel woningen zijn, waar ook een Europeaan goed zou kunnen leven, doch er is zeker geen enkel logement te vinden, waarin men zich langer ophoudt dan hoog noodzakelijk is. Alles wat men aanraakt is vettig; alles wat uit de keuken komt smaakt naar zalf of kaarsvet. Hierbij komt nog dat er voortdurend groot gebrek is aan zoet water, ten gevolge waarvan het dan ook bijna niet gebruikelijk is dat de inboorlingen uit de lagere klassen zich wasschen. Ook heeft de bevolking de gewoonte om al de vuilnis in de open lucht te laten liggen, die wanneer zij tot verrotting overgaat, de lucht met verpestende dampen vervult. De gele koorts is dan ook een trouwe gast te Vera-Cruz, die voortdurend duizenden slagtoffers maakt. Het is dus zeer natuurlijk dat de vreemdeling, die naar de hoofdstad reist, zich zoo kort mogelijk in de afzigtelijke havenplaats ophoudt. Er loopt door het geheele land een gebaande weg, waarvan een gedeelte naar de hoofdstad voert. Regelmatig vertrekken van Vera-Cruz naar Mexiko langs dien weg diligences, doch deze worden minstens eenmaal in de week aangerand; de voornaamste personen uit het gevolg des keizers zijn daarvan niet verschoond gebleven. De reizigers, die zich bij zoodanige gelegenheid in het voertuig bevinden, worden natuurlijk beroofd, letterlijk uitgeschud; terwijl zij welke zich ernstig verzetten, zonder omwegen naar de andere wereld worden gezonden. De kondukteur die aan zoo iets gewoon is, wacht geduldig zijn tijd af, zet zich daarna weder op den bok, en voert de diligence naar de naastbijgelegen stad. Daar weef hij gewoonlijk een middel te vinden om zich van de verpligting, welke op hem rust om de reizigers naar hunne bestemming te voeren, te ontslaan. Nu eens heet het dat de roovers ook hem van zijn geld beroofd hebben; dan weder is er een groot gebrek aan het rijtuig ontstaan: altijd weten zij er zich van af te maken. Op de bedreigingen der vreemdelingen — die hem voluit betaald hebben — dat zij een aanklagt, tegen hem zullen indienen, verwaardigt hij zich niet eens te antwoorden, wel wetende dat de policie in Mexiko even ver te zoeken is als een eerlijk man. Er blijft voor de reizigers nu niets over dan zich tot den konsul te wenden, die hen, wanneer zij hunne legitimiteit kunnen bewijzen en voldoende waarborgen bezitten, zooveel geeft dat zij zich van kleederen voorzien en hunne reis kunnen voortzetten. Menigeen moet echter het medelijden der menschen inroepen om niet van ellende om te komen. Zij, die hunne kredietbrieven gered hebben of, uithoofde van hun aanzienlijken stand, door tusschenkomst van den konsul geld kunnen krijgen, meenen nu zeer voorzigtig te handelen met niet verder van een diligence — het voertuig der aanzienlijken — gebruik te maken, maar zich als iemand uit den minderen stand voor te doen, ten einde zoo de aandacht van zich af te leiden. De Mexikanen zijn echter even slim als oneerlijk. De reiziger koopt nu een muildier, een paar goede revolvers en een sabel en begeeft zich in een mantel gewikkeld op weg. Hij heeft niet veel klinkende munt bij zich en het bankpapier eigenhandig op verschillende plaatsen tusschen de voering zijner kleederen genaaid. Hij is thans in de gelegenheid om de schoone ligging en den weelderigen plantengroei te bewonderen, die nu begint en allengs toeneemt, doch tevens om met eigen oogen te zien, hoe zelfs het vruchtbaarste land der wereld door regeringloosheid en voortdurenden oorlog een woestijn kan worden. Overal is volslagen gebrek aan de voornaamste middelen tot ontwikkeling van den landbouw. Toen de Azteken in het rijk heerschten, hadden zij kanalen gegraven en door ijzeren volharding doelmatige waterwerken te voorschijn gebragt, waarvan de sporen hier en daar nog zeer goed te zien zijn. Thans ziet alles er even vervallen uit; hier en daar vindt men nog wel een smalle strook water, die uit de rotsen voortkomt, doch die kleine bron wordt; nu en dan door menschen en beesten letterlijk {{hws|uitge|uitgezogen}} <section end="s6"/><noinclude></noinclude> i3gatlk0soodf07e7go6opeeqmk62xj 104 76375 229020 203992 2026-11-01T20:07:34Z Dedden 258 229020 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dedden" />{{c|'''55'''}}</noinclude><section begin="s1"/>gegraven; deden het de Christenen of hebben zij eenvoudig bezit genomen van een werk, dat reeds vroeger tot stand was gebragt. De vraag rijst al dadelijk: waar bleven de Christenen, die als venijnig gedierte vervolgd werden, met de uitgegraven aarde, met de uitgehakte steenen en rotsklompen? hoe konden zij dien reuzenarbeid aan het oog der scherpziende Heidenen onttrekken! Misschien kan hiertegen aangevoerd worden, dat de Romeinen grooten eerbied voor de graven koesterden en nooit grafwerkers in hunnen arbeid stoorden; dat de Christenen van de vroegste tijden af magtige vrienden onder de Romeinen hadden, die hen in menig opzigt van dienst konden zijn; dat de katacomben ''buiten'' Rome zijn; dat, wijl de Heidenen met een wraakademend oog de wegen en handelingen der Christenen bespiedden, deze van hunnen kant de grootste voorzigtigheid in acht namen. Hoe dit ook zij, eene zaak staat vast, namelijk dat de grafplaatsen in de rotswanden door de Christenen uitgegraven zijn; de cellen, die aan beide zijde der gangen worden aangetroffen, zijn buiten twijfel het werk van onze voorvaderen in het geloof; deze arbeid vereischte slechts eene betrekkelijk geringe uitholling, en de uitgehakte puin kon gemakkelijk over den grond verspreid worden, die er slechts een weinig door opgehoogd werd; de Christenen, zooals wij zeiden, moesten in de hoogste mate voorzigtig zijn en den Heidenen elk voorwendsel ontnemen om bloed te vergieten na de stroomen, die reeds in en buiten Rome gevloeid hadden. liet Heidendom was in algemeene verachting verzonken; niemand geloofde meer aan den Olijmpus of zijne goden, toch had men belang die godsdienst in waarde te houden, daar zij de zinnen streelde en de buitensporigste voldoening er van toeliet, en daar de godsdienst der Christenen wellust en zedeloosheid verbood, werden hare belijders het voorwerp van den onverzoenlijksten haat; zij worden gemarteld en gefolterd tot den dood, maar het bloed der martelaren was het zaad der Christenen, zegt Tertullianus. Toen de Heidenen zagen, dat de pijnigingen de Christenen niet vernietigden, voegden zij er de bespotting bij; zij gaven hun de verachtelijkste scheldnamen, onder anderen noemden zij hen ook ''gens tenebrosa et lucifugax, lieden der duisternis die het licht vlieden''; hadden zij eens geweten, dat uit die duisternis het Christendom glorierijk verrijzen en het Heidendom verpletteren zou! Waarlijk, er behoorde een groot geloof toe om tot het leven in de catacomben te kunnen besluiten, om zich af te scheiden van de wereld, van het lieve daglicht, dikwerf van marren en vrienden. De H. Hieronymus, die deze plaatscn bezocht, toen de Kerk den tijd van vervolging achter den rug had, schrijft er van: „ik heb dikwerf die onderaardsche holen bezocht, waarvan de muren ter regter- en linkerzijde met lijken zijn opgevuld; het is er zoo duister en somber dat het schijnt dat het woord des profeets, als men er in nederdaalt, vervuld wordt: ''zij daalden levend in de graven''. Zelden worden die duisternissen door het licht des hemels verdreven; slechts nu en dan dringt het door eene scheur, eene rotsspleet naar binnen; men is in die holen alom door den donkeren nacht omgeven en kan hier de woorden van Virgilius toepassen: „alom brengen somberheid en stilte den schrik in de ziel.” Verlaten we thans deze woningen des doods en genieten we nog een weinig van het leven, dat ons hier in de Egyptische tentoonsteliing zoo vriendelijk toelacht; inderdaad we kunnen hier zeggen; ''les extrémes se touchent'': hier de dood, dáár het leven, hier de somberheid en akelige stilte, dáár de Oostersche pracht en bedrijvigheid; statig en fier verheft zich het heerlijke en geheimzinnige paleis, bijna zeiden wij het tooverpaleis, van den onderkoning naast den Tempel van Edson; eene schitterende verzameling van kleuren blinkt ons reeds van verre tegemoet, doch wij treden eerst de Okel binnen, uit vrees van iets voorbij te gaan wat tot de Egyptische expositie behoort; de Okel of de verzameling van onderscheidene werkplaatsen is een vierkant gebouw met eene open binnenplaats op welke de winkels uitkomen; hier handelt de Egyptenaar even als te Caïro in de open lucht; hij is van den al te nieuwsgierigen kooper door eene ballustrade gescheiden, waarachter hij zijne waren etaleert of zwijgend, met domme onverschilligheid zouden we haast zeggen, de voorwerpen zijner industrie vervaardigt. De Egyptische handwerksman behoeft niet veel gereedschap; zien we hem aan den arbeid; daar komen we bij een barbier; een bank tegen den muur is de zitplaats voor zijne klanten; hij heeft drie of vier bekkens uit den goeden ouden tijd; langs den muur hangt eene lange rij van scheermessen, miniatuurs der oude Turksche slagzwaarden; naast een marmeren fontein staat een draagbaar fornuis, ziedaar het inwendige van den barbierswinkel van den Egyptenaar; hij met al zijne landgenooten, die wij hier zien, hebben volkomen dezelfde kleederdragt: jassen, die op de voeten hangen, boven de lendenen met een koord of band vastgebonden, terwijl een linnen of wollen tulband op het hoofd het costuum voltooit. Iets verder zien wij een gouddraadwerker; men zou hier uren doorbrengen om den zwijgenden Egyptenaar met zijn goud en zilverdraad bezig te zien; hij neemt het draad, rolt het om de uitstekende staven eener kleine machine met eene vlugheid, die ons naauwelijks toestaat zijne bewegingen te volgen en neemt er na eenige minuten het vervaardigde voorwerp af, dat nu blijkt een kunstigen ring, eene broche, een hanger te zijn. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{right|(Wordt vervolgd.){{gap|2em}}}} <section end="s2"/> <section begin="s3"/>{{lijn}} {{c|'''De Meteorograaf van Pater Secchi.'''}} {{lijn|breedte=12em}} <section end="s3"/> <section begin="s4"/>In N○. 3 onzer Illustratie gaven wij eene beschrijving van den beroemden meteorograaf van Pater Secchi, die te Parijs zoo zeer de algemeene aandacht opgewekt en geboeid heeft. Wij geven thans in dit nummer eene keurige afbeelding van het toestel, naar eene welgeslaagde gravure, voorkomende in de 28^{{{smaller|e}}} aflevering van ''l'Exposition universelle illustrée''. De meteorograaf van Pater Secchi is intusschen door geheel de beschaafde wereld beoordeeld en bewonderd, en meer en meer blijkt dat de nederige geleerde zijn naam onsterfelijk heeft gemaakt, want zijn toestel zal voortaan een geheelen omkeer in de meteorologische wetenschap brengen en de gewigtigste dienst bewijzen baan ongeloofelijk veel belangen. Wij zullen nog eens, meer in het algemeen, het doel en het nut van den meteorograaf beschrijven en daaruit zal kunnen blijken dat zijne inrigting niet alleen belangrijk is voor de natuurkunde in het algemeen, voor den vakgeleerde in het bijzonder, naar ook voor de scheepvaart, voor den handel en in het algemeen voor het praktisch leven. Door eene vernuftige toepassing van de wonderlijke krachten der electriciteit slaagde Pater Secchi in het ontwerpen van een toestel, dat met rusteloozen ijver en trouw al de weêrverschijnselen aanteekent en door de naauwkeurigheid der onafgebroken en gelijktijdige waarnemingen eindelijk solide grondslagen belooft om de studie der weerkunde te ontwikkelen of liever, in zekeren zin, om die nog zoo ten achter gebleven studie tot wetenschap te verheffen. Zoo als bekend is worden de rigting en kracht van den wind, de duur en hoeveelheid van den gevallen regen, de temperatuur en vochtigheid der lucht, en de drukking van den dampkring elk oogenblik aangewezen op de beide fronten van het toestel, dat door onze gravure voorgesteld wordt, en schrijven potloodstiften, die door de electriciteit in beweging gebragt worden, in berekende teekens al die waarnemingen onmiddelijk zelf op de tafels. hoofdwaarnemingen worden aan de ééne zijde vooral geresumeerd, en daar heeft Pater Seeclli als het ware eene rekening-courant geopend met het weêr, dat de electriciteit als zijn bode en boekhouder gebruikt om zijne berigten over te zenden en daarvan geregeld journaal te houden. Daaruit volgt dat de waarnemingen van de meteorograaf wel degelijk de ware uitdrukking zijn van de veranderingen, die in den dampkring voorkomen, en dat het systeem van Pater Secchi de vrijwillige of onvrijwillige vergissingen belet, die bij persoonlijke waarnemingen onvermijdbaar schenen. Immers deze vergissingen kwamen zoo menigvuldig voor, dat de ''gemiddelden'' genomen over de waarnemingen van verscheidene jaren en waarop gewoonlijk de gevolgtrekkingen en berekeningen gegrond waren, volstrekt geene zekerheid bleken te geven. Daar nu, ten overvloede, de waarnemingen van Pater Secchi's toestel niet loopen over drie of vier momenten van den dag, maar iedere minuut, en in volkomen verband met elkander aangeteekend worden, ontsnapt zelfs de kleinste verandering niet, die in den dampkring voorkomt; vooral springt het vruchtbare en uitnemend praktisch hoofddoel van Pater S. in het oog, als men opmerkt, dat al de verschillende schrijfstiften zoodanig geplaatst zijn en bewogen worden, dat; alle aanteekeningen naast elkander op dezelfde tafel te voorschijn komen en men, met één oogopslag, het hoofdkarakter der verschijnselen kan waarnemen en de overeenstemming of afwijking kan beoordeelen, die er bestaat tusschen de gelijktijdige veranderingen van de verschillende meteorologische elementen. Dit resultaat vooral zal er veel toe bijdragen, om de weerkunde een hoogere vlugt te geven, door de ''vergelijkende'' waarneming en studie der weerkundige natuurverschijnselen te vergemakelijkken. Zoo als we in ons vorig artikel reeds hebben doen opmerken, zijn er aan den meteorograaf twee tafels, waarop de verschillende aanteekeningen door de potloodstiften geschreven worden De eerste tafel, waarboven een uurwerk is geplaatst, beweegt zich in twee en een halven dag. Op haar tableau worden aangewezen de waarnemingen van den barometer, den thermometer, den hygrometer en den tijd van den regen. Op de tweede tafel worden geregistreerd de kracht, en de rigting van den wind, met de aanwijzingen van den thermograaf, terwijl de waarnemingen van den barometer en den regen ook daarop voorkomen. Deze tafel beweegt zich in 10 dagen. Daarop vindt men dus het, geschreven verslag van alle plaats gehad hebbende dampkring-verschijnselen, dat vervolgens geregeld wordt opgenomen in atlassen, die men de archieven van het weêr zou kunnen noemen, en waarin met de grootste naauwkeurigheid als het ware de polsslagen van den dampkring opgenomen zijn. Door middel van den pantograaf worden deze lijnteekeningen verkleind overgebragt, en met steendruk-inkt in zooveel exemplaren afgedrukt als er noodig zijn, zoodat wanneer eenmaal, zoo als te verwachten is, de voornaamste meteorologische observatie-posten door de geheele wereld met de toestellen van Pater Secchi voorzien zijn, alle de waarnemingen gemakkelijk vereenigd kunnen worden, en men door vergelijkende studie de moeijelijkheden zal kunnen ophelderen, die tot nog toe de meteorologie beletten zich te ontwikkelen. Het gebruik van don meteorograaf, die weldra overal zal ingevoerd zijn, kan ook nog een ander gewigtig gevolg hebben. De geleerden namelijk zullen genoopt worden om ''eenheid van maat en gewigt'' aan te nemen voor de meteorologische waarnemingen. Pater Secchi bevordert daardoor in zekeren zin de pogingen der bekende Internationale Commissie die dezen zomer wederom zitting heeft gehouden ter invoering van eenheid in munt, maat on gewigt. Inderdaad voor de verschillende vakken van wetenschap maar bijzonder voor die der meteorologie ware het wenschelijk dat er dergelijke eenheid aangenomen werde, opdat de waarnemingen zelfs der verst afgelegen posten gemakkelijker en spoediger zouden kunnen verzameld en vergeleken worden. De Groote Jury van de Tentoonstelling te Parijs constateert dat het toestel van Pater Secchi, als reeds in de praktijk bekend, dewijl het reeds zeven jaar in het Romeinsch Collegie gewerkt heeft, tot dusverre het volledigst werktuig is voor de waarneming en automatische aanteekeningen der weerverschijnselen. De meteorograaf van den geleerden en nederigen Jesuit zal weldra aanleiding geven tot de kennis van feiten, die tot dusverre aan de nasporingen der wetenschap ontsnapten. Door het waarnemen en beoordeelen van de rigting en kracht der stormwinden zal men de wetten leeren kennen, die deze natuurkrachten beheerschen, en de zeelieden zullen, tijdig gewaarschuwd, hunne maatregelen en voorzorgen kunnen nemen. Verward en onzeker was tot dusverre de meteorologie, maar voortaan zal zij eene wetenschap zijn, die zich weldra op hechte grondslagen ontwikkelen on waardoor men eindelijk degelijke weervoorspellingen op ''zekere'' gegevens en bepaalde omstandigheden zal kunnen berekenen. De scheepvaart zal niet meer zoo blindelings gevaar loopen, en in de haven reeds zullen de schepen gewaarschuwd worden tegen naderende of aanstaande stormen mei veel meer zekerheid dan tot nu toe mogelijk was te geven. <section end="s4"/><noinclude></noinclude> sc2mdgrzxpkhhz0kmktux41wwq1w6ra 104 86765 228975 223136 2026-11-01T14:24:23Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 228975 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" /></noinclude>{{dhr|2}} {{C|{{x-larger|{{sp|WETENSCHAPPELIJK BIJBLA}}D.}}}} {{dhr}} {{lijn|5em}} {{dhr|2}} '''Verschietende sterren.''' — De bekende Augustus-periode is dit jaar buitengewoon schitterend geweest, waarvan ieder heeft kunnen getuigen, die zich op den 10den dier maand des avonds in de open lucht bevond. De verschietende sterren volgden elkander toen aan den hemel op met tusschentijden van slechts weinige seconden. Dit en eene mededeeling van {{sc|heis}} hierover aan de Fransche akademie heeft aan {{sc|faye}} aanleiding gegeven om in hare zitting van den 2sten September j.l. dit onderwerp nader ter sprake te brengen. Hij heeft aangetoond, dat, indien men de Chinésche sterrekundige waarnemingen raadpleegt en daarbij de processie in rekening brengt, waardoor de tijd van het verschijnsel allengs later en later wordt, men dat jaarlijksche verschijnsel van een buitengewoon groot getal verschietende sterren over meer dan duizend jaren volgen kan. Het heeft telkens plaats, wanneer de aarde zich op ongeveer 318° lengte in hare baan rondom de zon bevindt. In 830 viel zulks op den 27 Julij. Het Augustus-verschijnsel kan derhalve slechts verklaard worden door het aannemen van een ring van asteroïden rondom de zon, welke op een bepaald tijdstip door de aarde doorsneden wordt. Anders is het met de overige periodieke verschijnselen, bepaaldelijk met die van November. {{sc|Faye}} toont aan, dat deze slechts zijne verklaring vindt in het bestaan van eenen asteroïden-ring rondom de aarde zelve. Deze asteroïden zijn als satelliten te beschouwen met eene zeer excentrische loopbaan. Daaruit verklaart zich, waarom het November-verschijnsel veel minder standvastig is, en waarom het zich op verschillende plaatsen der aarde ter zelfder tijd hoogst ongelijk vertoont. {{sc|Faye}} deed voorts opmerken, dat de tot hiertoe verrigte bepalingen der snelheid, waarmede zich de verschietende sterren bewegen, zeer weinig vertrouwen verdienen. Hij beveelt eene nieuwe methode aan, daarin bestaande, dat men niet de plaats dezer sterren zelve, maar die van de lichtstreep bepale, welke sommigen achter zich laten. Hij is van oordeel, dat zich zulke bepalingen door middel van eenen parallaktisch opgestelden en zeer gemakkelijk beweegbaren kijker zouden laten verrigten, en dat dergelijke bepalingen op twee van elkander verwijderde punten verrigt door waarnemers, die door een telegraaf elkander seinen kunnen doen toekomen, juistere uitkomsten zouden opleveren, inzonderheid wanneer zij niet in een klimaat als dat<noinclude>{{rh|{{gap}}{{smaller|1864.}}||{{smaller|1}}{{gap}}}}</noinclude> jckktnqcl3w1uzg37vly2aag734kpid 104 89983 228976 228256 2026-11-01T14:36:05Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 228976 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|2|ALBUM DER NATUUR.|}}</noinclude>van Europa, maar in Mexico of in Peru werden gedaan. (''l'Institut'', 1863, p. 307). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Sterk elektrisch licht.''' — Te Boston werden onlangs proeven genomen over de sterkte van het elektrisch licht tusschen koolspitsen. De daarbij gebezigde batterij bestond uit 250 Bunsensche elementen, elk eene werkzame zinkoppervlakte van 85 E. duimen hebbende, en in vijf groepen, ieder van vijftig cellen vereenigd. De geheele toestel besloeg eene lengte van niet minder dan 50 voeten. Daarmede werd een licht voortgebragt, hetwelk volgens de bepaling van prof. {{sc|w. b. rogers}} gelijk stond met dat van 10,000 tot 12,000 spermaceti-kaarsen. (''Americ. Journ. f. Science a. Arts'', 1863, p. 307). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Nieuw metaal.''' — De spectraal-analyse, waaraan men reeds de ontdekking van het Caesium, Rubidium en Thallium verschuldigd is, heeft weder eene nieuwe overwinning behaald. De h.h {{Sc|reich}} en {{sc|richter}}, te Freiberg, vonden in het spectrum van onzuiver chloorzink, verkregen uit een soort van zinkerts, eene eigene blaauwe streep, verschillend van andere bekende. Zij vermoedden een nieuw metaal, en, hoewel in zeer geringe hoeveelheden, is het hun gelukt het deels als chlorid, deels als oxydhydraat, deels als metaal af te scheiden. Zij hebben er den naam van ''Indium'' aan gegeven. (''Journ. f. prakt. Chem''., LXXXIX, p. 441). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Het ontstaan der seksen.''' — Onder den titel van ''Mémoire sur la loi de production des sexes chez les plantes, les animaux et 'homme'' heeft de hoogleeraar {{sc|thury}} te Genève onlangs een geschrift uitgegeven, waarin hij de uitkomsten mededeelt van zijn op ervaring steunend onderzoek aangaande de oorzaak‚ waarvan het ontstaan van individu's van verschillende seksen afhangt. Volgens hem is deze oorzaak niet te zoeken in de bevruchting zelve, noch in omstandigheden, die op de bevruchting volgen, maar alleen daarin: dat de eijeren zelve vóór de bevruchting iets meer of iets minder ontwikkeld zijn. In het eerste geval nu ontstaan daaruit mannelijke, in het tweede vrouwelijke individu's. De schrijver tracht zulks in onderscheidene gevallen, zoowel bij planten als bij dieren, in bijzonderheden aan te toonen. Wat de zoogdieren betreft, zoo zouden vrouwelijke individu's geboren worden, indien de bevruchting geschiedt in het begin, mannelijke indien deze plaats heeft op het laatst van den bronstijd. Dit geeft derhalve aan de veefokkers het middel aan de hand om naar willekeur mannelijke of vrouwelijke individu's te telen. Dat dit zoo is, wordt bevestigd door eene bijgevoegde verklaring van den heer {{sc|a. cornaz}}, die aan het hoofd<noinclude></noinclude> rwlzaiiutvubdaeeqo80d64ofe0g7lo 104 89984 228977 228257 2026-11-01T14:38:46Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 228977 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|3}}</noinclude>eener groote veefokkerij staat en zegt, dat hij sedert Februarij 1861, toen hij begonnen is volgens de voorschriften van den heer {{sc|thury}} te handelen, in al de gevallen, waarin hij deze in toepassing heeft gebragt, de vooraf bepaalde uitkomst heeft verkregen. Indien deze ontdekking zich bevestigt, kan zij eene wijde strekking hebben. {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Parthenogenesis bij planten.''' — Een nieuw voorbeeld hiervan is waargenomen bij eene soort van ''Aberia'', een geslacht uit de familie der ''Bixaceae'', door dr. {{sc|t. anderson}} en medegedeeld in het ''Journ. of the proceedings of the Linnean Society'', 1865, no. 26. Een paar dezer planten, welker afkomst onbekend was, bloeide gedurende 1861 in den botanischen tuin te Calcutta. Zij waren vrouwelijke individu's, geen spoor van stamina was daaraan te ontdekken. Desniettegenstaande bragten zij een overvloed van rijpe vruchten voort. De daaruit verkregen zaden werden gezaaid, en men verkreeg hierdoor eene menigte krachtige jonge planten. In 1862 bloeiden dezelfde planten op nieuw en bragten gedurende eene maand slechts vrouwelijke bloemen voort. Elke zich openende bloem werd naauwkeurig onderzocht, doch geen enkel stamen daarin gevonden. Ook nu ontstonden daaraan een aantal rijpe vruchten. {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Hersenen van Lepidosiren.''' — {{sc|Serres}} heeft de hersenen van ''Lepidosiren annectens'' onderzocht, en daaruit is wederom gebleken, hoe in dit zonderling geslacht de kenmerken van reptiliën en van visschen gemengd zijn. Zonder hem te volgen in de bijzonderheden zijner beschrijving, vermelden wij hier slechts, dat in het maaksel der hersenen zelve grootere overeenkomst bestaat met dat der hersenen der perennibranchiaten dan der visschen, bepaaldelijk in de geringe ontwikkeling der kleine hersenen, het enkelvoudig zijn van den ''lobus opticus'', de grootte van de ''glandula pinealis'' en de gedaante der ''lobi cerebrales''. Daarentegen stemmen het verlengde ruggemerg en de ''Aypophysis'' wederom meer met dezelfde deelen bij de visschen overeen. (''Compt. rendus'', 21 et 28 Sept., 1863). