Hoofdportaal:Filosofie

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nl">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikisource</sitename>
    <dbname>nlwikisource</dbname>
    <base>https://nl.wikisource.org/wiki/Hoofdpagina</base>
    <generator>MediaWiki 1.48.0-wmf.4</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Speciaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruiker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruiker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikisource</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikisource</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Sjabloon</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg sjabloon</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Help</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg help</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Categorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg categorie</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Overleg hoofdportaal</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Auteur</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Overleg auteur</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Pagina</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Overleg pagina</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Index</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Overleg index</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Filosofie</title>
    <ns>100</ns>
    <id>10431</id>
    <revision>
      <id>229338</id>
      <parentid>228057</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:50:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>bronnen toegevoegd/verplaatst</comment>
      <origin>229338</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4985" sha1="6r0v188sxsnrugtk1cbbaxwjqjlqj85" xml:space="preserve">{{Infobox hoofdportaal
| afbeelding = P philosophy.png
| informatie = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige bronnen over [[w:Filosofie|filosofie]]. [[Hoofdportaal:Overzicht van alle hoofdportalen|Overzicht van alle hoofdportalen]]
}}
== Algemeen ==
*[[Hoofdportaal:Filosofie/Algemeen|Algemeen]]

== Inleidingen - Hand- en leerboeken ==
*[[Hoofdportaal:Filosofie/Inleidingen|Inleidingen]]

== Metafysica en ontologie ==
*[[Hoofdportaal:Filosofie/Metafysica en ontologie|Metafysica en ontologie]]

== Logica en kennisleer - Wetenschapsleer ==
*[[Hoofdportaal:Filosofie/Logica en kennisleer|Logica en kennisleer]]

=== Wetenschapsleer ===
*Anoniem (1954) [[Winkler Prins Encyclopaedie/deel 18/Wetenschapsleer|“Wetenschapsleer”]], in: ''Winkler Prins Encyclopaedie'', zesde druk, deel 18, p.&amp;nbsp;489.
*Carnap, Rudolf ''et al''. (1971) ''Schijnproblemen in de filosofie. Het vreemd-psychische en de realismestrijd'', Meppel: Boom.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 januari 1972) ‘Nieuwe boeken’, ''De Tijd'', p.&amp;nbsp;11.
**Anoniem (7 oktober 1971) ‘Nieuws van de boekenmarkt’, ''Trouw'', p.&amp;nbsp;6.
*Freycinet, C. de (1896) ''Essais sur la philosophie des sciences'', Paris: Gauthier-Villars et fils.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 november 1895) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 68/Nummer 20980/Avondblad/De heer De Freycinet|‘De heer De Freycinet […] heeft gisteren aan de Académie des Sciences […] een nieuw werk aangeboden, […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Froe, A. de (1951) ''Van waarneming tot oordeel. Een bezinning op de werkwijze en de betekenis van wetenschap voor maatschappij en geestesleven'', Amsterdam: Meulenhoff.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**R.T.S. (24 november 1951) ‘Boekbespreking’, ''Vox studiosorum'', jrg. 88, nr. 11, [p.&amp;nbsp;4].
*Granger, Gilles Gaston (1971) ''Het rationele denken'', Meppel: Boom.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 januari 1972) ‘Nieuwe boeken’, ''De Tijd'', p.&amp;nbsp;5.
*Hoogveld, J.H.E.J. (1933) ''Beginselen der wetenschapsleer'', 's-Hertogenbosch: Malmberg.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Huysmans, Rud. (2 november 1933) [[De Tijd/Jaargang 89/Nummer 27237/Avondblad/Studie der wijsbegeerte|‘Studie der wijsbegeerte. Een nieuwe inleiding’]], ''De Tijd'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;5].
*Hoogveld, J.H.E.J. (1939) ''Inleiding tot de wijsbegeerte. Dl. 1, Beginselen der wetenschapsleer'' [2e druk], Utrecht/Nijmegen: Dekker &amp; Van de Vegt.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Philo. (april 1940) [[Het Groen Hout/Jaargang 2/Nummer 9/Studenten-bibliotheek|‘Studenten-bibliotheek’]], ''Het Groen Hout'', jrg. 2, nr. 9, p.&amp;nbsp;255-256.
*Peursen, C.A. van (1986) ''Filosofie van de wetenschappen'', Leiden: Martinus Nijhoff, {{ISBN|9068900935}}.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**R. Bakker (26 maart 1987) ‘Wijsgerige vragen in de wetenschappen’, ''Trouw'', [p.&amp;nbsp;21].
*Pos, H.J. (1940) ''Filosofie der wetenschappen. Vijf inleidende voordrachten'', Arnhem: Van Loghum Slaterus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 augustus 1940) [[Delftsche Courant/Jaargang 99/Nummer 194/Boekenvaria|‘Boekenvaria’]], ''Delftsche Courant'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;4].

;Lezing door Jacob Clay, 23 maart 1923
*Anoniem (26 maart 1923) [[De Indische Courant/Jaargang 2/Nummer 160/Filosofie en wetenschap|‘Filosofie en wetenschap’]], ''De Indische Courant'', derde blad, [p.&amp;nbsp;2].

;International Congress for the philosophy of science, Zürich, 23-28 augustus 1954
*Anoniem (18 september 1954) [[Nieuwsgier/Jaargang 10/Nummer 16/And never the twain shall meet|‘And never the twain shall meet.... Russisch „objectivisme” tegenover Westers „subjectivisme”’]], ''Nieuwsgier'', p.&amp;nbsp;3.

== Esthetica ==
*Pierson, A. (1882) ''Wijsgerig onderzoek (kritische prolegomena van esthetiek)'', Deventer: A. ter Gunne.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 augustus 1882) [[Het Vaderland/Jaargang 14/Nummer 202/Naar wij vernemen|‘Naar wij vernemen heeft prof. A. Pierson, te Amsterdam ter perse gelegd […]’]], ''Het Vaderland'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Riedel, F.J., Hiëronijmus van Alphen (1778-1780) ''Theorie der schoone kunsten en wetenschappen'', Te Utregt: G.T. van Paddenburg, de wed. J. van Schoonhoven en G. van den Brink, Jansz.

== Geschiedenis van de filosofie ==
*[[Hoofdportaal:Filosofie/Geschiedenis|Geschiedenis van de filosofie]]

== Ethiek ==
*Ketner, C.H. (1933) ''Goed en slecht. Een inleiding in de ethiek'', Amsterdam: De Arbeiderspers.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**A.V.G. (19 mei 1934) [[Bataviaasch Nieuwsblad/Jaargang 49/Nummer 137/Boekbespreking|‘Boekbespreking. Vragen der wijsbegeerte’]], ''Bataviaasch Nieuwsblad'', vijfde blad, [p.&amp;nbsp;2].

== Humanisme ==
*[[Hoofdportaal:Filosofie/Humanisme|Humanisme]]

{{hoofdportalen}}

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal filosofie]]

[[de:Philosophie]]
[[fr:Portail:Philosophie]]</text>
      <sha1>6r0v188sxsnrugtk1cbbaxwjqjlqj85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Religie/Bijbel</title>
    <ns>100</ns>
    <id>24625</id>
    <revision>
      <id>229311</id>
      <parentid>226514</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:57:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>229311</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20439" sha1="g1cpaqvs6gj6khpa14flpo4f93venqw" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Bijbel
| afbeelding          = Gutenberg Bible, Lenox Copy, New York Public Library, 2009. Pic 01.jpg
| alt                 = De Gutenbergbijbel
| beschrijving        = Bronnen bij de [[w:Bijbel (christendom)|Bijbel]]
}}
== Algemeen ==
=== Bijbelvertaling en -verspreiding ===
*Ikenius, Conradus (1770) ''Dissertationes philologico-theologicae in diversa sacri codicis vtrivsqve instrvmenti loca. Sparsim ante hac editas volvmine hoc secvndo collegit ac recensvit Ioh. Hermanvs Schacht'', Traiecti Batavorvm: apud Io. van Schoonhoven.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/By J. van Schoonhoven en Comp.|By J. van Schoonhoven en Comp. te Utrecht is gedrukt en word alomme […] uitgegeeven: […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Bijbeluitgaven ==
Vertalingen van de Bijbel in het Nederlands. Hierbij ook: Fragmenten uit het Oude en Nieuwe Testament samen.

*[[Rijmbijbel (1217)]] van Jacob van Maerlant kan nog geen echte Bijbel worden genoemd. Als basis voor de Rijmbijbel diende de ''Historia Scholastica'' van Petrus Comestor.
*Het [[Luikse diatessaron (ca. 1280)]] is een Dietse vertaling (in een West-Limburgs dialect) van een West-Europese harmonisatiepoging van de vier canonieke evangeliën op basis van de Latijnse Vulgaat. Het is vergelijkbaar met het Diatessaron dat Tatianus rond het jaar 170 in Syrië in het Koine-Grieks of Syrisch schreef, maar stamt daar niet van af. Behalve deze compilatie van canonieke evangeliën bevat het Luikse diatessaron geen andere Bijbelboeken.
*De [[Hernse Bijbel (1361)]], van de Bijbelvertaler van 1360 (door sommigen geïdentificeerd als de monnik Petrus Naghel), was de eerste vertaling van de Vulgaat naar de volkstaal, het Middelnederlands. Deze vertaling kwam tot stand in het kartuizerklooster van Herne en zou de basis vormen voor de Delftse Bijbel.
*De [[Delftse Bijbel (1477)]] is de eerste Bijbel die in het Nederlands werd gedrukt. De vertaling is van omstreeks 1360 en is ontstaan in het kartuizerklooster van Herne. Het Nieuwe Testament en de psalmen ontbreken. De Bijbel werd gedrukt in 1477.
*De [[Van Liesveltvertaling (1526-1542)]] is de eerste volledige Nederlandstalige Bijbel. Jacob van Liesvelt verzorgde de eerste uitgave van 1526 op basis van de Lutherse vertaling van het Nieuwe Testament; het Hebreeuwse Bijbel baseerde hij nog geheel op de Vulgaat. De uitgave van 1535 bevatte de complete vertaling van Maarten Luther. De uitgave van 1542 bevatte ook Luthers kanttekeningen.
*De [[Leuvense Bijbel (1548)]] door de Leuvense augustijnermonnik Nicolaas van Winghe, op basis van de in 1547 door de Leuvense professor Johannes Henten herziene versie van de Vulgaat. Van de 'Leuvense Bijbel' zijn vele herdrukken verschenen. 
*[[Moerentorfbijbel (1599)]]. In 1599 verscheen een nieuwe druk bij Jan I Moretus. In deze druk is de vertaling van Van Winghe gecorrigeerd volgens de nieuwe officiële editie van de Vulgaat na het Concilie van Trente. De 'Leuvense Bijbel' of 'Moerentorfbijbel' bleef tot in de 19de eeuw de rooms-katholieke standaardtekst van de Nederlandse Bijbelvertaling.
*De Hebreeuwse Bijbel van de [[Deux-Aesbijbel (1561-1568)]], die is vertaald uit de bijbel van Maarten Luther door Godfried van Wingen en het Nieuwe Testament door Gillis van der Erven. De Liesveldtbijbel heeft ook als bron gediend. Deze bijbel is genoemd naar een kanttekening bij Nehemia 3:5, waarin staat ''Deux aes en heeft niet. Six cinque en geeft niet. Maar quater drij, die helpen vrij.'' De cijfers verwijzen naar de ogen op een dobbelsteen. De armen (2 en 1) hebben niets om te geven, de rijken (6 en 5) zijn gierig, en de middenklasse (4 en 3) is vrijgevig.
*[[Statenvertaling (1637)]]. Dit is een van de oudste Nederlandse vertalingen die, met taalkundige aanpassingen, nog steeds gebruikt wordt in sommige kerken van conservatief-protestantse signatuur. Hij heet zo omdat de opdracht ertoe indertijd door de Staten-Generaal van het Koninkrijk der Nederlanden werd gegeven. De Statenvertaling is rechtstreeks uit het Hebreeuws en Grieks gemaakt. Kenmerkend voor deze vertaling is het archaïsche woordgebruik. Deze vertaling valt te vergelijken met de Engelse Authorised Version (King James Version). Het taalgebruik in deze vertaling heeft grote invloed gehad op de ontwikkeling van het Nederlands. Zo zijn veel spreekwoorden en gezegden die tegenwoordig nog gebruikt worden terug te vinden in de Statenvertaling.
* [[Vertaling Andreas Van der Schuur (1732)]]
*''Biblia dat is de gantsche H. schrifture vervattende alle de Canonycke Boecken des Ouden en des Nieuwen Testaments'' […]. (1782). Te Haarlem: by Joh. Enschede en Zoonen.&lt;br&gt;Aankondigingen:
**Anoniem (19 oktober 1782) [[Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/By Joh. Enschede en Zoonen|‘By Joh. Enschede en Zoonen, […] te Haarlem, is thans van de Pers gekomen: […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].
*[[Statenvertaling (1888)]]. Ook wel de Jongbloed editie. Een herziene versie door een commissie van o.a. theologen. Door diverse uitgeverijen verspreid, Proost &amp; Brandt, later door Jongbloed. 
*[[Bijbel Willem Antony van Vloten (1789-1796)]]. Een nieuwe Bijbelvertaling onder de naam ''De Bijbel vertaald, omschreven en door aanmerkingen opgehelderd''. Het eerste deel van zijn vertaling verscheen in 1789 en het laatste deel, Hebreeën tot en met Openbaring, in 1796.
*[[Palmbijbel (1818-1830)]]. Er zijn verschillende pogingen geweest de tekst van de Statenvertaling te moderniseren. De zogenaamde Palmbijbel bevat een modernisering gemaakt door de Utrechtse hoogleraar Johannes van der Palm. Naast een modernisering van de tekst bevat deze Bijbeluitgave ook uitgebreide herziene kanttekeningen. Van der Palm is bekender geworden met zijn &quot;Bijbel voor de jeugd&quot;, die gezien wordt als de eerste kinderbijbel.
*[[Nieuwe Testament van Visschering (1854)]] De onvrede over de leesbaarheid van de Statenvertaling leidde in de 19e eeuw ertoe dat er meerdere pogingen ondernomen zijn om tot een nieuwe Bijbelvertaling te komen. De vertaling van Visschering kwam hoofdzakelijk in gebruik bij de doopsgezinden. Deze vertaling van het Nieuwe Testament is hoofdzakelijk gebaseerd op de Griekse tekst van Konstantin von Tischendorf. 
*[[Professorenbijbel]]. Het woord Professorenbijbel is geen echte naam, maar meer een bijnaam voor een vertaling van de Vulgaat, die aan het einde van de 19e eeuw tot stand kwam. De Professorenbijbel is een vertaling van het Hebreeuwse Bijbel, inclusief de Apocriefen van het Hebreeuwse Bijbel boeken. De vertaling is voorzien van aantekeningen, waarin regelmatig ook de verschillende lezingen van de Septuaginta en Hebreeuwse tekst ten opzichte van de Vulgaat worden besproken.
*De [[Leidsche Vertaling]] betreft een Bijbelvertaling die grotendeels tot stand is gekomen door professoren van de Universiteit Leiden.
*[[Vertaling Theodorus van Tichelen (1926)]]. In Vlaanderen verzorgde kanunnik Theodoor Van Tichelen (1877-1945) een katholieke vertaling van het Nieuwe Testament vanuit het Grieks.
* De [[Petrus Canisiusvertaling]] is een Nederlandse rooms-katholieke Bijbelvertaling, in delen verschenen tussen 1906 (4 evangeliën en Handelingen) en 1939 (complete OT+NT). Diverse vertalers, voor de editie van 1939 onder de nadrukkelijke leiding van dominicaan Leo Reginald Jansen (1879-1947). Vertaling in het publieke domein.
*GNU 2004 bijbelvertaling

== Inleiding tot de bijbel - Bijbelverklaringen en -beschouwingen ==
*Hamelsveld, Ysbrand van ([1783]) ''De Bybel verdeedigd'', Amsterdam: Johannes Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/By Johannes Allart|‘By Johannes Allart, Boekverkooper te Amsterdam, is onlangs van de Pers gekoomen en alom verzonden: […] [advertentie]’ ]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Hoffmann, Johann Martin (1770) ''De zwaare last en zoete lust van de knechten des Heeren'', […], Te Utrecht: By Gisbert Timon van Paddenburg, en Abraham van Paddenburg.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/De zwaare last en zoete lust van de knechten des Heeren|‘De zwaare last en zoete lust van de knechten des Heeren, […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Hondius, Gerardus Pippius (red.; 1720) ''De kleine print-Bybel. Waer in door verscheide afbeeldingen een menigte van bybelsche spreuken verklaart werden. Tot vermaak der jeugd, en om te leeren elken zaak naauwkeurig af te schetzen, en by haar regte naam te noemen, ook de spreuken der H. Schrift by na zonder moeite in geheugenis te brengen'', Tot Amsterdam: by Joannes Pauli.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 januari 1720) [[Opregte Haarlemsche Courant/1720/Donderdageditie, nummer 4/Tot Amsterdam|‘Tot Amsterdam by Joannes Pauli, Boekverkoper op ’t Water in Seneca, is gedrukt en werd uytgegeven […] [advertentie]’]], ''Oprechte Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Lilienthal, Theod. Christoph. (1766-1785) ''Oordeelkundige bybelverklaring of, de eere en waarheid der godlyke openbaringe van het oude en nieuwe verbond'' […], Amsterdam: Johannes Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/By Johannes Allart|‘By Johannes Allart, Boekverkooper te Amsterdam, is onlangs van de Pers gekoomen en alom verzonden: […] [advertentie]’ ]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Meeuse, Chr. (1828) ''Redevoering uitgesproken op de algemeene vergadering van het Nederlandsche Bijbelgenootschap, afdeeling voormalig Staatsvlaanderen; gehouden te Yzendyke, den 9 Julij 1828'', Sluis in Vlaanderen: T.J. Jansen.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 september 1828) [[Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 218/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;3-4].
*Nuys Klinkenberg, J. van (1783) ''De Bijbel, door beknopte uitbreidingen, en ophelderende aenmerkingen verklaerd'', zevende deel, Amsterdam: Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/By Johannes Allart|‘By Johannes Allart, Boekverkooper te Amsterdam, is onlangs van de Pers gekoomen en alom verzonden: […] [advertentie]’ ]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Rinteln, K. van (1828) ''Zestal leerredenen'', Rotterdam: de weduwe J. Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 juli 1828) [[Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 158/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;3-4].
*Stuart, Martinus (1828-1829) ''Leerredenen'', Te Amsterdam: bij G.J.A. Beijerinck.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 januari 1829) [[Nederlandsche Staatscourant/1829/Nummer 10/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;4].
*Vloten, Willem Antony van (1789-1796) ''De Bybel vertaald, omschreeven en door aanmerkingen opgehelderd'', Amsterdam: Johannes Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 april 1789) [[Opregte Haarlemsche Courant/1789/Nummer 49/By J. Allart|‘By J. Allart, Boekverkooper t’Amsterdam, is van de Pers gekomen en alomme verzonden: […] [advertentie]’]], ''Oprechte Donderdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].

== Bijbelse aardrijkskunde, geschiedenis en oudheidkunde ==
*Faber, Jan Ernst (1774-1776) ''Waarnemingen over het oosten uit reisbeschrijvingen, tot opheldering der Heilige Schrift'' […], Utrecht: J. van Schoonhoven.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 december 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 151/Nog maar veertig exemplaren|‘Nog maar veertig exemplaren, worden tot den 20 December […] voor de verminderde Prys van zes gulden […] aan de eerstkomende afgelevert, […] [advertentie]’]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Oude Testament ==
=== Uitgaven, bewerkingen en verklaringen van één of enkele boeken en fragmenten ===
*Anoniem (1566) ''De Psalmen Davids, ende ander lofsanghen'', Heydelbergh: Michiel Chiraet.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 augustus 1897) [[De Telegraaf/Jaargang 5/Nummer 1696/Avond-editie/Een merkwaardig boekje|‘Een merkwaardig boekje’]], ''De Telegraaf'', Avond-editie, [p.&amp;nbsp;6].
*Anoniem (1776) ''Het boek der Psalmen, nevens Gezangen bij de Hervormde Kerk in Nederland in gebruik'', Amsterdam: Wed. Loveringh en Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/By de Wed. Loveringh en Allart|‘By de Wed. Loveringh en Allart, Boekverk. t’Amst., word met succes Ingetekend op ’t Kunstkeurig Psalmboek, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Baxter, Richard (1666) ''La voix de Dieu qui appelle les pecheurs à la repentance, ou discours sur Ezechiel chap. XXXIII, v. xi.'' […], Amsterdam: Jean de Ravestein.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (9 november 1666) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1666/Nummer 45/t'Amsterdam, by Johannes van Ravesteyn|‘t'Amsterdam, by Johannes van Ravesteyn, Boeckverkoper, op ’t Water, in ’t Schrijf-boeck, is gedruckt en wort uitgegeven: […] [advertentie]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Epen, C. van (1828) ''Redevoering over 2 Chron. XXIII. 11.{{sup|b}} Uitgesproken in de St. Janskerk, te Maastricht, op den 24 Augustus 1828, den 56sten verjaardag des konings'', Maastricht: J. Straatmans.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 september 1828) [[Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 218/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;3-4].
*Glindtkamp, J.A. (1775) ''Predikatien over de Brief aan den Hebreen'', Amsterdam: Johannes Sluiter.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/Predicatien over den Brief aan de Hebreen|‘Predicatien over den Brief aan de Hebreen, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Mulder, S.I. (1827-1829) ''De eerste profeten. Bevattende de boeken van Josua, de Regteren, Samuel en Koningen'', Amsterdam: Van Embden en comp.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 maart 1829) [[Nederlandsche Staatscourant/1829/Nummer 52/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1-2].
*Nahuys, G.J. (1783) ''Leerredenen over Jesaia LIII, LIV, en LV'', Amsterdam: Johannes Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/By Johannes Allart|‘By Johannes Allart, Boekverkooper te Amsterdam, is onlangs van de Pers gekoomen en alom verzonden: […] [advertentie]’ ]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Schroeder, Jo. Wilh. (1781) ''Observationem philologicarum criticarumque in difficiliora quaedam Psalmorum loca fasciculus'', Lugduni Batavorum: Apud Abrahamum et Janum Honkoop.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (31 mei 1781) [[Hollandsche Historische Courant/1781/Nummer 65/By A. en J. Honcoop|‘By A. en J. Honcoop, Boekverkoopers te Leyden, is Heden van de Pers gekoomen en alöm verzonden: […] [advertentie]’]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Sherlok, Thomas (1740) ''Het gebruik en oogwit der Aloude profeten, Verklaart in ses redevoeringen, Benevens vier redeneringen'' […], Harlingen: Folkert vander Plaets, Leyden: Jakob vander Kluis, p.z.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/By G. T. van Paddenburg|‘By G. T. van Paddenburg, Boekverkooper te Utrecht, zyn van de Pers gekoomen de volgende Werken: […] [advertentie]’]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Oudtestamentische figuren ===
*Ehrenpreis, Marcus (1932) ''De bouwers van Israël. Profeten en godsmannen'', Zutphen: Thieme.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 november 1931) [[De Telegraaf/Jaargang 39/Nummer 14809/Avondblad/Over boeken|‘Over boeken’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, vierde blad, p.&amp;nbsp;13.

=== Uitgaven en verklaringen van deuterocanonieke boeken, apocriefe boeken en pseudepigrafen ===
*Anoniem (1906) ''[[Apocriefe boeken|De Apocriefe boeken. Uit de Hoogduitsche vertaling van M. Luther door Adolf Visscher in het Nederduitsch overgezet]]'', [Amsterdam]: Nederlandsch Bijbelgenootschap.