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Scheikundige werking van het licht.''' — {{sc|Phipson}} nam waar, dat eene oplossing van molybdeenzuur in zwavelzuur in overmaat, geplaatst in het zonlicht, groenachtig blaauw en vervolgens gedurende den nacht weder kleurloos wordt. Hij verklaart zulks door eene reductie, te weeg gebragt door den invloed der zonnestralen en eene daarop gevolgde oxydatie in het duister. Tijdens de bestraling door de zon verliest een zeer klein gedeelte van het molybdeenzuur<noinclude></noinclude> i7ned96pc841peguyew83hr9fkkeozv 104 89985 228978 228264 2026-11-01T14:41:43Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 228978 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|4|ALBUM DER NATUUR.|}}</noinclude>1 at. zuurstof, dat zich met het water verbindt tot waterstof-superoxyd, hetgeen dit weder des nachts verliest om het aan het molybdeenzuur af te staan, volgens onderstaand schema: ::in het zonlicht: MoO{{smaller|³}} + HO = MoO{{smaller|²}} + HO{{smaller|²}} </br> ::in het duister: MoO{{smaller|²}} + HO{{smaller|²}} = MoO{{smaller|³}} + HO. Dat deze reactie alleen door het licht wordt te weeg gebragt en niet door de warmte der zonnestralen, wordt bewezen door het vocht te verwarmen. Daardoor ontstaat geene verkleuring. Daar permanganas potassae het door de zonnestralen gekleurde vocht weder ontkleurt, even als van zelf in het duister geschiedt, zoo heeft men daarin een middel om, met behulp der titreermethode, de hoegrootheid van den scheikundigen invloed des lichts op onderscheiden tijden te bepalen. Reeds heeft {{sc|phipson}} eenige dergelijke bepalingen verrigt. (''l'''Institut, 1863, p. 323). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Regelen voor het waarnemen van vallende sterren.''' — In de laatste vergadering van de ''British association for the advancement of science'' zijn regelen vastgesteld, die men wenscht in acht genomen te zien door allen, welke door het waarnemen van vallende sterren, vuurkogels of andere plotseling aan den hemel opkomende lichtende verschijnselen der wetenschap waarlijk bevorderlijk wenschen te zijn. Wij maken die hier bekend, in de hoop dat er onder onze lezers mogen gevonden worden, wien het niet aan kennis, tijd en lust ontbreekt om op deze wijze mede te werken tot een wezenlijk belangrijk doel. 1°. Vergelijk den glans van het verschijnsel met dien van sterren van deze of gene grootte en de middellijn met die der maan. 2°. Teeken op, of die glans gedurende de zigtbaarheid vermindert of vermeerdert. 3°. Let ook op den aard der lichtende streep, die het verschijnsel nalaat: of deze afgebroken of afgewisseld, of ook aanhoudend en doorgaande is. Als zij gedurende eenige seconden blijft, beschouw haar dan zoo mogelijk met eenen verrekijker. 4°. Als 't mogelijk is, teeken dan het oogenblik van het verschijnen en verdwijnen naauwkeurig op, vooral als het verschijnsel helderder is dan Venus in haren vollen glans. 5°. Geef de rigting op door de sterren, waarlangs het verschijnsel voorbij gaat, of wel de hoogten, waarop het is verschenen en verdwenen door alle mogelijke kenteekenen. Bepaal ook, zoo naauwkeurig mogelijk, de lengte der zigtbare baan. {{nop}}<noinclude></noinclude> 0xlkz6ufydflvang2y7syhscl0o8hir 104 89998 228979 228308 2026-11-01T14:44:58Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 228979 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|5}}</noinclude>6°. Vergeet geene enkele ongewone bijzonderheid, vooral niet, of er eene uitbarsting is te hooren geweest. 7°. Als er eene eenigzins aanmerkelijke uitbarsting heeft plaats gehad, beschrijf dan naauwkeurig het geluid daarvan en hoelang het geduurd heeft. 8°. Onderzoek dan ook zoo veel mogelijk den grond in uwe nabijheid om te vinden wat er daar misschien kan neergevallen zijn. 9°. Als, in éénen waarnemingstijd, een aantal verschijnselen worden waargenomen, stel dan de algemeene rigting vast en teeken het punt op, waaruit zij schijnen afkomstig te zijn. 10°. Het is wenschelijk, dat men deze waarnemingen doe op bepaalde uren van den avond, bij voorbeeld van 9—10 uur in den winter en van 10—11 in den zomer. Als in dien tijd een buitengewoon aantal verschijnselen wordt waargenomen, verleng dan dien waarnemingstijd zoo veel mogelijk. 11°, De gunstige waarnemingsdagen in elke maand zijn: 2 en 10 Januarij, 6 Februarij, 1 Maart, 19 April, 18 Mei, 6 en 20 Junij, 17, 20 en 29 Julij, 5 en van 7—13 Augustus, 10 September, 1 en 23 October, van 9—11, 19, 28 en 30 November, 8—14 December, vooral 11. Vooral voor deze dagen is 't wenschelijk, dat men de rigting van de eigene beweging der vuurbollen aangeve met betrekking tot die der aarde. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Verbeterde sphaerometer.''' — De heer {{sc|j. giordano}}, hoogleeraar in de natuurkunde te Napels, heeft aan de ''Académie des Sciences'' te Parijs, in hare zitting van 5 October l.l. de beschrijving medegedeeld van wat hij noemt een ''batometer'' of ''batoreometer''. Met dien nieuwen naam wordt ondertusschen niets anders aangeduid, dan een sphaerometer van eene inrigting, die van de gewone alleen daardoor afwijkt, dat daarin van den elektrischen stroom wordt gebruik gemaakt om te bepalen, of de spits der mikrometerschroef waarlijk raakt aan het voorwerp, waarvan de dikte moet bepaald worden, of van het plaatje van bekende dikte, dat dit voorwerp bedekt. Daartoe wordt de moerschroef des mikrometers in verbinding gebragt met het eene einde der omwinding eens rheoskoops, wier andere einde verbonden is met de eene pool van een klein galvanisch element. De andere pool van dit element is in verbinding met bovengenoemd dekplaatje, dat geheel uit metaal bestaat of uit glas, maar dan van boven verguld. Zoodra nu de spits der schroef aan dit plaatje raakt, is de stroombaan gesloten en de naald des rheoskoops wijkt af. De uitvinder verzekert, dat men, met behulp van zijn werktuig, dezelfde dikte tienmaal achtereen metende, uitkomsten verkrijgt, die onderling minder dan een duizendste millimeter verschillen. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}}<noinclude></noinclude> pekaylt2t7tvijuywu9w0d43kspbzg6 228984 228979 2026-11-01T15:14:22Z WeeJeeVee 2844 typo 228984 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|5}}</noinclude>6°. Vergeet geene enkele ongewone bijzonderheid, vooral niet, of er eene uitbarsting is te hooren geweest. 7°. Als er eene eenigzins aanmerkelijke uitbarsting heeft plaats gehad, beschrijf dan naauwkeurig het geluid daarvan en hoelang het geduurd heeft. 8°. Onderzoek dan ook zoo veel mogelijk den grond in uwe nabijheid om te vinden wat er daar misschien kan neergevallen zijn. 9°. Als, in éénen waarnemingstijd, een aantal verschijnselen worden waargenomen, stel dan de algemeene rigting vast en teeken het punt op, waaruit zij schijnen afkomstig te zijn. 10°. Het is wenschelijk, dat men deze waarnemingen doe op bepaalde uren van den avond, bij voorbeeld van 9—10 uur in den winter en van 10—11 in den zomer. Als in dien tijd een buitengewoon aantal verschijnselen wordt waargenomen, verleng dan dien waarnemingstijd zoo veel mogelijk. 11°. De gunstige waarnemingsdagen in elke maand zijn: 2 en 10 Januarij, 6 Februarij, 1 Maart, 19 April, 18 Mei, 6 en 20 Junij, 17, 20 en 29 Julij, 5 en van 7—13 Augustus, 10 September, 1 en 23 October, van 9—11, 19, 28 en 30 November, 8—14 December, vooral 11. Vooral voor deze dagen is 't wenschelijk, dat men de rigting van de eigene beweging der vuurbollen aangeve met betrekking tot die der aarde. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Verbeterde sphaerometer.''' — De heer {{sc|j. giordano}}, hoogleeraar in de natuurkunde te Napels, heeft aan de ''Académie des Sciences'' te Parijs, in hare zitting van 5 October l.l. de beschrijving medegedeeld van wat hij noemt een ''batometer'' of ''batoreometer''. Met dien nieuwen naam wordt ondertusschen niets anders aangeduid, dan een sphaerometer van eene inrigting, die van de gewone alleen daardoor afwijkt, dat daarin van den elektrischen stroom wordt gebruik gemaakt om te bepalen, of de spits der mikrometerschroef waarlijk raakt aan het voorwerp, waarvan de dikte moet bepaald worden, of van het plaatje van bekende dikte, dat dit voorwerp bedekt. Daartoe wordt de moerschroef des mikrometers in verbinding gebragt met het eene einde der omwinding eens rheoskoops, wier andere einde verbonden is met de eene pool van een klein galvanisch element. De andere pool van dit element is in verbinding met bovengenoemd dekplaatje, dat geheel uit metaal bestaat of uit glas, maar dan van boven verguld. Zoodra nu de spits der schroef aan dit plaatje raakt, is de stroombaan gesloten en de naald des rheoskoops wijkt af. De uitvinder verzekert, dat men, met behulp van zijn werktuig, dezelfde dikte tienmaal achtereen metende, uitkomsten verkrijgt, die onderling minder dan een duizendste millimeter verschillen. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}}<noinclude></noinclude> pfqvzjx1cdr7pzk2s3c8z1c49bqtpxu 104 90001 228983 228312 2026-11-01T15:13:49Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 228983 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|6|ALBUM DER NATUUR.|}}</noinclude> '''Elektromagnetische phonograaf van {{Sc|fenby}}''' — .''Les mondes'' bevat in het nommer van 12 November, (pag. 655, zonderling genoeg van het bijblad, dat aan de ''Science pure'' is toegewijd) eene beschrijving van dit werktuig, dat bestemd is om aan eenig klavierinstrument, piano of orgel aangebragt, alle stukken, die daarop gespeeld worden, op te schrijven op eene wijze, die van het gewone notenschrift niet of naauwelijks verschilt. Eene lange papierreep beweegt zich langzaam over eene rol, zooals dit bij de Morse-telegrafen geschiedt. Door die beweging worden daarop ten eerste twee notenbalken getrokken. Vervolgens brengt het nederdrukken van elke toets eene kleine galvanische batterij in verbinding met een elektromagneet, die door het aantrekken van zijn sluitstuk een schrijfstift tegen het papier drukt, zoodat de aangeslagen noot op de juiste plaats der balken aangeteekend wordt. De verschillende duur der noten wordt door de verschillende lengte aangegeven der strepen, waardoor zij worden voorgesteld. Niet alleen, zooals in 't gewone schrift, de betrekkelijke, maar de volstrekte duur der toonen wordt dus bekend. Daardoor wordt het verschil van dit notenschrift met het gewone tot een voordeel van het eerste. De maatstrepen, de kruis- en molteekens, alles wordt door het werktuig ter behoorlijker plaatse gedrukt. De ''staccato's'' en ''legato's'' worden duidelijk gelezen uit de plaatsing der toonteekens met betrekking tot elkaar, veel duidelijker en strenger dan zij door woorden kunnen worden aangeduid. Tot zoover de beschrijving in de ''Mondes'', die wij resumeerden, met het doel om het beginsel van het werktuig te doen kennen. Dit beginsel schijnt ons goed uitgedacht. Maar tusschen een goed denkbeeld en de mechanische uitvoering op eene wijze, die een algemeen gebruik daarvan mogelijk maakt, ligt eene klove, welke nooit zonder groote moeite overschreden wordt, die dikwijls ter elfder uur eerst en door eene hoogst geringe bijzonderheid, waarop niemand vooraf rekenen kon, onoverkomelijk blijkt. Van zulk eene uitvoering nu en van proeven met het werktuig genomen wordt niets berigt. De tijd zal dus moeten leeren, of de uitvinder die zwarigheden te boven is gekomen. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Bewaring van meel.''' — In een berigt over proefnemingen, gedurende drie jaren over dit onderwerp gedaan, voorkomende in de ''Annales du conservatoire imperial des arts et des metiers'', IV, pag. 189, komt de generaal {{sc|morin}} tot de volgende uitkomsten, tot wier regt verstand het noodig is te weten, dat die proefnemingen betroffen de twee voorgeslagen middelen, namelijk het zamendrukken van het meel door mechanische drukking, door een hydrostatische pers b.v.‚ en het vóór het inpakken uitdroogen daarvan door verwarmde lucht. {{nop}}<noinclude></noinclude> l57n8ei3t46cfbxb2tgmmie26sa03gb 104 90002 228986 228313 2026-11-01T15:17:37Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 228986 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|7}}</noinclude>1) De zamendrukking kan alleen goede uitkomsten geven, wanneer die toegepast wordt op kleine hoeveelheden te gelijk en schijnt niet met voordeel te kunnen worden toegepast op kisten, die 60 kilogrammen of meer bevatten. 2) De uitdrooging moet zoo worden geleid, dat het meel in de droogstoof zelve worde ingepakt, opdat het niet na dat deze geschied zij, de verloren vochtigheid ten deele weder kunne opnemen. 3) De wijze van inpakking oefent een grooten invloed uit en in goed gesloten bussen van gegalvaniseerd ijzer kan men het vooraf goed gedroogde meel gedurende minstens 5 jaren in volmaakt zuiveren toestand bewaren. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Een vaartuig uit de derde eeuw.''' — De heer {{sc|engelhardt}}, directeur van het museum te Flensburg, heeft in het veen bij Nydam een platboomd vaartuig van zeventig voet lengte, drie voet diepte en‚ in het midden, van acht of negen voet breedte opgedolven. De bekleeding van dit vaartuig bestaat uit eiken planken, die met ijzeren nagels over elkander bevestigd zijn. Aan de binnenzijde heeft elke plank verscheiden uitsteeksels, die er aan gelaten zijn, toen de planken uit den boomstam zijn gesneden, en in elk waarvan twee gaten zijn, door welke koorden van boombast gestoken werden, die dienden om het bekleedsel aan de ribben van het vaartuig vast te binden. De roeigaten worden gevormd door houten uitsteeksels, onder welke een gat is, zoodat een touw, aan het uitsteeksel vastgemaakt en door het gat getrokken, eene opening vormt, waardoor de riem gestoken werd. Er schijnen omtrent vijftig paar riemen geweest te zijn, waarvan men reeds zestien ontdekt heeft. De vracht van het schip bestond uit ijzeren bijlen, zwaarden, lansen, messen, gespen, wetsteenen, houten vaten, twee bezems van berkenrijzen en vele kleinere artikels. Blijkens een in den bodem uitgehakt vierkant gat van omstreeks zes duim in diameter, heeft men het vaartuig in een oogenblik van gevaar opzettelijk met zijn inhoud doen zinken; doch de eigenaar is niet in staat geweest zijn gezonken schat terug te erlangen. — Het vaartuig ligt slechts weinige ellen van eene plaats, waar men reeds vroeger ontdekkingen van oudheden gedaan heeft, en daar al de wapenen enz. met die vroeger gevondene geheel overeenkomen, zullen zij wel tot dezelfde periode behooren. Nu waren er bij de vroegere verzameling ten naastenbij vijftig Romeinsche muntstukken, waarvan de datum tusschen 67 en 217 n. Chr. afwisselde. De munten, te Thorsberg, niet ver van Nydam gevonden, en nagenoeg even talrijk, begonnen met {{asc|Nero}} en reikten tot 197. Onder deze omstandigheden kan men, zonder te groote onnaauwkeurigheid te vreezen, dit vaartuig met zijn inhoud tot de derde eeuw rekenen. De heer {{sc|engelhardt}} zal overigens zijne onderzoekingen<noinclude></noinclude> 50fj6y7rnsfkzclcdd88e847g17qj0q 104 90003 228987 228314 2026-11-01T15:20:35Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 228987 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|8|ALBUM DER NATUUR.— WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|}}</noinclude>te dezer plaatse in het volgend jaar voortzetten. (''The Natural History Review'', Oct. 1863, pag. 625). {{r|[[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D.L.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Vermenging van menschenrassen.''' — Bij gelegenheid dat de heer {{sc|j. crawfurd}} hierover in de ''British Association'' sprak, maakte prof. {{sc|wilson}} er opmerkzaam op, dat zeer vele Noord-Amerikanen oorspronkelijk Amerikaansch (rood, Indiaansch) bloed in de aderen hebben. Velen beroemen zich hierop, en aan de Red River is eene bepaald gemengde volkplanting. Hij gelooft, dat deze vermenging reden geeft van eenige eigenaardigheden in het Amerikaansch karakter, vergeleken met het Europesche. De heer {{sc|craft}}, een man van Neger-afkomst, bestreed het zeggen van {{sc|crawfurd}}, "dat er tusschen het blanke en zwarte ras in Noord-Amerika eene sterke antipathie bestaat," op grond van de groote vermenging der beide rassen. Hij geloofde regt te hebben om te zeggen, dat ongeveer twee derden der negers in de noordelijke staten van Amerika min of meer Europeesch bloed bezitten, en hield het er voor, dat, indien deze vermenging niet had plaats gehad, er in die staten slechts één millioen in plaats van vier millioen negerslaven aanwezig zouden zijn. Hij beweerde, dat steeds, waar de negers eene even goede gelegenheid hadden om zich te ontwikkelen als de blanken, zij steeds getoond hadden een zeer goeden verstandelijken aanleg te bezitten, en dat verscheidene onder hen eene hooge plaats in de maatschappij hadden weten te bereiken. Ten slotte voerde hij aan, ter inlichting van hen, die met negers weinig of niet bekend waren, dat er even veel verschil is tusschen neger-individuën als tusschen Europesche individuën, en dat het hem voorkwam, dat ook alle Engelschen geene {{sc|shakespeares}} waren. (''The Anthropological Review'', Nov. 1863, pag. 409). {{r|[[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D.L.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}}{{lijn|5em}}{{Dhr}}<noinclude></noinclude> pt01s6dbfjnd6mw7a8fuud1ippjpmr6 104 90004 228990 228316 2026-11-01T15:25:59Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 228990 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" /></noinclude> {{dhr}} {{c|{{larger|WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.}}}} {{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}} '''Zonnevlekken.''' — De zonnevlekken behooren nog steeds tot de in meer dan een opzigt raadselachtige verschijnselen. Ziehier eenige waarnemingen, medegedeeld door de heeren {{sc|ablfourt, stewart}} en {{sc|g. p. fait}}, die in hunne verklaring een nieuw element invoeren, namelijk den invloed der planeten Mercurius en Venus in hare verschillende standen ten opzigte van de zon en de aarde. Hunne waarnemingen zijn verrigt aan photographiën van de zon, deels gedurende een half jaar met den photoheliograaf van Kew, deels gedurende een jaar op het observatorium van Cranford, door {{sc|warren de la rue}} vervaardigd, Uit de onderlinge vergelijking der photographiën besluiten zij, dat, indien verscheidene vlekken zich op de zonneschijf vertoonen, deze alle op gelijke wijze groeijen of afnemen bij de ronddraaijing der zon om hare as, dat is: dat, indien ééne vlek afneemt voor dat zij de middellijn bereikt, de overige vlekken ook afnemen, maar dat daarentegen, indien eene vlek, ontstaan aan het regter gedeelte der schijf, toeneemt tot op het oogenblik dat zij den rand bereikt, andere vlekken op gelijke wijze grooter worden. Het eerste nu zoude inzonderheid het geval zijn, wanneer Mercurius en Venus geplaatst zijn op eene lijn ter linker, het laatste wanneer zij geplaatst zijn ter regter zijde van de aarde. (''Les Mondes'', 1863. ''Science pure'', no. 35, p. 563). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Het spectrum van waterstofgas.''' — {{sc|Leclanché}} heeft het licht van waterstofgas, waardoor een elektrische stroom gaat, door den spectroskoop onderzocht en bevonden, dat in het spectrum zich drie sterk lichtende strepen op vaste plaatsen vertoonen. De eerste is rood en beantwoordt aan de streep G van het zonnespectrum, de tweede is groen en stemt overeen met de streep F, en de derde, die blaauw is, met de secondaire streep nabij G, naar de zijde van F. De roode streep is de meest standvastige. Wanneer men waterstof in eene buis brengt en dit vervolgens door een stroom van een ander gas (zuurstof, stikstof, enz.) verjaagt, dan vindt men altijd de streep CG in het spectrum terug, behalve die, welke aan de nieuw bijgekomen gassen eigen zijn. De spectroskoop veroorlooft dus de geringste sporen van waterstof in een gasmengsel te ontdekken.<noinclude>{{rh|{{gap}}{{smaller|1864.}}||{{smaller|2}}{{gap}}}}</noinclude> r0qi3k4ymz1cay3by1i3qiy94w73257 104 90005 228993 228317 2026-11-01T15:31:09Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 228993 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|10|ALBUM DER NATUUR.|}}</noinclude>De waterstof verwijdert zich door het klein getal van strepen in haar spectrum van de overige gassen en nadert integendeel ten dien aanzien tot de alkali-metalen. Het zamentreffen van deze lichtende strepen met de strepen C, F en G van {{sc|frauenhofer}} bewijst, naar de theorie van {{sc|kirchhoff}}, de tegenwoordigheid van waterstof in de zonneatmospheer en in die van verscheidene sterren, welker spectrum de streep F vertoont. (''Bullet. de la Soc. chim. de Paris'', Juillet, 1863 en daaruit in ''Biblioth. univ. Arch. gén''., 1863, p. 284). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Erfelijke voortplanting van anomalien.''' — De heer {{sc|berigny}} deelde aan de Fransche Akademie, in hare zitting van den 2den November j.l., het volgend geval mede, hetwelk dergelijke herinnert, waarin ook anomalien der ledematen, bepaaldelijk in het getal der vingers aan handen of voeten, zich erfelijk voortplanten, soms, even als hier, met overspringing eener geheele generatie. Eene vrouw had de derde en vierde teenen van den regter voet onderling over de geheele lengte aan elkander verbonden. Haar man had geheel normale ledematen. Ook de zeven kinderen van dit paar vertoonden daar niets van. Doch eene der dochters baarde een kind, eene dochter, welker middel- en ringvinger der regter hand vergroeid waren, even als de teenen harer grootmoeder. Eene andere dochter kreeg twee kinderen, een zoon en eene dochter, die hetzelfde gebrek hadden. Ook een der zoons had, onder zijne vijf kinderen, een zoon met dezelfde anomalie der regter hand. In de vierde generatie had een der achterkleinzoons wederom den middel- en ringvinger der regter hand vereenigd, en deze werd op zijne beurt vader van tweelingen, beide dochters, waarvan de eene aan den regter voet dezelfde anomalie als hare over-overgrootmoeder bezat, en bovendien van een zoon, aan wiens regter hand dezelfde vingers als aan die van zijnen vader vergroeid zijn. (''l'Institut'', 1863, p. 346). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Talrijke overblijfselen van den holenbeer.''' — In de nabijheid van Bissingen, ten noord-oosten van Ulm, ligt de uit jurakalk bestaande Hohlenstein, waarin zich verscheidene grotten bevinden. Dr. {{sc|oscar fraas}} gaf onlangs eene beschrijving daarvan. In de bovenste leemlagen worden de overblijfselen van menschen aangetroffen, daaronder die van eenige thans uitgestorven dieren, inzonderheid van den holenbeer (''Ursus spelaeus''). Ongeveer 98 proc. der gevonden beenderen zijn van dit dier afkomstig. Men kan zich uit het volgende eenig denkbeeld maken van de menigte van heeren, die deze grotten bewoond hebben. {{nop}}<noinclude></noinclude> qvqsdy9mq43mrsokr9qpc9u7nib52cb 104 90025 228997 228381 2026-11-01T15:51:01Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 228997 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|16|ALBUM DER NATUUR — WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|}}</noinclude>wanneer zij er van het eind van een glazen staafje van geringe hoogte op vielen, een tijdlang den spheroïdaalstaat bewaarden. Die tijd werd in vierentwintig achtereenvolgende proefnemingen gemeten. Hij bedroeg ten langste 21, ten kortste 11, gemiddeld 15{{smaller|{{frac|1|6}}}} seconde. Vervolgens werden er weder 24 waarnemingen op geheel dezelfde wijze gedaan met een deel dierzelfde terpentijn, maar die kort te voren over bijtende potassa was gedestilleerd. De tijd bedroeg nu, ten langste 45, ten kortste (eene waarneming uitgezonderd, waarbij blijkbaar iets ongewoons was voorgevallen) 31, gemiddeld 36{{smaller|{{frac|1|4}}}} seconden. Het blijkt dus, dat de duur der spheroïden der terpentijn na de destillatie tot die van dezelfde vóór de destillatie stond ongeveer als 7:3. Hoe deze van de snelheid der dampvorming afhangt, blijkt ook nog daaruit, dat hij des te geringer is, naar mate de temperatuur lager en de lucht in het vertrek waar men werkt vochtiger is. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Het flikkeren der vaste sterren.''' — {{sc|Claudet}}, de welbekende photograaf, uitvinder der versnellende zelfstandigheden, stelt voor, dit verschijnsel als 't ware te ontleden door de sterren te beschouwen met eenen kijker, die bewogen wordt, zóó dat zijne as eenen cirkelvormigen kegel beschrijft, waarvan de top ligt in of even buiten het oogglas. Hij wil daartoe dien kijker bevestigen in eene om hare as snel roterende kegelvormige buis, zoo dat het middenpunt van het oogglas onbewegelijk blijft, terwijl dat van het voorwerpglas eenen cirkel beschrijft, dien men, daar de kijker met behulp van schroeven in de buis kan versteld worden, naar willekeur grooter of kleiner kan maken. Een ster, daardoor gezien, vertoont zich als een lichtkring, die, wanneer de omwentelingstijd van de buis juist gelijk is aan dien, welke er tusschen elke verschijning van dezelfde kleur in de ster verloopt, zich op verschillende plaatsen verschillend en blijvend gekleurd zal vertoonen. Zoo als {{sc|claudet}} zelf zegt, is dit voorstel niets anders dan eene, slechts in de uitvoering gewijzigde herhaling van hetgeen {{sc|arago}} aangeeft in zijne Astronomie populaire. 't Is te verwonderen, dat niemand tot heden, zoo ver wij weten, iets dergelijks heeft uitgevoerd. En misschien evenzeer, dat {{sc|claudet}}, nu hij toch {{sc|arago's}} voorstellen wilde verbeteren, er naar 't schijnt niet aan gedacht heeft om voor den bewegenden kijker een roterende spiegel in de plaats te stellen, die het eerst aan {{sc|wheatstone}} en nu laatstelijk aan {{sc|foucault}} zulke opmerkenswaardige uitkomsten heeft gegeven. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} {{lijn|5em}}{{dhr}}<noinclude></noinclude> 54jyhfvqmf7fgu6yum5l0yguytrgtif 104 90026 228998 228383 2026-11-01T15:53:08Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 228998 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" /></noinclude>{{dhr}} {{c|{{larger|WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.}}}} {{dhr}}{{lijn|5em}}{{dhr}} '''Een opmerkelijk meteoor.''' — Dr. {{sc|julius schmidt}}, directeur van het observatorium te Athene, had op het plat van zijn huis, dat zich bevindt aan den voet van den Lykabeltos, zijnen kometen-zoeker met eene vergrooting van acht malen geplaatst, gereed om elk oogenblik binnen drie seconden naar eenig punt des hemels te worden gerigt. Den 19 October j.l., des morgens ten 2 ure 55 min., terwijl hij bezig was met de waarneming van verschietende sterren, zag hij er een, die zich buitengewoon langzaam bewoog. Bij haar eerste verschijnen vertoonde zij zich als eene ster van de vierde grootte, twee seconden later als eene van de tweede grootte; gedurende de volgende derde en vierde seconde overtrof zij reeds Sirius in schittering. Haar licht was kanarie-geel. Steeds grooter en schitterender wordende, deed zij alle andere sterren verdwijnen, terwijl de stad Athene, het omringende landschap en de zee eenen groenachtigen vuurgloed weerkaatsten. Reeds in de zesde seconde waren de omtrekken van den Acropolis en van het Pantheon met eene groenachtig grijze tint te onderscheiden op den door den hemel gevormden achtergrond, die zich als groenachtig verguld vertoonde. Nog eene seconde en het meteoor werd tot eenen het oog door zijn licht schier verblindenden vuurbol, waarvan S. de middellijn op tien tot vijftien minuten schatte. Op dit oogenblik rigtte hij den kijker daarop en volgde het meteoor in zijne baan gedurende veertien seconden tijds, goed geteld! Doch eene nieuwe verrassing wachtte hem. Hij zag namelijk niet een enkel lichtend ligchaam, maar twee, die schitterend geelachtig groen waren en de gedaante van in de lengte getrokken droppels hadden; het grootste werd van nabij gevolgd door een kleiner en elk door een rood spoor, een en ander als vonken verdeeld in de massa van het meteoor. Het verdween op ongeveer een graad hoogte boven den horizon, zonder achter de daar gelegen bergen van Styx of Kyllena te dalen. Op dit oogenblik scheen het zamengesteld te zijn uit vier of vijf bruin-roode stukken. Van een geluid werd niets vernomen, noch gedurende, noch na de verschijning. Vier minuten na het begin van het verschijnsel nam {{sc|schmidt}} in het sterrebeeld Eridanus nog sporen van den staart van het meteoor waar, onder de gedaante van een geelachtig witte streep, die in het midden tot een soort van knoop omgebogen<noinclude>{{rh|{{gap}}{{smaller|1864.}}||{{smaller|3}}{{gap}}}}</noinclude> 6ct1wum69bkpj073b541ptp81ihvia4 104 90027 229000 228384 2026-11-01T15:55:57Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 229000 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|18|ALBUM DER NATUUR.|}}</noinclude>was en eene oppervlakte van nagenoeg vijf graden bedekte. (''l'Institut'', 1864, p. 21). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Een meteoriet.''' — Den 7 December j.l. viel bij Leuven een meteoriet. Opmerkelijk daarbij was inzonderheid de langzame beweging, die verre onderdeed voor die van een kanonskogel. Men nam een de ontploffing verzellenden knal waar, doch deze ging den val op de aarde een geruimen tijd vooraf. Ook trof een fragment van 6 à 7 kilogr. den tak van een boom, maar zonder dezen te verbreken. Op het oogenblik van den val was de temperatuur van de meteoriet dan ook zoo, dat men haar gemakkelijk in de hand konde houden. Zij werd op 50° C. geschat. (''l'Institut'', 1863, p. 3). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Permische steenkolenformatie.''' — Het blijkt, dat verscheidene steenkolenbeddingen, die men vroeger tot de oudere, eigenlijk zoo genoemde, steenkolenformatie gebragt heeft, van jongere dagteekening zijn en tot de permische periode of gelijk zij door {{sc|geinitz}} bestempeld is tot den Dyas behooren. Zulke permische steenkolenlagen zijn reeds aangewezen in Saksen, Boheme en Silezië. Onlangs nu heeft dr. {{sc|weiss}} de bewijzen geleverd, dat ook het grootste deel van het Saarbrücksche-Pfaltzsche steenkolen-bekken daartoe moet gerekend worden. (''Neue Jahrb. f. Min''. etc., 1863, p. 689). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Veranderingen in het Nijldal.''' — Dr. {{sc|a. leith adams}} vond in de nabijheid van den tweeden waterval van den Nijl, op eene hoogte van 130 voet boven het hoogste peil der hedendaagsche overstroomingen, kleilagen met zoetwaterschelpen. {{sc|Woodward}} herkende daarin: ''Cyrena fluminalis, Paludina bulimoides, Iridina nilotica, Oetheria semilunata'' (de Nijloester), ''Bulimus pullus'' en eene ''Unio'', gelijkende op ''U. pictorum''. Daaruit mag men besluiten, dat de Nijl in een betrekkelijk niet lang verleden tijdperk een merkelijk snellere rivier was dan tegenwoordig en dat de kracht en het uitslijtend vermogen van den stroom allengs is afgenomen, naar mate de hoogte van het dal verminderd is. Ook is een onderkaak van een zeer grooten Hippopotamus gevonden nabij den ouden tempel van Kálábshe in Nubie. Naar de meening van dr. {{sc|falconer}} behoorde deze aan dezelfde soort als de nu levende (''Philos. Magaz''., 1863, Supplem., p. 551). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Verhuizing van soorten in vroegere geologische perioden.''' — De heer {{sc|jenkins}} gaf in de zitting der ''Geological Society'' van den 18den November j.l. verslag van een onderzoek van eenige miocene mollusken van den berg Séla op<noinclude></noinclude> 49t5j3lyjz49jxtcb7cc4ujfxc12n3e 104 90028 229003 228385 2026-11-01T15:58:31Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 229003 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|19}}</noinclude>Java, naar Engeland (waarom niet naar Nederland?) gezonden door den heer {{sc|cornets de groot}}. Van 16 bepaalbare soorten zijn slechts 3 bekend als nog levende, doch de heer J. toonde aan, dat de fossile echter waarschijnlijk van jeugdiger dagteekening zijn dan men uit deze verhouding zoude meenen te moeten besluiten. Hij leidt dit af uit de omstandigheid, dat er blijkbaar eene zuidoostwaartsche verhuizing heeft plaats gehad van dieren, behoorende tot de fauna van zuidelijk en midden-Europa, gedurende de miocene en eocene tijdperken. Deze verhuizing wordt bewezen door de gelijkheid van vele soorten, die fossil voorkomen in de Europesche miocene lagen en die thans leven in de Oost-Indische zee, terwijl ook verscheidene geslachten, die zoowel in deze als in de eocene formatie vertegenwoordigd zijn, thans beperkt zijn in den levenden staat tot de Indische en Stille zee. (''Philos. Magaz''., 1863, Suppl., p. 552). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Thallium'''. — In de vergadering der Fransche akademie van den 11 Januarij j.l. werd een berigt van {{sc|nickles}} medegedeeld, behelzende, dat de groene streep in het spectrum van thallium verdwijnt, wanneer tevens in het mengsel sodium-verbindingen aanwezig zijn. Dit feit is in zooverre van belang, dat daaruit blijkt, dat men uit het niet ontdekken van eene met deze groene streep zamenvallende streep in het zonnespectrum nog geenszins het stellige besluit mag afleiden, dat er geen thallium in den zondampkring aanwezig is. Ook bij een geregtelijk-scheikundig onderzoek naar thallium komt dit in aanmerking. {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Zircon.''' — Bij het onderzoek van een groot aantal zirconen, afkomstig uit verschillende vindplaatsen, bevond {{sc|damour}}, dat zij, in weerwil van eene gelijke scheikundige zamenstelling (Zr O{{smaller|²}} Si O{{smaller|²}}), aanmerkelijk in specifiek gewigt en tevens in brekingsvermogen verschilden. Het eerste wisselde van 4,04 tot 4,67. Bij een zircon, welke een specifiek gewigt van 4,21 had, bedroeg de brekingsindex voor den gewonen straal 1,85, bij een andere, waar van het specifiek gewigt 4,636 bedroeg, was de brekingsindex 1,92. {{sc|damour}} bevond, dat het specifiek gewigt door gloeijing toenam, tenzij de verhitting zoo ver werd gedreven, dat de steen aan zijne oppervlakte smolt, dewijl alsdan het specifiek gewigt afnam. Hij is van meening, dat dit verschil in physische eigenschappen kan verklaard worden uit de omstandigheid, dat het zircon hier in twee allotropische toestanden bestaat. (''l'Institut'', 1864, p. 17). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Lucht in de zwemblaas der visschen.''' — {{sc|armand moreau}} heeft weder eenige<noinclude></noinclude> 2maq33ddc2i4kz24uamu90y46lhya5y 104 90029 229004 228386 2026-11-01T16:01:53Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 229004 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|20|ALBUM DER NATUUR.|}}</noinclude>onderzoekingen over dit onderwerp bekend gemaakt, waaruit blijkt, dat, indien een groot gedeelte der lucht uit de zwemblaas verwijderd wordt, de vervolgens daarin weder afgescheiden lucht meerendeels uit zuurstof bestaat. Hij bezigde tot dit onderzoek vooreerst visschen, welker zwemblaas eene luchtbuis heeft, namelijk Zeelten (''Cyprinus tinca'') en Congeralen (''Muraena conger''). De visch werd in een vat met water onder de klok der luchtpomp gebragt. Bij het uitpompen trad dan de lucht door den mond en de kieuwen naar buiten. Laat men daarop de lucht weder onder de klok toetreden, dan zakt de visch op den bodem van het vat en kan zich niet naar boven heffen, hetgeen tevens het bewijs levert, dat de visch door vermindering der hoeveelheid lucht specifiek zwaarder is geworden. Na eenige dagen herstelt zich dit echter; de visch begint weder te zwemmen, en de zwemblaas heeft zich op nieuw met lucht gevuld. Bij zeelten nu vond M. 8 proc. zuurstof in de lucht der zwemblaas, onder gewone omstandigheden. Eene zeelt, die eerst onder de klok der luchtpomp was geweest, bevatte daarentegen, vijftien dagen later, 60 proc. zuurstof in de lucht der zwemblaas. De Congeralen leverden dezelfde uitkomst. Vóór de proef vond M. 30 proc. zuurstof in de zwemblaas. Na daaraan onderworpen te zijn geweest, klom deze verhouding tot 62, en, bij een individu, waar de uitpomping der lucht was voortgezet totdat het kwikzilver in den barometer nog slechts 9 centim. drukking aanwees, zelfs tot 87 proc. Dergelijke uitkomsten verkreeg hij ook met visschen, wier zwemblaas gesloten is, t.w. met baarzen (''Perca fluviatilis''), ''Sparus aurata'' en ''Labrus variegatus''. Bij dezen verwijderde hij eene zekere hoeveelheid der lucht uit de zwemblaas, door met een fijnen troiquart er een steek in te geven. De dan naar buiten tredende lucht kon opgevangen en geanalyseerd worden. Wordt de troiquart teruggetrokken, dan sluit zich de wond van zelf, en eenige dagen later kon de zamenstelling der lucht in de zwemblaas onderzocht worden. Op die wijze bevond hij, dat de procentsche verhouding der zuurstof bij ''Perca fluviatilis'' steeg van 19 of 25 tot 40 en 65, bij ''Sparus aurata'' van 16 tot 59, bij ''Labrus variegatus'' van 10 of 18 tot 57 en 85 proc. Daar men nu bij deze proeven onmogelijk alle lucht uit de zwemblaas verwijderen kan, zoo besluit M., dat de later daarin weder getreden lucht bijna uitsluitend uit zuurstof bestaat (''l'Institut'', 1863, p. 366). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Physiologische functien der deelen van de hersenen der visschen.''' — In de<noinclude></noinclude> 107rifu6hw3351o1rr7d8cow4hxsqaj 104 90030 229005 228387 2026-11-01T16:06:05Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 229005 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|21}}</noinclude>zitting van den 2den Dec. j.l. der Fransche akademie deelde {{sc|blanchard}} eenige onderzoekingen mede van dr. {{sc|baudelot}} op stekelbaarzen, waarvan de hoofd uitkomsten de volgende waren. 1°. Na wegneming der lobben, welke aan de groote hersenen of hemispheren beantwoorden, ontstonden geenerlei van die gevolgen, welke eene dergelijke wegneming bij zoogdieren na zich sleept. Noch de bewegingen, noch het verstand schenen iets geleden te hebben. 2°. De vernieling der kleine hersenen oefent bijna geenen invloed uit op de regelmatigheid (coördinatie) der bewegingen, gelijk zulks bij zoogdieren wel het geval is. 3°. Na wegneming van het gewelf der ''lobi optici'' is het gezigtsvermogen verdwenen, even als zulks bij de zoogdieren geschiedt na wegneming der ''corpora quadrigemina''. 4°. Beleedigingen aan de grondvlakte der ''lobi optici'' of van het verlengde ruggemerg doen dergelijke onregelmatige, min of meer snelle, draaijende bewegingen ontstaan als bij zoogdieren het gevolg zijn van de kwetsing van den ''thalamus nervorum opticorum'', van de ''pedunculi cerebri'' en van de ''pedunculi cerebelli medii''. Het getal der draaijingen kan van 25 tot 120 in eene minuut bedragen. {{sc|Baudelot}} zag ze 10, 12 en zelfs meer dagen na de operatie duren, steeds in dezelfde rigting, somtijds echter afwisselende met eene rondzwemmende beweging. {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Nieuwe wijze van etsen.''' — De heer {{sc|vial}} heeft eene wijze van etsen op staal uitgevonden, die, wanneer zij meer volmaakt wordt, waarschijnlijk bestemd is groote diensten te doen, maar die tevens berust op een geheel eigendommelijk physisch proces. Zijne handelwijze is de volgende. Eene stalen plaat ontvangt eene teekening met vette inkt, of wel eene vooraf met zulke inkt gemaakte teekening wordt op het staal overgebragt. De plaat wordt dan gedompeld in een bad, bestaande uit eene verzadigde oplossing van zwavelzuur koper, waarbij eene geringe hoeveelheid salpeterzuur is gevoegd. Vijf minuten daarna wordt de plaat er uit genomen, gewasschen en het koper verwijderd met ammoniak. De plaat is dan geëtst en gereed om daarmede te drukken, en — hetgeen het bijzondere der methode uitmaakt — de trekken van de teekening zijn hol uitgebeten, even als bij het gewone etsen, in weerwil der oorspronkelijke vetbekleeding. Eene commissie der Fransche akademie, welke deze handelwijze onderzocht heeft en daarover bij monde van {{sc|becquerel}} verslag uitbragt, verklaart haar als volgt. De stalen plaat wordt onmiddellijk op de niet beteekende gedeelten met koper bedekt, maar dit koperlaagje bestaat, uithoofde van het toegevoegde<noinclude></noinclude> njsjp6tlphvj9rkogzqye1rkfnqfw0o 104 90033 229006 228397 2026-11-01T16:21:18Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 229006 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|22|ALBUM DER NATUUR.|}}</noinclude>salpeterzuur, uit weinig zamenhangende deeltjes. De metaaloplossing doordringt allengs de vetlaag en bereikt het metaal. Er ontstaat nu een elektrische stroom, waarbij het koper de negatieve, het nog niet aangetaste staal de positieve pool is. Dan grijpt eene elektrochemische ontleding van het zwavelzuur koper plaats; het positieve staal wordt des te sterker aangetast, als de opgebragte vetlaag dikker is; het door de ontleding vrij geworden koper wordt naar de randen gevoerd en eindigt met de inkt op te ligten, zoodat het eene teekening ''en relief'' vormt, welke eindelijk door het ammoniak verwijderd wordt, waarbij de hol geëtste stalen plaat overblijft, die nu des te dieper geëtst is, naar mate de vetlaag dikker was en daarom de teekening getrouw teruggeeft. (''l' Institut'', 1864, p. 1). {{r|[[Auteur:Pieter Harting (1812-1885) |{{sc|Hg.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Geleidingsvermogen van gesmolten metalen.''' — {{sc|Lucien de la rive}} heeft in het laboratorium van de ''École normale'' te Parijs een aantal proeven gedaan over dit onderwerp. Hij heeft daarbij de door {{sc|thomson}} verbeterde compensatiemethode van {{sc|wheatstone}} gevolgd en het geleidingsvermogen onderzocht van gesmolten tin, bismuth, zink, lood, cadmium en antimonium op twee verschillende temperaturen en een oogenblik voor en na het vast worden. Hij verhitte ze daartoe in kwik- of cadmiumdamp, terwijl ze in eene U-vormige buis van porselein bevat waren, waarin hij vooraf het geleidingsvermogen van kwik had onderzocht. Alle metalen waren chemisch zuiver. Hij vond nu, het geleidingsvermogen van kwik bij 21° c. tot eenheid aannemend: Voor tin, bij 358° 1,88, bij 860° 1,42; bij het smeltpunt als 't metaal nog vloeibaar was 2,0 en als 't vast was geworden 4,4. Voor bismuth, bij 338° 0,706, bij 860° 0,596; bij 't smeltpunt, vloeibaar 0,73, vast 0,43. Voor zink, bij 440° 2,58; bij 't smeltpunt, vloeibaar 2,6, vast 5,2. Voor lood, bij 358 0,958°, bij 860° 0,771; bij 't smeltpunt, vloeibaar 1, vast 1,9. Voor cadmium, bij 440° 2,62; bij 't smeltpunt, vloeibaar 2,8, vast 5,0. Voor antimonium, bij 860° 0,783; bij 't smeltpunt, vloeibaar 0,84, vast 0,59. Bij eene temperatuurverhooging van ongeveer 500° C. dus verliest tin 0,32, lood 0,24 en bismuth 0,18 van het geleidingsvermogen bij 358. Alle metalen vertoonen eene plotselinge verandering in hun geleidingsvermogen bij het vastworden; maar opmerkelijk is het, dat, terwijl bij de meeste dit vermogen bij het vastworden toeneemt en bijna verdubbelt, het voor bismuth en antimonium daarentegen daarbij merkbaar minder wordt. Deze waarneming, gevoegd bij het bekende feit, dat deze twee laatstgenoemde metalen<noinclude></noinclude> sld828ev1rcqezw3y5ltxdt8ai4hcw7 104 90034 229007 228398 2026-11-01T16:24:06Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 229007 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh||WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|23}}</noinclude>bij het vastworden zich uitzetten, terwijl de andere daarbij inkrimpen, bewijst, dat deze verandering niet regtstreeks met den toestand van vastheid of vloeibaarheid zamenhangt, maar alleen het uitwerksel is van eene onderlinge toenadering of verwijdering der deeltjes. (''Bibliothèque universelle de Genève, Archives des sciences physiques et naturelles'', p. 362 en ''Comptes rendus'', 1863, 28 Octobre). {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Poreusheid van het ijzer bij hooge warmtegraden.''' — {{sc|Deville}} en {{sc|troost}} hebben hunne proefnemingen aangaande de doordringbaarheid van platina voor waterstof, waarover wij vroeger in dit bijblad berigtten, voortgezet, maar nu met betrekking tot ijzer, en de uitkomsten daarvan medegedeeld aan de ''Académie des sciences'', in hare zitting van 14 December l.l. Zij lieten zuiver waterstofgas gedurende acht à tien uur gaan door een buis van gegoten staal — of eigenlijk van gegoten ijzer, want het was zoo weinig koolstofhoudend, dat het niet meer kon gehard worden, — welke buis, zooals bij de vroegere proeven die van platina, was geplaatst in eene wijdere van porselein en met deze gloeijend werd gehouden. Toen men nu zeker was, dat alle scheikundige werking in de buis, waardoor de waterstof misschien zou kunnen geabsorbeerd zijn, zoo die bestond, moest hebben opgehouden, werd dat einde der ijzeren buis, waardoor de waterstof instroomde, hermetisch gesloten, terwijl het andere einde in verbinding bleef met eene vertikaal geplaatste glazen buis, wier ondereind in een bakje met kwik was gedompeld. Terwijl nu de porseleinen en ijzeren buizen gloeiend werden gehouden, en des te sneller naar mate die gloeijing sterker was, zag men het kwik in de glazen buis opstijgen en daarin eene hoogte van 74 centimeters, naauwelijks van den barometerstand verschillend, bereiken. Al de waterstof osmoseerde dus, door de wanden der ijzeren buis heen, naar de zich daar buiten bevindende stikstof, en dit niettegenstaande de dampkringdrukking. D. vermeldde hierbij nog eene andere evenzeer belangrijke waarneming. Gesmolten glas neemt door de wanden van de potloodkroes, waarin het verhit is, een gas op en laat dit in bellen weder los, zoodra het glas bij verkoeling zijne vloeibaarheid begint te verliezen. Dit gas bleek genoegzaam zuivere waterstof te zijn. {{r|[[Auteur:Wilhelmus Martinus Logeman|{{sc|Ln.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Twee gedeelten van menschelijke onderkaken uit het diluvium.''' — In het in Jura-kalksteen gevormde hol van Bruniquel (Tarn-et-Garonne) zijn twee gedeelten van menschelijke onderkaken opgegraven. Zij bevonden zich in eene laag van leem, die eene groote hoeveelheid stukken kool, bewerkte silex en beenderen van herkaauwende dieren (vooral van het rendier, voorts van herten,<noinclude></noinclude> 1m9sdplw0w3ibk0ithj9jctminpn3pr 104 90035 229008 228399 2026-11-01T16:28:19Z WeeJeeVee 2844 /* Proefgelezen */ 229008 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|24|ALBUM DER NATUUR. — WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|}}</noinclude>reeën, gemsen, ''bos primigenius'', enz.) bevatte; daarboven lag eene dergelijke laag zonder kool, nog hooger eene beenderen-breccie, bedekt door eene stalagmietkorst. Vergeleken met de kaak van Moulin-Quignon (waarvan, gelijk wij niet ongepast achten hier te vermelden, thans ook in de veel gelezene ''Année scientifigue et industrielle'' van {{sc|l. figuier}} eene beschrijving en afbeelding te vinden zijn), hebben de kaken van Bruniquel daarmede eene zeer groote overeenkomst, en zouden, in overeenstemming met het daarover door {{sc|prunerbey}} vroeger aangevoerde, even als de eerstgenoemde, aan een brachycephaal ras moeten hebben behoord. Eene der kaken van Bruniquel biedt evenwel eenige punten van verschil met die van Moulin-Quignon en de andere van Bruniquel aan; zij is grooter, en de opstijgende tak vormt met den horizontalen een minder stompen hoek. Maar zij behoort aan een volwassenen, gelijk alle kenmerken bewijzen; de andere is, even als die van Moulin-Quignon, die van een grijsaard. Het opstel, waarin van deze ontdekking aan de ''Académie des Sciences'' kennis gegeven wordt, is van de ontdekkers, de h.h. {{sc|f. garrigon}}, {{sc|l. martin}} en {{sc|e. trutat}}, en te vinden in de ''Comptes rendus'', Tom. LVII, pag. 1009. {{r|[[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D.L.