== Nieuwe Testament ==
=== Uitgaven en bewerkingen ===
*Verschillende auteurs (1877) ''[[Voorhoevevertaling (1877)|De boeken, genaamd het Nieuwe Testament, Nieuwe vertaling]]'', 's-Gravenhage: H.C. Voorhoeve, Jzn. In de loop van de 19e eeuw vertaalde de Rotterdamse uitgeversfamilie Voorhoeve het Nieuwe Testament op basis van de Griekse uitgave van John Nelson Darby. De traditie waarin deze zogenoemde vertaling staat is in lijn met de vertaling van Darby's werk in het Engels, Frans en Duits. De Voorhoevevertaling is inmiddels vier keer herzien.

=== Verklaringen en beschouwingen ===
*Cotta, Johann Friedrich (1770) ''Proeve eener uitvoerige en volledige kerkelijke Geschiedenis des Nieuwen Testaments. 1ste Deel'', [Utrecht]: [G.T. en A. van Paddenburg].&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/By G. T. en A. van Paddenburg|‘By G. T. en A. van Paddenburg, word uitgegeeven en is alom te bekomen: […] verkoopen: […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Cramer von Baumgarten, G.J.F. (1825-1828) ''Bijdragen tot verklaring van het Nieuwe Testament; getrokken uit oude en nieuwe berigten betreffende de zeden en gewoonten der Oostersche volken'', Te Groningen: bij W. van Boekeren.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 januari 1829) [[Nederlandsche Staatscourant/1829/Nummer 10/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;4].

=== Uitgaven, bewerkingen en verklaringen van één of enkele boeken en fragmenten ===
*Claessen, Johannes ([1772]) ''Het A. B. C. van het Christendom, dat geleerd word in het Kruis-school van Christus over Matth. XVI. 24''. […], Amsterdam: Martinus de Bruyn.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 december 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 151/M. de Bruyn|‘M. de Bruyn, Boekverkooper te Amsterdam, op het Rokkin, geeft uit […] [advertentie]’]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Hollebekius, Jacobus (1646) ''De verloren ende wedergevonden soon. Dat is, stichtelicke verklaringe over de woorden Christi Luce XV : II tot het eynde, handelende van een vader hebbende twee soonen ende wat hem van yder een der selver ontmoetet is, enz.'' t'Amstelredam: gedr. voor Marten Jansz. Brandt.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 oktober 1646) [[Ordinarise Middel-weeckse Courante/1646/Nummer 43/t’Amsterdam wert uytgegeven|‘t’Amsterdam by Marten Jansz Brandt […] wert uytgegeven […] [advertentie]’]], ''Ordinarise Middel-weeckse Courante'', [p.&amp;nbsp;2].
*Venema, Hermannus (1769-1771) ''Verzameling van redevoeringen over Matth. X, XI, en XII'', Te Leeuwarden: By Wigerus Wigeri.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 oktober 1769) [[Opregte Groninger Courant/1769/Nummer 80/Te Leeuwarden|‘Te Leeuwarden by W. Wigeri word thans uitgegeven. […] [advertentie]’]], ''Opregte Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Nieuwtestamentische figuren ===
*Hesz, J.J. (1775-1779) ''Het leven van den grootsten en besten aller menschen Jezus'', Haarlem: J. Bosch.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/Thans word by den Boekverkooper Bosch uitgegeven|‘Thans word by den Boekverkooper Bosch te Haarlem, t’Amsterdam en alomme, uitgegeven: […] [advertentie]’]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

[[Categorie:Hoofdportaal religie]]</text>
      <sha1>g1cpaqvs6gj6khpa14flpo4f93venqw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>229341</id>
      <parentid>229311</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:12:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>229341</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20799" sha1="1q1crrhnkqkwtq1byl62k0hqv173dlf" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Bijbel
| afbeelding          = Gutenberg Bible, Lenox Copy, New York Public Library, 2009. Pic 01.jpg
| alt                 = De Gutenbergbijbel
| beschrijving        = Bronnen bij de [[w:Bijbel (christendom)|Bijbel]]
}}
== Algemeen ==
=== Bijbelvertaling en -verspreiding ===
*Ikenius, Conradus (1770) ''Dissertationes philologico-theologicae in diversa sacri codicis vtrivsqve instrvmenti loca. Sparsim ante hac editas volvmine hoc secvndo collegit ac recensvit Ioh. Hermanvs Schacht'', Traiecti Batavorvm: apud Io. van Schoonhoven.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/By J. van Schoonhoven en Comp.|By J. van Schoonhoven en Comp. te Utrecht is gedrukt en word alomme […] uitgegeeven: […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Bijbeluitgaven ==
Vertalingen van de Bijbel in het Nederlands. Hierbij ook: Fragmenten uit het Oude en Nieuwe Testament samen.

*[[Rijmbijbel (1217)]] van Jacob van Maerlant kan nog geen echte Bijbel worden genoemd. Als basis voor de Rijmbijbel diende de ''Historia Scholastica'' van Petrus Comestor.
*Het [[Luikse diatessaron (ca. 1280)]] is een Dietse vertaling (in een West-Limburgs dialect) van een West-Europese harmonisatiepoging van de vier canonieke evangeliën op basis van de Latijnse Vulgaat. Het is vergelijkbaar met het Diatessaron dat Tatianus rond het jaar 170 in Syrië in het Koine-Grieks of Syrisch schreef, maar stamt daar niet van af. Behalve deze compilatie van canonieke evangeliën bevat het Luikse diatessaron geen andere Bijbelboeken.
*De [[Hernse Bijbel (1361)]], van de Bijbelvertaler van 1360 (door sommigen geïdentificeerd als de monnik Petrus Naghel), was de eerste vertaling van de Vulgaat naar de volkstaal, het Middelnederlands. Deze vertaling kwam tot stand in het kartuizerklooster van Herne en zou de basis vormen voor de Delftse Bijbel.
*De [[Delftse Bijbel (1477)]] is de eerste Bijbel die in het Nederlands werd gedrukt. De vertaling is van omstreeks 1360 en is ontstaan in het kartuizerklooster van Herne. Het Nieuwe Testament en de psalmen ontbreken. De Bijbel werd gedrukt in 1477.
*De [[Van Liesveltvertaling (1526-1542)]] is de eerste volledige Nederlandstalige Bijbel. Jacob van Liesvelt verzorgde de eerste uitgave van 1526 op basis van de Lutherse vertaling van het Nieuwe Testament; het Hebreeuwse Bijbel baseerde hij nog geheel op de Vulgaat. De uitgave van 1535 bevatte de complete vertaling van Maarten Luther. De uitgave van 1542 bevatte ook Luthers kanttekeningen.
*De [[Leuvense Bijbel (1548)]] door de Leuvense augustijnermonnik Nicolaas van Winghe, op basis van de in 1547 door de Leuvense professor Johannes Henten herziene versie van de Vulgaat. Van de 'Leuvense Bijbel' zijn vele herdrukken verschenen. 
*[[Moerentorfbijbel (1599)]]. In 1599 verscheen een nieuwe druk bij Jan I Moretus. In deze druk is de vertaling van Van Winghe gecorrigeerd volgens de nieuwe officiële editie van de Vulgaat na het Concilie van Trente. De 'Leuvense Bijbel' of 'Moerentorfbijbel' bleef tot in de 19de eeuw de rooms-katholieke standaardtekst van de Nederlandse Bijbelvertaling.
*De Hebreeuwse Bijbel van de [[Deux-Aesbijbel (1561-1568)]], die is vertaald uit de bijbel van Maarten Luther door Godfried van Wingen en het Nieuwe Testament door Gillis van der Erven. De Liesveldtbijbel heeft ook als bron gediend. Deze bijbel is genoemd naar een kanttekening bij Nehemia 3:5, waarin staat ''Deux aes en heeft niet. Six cinque en geeft niet. Maar quater drij, die helpen vrij.'' De cijfers verwijzen naar de ogen op een dobbelsteen. De armen (2 en 1) hebben niets om te geven, de rijken (6 en 5) zijn gierig, en de middenklasse (4 en 3) is vrijgevig.
*[[Statenvertaling (1637)]]. Dit is een van de oudste Nederlandse vertalingen die, met taalkundige aanpassingen, nog steeds gebruikt wordt in sommige kerken van conservatief-protestantse signatuur. Hij heet zo omdat de opdracht ertoe indertijd door de Staten-Generaal van het Koninkrijk der Nederlanden werd gegeven. De Statenvertaling is rechtstreeks uit het Hebreeuws en Grieks gemaakt. Kenmerkend voor deze vertaling is het archaïsche woordgebruik. Deze vertaling valt te vergelijken met de Engelse Authorised Version (King James Version). Het taalgebruik in deze vertaling heeft grote invloed gehad op de ontwikkeling van het Nederlands. Zo zijn veel spreekwoorden en gezegden die tegenwoordig nog gebruikt worden terug te vinden in de Statenvertaling.
* [[Vertaling Andreas Van der Schuur (1732)]]
*''Biblia dat is de gantsche H. schrifture vervattende alle de Canonycke Boecken des Ouden en des Nieuwen Testaments'' […]. (1782). Te Haarlem: by Joh. Enschede en Zoonen.&lt;br&gt;Aankondigingen:
**Anoniem (19 oktober 1782) [[Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/By Joh. Enschede en Zoonen|‘By Joh. Enschede en Zoonen, […] te Haarlem, is thans van de Pers gekomen: […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].
*[[Statenvertaling (1888)]]. Ook wel de Jongbloed editie. Een herziene versie door een commissie van o.a. theologen. Door diverse uitgeverijen verspreid, Proost &amp; Brandt, later door Jongbloed. 
*[[Bijbel Willem Antony van Vloten (1789-1796)]]. Een nieuwe Bijbelvertaling onder de naam ''De Bijbel vertaald, omschreven en door aanmerkingen opgehelderd''. Het eerste deel van zijn vertaling verscheen in 1789 en het laatste deel, Hebreeën tot en met Openbaring, in 1796.
*[[Palmbijbel (1818-1830)]]. Er zijn verschillende pogingen geweest de tekst van de Statenvertaling te moderniseren. De zogenaamde Palmbijbel bevat een modernisering gemaakt door de Utrechtse hoogleraar Johannes van der Palm. Naast een modernisering van de tekst bevat deze Bijbeluitgave ook uitgebreide herziene kanttekeningen. Van der Palm is bekender geworden met zijn &quot;Bijbel voor de jeugd&quot;, die gezien wordt als de eerste kinderbijbel.
*[[Nieuwe Testament van Visschering (1854)]] De onvrede over de leesbaarheid van de Statenvertaling leidde in de 19e eeuw ertoe dat er meerdere pogingen ondernomen zijn om tot een nieuwe Bijbelvertaling te komen. De vertaling van Visschering kwam hoofdzakelijk in gebruik bij de doopsgezinden. Deze vertaling van het Nieuwe Testament is hoofdzakelijk gebaseerd op de Griekse tekst van Konstantin von Tischendorf. 
*[[Professorenbijbel]]. Het woord Professorenbijbel is geen echte naam, maar meer een bijnaam voor een vertaling van de Vulgaat, die aan het einde van de 19e eeuw tot stand kwam. De Professorenbijbel is een vertaling van het Hebreeuwse Bijbel, inclusief de Apocriefen van het Hebreeuwse Bijbel boeken. De vertaling is voorzien van aantekeningen, waarin regelmatig ook de verschillende lezingen van de Septuaginta en Hebreeuwse tekst ten opzichte van de Vulgaat worden besproken.
*De [[Leidsche Vertaling]] betreft een Bijbelvertaling die grotendeels tot stand is gekomen door professoren van de Universiteit Leiden.
*[[Vertaling Theodorus van Tichelen (1926)]]. In Vlaanderen verzorgde kanunnik Theodoor Van Tichelen (1877-1945) een katholieke vertaling van het Nieuwe Testament vanuit het Grieks.
* De [[Petrus Canisiusvertaling]] is een Nederlandse rooms-katholieke Bijbelvertaling, in delen verschenen tussen 1906 (4 evangeliën en Handelingen) en 1939 (complete OT+NT). Diverse vertalers, voor de editie van 1939 onder de nadrukkelijke leiding van dominicaan Leo Reginald Jansen (1879-1947). Vertaling in het publieke domein.

== Inleiding tot de bijbel - Bijbelverklaringen en -beschouwingen ==
*Hamelsveld, Ysbrand van ([1783]) ''De Bybel verdeedigd'', Amsterdam: Johannes Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/By Johannes Allart|‘By Johannes Allart, Boekverkooper te Amsterdam, is onlangs van de Pers gekoomen en alom verzonden: […] [advertentie]’ ]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Hoffmann, Johann Martin (1770) ''De zwaare last en zoete lust van de knechten des Heeren'', […], Te Utrecht: By Gisbert Timon van Paddenburg, en Abraham van Paddenburg.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/De zwaare last en zoete lust van de knechten des Heeren|‘De zwaare last en zoete lust van de knechten des Heeren, […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Hondius, Gerardus Pippius (red.; 1720) ''De kleine print-Bybel. Waer in door verscheide afbeeldingen een menigte van bybelsche spreuken verklaart werden. Tot vermaak der jeugd, en om te leeren elken zaak naauwkeurig af te schetzen, en by haar regte naam te noemen, ook de spreuken der H. Schrift by na zonder moeite in geheugenis te brengen'', Tot Amsterdam: by Joannes Pauli.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 januari 1720) [[Opregte Haarlemsche Courant/1720/Donderdageditie, nummer 4/Tot Amsterdam|‘Tot Amsterdam by Joannes Pauli, Boekverkoper op ’t Water in Seneca, is gedrukt en werd uytgegeven […] [advertentie]’]], ''Oprechte Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Lilienthal, Theod. Christoph. (1766-1785) ''Oordeelkundige bybelverklaring of, de eere en waarheid der godlyke openbaringe van het oude en nieuwe verbond'' […], Amsterdam: Johannes Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/By Johannes Allart|‘By Johannes Allart, Boekverkooper te Amsterdam, is onlangs van de Pers gekoomen en alom verzonden: […] [advertentie]’ ]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Meeuse, Chr. (1828) ''Redevoering uitgesproken op de algemeene vergadering van het Nederlandsche Bijbelgenootschap, afdeeling voormalig Staatsvlaanderen; gehouden te Yzendyke, den 9 Julij 1828'', Sluis in Vlaanderen: T.J. Jansen.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 september 1828) [[Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 218/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;3-4].
*Nuys Klinkenberg, J. van (1783) ''De Bijbel, door beknopte uitbreidingen, en ophelderende aenmerkingen verklaerd'', zevende deel, Amsterdam: Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/By Johannes Allart|‘By Johannes Allart, Boekverkooper te Amsterdam, is onlangs van de Pers gekoomen en alom verzonden: […] [advertentie]’ ]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Rinteln, K. van (1828) ''Zestal leerredenen'', Rotterdam: de weduwe J. Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 juli 1828) [[Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 158/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;3-4].
*Stuart, Martinus (1828-1829) ''Leerredenen'', Te Amsterdam: bij G.J.A. Beijerinck.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 januari 1829) [[Nederlandsche Staatscourant/1829/Nummer 10/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;4].
*Vloten, Willem Antony van (1789-1796) ''De Bybel vertaald, omschreeven en door aanmerkingen opgehelderd'', Amsterdam: Johannes Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 april 1789) [[Opregte Haarlemsche Courant/1789/Nummer 49/By J. Allart|‘By J. Allart, Boekverkooper t’Amsterdam, is van de Pers gekomen en alomme verzonden: […] [advertentie]’]], ''Oprechte Donderdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].

== Bijbelse aardrijkskunde, geschiedenis en oudheidkunde ==
*Faber, Jan Ernst (1774-1776) ''Waarnemingen over het oosten uit reisbeschrijvingen, tot opheldering der Heilige Schrift'' […], Utrecht: J. van Schoonhoven.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 december 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 151/Nog maar veertig exemplaren|‘Nog maar veertig exemplaren, worden tot den 20 December […] voor de verminderde Prys van zes gulden […] aan de eerstkomende afgelevert, […] [advertentie]’]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Oude Testament ==
=== Uitgaven, bewerkingen en verklaringen van één of enkele boeken en fragmenten ===
*Anoniem (1566) ''De Psalmen Davids, ende ander lofsanghen'', Heydelbergh: Michiel Chiraet.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 augustus 1897) [[De Telegraaf/Jaargang 5/Nummer 1696/Avond-editie/Een merkwaardig boekje|‘Een merkwaardig boekje’]], ''De Telegraaf'', Avond-editie, [p.&amp;nbsp;6].
*Anoniem (1776) ''Het boek der Psalmen, nevens Gezangen bij de Hervormde Kerk in Nederland in gebruik'', Amsterdam: Wed. Loveringh en Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/By de Wed. Loveringh en Allart|‘By de Wed. Loveringh en Allart, Boekverk. t’Amst., word met succes Ingetekend op ’t Kunstkeurig Psalmboek, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Baxter, Richard (1666) ''La voix de Dieu qui appelle les pecheurs à la repentance, ou discours sur Ezechiel chap. XXXIII, v. xi.'' […], Amsterdam: Jean de Ravestein.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (9 november 1666) [[Ordinaris Dingsdaeghse Courante/1666/Nummer 45/t'Amsterdam, by Johannes van Ravesteyn|‘t'Amsterdam, by Johannes van Ravesteyn, Boeckverkoper, op ’t Water, in ’t Schrijf-boeck, is gedruckt en wort uitgegeven: […] [advertentie]’]], ''Ordinaris Dingsdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Epen, C. van (1828) ''Redevoering over 2 Chron. XXIII. 11.{{sup|b}} Uitgesproken in de St. Janskerk, te Maastricht, op den 24 Augustus 1828, den 56sten verjaardag des konings'', Maastricht: J. Straatmans.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 september 1828) [[Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 218/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;3-4].
*Glindtkamp, J.A. (1775) ''Predikatien over de Brief aan den Hebreen'', Amsterdam: Johannes Sluiter.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/Predicatien over den Brief aan de Hebreen|‘Predicatien over den Brief aan de Hebreen, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Hamelsveld, Y. van (1782) ''Twee leerredenen over Esther IX. en X.'', Te Utrecht: by J.C. ten Bosch.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 oktober 1782) [[Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/J. C. ten Bosch|‘J. C. ten Bosch, Boekverkooper te Utrecht, heeft gedrukt en geeft heden uit: […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].
*Mulder, S.I. (1827-1829) ''De eerste profeten. Bevattende de boeken van Josua, de Regteren, Samuel en Koningen'', Amsterdam: Van Embden en comp.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 maart 1829) [[Nederlandsche Staatscourant/1829/Nummer 52/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1-2].
*Nahuys, G.J. (1783) ''Leerredenen over Jesaia LIII, LIV, en LV'', Amsterdam: Johannes Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/By Johannes Allart|‘By Johannes Allart, Boekverkooper te Amsterdam, is onlangs van de Pers gekoomen en alom verzonden: […] [advertentie]’ ]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Schroeder, Jo. Wilh. (1781) ''Observationem philologicarum criticarumque in difficiliora quaedam Psalmorum loca fasciculus'', Lugduni Batavorum: Apud Abrahamum et Janum Honkoop.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (31 mei 1781) [[Hollandsche Historische Courant/1781/Nummer 65/By A. en J. Honcoop|‘By A. en J. Honcoop, Boekverkoopers te Leyden, is Heden van de Pers gekoomen en alöm verzonden: […] [advertentie]’]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Sherlok, Thomas (1740) ''Het gebruik en oogwit der Aloude profeten, Verklaart in ses redevoeringen, Benevens vier redeneringen'' […], Harlingen: Folkert vander Plaets, Leyden: Jakob vander Kluis, p.z.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/By G. T. van Paddenburg|‘By G. T. van Paddenburg, Boekverkooper te Utrecht, zyn van de Pers gekoomen de volgende Werken: […] [advertentie]’]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Oudtestamentische figuren ===
*Ehrenpreis, Marcus (1932) ''De bouwers van Israël. Profeten en godsmannen'', Zutphen: Thieme.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 november 1931) [[De Telegraaf/Jaargang 39/Nummer 14809/Avondblad/Over boeken|‘Over boeken’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, vierde blad, p.&amp;nbsp;13.

=== Uitgaven en verklaringen van deuterocanonieke boeken, apocriefe boeken en pseudepigrafen ===
*Anoniem (1906) ''[[Apocriefe boeken|De Apocriefe boeken. Uit de Hoogduitsche vertaling van M. Luther door Adolf Visscher in het Nederduitsch overgezet]]'', [Amsterdam]: Nederlandsch Bijbelgenootschap.

== Nieuwe Testament ==
=== Uitgaven en bewerkingen ===
*Verschillende auteurs (1877) ''[[Voorhoevevertaling (1877)|De boeken, genaamd het Nieuwe Testament, Nieuwe vertaling]]'', 's-Gravenhage: H.C. Voorhoeve, Jzn. In de loop van de 19e eeuw vertaalde de Rotterdamse uitgeversfamilie Voorhoeve het Nieuwe Testament op basis van de Griekse uitgave van John Nelson Darby. De traditie waarin deze zogenoemde vertaling staat is in lijn met de vertaling van Darby's werk in het Engels, Frans en Duits. De Voorhoevevertaling is inmiddels vier keer herzien.

=== Verklaringen en beschouwingen ===
*Cotta, Johann Friedrich (1770) ''Proeve eener uitvoerige en volledige kerkelijke Geschiedenis des Nieuwen Testaments. 1ste Deel'', [Utrecht]: [G.T. en A. van Paddenburg].&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/By G. T. en A. van Paddenburg|‘By G. T. en A. van Paddenburg, word uitgegeeven en is alom te bekomen: […] verkoopen: […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Cramer von Baumgarten, G.J.F. (1825-1828) ''Bijdragen tot verklaring van het Nieuwe Testament; getrokken uit oude en nieuwe berigten betreffende de zeden en gewoonten der Oostersche volken'', Te Groningen: bij W. van Boekeren.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 januari 1829) [[Nederlandsche Staatscourant/1829/Nummer 10/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;4].

=== Uitgaven, bewerkingen en verklaringen van één of enkele boeken en fragmenten ===
*Claessen, Johannes ([1772]) ''Het A. B. C. van het Christendom, dat geleerd word in het Kruis-school van Christus over Matth. XVI. 24''. […], Amsterdam: Martinus de Bruyn.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 december 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 151/M. de Bruyn|‘M. de Bruyn, Boekverkooper te Amsterdam, op het Rokkin, geeft uit […] [advertentie]’]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Hollebekius, Jacobus (1646) ''De verloren ende wedergevonden soon. Dat is, stichtelicke verklaringe over de woorden Christi Luce XV : II tot het eynde, handelende van een vader hebbende twee soonen ende wat hem van yder een der selver ontmoetet is, enz.'' t'Amstelredam: gedr. voor Marten Jansz. Brandt.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 oktober 1646) [[Ordinarise Middel-weeckse Courante/1646/Nummer 43/t’Amsterdam wert uytgegeven|‘t’Amsterdam by Marten Jansz Brandt […] wert uytgegeven […] [advertentie]’]], ''Ordinarise Middel-weeckse Courante'', [p.&amp;nbsp;2].
*Venema, Hermannus (1769-1771) ''Verzameling van redevoeringen over Matth. X, XI, en XII'', Te Leeuwarden: By Wigerus Wigeri.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (6 oktober 1769) [[Opregte Groninger Courant/1769/Nummer 80/Te Leeuwarden|‘Te Leeuwarden by W. Wigeri word thans uitgegeven. […] [advertentie]’]], ''Opregte Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Nieuwtestamentische figuren ===
*Hesz, J.J. (1775-1779) ''Het leven van den grootsten en besten aller menschen Jezus'', Haarlem: J. Bosch.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/Thans word by den Boekverkooper Bosch uitgegeven|‘Thans word by den Boekverkooper Bosch te Haarlem, t’Amsterdam en alomme, uitgegeven: […] [advertentie]’]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

[[Categorie:Hoofdportaal religie]]</text>
      <sha1>1q1crrhnkqkwtq1byl62k0hqv173dlf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Techniek/Bouwkunde</title>
    <ns>100</ns>
    <id>34835</id>
    <revision>
      <id>229328</id>
      <parentid>220716</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:17:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bouwkunde; algemeen */ typo</comment>
      <origin>229328</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25696" sha1="llgigaq31vrbxc4j3e1xoe7f9tl4zys" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam = Bouwkunde
| afbeelding = A déli pajzs a keresztezőkamrában.jpg
| alt = Een boormachine van de Kanaaltunnel
| beschrijving = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige bronnen over [[:w:nl:Bouwkunde|bouwkunde]].
}}
== Algemeen ==
*[[Hoofdportaal:Techniek/Bouwkunde/Algemeen|Algemeen]]

== Uitvoering van bouwwerken ==
*[[Hoofdportaal:Techniek/Bouwkunde/Uitvoering van bouwwerken|Uitvoering van bouwwerken]]

== Bouwkunde; algemeen ==
=== Inleidingen - Hand- en leerboeken ===
*Kloes, J.A. van der (1897-1899) ''Het bouwen in overzeesche gewesten'', Leiden: E.J. Brill.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (3 april 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 14/Boekaankondigingen|‘Boekaankondigingen’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 14, p.&amp;nbsp;79.