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Generatio spontanea.''' — De h.h. {{sc|pouchet}} en {{sc|joly}} hebben verklaard, dat het besluit van {{sc|pasteur}}, door ons uit de ''Comptes rendus'' overgenomen op bladz. 13 van dit ''Bijblad'' [lees daar na "op den Jura" de woorden: "en elders'], verkeerd was. Zij hebben de mede door ons vermelde uitdaging van {{sc|pasteur}} aangenomen, de heeren {{sc|joly}} en {{sc|musset}} in deze woorden: "zoo een enkel van onze ballons onveranderd blijft, zullen wij onze nederlaag loyaal erkennen", de heer {{sc|pouchet}} in de volgende: "ik verklaar dat, op welk punt des aardbols ik ook een kubieken decimeter lucht opvangen zal, de hermetisch geslotene ballons, in welke ik die lucht in aanraking zal brengen met een daarin voorhanden voor rotting vatbaar vocht, zich standvastig zullen vullen met levende organismen" — Zoo wel {{sc|pasteur}} als zijne tegenstanders hebben gewenscht, dat de proeven, die dienen moeten om aan hun strijd een einde te maken, zouden worden genomen in tegenwoordigheid van eene ad hoc benoemde commissie uit den boezem der akademie. Deze heeft aan dien wensch, in hare zitting van den 4 Januarij j.l., gehoor gegeven, en tot die commissie benoemd hare leden {{sc|flourens, dumas, brongniart, milne Edwards}} en {{sc|balard}}. (''Compt. rend''., Tom. LVIIL, pag. 21.) {{r|[[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D.L.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}}<noinclude></noinclude> dc3f1h1rqzvcrxr7xu7eslktl6msevp 229009 229008 2026-11-01T16:28:43Z WeeJeeVee 2844 lijn 229009 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="WeeJeeVee" />{{rh|24|ALBUM DER NATUUR. — WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD.|}}</noinclude>reeën, gemsen, ''bos primigenius'', enz.) bevatte; daarboven lag eene dergelijke laag zonder kool, nog hooger eene beenderen-breccie, bedekt door eene stalagmietkorst. Vergeleken met de kaak van Moulin-Quignon (waarvan, gelijk wij niet ongepast achten hier te vermelden, thans ook in de veel gelezene ''Année scientifigue et industrielle'' van {{sc|l. figuier}} eene beschrijving en afbeelding te vinden zijn), hebben de kaken van Bruniquel daarmede eene zeer groote overeenkomst, en zouden, in overeenstemming met het daarover door {{sc|prunerbey}} vroeger aangevoerde, even als de eerstgenoemde, aan een brachycephaal ras moeten hebben behoord. Eene der kaken van Bruniquel biedt evenwel eenige punten van verschil met die van Moulin-Quignon en de andere van Bruniquel aan; zij is grooter, en de opstijgende tak vormt met den horizontalen een minder stompen hoek. Maar zij behoort aan een volwassenen, gelijk alle kenmerken bewijzen; de andere is, even als die van Moulin-Quignon, die van een grijsaard. Het opstel, waarin van deze ontdekking aan de ''Académie des Sciences'' kennis gegeven wordt, is van de ontdekkers, de h.h. {{sc|f. garrigon}}, {{sc|l. martin}} en {{sc|e. trutat}}, en te vinden in de ''Comptes rendus'', Tom. LVII, pag. 1009. {{r|[[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D.L.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} '''Generatio spontanea.''' — De h.h. {{sc|pouchet}} en {{sc|joly}} hebben verklaard, dat het besluit van {{sc|pasteur}}, door ons uit de ''Comptes rendus'' overgenomen op bladz. 13 van dit ''Bijblad'' [lees daar na "op den Jura" de woorden: "en elders'], verkeerd was. Zij hebben de mede door ons vermelde uitdaging van {{sc|pasteur}} aangenomen, de heeren {{sc|joly}} en {{sc|musset}} in deze woorden: "zoo een enkel van onze ballons onveranderd blijft, zullen wij onze nederlaag loyaal erkennen", de heer {{sc|pouchet}} in de volgende: "ik verklaar dat, op welk punt des aardbols ik ook een kubieken decimeter lucht opvangen zal, de hermetisch geslotene ballons, in welke ik die lucht in aanraking zal brengen met een daarin voorhanden voor rotting vatbaar vocht, zich standvastig zullen vullen met levende organismen" — Zoo wel {{sc|pasteur}} als zijne tegenstanders hebben gewenscht, dat de proeven, die dienen moeten om aan hun strijd een einde te maken, zouden worden genomen in tegenwoordigheid van eene ad hoc benoemde commissie uit den boezem der akademie. Deze heeft aan dien wensch, in hare zitting van den 4 Januarij j.l., gehoor gegeven, en tot die commissie benoemd hare leden {{sc|flourens, dumas, brongniart, milne Edwards}} en {{sc|balard}}. (''Compt. rend''., Tom. LVIIL, pag. 21.) {{r|[[Auteur:Douwe Lubach|{{sc|D.L.}}]]{{gap|4em}}}} {{dhr}} {{lijn|5em}}{{dhr}}<noinclude></noinclude> oubkgdmu5n6m4qpsuo87is67y5pcnwr 104 90282 228972 2026-11-01T12:41:49Z Dedden 258 /* Proefgelezen */ 228972 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dedden" />{{c|'''322'''}}</noinclude><section begin="s1"/>tot het purper verheven had om zijne deugd te beloonen en ook tot erkenning van de diensten, die zijn bloedverwant, de souverein van Frankrijk aan de Kerk bewezen had. Lucien Bonaparte, die ook tot Senateur van Frankrijk verheven is, is de zesde Fransche Kardinaal. De overige vijf zijn: Bonald, Matthieu, Donnet, Bonnechose en Villet. Lucien Bonaparte is de tweede uit het geslacht der Bonaparten, die tot het kardinalaat verheven is geworden. De eerste was Joseph Fesch, oom van Napoleon I, die aartsbisschop van Lyon werd en de regten der Kerk tegen zijn neef verdedigde, bij wien hij dan ook in ongenade viel. Na den eersten val van Napoleon vlugtte hij met zijn zuster, de moeder van Napoleon, met wie hij een innige vriendschap onderhield, naar Rome en werd door den Paus met open armen ontvangen. Na de regering van 100 dagen, tijdens welke hij naar Frankrijk wedergekeerd was, bragt hij zijne leven gerust door, zijn vermogen toewijdende aan de armen en de schoone kunsten. Kardinaal Fesch stierf den 13 Mei 1839, met den titel van Aartsbisschop van Lyon, hoewel hij er sedert de komst der Bourbons geen jurisdictie kon uitoefenen. Veel is er gezinspeeld, vooral door de Protestantsche bladen, dat na den dood van den tegenwoordig regerenden paus, de kardinaal Bonaparte den stoel van Petrus zou bestijgen. Zij maakten zich zelven de schrikbeelden, dat in de toekomst het kon gebeuren, dat de hoogste geestelijke waardigheid, het pausdom, met het keizerschap van Frankrijk kon vereenigd worden. Wij katholieken laten die bespiegelingen ter zijde, en vertrouwen in Gods bescherming over de Kerk. Wij weten dat zij door den H. Geest bestuurd wordt, die, op het gebed der geloovigen, het stadhouderschap van Christus, immer door heilige personen zal doen waarnemen. Moge de keizer van Frankrijk, die nu in zulk een naauw verwantschap is met een lid van het H. Collegie en die zelf den titel draagt van „oudsten zoon der Kerk" handelen als zijn doorluchtige en heilige voorganger Karel de Groote. Moge hij zich geheel ontdoen van de revolutionnaire beginselen en alleen de katholieke staatkunde volgen. Dan ware dit een zege voor de Kerk, een zege voor de katholieke wereld, een zege voor het edelmoedige Frankrijk, een zege voor het keizerlijk geslacht. Wij willen in de verheffing van Lucien Bonaparte tot kardinaal, eene voor de Kerk heugelijke toekomst begroeten, daarbij een tijdperk te gemoet zien, waarin de Vorsten der aarde even als voorheen het rijkszwaard zullen gebruiken tot beteugeling van de wereld-omwentelaars, die troon en altaar belagen. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{lijn}} <section end="s2"/> <section begin="s3"/>{{c|{{x-larger|De Kardinalen der H. Roomsche Kerk.}}}} {{lijn|breedte=12em}} {{img float |file= Katholieke Illustratie 1867-1868 - Initiaal K.jpg |align= left |width= 150px }}ardinalen zijn geestelijke personen, die de magt hebben het opperhoofd der kerk te verkiezen en hem in het bestuur der Kerk ter zijde te staan. Eenigen hunner zijn daarenboven gewoonlijk belast met de regering van den Kerkelijken Staat. Het woord kardinaal is afkomstig van het Latijnsche ''Cardo'', dat deurhaak beteekent. Van dezen bediende men zich vroeger om de deuren aan den muur of een houten balk vast te maken. De bisschoppen, priesters en diakens die aan eene bepaalde kerk gebonden waren werden van de V^de tot de XI^de eeuw kardinaal-bisschoppen, kardinaal-priesters en kardinaal-diakens genoemd, omdat zij hunne bisdommen, gemeenten enz. slechts in den uitersten nood verlaten mogten, en er dus als het ware onafscheidelijk aan verbonden waren. Tot in de XI^de eeuw had men in Frankrijk kardinaal-pastoors, ook kardinaal-domheeren. Eerst door Pius V in 1567 is de eeretitel van kardinaal tot een klein getal van personen beperkt. Het onderscheid tusschen kardinaal- bisschop, kardinaal -priester en kardinaal-diaken ontleent zijn oorsprong aan het volgende: Zoodra Rome in het bezit van het opperhoofd der katholieke Kerk kwam, verdeelde hij de stad in een zeker getal, hoogstens 28, wijken en stelde voor ieder wijk een pastoor aan; 18 armhuizen en hospitalen werden ter besturing aan even zooveel diakenen overgegeven; priesters en diakenen waren in hunne kerken en diaconiën als ingelijfd (incardiniert) en werden daarom kardinaal-priesters en kardinaal-diakens geheeten; ook kregen zij de namen van de heiligen hunner kerken en kapellen; zoo had men b.v. een ''Cardinalis Diaconus S. Adriani'' enz. Kardinaal-bisschoppen kende men aanvankelijk niet; Rome had geen anderen bisschop dan den Paus. Deze werd gekozen door de genoemde priesters en diakenen met medewerking van het volk en eenige naburige bisschoppen, namelijk die van Ostia, Velletri, Porto, Rufina, Albano, Sabina en Preneste. Men gaf hun den titel van bisschoppen der Roomsche kerk en in de XI^de eeuw dien van kardinaal-bisschoppen der kerk van Lateranen. De 7 kardinaal-bisschoppen, 28 kardinaal-priesters en 18 kardinaal-diakens vormden nu het Heilig Collegie, dat dus uit 53 personen bestond. De Pausen hebben zich niet altijd aan dit getal gehouden; soms werd het vermeerderd, soms verminderd. Paus Paulus IV bepaalde eindelijk in het jaar 1553, ter herinnering aan de 70 oudsten des volks, waarmede Mozes Israël bestuurde en aan de 70 discipelen van Christus, het getal kardinalen op 70 en stelde voor hen even zooveel titels vast. Tot op den huidigen dag is het H. Collegie op dit getal gebleven; het bevat 6 kardinaal-bisschoppen (Ostia, Porto, Sabina, Palestrina, Frascati en Albano), 50 kardinaal-priesters en 14 kardinaal-diakens. Paus Alexander III stelde in de XII^de eeuw vast dat voortaan de Pausen alleen door de kardinalen zouden gekozen worden en niet meer door de geestelijkheid en het volk; dat alleen de keuze der kardinalen wettig zou zijn, en de nieuwe Paus twee derde der stemmen op zich vereenigen moest. Hierom is de waardigheid van kardinaal na de pauselijke sedert als de gewigtigste in de Kerk beschouwd geworden. Niet alleen kiezen de kardinalen den Paus; maar ook besturen zij met hem de Kerk. De Paus vraagt hunnen raad in gewigtige aangelegenheden, ja komt zelfs in zaken van minder belang zelden tot een besluit, alvorens hen gehoord te hebben. Van Paus Urbanus VIII in 1630 ontvingen zij den titel van ''Eminentie'', dien niemand, behalve de geestelijke keurvorsten en den Grootmeester der Malthaser-orde, op straffe van den kerkelijken ban, voeren mag. Om de kardinalen er aan te herinneren dat zij altijd bereid moesten zijn des noods hun bloed voor de Kerk te storten, wilde Paus Innocentius IV (1243—54) dat zij roode hoeden zouden dragen en gaf hun den voorrang boven de bisschoppen en Bonifacius VIII in het begin der XIV^de eeuw gaf hun de vrijheid zich van eene purperroode kleeding te bedienen. Van Paulus II ontvingen zij den bisschoppelijken mijter, den rooden borstmantel en de kap en het witte paard met het purperen dekkleed. Zij, die tot eene orde behoorden, mogten op verlof van Gregorius XV, even als de wereldgeestelijken, bij hun ordesgewaad den rooden hoed of bonnet dragen. Het rood is door het geheel jaar de kleur hunner kleeding, uitgezonderd in den Advent, wanneer zij het paarsch aannemen. De kardinalen worden alleen door den Paus benoemd; deze kiest voor die verhevene waardigheid, mannen die zich in het algemeen omtrent de Kerk, in het bijzonder omtrent zijn persoon hebben verdienstelijk gemaakt of hen, die door deugd en geleerdheid uitmunten. „Zij zijn", zegt een schrijver „mannen van barmhartigheid, wier ooren geopend zijn voor de kreten der armen, en die de Heer gekozen heeft om de beschermers der weezen en de verdedigers der weduwen te zijn". Verreweg de meesten zijn Italianen; Pius IX heeft evenwel vele geestelijken uit andere landen tot het kardinalaat verheven. Nog onlangs heeft hij kardinalen benoemd, waarvan er zijn, die buiten Italië geboren zijn. De plegtigheden, die het geven van den kardinaalshoed vergezellen zijn de vermelding waardig; wij vonden daarvan eene interessante beschrijving in de katholieke dagbladen, welke wij hier willen overnemen. „Eenige oogenblikken voor dat de nieuwe kardinaal zijne woning verlaten zal, begeeft zich een zijner kapellaans, vergezeld van twee kamerheeren naar het pauselijk paleis in een rijtuig, dat den naam van ''frullone'' draagt. Een der kamerheeren draagt in een violetkleurig zijden kleed, omzet met gouden franje, een koorhemd, sjerp en violetkleurige mozetta en den rooden kardinaalshoed, die met een gouden koord en belegsel omzet is. De ceremoniemeester neemt deze voorwerpen in ontvangst en laat ze naar de vertrekken van den kardinaal-minister van Staat brengen. „De nieuwe prins der Kerk begeeft zich op het bepaalde uur, gekleed in een zwarte toga met de sjerp, het violetkleurig manteltje, de bonnet, het kardinaalskapje en de gewone hoed, alles van zwarte stof, in een galarijtuig naar het pauselijk paleis. Naast hem bevinden zich zijn kamerheer en page. Een bediende, in klein galaliverij, gaat het rijtuig vooraf, waarvan de portiervensters voortdurend omhoog moeten blijven; de overige bedienden volgen achter het rijtuig, behalve de onderdeken, die naast het regter portier loopt; twee rijtuigen sluiten den stoet. Bij zijne aankomst aan het pauselijk paleis wordt de nieuwe prelaat, na uit het rijtuig gestegen te zijn, door een der pauselijke ceremoniemeesters ontvangen en door den ''Foriere maggiore'' naar den kardinaal-minister van Staat geleid die van de aankomst van den nieuwen kardinaal verwittigd, aan den ingang der eerste zaal van zijn paleis hem afwacht, vervolgens naar een ander vertrek geleidt, waar de ceremoniemeester hem van de bisschoppelijke sjerp ontdoet en met een ceintuur met gouden franjes bezet, omgordt. De kardinaal-minister van Staat biedt dan de toga en ''mantellelta'' den nieuwen kardinaal aan, die er zich mede bekleedt, om vervolgens naar den H. Vader geleid te worden, die, omringd van den Majordomus, den opperkamerheer en zijn kamerheeren, hem op den troon gezeten, afwacht. „Het nieuw lid van het H. Kollegie knielt driemalen voor den pauselijken troon en blijft vervolgens in knielende houding. Na tot den voetkus van den H. Vader toegelaten te zijn, neemt Z. H. de ''mozetta'', welke door den eersten ceremoniemeester, en vervolgens het rood kardinaalskapje, dat door den kamerheer der garderobe aangeboden wordt, en geeft ze den nieuwen kardinaal. Deze kust vervolgens den voet en de knie van Z. H., die hem -opheft en tweemalen omhelst. „De H. Vader houdt vervolgens eene aanspraak, waarin Z. H. melding maakt van de redenen, die er toe geleid hebben om den nieuwen kerkvorst, het purper te schenken en waarin de pligten van zijne nieuwe waardigheid worden opgesomd. In weinige woorden wordt hierop door den kardinaal geantwoord, die belooft getrouw al de pligten te vervullen, hem als lid van het H. Kollegie opgedragen, zijn dank betuigt voor de gunst, waarmede Z. H. hem vereerd heeft, en verklaart dat alleen de goedheid van Z. H. hem tot zulk eene hooge waardigheid heeft verheven. „Wanneer er meer kardinalen zijn, wordt door een hunner, in aller naam, de aanspraak gehouden. Onmiddelijk daarna keert zich de opperceremonie-meester tot hen, die de plegtigheid hebben bijgewoond, zeggende: „ extra omnes." Allen verlaten dan de zaal met uitzondering van den nieuwen kardinaal en de kardinaal-minister van Staat, die zich zoo lang met den H. Vader onderhouden, tot dat Z. H. den wensch te kennen geeft, dat zij hem verlaten zullen. De nieuwe kardinaal wordt vervolgens in eene andere zaal door den onderbewaarder der pauselijke garderobe, het roode kapje op een zilveren blad aangeboden. Na eenige oogenblikken met den kardinaal-secretaris van Staat zich onderhouden te hebben neemt de kardinaal den gewonen rooden kardinaalshoed en geeft aan zijn page de barret om haar naar zijn paleis over te brengen. Weinig tijds daarna begeeft zich de kardinaal terug naar zijn paleis, legt de manteletta en het koorkleed af en ontvangt met de kardinaalstoga en de mozetta bekleed en met de roode barret in de hand de kardinalen, de Romeinsche prinsen, de gezanten en de hoogwaardigheids-bekleeders, die hem komen geluk wenschen." <section end="s3"/><noinclude></noinclude> q35tzhgxjb5racxt1tdtcxxnjo9iesc 0 90283 228973 2026-11-01T12:51:51Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=326 fromsection=s1 to=327 tosection=s2 header=1 Titel="Kardinaal Lucien Bonaparte" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 41 (1868), p.&nbsp;321-322."/> [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]]' 228973 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=326 fromsection=s1 to=327 tosection=s2 header=1 Titel="Kardinaal Lucien Bonaparte" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 41 (1868), p.&nbsp;321-322."/> [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] kx36lnakvh77zywfww25wr5ljt3hws8 0 90284 228974 2026-11-01T12:53:19Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=327 fromsection=s2 to=327 header=1 Titel="De Kardinalen der H. Roomsche Kerk" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 41 (1868), p.&nbsp;322."/> [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]]' 228974 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=327 fromsection=s2 to=327 header=1 Titel="De Kardinalen der H. Roomsche Kerk" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 41 (1868), p.&nbsp;322."/> [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] bjn6bay3itf7f5ifn0mpiv0pgfvndc9 229016 228974 2026-11-01T18:20:31Z Dedden 258 229016 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=327 fromsection=s2 to=327 header=1 Titel="De Kardinalen der H. Roomsche Kerk" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 41 (1868), p.&nbsp;322."/> {{DEFAULTSORT:Kardinalen (de) der H. Roomsche kerk}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Geestelijke]] k0q1wllxs310o2mve2oyehf7prlpz70 104 90285 228980 2026-11-01T15:02:25Z Dedden 258 /* Proefgelezen */ 228980 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dedden" />{{c|'''215'''}}</noinclude><section begin="s1"/>bewoordingen over zijn bewind uitgelaten had. De herbergen liet hij ongemoeid. Het laatste zal menigeen welligt zonderling voorkomen; toch is het waar, dat de genoemde vorsten met oordeel te werk gingen. Een wijndrinker is niet te vreezen; hij, die koffij en veel koffij drinkt, wèl. De wijn maakt vrolijk, onbezorgd, onbedacht, soms ligtzinnig; de koffij houdt den drinker in eene kalme stemming en doet hem, als hij voortgaat met drinken, ernstig, nadenkend, berekenend, doordringend... wantrouwend worden. Sommigen gaan echter zoover van den ontzaglijken vooruitgang onzer dagen op stoffelijk gebied alleen aan het algemeen gebruik der koffij toe te schrijven. Dit vereischt eenige toelichting. Talrijke navorschingen hebben aan het licht gebragt, dat de koffij een magtigen invloed op de intellectuële vermogens van den mensch heeft; zij heeft het vermogen den geest op te wekken en gedurende geruimen tijd in een staat van ongewone spanning te houden. Matig gebruikt, is zij daarom een heilzame drank voor geleerden en geleerden, voor allen, die zich met de theoretische beoefening der wetenschappen bezig houden. Den geest der dichters weet zij in werking te brengen en aan het voorwerp, dat hem bezig houdt, vast te hechten, terwijl zij het met duizend, soms fabelachtige, beelden omringt; zij wekt de verbeelding op en doet den dichter zweven in een wereld van begoocheling en fantaisie. Voltaire een der beruchtste Fransche dichters, en Buffon, de bekende natuurkundige, dronken veel koffij en hadden daaraan welligt de zuiverheid van stijl, die men in hunne werken aantreft, te danken. Het schijnt dat men reeds vroegtijdig bekend is geweest met de opgewekt- en opgewondenheid, waarin de koffij den mensch brengen kan. Niet alleen toch maakten Robespierre en de overige bewerkers der revolutie een vlijtig gebruik van de koffijhuizen, waar hun gehoor door de koffij in een gewenschte stemming werd gebragt, maar zelfs reeds vijftig jaren voor hen kozen schrijvers en dichters die huizen uit, om er hunne lettervruchten voor te dragen, wijl zij zeker waren door het publiek, door de koffij opgewonden, geapplaudisseerd te zullen worden. De koffij werkt heilzaam op den geest, wanneer deze zich bevindt in een staat van lusteloosheid of afmatting, die alle geestesarbeid doet ophouden; evenwel moet die toestand niet ontstaan zijn door overspanning of wijl men den geest te lang heeft bezig gehouden, want dan zou het te vreezen zijn dat de koffij door hare gewone werking op de intellectuëele vermogens, die nog meer uitputte en een toestand voortbragt, voor den mensch gevaarlijker dan de eerste. Menschen van een somber, droefgeestig gestel kunnen in de koffij een heilzaam middel vinden, om hunne natuurlijke geestesziekte te genezen of de smart en treurigheid, door bijzondere omstandigheden veroorzaakt, tegen te gaan en te matigen. Het volk noemt een kopje koffij wel eens een kopje ''troost''; het is niet tegen te spreken dat de koffij deze benaming verdient. Want niets vervrolijkt beter den geest en verjaagt op zekerder wijze verdriet dan deze drank, mits hij met mate gebruikt wordt. Zoo de koffij geen volksdrank, slechts een geneesmiddel ware, dan had de geneesheer aanstonds het middel voor vele ziekten, die uit droefheid, kwijning, moedeloosheid en verveling ontstaan. Maar is de koffij, met matigheid gebruikt, een heilzamen drank, de grootste verwoestingen rigt zij aan, als de mensch er zich aan verslaaft. De prikkel, dien zijn geest er onophoudelijk van ontvangt, maakt dezen welhaast ongevoelig voor alle andere indrukken en beneemt daardoor den mensch het gebruik zijner zoo edele zielvermogens. Een onmatig koffijdrinker wordt welhaast een soort van idioot, en plaatst men hem niet in een krankzinnigengesticht, het is wijl zijne krankzinnigheid niet gevaarlijk is voor de maatschappij. „Ik heb,” zegt een beroemd schrijver, „op de plaats Lincester in Londen een man gezien, die door het onmatig drinken van koffij een wandelend geraamte geworden was, het ligchamelijk gevoel van pijn en smart verloren had en zelfs beneden het dier was gedaald, want zijn geest was zoodanig verstompt, dat hij zelfs het dierlijk instinkt niet meer bezat om zich tegen gevaren en ongelukken te beveiligen. Hij was het voorwerp van aller spot doch bleef voor alles ongevoelig.” In de geneeskunde wordt de koffij met goed gevolg aangewend; zij is een middel tegen hardnekkige koortsen, wanneer zij vermengd wordt met citroensap, tegen den hoest en voornamelijk tegen den kinkhoest. De Oosterlingen drinken haar, wanneer zij door het gebruik van opium in een staat van uitputting gebragt zijn. Het is langen tijd een gewigtige kwestie geweest op welke wijze de koffij gezet behoort te worden; sommigen gebruikten de boonen, nadat zij gebrand waren, anderen na ze nog eerst gemalen te hebben; er waren er, die de koffij in koud water op het vuur zetten en ze lieten koken; ook beproefde men het door kokend water op de koffij te gieten en ze daarna gedurende drie kwartier op een goed vuur te laten trekken. Onder de Turken zijn er, die op eene goede dosis koffij een weinig kokend water gieten, tot zij een dikke brei geworden is, die zij met een lepel eten. Wij raden onzen lezers aan dit voorbeeld niet te volgen, ten minste zoo zij niet voor eenige uren krankzinnig willen worden, want dit is er het gevolg van. Het is waar, het herhaald gebruik, de gewoonte vermindert deze schadelijke uitwerking. De filtreertoestellen hebben de kwestie voor goed opgelost; het is thans uitgemaakt dat de koffij niet, zooals men het noemt, behoeft te blijven trekken; het kokend water onttrekt aan de koffij hare olieachtige bestanddeelen en daarmede haren geur, en valt door de gaatjes der filtreer in de koffijkan, die men op vuur plaatst, om de koffij warm te doen blijven. Naauwelijks was de koffij bekend geworden, of men poogde haar te vervalschen. Het kwade is overal naast het goede zooals het ware naast het valsche; er is geen voedende of geneeskundige zelfstandigheid, geen produkt, geen voorwerp, of men heeft alle middelen aangewend om het na te maken of te vervalschen. Ontelbaar zijn de nasporingen, die men gedaan heeft naar eene plant, die dezelfde of ongeveer dezelfde eigenschappen als de koffijboon bezat. Rogge, maïs, haver, gerst, alle graansoorten heeft men beurtelings gebrand en gemalen maar zonder gevolg. Ouden van dagen herinneren zich nog hoe men in ons Vaderland ten tijde van den eersten Napoleon rogge brandde en ze als koffij dronk; de nood drong tot dat middel de toevlugt te nemen, maar naauwelijks was de staf van den wereldbestuurder verbrijzeld, of men begroette met vreugd de koopvaardijschepen, die zware ladingen van de zoo geliefde Java-koffij in onze havens bragten. Alleen de chicorei (suikerij in de volkstaal) heeft de concurrentie volgehouden; zij is de taaije, spilvormige wortel van de plant van dien naam en wordt op vele plaatsen, voornamelijk in België en Frankrijk, in groote hoeveelheid gewonnen. Gebrand heeft die wortel de eigenschap het water eene zeer donker bruine kleur te geven, waardoor zij der koffij eene gevaarlijke mededingster is. Welk verschil evenwel tusschen de geurige, opwekkende, maagversterkende koffij en de onaangename, zeer bittere chicorei! Moest de chicorei op zich zelve gedronken worden, dan zou zij welligt nooit in zoo groote hoeveelheid verbruikt zijn geworden als thans het geval is, doch de minder gegoede klassen vermengen haar met de koffij en besparen zich, wijl de chicorei minder kostbaar is, spoedig eenige stuivers. Welligt heeft men om deze reden de chicorei op de Tentoonstelling te Parijs met gouden medailles bekroond. Wanneer de vervalsching der koffij alleen door middel van chicorei plaats greep, zou het leed nog te dragen zijn, maar men gebruikt vaak geheel andere zelfstandigheden daartoe. De voornaamste daarvan willen wij opnoemen: # Een poeder bestaande uit gebrand brood en koffijdik; # Afval van chicorei, vermengd met zand en roode oker of bloedsteen; # Chicorei en beenzwart; # Chicorei en gekleurde vermicelli; # Chicorei met gebrande rogge; # Chicorei met gebrande eikels enz., enz. Al deze vervalschingen kunnen natuurlijk alleen plaats hebben ten opzigte van gemalen koffij, waarom het alle huismoeders aan te raden is die nimmer te koopen, maar zich altijd van koffijboonen voor de huishouding te voorzien, omdat zij alsdan minder gevaar zullen loopen van bedrogen te worden. Wij zeggen ''minder'' gevaar, want men heeft zelfs gepoogd koffijboonen na te maken. Te Asnières in Frankrijk werd eenigen tijd geleden eene fabriek opgerigt; de eigenaar daarvan deed in de restauratie's van Parijs het koffijdik opkoopen; dit droogde hij, vermengde het met chicorei en wist door middel van gom het poeder tot een deeg te maken, dat hij den vorm van koffijboonen gaf. Deze werden nogmaals gedroogd en vervolgens aan de markt gebragt. Gedurende eenigen tijd voorzag de koffijfabriekant menigeen van kunstboonen, maar op eens werd het bedrog ontdekt. Iemand, die kwaad vermoedde, wierp eenige dier boonen in het water; de gom loste zich onmiddelijk op, waardoor de boonen uit elkander vielen. De politie bemoeide zich met de zaak, met dat gevolg dat de fabriekant voor eenige jaren achter het slot werd gebragt. Het met een mikroskoop gewapend oog ontdekt onmiddelijk in een koffijdroppel of de koffij zuiver dan wel vervalscht is geweest; niet allen evenwel bezitten een mikroskoop en het minst zij, die gewoonlijk gemalen koffij koopen. Wij willen hun een middel aan de hand doen om de koffij te onderzoeken en daarmede ons opstel besluiten. Men neme een glas en vulle het met water; hierop werpe men gemalen koffij; zuivere koffij drijft; vreemde bestanddeelen zinken en kleuren het water. Chicorei geeft het een gelen tint. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{lijn}} <section end="s2"/> <section begin="s3"/>{{c|{{x-larger|DRIJVENDE VUURTORENS.}}}} {{lijn|breedte=12em}} Dezen vindt men sedert eenigen tijd in groot aantal op de Engelsche kusten; zij zijn uitgevonden door den Engelschman A. Frijer en ten volle de vermelding en beschrijving waardig. Het is bekend dat men in de laatste jaren op die plaatsen, waar de bodem de oprigting van een vuurtoren niet toeliet, zich van een schip bediende als rustpunt van zoodanig gevaarte. Men moest dit stelsel evenwel ras laten varen om de groote moeijelijkheden, die zich opdeden. De schepen, met zulk een grooten last bezwaard, hadden van zee en stormen veel te lijden, de bewegingen der schepen plantten zich op het licht over en dit kon niet hoog genoeg geplaatst worden. Aan het systeem van Frijer nu zijn geen dezer bezwaren verbonden. Zijn luchttoren is een 120 v. hooge, holle ijzeren zuil, die op het water geplaatst wordt, met de opening naar beneden. Door zijne zwaarte zakt hij tot op 33 voet onder den waterspiegel en ook daardoor is hij beveiligd tegen golfslag en de zwaarste stormen. Om de zekerheid volkomen te doen zijn is hij op twee plaatsen door middel van ijzeren kettingen en ankers in den grond geankerd en daarenboven van binnen met ballast bezwaard. Het gedeelte van 33 voet, dat zich onder water bevindt, heeft den vorm van een klok die van onderen 18 voet diameter heeft. In dat gedeelte is een kamer gemaakt van 10½ voet hoogte voor den torenwachter, zij heeft tevens ruimte genoeg voor zijne mondbehoeften en verdere benoodigdheden, terwijl ventilators voor eene goede luchtverversching zorgen. Uit die kamer loopt een trap naar het hoogste punt des torens. Het middelpunt van den laatste is op 27½ voet boven den waterspiegel; 3 voet hooger bevindt zich eene galerij om en toren, op deze galerij is de groote kristallen Iens van de electrische lamp, die aan de zeelieden de aanwezigheid des vuurtorens herinnert. Aan den top des torens bevindt zich een tweede electrisch licht dat zich vele mijlen ver zeer duidelijk laat onderscheiden. <section end="s3"/><noinclude></noinclude> s412zekfll36k30f03gtx7zk91zkw3a 228992 228980 2026-11-01T15:29:44Z Dedden 258 228992 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dedden" />{{c|'''215'''}}</noinclude><section begin="s1"/>bewoordingen over zijn bewind uitgelaten had. De herbergen liet hij ongemoeid. Het laatste zal menigeen welligt zonderling voorkomen; toch is het waar, dat de genoemde vorsten met oordeel te werk gingen. Een wijndrinker is niet te vreezen; hij, die koffij en veel koffij drinkt, wèl. De wijn maakt vrolijk, onbezorgd, onbedacht, soms ligtzinnig; de koffij houdt den drinker in eene kalme stemming en doet hem, als hij voortgaat met drinken, ernstig, nadenkend, berekenend, doordringend... wantrouwend worden. Sommigen gaan echter zoover van den ontzaglijken vooruitgang onzer dagen op stoffelijk gebied alleen aan het algemeen gebruik der koffij toe te schrijven. Dit vereischt eenige toelichting. Talrijke navorschingen hebben aan het licht gebragt, dat de koffij een magtigen invloed op de intellectuële vermogens van den mensch heeft; zij heeft het vermogen den geest op te wekken en gedurende geruimen tijd in een staat van ongewone spanning te houden. Matig gebruikt, is zij daarom een heilzame drank voor geleerden en geleerden, voor allen, die zich met de theoretische beoefening der wetenschappen bezig houden. Den geest der dichters weet zij in werking te brengen en aan het voorwerp, dat hem bezig houdt, vast te hechten, terwijl zij het met duizend, soms fabelachtige, beelden omringt; zij wekt de verbeelding op en doet den dichter zweven in een wereld van begoocheling en fantaisie. Voltaire een der beruchtste Fransche dichters, en Buffon, de bekende natuurkundige, dronken veel koffij en hadden daaraan welligt de zuiverheid van stijl, die men in hunne werken aantreft, te danken. Het schijnt dat men reeds vroegtijdig bekend is geweest met de opgewekt- en opgewondenheid, waarin de koffij den mensch brengen kan. Niet alleen toch maakten Robespierre en de overige bewerkers der revolutie een vlijtig gebruik van de koffijhuizen, waar hun gehoor door de koffij in een gewenschte stemming werd gebragt, maar zelfs reeds vijftig jaren voor hen kozen schrijvers en dichters die huizen uit, om er hunne lettervruchten voor te dragen, wijl zij zeker waren door het publiek, door de koffij opgewonden, geapplaudisseerd te zullen worden. De koffij werkt heilzaam op den geest, wanneer deze zich bevindt in een staat van lusteloosheid of afmatting, die alle geestesarbeid doet ophouden; evenwel moet die toestand niet ontstaan zijn door overspanning of wijl men den geest te lang heeft bezig gehouden, want dan zou het te vreezen zijn dat de koffij door hare gewone werking op de intellectuëele vermogens, die nog meer uitputte en een toestand voortbragt, voor den mensch gevaarlijker dan de eerste. Menschen van een somber, droefgeestig gestel kunnen in de koffij een heilzaam middel vinden, om hunne natuurlijke geestesziekte te genezen of de smart en treurigheid, door bijzondere omstandigheden veroorzaakt, tegen te gaan en te matigen. Het volk noemt een kopje koffij wel eens een kopje ''troost''; het is niet tegen te spreken dat de koffij deze benaming verdient. Want niets vervrolijkt beter den geest en verjaagt op zekerder wijze verdriet dan deze drank, mits hij met mate gebruikt wordt. Zoo de koffij geen volksdrank, slechts een geneesmiddel ware, dan had de geneesheer aanstonds het middel voor vele ziekten, die uit droefheid, kwijning, moedeloosheid en verveling ontstaan. Maar is de koffij, met matigheid gebruikt, een heilzamen drank, de grootste verwoestingen rigt zij aan, als de mensch er zich aan verslaaft. De prikkel, dien zijn geest er onophoudelijk van ontvangt, maakt dezen welhaast ongevoelig voor alle andere indrukken en beneemt daardoor den mensch het gebruik zijner zoo edele zielvermogens. Een onmatig koffijdrinker wordt welhaast een soort van idioot, en plaatst men hem niet in een krankzinnigengesticht, het is wijl zijne krankzinnigheid niet gevaarlijk is voor de maatschappij. „Ik heb,” zegt een beroemd schrijver, „op de plaats Lincester in Londen een man gezien, die door het onmatig drinken van koffij een wandelend geraamte geworden was, het ligchamelijk gevoel van pijn en smart verloren had en zelfs beneden het dier was gedaald, want zijn geest was zoodanig verstompt, dat hij zelfs het dierlijk instinkt niet meer bezat om zich tegen gevaren en ongelukken te beveiligen. Hij was het voorwerp van aller spot doch bleef voor alles ongevoelig.” In de geneeskunde wordt de koffij met goed gevolg aangewend; zij is een middel tegen hardnekkige koortsen, wanneer zij vermengd wordt met citroensap, tegen den hoest en voornamelijk tegen den kinkhoest. De Oosterlingen drinken haar, wanneer zij door het gebruik van opium in een staat van uitputting gebragt zijn. Het is langen tijd een gewigtige kwestie geweest op welke wijze de koffij gezet behoort te worden; sommigen gebruikten de boonen, nadat zij gebrand waren, anderen na ze nog eerst gemalen te hebben; er waren er, die de koffij in koud water op het vuur zetten en ze lieten koken; ook beproefde men het door kokend water op de koffij te gieten en ze daarna gedurende drie kwartier op een goed vuur te laten trekken. Onder de Turken zijn er, die op eene goede dosis koffij een weinig kokend water gieten, tot zij een dikke brei geworden is, die zij met een lepel eten. Wij raden onzen lezers aan dit voorbeeld niet te volgen, ten minste zoo zij niet voor eenige uren krankzinnig willen worden, want dit is er het gevolg van. Het is waar, het herhaald gebruik, de gewoonte vermindert deze schadelijke uitwerking. De filtreertoestellen hebben de kwestie voor goed opgelost; het is thans uitgemaakt dat de koffij niet, zooals men het noemt, behoeft te blijven trekken; het kokend water onttrekt aan de koffij hare olieachtige bestanddeelen en daarmede haren geur, en valt door de gaatjes der filtreer in de koffijkan, die men op vuur plaatst, om de koffij warm te doen blijven. Naauwelijks was de koffij bekend geworden, of men poogde haar te vervalschen. Het kwade is overal naast het goede zooals het ware naast het valsche; er is geen voedende of geneeskundige zelfstandigheid, geen produkt, geen voorwerp, of men heeft alle middelen aangewend om het na te maken of te vervalschen. Ontelbaar zijn de nasporingen, die men gedaan heeft naar eene plant, die dezelfde of ongeveer dezelfde eigenschappen als de koffijboon bezat. Rogge, maïs, haver, gerst, alle graansoorten heeft men beurtelings gebrand en gemalen maar zonder gevolg. Ouden van dagen herinneren zich nog hoe men in ons Vaderland ten tijde van den eersten Napoleon rogge brandde en ze als koffij dronk; de nood drong tot dat middel de toevlugt te nemen, maar naauwelijks was de staf van den wereldbestuurder verbrijzeld, of men begroette met vreugd de koopvaardijschepen, die zware ladingen van de zoo geliefde Java-koffij in onze havens bragten. Alleen de chicorei (suikerij in de volkstaal) heeft de concurrentie volgehouden; zij is de taaije, spilvormige wortel van de plant van dien naam en wordt op vele plaatsen, voornamelijk in België en Frankrijk, in groote hoeveelheid gewonnen. Gebrand heeft die wortel de eigenschap het water eene zeer donker bruine kleur te geven, waardoor zij der koffij eene gevaarlijke mededingster is. Welk verschil evenwel tusschen de geurige, opwekkende, maagversterkende koffij en de onaangename, zeer bittere chicorei! Moest de chicorei op zich zelve gedronken worden, dan zou zij welligt nooit in zoo groote hoeveelheid verbruikt zijn geworden als thans het geval is, doch de minder gegoede klassen vermengen haar met de koffij en besparen zich, wijl de chicorei minder kostbaar is, spoedig eenige stuivers. Welligt heeft men om deze reden de chicorei op de Tentoonstelling te Parijs met gouden medailles bekroond. Wanneer de vervalsching der koffij alleen door middel van chicorei plaats greep, zou het leed nog te dragen zijn, maar men gebruikt vaak geheel andere zelfstandigheden daartoe. De voornaamste daarvan willen wij opnoemen: # Een poeder bestaande uit gebrand brood en koffijdik; # Afval van chicorei, vermengd met zand en roode oker of bloedsteen; # Chicorei en beenzwart; # Chicorei en gekleurde vermicelli; # Chicorei met gebrande rogge; # Chicorei met gebrande eikels enz., enz. Al deze vervalschingen kunnen natuurlijk alleen plaats hebben ten opzigte van gemalen koffij, waarom het alle huismoeders aan te raden is die nimmer te koopen, maar zich altijd van koffijboonen voor de huishouding te voorzien, omdat zij alsdan minder gevaar zullen loopen van bedrogen te worden. Wij zeggen ''minder'' gevaar, want men heeft zelfs gepoogd koffijboonen na te maken. Te Asnières in Frankrijk werd eenigen tijd geleden eene fabriek opgerigt; de eigenaar daarvan deed in de restauratie's van Parijs het koffijdik opkoopen; dit droogde hij, vermengde het met chicorei en wist door middel van gom het poeder tot een deeg te maken, dat hij den vorm van koffijboonen gaf. Deze werden nogmaals gedroogd en vervolgens aan de markt gebragt. Gedurende eenigen tijd voorzag de koffijfabriekant menigeen van kunstboonen, maar op eens werd het bedrog ontdekt. Iemand, die kwaad vermoedde, wierp eenige dier boonen in het water; de gom loste zich onmiddelijk op, waardoor de boonen uit elkander vielen. De politie bemoeide zich met de zaak, met dat gevolg dat de fabriekant voor eenige jaren achter het slot werd gebragt. Het met een mikroskoop gewapend oog ontdekt onmiddelijk in een koffijdroppel of de koffij zuiver dan wel vervalscht is geweest; niet allen evenwel bezitten een mikroskoop en het minst zij, die gewoonlijk gemalen koffij koopen. Wij willen hun een middel aan de hand doen om de koffij te onderzoeken en daarmede ons opstel besluiten. Men neme een glas en vulle het met water; hierop werpe men gemalen koffij; zuivere koffij drijft; vreemde bestanddeelen zinken en kleuren het water. Chicorei geeft het een gelen tint. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{lijn}} <section end="s2"/> <section begin="s3"/>{{c|{{x-larger|DRIJVENDE VUURTORENS.}}}} {{lijn|breedte=12em}} Dezen vindt men sedert eenigen tijd in groot aantal op de Engelsche kusten; zij zijn uitgevonden door den Engelschman A. Frijer en ten volle de vermelding en beschrijving waardig. Het is bekend dat men in de laatste jaren op die plaatsen, waar de bodem de oprigting van een vuurtoren niet toeliet, zich van een schip bediende als rustpunt van zoodanig gevaarte. Men moest dit stelsel evenwel ras laten varen om de groote moeijelijkheden, die zich opdeden. De schepen, met zulk een grooten last bezwaard, hadden van zee en stormen veel te lijden, de bewegingen der schepen plantten zich op het licht over en dit kon niet hoog genoeg geplaatst worden. Aan het systeem van Frijer nu zijn geen dezer bezwaren verbonden. Zijn luchttoren is een 120 v. hooge, holle ijzeren zuil, die op het water geplaatst wordt, met de opening naar beneden. Door zijne zwaarte zakt hij tot op 33 voet onder den waterspiegel en ook daardoor is hij beveiligd tegen golfslag en de zwaarste stormen. Om de zekerheid volkomen te doen zijn is hij op twee plaatsen door middel van ijzeren kettingen en ankers in den grond geankerd en daarenboven van binnen met ballast bezwaard. Het gedeelte van 33 voet, dat zich onder water bevindt, heeft den vorm van een klok die van onderen 18 voet diameter heeft. In dat gedeelte is een kamer gemaakt van 10½ voet hoogte voor den torenwachter, zij heeft tevens ruimte genoeg voor zijne mondbehoeften en verdere benoodigdheden, terwijl ventilators voor eene goede luchtverversching zorgen. Uit die kamer loopt een trap naar het hoogste punt des torens. Het middelpunt van den laatste is op 27½ voet boven den waterspiegel; 3 voet hooger bevindt zich eene galerij om en toren, op deze galerij is de groote kristallen lens van de electrische lamp, die aan de zeelieden de aanwezigheid des vuurtorens herinnert. Aan den top des torens bevindt zich een tweede electrisch licht dat zich vele mijlen ver zeer duidelijk laat onderscheiden. <section end="s3"/><noinclude></noinclude> fpdh2icxzq5efbho2rs8v9ophy6vwrw 104 90286 228981 2026-11-01T15:06:08Z Dedden 258 /* Proefgelezen */ 228981 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dedden" />{{c|'''214'''}}</noinclude><section begin="s1"/>langer te mogen zwijgen; „om mijne parochianen tot het offeren van St. Pieterspenning op te wekken, meende ik hun het voorbeeld te moeten geven, en daar ik niets van waarde bezat, buiten de gespen mijner schoenen, heb ik deze doen verkoopen." Pius wierp een onbeschrijfelijken blik van liefde op den nederigen priester, gaf hem zijn zegen en vervolgde zijn weg. Den volgenden dag werd den priester een nieuw pak kleederen, benevens een paar schoenen met zilveren gespen 't huis gezonden. Ofschoon de gever niet genoemd werd, kon hij dien gemakkelijk raden. „De Paus," aldus vervolgt de Liberté, „staat altijd ten 5 ure op. Hij vangt onmiddelijk zijn gebed aan. Te 6 uur komt een kamerknecht hem scheren, waarna zijn lijfarts binnentreedt. Ten 7 uur draagt hij het H. Misoffer op. „Hij ontbijt zelden voor 11 uur uithoofde van de Officiën in de Sixtijnsche kapel en daar hij eerst zijne ministers ontvangt. Zelden presideert hij een ministerraad; zulks doet Kardinaal Antonelli, die hem nog denzelfden dag verslag geeft van de genomen besluiten, en zaken van gewigt aan zijne beslissing onderwerpt. „De matigheid van den Paus is in Rome algemeen bekend. Een mijner vrienden, de attaché van een gezant, werd onlangs bij hem toegelaten, toen hij aan tafel zat, wijl hij hem een gewigtige dépêche had te overhandigen. Pius zat aan eene kleine tafel geheel afgezonderd, zooals het de etiquette voorschrijft; hij had juist eene groentesoep genuttigd en had voor zich een schotel met zeehanen, een met snijboonen en drie kleine appelen. Dit was het menu van 's Pausen diner. „Deze bijna ongeloofelijke soberheid schijnt bij den Paus eene zoete vrolijkheid te onderhouden. Gaarne treedt hij na den maaltijd met zijne omgeving in gesprek, voornamelijk met Mgr. de Merode, die even rijk is aan kwinkslagen als aan godsvrucht en onverschrokkenheid. „Ten tien ure begeeft de Paus zich naar zijne kamer, die bekend is om hare kloosterachtige eenvoudigheid. „Pius IX is buitengewoon fijngevoelig of met andere woorden, hij is zeer vatbaar voor indrukken. Aandoening en verdriet doen hem tranen storten. Twee dagen geleden gaf hij audiëntie aan 1500 Italianen, die hem den Pieterspenning kwamen aanbieden. Hij sprak hun met groote aandoening van zijne liefde voor Italië _en kon zijne tranen naauwelijks weerhouden, maar toen bij het vertrek der Italianen, deze zijne kleederen grepen en niet van hem schenen te kunnen scheiden, toen stortte hij ze overvloedig, zoodat zij van zijne wangen op zijn gewaad vielen. „In Pius IX onderscheiden zich zeer duidelijk de mensch en de Paus-koning. „De mensch is eenvoudig, goedig, opgeruimd, gemakkelijk te genaken; de Opperpriester is deftig, ernstig, soms gestreng. „De Paus heeft ook, om het zoo uit te drukken, tweederlei gelaat: het eene vol vaderlijke welwillendheid, als hij de neêrgeknielde menigte zegent; het andere overtogen met eene eerbiedwaardige, verhevene uitdrukking, waarvan ieder zich heeft kunnen overtuigen, toen hij, op den Stoel van Petrus gezeten, met uitgestrekten arm en bliksemend oog protesteerde tegen de beroovingen, waarvan het goed van St. Pieter het slagtoffer was geweest. Dan plooijen zich de omtrekken van zijn mond op eene vreemde wijze; dan worden Zijne lippen dunner en verliezen het kenmerk van goedheid, dat ieder op zijne portretten kan bewonderen. „Hij heeft een buitengewoon geheugen ; soms herkent hij op den eersten oogopslag menschen, die hij sedert vele jaren niet gezien heeft. Hij spreekt zeer zuiver Spaansch, ook Fransch maar met een Italiaansch accent. Daarenboven is hij een beroemd latinist; meest al zijne allocutiën schrijft hij zelf of dicteert ze. „De Paus heeft een Civile lijst van 1¾ millioen ned. gl. Hiervan bezoldigt hij de Pauselijke nuntiussen en betaalt jaarlijks ''f'' 11000 aan iederen Kardinaal, die in Rome verblijft. Daarenboven onderhoudt hij het Vatikaan, dat reusachtig gebouw met zijne 11000 kamers en talrijke bedienden. Verder voorziet hij in de behoeften van de Palatijnsche wacht, zijne geheime kamerheeren, zijn huis enz. enz." Dit is het portret, dat de Liberté van den Paus levert. Zoo men niet beter wist, zou niet ieder zeggen dat genoemd blad een ijverig aanhanger van den Paus en de Kerk moet zijn? En wanneer wij nu weten, dat de Liberté een hunner grootste vijanden is, dan moet het voor geen tegenspraak vatbaar zijn als wij zeggen: wij hebben het geluk op den Apostolischen Stoel een Paus te zien, die als bijzonder persoon zoowel als Opperhoofd der Kerk de verhevenste deugden en de schitterendste eigenschappen in zich vereenigt. Nog vele jaren spare hem God! <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{lijn}} <section end="s2"/> <section begin="s3"/>{{c|{{x-larger|De koffij en de koffijboom.