=== Berekening van bouwconstructies; algemeen ===
*Sée, Ch.-Ed. (1897) ''Aide-mémoire de poche de l’architecture et de l’ingenieur-constructeur pour le calcul des constructions'', Paris: B. Tignol.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 maart 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 12/Aide-mémoire de poche de l'architecture et de l'ingenieur-constructeur|‘[Boekaankondiging]. Aide-mémoire de poche de l’architecture et de l’ingenieur-constructeur par Ch. See. Paris Tignol editeur’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 12, p.&amp;nbsp;71.

== Bouwmaterialen ==
*Weissman, A.W. (23 november 1906) [[De Opmerker/Jaargang 42/Nummer 47/Ingezonden stukken|‘Ingezonden stukken’]], ''De Opmerker'', jrg. 42, nr. 47, p.&amp;nbsp;374-375.

=== Keuring en onderzoek; algemeen ===
=== Hout en houtproducten ===
=== Metalen ===
*Anoniem (13 maart 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 11/Bouwkunst en Vriendschap te Rotterdam|‘Bouwkunst en Vriendschap te Rotterdam. Vergadering van Dinsdag 9 Maart 1897’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 11, p.&amp;nbsp;65.

=== Natuursteen - Kunststeen ===
*A.W. Weissman (7 december 1907) [[De Opmerker/Jaargang 42/Nummer 49/Kalkzandsteen|‘Kalkzandsteen [ingezonden]’]], ''De Opmerker'', jrg. 42, nr. 49, p.&amp;nbsp;389-390.

=== Mortels - Beton ===
=== Bitumineuze bouwstoffen ===
=== Glas ===
[[Bestand:Het Centrum vol 037 no 11103 advertisement Glas voor woningbouw.jpg|thumb|Advertentie uit ''Het Centrum'', 15 januari 1921.]]
=== Overige bouwmaterialen ===
;Dakpannen
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Echt, 22 Dec.|‘Echt, 22 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Beesel, 23 Dec.|‘Beesel, 23 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

== Bouwconstructies in bepaalde materialen - Bouwambachten ==
=== Houtconstructies - Timmeren - Meubelmaken ===
[[Bestand:De Timmerman vol 009 no 019 advertisement Rotterdam De Kracht.jpg|thumb|Advertentie timmerliedenvereniging De Kracht. Afkomstig uit ''De Timmerman'', 15 maart 1899.]]
;Tijdschriften
*''De Timmerman. Orgaan van den Algemeenen Nederlandschen Timmerliedenbond'' (1890-1919).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (10 juli 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 28/Het vakblad de Timmerman|‘Het vakblad „de Timmerman” […]’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 28, p.&amp;nbsp;134.

;Schrijnwerkersbeurs Sint Joseph, Maastricht
*Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Maastricht, 19 Dec. (1)|‘Maastricht, 19 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;3].

;Timmerliedencongres, Amsterdam, 25-26 december 1892
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Nederland|‘Nederland’, alinea 4]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Timmerliedenvereeniging De Kracht, Rotterdam
*B. (15 maart 1899) [[De Timmerman/Jaargang 9/Nummer 19/Een zeldzaam Jubileum|‘Een zeldzaam Jubileum’]], ''De Timmerman'', jrg. 9, nr. 19, [p.&amp;nbsp;4].

=== Natuur- en baksteenconstructies - Metselen ===
[[Bestand:Het Nieuws van den Dag 1881 no 3515 ad 25 bekwame Metselaars.jpg|thumb|Advertentie in ''Het Nieuws van den Dag'', 10 augustus 1881]]
*Anoniem (1843) [[Bouwkundige Bijdragen/Deel 1/Payets verbeterde mastik|‘Payets verbeterde mastik (Steinkitt.)’]], ''Bouwkundige Bijdragen'', deel 1, p.&amp;nbsp;21-22.

=== Betonconstructies en -bekistingen ===
;Gewapend beton
*Anoniem (20 februari 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 8/Technische Vakvereeniging|‘Technische Vakvereeniging. Afdeeling Amsterdam’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 8, p.&amp;nbsp;51.
*Anoniem (6 maart 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 10/Vereeniging tot Bevordering der Bouwkunst, Afd. Arnhem|‘Vereeniging tot Bevordering der Bouwkunst, Afd. Arnhem. Vergadering van 3 Maart 1897’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 10, p.&amp;nbsp;61-62.
*Anoniem (10 april 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 15/Verslagen|‘Verslagen. Bouwkunst en Vriendschap Rotterdam. Verslag van Dinsdag 30 Maart’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 15, p.&amp;nbsp;84.
*Anoniem (6 januari 1934) [[Bouwkundig Weekblad Architectura/Jaargang 55/Nummer 1/Gewapend betonnen skeletbouw met stijve kolommenwapening|‘Gewapend betonnen skeletbouw met stijve kolommenwapening’]], ''Bouwkundig Weekblad Architectura'', jrg. 55, nr. 1, p.&amp;nbsp;12.

=== Loodgieterswerk - Sanitaire installaties ===
[[Bestand:Bouwkundig Weekblad vol 018 no 023 p 183 advertisement Th. van Heemstede Obelt.jpg|thumb|500px|Advertentie uit het ''Bouwkundig Weekblad'', 4 juni 1898]]

=== Schilderen en glazenmaken ===
*Anoniem (13 maart 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 11/Onderstaande circulaire|‘Onderstaande circulaire is deze week door de Schildersgezellen-vereenigingen te Amsterdam aan de schilderspatroons aldaar verzonden: […]’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 11, p.&amp;nbsp;66.
*Anoniem (20 maart 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 12/De circulaire|‘De circulaire, door eenige schildersgezellen-vereenigingen gezonden aan de patroons hier ter stede, […]’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 12, p.&amp;nbsp;72.
*Bartels, P.H. (1918) ''Handboek voor schilders'', Deventer: Kluwer.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (januari 1919) [[De Stijl/Jaargang 2/Nummer 3/Mededeeling|‘Mededeeling’]], ''De Stijl'', jrg. 2, nr. 3, p.&amp;nbsp;36.
*Flanor en Red. (9 april 1910) [[De Opmerker/Jaargang 45/Nummer 15/Het schilderen der huizen|‘Het schilderen der huizen. (Ingezonden.)’]], ''Architectura'', jrg. 45, nr. 15, p.&amp;nbsp;114-115.
*Tempel, B. van den (31 juli 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 31/Kleurgebruik|‘Kleurgebruik’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 31, p.&amp;nbsp;145-146.

=== Stukadoren ===
*J.V. (3 maart 1904) [[Haagsche Courant/1904/Nummer 6442/Stucadoors|‘Stucadoors’]], ''Haagsche Courant'', Tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

== Gebouwen ==
=== Constructie van typen gebouwen ===
*Coronel, S. Sr. (27 september 1873) [[De Opmerker/Jaargang 8/Nummer 39/De gezondheidsleer in toepassing op den schoolbouw|‘De gezondheidsleer in toepassing op den schoolbouw’]], ''De Opmerker'', jrg. 8, nr. 39, [p.&amp;nbsp;1-2].
*Coronel, S. Sr. (20 september 1874) [[De Opmerker/Jaargang 9/Nummer 38/De gezondheidsvereischten van schoolgebouwen|‘De gezondheidsvereischten van schoolgebouwen [1]’]], ''De Opmerker'', jrg. 9, nr. 38, [p.&amp;nbsp;1-2].
*Coronel, S. Sr. (27 september 1874) [[De Opmerker/Jaargang 9/Nummer 39/De gezondheidsvereischten van schoolgebouwen|‘De gezondheidsvereischten van schoolgebouwen [2]’]], ''De Opmerker'', jrg. 9, nr. 39, [p.&amp;nbsp;1].
*Coronel, S. Sr. (4 oktober 1874) [[De Opmerker/Jaargang 9/Nummer 40/De gezondheidsvereischten van schoolgebouwen|‘De gezondheidsvereischten van schoolgebouwen [3]’]], ''De Opmerker'', jrg. 9, nr. 40, [p.&amp;nbsp;1].
*Coronel, S. Sr. (11 oktober 1874) [[De Opmerker/Jaargang 9/Nummer 41/De gezondheidsvereischten van schoolgebouwen|‘De gezondheidsvereischten van schoolgebouwen [4]’]], ''De Opmerker'', jrg. 9, nr. 41, [p.&amp;nbsp;1].
*Coronel, Dr. (1 november 1874) [[De Opmerker/Jaargang 9/Nummer 44/Nog iets over het systeem-Levoir-Van Bemmelen ter ventileering van schoollokalen|‘Nog iets over het systeem-Levoir-Van Bemmelen ter ventileering van schoollokalen’]], jrg. 9, nr. 44, [p.&amp;nbsp;1].
*Etzel, K. (1842) [[Bouwkundige Bijdragen/Deel 1/Over de inrigting en het karakter van landhuizen|‘Over de inrigting en het karakter van landhuizen’]], ''Bouwkundige Bijdragen'', deel 1, p. 1-10.
*W.B. van Liefland, [[Wilhelmus Bernardus van Liefland/Kook- en huishoudschool te 's-Gravenhage|Kook- en huishoudschool te 's-Gravenhage]].

=== Onderdelen van gebouwen ===
==== Kelders - Schuilplaatsen ====
==== Balklagen en vloeren ====
==== Muren - Gevelconstructies - Gewelven ====
*Stuijt, Jan (3 juli 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 27/Aanteekeningen omtrent de geschiedenis van den gewelfbouw in Nederland|‘Aanteekeningen omtrent de geschiedenis van den gewelfbouw in Nederland’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 27, p.&amp;nbsp;128-130.

==== Kozijnen - Deuren - Ramen ====
*Anoniem (1843) [[Bouwkundige Bijdragen/Deel 1/Luchtdigte deuren en vensters|‘Luchtdigte deuren en vensters’]], ''Bouwkundige Bijdragen'', deel 1, p.&amp;nbsp;18-19.

==== Kappen - Dakbedekkingen ====
*Jomeau, M. (1843) [[Bouwkundige Bijdragen/Deel 1/Nieuw stelsel van dakstoelen|‘Nieuw stelsel van dakstoelen, uit gesmeed en gegoten ijzer’]], ''Bouwkundige Bijdragen'', deel 1, p.&amp;nbsp;10-13.

=== Bouwfysica ===
==== Warmte en vocht ====
*C. (4 oktober 1873) [[De Opmerker/Jaargang 8/Nummer 40/Iets over de oorzaken en het verdrijven van de vochtigheid|‘Iets over de oorzaken en het verdrijven van de vochtigheid uit nieuwgebouwde woningen’]], ''De Opmerker'', jrg. 8, nr. 40, [p.&amp;nbsp;1-2].
*Rudolph, T. (1843) [[Bouwkundige Bijdragen/Deel 1/Over het toevoeren der dampkringslucht tot geheel afgesloten vertrekken|‘Over het toevoeren der dampkringslucht tot geheel afgesloten vertrekken, en over het aanwenden der ventilatie tegen koude en vochtigheid in gebouwen’]], ''Bouwkundige Bijdragen'', deel 1, p.&amp;nbsp;13-16.

=== Beveiliging van gebouwen ===
;Bliksemafleiding
*Ln. (1857) [[Album der Natuur/1857/Wetenschappelijk Bijblad#Chineesche bliksemafleiders|‘Chineesche bliksemafleiders’]], ''Album der Natuur'', jrg. 6, wetenschappelijk bijblad, p.&amp;nbsp;47-48.
*Ln. (1857) [[Album der Natuur/1857/Wetenschappelijk Bijblad#Het beste metaal voor bliksemafleiders|‘Het beste metaal voor bliksemafleiders’]], ''Album der Natuur'', jrg. 6, wetenschappelijk bijblad, p.&amp;nbsp;81-85.
*Logeman, W.M. (1852) [[Album der Natuur/1852/Bliksem-afleiders, Logeman|‘Bliksem-afleiders’]], ''Album der Natuur'', jrg. 1, p.&amp;nbsp;386-392.
*Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Boomen als bliksemafleiders|Boomen als bliksemafleiders]].

== Weg- en waterbouwkunde ==
=== Wegen en straten ===
*Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Venloo, 19 Dec.|‘Venloo, 19 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (2 januari 1893) [[Limburger Koerier/Jaargang 48/Nummer 1/Uit Duitschland/Eenigen tijd geleden|‘Eenigen tijd geleden heeft een Duitsch ingenieur proeven genomen met een plaveisel van caoutchouk. […]’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (8 april 1924) [[Limburgsch Dagblad/Jaargang 7/Nummer 83/Geleen/Nieuwe wegen|‘Nieuwe wegen’]], ''Limburgsch Dagblad'', [p.&amp;nbsp;3].

;Provinciale wegen
*Anoniem (22 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Wessem, 20 Dec.|‘Wessem, 20 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;3].

;Mensingheweg (Roden)
*Anoniem (15 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24651/Avondblad/Aanbestedingen|‘Aanbestedingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Rijksweg 4
*Anoniem (30 mei 1899) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 72/Nummer 22279/Ochtendblad/Aanbestedingen|‘Aanbestedingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, [p.&amp;nbsp;3].

=== Spoor- en tramwegen ===
Hierbij alleen bronnen over de aanleg van spoor- en tramwegen. Voor het gebruik hiervan zie &quot;Spoorverkeer&quot; en &quot;Tramverkeer&quot;.
*Gendt jr., Johan Godart van, [[Johan Godart van Gendt jr./De spoorweg van Amsterdam naar zijn Noordzeehaven/1|De spoorweg van Amsterdam naar zijn Noordzeehaven, in verband met den aanleg van handels-etablissementen te Amsterdam en van een badhuis aan zee [1]]] (30 november 1872).
*Gendt jr., Johan Godart van, [[Johan Godart van Gendt jr./De spoorweg van Amsterdam naar zijn Noordzeehaven/2|De spoorweg van Amsterdam naar zijn Noordzeehaven, in verband met den aanleg van handels-etablissementen te Amsterdam en van een badhuis aan zee [2]]].
*Roorda van Eysinga, Sicco Ernst Willem, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Nog eens de aanleg van spoorwegen door den staat/1|Nog eens de aanleg van spoorwegen door den staat [1]]].
*Roorda van Eysinga, Sicco Ernst Willem, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Nog eens de aanleg van spoorwegen door den staat/2|Nog eens de aanleg van spoorwegen door den staat [2]]].
*Roorda van Eysinga, Sicco Ernst Willem, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Smal spoor/1|Smal spoor [1]]].
*Roorda van Eysinga, Sicco Ernst Willem, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Smal spoor/2|Smal spoor [2]]].
*Roorda van Eysinga, Sicco Ernst Willem, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Smal spoor/3|Smal spoor [3]]].
*Roorda van Eysinga, Sicco Ernst Willem, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Het bewaren van hout door teer/1|Het bewaren van hout door teer [1]]].
*Roorda van Eysinga, Sicco Ernst Willem, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Het bewaren van hout door teer/2|Het bewaren van hout door teer [2]]].
*Roorda van Eysinga, Sicco Ernst Willem, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Het bewaren van hout door teer/3|Het bewaren van hout door teer [3]]].
*Roorda van Eysinga, Sicco Ernst Willem, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Keuze van spoorwegrichtingen zonder voorlichting door ingenieurs|Keuze van spoorwegrichtingen zonder voorlichting door ingenieurs]].
*Roorda van Eysinga, Sicco Ernst Willem, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Een groot spoorweg-aannemer/1|Een groot spoorweg-aannemer [1]]] (21 februari 1874).
*Roorda van Eysinga, Sicco Ernst Willem, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Een groot spoorweg-aannemer/2|Een groot spoorweg-aannemer [2]]] (28 februari 1874).
*Roorda van Eysinga, Sicco Ernst Willem, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Een groot spoorweg-aannemer/3|Een groot spoorweg-aannemer [3]]] (7 maart 1874).
*Roorda van Eysinga, Sicco Ernst Willem, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Houten spoorwegen|Houten spoorwegen]] (21 maart 1874).

;Grande Ceinture
*Anoniem (17 mei 1877) [[Algemeen Handelsblad/1877/Nummer 14517/Frankrijk/Met kracht wordt het werk aan den grooten ceintuurspoorweg om Parijs voortgezet|‘Met kracht wordt het werk aan den grooten ceintuurspoorweg om Parijs voortgezet. […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', [p.&amp;nbsp;1].

;Spoorlijn Amersfoort-Arnhem
*Anoniem (28 november 1922) [[Delftsche Courant/Jaargang 81/Nummer 279/Geen spoorweguitbreiding|‘Geen spoorweguitbreiding’]], ''Delftsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Spoorlijn Maastricht-Venlo
*Anoniem (22 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Bunde, 19 Dec.|‘Bunde, 19 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].

;Spoorlijn Sittard-Herzogenrath
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Heerlen, 22 Dec.|‘Heerlen, 22 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Spoorlijnen op Sumatra
*Anoniem (12 april 1889) [[De Tijd/1889/Nummer 2688/Gisteren werd aan het ministerie van Koloniën aanbesteed|‘Gisteren werd aan het ministerie van Koloniën aanbesteed: […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].

;Tramlijn Amsterdam-Haarlem
*Anoniem (19 november 1897) [[De Morgenpost/Jaargang 6/Nummer 1553/Electrische spoorweg Amsterdam-Haarlem|‘Electrische spoorweg Amsterdam-Haarlem’]], ''De Morgenpost'', [p.&amp;nbsp;2].

;Tramlijnen in Berlijn
*Anoniem (13 maart 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 11/In een rapport|‘In een rapport door den Technicus van „Holborn District” Board of Works te London uitgebracht […]’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 11, p.&amp;nbsp;65.

=== Tunnels ===
*Anoniem (2 januari 1893) [[Limburger Koerier/Jaargang 48/Nummer 1/Engeland/Op de jaarlijksche vergadering van de tunnelmaatschappij te Londen|‘Op de jaarlijksche vergadering van de tunnelmaatschappij te Londen […]’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].

;Fréjustunnel (spoorwegen)
*Anoniem (16 september 1872) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/1872/Nummer 256/Italie|‘Italie’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [p.&amp;nbsp;3].

;Kanaaltunnel
*Anoniem (30 januari 1906) [[Het Nieuws van den Dag/1906/Nummer 11069/Bij de nieuwe vriendschappelijke verhouding|‘Bij de nieuwe vriendschappelijke verhouding tusschen Engeland en Frankrijk […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', vierde blad, p.&amp;nbsp;13.

;Simplontunnel
*Anoniem (30 januari 1906) [[Het Nieuws van den Dag/1906/Nummer 11069/De Zwitsersche Bondsraad|‘De Zwitsersche Bondsraad heeft besloten tot het beproeven van electrische drijfkracht voor de treinen in den Simplon-tunnel. […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', vierde blad, p.&amp;nbsp;13.

;Steinway Tunnel, New York
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Uit Amerika (2)|‘Dynamiet-ontploffing. Uit Amerika’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

=== Bruggen ===
*Anoniem (1867) [[De Katholieke Illustratie/Jaargang 1/Nummer 5/De ijzeren kabelbrug over den Niagara|‘De ijzeren kabelbrug over de Niagara’]], ''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 5, p.&amp;nbsp;33-34.
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Uit Oostenrijk|‘Uit Oostenrijk’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Baanhoekbrug
*Anoniem (19 juni 1884) [[Het Nieuws van den Dag/1884/Nummer 4396/Nog steeds|‘Nog steeds blijft het gedeelte aarde baan tusschen het rechter landhoofd van de in aanbouw zijnde spoorbrug te Sliedrecht en den Tiendweg aldaar zakken, […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;1].

;IJsselspoorburg (Deventer)
*Anoniem (31 augustus 1885) [[De Tijd/1885/Nummer 11590/Deventer, 28 Aug.|‘Deventer, 28 Aug.’]], ''De Tijd'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].

=== Rivieren - Beken ===
;Maas
*Anoniem (21 maart 1898) [[De Zuid-Limburger/Jaargang 4/Nummer 69/Stadsnieuws/Ten overstaan van een heer Commissaris der Koningin|‘Ten overstaan van {{SIC|een|den}} heer Commissaris der Koningin […]’]], ''De Zuid-Limburger'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (21 maart 1898) [[De Zuid-Limburger/Jaargang 4/Nummer 69/Venlo, 19 Maart|‘Venlo, 19 Maart’, alinea 5]], ''De Zuid-Limburger'', [p.&amp;nbsp;2].

;Waal
*Anoniem (12 april 1889) [[De Tijd/1889/Nummer 2688/Aan het ministerie van Waterstaat had gisteren de aanbesteding plaats|‘Aan het ministerie van Waterstaat had gisteren de aanbesteding plaats van de uitvoering van werken tot normaliseering van de rivier De Waal, […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].

=== Dijken, duinen, stranden ===
*Anoniem (13 april 1775) [[Amsterdamsche Courant/1775/Nummer 44/De Heeren Hun Ed. Groot Mog. Gecommiteerdens tot de zaaken van ’s lands zee-weeringen|‘De Heeren Hun Ed. Groot Mog. Gecommiteerdens tot de zaaken van ’s lands zee-weeringen aan Den Halder, adverteeren, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamsche Donderdagsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Stuwdammen ===
*Roorda van Eysinga, Sicco Ernst Willem, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Over stuwdammen in bergstroomen/1|Over stuwdammen in bergstroomen [1]]] (9 augustus 1874).
*Roorda van Eysinga, Sicco Ernst Willem, [[Sicco Ernst Willem Roorda van Eysinga/Over stuwdammen in bergstroomen/2|Over stuwdammen in bergstroomen [2]]] (20 september 1874).

== Sluizen - Kanalen - Havens ==
=== Sluizen ===
*Anoniem (7 september 1921) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 78/Nummer 248/Avondblad/Sluis verzakt|‘Sluis verzakt’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, D, p.&amp;nbsp;3.
*Anoniem (7 september 1921) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 78/Nummer 248/Avondblad/Beperking diepgang scheepvaart|‘Beperking diepgang scheepvaart’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, D, p.&amp;nbsp;3.

=== Kanalen ===
*Anoniem (12 januari 1856) [[De Roermondenaar, Nieuws- en advertentieblad voor stad en land/Jaargang 1/Nummer 2/Het kanaal de Zuid Willemsvaart van 's Hertogenbosch naar Maastricht is thans wederom van ijs vrij|‘Het kanaal de Zuid Willemsvaart van 's Hertogenbosch naar Maastricht is thans wederom van ijs vrij. [...]’]], ''De Roermondenaar'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (25 december 1878) [[Het Vaderland/Jaargang 10/Nummer 303/De Kölnische Zeitung|‘De »Kölnische Zeitung” bevat een uitvoerig overzicht van de Memorie van Beantwoording van het Voorloopig Verslag over de Kanalenwet. […]’]], ''Het Vaderland'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Canal du Midi
*Anoniem (30 oktober 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Zaterdageditie, nummer 44/Parijs den 26 October|‘Parijs den 26 October’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2] (vermeld als ‘Koninglijck Canael’).
*Anoniem (3 januari 1832) [[Leeuwarder Courant/1832/Nummer 1/Parijs, den 24 December|‘Parijs, den 24 December’, alinea 4]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Eriekanaal
*Anoniem (1 december 1825) [[Rotterdamsche Courant/1825/Nummer 144/Londen den 26 November|‘Londen den 26 November’, alinea 7]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Noordzeekanaal
*Rijckevorsel, Joseph van (11-12 december 1898) [[Dagblad van Zuidholland en 's Gravenhage/Jaargang 232/Nummer 291/Het Noordzee-kanaal|‘Het Noordzee-kanaal’]], ''Dagblad van Zuidholland en ’s Gravenhage'', Eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Panamakanaal
*Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Frankrijk|‘Frankrijk’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (22 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Frankrijk|‘Frankrijk’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (22 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Parijs, 22 Dec. (1)|‘Parijs, 22 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (22 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Parijs, 22 Dec. (2)|‘Parijs, 22 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Frankrijk|‘Frankrijk. Nieuwe schandalen’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;1-2].
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Uit de Kamer|‘Uit de Kamer’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/In den Senaat|‘In den Senaat’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Parijs, 24 December|‘Parijs, 24 December’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Frankrijk|‘Frankrijk’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Parijs, 27 Dec.|‘Parijs, 27 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (21 juni 1893) [[Ons Zuiden/Jaargang 1/Nummer 142/De Fransche Kamer|‘De Fransche Kamer […]’]], ''Ons Zuiden'', [p.&amp;nbsp;1].

;Rijn-Maaskanaal
*Anoniem (25 december 1878) [[Het Vaderland/Jaargang 10/Nummer 303/In de vorige week|‘In de vorige week […]’]], ''Het Vaderland'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Suezkanaal
*Anoniem (10 augustus 1867) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 5/Nummer 32/Donderdag der vorige week|‘Donderdag der vorige week is te Parijs eene algemeene vergadering van aandeelhouders der Suëz-kanaal-maatschappij gehouden. […]’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&amp;nbsp;2].

;Zeekanaal Kronstadt-St. Petersburg
*Anoniem (19 juni 1884) [[Het Nieuws van den Dag/1884/Nummer 4396/De consul der Nederlanden te St. Petersburg|‘De consul der Nederlanden te St. Petersburg schrijft, dd. 25 Mei-16 Juni 1884, […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Zuid-Willemsvaart
*Anoniem (20 maart 1886) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 24/Nummer 12/Op den 5. April|‘Op den 5. April wordt te Maastricht aanbesteed […]’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Havens ===
*Anoniem (31 augustus 1885) [[De Tijd/1885/Nummer 11590/Pernis, 28 Aug.|‘Pernis, 28 Aug.’]], ''De Tijd'', [Eerste Blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (30 juni 1920) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 93/Nummer 29918/Avondblad/De haven te Vlissingen|‘De haven te Vlissingen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;1].

;Haven van Ambleteuse
*Anoniem (2 september 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Donderdageditie, nummer 35/Parijs den 27 Augustus (2)|‘Parijs den 27 Augustus’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Haven van Vlaardingen
*Anoniem (6 april 1787) [[Leydse Courant/1787/Nummer 42/Men zal op Zaturdag den 28 April 1787 publiek besteeden|‘Men zal op Zaturdag den 28 April 1787 […] te Vlaardingen […] publiek besteeden […] [advertentie]’]], ''Leydse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Rheinauhafen, Keulen
*Anoniem (1843) [[Bouwkundige Bijdragen/Deel 1/Keulen (1)|‘Keulen’]], ''Bouwkundige Bijdragen'', deel 1, p.&amp;nbsp;21.

== Strijd tegen het water ==
*[[Hoofdportaal:Techniek/Bouwkunde/Strijd tegen het water|Strijd tegen het water]]

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal techniek]]</text>
      <sha1>llgigaq31vrbxc4j3e1xoe7f9tl4zys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Nederland/Tijdperken</title>
    <ns>100</ns>
    <id>39935</id>
    <revision>
      <id>229344</id>
      <parentid>226471</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:20:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>229344</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16547" sha1="aljfrdqr1juvifmto6rul5im6wiudbn" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis van Nederland; Tijdperken
| afbeelding   = 201402201834a Brittenburg Bleijswijk 1725.jpg
| alt          = Historische voorstelling van Lugdunum Batavorum (Brittenburg), een fort uit de Romeinse tijd
| beschrijving = Bronnen bij de [[w:Geschiedenis van Nederland|geschiedenis van Nederland]] naar tijdperk.
}}
== Prehistorie ==
*Anoniem (31 augustus 1885) [[De Tijd/1885/Nummer 11590/De te Nijeveen gevonden kano|‘De te Nijeveen in den grond gevonden kano […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (26 april 1935) [[De Telegraaf/Jaargang 43/Nummer 16044/Avondblad/Opgravingen in de Kaapsche bosschen|‘Opgravingen in de Kaapsche bosschen’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;6.

== Romeinse tijd ==
*Anoniem (13 oktober 1881) [[Nederlandsche Staatscourant/1881/Nummer 241/Koninklijke Akademie van Wetenschappen|‘Koninklijke Akademie van Wetenschappen. Afdeeling Letterkunde. Vergadering op Maandag 10 October 1881’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (29 januari 1934) [[Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant/Jaargang 134/Nummer 24/Gedenkstukken van geschiedenis en kunst|‘Gedenkstukken van geschiedenis en kunst. Overblijfselen van Romeinsch Nijmegen’]], ''Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant'', eerste blad, p.&amp;nbsp;2.

== Middeleeuwen ==
*Joh.M. de Wolff (5 november 1910) ‘De eerste Bisschop van Utrecht. I’, ''Het Centrum'', Derde Blad, [p.&amp;nbsp;1].

== 16e eeuw ==
*[[Hoofdportaal:Geschiedenis/Nieuwe geschiedenis/Tachtigjarige Oorlog|Tachtigjarige Oorlog]]

== 17e eeuw ==
;Nederlandse betrokkenheid bij de Boheemse Opstand
*Anoniem (15 mei 1619) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1619/15 mei/VVt ’s Gravenhaghe, den 14. dito|‘VVt ’s Gravenhaghe, den 14. dito. [= 14 mei 1619]’, alinea 5]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''.

;Reactie op de veldtocht van Spinola, 1620
*Anoniem ([augustus 1620]) ''[[Eygentlicke afbeeldinge van het Legher Ed. H. M. Heeren Staten ende sijn Princelijcke Exelentie, met alle ghelegentheydt van dien|Eygentlicke afbeeldinge van het Legher Ed. H. M. Heeren Staten ende sijn Princelijcke Exelentie, met alle ghelegentheydt van dien. Midtsgaders de Afbeeldinghe der Stadt Weesel, ende de om leggende plaetsen, daer hem onse partyen houden]]'' [nieuwsprent], Leyden: Niclaes Geelkerck.
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/21 augustus/Wt Aernhem den 19. dito|‘Wt Aernhem den 19. dito. [= 19 augustus 1620]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (28 augustus 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/28 augustus#art2al11|‘Wt Ceulen’, alinea 11]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;6-8.
*Anoniem (5 september 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/5 september#art1al8|‘Verhael hoe dat zijn Excellentie Marquis Spinola is over den Rhijn ghemarcheert, ende ghetrocken naer Franckfort’, alinea 8-9]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-7.
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/VVt Franckfoort den 2. October|‘VVt Franckfoort den 2. October’, alinea 2]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/VVt het Velt-leger des Princen van Orangien teghenvvoordich by VVesel|‘VVt het Velt-leger des Princen van Orangien teghenvvoordich by VVesel’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt des Prince van Orangien Veltleger den 14 October|‘VVt des Prince van Orangien [Veltleger] den 14 October’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (17 oktober 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/17 oktober/VVt Ceulen, den 10 October|‘VVt Ceulen, den 10 October’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''., [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (5 december 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/5 december/Wt Ceulen den 29. dito|‘Wt Ceulen den 29. dito. [= 29 november 1620]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/VVt VVorms, den 30 dito|‘VVt VVorms, den 30 dito. [= 30 november 1620]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/VVt der Bergstraten, den 2. December|‘VVt der Bergstraten, den 2. December’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (12 december 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/12 december/Van Ceulen den 5 December|‘Van Ceulen den 5 December’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1-2].

;Spotprent op het onvermogen van de Republiek om Frederik van de Palts te beschermen tegen de keizer, 1621
*Anoniem (1621) ''[[Nederlandsch blasoen oft emblema van desen teghenwoordighen tiit|Nederlandsch blasoen oft emblema van desen teghenwoordighen tiit, met een corte declaratie daer van]]'', [s.n.]: [s.l.].

;Bezoek van de ambassadeur van de Republiek Venetië, Girolamo Trevisano, 6 oktober 1620 e.v.
*Anoniem (10 oktober 1620) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1620/10 oktober/Inkomste des Ambassadeurs van Venetien|‘Inkomste des Ambassadeurs van Venetien’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (25 januari 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/25 januari/Wt Venetien den 8. Ianuarij, 1621|‘Wt Venetien den 8. Ianuarij, 1621’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;Afdanking van een deel van het Staatse leger, mei 1650
*Wiselius, Samuel Iperuszoon (1828) ''Geschied- en regtskundig onderzoek, rakende het eigenmatig en afzonderlijk afdanken van krijgsvolk bij de Staten van Holland, in den jare 1650, met de gevolgen daarvan; vooral wat betreft de handelingen van de Algemeene Staten en van Prins Willem den Tweede;'' […], Te Brussel: bij Brest van Kempen.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 januari 1829) [[Nederlandsche Staatscourant/1829/Nummer 10/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;4].

;Driedaagse Zeeslag, 28 februari-2 maart 1653
*Anoniem (6 maart 1653) [[Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen/1653/Nummer 10#art2|‘Vyt s’ Graven-Hage den 6. Martij 1653’]], ''Wekelycke Nieus Uyt Vranckryck Engelant Ende andre Plaetsen'', p.&amp;nbsp;5-7.

== 18e eeuw-ca. 1795 ==
*Anoniem (7 februari 1737) [[Oprechte Haerlemsche Courant/Jaargang 1737/Nummer 6/De gecommitteerde raden van de Staten van Holland en West-Vriesland, adverteren by desen|‘De gecommitteerde raden van de Staten van Holland en West-Vriesland, adverteren by desen, […] [advertentie]’]], ''Oprechte Haerlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Algemeen
*Munniks, J. (1785-[…]) ''Staatkundige-beschryving der voornaamste geschiedenissen in de Waereld, betrekking hebbende tot de republiek der Nederlanden'', Amsterdam: J. Verlem.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 december 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 151/Amsterdam den 16 December|‘Amsterdam den 16 December’]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Patriottentijd, 1780-1787
*''Post van de Merwede'' [tijdschrift] (1782-1783).&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 oktober 1782) [[Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/Heden|‘Heden word by de te vooren gemelde Boekhandelaaren, uitgegeeven: […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].
*Anoniem ([1782]) ''Aanspraak aan Willem den Vijfden Neerlands erfstadhouder. &amp;c. &amp;c. &amp;c.'', [s.l.]: [s.n.].&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (5 augustus 1782) [[Diemer of Watergraafsmeersche Courant/1782/Nummer 93/Op heeden is uitgegeeven|‘Op heeden is uitgegeeven […] [advertentie]’]], ''Diemer of Watergraafsmeersche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (17 december 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 151/’s Hage den 15 December|‘’s Hage den 15 December’, alinea 2]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Cambon, M.G. de, geboren van der Werken ([1788]) ''Gedenkschrift ter huldiging van de oprechte vaderlandsche societeiten'', 's Gravenhage: J.F. Jacobs de Agé.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 april 1789) [[Opregte Haarlemsche Courant/1789/Nummer 49/Gedenkschrift ter Hulding van de Oprechte Vaderlandsche Societeiten|‘Gedenkschrift ter Hulding van de Oprechte Vaderlandsche Societeiten, […] [advertentie]’]], ''Oprechte Donderdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].
*[Capellen tot den Pol, Joan Derk van der] (september 1781) ''[[Aan het volk van Nederland]]'', [s.l.]: [s.n.].
*Fredrik Willem den II. van Pruissen (25 september 1786) [[Leydse Courant/1786/Nummer 115/Extract uit een brief van ’s Gravenhage den 21 September|‘Extract uit een brief van ’s Gravenhage den 21 September. Zie hier eene Copie van de Missive van Zyne Koninglyke Majesteit Fredrik Willem den II. van Pruissen, aan H. H. Mog. de Heeren Staaten der Vereenigde Nederlanden’]], ''Leydse Courant'', [p.&amp;nbsp;1 en 4].
*Marck, F.A. van der (1783) ''Redenvoering van F. A. van der Marck, over de liefde tot het vaderland, te bestuuren overeenkomstig met de redelyke en gezellige natuur der menschen, of over den waaren aard van het zogenaamde patriotismus. Openlyk uitgesprooken den 25 van Herfstmaand des jaars 1783. By gelegenheid van het plechtig aanvaarden van het gewoone hoog leeraarsampt in de rechten, in de doorluchtige school te Deventer'', Deventer: G. Brouwer, Amsterdam: J. Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/By Johannes Allart, Boekverkoper te Amsterdam, en G. Brouwer, Boekverkoper te Deventer|‘By Johannes Allart, Boekverkoper te Amsterdam, en G. Brouwer, Boekverkoper te Deventer, is uitgegeeven […] [advertentie]’]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Q.N. (1784) ''Echt berigt wegens de receptie van Kaat Mossel, op de Militaire parade in ’s Hage, op Zondag den 13. Juny 1784'', Rotterdam: Hofhout.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 juli 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 79/Echt bericht van de Receptie van Kaat Mossel|‘Echt bericht van de Receptie van Kaat Mossel, […] [advertentie]’]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Vierde Engels-Nederlandse Oorlog, 1780-1784
*Anoniem (5 augustus 1782) [[Diemer of Watergraafsmeersche Courant/1782/Nummer 93/Nederlanden|‘Nederlanden’, alinea 2 en 5]], ''Diemer of Watergraafsmeersche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Vierde Engels-Nederlandse Oorlog, 1780-1784; vredesonderhandelingen
*Anoniem (5 augustus 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/Nederlanden|‘Nederlanden’, alinea 9]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Slag bij de Doggersbank, 1781
*Anoniem (10 augustus 1881) [[Het Nieuws van den Dag/1881/Nummer 3515/In ons verslag|‘In ons verslag van de viering van het eeuwfeest van den zeeslag bij Doggerebank, komt voor: […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Eerste Blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Keteloorlog, 1781-1785
*Anoniem (17 december 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 151/Triest den 22 November|‘Triest den 22 November’]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (17 december 1784) [[Nederlandsche Courant/1784/Nummer 151/’s Hage den 15 December|‘’s Hage den 15 December’, alinea 3]], ''Nederlandsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Conflict met de Republiek Venetië, 1784
*Anoniem (5 augustus 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/Nederlanden|‘Nederlanden’, alinea 8]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Bondgenootschap Nederland-Frankrijk, 10 november 1785
*Anoniem (24 november 1785) [[Rotterdamsche Courant/1785/Nummer 141/Het Alliantie-Tractaat|‘Het Alliantie-Tractaat tusschen den koning van Frankryk en de Staten Generaal der Vereenigde Nederlanden, den 10 November 1785 te Fontainebleau gesloten, is van den volgenden inhoud: […]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== ca. 1795-ca. 1815 ==
*[[Besluit voor een nieuwe nationale vlag (1796)]] (14 februari 1796).
*Anoniem (12 april 1889) [[De Tijd/1889/Nummer 2688/’t Doet ons genoegen|‘’t Doet ons genoegen, te vernemen dat […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].

== 19e eeuw ==
*Roland Holst-van der Schalk, H. ([1903]) ''[[Kapitaal en Arbeid in Nederland, 1|Kapitaal en Arbeid in Nederland. Bijdrage tot de economische geschiedenis der 19de eeuw]]'', Amsterdam: A.B. Soep.

;Geschiedenis van de Joden
*Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Schimmert, 19 Dec.|‘Schimmert, 19 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (21 juni 1893) [[Ons Zuiden/Jaargang 1/Nummer 142/Maastricht 20 Juni/Rechtszaken|‘Rechtszaken’]], ''Ons Zuiden'', [p.&amp;nbsp;2].

== 20e eeuw; algemeen ==
;Nederlandse Zionistenbond, 1899-1992
*Anoniem (6 december 1952) [[Het Rotterdamsch Parool/Jaargang 12/Nummer 288/Zionistenbond|‘Zionistenbond protesteert tegen anti-semitisme’]], ''Het Rotterdamsch Parool'', p.&amp;nbsp;6.

== Ca. 1900-ca. 1918 ==
;Eerste Wereldoorlog; handelsembargo's
*Anoniem (24 april 1919) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 19/Nummer 112/Avondblad/Levensmiddelen naar Duitschland|‘Levensmiddelen naar Duitschland’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;1].

;Eerste Wereldoorlog; Nederlandsche Overzee Trust Maatschappij, 1914-1919
*Anoniem (24 april 1919) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 19/Nummer 112/Avondblad/Vrijheid van handel|‘Vrijheid van handel’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (24 april 1919) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 19/Nummer 112/Avondblad/Embargo opgeheven|‘Embargo opgeheven’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;1].

;Eerste Wereldoorlog; rantsoenering
*Anoniem (30 september 1916) [[Nieuwe Haarlemsche Courant/Jaargang 41/Nummer 9151/Het Bonnenstelsel in ongenade|‘Het Bonnenstelsel in ongenade’]], ''Nieuwe Haarlemsche Courant'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (24 april 1919) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 19/Nummer 112/Avondblad/De broodkaart|‘De broodkaart’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (24 april 1919) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 19/Nummer 112/Avondblad/Verhooging van het suikerrantsoen|‘Verhooging van het suikerrantsoen’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;1].

;Eerste Wereldoorlog; conserveerverbond van vleeswaren
*Anoniem (24 april 1919) [[De Nieuwe Courant/Jaargang 19/Nummer 112/Avondblad/Geconserveerde vleeschwaren|‘Geconserveerde vleeschwaren’]], ''De Nieuwe Courant'', Avondblad, [p.&amp;nbsp;1].

== Ca. 1918-ca. 1940 ==
;Crisisjaren
*Anoniem (11 december 1934) [[De Standaard/Jaargang 63/Nummer 19219/Huishoudelijke voorlichting|‘Huishoudelijke voorlichting in benarden tijd’]], ''De Standaard'', p.&amp;nbsp;4.
*Anoniem (11 december 1934) [[De Standaard/Jaargang 63/Nummer 19219/Roomsch-Katholieke Werkgevers|‘Roomsch-Katholieke Werkgevers. Gecombineerde vergadering te Den Haag’]], ''De Standaard'', p.&amp;nbsp;4.
*Anoniem (11 mei 1936) [[Haagsche Courant/1936/Nummer 16338/Haagsch Crisis-comité|‘Haagsch Crisis-comité’]], ''Haagsche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;3.

== Tweede Wereldoorlog ==
*Anoniem (7 juli 1941) [[Leeuwarder Courant/Jaargang 190/Nummer 157/Verlenging spertijd fotografisch bedrijf enz.|‘Verlenging spertijd fotografisch bedrijf enz.’]], ''Leeuwarder Courant'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (14 mei 1945) [[Dagblad voor Noord-Limburg/Jaargang 1/Nummer 21/Tegelen|‘Tegelen. Pastoor Windhausen overleden?’]], ''Dagblad voor Noord-Limburg'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (26 september 1945) [[De Bredasche Courant/Jaargang 155/26 september 1945/Plechtige herdenking van de gevallenen op de Vloeiweide te Rijsbergen|‘Plechtige herdenking van de gevallenen op de Vloeiweide te Rijsbergen’]], ''De Bredasche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (9 oktober 1947) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 3/Nummer 644/Drie doodstraffen geëist|‘Drie doodstraffen geëist. Een der gruwelijkste misdaden uit de bezettingstijd voor Bijz. Gerechtshof. Vloeiweide-drama’]], ''Algemeen Handelsblad'', p.&amp;nbsp;2.
*Wilhelmina der Nederlanden (1940-1945) [[Radiotoespraken Wilhelmina|Radiotoespraken]].

[[Categorie:Hoofdportaal geschiedenis]]
[[Categorie:Geschiedenis van Nederland| ]]</text>
      <sha1>aljfrdqr1juvifmto6rul5im6wiudbn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Geschiedenis/Algemeen</title>
    <ns>100</ns>
    <id>40489</id>
    <revision>
      <id>229348</id>
      <parentid>229258</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>229348</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28253" sha1="1tom7b6hksw4ku5ghvq9kdyzoa195r7" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam         = Geschiedenis; Algemeen
| afbeelding   = 1581 Bunting clover leaf map.jpg
| alt          = Wereldkaart uit 1581 voorgesteld als klaverblad
| beschrijving = Bronnen over [[w:Geschiedenis|geschiedenis]] met algemene inhoud.
}}
== Algemeen ==
=== Musea - Tentoonstellingen ===
Hierbij o.a.: Wereldtentoonstellingen.
;Bernisches Historisches Museum, Bern
*Anoniem (26 oktober 1916) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 73/Nummer 300/Avondblad/Van het ethnografische museum te Bern|‘Van het ethnografische museum te Bern is het verslag over 1915 verschenen; […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p.&amp;nbsp;1.

;Rijksmuseum van Oudheden, Leiden
*Anoniem (22 dec1ember 1830) [[Dagblad van 's Gravenhage/Jaargang 1830/Nummer 152/Lettres à Mr. Letronne (...)|‘''Lettres à'' M&lt;sup&gt;r&lt;/sup&gt;. {{sc|Letronne}} ''Inspecteur-général de l’Université de France, etc. sur les Papyrus bilingues et grecs, et sur quelques autres monumens Greco-Egyptiens du Musée d‘antiquités de l’Université de Leide, par'' {{sc|C. J. C. Reuvens}}, professeur d’archéologie et directeur du musée, etc. pag. 90, 58 et 164, in 4&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;., avec Atlas, in fol. à Leide, chez {{sc|S. et J. Luchtmans}}, Imprimeurs de l’Université 1830’]], ''Dagblad van 's Gravenhage'', p.&amp;nbsp;2-3.
*Leemans, C. (20-21 februari 1853) [[Nederlandsche Staatscourant/1853/Nummer 44/Museum van Oudheden|‘Museum van Oudheden’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', p.&amp;nbsp;2-3.
*Anoniem (17 mei 1926) [[Het Vaderland/Jaargang 58/17 mei 1926/Avondblad/Vereeniging Rembrandt|‘Vereeniging Rembrandt’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;2.
*[''Tentoonstelling van nieuwe aanwinsten''], Rijksmuseum van Oudheden, Leiden, 21 december 1933-...., geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (22 december 1933) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 106/Nummer 34796/Avondblad/Rijksmuseum van Oudheden|‘Rijksmuseum van Oudheden. Een tentoonstelling van nieuwe aanwinsten’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Wereldtentoonstelling van 1855
*Anoniem (26 januari 1856) [[De Roermondenaar, Nieuws- en advertentieblad voor stad en land/Jaargang 1/Nummer 4/De Heer Minister van Binnenlandsche Zaken heeft ter algemeene kennis gebragt|‘De Heer Minister van Binnenlandsche Zaken heeft ter algemeene kennis gebragt, [...]’]], ''De Roermondenaar'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (27 februari 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 9/Te Parijs|‘Te Parijs zijn de gezamenlijke plannen der twee nieuwe paleizen die het oude Palais d’Industrie zullen vervangen door den minister goedgekeurd. […]’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 9, p.&amp;nbsp;56.