}}}} {{lijn|breedte=12em}} De koffij is het zaad van een boom, waarvan Arabië het vaderland is; hij bereikt eene hoogte van 6 à 8 ellen, als men hem den kruin niet ontneemt, dat men somtijds doet om zijne vruchtbaarheid te vermeerderen. Gedurende de twee eerste jaren vereischt hij de naauwkeurigste zorgen; geen gras of kruid mag rondom zijn stam groeijen, en de insecten moeten zooveel mogelijk van hem verwijderd worden gehouden. Ofschoon hij in de verzengde luchtstreek wast, schijnt, zonderling genoeg, dat klimaat niet voor hem geschikt, want op een bergrug plant men hem op eene tamelijke hoogte, waar de warmte aanmerkelijk minder is dan op de vlakte, en hier omringt men hem altijd met andere boomen, om hem tegen de verzengende hitte te beschermen. Uit den stam komen op zekere hoogte de takken te voorschijn, steeds de eene tegenovergesteld aan den anderen, zoodat zij elkander bij paren kruisen; de bladeren gelijken op die van den laurierboom doch zijn minder droog en dik. In het derde jaar komt de bloesem te voorschijn, die veel overeenkomst heeft met de jasmijn; zij hangt aan kleine trossen bijna bij ieder blad. Het aantal der bloesemtrossen hangt af van den regen; deze is voor den boom onmisbaar om zijne prachtige, welriekende, witte bloemen te ontwikkelen. Slechts gedurende korten tijd vertoont zich de bloesem om vervangen te worden door eene vrucht, die, grooter geworden, den vorm eener kers aanneemt. Aanvankelijk is deze groen van kleur, later rood, en eindelijk donker paarsch of soms geheel zwart. De kers bevat twee boonen, met de platte zijde naar elkander gekeerd. De koffijboom bloeit bijna het gansche jaar door en heeft gelijktijdig rijpe en onrijpe vruchten; van daar dat men meermalen, gewoonlijk driemaal ’s jaars een koffij-oogst heeft: de voornaamste is in Mei. Dan spreidt men rondom den boom wollen lappen, soms schapenvachten, op den grond en schudt den boom, waardoor de kersen afvallen, die vervolgens op matten gedroogd worden. Het omkleedsel der boonen, eerst vleezigachtig, wordt nu hard en kan dus gemakkelijk door houten of steenen rollen gebroken worden, zoodat de bleekgele boonen er uitvallen. Nu worden de boonen nogmaals gedroogd, daarna gepakt en verzonden. Een vat (100 kan) kersen geeft ongeveer 40 pond koffijboonen. Wij noemden Arabië als het vaderland van den koffijboom. Eenige geleerden van den nieuwen tijd beweren evenwel dat hij oorspronkelijk uit Ethiopië is, van waar hij naar Arabië zou zijn overgebracht, in welk laatste land het gebruik is uitgevonden, dat men thans door geheel de wereld van den koffijboom maakt. Sommigen schrijven die uitvinding aan een Arabischen kloosteroverste, anderen aan een Turkschen derwisch toe; van den eersten zeggen zij dat hij de monniken, om gedurende de nachtelijke godsdienstoefeningen hun den slaap uit de oogen te houden, hen met goed gevolg een aftreksel van koffijboonen drinken liet; van den laatsten verhalen zij dat hij de koffij zou gedronken hebben, om verlost te worden van zekere lusteloosheid, die hem belette zijne godsdienstige oefeningen naar behooren te volbrengen. Men ziet, beide verhalen komen op hetzelfde neder. Ofschoon de koffijboom naar de onderscheidene werelddeelen is overgebragt, blijft nog altijd de Arabische koffij de meest geliefkoosde en de meest gewilde; daarom is zij ook steeds de duurste; zij is klein en rond en onderscheidt zich van alle andere door haren buitengewoon aangenamen geur. Zij wordt ook wel Mokka-koffij geheeten, naar de stad van dien naam, een der belangrijkste steden van Arabië, in wier omstreken veel koffij gewonnen wordt. Van Arabië werd de koffijboom het eerst door de Nederlanders, en wel naar Java, overgeplaatst; de koffijcultuur verschafte ons vaderland gedurende een reeks van jaren ongehoorde schatten; dit had voornamelijk zijn oorzaak in de omstandigheid dat de overplanting in geene andere streek zoo goed wilde gelukken als op Java, en dat, behalve door de Mokkakoffij, de Javaansche door geen andere in geur overtroffen wordt. Nog altijd houdt de Javaansche koffij haren ouden roem staande; op onze koffijveilingen komen kooplieden of hunne makelaars uit vele landen van Europa, om de Javaansche koffij vaak tegen hooge prijzen op te koopen. De Franschen bragten den koffijboom op Martinique, St. Domingo en in Algiers; de koffijboom van St. Domingo onderscheidt zich door hare lengte en door hare blaauwachtige kleur. De Engelschen kweekten hem in vele streken van Amerika aan, hierin trouw bijgestaan door de Nederlanders, en bragten hem ook in de Indiën en Australië. Het gebruik van den koffijdrank verspreidde zich met groote snelheid ondanks de belemmeringen, die men het in den weg legde, vooral toen het aanleiding gaf tot publieke vereenigingen, of met andere woorden toen het de koffijhuizen deed ontstaan. In 1554 dronk men voor het eerst koffij in Konstantinopel; in de eerste helft van de 17e eeuw begon men er in ons land smaak in te krijgen en een weinig later in Frankrijk en met name in Parijs, waar het gebruik der koffij door den Turkschen gezant Soliman Aga bijzonder aangemoedigd en bevorderd werd. In 1672 werd in Parijs door een Armeniër, Pascal geheeten, het eerste koffijhuis geopend, dat welhaast grooten toeloop had. Dit had ten gevolge dat Pascal spoedig een tal van concurrenten kreeg, ofschoon de drank door den geringen aanvoer der koffijboonen lang niet goedkoop te heeten was. Ook waren er velen, die de koffijdrinkers niet in hunne huizen afwachtten, maar hen op straat tegemoet gingen, terwijl zij met groot geschreeuw hunne waar uitventten. Zij droegen een wit servet voor de borst en op de armen een tinnen blad, waarop de koffijkan met eenige kopjes stond; over den schouder hing een koord, waaraan een flesch met water, dat gebruikt werd om de kopjes uit te wasschen. Al de koffijhuizen in Parijs, waarin eertijds koffij werd verkocht, zijn verdwenen of van bestemming veranderd, behalve een dat ten nauwste verbonden is aan de Fransche geschiedenis der laatste honderd jaren; wij bedoelen het Café Procope in de rue des Fossés-Saint-Germain-des-Prés, tegenover den schouwburg. Daar vergaderden de heethoofden, die de Fransche revolutie deden ontstaan of die bevorderden, en meer dan eenmaal weerklonken tusschen zijne muren de woeste kreten der Jacobijnen. Lamotte, Piron, Voltaire en J.J. Rousseau waren er habitué's; ook Robespierre verscheen er dikwijls; men wijst nog de plaats aan, waar de drie laatsten gewoon waren te zitten. Men begrijpt gemakkelijk dat de koffijhuizen allengs een magtigen invloed op de publieke opinie verkregen, terwijl de geschiedenis heeft bewezen dat door eenige raddraaiers van dien invloed een schandelijk gebruik is gemaakt. De koffijhuizen in Parijs en Londen en meer andere hoofdsteden waren dikwerf de plaatsen waar zamenzweringen op touw gezet, oproer en verzet beraamd werden. Van daar dat zij den vorsten een doorn in het oog waren. Lodewijk XV, die met open oogen den afgrond te gemoet ging, waarin zijn opvolger is gestort, liet de koffijhuizen met vrede, zooals hij de schrijvers met rust liet, die de gevaarlijkste grondstellingen verspreidden. De ongelukkige Lodewijk XVI wilde de koffijhuizen sluiten maar durfde niet of bezat er de magt niet toe. Minder bevreesd was Karel II; zoodra hij vernam dat men in de koffijhuizen te Londen oproerige redevoeringen hield en er politieke clubs oprigtte, deed hij ze sluiten, terwijl hij kroegen en herbergen open liet. Eveneens deed de grootvizier Kupruli tijdens de minderjarigheid van Mahomed IV; deze sloot niet alleen de koffijhuizen maar deed ze zelfs in den asch leggen, omdat hem was medegedeeld, dat men er zich in afkeurende <section end="s3"/><noinclude></noinclude> m7qolthetop984j8kigdbdx391bgn2f 228982 228981 2026-11-01T15:10:19Z Dedden 258 228982 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dedden" />{{c|'''214'''}}</noinclude><section begin="s1"/>langer te mogen zwijgen; „om mijne parochianen tot het offeren van St. Pieterspenning op te wekken, meende ik hun het voorbeeld te moeten geven, en daar ik niets van waarde bezat, buiten de gespen mijner schoenen, heb ik deze doen verkoopen." Pius wierp een onbeschrijfelijken blik van liefde op den nederigen priester, gaf hem zijn zegen en vervolgde zijn weg. Den volgenden dag werd den priester een nieuw pak kleederen, benevens een paar schoenen met zilveren gespen 't huis gezonden. Ofschoon de gever niet genoemd werd, kon hij dien gemakkelijk raden. „De Paus," aldus vervolgt de Liberté, „staat altijd ten 5 ure op. Hij vangt onmiddelijk zijn gebed aan. Te 6 uur komt een kamerknecht hem scheren, waarna zijn lijfarts binnentreedt. Ten 7 uur draagt hij het H. Misoffer op. „Hij ontbijt zelden voor 11 uur uithoofde van de Officiën in de Sixtijnsche kapel en daar hij eerst zijne ministers ontvangt. Zelden presideert hij een ministerraad; zulks doet Kardinaal Antonelli, die hem nog denzelfden dag verslag geeft van de genomen besluiten, en zaken van gewigt aan zijne beslissing onderwerpt. „De matigheid van den Paus is in Rome algemeen bekend. Een mijner vrienden, de attaché van een gezant, werd onlangs bij hem toegelaten, toen hij aan tafel zat, wijl hij hem een gewigtige dépêche had te overhandigen. Pius zat aan eene kleine tafel geheel afgezonderd, zooals het de etiquette voorschrijft; hij had juist eene groentesoep genuttigd en had voor zich een schotel met zeehanen, een met snijboonen en drie kleine appelen. Dit was het menu van 's Pausen diner. „Deze bijna ongeloofelijke soberheid schijnt bij den Paus eene zoete vrolijkheid te onderhouden. Gaarne treedt hij na den maaltijd met zijne omgeving in gesprek, voornamelijk met Mgr. de Merode, die even rijk is aan kwinkslagen als aan godsvrucht en onverschrokkenheid. „Ten tien ure begeeft de Paus zich naar zijne kamer, die bekend is om hare kloosterachtige eenvoudigheid. „Pius IX is buitengewoon fijngevoelig of met andere woorden, hij is zeer vatbaar voor indrukken. Aandoening en verdriet doen hem tranen storten. Twee dagen geleden gaf hij audiëntie aan 1500 Italianen, die hem den Pieterspenning kwamen aanbieden. Hij sprak hun met groote aandoening van zijne liefde voor Italië _en kon zijne tranen naauwelijks weerhouden, maar toen bij het vertrek der Italianen, deze zijne kleederen grepen en niet van hem schenen te kunnen scheiden, toen stortte hij ze overvloedig, zoodat zij van zijne wangen op zijn gewaad vielen. „In Pius IX onderscheiden zich zeer duidelijk de mensch en de Paus-koning. „De mensch is eenvoudig, goedig, opgeruimd, gemakkelijk te genaken; de Opperpriester is deftig, ernstig, soms gestreng. „De Paus heeft ook, om het zoo uit te drukken, tweederlei gelaat: het eene vol vaderlijke welwillendheid, als hij de neêrgeknielde menigte zegent; het andere overtogen met eene eerbiedwaardige, verhevene uitdrukking, waarvan ieder zich heeft kunnen overtuigen, toen hij, op den Stoel van Petrus gezeten, met uitgestrekten arm en bliksemend oog protesteerde tegen de beroovingen, waarvan het goed van St. Pieter het slagtoffer was geweest. Dan plooijen zich de omtrekken van zijn mond op eene vreemde wijze; dan worden Zijne lippen dunner en verliezen het kenmerk van goedheid, dat ieder op zijne portretten kan bewonderen. „Hij heeft een buitengewoon geheugen ; soms herkent hij op den eersten oogopslag menschen, die hij sedert vele jaren niet gezien heeft. Hij spreekt zeer zuiver Spaansch, ook Fransch maar met een Italiaansch accent. Daarenboven is hij een beroemd latinist; meest al zijne allocutiën schrijft hij zelf of dicteert ze. „De Paus heeft een Civile lijst van 1¾ millioen ned. gl. Hiervan bezoldigt hij de Pauselijke nuntiussen en betaalt jaarlijks ''f'' 11000 aan iederen Kardinaal, die in Rome verblijft. Daarenboven onderhoudt hij het Vatikaan, dat reusachtig gebouw met zijne 11000 kamers en talrijke bedienden. Verder voorziet hij in de behoeften van de Palatijnsche wacht, zijne geheime kamerheeren, zijn huis enz. enz." Dit is het portret, dat de Liberté van den Paus levert. Zoo men niet beter wist, zou niet ieder zeggen dat genoemd blad een ijverig aanhanger van den Paus en de Kerk moet zijn? En wanneer wij nu weten, dat de Liberté een hunner grootste vijanden is, dan moet het voor geen tegenspraak vatbaar zijn als wij zeggen: wij hebben het geluk op den Apostolischen Stoel een Paus te zien, die als bijzonder persoon zoowel als Opperhoofd der Kerk de verhevenste deugden en de schitterendste eigenschappen in zich vereenigt. Nog vele jaren spare hem God! <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{lijn}} <section end="s2"/> <section begin="s3"/>{{c|{{x-larger|De koffij en de koffijboom.}}}} {{lijn|breedte=12em}} De koffij is het zaad van een boom, waarvan Arabië het vaderland is; hij bereikt eene hoogte van 6 à 8 ellen, als men hem den kruin niet ontneemt, dat men somtijds doet om zijne vruchtbaarheid te vermeerderen. Gedurende de twee eerste jaren vereischt hij de naauwkeurigste zorgen; geen gras of kruid mag rondom zijn stam groeijen, en de insecten moeten zooveel mogelijk van hem verwijderd worden gehouden. Ofschoon hij in de verzengde luchtstreek wast, schijnt, zonderling genoeg, dat klimaat niet voor hem geschikt, want op een bergrug plant men hem op eene tamelijke hoogte, waar de warmte aanmerkelijk minder is dan op de vlakte, en hier omringt men hem altijd met andere boomen, om hem tegen de verzengende hitte te beschermen. Uit den stam komen op zekere hoogte de takken te voorschijn, steeds de eene tegenovergesteld aan den anderen, zoodat zij elkander bij paren kruisen; de bladeren gelijken op die van den laurierboom doch zijn minder droog en dik. In het derde jaar komt de bloesem te voorschijn, die veel overeenkomst heeft met de jasmijn; zij hangt aan kleine trossen bijna bij ieder blad. Het aantal der bloesemtrossen hangt af van den regen; deze is voor den boom onmisbaar om zijne prachtige, welriekende, witte bloemen te ontwikkelen. Slechts gedurende korten tijd vertoont zich de bloesem om vervangen te worden door eene vrucht, die, grooter geworden, den vorm eener kers aanneemt. Aanvankelijk is deze groen van kleur, later rood, en eindelijk donker paarsch of soms geheel zwart. De kers bevat twee boonen, met de platte zijde naar elkander gekeerd. De koffijboom bloeit bijna het gansche jaar door en heeft gelijktijdig rijpe en onrijpe vruchten; van daar dat men meermalen, gewoonlijk driemaal ’s jaars een koffij-oogst heeft: de voornaamste is in Mei. Dan spreidt men rondom den boom wollen lappen, soms schapenvachten, op den grond en schudt den boom, waardoor de kersen afvallen, die vervolgens op matten gedroogd worden. Het omkleedsel der boonen, eerst vleezigachtig, wordt nu hard en kan dus gemakkelijk door houten of steenen rollen gebroken worden, zoodat de bleekgele boonen er uitvallen. Nu worden de boonen nogmaals gedroogd, daarna gepakt en verzonden. Een vat (100 kan) kersen geeft ongeveer 40 pond koffijboonen. Wij noemden Arabië als het vaderland van den koffijboom. Eenige geleerden van den nieuwen tijd beweren evenwel dat hij oorspronkelijk uit Ethiopië is, van waar hij naar Arabië zou zijn overgebracht, in welk laatste land het gebruik is uitgevonden, dat men thans door geheel de wereld van den koffijboom maakt. Sommigen schrijven die uitvinding aan een Arabischen kloosteroverste, anderen aan een Turkschen derwisch toe; van den eersten zeggen zij dat hij de monniken, om gedurende de nachtelijke godsdienstoefeningen hun den slaap uit de oogen te houden, hen met goed gevolg een aftreksel van koffijboonen drinken liet; van den laatsten verhalen zij dat hij de koffij zou gedronken hebben, om verlost te worden van zekere lusteloosheid, die hem belette zijne godsdienstige oefeningen naar behooren te volbrengen. Men ziet, beide verhalen komen op hetzelfde neder. Ofschoon de koffijboom naar de onderscheidene werelddeelen is overgebragt, blijft nog altijd de Arabische koffij de meest geliefkoosde en de meest gewilde; daarom is zij ook steeds de duurste; zij is klein en rond en onderscheidt zich van alle andere door haren buitengewoon aangenamen geur. Zij wordt ook wel Mokka-koffij geheeten, naar de stad van dien naam, een der belangrijkste steden van Arabië, in wier omstreken veel koffij gewonnen wordt. Van Arabië werd de koffijboom het eerst door de Nederlanders, en wel naar Java, overgeplaatst; de koffijcultuur verschafte ons vaderland gedurende een reeks van jaren ongehoorde schatten; dit had voornamelijk zijn oorzaak in de omstandigheid dat de overplanting in geene andere streek zoo goed wilde gelukken als op Java, en dat, behalve door de Mokkakoffij, de Javaansche door geen andere in geur overtroffen wordt. Nog altijd houdt de Javaansche koffij haren ouden roem staande; op onze koffijveilingen komen kooplieden of hunne makelaars uit vele landen van Europa, om de Javaansche koffij vaak tegen hooge prijzen op te koopen. De Franschen bragten den koffijboom op Martinique, St. Domingo en in Algiers; de koffijboom van St. Domingo onderscheidt zich door hare lengte en door hare blaauwachtige kleur. De Engelschen kweekten hem in vele streken van Amerika aan, hierin trouw bijgestaan door de Nederlanders, en bragten hem ook in de Indiën en Australië. Het gebruik van den koffijdrank verspreidde zich met groote snelheid ondanks de belemmeringen, die men het in den weg legde, vooral toen het aanleiding gaf tot publieke vereenigingen, of met andere woorden toen het de koffijhuizen deed ontstaan. In 1554 dronk men voor het eerst koffij in Konstantinopel; in de eerste helft van de 17e eeuw begon men er in ons land smaak in te krijgen en een weinig later in Frankrijk en met name in Parijs, waar het gebruik der koffij door den Turkschen gezant Soliman Aga bijzonder aangemoedigd en bevorderd werd. In 1672 werd in Parijs door een Armeniër, Pascal geheeten, het eerste koffijhuis geopend, dat welhaast grooten toeloop had. Dit had ten gevolge dat Pascal spoedig een tal van concurrenten kreeg, ofschoon de drank door den geringen aanvoer der koffijboonen lang niet goedkoop te heeten was. Ook waren er velen, die de koffijdrinkers niet in hunne huizen afwachtten, maar hen op straat tegemoet gingen, terwijl zij met groot geschreeuw hunne waar uitventten. Zij droegen een wit servet voor de borst en op de armen een tinnen blad, waarop de koffijkan met eenige kopjes stond; over den schouder hing een koord, waaraan een flesch met water, dat gebruikt werd om de kopjes uit te wasschen. Al de koffijhuizen in Parijs, waarin eertijds koffij werd verkocht, zijn verdwenen of van bestemming veranderd, behalve een dat ten nauwste verbonden is aan de Fransche geschiedenis der laatste honderd jaren; wij bedoelen het Café Procope in de rue des Fossés-Saint-Germain-des-Prés, tegenover den schouwburg. Daar vergaderden de heethoofden, die de Fransche revolutie deden ontstaan of die bevorderden, en meer dan eenmaal weerklonken tusschen zijne muren de woeste kreten der Jacobijnen. Lamotte, Piron, Voltaire en J.J. Rousseau waren er habitué's; ook Robespierre verscheen er dikwijls; men wijst nog de plaats aan, waar de drie laatsten gewoon waren te zitten. Men begrijpt gemakkelijk dat de koffijhuizen allengs een magtigen invloed op de publieke opinie verkregen, terwijl de geschiedenis heeft bewezen dat door eenige raddraaiers van dien invloed een schandelijk gebruik is gemaakt. De koffijhuizen in Parijs en Londen en meer andere hoofdsteden waren dikwerf de plaatsen waar zamenzweringen op touw gezet, oproer en verzet beraamd werden. Van daar dat zij den vorsten een doorn in het oog waren. Lodewijk XV, die met open oogen den afgrond te gemoet ging, waarin zijn opvolger is gestort, liet de koffijhuizen met vrede, zooals hij de schrijvers met rust liet, die de gevaarlijkste grondstellingen verspreidden. De ongelukkige Lodewijk XVI wilde de koffijhuizen sluiten maar durfde niet of bezat er de magt niet toe. Minder bevreesd was Karel II; zoodra hij vernam dat men in de koffijhuizen te Londen oproerige redevoeringen hield en er politieke clubs oprigtte, deed hij ze sluiten, terwijl hij kroegen en herbergen open liet. Eveneens deed de grootvizier Kupruli tijdens de minderjarigheid van Mahomed IV; deze sloot niet alleen de koffijhuizen maar deed ze zelfs in den asch leggen, omdat hem was medegedeeld, dat men er zich in afkeurende <section end="s3"/><noinclude></noinclude> o61c03amz46jnc5ofjyy6vtm93i2el4 0 90287 228985 2026-11-01T15:15:16Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=218 to=219 tosection=s2 header=1 Titel="Het bijzondere leven van den H. Vader" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 27 (1868), p.&nbsp;212-214."/> {{DEFAULTSORT:Pius IX (het leven van den H. Vader)}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Paus Pius IX]]' 228985 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=218 to=219 tosection=s2 header=1 Titel="Het bijzondere leven van den H. Vader" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 27 (1868), p.&nbsp;212-214."/> {{DEFAULTSORT:Pius IX (het leven van den H. Vader)}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Paus Pius IX]] 1thxwl5qhi5xtdbdnkpbvb3mqa06lme 0 90288 228988 2026-11-01T15:23:20Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=219 fromsection=s3 to=220 tosection=s1 header=1 Titel="De koffij en de koffijboom" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 27 (1868), p.&nbsp;214."/> {{DEFAULTSORT:Koffij (de) en de koffijboom)}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Planten]]' 228988 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=219 fromsection=s3 to=220 tosection=s1 header=1 Titel="De koffij en de koffijboom" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 27 (1868), p.&nbsp;214."/> {{DEFAULTSORT:Koffij (de) en de koffijboom)}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Planten]] t4bh4y8qiui28kn5g7uj41wr9z26qqi 228999 228988 2026-11-01T15:55:43Z Dedden 258 228999 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=219 fromsection=s3 to=220 tosection=s1 header=1 Titel="De koffij en de koffijboom" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 27 (1868), p.&nbsp;214."/> {{DEFAULTSORT:Koffij (de) en de koffijboom)}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Koffie]] t0d65zxdkl1skpj70e8crktothbpv1o 14 90289 228989 2026-11-01T15:23:44Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '[[Categorie:Biologie]]' 228989 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Biologie]] 9320bs6qlbg4c80c0elvyqmbfffnj4q 0 90290 228991 2026-11-01T15:29:25Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=220 fromsection=s3 to=220 header=1 Titel="Drijvende vuurtorens" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 27 (1868), p.&nbsp;215."/> {{DEFAULTSORT:Vuurtorens (drijvende))}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]]' 228991 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=220 fromsection=s3 to=220 header=1 Titel="Drijvende vuurtorens" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 27 (1868), p.&nbsp;215."/> {{DEFAULTSORT:Vuurtorens (drijvende))}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] c3bk1q2hluqp8vtl090ub7e4oxwkx01 228994 228991 2026-11-01T15:32:09Z Dedden 258 228994 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=220 fromsection=s3 to=220 header=1 Titel="Drijvende vuurtorens" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 27 (1868), p.&nbsp;215."