;Wereldtentoonstelling van 1867
*Anoniem (1867) [[De Katholieke Illustratie/Jaargang 1/Nummer 2/De wereldtentoonstelling van Parijs|‘De wereldtentoonstelling te Parijs [1]’]], ''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 1, p.&amp;nbsp;12-14.
*Anoniem (1867) [[De Katholieke Illustratie/Jaargang 1/Nummer 3/De wereldtentoonstelling van Parijs|‘De wereldtentoonstelling te Parijs [2]’]], ''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 3, p.&amp;nbsp;17-18.
*Anoniem (1867) [[De Katholieke Illustratie/Jaargang 1/Nummer 3/De wereldtentoonstelling van Parijs - vervolg|‘De wereldtentoonstelling te Parijs [3]’]], ''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 3, p.&amp;nbsp;23-24.
*Anoniem (1867) [[De Katholieke Illustratie/Jaargang 1/Nummer 5/De wereldtentoonstelling van Parijs|‘De wereldtentoonstelling te Parijs [4]’]], ''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 5, p.&amp;nbsp;35-38.
*Anoniem (1867) [[De Katholieke Illustratie/Jaargang 1/Nummer 6/De wereldtentoonstelling van Parijs|‘De wereldtentoonstelling te Parijs [5]’]], ''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6, p.&amp;nbsp;43-46.
*Anoniem (10 augustus 1867) [[Venloosch Weekblad/Jaargang 5/Nummer 32/Ook te ’s-Hage|‘Ook te ’s-Hage heeft zich […] eene commissie gevormd, met, het doel aan werklieden de gelegenheid te verschaffen de tentoonstelling te Parijs te gaan bezichtigen. […]’]], ''Venloosch Weekblad'', [p.&amp;nbsp;2].

;Wereldtentoonstelling van 1878
*Anoniem (2 maart 1878) [[Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant/1878/Nummer 25/Voor de tentoonstelling|‘Voor de tentoonstelling wordt in de groote tapijtfabriek een Gobelin-tapijt gemaakt […]’]], ''Provinciale Noordbrabantsche en 's-Hertogenbossche Courant'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Wereldtentoonstelling van 1885
*Anoniem (31 augustus 1885) [[De Tijd/1885/Nummer 11590/Heden vertrekken van Rotterdam|‘Heden vertrekken van Rotterdam, aan boord van den Afrikaan, […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].

;Wereldtentoonstelling van 1889
*Anoniem (22 februari 1888) [[Opregte Haarlemsche Courant/1888/Nummer 45/Voor het eerst sedert 1878|‘Voor het eerst sedert 1878 zullen bij de wereldtentoonstelling te Parijs de prijzen voor beeldende kunst door eene van Staatswege benoemde jury worden toegekend, […]’]], ''Oprechte Haarlemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (12 april 1889) [[De Tijd/1889/Nummer 2688/De heer Coenen|‘De heer Coenen, alhier, […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (12 april 1889) [[De Tijd/1889/Nummer 2688/In een particuliere correspondentie uit Frankrijk|‘In een particuliere correspondentie uit Frankrijk aan de N. Rott. Ct. lezen wij, […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (4 mei 1889) [[Het Vaderland/Jaargang 21/Nummer 105/De Parijsche correspondent van de Daily News|‘De Parijsche correspondent van de »Daily News” […]’]], ''Het Vaderland'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (4 mei 1889) [[Het Vaderland/Jaargang 21/Nummer 105/De Kon. Deventer Tapijtfabriek|‘De Kon. Deventer Tapijtfabriek […]’]], ''Het Vaderland'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;World's Columbian Exposition (Chigaco, 1893)
*Anoniem (22 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 213/Uit Amerika (2)|‘Uit Amerika’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Uit Amerika|‘Uit Amerika’]], ''Limburger Koerier'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Wereldtentoonstelling van 1896
*Anoniem (6 november 1895) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 68/Nummer 20980/Avondblad/Een aantal exposanten|‘Een aantal exposanten voor de Berlijnsche tentoonstelling van 1896 […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Wereldtentoonstelling van 1897
*Anoniem (27 maart 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 13/Door bemiddeling van het comité|‘Door bemiddeling van het comité tot behartiging van de belangen van Nederlandsche inzenders op de wereldtentoonstelling te Brussel in 1897 is […] eene wandvlakte groot 65 M­². kosteloos afgestaan ten behoeve van een afdeeling voor de Nederlandsche Bouwkunst. […]’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 13, p.&amp;nbsp;76.
*Anoniem (24 april 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 17/Ons wordt medegedeeld|‘Ons wordt medegedeeld, dat de openingsdatum van de Wereldtentoonstelling te Brussel eenige weken is uitgesteld, […]’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 17, p.&amp;nbsp;92.
*Jongh, Paul J. de (27 maart 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 13/Ingezonden|‘Ingezonden. Nederlandsche bouwkunst te Brussel’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 13, p.&amp;nbsp;75-76.
*W. (22 mei 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 21/De kunstnijverheid op de Brusselsche tentoonstelling|‘De kunstnijverheid op de Brusselsche tentoonstelling’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 21, p.&amp;nbsp;103.
*W. (18 september 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 38/Ingezonden (brief I)|‘Ingezonden. Brief I’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 38, p.&amp;nbsp;173-174.&lt;br&gt;Reactie:
**J.W. (25 september 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 39/Ingezonden|‘Ingezonden’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 39, p.&amp;nbsp;178.
*W. (25 september 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 39/Ingezonden (brief II)|‘Ingezonden. Brief II’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 39, p.&amp;nbsp;177-178.

;Wereldtentoonstelling van 1900
*Anoniem (27 februari 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 9/Te Parijs|‘Te Parijs zijn de gezamenlijke plannen der twee nieuwe paleizen die het oude Palais d’Industrie zullen vervangen door den minister goedgekeurd. […]’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 9, p.&amp;nbsp;56.
*Anoniem (24 april 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 17/Door Z.Ex. den minister v. W. H. &amp; N. zijn benoemd|‘Door Z.Ex. den minister v. W. H. &amp; N. zijn o.m. de navolgende commissiën benoemd tot het bijeenbrengen van zaken voor de in 1900 te Parijs te houden Tentoonstelling. […]’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 17, p.&amp;nbsp;92.
*Anoniem (8 mei 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 19/In de maand April|‘In de maand april werden op groote schaal de werkzaamheden aangevat der bouwweken voor de Wereldtentoonstelling van ’t jaar 1900 te Parijs. […]’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 19, p.&amp;nbsp;100.
*Anoniem (12 juni 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 24/Van de bijzondere commissie der Parijsche tentoonstelling|‘Van de bijzondere commissie der Parijsche tentoonstelling van groep XII […] is de heer E. van Saher […] als secretaris opgetreden’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 24, p.&amp;nbsp;116.
*Anoniem (24 juli 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 30/Wereldtentoonstelling te Parijs in 1900|‘Wereldtentoonstelling te Parijs in 1900. Afdeelingen van Nederland en de koloniën’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 30, p.&amp;nbsp;142.
*Anoniem (18 maart 1899) [[Leeuwarder Courant/1899/Nummer 66/Ofschoon men vreesde, dat de inzending der topographische kaarten niet zou geschieden|‘Ofschoon men […] vreesde, dat de inzending der topographische kaarten […] niet zou geschieden, verneemt de N. R. Ct. […]’]], ''Leeuwarder Courant'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (12 november 1900) [[De Morgenpost/Jaargang 8/Nummer 2449/Kijkjes op de terreinen der wereldtentoonstelling van 1900|‘Kijkjes op de terreinen der wereldtentoonstelling van 1900. LVII. De groote Hemelbol’]], ''De Morgenpost'', [p.&amp;nbsp;3].
*Gabriël (7 juni 1900) [[Bataviaasch Nieuwsblad/Jaargang 15/Nummer 174/Parisiana|‘Parisiana. XXXI’]], ''Bataviaasch Nieuwsblad'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

;Louisiana Purchase Exposition (Saint Louis, 1904)
*Anoniem (4 juni 1904) [[De Courant/Jaargang 11/Nummer 4361/Een knallende plant|‘Een knallende plant’]], ''De Courant'', Bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1].

;Wereldtentoonstelling van 1905
*Anoniem (23 maart 1905) [[De Noordbrabanter/Jaargang 76/Nummer 3947/Tentoonstelling te Luik|‘Tentoonstelling te Luik’]], ''De Noord Brabanter'', [p.&amp;nbsp;2].

;Wereldtentoonstelling van 1925
*Anoniem (13 mei 1925) ‘De tentoonstelling te Parijs’, Nieuwe Rotterdamsche Courant, Avondblad B, p. 1.

=== Historische atlassen, kaarten en plattegronden ===
*Fruin, Robert Thomas (1916-1923) ''Nederlandsche steden in de 16e eeuw. Plattegronden van Jacob van Deventer'', 's Gravenhage: Martinus Nijhoff.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (21 juni 1913) [[Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant/1913/Nummer 143/Een groot en grootsch werk|‘Een groot en grootsch werk’]], ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', Derde Blad, [p.&amp;nbsp;2].
*Ruelens, M.Ch. (red.; 1884) ''Atlas des villes de la Belgique au XVIe siècle'', Bruxelles: Institut national de géographie.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 juni 1884) [[Het Nieuws van den Dag/1884/Nummer 4396/Een Atlas der Belgische steden van de 16e eeuw|‘Een Atlas der Belgische steden van de 16e eeuw […] zal eerlang het licht zien. […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', Tweede Blad, [p.&amp;nbsp;1].

== Geschiedenisfilosofie – Geschiedschrijving ==
=== Geschiedschrijvers ===
*[[Hoofdportaal:Geschiedenis/Geschiedschrijving]]

== Historische hulpwetenschappen ==
=== Archeologie ===
*...

=== Paleografie ===
*Anoniem (27 december 1845) [[De Curaçaosche Courant/Deel 33/Nummer 52/Toen vele jaren geleden de stad Herculaneum werd opgedolven|‘Toen vele jaren geleden de stad Herculaneum […] werd opgedolven, vond men in zeker gebouw 1,700 papirus rollen. […]’]], ''De Curaçaosche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
*Davy, Humphrey (1819) ‘Rapport sur l’état des manuscripts sur papyrus trouvé à Herculanum’, ''Annales de chimie et de physique'', jrg. 10, p.&amp;nbsp;414-424.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 juni 1819) [[Nederlandsche Staatscourant/1819/Nummer 141/Frankrijk#s4al6|‘Parys, den 11 Junij’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;4].
*Seyffarth, Gustave (1826) ''Rudimenta hieroglyphices. Accedunt explicationes speciminum hieroglyphicorum glossarium atque alphabeta'', Lipsiae: Barth.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (11 september 1826) [[Leydse Courant/1826/Nummer 109/Egyptische papyrus|‘Egyptische papyrus op de Koninklijke Boekery te Berlyn’]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].

=== Heraldiek – Heraldisch tekenen ===
*Anoniem (5 juni 1897) [[Architectura/Jaargang 5/Nummer 23/Een wapen voor de Koningin|‘Een wapen voor de Koningin’]], ''Architectura'', jrg. 5, nr. 23, p.&amp;nbsp;112.

;Koninklijk Nederlandsch Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde
*Anoniem (11 mei 1936) [[Haagsche Courant/1936/Nummer 16338/De collectie-van Epen|‘De collectie-van Epen. Geschil tusschen het Kon. Ned. Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde en de Stichting Nederland’s Patriciaat’]], ''Haagsche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;3.

=== Genealogie ===
*''Almanac genealogique'' [''de Berlin''].&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 november 1785) [[Rotterdamsche Courant/1785/Nummer 141/By de Wed. A. D. Sellschop en P. Huart|‘By de Wed. A. D. Sellschop en P. Huart te Amsterdam is tans te bekomen: […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*''Almanach de Gotha''.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 november 1785) [[Rotterdamsche Courant/1785/Nummer 141/By de Wed. A. D. Sellschop en P. Huart|‘By de Wed. A. D. Sellschop en P. Huart te Amsterdam is tans te bekomen: […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Port, A.F. van de (juni 1912) [[De Maasgouw/Jaargang 34/Nummer 6/Lijst van verschillende stukken betreffende de familie von Holthausen|‘Lijst van verschillende stukken betreffende de familie von Holthausen’]], ''De Maasgouw'', jrg. 34, nr. 6, p.&amp;nbsp;43-44.

;Koninklijk Nederlandsch Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde
*Anoniem (11 mei 1936) [[Haagsche Courant/1936/Nummer 16338/De collectie-van Epen|‘De collectie-van Epen. Geschil tusschen het Kon. Ned. Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde en de Stichting Nederland’s Patriciaat’]], ''Haagsche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;3.

;Nederland's Patriciaat
*Anoniem (11 mei 1936) [[Haagsche Courant/1936/Nummer 16338/De collectie-van Epen|‘De collectie-van Epen. Geschil tusschen het Kon. Ned. Genootschap voor Geslacht- en Wapenkunde en de Stichting Nederland’s Patriciaat’]], ''Haagsche Courant'', vierde blad, p.&amp;nbsp;3.

;Society of Genealogists, Londen
*Anoniem (23 mei 1933) [[Het Vaderland/Jaargang 65/23 mei 1933/Avondblad/De Library Association|‘De Library Association zal Donderdag te Londen haar hoofdkwartier betrekken: […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad C, p.&amp;nbsp;1.

=== Vlaggen ===
*[[Besluit voor een nieuwe nationale vlag (1796)]] (14 februari 1796).
*Anoniem (30 januari 1906) [[Het Nieuws van den Dag/1906/Nummer 11069/De vlag der Vereenigde Staten|‘De vlag der Vereenigde Staten […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', vierde blad, p.&amp;nbsp;13.

=== Ridderorden ===
;Dannebrog, Orde van de
*Anoniem (15 maart 1928) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 85/Nummer 75/Ochtendblad/Bij Kon. besluit|‘Bij Kon. besluit […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, B, p.&amp;nbsp;3.

;Eikenkroon, Orde van de
*Anoniem (1 januari 1852) [[Rotterdamsche Courant/Jaargang 1852/Nummer 1/Men verneemt dat verscheiden particulieren, militairen en ambtenaren|‘Men verneemt dat verscheiden particulieren, militairen en ambtenaren, […]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (4 mei 1871) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 58/Nummer 5326/Arnhem, 3 Mei/Naar wij vernemen|‘Naar wij vernemen, […]’]], ''Arnhemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (8 mei 1871) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 58/Nummer 5329/De heer Hugo van den Bogaert te 's Bosch|‘De heer Hugo van den Bogaert te ’s Bosch […]’]], ''Arnhemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Leopold II, Orde van
*Anoniem (15 maart 1928) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 85/Nummer 75/Ochtendblad/Bij Kon. besluit|‘Bij Kon. besluit […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, B, p.&amp;nbsp;3.

;Oranje-Nassau, Orde van
*Anoniem (15 maart 1928) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 85/Nummer 75/Ochtendblad/Onderscheidingen|‘Onderscheidingen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, B, p.&amp;nbsp;3.

;Pius, Orde van
*Anoniem (13 december 1855) [[De Roermondenaar/Proefblad/Duitschland|‘Duitschland’]], ''De Roermondenaar'', Proefblad, [p.&amp;nbsp;1].

;Rode Adelaar, Orde van de
*Anoniem (19 januari 1856) [[De Roermondenaar, Nieuws- en advertentieblad voor stad en land/Jaargang 1/Nummer 3/Z. M. heeft (...) vergunning verleend tot het aannemen der onderscheidings-teekenen van Ridder der Orde van den Rooden Adelaar|‘Z. M. heeft [...] vergunning verleend tot het aannemen der onderscheidings-teekenen van Ridder der Orde van den Rooden Adelaar [...]’]], ''De Roermondenaar'', [p.&amp;nbsp;1].

== Algemene geschiedenis ==
*Bredow, G.G. (1827-1828) ''Kort begrip der algemeene geschiedenis, of Verhaal der merkwaardigste gebeurtenissen uit dezelve'', Amsterdam: G.J.A. Beijerinck.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (15 september 1828) [[Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 218/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;3-4].
*Martinet, J.F. (1780-1788) ''Historie der waereld'', Amsterdam: J. Allart.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/By Johannes Allart|‘By Johannes Allart, Boekverkooper te Amsterdam, is onlangs van de Pers gekoomen en alom verzonden: […] [advertentie]’ ]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Roustain, A.J. (1787-1788) ''Geschiedenis van alle volken'', Amsterdam: W. Holtrop.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 april 1789) [[Opregte Haarlemsche Courant/1789/Nummer 49/De geschiednis der waereld|‘De geschiednis der waereld, van de vroegste eeuwe derzelve tot op den tegenwoordigen tyd, […] [advertentie]’]], ''Oprechte Donderdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].
*Suikers, Geerlof (1721-1728) ''Algemene kerkelyke en wereldlyke geschiedenissen der bekenden aardkloots, of Een verhael van al het gene gedenkwaardig in de verscheide rycken en staten dezer wereldt is voorgevallen: Midsgaders de levens van mannen en vrouwen'', Te Amsterdam: By Rudolf en Gerard Wetstein.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 januari 1720) [[Opregte Haarlemsche Courant/1720/Donderdageditie, nummer 4/Men adverteert|‘Men adverteert alle Liefhebbers, […] dat men na ultimo January 1720 geen intekening in ’t Werck van de algemeene Kerckelijcke en Wereltlijcke Historien van de Heer Suyckers […] sal aennemen; […] [advertentie]’]], ''Oprechte Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Biografieënverzamelingen ===
Hierbij ook: Verzamelingen van portretten en dodenmaskers
*Aa, A.J. van der (1852) ''Biographisch woordenboek der Nederlanden, bevattende levensbeschrijvingen van zoodanige personen, die zich op eenigerlei wijze in ons vaderland hebben vermaard gemaakt'', Haarlem: Van Brederode.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**F. (2 juli 1852) [[Groninger Courant/Jaargang 111/Nummer 53/Biographisch Woordenboek der Nederlanden|‘Biographisch Woordenboek der Nederlanden’]], ''Groninger Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Geschiedenis van de ontdekkingsreizen ===
;Humboldt, Alexander von (1769-1859)
*Anoniem (18 februari 1814) [[Nederlandsche Staatscourant/1814/Nummer 41/Uit de engelsche dagbladen|‘Uit de engelsche dagbladen, […]’, alinea 3]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;3].

;Pasha, Emin
*Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Duitschland|‘Duitschland’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (8 september 1893) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 80/Nummer 2201/De uit Afrika teruggekeerde Britsche missionaris|‘De uit Afrika teruggekeerde Britsche missionaris Swann […]’]], ''Arnhemsche Courant'', Bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1].

;Nansen, Fridtjof
*Nansen, Fridtjof ([1896]) ''[[Nansen's Poolreis]]'', Amsterdam: L.J. Veen.

;Hamel, Hendrik
*Hamel, Hendrik (1920) ''[[Verhaal van het vergaan van het jacht de Sperwer]]'', 's-Gravenhage: B. Hoetink.

;Hedin, Sven
*Anoniem (15 maart 1928) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 85/Nummer 75/Ochtendblad/De tocht van Sven Hedin|‘De tocht van Sven Hedin. Te Oeroemtsji aangekomen’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Ochtendblad, B, p.&amp;nbsp;3.

== Economische en sociale geschiedenis ==
=== Algemeen ===
*Anoniem (18 maart 1899) [[Leeuwarder Courant/1899/Nummer 66/De economische politiek der groote staten in de 17e en 18e eeuw|‘De economische politiek der groote staten in de 17e en 18e eeuw’]], ''Leeuwarder Courant'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].

=== Slavernij; algemeen ===
;Barbarijse slavenhandel
*Anoniem (3 maart 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 26#art5|‘Tydinghe vvt Venetien’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;8.

;Transatlantische slavenhandel
*Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/Amsterdam den 28 Iuly|‘Amsterdam den 28 Iuly’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (3 februari 1757) [[Opregte Haarlemsche Courant/1757/Donderdageditie, nummer 5/Vlissingen den 30 January|‘Vlissingen den 30 January’]], ''Oprechte Donderdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (1 december 1825) [[Rotterdamsche Courant/1825/Nummer 144/Londen den 26 November|‘Londen den 26 November’, alinea 4]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

=== Overige onderwerpen ===
*Weissman, A.W. (19 februari 1898) [[De Opmerker/Jaargang 33/Nummer 8/De veredeling van het ambacht|‘De veredeling van het ambacht [1]’]], ''De Opmerker'', jrg. 33, nr. 8, p.&amp;nbsp;59-60.
*Weissman, A.W. (12 maart 1898) [[De Opmerker/Jaargang 33/Nummer 11/De veredeling van het ambacht|‘De veredeling van het ambacht [2]’]], ''De Opmerker'', jrg. 33, nr. 11, p.&amp;nbsp;81-84.
*Weissman, A.W. (2 april 1898) [[De Opmerker/Jaargang 33/Nummer 14/De veredeling van het ambacht|‘De veredeling van het ambacht [3]’]], ''De Opmerker'', jrg. 33, nr. 14, p.&amp;nbsp;107-109.
*Weissman, A.W. (9 april 1898) [[De Opmerker/Jaargang 33/Nummer 15/De veredeling van het ambacht|‘De veredeling van het ambacht [4]’]], ''De Opmerker'', jrg. 33, nr. 15, p.&amp;nbsp;113-115.

;Goldener Steig (handelsroute)
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/21 augustus/Wt Prage, den 7. dito|‘Wt Prage, den 7. dito. [= 7 augustus 1620]’, alinea 2]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (21 augustus 1620) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1620/21 augustus/VVt Ceulen, den 15. Augusti|‘VVt Ceulen, den 15. Augusti’, alinea 3-4]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c.'', [p.&amp;nbsp;2].

;Zilvervloot (handelsroute)
*Anoniem (6 november 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/6 november#art1|‘Wt weenen in Oostenrijck’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.
*Anoniem (24 september 1671) [[Opregte Haarlemsche Courant/1671/Donderdageditie, nummer 39/Madrid den 2 September|‘Madrid den 2 September’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

== Cultuurgeschiedenis; algemeen – Cultuurfilosofie, -psychologie en –sociologie ==
;Oriëntalisme
*Anoniem (9 april 1912) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 69/Nummer 98/Avondblad/In het Parthenon te Athene|‘In het Parthenon te Athene is Zondag het 16de oriëntalisten-congres feestelijk geopend, […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;2.

== Huiselijk en maatschappelijk leven ==
=== Geboorte, huwelijk en dood ===
;Huwelijk
*Anoniem (28 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 216/Uit Duitschland|‘Zij deden het niet minder. Uit Duitschland’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Dood
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214-215/Neer, 23 Dec.|‘Neer, 23 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

=== Overige onderwerpen ===
;Huisnijverheid
*Anoniem (11 november 1940) [[Limburger Koerier/Jaargang 95/Nummer 259/Ambachten in deze tijd|‘Ambachten in deze tijd. Dit vak werd een bezienswaardigheid’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Schaatsen
*Anoniem (15 december 1897) [[De Telegraaf/Jaargang 5/Nummer 1810/Avond-editie/IJssport|‘IJssport’]], ''De Telegraaf'', [Eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].

== Kostuumkunde – Klederdrachten ==
=== Kostuumkunde; algemeen ===
=== Kostuumkunde; afzonderlijke tijdperken ===
;Hellas
*Brown, G. Baldwin (december 1905) ‘How Greec Women Dressed. Part I’, ''The Burlington Magazine'', jrg. 8, nr. 33, p.&amp;nbsp;155-163.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24654/Avondblad/Kunsttijdschriften|‘Kunsttijdschriften’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;11.

;17e eeuw
*Anoniem ([ca. 22 juli] 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/ca. 22 juli#art1al10|‘Waerachtighe Tijdinghen uut Weenen den 29. Junio 1620’, alinea 10]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-8.
*Anoniem (22 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/22 mei/VVt Roomen den 1. Mey. 1621|‘VVt Roomen den 1. Mey. 1621’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

;20e eeuw
[[Bestand:Dames-Courant van De Gooi- en Eemlander vol 002 no 002 p 4 advertisement La Mode Française de Paris.jpg|thumb|300px|Advertentie uit de ''Dames-Courant van De Gooi- en Eemlander'', 11 januari 1935.]]
*Anoniem (11 januari 1935) [[Dames-Courant van De Gooi- en Eemlander/Jaargang 2/Nummer 2/Een groote gebeurtenis eischt een toilet in grooten stijl|‘Een groote gebeurtenis eischt een toilet in „grooten stijl”’]], ''Dames-Courant van De Gooi- en Eemlander'', [jrg. 2], nr. 2, p.&amp;nbsp;2-3.

=== Kostuumkunde; bijzondere onderwerpen ===
*Anoniem (24 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 214/Korte rokken|‘Korte rokken’]], ''Limburger Koerier'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].

;Hoeden
*Anoniem (8 juli 1828) [[Rotterdamsche Courant/1828/Nummer 82/F. Marchal|‘F. Marchal […] te Rotterdam, heeft de eer het geëerd Publiek te verwittigen, dat hij zeer fraaije stroo-hoeden heeft […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
*v.H. (1856) [[Album der Natuur/1856/Panamahoeden|‘Panamahoeden’]], ''Album der Natuur'', jrg. 5, p.&amp;nbsp;71.

;Reformkleding
*Anoniem (3 maart 1904) [[Haagsche Courant/1904/Nummer 6442/De Utrechtsche afdeeling|‘De Utrechtsche afdeeling van de „Vereeniging voor verbetering van „Vrouwenkleeding“ […]’]], ''Haagsche Courant'', Tweede blad, [p.&amp;nbsp;2].

== Volkscultuur ==
*[[Hoofdportaal:Geschiedenis/Volkscultuur]]

== Overige onderwerpen uit de cultuurgeschiedenis ==
*Jaspers, Cindy (9 april 1994) ‘Poepen en plassen in het museum. Expositie in Roermond over de geschiedenis van de wc’, ''Limburgsch Dagblad'', p.&amp;nbsp;31.

;Etnologische tentoonstellingen
*Anoniem (31 augustus 1885) [[De Tijd/1885/Nummer 11590/Heden vertrekken van Rotterdam|‘Heden vertrekken van Rotterdam, aan boord van den Afrikaan, […]’]], ''De Tijd'', [eerste blad], [p.&amp;nbsp;2].
*D.L. (1857) [[Album der Natuur/1857/Wetenschappelijk Bijblad#De zoogenaamde Azteken|‘De zoogenaamde Azteken’]], ''Album der Natuur'', jrg. 6, wetenschappelijk bijblad, p.&amp;nbsp;58-64.
*Harting, P. (1857) [[Album der Natuur/1857/Azteken|‘Nog een woord over de zoogenaamde Azteken’]], ''Album der Natuur'', jrg. 6, p.&amp;nbsp;372-375.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal geschiedenis]]</text>
      <sha1>1tom7b6hksw4ku5ghvq9kdyzoa195r7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1861.djvu/55</title>
    <ns>104</ns>
    <id>41578</id>
    <revision>
      <id>229316</id>
      <parentid>131481</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:13:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DoekeHellema</username>
        <id>16849</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>229316</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1617" sha1="azr8e28hj2xvgp3q6fey0xp6p3ho0ux" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;DoekeHellema&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{{dhr|2}}
{{c|{{x-larger|WINDVORMINGEN,}}

{{smaller|DOOR}}

{{larger|[[Auteur:Winand Staring (1808-1877)|W. C. H. Staring.]]}}}}
{{dhr|2}}
{{rule|5em}}
{{dhr}}

{{c|{{smaller|(''Vervolg en slot van bladz.'' 19.)}}}}
{{dhr}}
Een merkwaardig verschijnsel is het overstuiven van andere gronden door gewone zandstuivingen, omdat zij daardoor overeenstemmen met de zeeduinen en de zanden aan de oevers van onze groote rivieren, waarover ik zoo aanstonds nog het een en ander zal zeggen.

Zeer dikwijls worden bouwlanden door de zandstuivingen overstoven, en soms heeft men er weder voor den dag zien komen, die eeuwen lang onder het zand bedolven waren geweest, en waar dit dus over heen gewandeld heeft. Zoo vindt men de bewoners van de buurschap Beerse boven Ommen in Overijssel in eenen aanhoudenden strijd tegen het Beersche Zand; dat hier en daar tot eenen tien tot vijftien el hoogen heuvel is opgestoven, die beurtelings beplant en weder met stuifzand bedekt, eenen wonderlijk steil afloopenden wal om de bouwlanden vormt. Van den Ham noordwaarts gaande passeren wij dit zand. Na de gewone afwisseling van woeste heuvels en vlakten doorgewandeld te zijn, beklimmen wij eindelijk den hoogsten heuvel van allen en zien dan plotseling, van zijnen top, vlak voor onze voeten, de vruchtbare oevers van het riviertje de Vecht uitgestrekt liggen, met een roggeveld op een steenworp afstand, en de aan deze watertjes eigene vruchtbare weiden vlak in de nabijheid; terwijl ons, aan de overzijde van dit rivierdal, in het verre verschiet, de lange rij woningen, met kerken en scholen van&lt;noinclude&gt;{{rh|{{gap|2em}}1861.||3{{gap|2em}}}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>azr8e28hj2xvgp3q6fey0xp6p3ho0ux</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1861.djvu/56</title>
    <ns>104</ns>
    <id>41579</id>
    <revision>
      <id>229317</id>
      <parentid>132835</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:15:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DoekeHellema</username>
        <id>16849</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>229317</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1103" sha1="5sdfjq1oqvv0f5b6yf3bwhnbis7sfwy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;DoekeHellema&quot; /&gt;{{rh|34|WIND VORMINGEN.|}}&lt;/noinclude&gt;{{c|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur61 056.png
| width = 400px
| align = 
| alt = Grens van het Beersche Zand tegen de oeverlanden van de Vecht boven Ommen.
| cap = {{smaller block|Grens van het Beersche Zand tegen de oeverlanden van de Vecht boven Ommen.}}
| capalign = center}}}} 
de Dedemsvaart en regts de torens van Hardenberg en Gramsbergen in de oogen vallen.

Dien zelfden plotselingen overgang van stuifbelten tot vruchtbaar land treffen wij menigvuldig aan langs den linker oever van dit zelfde riviertje, de Vecht; maar grootendeels valt dit weinig in het oog, omdat de ware natuur der zandstuivingen geheel onder de beplanting verborgen ligt.

De Boschberg in het Appelsche Zand bij Oosterwolde levert een aardig voorbeeld op van overstuiving. De heuvel is twintig el hoog en thans door bepoting met dennen en berken voor verandering beschermd; maar het heugt nog oude lieden, dat, hier ter plaatse, een groote eikenboom stond, welke thans geheel door het zand bedolven is.

Het overstuiven van veenen is zeer algemeen. Niet ver van Bakkeveen&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5sdfjq1oqvv0f5b6yf3bwhnbis7sfwy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1861.djvu/57</title>
    <ns>104</ns>
    <id>41580</id>
    <revision>
      <id>229318</id>
      <parentid>132833</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DoekeHellema</username>
        <id>16849</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>229318</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1067" sha1="shqrisxl1m5kxeft63ck16p0w3ll7m6" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;DoekeHellema&quot; /&gt;{{rh||WIND VORMINGEN.|35}}&lt;/noinclude&gt;{{c|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur61 057a.png
| width = 400px
| align = 
| alt = De Boschberg, overstoven Eik, in het zand van Appelscha.
| cap = {{smaller block|De Boschberg, overstoven Eik, in het zand van Appelscha.}}
| capalign = center}}}}
in Friesland is, door de verveening van Haulerwijk, het hooge veen (bij ''d'') verdwenen; maar het turfmaken vond ik, voor eenige jaren, met ijver onder de aangrenzende zandheuvels (bij ''c'') voortgezet, op plekken, waar niet meer dan een paar el zand weg te ruimen viel.
{{c|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur61 057b.png
| width = 400px
| align = 
| alt = Overstoven hoogveen bij Bakkeveen.
| cap = {{smaller block|Overstoven hoogveen bij Bakkeveen.}}
| capalign = center}}}} 
Een gedeelte van het veen, tegen den hoogen rug welke zich aan de noordzijde der haulerwijksche venen naar Allartsoog uitstrekt, is met stuifzand overdekt (bij ''b'' en ''c''), dat zelfs gedeeltelijk den afgeveenden dalgrond (tusschen ''c'' en ''d'') heeft overstoven. De&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>shqrisxl1m5kxeft63ck16p0w3ll7m6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1861.djvu/58</title>
    <ns>104</ns>
    <id>41581</id>
    <revision>
      <id>229319</id>
      <parentid>130863</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:19:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DoekeHellema</username>
        <id>16849</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>229319</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2252" sha1="oj6l64yzqnpqbtgdhmwzkzft1tphqcm" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;DoekeHellema&quot; /&gt;{{rh|36|WINDVORMINGEN.|}}&lt;/noinclude&gt;noodzakelijkheid om meer dan een paar el zand weg te ruimen maakte dit werk echter, om de kostbaarheid, niet overal uitvoerbaar; regt jammer voorzeker, want deze turf is geene gewone, lange turf, zooals het niet overstoven veen opgeleverd heeft, maar door den druk van vele duizenden ponden zand, gedurende wie weet hoeveel jaren voortgezet, heeft het veen de eigenschappen van de door kunst zamengeperste turf verkregen. Het is eene eenvormige, vaste en bij het opdroogen zeer harde massa geworden, die meer op steenkool dan op turf gelijkt. Geen wonder! werkelijk betrappen wij hier de natuur in het vormen van echte steenkolen. Wanneer zich boven dit veen een gebergte ophoopte van eenige honderden ellen hoogte, dat gedurende eenige honderdduizenden jaren zijnen druk daarop uitoefende, dan zou er werkelijk gewone steenkool gevormd worden. Het eenige verschil bestaat in het niet aanwezig zijn van aardbedekkingen door overstuiving bij die veenen der voorwereld, welke wij thans onder den naam van steen- en bruinkolen kennen. Want alle steensoorten, welke deze bedekken, zijn uit rivier- of zeewater bezonken, in zoover er niet hier en daar lava-achtige opborrelingen, uit het binnenste der aarde, overheen gevloeid zijn.

Hoe oud zijn onze zandstuivingen? Ik heb eens gemeend, dat de gewone zandstuivingen genoegzaam allen van lateren tijd waren, en eerst ontstaan nadat onze heidevelden de bosschen begonnen te verliezen, waarmede zij, tijdens deze streken het eerst bevolkt wierden, waren bedekt, van welke bosschen wij de overblijfsels in onze hooge veenen als kienhout aantreffen. Die bosschen zijn verdwenen ten gevolge van het verschijnen van den mensch met zijn vee, waardoor overal met blinden ijver het bosch vernield en het weder opslaan van jong plantsoen belet wordt. Veel moge daarvan waar zijn, zoodat de meeste zandstuivingen niet ouder zijn dan een duizendtal jaren; maar zoo even zagen wij een bewijs, dat er reeds zandstuivingen bestonden, voordat onze voorvaderen het verbranden van lijken gestaakt hebben. Nog een ander bewijs is mij daarvan voorgekomen. De Drenthsche Hunebedden zijn wel denkelijk vóór-Romeinsch en minstens een paar duizend jaren geleden opgerigt. Zulk een hunebed nu hebben onze&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>oj6l64yzqnpqbtgdhmwzkzft1tphqcm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1861.djvu/59</title>
    <ns>104</ns>
    <id>41582</id>
    <revision>
      <id>229320</id>
      <parentid>132830</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:21:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DoekeHellema</username>
        <id>16849</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>229320</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1290" sha1="kh8fjfh77fu12xltem40r614ax5g12w" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;DoekeHellema&quot; /&gt;{{rh||WINDVORMINGEN.|37}}&lt;/noinclude&gt;voorvaderen onder anderen ook in het Emmerbosch, bij Emmen in Drenthe, te zamen gerold. Zij hoopten hier een onvergankelijk gedenkteeken gesticht te hebben, ter eere waarschijnlijk van den eenen of anderen menschenslagter, de personen, die men ten allen tijde en overal het meeste waardig heeft geacht om door monumenten aan de vergetelheid onttrokken te worden; maar die hoop was op eenen zandgrond gebouwd en is inéén gestort, omdat de stichters tot grondslag van hun gebouw eene voormalige, doch weder vast gegroeide zandstuiving gekozen hadden. De hunebedden liggen meest op hooge punten en schijnen veelal door eenen hoogen aardheuvel overdekt te zijn geweest. Een hoog opgestoven zandheuvel biedt daartoe dus eene uitmuntende gelegenheid aan. Maar hier is het zand op nieuw aan het stuiven geraakt, de overdekkende zandheuvel is eerst weg gewaaid en daarna de geheele grondslag, zoodanig dat alles door een gevallen is en de reusachtige steenbrokken gedeeltelijk zelfs een eind ver van de heuvelhelling zijn afgerold. 
{{c|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur61 059.png
| width = 400px
| align = 
| alt = Dooreengevallen Hunebed in het Emmerzand.
| cap = {{smaller block|Dooreengevallen Hunebed in het Emmerzand.}}
| capalign = center}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kh8fjfh77fu12xltem40r614ax5g12w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1861.djvu/60</title>
    <ns>104</ns>
    <id>41584</id>
    <revision>
      <id>229321</id>
      <parentid>132822</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:22:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DoekeHellema</username>
        <id>16849</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>229321</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1078" sha1="qcjecxcbhvkpo33gy215244jftl2ftg" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;DoekeHellema&quot; /&gt;{{rh|38|WINDVORMINGEN.|}}&lt;/noinclude&gt;Ik heb nu het een en ander verteld over veranderingen van den bodem, die alleen den wind tot oorzaak hebben; maar nog niet gesproken over de gronden, die door wind en water tevens tot hunne tegenwoordige uiterlijke gedaante gebragt zijn.

Vele onzer gewone zandstuivingen begrenzen, met eene langgerekte strook, uitgestrekte vlakke gronden, al dan niet met veen bedekt, doch welke, in vroegere tijden, zeer wel met water bedekt en alzoo meren hebben kunnen zijn. De zanden van de Vechtoevers in Overijssel liggen aldus, aan den noordelijken rand, deels van het Hammervlier en het Almelosche Veen, deels aan dien van het Dalmsholt.

Tusschen Weert en Maarheeze in Noordbrabant ligt eene soortgelijke, zeer in 'toog vallende duinenreeks, langs eene uitgebreide platte vlakte; en boven Nederweert wordt de Peel, het Eeuwige
{{c|{{Img float
| style =
| above =
| file = Albumdernatuur61 060.png
| width = 400px
| align = 
| alt = Vermoedelijk voormalig meer bij Weert.
| cap = {{smaller block|Vermoedelijk voormalig meer bij Weert.}}
| capalign = center}}}}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>qcjecxcbhvkpo33gy215244jftl2ftg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1861.djvu/62</title>
    <ns>104</ns>
    <id>41585</id>
    <revision>
      <id>229323</id>
      <parentid>130865</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:27:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DoekeHellema</username>
        <id>16849</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>229323</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2253" sha1="bkmrxmvs3kppo3vj4u41nk7p4g9hf22" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;DoekeHellema&quot; /&gt;{{rh|40|WINDVORMINGEN.|}}&lt;/noinclude&gt;Nijmegen naar Arnhem varende, maakt men, niet ver boven eerstgenoemde stad, eene groote bogt om de Gentsche Waarden, wier zuidelijke uithoek in een rivierduin veranderd is, dat zich zeker nog verder zoude uitbreiden en tot een hooger heuvel zoude opwaaijen, wanneer men, door een ijverig beplanten met waardhout, het zand niet tot staan had gebragt. Verder varende ziet men aan de Pley, nabij den mond van den IJssel, weder hetzelfde verschijnsel. Dikwijls evenwel zijn dergelijke duinen slechts ten deele aan de rivier hunnen oorsprong verschuldigd, daar namelijk waar hooge zandgronden eenen rivieroever vormen; zooals de Bronsbergen bij Zutphen en de Konijnenbelten bij Zwolle. Deels heeft men hier gewoon, niet van plaats veranderd zand, deels zandstuiving, deels rivierduin, dat rivierklei heeft overstoven.

Uit den aard der zaak zijn deze rivierduinen vruchtbaarder dan de gewone zandstuivingen; want met het zand is er tevens eene aanmerkelijke hoeveelheid klei aangevoerd, en vandaar zijn het voornamelijk deze gronden, welke, in de nabijheid der steden, zeer gezocht zijn door warmoeziers en kleine steedsche landbouwers. Bij Tiel is thans het voormalige, zandige exercitieveld, de Veluwe, in kleine akkers afgedeeld, waarop met den besten uitslag aardappelen en groenten geteeld worden. Dit heeft de stad verkregen in plaats van haar vroegere garnizoen, en ze heeft zeer zeker een goeden ruil gedaan. Land, dat rente afwerpt, dat aan eene menigte ingezetenen gelegenheid geeft om den kost te verdienen en dat daarenboven voor de verbruikers de voortbrengselen van den grond gemakkelijker te verkrijgen maakt, zal toch wel te verkiezen zijn boven een garnizoen, eenen niets voortbrengenden verbruiker, waaruit nog voor geene enkele plaats ware voorspoed is ontstaan. En toch zijn vele steden zoo verzot op hunne garnizoenen!

Even als bij de vermoedelijke meerduinen is ook de regte aard der rivierduinen nog niet grondig onderzocht, en het is in 't geheel niet onmogelijk, dat er hier te lande vrij wat meer aanwezig zijn dan men tot dusverre heeft meenen te herkennen. Merkwaardig blijven altijd de ver uitgestrekte zanden, welke sommige rivieren vergezellen, en wier ontstaan waarschijnlijk in verband staat met den&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bkmrxmvs3kppo3vj4u41nk7p4g9hf22</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Album der Natuur 1861.djvu/61</title>
    <ns>104</ns>
    <id>41600</id>
    <revision>
      <id>229322</id>
      <parentid>130864</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T05:24:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DoekeHellema</username>
        <id>16849</id>
      </contributor>
      <comment>/* Gevalideerd */</comment>
      <origin>229322</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2236" sha1="bkcnotbbsil0bhbogc0g04cpbgfsquf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;4&quot; user=&quot;DoekeHellema&quot; /&gt;{{rh||WINDVORMINGEN.|39}}&lt;/noinclude&gt;Leven, eene zeer uitgebreide geheel door hoogten omringde vlakte, eveneens door zulke zandduinen begrensd. Zou het nu niet mogelijk kunnen zijn, dat deze vlakten en duinen met elkander in verband stonden? Dat de vlakten eenmaal diep onder water hebben gestaan; dat zich hierop golven gevormd hebben, die zand opwelden en naar de oevers voerden, op dezelfde wijze als zulks nog tegenwoordig geschiedt bij de groote zoetwatermeren van Noordamerika; en dat een gedeelte onzer zandstuivingen aldus als ware meerduinen zijn te beschouwen? Is dit zoo, dan moeten de heerschende winden ook in de ligging dezer meerduinen te herkennen zijn. Zulks is mij evenwel nog niet mogen gelukken. Bij de zoo even opgenoemde voorbeelden liggen de duinen aan de noord- en westzijden van de vermoedelijke meerbodems, en zouden aldus op heerschende zuidoostelijke winden duiden; elders daarentegen vindt men duinen aan de zuidzijde van zulke vlakten, als omstreeks Best en Oirschot en ten zuiden van Valkenswaart. Hoe dit ook zijn moge, het is wel de moeite waard om deze zaak niet uit het oog te verliezen, en te trachten om door nader onderzoek, en bestudering van nog bestaande meren met zandige oevers, achter de waarheid te komen.
{{dhr}}
Zijn deze meerduinen nog slechts gissingen, met zekerheid kan men daarentegen den oorsprong aanwijzen van sommige stuifzanden, die in de onmiddellijke nabijheid onzer groote rivieren voorkomen. De rivier zelve heeft die opgeworpen, gelijk zij nog heden ten dage, wanneer zij bij eenen hoogen waterstand de oevers diep overstroomt, verrigt. Eigenaars van uiterwaarden behoeft men slechts te vragen, of zij het verzanden wel ondervonden hebben van hunne kostbare weilanden, en men kan zich dan meestal voorbereiden op het aanhooren van een lang verhaal, hoeveel honderden guldens zij vaak hebben moeten uitgeven om de duizenden vrachten zand, die door eenen enkelen wintervloed over het weiland gestort waren, weg te voeren.

Zulke overstortingen van zand zijn de beginsels van Rivierduinen; want zoodra zij droog komen te liggen, maakt de wind er zich meester van en waait het vlakke zand tot heuveltjes te zamen, zooals men met eene menigte voorbeelden langs de rivieren kan aantoonen. Van&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bkcnotbbsil0bhbogc0g04cpbgfsquf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Algemeen/Bibliografie</title>
    <ns>100</ns>
    <id>55636</id>
    <revision>
      <id>229333</id>
      <parentid>219888</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:28:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>229333</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23054" sha1="gui0q4857fpsfmgw0hn00z0j2xvbejd" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam = Bibliografie
| afbeelding = Print-NWBib.jpg
| alt = Delen van de Nordrhein-Westfälischen Bibliographie
| beschrijving = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige [[w:Bibliografie|bibliografische werken]].
}}
== Algemene bibliografieën ==
*De Potter, F. (1893-[1902]) ''Vlaamsche bibliografie. Lijst der boeken, vlug- en tijdschriften, muziekwerken, kaarten, platen en tabellen, in België van 1830 tot 1890 verschenen'', Gent: Siffer.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (8 september 1893) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 80/Nummer 2201/Een belangrijk bibliografisch werk|‘Door de Koninklijke Vlaamsche Academie voor taal- en letterkunde wordt de uitgave voorbereid van een belangrijk bibliografisch werk, […]’]], ''Arnhemsche Courant'', Bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1].

=== Bibliografieën van periodieken en overige seriële publicaties ===
*Anoniem (19 april 1858) [[De Oostpost/Jaargang 6/Nummer 31/De dagbladpers in Nederland|‘De dagbladpers in Nederland’]], ''De Oostpost'', bijvoegsel, [p.&amp;nbsp;1].
*Parsons, Henry S. (red.; 1929) ''A check list of foreign newspapers in the Library of Congress'', Washington: U.S. Govt. Print. Off.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (12 augustus 1929) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 86/Nummer 222/Avondblad/Buitenlandsche couranten in de Library of Congress|‘Buitenlandsche couranten in de Library of Congress. Een nieuwe nauwkeurige catalogus. Nederlandsche bladen blijken bij uitstek goed vertegenwoordigd te zijn’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, C, p.&amp;nbsp;2.

== Tijdschriftenrepertoria ==
*''Repertorium op de Nederlandsche tijdschriften'' (1914-1921).&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (12 december 1913) [[Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant/1913/Nummer 292/Kunst en Letteren|‘Kunst en Letteren’]], ''Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant'', eerste blad, [p.&amp;nbsp;2].

== Algemene boekhandels- en antiquariaatscatalogi ==
Hierbij ook: Catalogi van boekenveilingen
;1667
*''Catalogus, Van verscheyde treffelijcke uytnemende Boecken Naergelaten van zaliger Pieter Saenredam'', Robbert Tinneken, Haarlem, 20 april 1667.

;1668
*''Catalogus van een menighte treffelijcke Boecken naergelaten by wijlen Frans Koerten'', Jacob Lescailje, Amsterdam, 11 september 1668.