/> {{DEFAULTSORT:Vuurtorens (drijvende))}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Vuurtoren]] me0jl8wvqafzjaytzad3i75pgc5nbq8 14 90291 228995 2026-11-01T15:32:19Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '[[Categorie:Bouwwerk]]' 228995 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Bouwwerk]] 4eyj83xlu84urkc04rxxgccw9lvbcz5 14 90292 229001 2026-11-01T15:57:04Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '[[Categorie:Planten]] [[Categorie:Voedsel]]' 229001 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Planten]] [[Categorie:Voedsel]] hc5c9n9k6gsrx5mwu8iydq8rt6n2m8y 14 90293 229002 2026-11-01T15:57:26Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '[[Categorie:Gezondheid]]' 229002 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Gezondheid]] ohqrs7u4gjp7p8cd2ht9pyu6k15eouo 104 90294 229010 2026-11-01T16:54:14Z Dedden 258 /* Proefgelezen */ 229010 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dedden" />{{c|'''50'''}}</noinclude><section begin="s1"/>Volgens den H. Althanasius, hadden gedurende de vervolging de HH. Petrus en Paulus reeds dikwerf de vlugt genomen, daartoe volgens den H. Ambrosius dringend door de geloovigen aangezocht. Aanvankelijk weigerde Petrus om zich van de broeders te scheiden, eindelijk gaf hij toe en besloot hij zich buiten Rome te verbergen; hij verliet dus de stad en ontmoette, naauwelijks buiten de poort gekomen, den Zaligmaker met zijn kruis op de schouders; vol verwondering en aandoening riep Petrus uit: Heer, waar gaat Gij heen? waarop Christus antwoordde: lk ga naar Rome, om mij nogmaals te laten kruislgen. Petrus begreep den wenk en naar de stad terugkeerende, wijdde hij zich geheel aan de belangen van het jeugdige Christendom tot ook voor hem de deuren der Mamertijnsche gevangenis zich openden, waarin de Apostel Paulus reeds zuchtte. Beiden bleven hier opgesloten tot keizer Nero terugkeerde uit Griekenland, waarheen hij getogen was om de Olijmpische spelen bij te wonen. Nero had besloten het Christendom met wortel en tak uit te roeijen en hierin meende hij niet beter te slagen dan door het eerst het Hoofd met diens doorluchtigen medehelper te doen vallen. Petrus en Paulus werden op denzelfden dag ter dood gebragt, op den 29 Junij 67 leidde men hen naar den berg Janiculus en daar werd Paulus onthoofd en Petrus gekruisigd; maar wijl de leerling, die zijn meester verloochend had, zich niet waardig achtte op dezelfde wijze als de Zaligmaker te sterven, verzocht hij de beulen hem met het hoofd naar beneden te kruisigen. Van de der beide Apostelen, bevinden zich beider hoofden in de basiliek van St. Jan van Lateranen; de helften van beider ligchamen worden in de St. Paulus basiliek-buiten-de-muren en de andere helften in de St. Pieterskerk in de ''Confessio S. Petri'' bewaard het beroemde bedevaarts-oord der geheele katholieke wereld. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{lijn}} <section end="s2"/> <section begin="s3"/>{{c|{{x-larger|Achttien eeuwen.}}<br> '''Geschiedkundige verhalen voor het Katholieke volk van Nederland.'''<br> door [[Auteur:H. A. Banning|H.A. BANNING]]}} {{lijn|breedte=12em}} {{c|'''DE LAATSTE DAGEN VAN JERUZALEM.'''<br> ''Vervolg.''}} <section end="s3"/> <section begin="s4"/>„Waarde broeder," sprak Eleazar, „ik heb een geneesheer voor u doen komen!" „Nahamani!" riep de Essener verbaasd, toen hij den grijsaard opmerkzaam beschouwde en in hem den man herkende, die hem in den tempel aangesproken en door zijne woorden zooveel stof tot nadenken gegeven had. „Nallamani! Ach hoe verheugt het mij u te zien!" De geneesheer reikte den gewonde liefdevol de hand; hij verwijderde het verband, onderzocht de wond en verklaarde dat zij wel zeer gevaarlijk maar niet doodelijk was. Hij gebood volstrekte rust, als zijnde het beste geneesmiddel in de gegeven omstandigheden, legde daarop een nieuw verband en beloofde spoedig terug te zullen keeren. Toen het avond geworden was, kwamen Daniël en zijne moeder in de ziekenkamer, om den nacht bij den gewonde door te brengen. Zij gaven zelfs op de minste behoeften acht en verpleegden hem met eene zorgvuldigheid en liefde, alsof de vreemdeling een hunner naaste bloedverwanten was. Tegen den morgen viel Hanani in een diepen slaap, welke tot aan den middag voortduurde. Nahamani kwam toen terug en zeide dat zich wondkoorts vertoonde, doch dat hij desniettemin hoopte het leven van den gewonde te zullen redden. Toen Hanani ontwaakte, baarde het hem verwondering zoo vele personen aan zijn bed te vinden, die zoo bekommerd schenen om zijn toestand. Hij zag Susanna, Daniël en Eleazar een voor een aan en zuchtte: „Ach, wat doet het mij leed dat ik u zooveel onrust en zorg veroorzaak!" „En hoe gelukkig zijn wij, die u kunnen helpen," antwoordde Eleazar. „Denk dat gij een broeder van ons zijt, en zet alle zorgen op zij.... zorgen zijn slechte geneesmiddelen." De familie Eleazar week niet van het ziekbed. Hanani van zijn kant bewonderde de grenzelooze gastvrijheid, goedheid en zorgvuldigheid welke hem ten deel werden. Hij moest bekennen, dat hij nog nooit ergens zooveel ware vroomheid, zooveel wederzijdsche liefde en gehechtheid gezien had, als in dit huis heerschten, zelfs niet in de woningen der Esseners, zijne broeders. Wat hem het meest bewonderenswaardig voorkwam bij deze offerwilligheid en liefde, was de omstandigheid dat zij blijkbaar geheel belangloos en vrijwillig plaats had. Het scheen. hem toe dat Eleazar rijk was, want er waren vele dienstboden in huis, doch geen enkele maal lieten Eleazar, Susanna, Daniël of Maria het toe, dat iemand der dienstboden aan den zieke hulp verleende; dat wilden zij zich, naar het scheen, als een groot geluk niet laten ontnemen. Hanani bespeurde ook, dat deze werkdadige naastenliefde zich over velen uitstrekte; er kwamen gansche scharen van armen aan huis, en geen hunner ging heen zonder een gift te hebben ontvangen. „Farizeërs of Sadduceërs kunnen deze gastvrije menschen onmogelijk zijn," dacht Hanani, „en evenmin Esseners. Er blijft mij dus niets over dan te denken dat zij Nazareërs zijn. Het zijn engelen van den hemel, nedergedaald tot troost voor den armen sterveling!" In de eerste dagen kwam Nahamani dagelijks, doch later, toen de genezing haren regelmatigen loop had, bezocht hij enkele malen in de week den zieke. Het was voor Hanani een onbeschrijfelijke weldaad, een troost, wanneer hij in het goede, vriendelijke gelaat van den geneesheer mogt zien, want dat was inderdaad een spiegel van den hemelschen vrede, de weêrglans van een hart, dat alleen in God leeft. De geneesheer sprak gedurende zijn bezoek vaak over godsdienstige zaken, en altijd was de zieke door zijne woorden getroffen. Het duurde niet lang of Hanani legde in zich zelven de bekentenis af, dat de godsdienst van Nahamani volmaakter, oneindig hooger was dan die der kluizenaars van het dal van Maspha. Eleazar en de zijnen, die Hanani zoo liefdevol verpleegden, waren Christenen. Onmiddelijk na de nederdaling van den H. Geest op Pinkster-morgen had de Apostel Petrus de zaal des Avondmaals verlaten; hij had, verwarmd door de vlam, die van den hemel gedaald was, voor de eerste maal den Gekruiste gepredikt en drie duizend menschen tot de leer van Christus bekeerd. Geheel Jeruzalem was vol van dit wonder. Ook Eleazar had het vernomen, en daar zijn hart reeds lang geen ander verlangen kende dan naar de waarheid, spoedde hij zich om deelachtig te worden aan de leeringen des Apostels. Des middags tegen drie ure, het laatste uur des gebeds, kwam Eleazar in den tempel, toen ook Petrus en Joannes zich daar bevonden en aan de poort van Nicanor, welke de „schoone" genoemd werd, aan den lamme het wonder verrichtten. Eleazar was daarvan getuige en hoorde hoe de Apostel de volgende woorden tot de verzamelde menigte sprak: „Gij mannen van Israël! waarom verwondert gij u hierover en waarom staart gij ons aan, als hadden wij door eigen kracht of door onze vroomheid aan dit mensch het gebruik zijner ledematen teruggegeven? De God van Abraham, Isaäk en Jakob, de God onzer vaderen heeft zijn Zoon Jesus verheerlijkt, dien gij hebt overgeleverd en verworpen voor Pilatus, ofschoon deze geen schuld in Hem vond! Gij hebt den oorsprong des levens gedood, doch God heeft Hem van den dood opgewekt; daarvan kunnen wij getuigen. Ik weet wel, broeders, dat gij zulks uit onwetendheid hebt gedaan even als uwe overheden, doch doet boete en bekeert u, opdat uwe zonden worden uitgewischt." Na deze toespraak van den prins der Apostelen verklaarde Eleazar zich openlijk voor het geloof aan den Gekruiste en ontving met zijne gansche familie den H. doop. Zij, die na deze tweede predikatie van den H. Petrus voor de Kerk gewonnen werden, waren ongeveer vijf duizend in getal. {{c|{{larger|VII.<br> Nieuwe gevaren.}}}} Hanani was weldra geheel buiten gevaar en herstelde spoedig. Bijgestaan door Eleazar of Daniël deed hij reeds eenige schreden in de kamer. Nahamani verzekerde dat hij ook spoedig in staat zou zijn om zich in den tuin van het huis te begeven, en daar in de frissche lucht versterking en nieuwe levenskracht op te doen. Toen begon de Essener ook aan zijn terugkeer naar Maspha te denken, waaraan hij binnen eene maand gevolg hoopte te kunnen geven. Gedurende zijne ziekte had hij meermalen zijn verlangen te kennen gegeven dat men hem daarheen zou voeren, of voor het minst zijne medgezellen kennis geven van het ongeval, hetwelk hem had getroffen en van het toevlugtsoord dat hij had gevonden, doch Nahamani betoogde dat zulks niet slechts nutteloos was maar ook gevaarlijk voor hem kon zijn. Door zoodanige boodschap zou men welligt aanleiding geven, dat er een nieuw onderzoek naar hem werd ingesteld; dat hij geheime vijanden had, hieraan mogt niet getwijfeld worden. Deze zouden welligt door zulk een boodschap naar Maspha te weten komen, dat hij hun ontkomen was, en hem nu op nieuw naar het leven staan. Het was daarom <section end="s4"/><noinclude></noinclude> t9tj4nllwoj9mldgcddvggk6nhxzl37 229018 229010 2026-11-01T18:31:03Z Dedden 258 229018 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dedden" />{{c|'''50'''}}</noinclude><section begin="s1"/>Volgens den H. Althanasius, hadden gedurende de vervolging de HH. Petrus en Paulus reeds dikwerf de vlugt genomen, daartoe volgens den H. Ambrosius dringend door de geloovigen aangezocht. Aanvankelijk weigerde Petrus om zich van de broeders te scheiden, eindelijk gaf hij toe en besloot hij zich buiten Rome te verbergen; hij verliet dus de stad en ontmoette, naauwelijks buiten de poort gekomen, den Zaligmaker met zijn kruis op de schouders; vol verwondering en aandoening riep Petrus uit: Heer, waar gaat Gij heen? waarop Christus antwoordde: lk ga naar Rome, om mij nogmaals te laten kruislgen. Petrus begreep den wenk en naar de stad terugkeerende, wijdde hij zich geheel aan de belangen van het jeugdige Christendom tot ook voor hem de deuren der Mamertijnsche gevangenis zich openden, waarin de Apostel Paulus reeds zuchtte. Beiden bleven hier opgesloten tot keizer Nero terugkeerde uit Griekenland, waarheen hij getogen was om de Olijmpische spelen bij te wonen. Nero had besloten het Christendom met wortel en tak uit te roeijen en hierin meende hij niet beter te slagen dan door het eerst het Hoofd met diens doorluchtigen medehelper te doen vallen. Petrus en Paulus werden op denzelfden dag ter dood gebragt, op den 29 Junij 67 leidde men hen naar den berg Janiculus en daar werd Paulus onthoofd en Petrus gekruisigd; maar wijl de leerling, die zijn meester verloochend had, zich niet waardig achtte op dezelfde wijze als de Zaligmaker te sterven, verzocht hij de beulen hem met het hoofd naar beneden te kruisigen. Van de der beide Apostelen, bevinden zich beider hoofden in de basiliek van St. Jan van Lateranen; de helften van beider ligchamen worden in de St. Paulus basiliek-buiten-de-muren en de andere helften in de St. Pieterskerk in de ''Confessio S. Petri'' bewaard het beroemde bedevaarts-oord der geheele katholieke wereld. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{lijn}} <section end="s2"/> <section begin="s3"/>{{c|{{x-larger|Achttien eeuwen.}}<br> '''Geschiedkundige verhalen voor het Katholieke volk van Nederland.'''<br> door [[Auteur:H. A. Banning|H.A. BANNING]]}} {{lijn|breedte=12em}} {{c|'''DE LAATSTE DAGEN VAN JERUZALEM.'''<br> ''Vervolg.''}} <section end="s3"/> <section begin="s4"/>„Waarde broeder," sprak Eleazar, „ik heb een geneesheer voor u doen komen!" „Nahamani!" riep de Essener verbaasd, toen hij den grijsaard opmerkzaam beschouwde en in hem den man herkende, die hem in den tempel aangesproken en door zijne woorden zooveel stof tot nadenken gegeven had. „Nahamani! Ach hoe verheugt het mij u te zien!" De geneesheer reikte den gewonde liefdevol de hand; hij verwijderde het verband, onderzocht de wond en verklaarde dat zij wel zeer gevaarlijk maar niet doodelijk was. Hij gebood volstrekte rust, als zijnde het beste geneesmiddel in de gegeven omstandigheden, legde daarop een nieuw verband en beloofde spoedig terug te zullen keeren. Toen het avond geworden was, kwamen Daniël en zijne moeder in de ziekenkamer, om den nacht bij den gewonde door te brengen. Zij gaven zelfs op de minste behoeften acht en verpleegden hem met eene zorgvuldigheid en liefde, alsof de vreemdeling een hunner naaste bloedverwanten was. Tegen den morgen viel Hanani in een diepen slaap, welke tot aan den middag voortduurde. Nahamani kwam toen terug en zeide dat zich wondkoorts vertoonde, doch dat hij desniettemin hoopte het leven van den gewonde te zullen redden. Toen Hanani ontwaakte, baarde het hem verwondering zoo vele personen aan zijn bed te vinden, die zoo bekommerd schenen om zijn toestand. Hij zag Susanna, Daniël en Eleazar een voor een aan en zuchtte: „Ach, wat doet het mij leed dat ik u zooveel onrust en zorg veroorzaak!" „En hoe gelukkig zijn wij, die u kunnen helpen," antwoordde Eleazar. „Denk dat gij een broeder van ons zijt, en zet alle zorgen op zij.... zorgen zijn slechte geneesmiddelen." De familie Eleazar week niet van het ziekbed. Hanani van zijn kant bewonderde de grenzelooze gastvrijheid, goedheid en zorgvuldigheid welke hem ten deel werden. Hij moest bekennen, dat hij nog nooit ergens zooveel ware vroomheid, zooveel wederzijdsche liefde en gehechtheid gezien had, als in dit huis heerschten, zelfs niet in de woningen der Esseners, zijne broeders. Wat hem het meest bewonderenswaardig voorkwam bij deze offerwilligheid en liefde, was de omstandigheid dat zij blijkbaar geheel belangloos en vrijwillig plaats had. Het scheen. hem toe dat Eleazar rijk was, want er waren vele dienstboden in huis, doch geen enkele maal lieten Eleazar, Susanna, Daniël of Maria het toe, dat iemand der dienstboden aan den zieke hulp verleende; dat wilden zij zich, naar het scheen, als een groot geluk niet laten ontnemen. Hanani bespeurde ook, dat deze werkdadige naastenliefde zich over velen uitstrekte; er kwamen gansche scharen van armen aan huis, en geen hunner ging heen zonder een gift te hebben ontvangen. „Farizeërs of Sadduceërs kunnen deze gastvrije menschen onmogelijk zijn," dacht Hanani, „en evenmin Esseners. Er blijft mij dus niets over dan te denken dat zij Nazareërs zijn. Het zijn engelen van den hemel, nedergedaald tot troost voor den armen sterveling!" In de eerste dagen kwam Nahamani dagelijks, doch later, toen de genezing haren regelmatigen loop had, bezocht hij enkele malen in de week den zieke. Het was voor Hanani een onbeschrijfelijke weldaad, een troost, wanneer hij in het goede, vriendelijke gelaat van den geneesheer mogt zien, want dat was inderdaad een spiegel van den hemelschen vrede, de weêrglans van een hart, dat alleen in God leeft. De geneesheer sprak gedurende zijn bezoek vaak over godsdienstige zaken, en altijd was de zieke door zijne woorden getroffen. Het duurde niet lang of Hanani legde in zich zelven de bekentenis af, dat de godsdienst van Nahamani volmaakter, oneindig hooger was dan die der kluizenaars van het dal van Maspha. Eleazar en de zijnen, die Hanani zoo liefdevol verpleegden, waren Christenen. Onmiddelijk na de nederdaling van den H. Geest op Pinkster-morgen had de Apostel Petrus de zaal des Avondmaals verlaten; hij had, verwarmd door de vlam, die van den hemel gedaald was, voor de eerste maal den Gekruiste gepredikt en drie duizend menschen tot de leer van Christus bekeerd. Geheel Jeruzalem was vol van dit wonder. Ook Eleazar had het vernomen, en daar zijn hart reeds lang geen ander verlangen kende dan naar de waarheid, spoedde hij zich om deelachtig te worden aan de leeringen des Apostels. Des middags tegen drie ure, het laatste uur des gebeds, kwam Eleazar in den tempel, toen ook Petrus en Joannes zich daar bevonden en aan de poort van Nicanor, welke de „schoone" genoemd werd, aan den lamme het wonder verrichtten. Eleazar was daarvan getuige en hoorde hoe de Apostel de volgende woorden tot de verzamelde menigte sprak: „Gij mannen van Israël! waarom verwondert gij u hierover en waarom staart gij ons aan, als hadden wij door eigen kracht of door onze vroomheid aan dit mensch het gebruik zijner ledematen teruggegeven? De God van Abraham, Isaäk en Jakob, de God onzer vaderen heeft zijn Zoon Jesus verheerlijkt, dien gij hebt overgeleverd en verworpen voor Pilatus, ofschoon deze geen schuld in Hem vond! Gij hebt den oorsprong des levens gedood, doch God heeft Hem van den dood opgewekt; daarvan kunnen wij getuigen. Ik weet wel, broeders, dat gij zulks uit onwetendheid hebt gedaan even als uwe overheden, doch doet boete en bekeert u, opdat uwe zonden worden uitgewischt." Na deze toespraak van den prins der Apostelen verklaarde Eleazar zich openlijk voor het geloof aan den Gekruiste en ontving met zijne gansche familie den H. doop. Zij, die na deze tweede predikatie van den H. Petrus voor de Kerk gewonnen werden, waren ongeveer vijf duizend in getal. {{c|{{larger|VII.<br> Nieuwe gevaren.}}}} Hanani was weldra geheel buiten gevaar en herstelde spoedig. Bijgestaan door Eleazar of Daniël deed hij reeds eenige schreden in de kamer. Nahamani verzekerde dat hij ook spoedig in staat zou zijn om zich in den tuin van het huis te begeven, en daar in de frissche lucht versterking en nieuwe levenskracht op te doen. Toen begon de Essener ook aan zijn terugkeer naar Maspha te denken, waaraan hij binnen eene maand gevolg hoopte te kunnen geven. Gedurende zijne ziekte had hij meermalen zijn verlangen te kennen gegeven dat men hem daarheen zou voeren, of voor het minst zijne medgezellen kennis geven van het ongeval, hetwelk hem had getroffen en van het toevlugtsoord dat hij had gevonden, doch Nahamani betoogde dat zulks niet slechts nutteloos was maar ook gevaarlijk voor hem kon zijn. Door zoodanige boodschap zou men welligt aanleiding geven, dat er een nieuw onderzoek naar hem werd ingesteld; dat hij geheime vijanden had, hieraan mogt niet getwijfeld worden. Deze zouden welligt door zulk een boodschap naar Maspha te weten komen, dat hij hun ontkomen was, en hem nu op nieuw naar het leven staan. Het was daarom <section end="s4"/><noinclude></noinclude> 0do23ojzkpqhpmloebd8g32lahfvm6m 104 90295 229011 2026-11-01T17:38:57Z Dedden 258 /* Proefgelezen */ 229011 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dedden" />{{c|'''51'''}}</noinclude>beter die vijanden in den waan te laten dat zij hun misdadig doel bereikt hadden. Het was het beste dat Hanani nog eenigen tijd daar verbleef, om zijne volkomene genezing af te wachten, dan naar Maspha terugkeerde en zich daar eenigen tijd verborgen hield. De Essener kon dit zeer gegronde voorstel niet verwerpen, te meer dewijl hij zag dat hij zijn gastheer en diens familie zou bedroeven, wanneer hij hen verliet alvorens volkomen hersteld te zijn. Hij besloot daarom den wensch van den geneesheer in te willigen en nog eenigen tijd te blijven. Doch wij moeten thans, ten einde ons verhaal zoo volledig mogelijk te doen zijn, op een omstandigheid terug komen, welke wij tot dusverre over het hoofd hebben gezien. Toen Hanani daags na zijne verwonding uit zijne wondkoorts ontwaakte, vroeg hij blijkbaar angstig bezorgd naar zijne kleederen. Eleazar had deze benevens een soort van scapulier, zooals de Joden op het onderkleed droegen, in bewaring genomen. Hij reikte den Essener den scapulier toe, daar deze hier bijzonder aan gehecht scheen. Hij was van pels met wol gevoerd. Hanani bevoelde dit voorwerp van alle kanten en ontstelde hevig bij de ontdekking dat het gescheurd was en er een gedeelte van de wol uithing. Hij vroeg Eleazar wie daarvan wel de schuld mogt zijn, doch deze verzekerde hem dat geen der huisgenooten iets van hetgeen den Essener behoorde ook zelfs maar aangeraakt had. Hanani maakte nu zijn gastheer bekend, dat tusschen de pels en de wol een strookje perkament genaaid was geweest, dat voor hem groote waarde had, en welks verlies onherstelbaar was. Eleazar verklaarde dat hem van die aangelegenheid niets bekend was, en de Essener geloofde nu dat de diefstal had plaats gevonden gedurende den tijd, dat hij bewusteloos in het voorportaal van den tempel had gelegen. Hoe kon hij ook weten of denken dat de Griek, op hetzelfde oogenblik dat deze met den regterhand den dolk voerde, met de linker het perkament uit den scapulier rukte, dewijl hij de plaats, alwaar het verborgen was, naauwkeurig kende! Eindelijk was de zieke in staat ook kleine wandelingen in den tuin te doen. Hij zat daar geheele middagen of wandelde in de koele lanen heen en weêr, waarbij Maria en Daniël hem gezelschap hielden. Eens op een avond, bij het ondergaan der zon, zat hij op de steenen borstwering eener regenput; hij vermaakte zich met het spel van Daniël en Maria, die rondom hem liepen. Hij verheugde zich in deze onschuldige vrolijkheid der jeugd, toen hij eensklaps een kreet hoorde, en nog maar even tijd had, om het meisje, dat boven de diepe put zweefde, bij een tip van haar kleed vast te houden. Zij was, door haar broeder geplaagd en achtervolgd, naar de borstwering gesprongen, doch, daar het reeds duister begon te worden, gestruikeld; zonder Hanani zou zij zonder twijfel een zwaren val gedaan hebben in de diepe, drooge put, ook Hanani zou niet in staat zijn geweest haar te redden; indien Daniël hem niet ter hulp ware gesneld. Eerst aan de vereenigde inspanning van beiden gelukte het 't meisje weder op de been te brengen. Maria was er met den schrik en een ligte wond aan de knie afgekomen. Op de noodkreet, welke het meisje had geslaakt, waren al de huisgenooten naar den tuin gesneld. Toen de ouders de toedragt der zaak hadden vernomen, vatten zij Hanani's handen om hem hun dank te brengen, doch toen zagen zij hem eensklaps verbleeken, en ontging het hun ook niet, dat zijn kleed op de plaats, waar hij de wond had ontvangen, roodgeverwd werd. Men droeg hem met de grootste zorgvuldigheid naar zijne kamer; de geneesheer werd onmiddellijk geroepen, en door diens hulp gelukte het 't bloed te stelpen en het gevaar af te wenden, doch er gingen weder dagen en weken onder de meest naauwgezette verpleging voorbij, alvorens men zoover gekomen was als op het oogenblik, toen het noodlottig geval bij de put plaats greep. Gedurende den tijd, welken Hanani andermaal voor zijn herstel behoefde, kwam het hem allengs voor, alsof de stemming van zijn gastheer en diens familie een groote verandering onderging. Niet dat hun gedrag jegens hem anders was dan vroeger, maar het was blijkbaar dat al de huisgenooten door zekere inwendige droefenis bevangen waren. Soms zag hij hen te zamen fluisteren; vele onbekenden kwamen en vertrokken met veel geheimzinnigheid, en dat komen en gaan was met zekere gejaagdheid gepaard. Hanani meende dat het hem niet vrij stond naar de oorzaak van een en ander te vragen, doch eindelijk trad Eleazar eens op een dag met een treurig gelaat voor zijn bed en zeide, terwijl hij Hanani's hand in de zijnen nam: „Mijn vriend, ik vrees, dat wij weldra zullen moeten scheiden." „Hoe meent gij dit?" vroeg Hanani, getroffen door de bezorgdheid, welke zich op Eleazars gelaat afspiegelde. „Wij worden door een groot gevaar bedreigd," gaf de gastheer ten antwoord, „gij niet, maar wij," voegde hij er geruststellend bij. „Ik zal zorgen dat gij een onderkomen vindt bij vertrouwde vrienden, alwaar gij rustig het oogenblik kunt afwachten, waarop gij de reis naar Maspha zult mogen aannemen." „Neen, waarde gastvriend," sprak Hanani, met een stem welke beefde door de aandoening, die hem bezielde, „wanneer u gevaren dreigen, verlaat ik u niet. Heb ik tot dusverre het geluk met u gedeeld, zoo wil ik ook in het ongeluk aan uwe zijde blijven, al ware het slechts om u te troosten en te helpen zooveel in mijn vermogen is. Doch zeg mij … wat vreest gij?" „Is het u niet bekend, dat Cajus Caligula er altijd aan heeft gedacht, Egypte te bezoeken?" „Laat hem begaan … wat gaat dat u aan?" „En weet gij dan ook niet, dat hij bij gelegenheid dezer reis het plan had, om een standbeeld mede te brengen, 't welk volgens zijn wil te zijner eer in den tempel zou worden geplaatst". „Dat alles weet ik zeer goed," sprak Hanani, „maar …" „Caligula is dood." „Dood? … Caligula … dat monster, die schandvlek der wereld zou dood zijn? God zij gedankt … De Heer heeft genadig het groote gevaar van ons afgewend. Verhaal mij toch hoe hij gestorven is." „Ik zal u zeggen wat ik daaromtrent heb vernomen. Er had zich eene zamenzwering tegen zijn leven gevormd, en wel onder zeer aanzienlijke Romeinen. Zij wilden de luimen van het monster niet langer verdragen en wachtten slechts op eene gunstige gelegenheid om hun voornemen ten uitvoer te brengen. Toen nu de spelen ter eere van den Augustus werden gevierd, maakte hij zich op nieuw de Romeinsche patriciërs tot vijanden. Hij beschimpte hen door de plaatsen welke tot dusverre alleen door hen waren ingenomen voor het volk in te ruimen. Vrolijker dan ooit, liet hij op dien dag vruchten onder de menigte werpen en vermaakte zich met het rumoer, dat daardoor ontstond." „Wat is het Romeinsche volk ontaard, dat eeuwen lang zoo ijverzuchtig is geweest op zijne vrijheid en nu zulk een mensch als heerscher moest dulden! Het volk, dat over de gansche aarde zijne bevelen heeft gegeven, komt nu onder het juk van zulk een despoot! Doch verder!" „Caligula wilde den ganschen dag in het ampitheater blijven, doch de zaamgezworenen en in het bijzonder Chareas en Sabinus wisten hem te overreden eerst een bad te nemen en zich dan naar den schouwburg te begeven. Op den weg naar het bad was Caligula zonder eenig gevolg. Hij wilde nog eenige Egyptische knapen, die voor het schouwspel bestemd waren, uitkiezen, toen het zwaard van den tribuun Chareas hem in den hals trof; de overige zamengezworenen snelden toe, en Caligula zonk, uit onderscheidene wonden bloedend, op den grond neder. Zoo stierf hij op het oogenblik dat hij zich gereed maakte, om zich naar Jeruzalem te begeven en den tempel van den waren God te ontwijden, door er zijn eigen standbeeld te laten oprigten om het goddelijke eer te doen bewijzen." „Maar ik begrijp u niet, Eleazar," zeide de Essener „gij wildet mij van gevaren verhalen, die u bedreigen, en gij deelt mij een voorval mede, dat over de gansche wereld een ieder tot groote vreugde is ?" „Hoor mij ten einde toe aan, mijn vriend! Herodes Agrippa is te Jeruzalem teruggekeerd. Bij den onverwachten dood van Caligula, kwam de ontstelde senaat op het denkbeeld om Herodes Agrippa, den gunsteling van den vermoorden keizer, om raad te vragen in de buitengewone omstandigheden. Herodes, die juist in het geheim voor de begrafenis van zijn keizerlijken weldoener had zorg gedragen, haastte zich om aan dat verlangen te voldoen, en door zijn invloed werd Claudius; de schier verstandelooze oom van Caligula, die door de Pretorianen reeds als keizer was begroet, ook door den senaat als zoodanig erkend. Claudius had dus alle reden om den hoveling dankbaar te zijn dat deze met zooveel geschiktheid zijne verheffing tot de keizerlijke waardigheid, welke reeds door het leger aangenomen was, ook bij de vaders der wereldstad had weten door te zetten. Hij heeft hem nu in zijne koninklijke waardigheid hersteld, en Agrippa is er juist de man naar om van de hem verleende magt gebruik te maken." {{right|''(Wordt vervolgd.)''