;1670
*[''Catalogus van medische, chirurgische en chemische boeken''], Hendrick en Dirck Boom, De Keizerskroon, Amsterdam, 7 februari 1670.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (4 februari 1670) [[Amsterdamsche Courant/1670/Nummer 5/Op aenstaende Vrydagh|‘Op aenstaende Vrydagh, zijnde den 7 Februarij, sullen tot Amsterdam […] in de Keysers Kroon, verkocht werden […] [advertentie]’]], ''Amsteldamsche Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

*[''Catalogus van Nederduitse en Franse boeken nagelaten door Jacobus van der Poel''], Johannes van Someren, Amsterdam, 10 februari 1670.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (4 februari 1670) [[Amsterdamsche Courant/1670/Nummer 5/t’Amsterdam|‘t’Amsterdam, sullen op Maendagh den 10 Februarij 1670 verkocht werden […] [advertentie]’]], ''Amsteldamsche Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1673
*''Catalogus van heerlijke, uytmuntende en raare boeken, in allerhande faculteyten en talen'', Hendrick en Dirck Boom, Amsterdam, [1673].

;1676
*''Catalogus van de overgeschooten boecken van Joannis van Ravesteyn, boeckverkooper tot Amsterdam, in sijn laetste auctie gehouden'' […], 1676.

;1678
*''Catalogus Van verscheide treffelijke en wel geconditioneerde Boeken, Bestaande meest in Nederduytse, zoo Theologise als Historiale, waar van men Verkoop-dag sal houden ten huyse van de Weduwe van Zalr. Jan Pyl'', van der Vluym, Rotterdam, 1678.

;1680
*''Catalogus van verscheide schoone Neederduitse (soo theologise als historise, en andere) boeken, naargelaaten van Jaques van de Gaamerslag. Dewelke verkogt sullen werden ten huise van Jacobus Moukee'', Leiden, [1680].

;1681
*''Catalogus van verscheyde curieuse, meest nederduytsche en fransche boeken in alderhande faculteyten'', Someren, Amsterdam, 11 maart 1681.
*''Catalogus van verscheyde raare en voortreffelijcke hoog en nederduytse boeken naargelaten by wijlen Cornelis Didersz'' […], Jansz., Amsterdam, 12 mei 1681.

;1690
*''Catalogus omnis generis utilium librorum'', Pieter van der Slaart, Rotterdam, 30 november 1690.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (30 november 1690) [[Opregte Haarlemsche Courant/1690/Donderdageditie, nummer 48/Den 30 November|‘Den 30 November sullen tot Rotterdam ten huyse van P. vander Slaart, Boekverkoper […] verkocht werden […] [advertentie]’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1698
*''Catalogus Variorum Et Insignium Latinorum, Gallicorum, &amp; Belgicorum Librorum, Nec non cimeliorum quorundam, &amp; numismatum, tum antiquorum, tum recentiorum, ex auro, aere, atque argento: item speculorum, horologiorum duorumque armariorum, quae, conchis cochleisque &amp;c. rarissimis referta, supersunt è supellectile D. C. Speelman, Equitis, Baronetti, &amp;c. Eorum auctio habebitur in vico vulgo de Houttuin, naast de Stad Ter Veer. op Dingsdag den 29 Julii'', Petrus vander Slaart, Rotterdam, 29 juli 1698.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (29 juli 1698) [[Amsterdamsche Courant/1698/Nummer 90/Pieter vander Slaert|‘Pieter vander Slaert, Boekverkoper tot Rotterdam, sal op Dingsdag den 29 July 1698 en volgende dagen verkopen, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1700
*[''Bibliotheek van de Heer en Mr. Pieter Coene, in sijn Leven Secretaris van de Societeyt van ’s Gravenhage, &amp;c.; bestaende in fraeye en welgeconditioneerde Boecken, in de Rechten, als andere, en in allerley Talen''], Abraham Trovel, Den Haag, 8 maart 1700.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Op Maendag, den 8 Maert|‘Op Maendag, den 8 Maert, sal in ’s Gravenhage […] verkocht werden de Bibliotheek van de Heer en Mr. Pieter Coene, […] [advertentie]’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*[''Verscheyde treffelijcke en welgeconditioneerde Nederduytse Boecken, nagelaten by Allard Velde, in sijn Leven Schoolmeester tot Amsterdam''], Hendrick en Wed. Dirck Boom, Amsterdam, 16 maart 1700.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Dingsdag, den 16 Maert|‘Dingsdag, den 16 Maert, […] sullen tot Amsterdam in de Boeckwinckel van Hendrick ende Wed: Dirck Boom verkocht werden verscheyde […] Boecken, nagelaten by Allard Velde, […] [advertentie]’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*[''Bibliotheeck van Hieronimus de Klerck, in sijn Leven Medicinæ Doctor tot Haerlem''], Princen-Hof, Haarlem, 22 maart 1700.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (6 maart 1700) [[Opregte Haarlemsche Courant/1700/Zaterdageditie, nummer 10/Maendag, den 22 Maert|‘Maendag, den 22 Maert, sal tot Haerlem […] verkocht werden de Bibliotheeck van Hieronimus de Klerck, […] [advertentie]’]], ''Oprechte Haerlemse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1729
*''Bibliotheca anonymiana, Publicè pluris licitantibus distrahenda per Adrianum Moetjens'' […], Groote Zaal van ’t Hof, Den Haag, 22 november 1728 ''sqq''. (verplaatst naar 7 februari 1729).&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (24 januari 1729) [[’s Gravenhaegse Courant/1729/Nummer 10/Adriaen Moetjens|‘Adriaen Moetjens, Boekverkoper in ’s Gravenhage, zal op den 7 February aenstaende verkopen, […] [advertentie]’]], ''’s Gravenhaegse Maendaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2]. 

;1730
*[een uytmentende verzameling van voortteffelyke Nederduytse Boeken, waer van de meeste zyn op groot papier, en alle zeer welgeconditioneert, nagelaten by wylen P. Rutgers, waer agter komt een Appendix meede vam een party curieuse Nederduytse Boeken, nagelaten by wylen J. de Penyn], Johannes Oosterwyk, Amsterdam, 10 januari 1730, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (7 januari 1730) [[Amsterdamsche Courant/1730/Nummer 3/Op aenstaende Dingsdag|‘Op aenstaende Dingsdag den 10 January, zal men t’Amsterdam in de Boekwinkel van Johannes Oosterwyk op den Dam verkopen, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1733
*[een fraeye verzameling van zeer welgeconditioneerde Nederduytse Boeken; bestaende voornamentlyk in Godgeleerde en Historische], Stadsherberg, Purmerend, 25-26 augustus 1733, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (20 augustus 1733) [[Amsterdamsche Courant/1733/Nummer 100/Den 25 en 26 Augusty|‘Den 25 en 26 Augusty, zal te Purmerent in de stads Herberg verkogt werden, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*[een extra fraye Verzameling Nederduytse Boeken, waer in, nevens veele voorname Historien en Reysbeschryvingen, uitblinkt, een heerlyke Nederduitsche Atlas yan Blaeuw, met de Stedeboeken der XVII. Nederl. Provintien &amp;c.; nagelaren door den Hr. Joan van Sevenhuysen, oud Directeur Generael van de Noord en Zuydkust van Africa], Gerrit de Broen, Amsterdam, 4 september 1733, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (20 augustus 1733) [[Amsterdamsche Courant/1733/Nummer 100/Gerrit de Broen|‘Gerrit de Broen Boekverkoper tot Amsterdam […] zal op Vrydag den 4 September verkopen, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1741
*[de nagelatene Bibliotheek van wylen den Wel Ed. Gestr. Heer Mr. Jan Scott, in zyn Wel Ed. Gestr. leven President en Stadhouder van de Leenen in den Souverainen Rade en Leenhove van Braband en Lande van Overmaze], F. Boucquet, Den Haag, 20 maart 1741, geen catalogus bekend.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (18 maart 1741) [[Amsterdamsche Courant/1741/Nummer 33/Aenstaende Maendag|‘Aenstaende Maendag den 20 Maert, zal F. Boucquet Boekverkoper in ’s Hage, op de Groote Zael van ’t Hof verkopen, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*[Bibliotheek van Adriaen Halling, bestaende in een aenzienlyk getal welgeconditioneerde Boeken in alle Faculteyten en Taelen, dog meest Theologici, Juridici en Miscellanei], Joannes van Braam, Dordrecht, 14 april 1741.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (18 maart 1741) [[Amsterdamsche Courant/1741/Nummer 33/Op Maendag den 14 April|‘Op Maendag den 14 April en volgende dagen, zal te Dordregt door Joannes van Braam, ten huyze van wylen […] Adriaen Halling […] verkoft werden […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*''Catalogus librorum præstantium quos collegit Vir Nobilissimus Theodorus Huygens, Toparcha in Honcoop, Civitatis Amstelædamensis Scabinus &amp; Senator &amp;c. &amp;c.'' […], V. en J. Posthumus, Amsterdam, 2 mei 1741 ''sqq''.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 maart 1741) [[Amsterdamsche Courant/1741/Nummer 33/Dingsdag den 2 May|‘Dingsdag den 2 May en volgende dagen, zal men […] verkopen, een schoone verzameling van Boeken, […] Nagelaten door den […] Heer Mr. Theodorus Huyghens, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Saturdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1758
*[''Twee Verzamelingen van Latynsche, Fransche, Engelsche, dog meest Nederduitsche Godgeleerde, Medicynsche, Natuurkundige, Historische, Poëtische en andere Boeken''], P. Schouten, Amsterdam, 9 mei 1758 ''sqq''.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (4 mei 1758) [[Amsterdamsche Courant/1758/Nummer 53/Op Dingsdag den 9 May (1)|‘Op Dingsdag den 9 May en volgende, zullen ten huize van P. Schouten verkogt worden: […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Donderdagse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*''Bibliotheca Selecta quam collegit, dum viveret, Vir Amplissimus, Excellentissimus, Celeberrimus Everardus Otto I.U.D. Reip. Brem. Syndicus Primarius &amp; Cancellariae Director sive Apparatus insignis Librorum Iuridicorum, Historicorum, Antiquariorum, Auctorum Gr. &amp; Lat. Philologicorum, Theologicorum &amp;c. praeter varia maximi pretii Corpora, Opera, Thesauros, in universum nitidissime compactorum Auctionis lege distrahendus in Auditorio Iuridico per Casp. Frese Auctionarium, ad d. I Maii &amp; seq. 1758'', Casp. Frese, Bremen, 1 mei 1758 (verplaatst naar 5 juni 1758) ''sqq''.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (4 mei 1758) [[Amsterdamsche Courant/1758/Nummer 53/Op Maandag den 5 Juny 1758|‘Op Maandag den 5 Juny 1758, en volgende dagen, zal binnen Bremen aan de Meestbiedende verkogt werden, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Donderdagse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1771
*''Catalogus Van een extra Keurlyke Verzameling Van Nederduitsche Godgeleerde, Historische, Poetische (waar onder veele op Groot Papier) Toneelspellen, Natuurkundige en andere Boeken. Waar onder Capitaale Werken, met beste Plaatdrukken, 't meeste in nette ribbe banden gebonden, en alles zeer wel geconditioneerd. Nagelaten door de Heer Aldert Pronk. Dewelke Verkogt zullen worden, op Dingsdag den 19 February 1771. en volgende Dagen, op het Stads Zyde Wind-Huys, op de Cingel, naast de Doelen, 's Morgens ten half Tien en 's Nademiddags ten 3 uuren precies. Des Zaturdag en Maandag voor de Verkoping zyn de Boeken te zien. t'Amsterdam, By Johannes Sluyter, op den Dam. en Cesar Noel Guerin, op de Heeregragt. Boekverkoopers. Alwaar de Catalogus te bekomen is'', Stads Zyde Wind-Huys, Amsterdam, 19 februari 1771 ''sqq.''&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (2 februari 1771) [[Opregte Haarlemsche Courant/1771/Zaterdageditie, nummer 5/Op Dingsdag, den 19 February, 1771|‘Op Dingsdag, den 19 February, 1771, en volgende dagen, zal men t’Amsterdam […] verkoopen: […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haerlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1782
*Anoniem (19 oktober 1782) [[Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/Gemelde L. Herdingh|‘Gemelde L. Herdingh, zal op den 7 November, 1782, […] ten zynen huize, verkoopen: […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].

;1786
*''Catalogue d’une madnifique collection de livres. Choisis, curieux et rares, en toutes sortes de facultez et langues, tant anciens que modernes'', N. van Daalen en M. Wetters, Den Haag, 2 oktober 1786 ''sqq''.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (25 september 1786) [[Leydse Courant/1786/Nummer 115/N. van Daalen en M. Wetters|‘N. van Daalen en M. Wetters, Boekverkoopers in ’s Hage, zullen op Maandag den 2 October 1786 en volgende dagen publiek verkoopen […] [advertentie]’]], ''Leydse Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
*[''Catalogus van een verzameling boeken en rariteiten nagelaten door de Heer Mr. P.V.D.C. en J.V.D., med. doctor''], J.J. Thyssens, Leiden, 11-14 oktober 1786.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (25 september 1786) [[Leydse Courant/1786/Nummer 115/J. J. Thyssens, Boekverkooper te Leyden|‘J. J. Thyssens, Boekverkooper te Leyden, zal op den 11 October en drie volgende dagen, verkoopen […] [advertentie]’]], ''Leydse Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;1787
*''Veilingcatalogus, boeken van Nicolaus Barkey'', N. van Daalen en C. Plaat, Den Haag, 10-16 april 1787.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (6 april 1787) [[Leydse Courant/1787/Nummer 42/Op Dingsdag den 10 April aanstaande|‘Op Dingsdag den 10 April aanstaande en volgende dagen, zal door N. van Dalen en C. Plaat, ten Huize van den Hooggeleerde Heere N. Barkey […] in ’s Hage, publiek verkogt worden […] [advertentie]’]], ''Leydse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;1824
*[''Catalogus van Latijnse, Franse, Hoog- en Nederduitse boeken''], C.C. Krom, Gouda, 19-20 november 1824.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (2 november 1824) [[Rotterdamsche Courant/1824/Nummer 132/De Notaris C. C. Krom|‘De Notaris C. C. Krom […] zal […] in het openbaar, om contant geld, aan het Huis wijk Q, n.o 60, op de Westhaven, te Gouda, doen verkoopen: […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].

;1825
*''Catalogue des livres précieux et d’une condition unique, délaisséz par feu Monsieur Joan Raye, seigneur de Breukelerwaard, à Amsterdam'', les frères van Cleef, B. Scheurleer, Den Haag, 28 maart 1825 ''sqq''.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (10 februari 1825) [[Nederlandsche Staatscourant/1825/Nummer 35/Dezer dagen is alhier uitgegeven|‘Dezer dagen is alhier uitgegeven […] de catalogus der kostbare en zeldzaam alzóó voorkomende boeken, nagelaten door wijlen den hoog welgeboren heer Joan Raije van Breukelerwaard, […]’]], ''Nederlandsche Staatscourant'', [p.&amp;nbsp;4].

;1828
*[''Catalogus van vijf uitmuntende verzamelingen van boeken, in alle vakken van geleerdheid, enz., al hetwelk zal worden verkocht op Dingsdag, Woensdag en Donderdag den 23, 24 en 25sten September, en Zaturdag den 27sten dito, 1828, door J. Proost, ten zijnen verkoop-plaatse bij de Put, no. 247, te Leeuwarden, ten overstaan van een der Heeren Notarissen, uit de associatie tot de boelgoederen aldaar''], J. Proost, Leeuwarden, 23-27 september 1828.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (15 september 1828) [[Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 218/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;3-4].

;1854
*''Catalogue d’une bibliothèque superbe de theologie catholique, d’histoire, et littérature et d’une collection précieuse de livrer d’estampes'' […] ''Délaissé par feu le Très-Révérend M. A. van Steenwijk, Curé à Amsterdam'', les Frères van Cleef et Frederik Muller, Amsterdam, 4-19 mei 1854.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (25 april 1854) [[De Tijd/1854/Nummer 2129/In de eerste helft van Mei|‘In de eerste helft van Mei zal, binnen Amsterdam, de Bibliotheek van zaliger Pastoor M. A. van Steenwijk, door de boekhandelaren Gebrs. van Cleef en Frederik Muller in veiling worden gebragt. […]’]], ''De Tijd'', [p.&amp;nbsp;2-3].

;1861
*''Auction catalogue, books of Guglielmo Libri'', S. Leigh Sotheby &amp; John Wilkinson, Londen, 25 april-8 mei 1861.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (5 augustus 1861) [[Algemeen Handelsblad/Nummer 9242/Zondags-Editie/Nieuwe catalogus der boekverzameling van den heer Libri|‘Nieuwe catalogus der boekverzameling van den heer Libri’]], ''Algemeen Handelsblad'', Zondags-editie, [p.&amp;nbsp;3-4].

;1876
*''Catalogue de livres et de manuscrits. I. Catalogue de la bibliothèque de Mr. S. Alofsen'', J. L. Beijers, Utrecht, 9 juni 1876, e.v.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (24 mei 1876) [[Het Nieuws van den Dag/1876/Nummer 1909/De even kostbare als belangrijke bibliotheek|‘De even kostbare als belangrijke bibliotheek van onzen voormaligen stadgenoot, den Heer S. Alofsen, […]’]], ''Het Nieuws van den Dag'', [p.&amp;nbsp;2].

;1905
*''Bibliothèque chev. Gust. van Havre d’Anvers'', Frederik Muller &amp; Cie, Amsterdam, 11-15 december 1905.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (15 december 1905) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 78/Nummer 24651/Avondblad/Veiling bibliotheek-Van Havre|‘Veiling bibliotheek-Van Havre’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, eerste blad, [p.&amp;nbsp;1].

;1921
*Anoniem (1921) ''Extrait du catalogue de livres Russes et Français'', Paris: Povolozky &amp; Cie.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**[Theo van Doesburg] (juni [eigenlijk mei] 1921) [[De Stijl/Jaargang 4/Nummer 5/Ontvangen tijdschriften, boeken en catalogi|‘Ontvangen tijdschriften, boeken en catalogi’]], ''De Stijl'', jrg. 4, nr. 5, p.&amp;nbsp;79-80.
*Anoniem (1921) ''Schriften-Verzeichnis. Frühjahr 1921'', Berlin Halensee: Der Malik Verlag.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**[Theo van Doesburg] (juni [eigenlijk mei] 1921) [[De Stijl/Jaargang 4/Nummer 5/Ontvangen tijdschriften, boeken en catalogi|‘Ontvangen tijdschriften, boeken en catalogi’]], ''De Stijl'', jrg. 4, nr. 5, p.&amp;nbsp;79-80.

;1927
*''Veilingcatalogus, boeken van Maatschappij tot Nut van het Algemeen, Afd. Amsterdam'', G.Th. Bom &amp; Zn., Amsterdam, 26-29 september 1927.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (23 september 1927) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 100/Nummer 32532/Ochtendblad/Boekenveiling|‘Boekenveiling. Bibliotheek der afd. Amsterdam van het „Nut”’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;1936
*''Bibliotheken - Bibliothèques M. le Dr. J. F. M. Sterck, Aerdenhout (2e partie) et le feu M. J. P. Lissone, Haarlem'', Internationaal Antiquariaat, Amsterdam, 9-12 november 1936.
**Anoniem (7 november 1936) [[De Telegraaf/Jaargang 44/Nummer 16601/Avondblad/Veilingen te Amsterdam|‘Veilingen te Amsterdam’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Vijfde Blad, p.&amp;nbsp;9.
*''Boekenveilingcatalogus, 24 November 1936'', Antiquariaat W. M. Mensing &amp; Zn, Amsterdam.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (7 november 1936) [[De Telegraaf/Jaargang 44/Nummer 16601/Avondblad/Veilingen te Amsterdam|‘Veilingen te Amsterdam’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, Vijfde Blad, p.&amp;nbsp;9.

== Algemene catalogi van bibliotheken, boekententoonstellingen enz. ==
=== Bibliotheken ===
*Leeuwen, J. van (1854) ''Nieuwe catalogus der Provinciale Bibliotheek van Friesland. Tweede gedeelte. Regtsgeleerdheid, kunsten en wetenschappen, fraaije letteren en geschiedenis'', Leeuwarden: L. Schierbeek.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (19 mei 1854) [[Leeuwarder Courant/1854/Nummer 40/Leeuwarden, den 18 Mei|‘Leeuwarden, den 18 Mei’, alinea 3-5]], ''Leeuwarder Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

=== Boekententoonstellingen ===
;1924
*''Het oude boek'', Kunsthandel Everts, Rotterdam, 18 oktober-7 november 1924, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (18 oktober 1924) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 81/Nummer 289/Avondblad/Kunsthandel Everts|‘Kunsthandel Everts’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, B, p.&amp;nbsp;1.

;1934
*''Verluchte manuscripten'', Kunsthandel Santee Landweer, Amsterdam, juli-8 augustus 1934, geen catalogus.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (27 juli 1934) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 107/Nummer 35008/Avondblad/Verluchte manuscripten|‘Verluchte manuscripten’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

== Bijzondere catalogi van uitgevers, bibliotheken, boekententoonstellingen enz. ==
=== Wijsbegeerte ===
=== Godsdienst ===
*Pettigrew, Thomas Joseph (1827-1839) ''Bibliotheca Sussexiana. A descriptive catalogue, accompanied by historical and biographical notices, the manuscripts and printed books contained in The Library of His Royal Highness the Duke of Sussex, K.G., D.C.L. &amp;c. &amp;c. &amp;c. &amp;c.'', London: Longman and Co., Payne and Foss, Harding and Co., H. Bohn, Glasgow: Smith and Son.&lt;br&gt;Aankondigingen en opbrengst:
**Anoniem (31 december 1827) [[Leydse Courant/1827/Nummer 157/Bibliotheca Sussexiana|‘Bibliotheca Sussexiana. Bibliotheek van Z. K. H. den Hertog van Sussex’]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3-4].

[[Categorie:Hoofdportaal algemeen]]
[[de:Bibliographien]]</text>
      <sha1>gui0q4857fpsfmgw0hn00z0j2xvbejd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:De Katholieke Illustratie vol 001.pdf/72</title>
    <ns>104</ns>
    <id>71462</id>
    <revision>
      <id>229296</id>
      <parentid>197302</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:16:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dedden</username>
        <id>258</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>229296</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10809" sha1="p6sezhr1szhl3r5aqu16se2wusmj43b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Dedden&quot; /&gt;{{c|'''62'''}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{hwe|len|aanhalen}}, die dezer dagen over het karakter van Vondel is afgelegd. De ''Amsterdamsche courant'' van den 11&lt;sup&gt;{{smaller|e}}&lt;/sup&gt; Oktober jl. zegt van hem o. a. het volgende: 

„Bij de nadering der Vondelfeesten kunnen wij niet nalaten onze lezers op een voor onzen landaard hoogst vereerend en verblijvend teeken des tijds te wijzen. Bij de meeste monumenten, die in het buitenland aan groote mannen gewijd zijn, had men, naast de huldiging van hun genie, gewoonlijk groote afwijkingen in hun geestes- of gemoedsleven hetzij te betreuren, hetzij te verbloemen, hetzij te verzwijgen, hetzij, wat helaas meermalen gebeurt, te verheerlijken. Bij de oprigting van een standbeeld aan Vondel heeft de Nederlander zich slechts te verheugen, naast de talenten, over de deugden van zijn hoofddichter. Zonder te treden in eene voor het oogenblik doellooze beoordeeling en waardering van Vondels rigting in het staatkundig en kerkelijk leven, is 't eene zoete voldoening de getuigenis te mogen afleggen, dat de groote nederlandsche dichter tevens was een uitmuntend nederlandsch karakter. Eerlijkheid, moed, goede trouw, kenmerken al zijne handelingen; openheid, klaarheid, kracht en voegzaamheid is er steeds in de taal van den burger, die een teeder echtgenoot en vader, een edelmoedig vriend was. Godsvrucht en huiselijkheid, die twee schoone en vruchtbare zijden van den nederlandschen landaard, waren Vondel bijzonder eigen en schaadden toch in niets aan de grootschheid zijner opvattingen in de kunst, aan het echt „koninklijke” van zijn natuur, zoo als Geeraardt Brandt het noemt. Onze krachtige XVII&lt;sup&gt;{{smaller|e}}&lt;/sup&gt; eeuw, met haar magtigen arm, haar verstand, haar geloovig hart, maar ook met haren strijd en slingeringen, heeft misschien geen vollediger vertegenwoordiger onder onze groote mannen dan deze antwerpsche Keulenaar, die toch voor ⅞ Amsterdammer was. 