|offset=2em}}<noinclude></noinclude> k3v8pikwbtyv99frqvon0c7q85bdd57 14 90296 229013 2026-11-01T18:04:32Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '[[Categorie:Heilige in het christendom]]' 229013 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Heilige in het christendom]] fatfusbu7qsv76l1hs4m1k72dpmvldl 0 90297 229014 2026-11-01T18:07:58Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=59 fromsection=s1 to=60 tosection=s1 header=1 Titel="De marteldood van den H. Petrus" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 7 (1867), p.&nbsp;49-50."/> {{DEFAULTSORT:Petrus (de marteldood van den H.)}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Petrus]]' 229014 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=59 fromsection=s1 to=60 tosection=s1 header=1 Titel="De marteldood van den H. Petrus" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 7 (1867), p.&nbsp;49-50."/> {{DEFAULTSORT:Petrus (de marteldood van den H.)}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Petrus]] n7yolgog1otmogaoice1a1k7vwr24x0 14 90298 229015 2026-11-01T18:08:12Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '[[Categorie:Heilige in het christendom]]' 229015 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Heilige in het christendom]] fatfusbu7qsv76l1hs4m1k72dpmvldl 0 90299 229017 2026-11-01T18:30:34Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=60 fromsection=s3 to=61 header=1 Titel="De laatste dagen van Jerusalem" auteur="[[Auteur:H. A. Banning|H.A. Banning]]" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 7 (1867), p.&nbsp;50-51."/> {{DEFAULTSORT:Laatste (de) dagen van Jerusalem}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]]' 229017 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=60 fromsection=s3 to=61 header=1 Titel="De laatste dagen van Jerusalem" auteur="[[Auteur:H. A. Banning|H.A. Banning]]" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 7 (1867), p.&nbsp;50-51."/> {{DEFAULTSORT:Laatste (de) dagen van Jerusalem}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] 4kvsyk0zv5d6tqhnl4g5if3rpr4ojd9 104 90300 229019 2026-11-01T20:07:25Z Dedden 258 /* Proefgelezen */ 229019 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Dedden" />{{c|'''262'''}}</noinclude><section begin="s1"/>Meer dan ooit zag zij het verfoeijelijke der zonde in, waarvoor een Godmensch zooveel lijden moest, en vaster dan ooit was het voornemen dat zij maakte om ze niet meer te bedrijven. Toen Jesus van bet kruis was afgedaan, volgde zij het lijk naar het graf, waar zij gaarne biddend en treurend had willen blijven, zoo de soldaten van Pilatus haar niet afgewezen hadden. Zij keerde dan stad- en huiswaarts, bragt den Sabbath in droeve mijmeringen door en spoedde zich met het krieken van den dag (Zondag) naar het graf. Hoe verbaasd was zij het ledig en onbewaakt te vinden; alleen de doeken, waarin het lijk was aanwezig geweest, zag zij op den grond liggen. Toen zij zich omkeerde, zag zij iemand voor zich staan, en meenende dat het de tuinman was, zeide zij: „mijnheer, zoo gij het ligchaam weggenomen hebt, zeg mij dan waar gij het gelegd hebt!" Jesus antwoordde haar met het enkele woord: „Maria!" en Zijne zoete stem rukte oogenblikkelijk den sluijer weg, die hare oogen bedekte en zij herkende Hem! Dit tooneel wordt ons zigtbaar voorgesteld op eene gravure, genomen naar de schilderij van Bernhard Plockhorst. Met edele waardigheid staat Jesus met ten hemel gehevene hand, als wijst hij aan Maria Magdalena het oord, waarheen Hij weldra vertrekken zal; met de linkerhand houdt liii haar terug, wijl zij in hare geestdrift Zijne voeten omklemmen wil en Hij zegt: „raak mij niet aan, want ik ben nog niet opgeklommen tot mijnen Vader!" Tegelijk toont Hij de gaten der nagelen om zijne Verrijzenis te bevestigen. De vreugde van Maria Magdalena evenaarde nu hare vorige smart. Zoodra Jesus verdwenen was, ijlde zij naar de stad en verhaalde den leerlingen, dat Jesus waarlijk verrezen en haar verschenen was. Zij was voorts nog menigmaal getuige van de verschijningen des Zaligmakers en zijne Hemelvaart, vierde met de Apostelen het Pinksterfeest en werd vervuld met den H. Geest. Zij kwam met Lazarus en Martha overeen hunne goederen te verkoopen en het geld den armen te geven. Tijdens de vervolging, die spoedig tegen de Christenen uitbarstte, verlieten zij Jerusalem en begaven zich naar Antiochië, waar de leerlingen den naam van Christenen aannamen. Hier stichtten zij hen langen tijd door een voorbeeldig gedrag, waarop zij zich volgens eene oude overlevering naar Provence in Frankrijk begaven. De overlevering spreekt niet meer van Lazarus en Martha maar zegt dat Maria gedurende 30 jaren in eene grot woonde, en zich bezig hield met de overdenking van de groote gebeurtenissen, die zij had bijgewoond, en de genade die haar was bewezen, en met het plegen van boetvaardigheid. Die grot is nog heden bekend onder den naam van Magdalenagrot. <section end="s1"/> <section begin="s2"/>{{lijn}} <section end="s2"/> <section begin="s3"/>{{c|'''Onze Lieve Vrouw van Frankrijk in Puy.'''}} {{c|<big>het grootste standbeeld van Europa.</big>}} {{lijn|breedte=12em}} De lustoorden aan de Loire zijn de trots van Frankrijk. De Fransche touristen verwijlen gaarne aan de oevers van dien heerlijken vloed — en in de naburige dalen, waar zich het oog verlustigen kan in het schilderachtige en betooverende van een bergachtige landstreek. Terwijl in de dalen de industrie hare oorverdoovende bezigheden of de land-, tuin- of wijnbouw hun vreedzaam bedrijf uitoefenen, heerscht op de bergen de stilte der eenzaamheid. Het Landschap Velay met de stad Le Puy, de hoofdstad van het Departement van de Boven-Loire, is als een amphitheatre, omgeven door de steile wanden van den uitgebranden krater van den berg Anis, waaruit de reusachtige basaltkegel Corneille zich verheft. De stad Puy is gelegen aan de zamenvloeijing van de riviertjes de Borne en de Dolaison met de Loire, in de nabijheid van vulkaniselle bergen, die zich 2000 voet boven den spiegel der zee verheffen; door de menigte rotsnaalden en de door de natuur gevormde zuilen en pyramiden alsmede door de menigte oudheden en overblijfselen van oude ringmuren, oorspronkelijk uit de tijden der Celten, Romeinen, Merovingers en Karlovingers, en de vele kerken en kloosters is de overigens niet regelmatige stad een der merkwaardigste van geheel Frankrijk. Onder de voornaamste gebouwen van Puy, die ook de zetel van een bisschop is, munt de kathedraal van Onze Lieve Vrouw uit, die in Gothischen trant uit de XIII^de tot de XV^de eeuw gebouwd is op de grondvesten van een Heidenschen tempel, en een achthoekig koepelgewelf, een alleenstaanden klokkentoren en een aangrenzend kloostergebouw bezit. Voorheen werd daarin vereerd het wonderbeeld van Onze Lieve Vrouw van Puy (La Vierge noire) van cederhout, een geschenk van den heiligen koning Lodewijk, door hem in 1254 uit het Oosten medegebragt; dit beeld, dat door geheel Zuid-Frankrijk godsdienstig vereerd werd, en welks bezoek het doel was van talrijke bedevaarten van heinde en ver, werd door de goddelooze Fransche revolutionnairen in het laatst der vorige eeuw verbrand. Zoo eerbiedigen die mannen van „vrijheid en broederschap" de godsdienstige begrippen van anderen. Om die smet uit te wisschen en den hoon eenigermate te herstellen, die aan God en Zijne Heilige Moeder door deze heiligschennis is aangedaan geworden, heeft men het wonderbeeld door een ander beeld vervangen en bovendien in September 1860 op de spits van den basaltkegel Corneille, die 5000 voet hoog is, het kolossale standbeeld van de Allerheiligste Moeder-Maagd, dat onze gravure voorstelt opgerigt. Op een anderen minder hoogen berg in de nabijheid is een bedevaarts-kerk gebouwd. Het beeld is van gegoten ijzer en is het grootste van Europa, want het heeft eene hoogte van 16 Ned. el en op zijn breedst een omvang van 17 Ned. el; de reusachtige gestalte van Bavaria te Munchen, die het meest nabij komt, is slechts 15 Ned. el hoog. Men kan zich naauwelijks een denkbeeld vormen, welke moeite het gekost heeft dat kunstwerk te gieten en nog meer om het op te rigten op de verheven standplaats, welke het nu inneemt. Meer nog moet men den kunstenaar bewonderen, die in weerwil van de kolossale grootte en massa van het beeld, het de verheven en zoete gelaatsttrekken der Moeder-Maagd heeft kunnen geven. Bevoegde kunstkenners roemen het beeld als een in allen deele welgelukt meesterwerk, dat de beroemde beeldhouwer Bonnassieux ontwierp en uitvoerde. Voerden wij zoo even de grootte aan als maatstaf van het wonderlijke in dat kunstgewrocht, dan mogen wij ook de zwaarte noemen van het hoofd van het Kindeke Jesus; het weegt niet minder dan 2200 pond. Door een wenteltrap van gegoten ijzer van 57 treden kan men in het beeld zelven tot het hoofd klimmen. Het beeld en de verheven standplaats, die het inneemt, is een symbool van de toewijding van het Fransche volk aan Maria, dat, in weerwil van de stormen van ongeloof, die over zijn hoofd gewoed hebben, toch nog het hart vol heeft van liefde en eerbied voor de Moeder Gods, het eigenaardige en kenschetsende van den Katholieken Christen. De H. Maagd zal voorzeker van haren verheven hemeltroon goedgunstig neerzien op Frankrijk, zooals haar beeldtenis op den Puy hare lieftallige blikken over een uitgestrekte landstreek schijnt te werpen, opdat de Fransche natie, de oudste dochter der Kerk, getrouw blijve aan het Katholicismus en de andere volkeren voorga in ijver om den fakkel des geloofs te doen blijven onderhouden en daarmede de verwijderdste volksstammen tot het licht en de waarheid des evangelies te brengen. <section end="s3"/> <section begin="s4"/>{{lijn}} <section end="s4"/> <section begin="s5"/>{{c|{{x-larger|Achttien eeuwen.}}<br> '''Geschiedkundige verhalen voor het Katholieke volk van Nederland.'''<br> door [[Auteur:H. A. Banning|H.A. BANNING]]}} {{lijn|breedte=12em}} {{c|'''DE LAATSTE DAGEN VAN JERUZALEM.'''<br> ''Vervolg.''}} <section end="s5"/> <section begin="s6"/>„Maar hoe is dat mogelijk?" vroeg Emilius. „Gij vraagt nog hoe het mogelijk is? Deze mannen weten alles mogelijk te maken. Zij weten langs dezen of genen weg, door regt of onregt, zich datgene te verschaffen, wat zij noodig hebben; en dat is zeer veel. Zij verdrukken de priesters en wat zij dezen niet kunnen afpersen, nemen zij van anderen. Zij laten zich nooit zien dan onder gewapend geleide, zoodat hunne aanhangers op de straat vaak met elkander handgemeen worden, zonder dat iemand het durft wagen hen te scheiden. Zij bemagtigen voor zich met geweld de tienden, welke den levieten toekomen, terwijl deze voor een gedeelte in ellende versmachten. Oordeel thans zelf: wanneer de eigene voorgangers op zoodanige wijze de tweedragt bevorderen, wat moet men dan van de vreemde overheerschers beters verwachten? Inderdaad, van Pontius Pilatus af was ieder der Romeinsche landvoogden slechter dan zijn voorganger. De een zoog het land al meer uit dan de ander; de een begunstigde deze, de ander gene partij. Na den dood van Herodes Agrippa zag men den wensch der Joden, welke zij met het oog op Jesus hebben uitgesproken, zich verwezenlijken: „Wij willen geen anderen koning dan den keizer!" Wij staan thans onder eenen keizer, maar moeten de roede van zijne Stadhouders gevoelen. De eerste was Cuspius Fadus; op dezen volgde Tiberius Alexander, een afgevallen Jood, en daarop kregen wij Cumanus, die door Claudius Caesar verbannen werd. Onder de regering van laatstgenoemden keizer kwamen niet minder dan vijf duizend Israelieten aan den ingang van den tempel om in een oproer, dat door de onbeschaamdheid van een Romeinschen soldaat was verwekt. In het begin der heerschappij van Nero hadden wij Felix; een waardig dienaar van zoodanigen meester. Wat hij onder Claudius niet had gewaagd, deed hij thans zonder schroom, en hij gaf zijne slechte begeerten en gruwzaamheden den vrijen loop. Hij speelde den koning en bezat de ziel van een slaaf. <ref>Tacitus, Annal.</ref> „Reeds gedurende dezen tijd was Judea vol roovers en moordenaars. Somwijlen werden zij door Felix gestraft, doch meesttijds werden zij door hem bezoldigd, om zich van hen te ontdoen, die hem mishaagden of weêrstreefden. Zoo liet hij door hen den hoogepriester Jonathas vermoorden, omdat deze niet naliet hem zijn slecht levensgedrag voor oogen te houden. De roovers werden steeds stoutmoediger; zij kwamen ook in de stad, zelfs in den tempel, en droegen onder hun gewaad een dolk, ten gevolge waarvan zij in uwe taal Sicariërs of dolkdragers genoemd werden. Daar mengden zij zich onder de menigte, doodden wie zij wilden, en riepen dan nog veel harder moord! dan een der anderen. Tengevolge daarvan zijn de moorden zoo alledaagsch geworden, dat de wetgevers het zoenoffer voor onschuldig vergoten bloed afgeschaft hebben; men kon niet zooveel dieren slachten als er {{hws|men|menschen}}<section end="s6"/><noinclude></noinclude> oeb6jzo98kwv2qwk8kny5rx7rq4569a 0 90301 229021 2026-11-01T20:12:11Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=265 to=267 tosection=s1 header=1 Titel="De H. Maria Magdalena" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 33 (1868), p.&nbsp;260-262."/> {{DEFAULTSORT:Maria Magdalena (de H.))}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Maria Magdalena]]' 229021 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=265 to=267 tosection=s1 header=1 Titel="De H. Maria Magdalena" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 33 (1868), p.&nbsp;260-262."/> {{DEFAULTSORT:Maria Magdalena (de H.))}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Maria Magdalena]] 3qzby6xyxmwex3dmj8cvb5um6362wqb 0 90302 229022 2026-11-01T20:17:37Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=267 fromsection=s3 to=267 tosection=s4 header=1 Titel="O. L. Vrouw van Frankrijk te Puy, het grootste standbeeld van Europa" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 33 (1868), p.&nbsp;262."/> {{DEFAULTSORT:Standbeeld (O. L. Vrouw van Frankrijk te Puy, het grootste) van Europa}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]]' 229022 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=267 fromsection=s3 to=267 tosection=s4 header=1 Titel="O. L. Vrouw van Frankrijk te Puy, het grootste standbeeld van Europa" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 33 (1868), p.&nbsp;262."/> {{DEFAULTSORT:Standbeeld (O. L. Vrouw van Frankrijk te Puy, het grootste) van Europa}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] pf4vbg03oet4nebf1wnfhob1ythud8f 14 90303 229023 2026-11-01T20:18:53Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '[[Categorie:Heilige in het christendom]]' 229023 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Heilige in het christendom]] fatfusbu7qsv76l1hs4m1k72dpmvldl 0 90304 229025 2026-11-02T06:27:59Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=22 fromsection=s3 to=23 tosection=s1 header=1 Titel="De laatste dagen van Jerusalem" auteur="[[Auteur:H. A. Banning|H. A. Banning]]" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6 (1867), p.&nbsp;42-43."/> {{DEFAULTSORT:Laatste (de) dagen van Jerusalem}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]]' 229025 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=22 fromsection=s3 to=23 tosection=s1 header=1 Titel="De laatste dagen van Jerusalem" auteur="[[Auteur:H. A. Banning|H. A. Banning]]" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6 (1867), p.&nbsp;42-43."/> {{DEFAULTSORT:Laatste (de) dagen van Jerusalem}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] 3sqq0lj6fyhomx9j7xgc4lhxrsobh0z 0 90305 229026 2026-11-02T06:41:25Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=56 to=56 tosection=s2 header=1 Titel="De wereldtentoonstelling van Parijs" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6 (1867), p.&nbsp;43-44, 46."/> {{DEFAULTSORT:Wereldtentoonstelling (de) van Parijs}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]]' 229026 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=56 to=56 tosection=s2 header=1 Titel="De wereldtentoonstelling van Parijs" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6 (1867), p.&nbsp;43-44, 46."/> {{DEFAULTSORT:Wereldtentoonstelling (de) van Parijs}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] 77uqkto4n17t9aia28ksv8l50brjqqg 229027 229026 2026-11-02T06:42:02Z Dedden 258 229027 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=53 fromsection=s3 to=56 tosection=s2 header=1 Titel="De wereldtentoonstelling van Parijs" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6 (1867), p.&nbsp;43-44, 46."/> {{DEFAULTSORT:Wereldtentoonstelling (de) van Parijs}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] sy8tovs1uurd6id995fiev3hz5qkdff 229028 229027 2026-11-02T06:49:28Z Dedden 258 229028 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=53 fromsection=s3 to=56 tosection=s2 exclude="55" header=1 Titel="De wereldtentoonstelling van Parijs" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6 (1867), p.&nbsp;43-44, 46."/> {{DEFAULTSORT:Wereldtentoonstelling (de) van Parijs}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] 9zmngtukswzx1xdpv3mojqbqrzvd7zs 0 90306 229030 2026-11-02T07:09:30Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=56 fromsection=s3 to=56 tosection=s4 header=1 Titel="De Vos" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6 (1867), p.&nbsp;46."/> {{DEFAULTSORT:Vos (de)}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]]' 229030 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=56 fromsection=s3 to=56 tosection=s4 header=1 Titel="De Vos" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6 (1867), p.&nbsp;46."/> {{DEFAULTSORT:Vos (de)}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] qfw2oomi3no4yfninu629ewfx88wv18 229032 229030 2026-11-02T07:13:57Z Dedden 258 229032 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=56 fromsection=s3 to=56 tosection=s4 header=1 Titel="De Vos" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6 (1867), p.&nbsp;46."/> {{DEFAULTSORT:Vos (de)}} [[Categorie:Vos]] [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] d4yhrwvctcb4eu993tdboawtpoh6xoe 229036 229032 2026-11-02T07:21:57Z Dedden 258 229036 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=56 fromsection=s3 to=56 tosection=s4 header=1 Titel="De Vos" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6 (1867), p.&nbsp;46."/> {{DEFAULTSORT:Vos (de)}} [[Categorie:Vos]] [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] h0g7o5xtnje8z0nn630lbzuhtbqywlx 0 90307 229031 2026-11-02T07:12:14Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=56 fromsection=s5 to=57 header=1 Titel="Een en ander over Mexiko" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6 (1867), p.&nbsp;46-47."/> {{DEFAULTSORT:Mexiko (een en ander over)}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Mexico]]' 229031 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=56 fromsection=s5 to=57 header=1 Titel="Een en ander over Mexiko" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6 (1867), p.&nbsp;46-47."/> {{DEFAULTSORT:Mexiko (een en ander over)}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Mexico]] jhcbm2edxaosxdxfxxmks0w7k0dnduj 14 90308 229033 2026-11-02T07:14:10Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '[[Categorie:Zoogdieren]]' 229033 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Zoogdieren]] bryghk8kyvcjeepw5asl7nhqng0ssoi 14 90309 229035 2026-11-02T07:16:22Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '[[Categorie:Zoogdieren]]' 229035 wikitext text/x-wiki [[Categorie:Zoogdieren]] bryghk8kyvcjeepw5asl7nhqng0ssoi 0 90310 229037 2026-11-02T10:03:47Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=62 to=65 tosection=s2 exclude="63" header=1 Titel="De wereldtentoonstelling van Parijs" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 7 (1867), p.&nbsp;52, 54-55."/> {{DEFAULTSORT:Wereldtentoonstelling (de) van Parijs}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]]' 229037 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=62 to=65 tosection=s2 exclude="63" header=1 Titel="De wereldtentoonstelling van Parijs" auteur="onbekend auteur" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 7 (1867), p.&nbsp;52, 54-55."/> {{DEFAULTSORT:Wereldtentoonstelling (de) van Parijs}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] s7puqohuq9h19nlu03cr9asrbk2a9nb 0 90311 229038 2026-11-02T10:06:52Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=65 fromsection=s3 to=65 header=1 Titel="De meteorograaf van Pater Secchi" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 7 (1867), p.&nbsp;55."/> {{DEFAULTSORT:Meteorograaf (de) van Pater Secchi}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]]' 229038 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=65 fromsection=s3 to=65 header=1 Titel="De meteorograaf van Pater Secchi" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 7 (1867), p.&nbsp;55."/> {{DEFAULTSORT:Meteorograaf (de) van Pater Secchi}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] 0txxzw51jh590dfamqksgtwcm5h02ho 0 90312 229039 2026-11-02T10:09:46Z Dedden 258 Nieuwe pagina aangemaakt met '<pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=66 to=66 header=1 Titel="Het kongres van Mechelen" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 7 (1867), p.&nbsp;56."/> {{DEFAULTSORT:Kongres (het) van Mechelen}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]]' 229039 wikitext text/x-wiki <pages index="De Katholieke Illustratie vol 001.pdf" from=66 to=66 header=1 Titel="Het kongres van Mechelen" current="''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 7 (1867), p.&nbsp;56."/> {{DEFAULTSORT:Kongres (het) van Mechelen}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] ja54swgxds9nziqrnvjkdj7wbwulfos