„Waren het veertien arme dichters, die Vondel den 5 Februarij 1679 naar zijn graf in de Nieuwe Kerk hebben geleid, veertig korporatiën van lettervrienden en kunstenaars zullen rondom dat graf bijeenkomen, en met triomfwagen, muziek en banieren, den 18 dezer, in het nieuw aan te leggen gedeelte van zijn geliefd Amsterdam, het feest zijner erkenning en huldiging gaan vieren, waar hem een cantate gezongen zal worden door 400 zangers.&quot; 

Er moesten twee eeuwen voorbijgaan alvorens zoo groote verdiensten algemeen erkend werden. Doch nu is Vondel ook aan de natie teruggeschonken en van nu voortaan zal men hem leeren kennen en waarderen, zoo als hij altijd gekend en gewaardeerd had moeten worden. 

Sedert vele jaren waren de talrijke vereerders welke Vondel thans in ons land telt vol ijver aan het werk om hem een passend gedenkteeken op te rigten. Zij hebben met tallooze moeijelijkheden te kampen gehad, doch zij hebben, even als de groote dichter, moedig gestreden en zijn er eindelijk in geslaagd het geliefkoosd plan ten uitvoer te brengen. Binnen weinige dagen zal voor Vondel een monument zijner waardig worden onthuld. Het bestaat in een standbeeld, waarvan wij in ons blad eene afbeelding geven. Het zijn twee groote meesters die aan de uitvoering hunne krachten hebben toegewijd; wij laten het aan twee bevoegden over om het werk te waarderen dat door de Heeren Royer en Cuypers is geleverd. Tegelijk met de onthulling van het standbeeld zal de naam van den dichter ook nog vereeuwigd worden door de opening van de nieuwe Vondelstraat, buiten de voormalige Leidsche poort. De kommissie tot regeling der Vondel-feesten heeft een programma openbaar gemaakt, dat voorzeker niet weinig de plegtigheid zal verhoogen, waaraan ongetwijfeld geheel Amsterdam deelneemt, en waarin niet slechts ons Koninklijk Huis maar zelfs vreemde Vorsten. reeds hunne belangstelling hebben betoond. Wij willen er hier een en ander van mededeelen. 

In den vooravond van den gedenkwaardigen dag zal een groot Vondelconcert in de zaal van het Park, onder leiding van den heer Verhulst plaats hebben, waarop het volgende zal worden uitgevoerd: 

{| align=&quot;center&quot;
| {{c|EERSTE DEEL.}}
Vondel, inleiding en feestzang, woorden van W. J. Hofdijk, muziek van J. J. M. Verhulst.&lt;br&gt;
Eerste Rei uit den ''Lucifer'' van Vondel, muziek van J. A. van Eijken. &lt;br&gt;
Ouverture ''Gijsbreght van Amstel'' van J. J. M. Verhulst.&lt;br&gt;
Wiltzangk van Vondel, muziek van J. J. M. Verhulst.&lt;br&gt;
Feestcantate, woorden van W. J. Hofdijk, muziek van R. Hol.

{{c|TWEEDE DEEL.}}
Symphonie N°. 5 van L. v. Beethoven.&lt;br&gt;
Halleluja uit den ''Messias'' van Haendel.
|}

Op vrijdag-ochtend zal een optogt van verschillende korporatiën plaats hebben, waarbij drie praalwagens zullen prijken. De stoet zal bijeenkomen aan de Nieuwe Kerk, waar Vondels grafstede is, en zoo langs verschillende straten en grachten naar het rij- en wandelpark trekken, alwaar de ontvangst van genoodigden en inteekenaren zal plaats hebben. Daarna zal de {{smaller|ONTHULLING}} plaats hebben en de overdragt aan de stad Amsterdam. Bij die gelegenheid zal een cantate worden gezongen: woorden van den heer H. Binger, muziek van den heer G. A. Heinze. 

Des avonds zal een feestvoorstelling in den schouwburg worden gegeven, bestaande uit twee bedrijven uit Vondels ''Lucifer'' en een gelegenheidsstuk van den heer Mr. J. van Lennep. 

Des zaturdags, den laatsten dag der feestviering, zal met stoombooten over het IJ een bezoek worden gebragt aan het Muider-Slot, de plaats, alwaar de groote Vondel te midden van een aantal uitstekende tijdgenooten schitterde als een zon aan den letterkundigen hemel. De zaal van het slot zal geheel versierd zijn in den stijl van Vondels tijd. Men wil wel weten dat daar een gelegenheidsstuk, door een onzer uitstekende Vondelianen vervaardigd, zal worden opgevoerd; het feest zal eindelijk gesloten worden met een maaltijd in het Paleis voor Volksvlijt. 

Zoo zal dan binnen weinige dagen onze groote Vondel de welverdiende hulde van de natie en van zijn geliefd Amsterdam ontvangen. Is het spreekwoord: beter laat dan nooit hier wel eenigzins van toepassing, wij moeten daarbij echter niet vergeten dat wij, Hollanders, in die zaken niet gewoon zijn ooit in overijling te handelen. In Frankrijk is men gewoon het marmer voor een gedenkteeken te bestellen, wanneer hij, voor wiens verheerlijking het moet worden opgerigt, nog „boven aarde” staat. Na eene eeuw weet niemand meer te zeggen, wat dat marmer beteekent en niemand zou ook den naam kunnen noemen van hem, voor wien het woord werd opgerigt, zoo hij niet in dat marmer gebijteld stond. Wij hebben twee eeuwen gewacht, alvorens voor den grooten Vondel een standbeeld op te rigten, maar er was eigenlijk geen bijtel noodig geweest, om zijn naam te doen voortleven: Vondel had zich zelven reeds een monument gesticht in de harten zijner landgenooten.&lt;br&gt;
{{gap|2em}}15 ''October''.


&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{lijn|breedte=12em}}
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{c|{{larger|'''FRAGMENTEN UIT DE DICHTSTUKKEN JOOST VAN DEN VONDEL.'''}}}}


{{lijn|breedte=12em}}


{| align=&quot;center&quot;
| {{c|'''Uit de „Peter en Pauwels”.''' 

({{sc|Berouw van den H. PETRUS.}})}}


&lt;poem&gt;O haan! De dag woû op: mij dacht mijn hart woû sluiten. 
Ik ging, beklemd om 't hart, ten hove uit, regt naar buiten, 
Mijn stille schuilspelonk ontvouwen mijn verdriet, 
In 't eerst met stom misbaar; geluid slaan kon ik niet, 
Ik sloeg voor deze borst, begon het haar te rokken 
Uit mijnen visschers baard, verzuchtte, raakte aan 't nokken, 
Aan 't roepen op het laatst, lag plat op 't aanzigt neêr, 
Zoo koud, gelijk een visch, langs 't Galilesche meer, 
Nog zieltoogt, op den kant der oevers, vóór zijn sterven, 
Als die zijn element, het water niet kan derven 
Ik schreeuwde: waterbron des levens! help mij toch 
Aan water, help mijn oog aan tranen, is er nog 
Wat hoops, wat levens voor mijn ziel in zilte plassen! 
Maar neen, die vloekvlek is met tranen niet te wasschen. 
O mijn vermetelheid! Wat heb ik mij beroemd 
Van voorstand! Heilge disch, en spijs, die mij verdoemt! 
O bloed, o drank, o kelk! Hij spelde 't al te veuren. 
O sleutels, wat portier vertrouwt men 's Hemels deuren! 
Genâ, genâ, genâ!&quot; toen schreide ik, vlaag op vlaag 
Mijn oogen rood en dik; en hardde in 't schreijen staâg. 
Laat tuigen van mijn rouw, om mijn bezweken ijver, 
Die Starrebron, bij 't hol, die zuivre en klare vijver. 
O Peter! was dat pal, gelijk een pijler, staan? 
En kon een maagdeken een man in 't veld verslaan? 
't Viel makkelijker 't lijf, verkleumd van koù, te warmen, 
Dan, met gevaar van 't lijf, uw Meester te beschermen. 
Och, och, och! och, och, och! Wat kan een ijdle schrik!&lt;/poem&gt;
|}


&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{lijn|breedte=12em}}
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;
{| align=&quot;center&quot;
| {{c|'''Uit de „Gijsbrecht van Amstel”.

&lt;poem&gt;O Kersnacht, schooner dan de dagen,
Hoe kan Herodes 't licht verdragen, 
{{gap}}Dat in uw duisternisse blinkt, 
En wordt gevierd en aangebeden; 
Zijn hoogmoed luistert naar geen reden 
{{gap}}Hoe schel die in zijne ooren klinkt. 

Hy poogt d'OnnoozIe te vernielen, 
Door 't moorden van onnoozle zielen 
{{gap}}En wekt een stad- en landgeschrei,
In Bethlehem, en op den akker, 
En maakt den geest van Rachel wakker, 
{{gap}}Die wâren gaat door beemd en wei: 

Dan naar het Westen, dan naar 't Oosten;
Wie zal die droeve moeder troosten, 
{{gap}}Nu zij haar lieve kinders derft? 
Nu zij hun ziet in 't bloed versmoren, 
Vergaan die naauwlijks zijn geboren, 
{{gap}}En zoo veel zwaarden rood geverfd? 

Zij ziet de mellek op de tippen 
Van die bestorve en bleeke lippen, 
{{gap}}Gerukt noch versch van moeders borst; 
Zy ziet de teêre traantjes hangen 
Als dauw, aan druppels op de wangen; 
{{gap}}Zij ziet ze vuil van bloed bemorst. 

De wenkbraauw dekt nu met zijn boogjes 
Gelokene en geen lagchende oogjes, 
{{gap}}Die straalden tot in 's moeders hert, 
Als starren, die, met haar gewemel, 
Het aanschijn schiepen tot een' hemel, 
{{gap}}Eer 't met een' mist betrokken werd. 

Wie kan d'elende en 't jammer noemen, 
En tellen zoo veel jonge bloemen, 
{{gap}}Die vroeg verwelkten, eer ze nog 
Haar frissche bladeren ontloken, 
En liefelijk voor ieder roken, 
{{gap}}En 's morgens dronken 't eerste zog? 

Zoo velt de zicht de korenairen, 
Zoo schudt een bui de groene blâren, 
{{gap}}Wanneer het stormt in 't wilde woud. 
Wat kan de blinde staatzucht brouwen, 
Wanneer ze raast uit misvertrouwen! 
{{gap}}Wat luidt zoo schendig, dat haar rouwt!

Bedrukte Rachel! staak dit wâren; 
Uw kinders sterven martelaren, 
{{gap}}En eerstelingen van het zaad, 
Dat uit uw bloed begint te groeijen, 
En heerlijk tot Gods eer zal bloeijen, 
{{gap}}En door geen tirannie vergaat.&lt;/poem&gt;
|}


&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{lijn|breedte=12em}}&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>p6sezhr1szhl3r5aqu16se2wusmj43b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Religie/Protestantisme</title>
    <ns>100</ns>
    <id>86435</id>
    <revision>
      <id>229313</id>
      <parentid>227690</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:05:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>229313</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16246" sha1="6ez2qrakfkhsep8aunq2zpy3ebt8tvc" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Protestantisme
| afbeelding          = Martin-Luther-1526.jpg
| alt                 = Maarten Luther in 1526
| beschrijving        = Bronnen bij het [[w:Protestantisme|protestantisme]]
}}
== Algemeen ==
=== Tijdschriften en overige seriële publicaties ===
*''De Protestant. Orgaan van de Evangelische Maatschappij''.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (26 oktober 1916) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 73/Nummer 300/Avondblad/De Protestant|‘De Protestant, het orgaan van de Evangelische Maatschappij, […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p.&amp;nbsp;1.

*''De protestant. Tijdschrift voor de evangelische christenheid''.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 november 1824) [[Rotterdamsche Courant/1824/Nummer 132/Bij de Boekverkoopers Blussé en Van Braam|‘Bij de Boekverkoopers Blussé en Van Braam, te Dordrecht, zijn heden van de pers gekomen en alom verkrijgbaar: […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

=== De Kerk ===
Hierbij o.a.: bestuur en organisatie
*Mosheim, Joh. Laur. van (1766) ''Algemeen Kerken-regt der protestanten'', Te Utrecht: By Gisbert. Timon van Paddenburg, en Jacobus Cornelis ten Bosch, Boekverkopers.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1767) [[Rotterdamsche Courant/1767/Nummer 8/J. C. ten Bosch|‘T C. ten Bosch, Boekverkooper te Utrecht, heeft gedrukt en alom verzonden, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Geloofsleer en ethiek ==
=== Belijdenisgeschriften ===
*Bareuth, Johan (1789) ''Catechismus der Wijsheid en Deugd of onderwijs bij samenspraken In de Grondbeginselen der natuurlyke en schriftuurlyke wijsbegeerte en zedekunde'' […], Dordrecht: De Leeuw en Krap.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 april 1789) [[Opregte Haarlemsche Courant/1789/Nummer 49/Catechismus der Wysheid en Deugd|‘Catechismus der Wysheid en Deugd, of Onderwys in de Grondbeginselen der Natuurlyke en Schriftuurlyke Wysbegeerte en Zedekunde; […] [advertentie]’]], ''Oprechte Donderdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].
*Mastricht, Petro van (1699) ''Theoretico-Practica Theologia, qua, per singula capita Theologica, pars exegetica, dogmatica, elenchtica &amp; practica, perpetuâ successione conjugantur. Editio nova, priori multo emendatior, &amp; plus quam tertiâ parte auctior. Accedunt: Historia Ecclesiastica, plena quidem; sed compendiosa: Idea Theologiæ Moralis: Hypotyposis Theologiæ Asceticæ &amp;c. Proin opus quasi novum'', Trajecti ad Rhenum: Ex officinâ Thomæ Appels, Bibliopolæ.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 februari 1700) [[Amsterdamsche Courant/1700/Nummer 21/Tot Utregt|‘Tot Utregt by Thomas Appels, Boekverkoper, is gedrukt en word uytgegeven, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Reinhard, Frans Volkmar (1827-1833) ''Zamenstel der christelijke zedekunde'', Deventer/Franeker: A.J. van den Sigtenhorst/G. Ypma.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 juli 1828) [[Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 158/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;3-4].
*Stapfer, Joh. Fred. (1757-1764) ''Grondlegging tot den waaren godsdienst'' […], In 's Gravenhage: By Pieter van Cleef.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 oktober 1782) [[Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/De Tweede Druk|‘De Tweede Druk van Stapfers Grondlegging tot den waren Godsdienst […] en Zedenleer, […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].
*Tydeman, B.F. (1828) ''Opleiding tot waarheid en deugd, voor jongelingen en jonge dochters; in gesprekken tusschen een Vader en zijn Zoon'', Dordrecht: J. de Vos en Comp.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 juli 1828) [[Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 158/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;3-4].

=== Geloofsleer; algemeen ===
*Waeyen, Johannis vander (1670) ''De reconciliatione clarissimorum virorum D.D. Gisberti Voetii, et D.D. Samuelis Maresii […] epistola'', Leovardiæ: Apud Jacobum Petri Hagenaer.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 februari 1670) [[Amsterdamsche Courant/1670/Nummer 5/Tot Leeuwaerden|‘Tot Leeuwaerden, by Jacob Pietersz. Hagenaer, is gedruckt en wert uytgegeven, […] [advertentie]’]], ''Amsteldamsche Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Clarisse, Theodorus Adrianus (1795-1828), theoloog
*Hofstede de Groot, P. (1828) ''Hulde aan T. A. Clarisse, Theol. Doct. en Prof. te Groningen'', Te Groningen: bij W. Zuidema.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 januari 1829) [[Nederlandsche Staatscourant/1829/Nummer 10/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;4].

;Gallus, Carolus (1530-1616)
*Kr., Gerh. (18 maart 1933) [[Limburger Koerier/Jaargang 88/Nummer 66/Het Huis Millen op Nieuwstadt|‘Limburg. Het land van oude monumenten. Het Huis Millen op Nieuwstadt’]], ''Limburger Koerier'', vierde blad, [p.&amp;nbsp;13] (Carolus Gallus vermeld als ‘Carl Haan’).

;Hoë von Hoënegg, Matthias (1580-1645), theoloog
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 5#art6|‘VVt Dresden in Saxenlandt den 4. Ianuarij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.

;Kuyper, Herman Huber (1864-1945), theoloog
*Anoniem (7 september 1921) [[Het Vaderland/Jaargang 53/7 september 1921/Avondblad/Prof. dr. H. H. Kuyper|‘Prof. dr. H. H. Kuyper […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p.&amp;nbsp;2.

;Tilenus, Daniel (1563-1633), theoloog
*Anoniem (16 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 oktober (1)#art4|‘Wt Parijs. 8. October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

=== Geloofsleer; afzonderlijke onderwerpen ===
==== Godsleer - Drie-eenheid ====
==== Christologie ====
*Appeldoorn, Petrus ([1669]) ''Tractaat van de Godheid Christi, des Heiligen Geestes en der Goddelijke Drieëenigheid'' […], [Middelburg]: [Hendrick Smith].&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 februari 1670) [[Amsterdamsche Courant/1670/Nummer 5/Tot Middelburgh|‘Tot Middelburgh, by Hendrick Smith Boeckverkooper, is gedruckt en werdt uytgegeven, […] [advertentie]’]], ''Amsteldamsche Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Ethiek ===
*Stapfer, Johann Friedrich (1760-1770) ''De zeden-leer'', 's Gravenhage: Pieter van Cleef, en Compagnie.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 oktober 1782) [[Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/De Tweede Druk|‘De Tweede Druk van Stapfers Grondlegging tot den waren Godsdienst […] en Zedenleer, […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].

== Praktische theologie ==
=== Prediking ===
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Iets nieuws|‘Iets nieuws’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

=== Diaconaat ===
*Anoniem (6 mei 1871) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 58/Nummer 5328/Brummen, 4 mei|‘Brummen, 4 mei’]], ''Arnhemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

=== Zending ===
*Anoniem (17 januari 1767) [[Rotterdamsche Courant/1767/Nummer 8/Halle den 1 January|‘Halle den 1 January’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (27 juni 1911) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 84/Nummer 26652/Avondblad/Acht en veertigste Christelijk Nationaal Zendingsfeest|‘Acht en veertigste Christelijk Nationaal Zendingsfeest’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;7.
*Anoniem (7 september 1921) [[Het Vaderland/Jaargang 53/7 september 1921/Avondblad/De zending in nood|‘De zending in nood’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p.&amp;nbsp;2.

== Liturgie ==

== Geloofsleven ==

== Preken en overdenkingen - Stichtelijke lectuur ==
*Halen, Adamus van (1683) ''Triumph der waarheyd, ofte de oude waarheyd der gereformeerden, triumpherende over t’nieu geloove der papisten, by wege van vragen en antwoorden, voor de waarheyd-lievende Christenen beschreven'', Tot Rotterdam: By Reynier van Doesburgh.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 september 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Donderdageditie, nummer 35/Tot Rotterdam by Reynier van Doesburg|‘Tot Rotterdam by Reynier van Doesburg, Boekverkoper, wert uytgegeven: […] [advertentie]’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Krieger, W.L. ([ca. 1783]) ''Gesprekken en overdenkingen over het lijden en sterven van onzen Heere Jesus Christus'', Amsterdam: Johannes Wessing Willemsz.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/Te Amsterdam|‘Te Amsterdam by Joh. Wessing Willemsz., is van de Pers gekoomen: […] [advertentie]’]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Geschiedenis ==
=== Geschiedenis; algemeen ===

=== Geschiedenis van tijdperken ===
==== Hervormers ====
;Calvijn, Johannes (1509-1564)
*Stickelberger, E. (1931) ''Calvijn. Een levensschets'', Kampen: Kok.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 november 1931) [[De Telegraaf/Jaargang 39/Nummer 14809/Avondblad/Over boeken|‘Over boeken’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, vierde blad, p.&amp;nbsp;13.

=== Geschiedenis van landen ===
Hierbij ook: Levensbeschrijvingen van personen die niet elders zijn onder te brengen.
==== Nederland ====
*Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Maastricht, 19 Dec. (2)|‘Maastricht, 19 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (18 november 1930) [[De Amsterdammer/Jaargang 19/Nummer 5688/Ds. Jhr. J. L. A. Martens van Sevenhoven|‘Ds. Jhr. J. L. A. Martens van Sevenhoven’]], ''De Amsterdammer'', eerste blad, p.&amp;nbsp;2.
*Anoniem (9 juli 1935) [[De Gooi- en Eemlander/Jaargang 64/Nummer 159/'s Graveland|‘’s Graveland. Ds. J. Tonkens dertig jaar predikant’]], ''De Gooi- en Eemlander'', eerste blad, p.&amp;nbsp;3.
*Anoniem (9 juli 1935) [[De Gooi- en Eemlander/Jaargang 64/Nummer 159/Gouden jubileum ds. J. G. Dekking|‘Gouden jubileum ds. J. G. Dekking’]], ''De Gooi- en Eemlander'', eerste blad, p.&amp;nbsp;3.
*Vrolikhert, Godewardus (1758) ''Vlissingsche Kerkhemel, oft Levensbeschrijving van alle de Hervormde leeraren, die sedert 1572 tot opd dezen tijd in de Nederduytsche Kerke van Vlissingen gearbeydt hebben'', […], Vlissingen, Middelburg: Pieter de Paaynaar, Gabriel Clement.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 november 1785) [[Rotterdamsche Courant/1785/Nummer 141/J. Nortier|‘J. Nortier Junior, Boekverkooper te Vlissingen, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Contraremonstranten
*Anoniem (26 februari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 25#art2|‘Tijdinghe vvt Amsterdam’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-6.

;Eijkmans, Hendrik Jacobus (1787-1824)
*Kortpenning, A.M. (2 november 1824) [[Rotterdamsche Courant/1824/Nummer 132/Heden werd ik in den allerdiepsten rouw gedompeld|‘Heden, in den vroegen morgen, werd ik in den allerdiepſten rouw gedompeld. […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].

;Hugenoten in Nederland
*Anoniem (4 november 1938) [[De Telegraaf/Jaargang 46/Nummer 17322/Avondblad/Hugenoten te Voorburg|‘Hugenoten te Voorburg. Voor 250 jaar werd een aanvang gemaakt met het honden van kerkdiensten in het Fransch. Studie van Mr. Schmal’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, vierde blad, p.&amp;nbsp;7.

;Synode van Dordrecht
*Anoniem ([14 juni 1618]) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1618/14 juni/VVt s'Graven-haghe den 13. Dito|‘VVt s'Graven-haghe den 13. Dito. [=13 juni 1618]’ [alinea 3]]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''.
*Anoniem ([15 november 1618]) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1618/15 november/VVt 'sGravenhaghe, den 14. dito|‘VVt 'sGravenhaghe, den 14. dito. [=14 november 1618]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''.
*Anoniem ([23 november 1618]) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1618/23 november/VVt 'sGravenhaghe, den 22. dito|‘VVt 'sGravenhaghe, den 22. dito. [= 22 november 1618]’ [alinea 4]]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''.
*Anoniem ([10 februari 1619]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1619/10 februari/Nederlandtsche tijdinghe den 9. Februarij|‘Nederlandtsche tijdinghe den 9. Februarij’, alinea 7-9]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''].
*Anoniem ([15 juni 1619]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1619/15 juni/Nederlantsche tydinghe den 14 Iunius|‘Nederlantsche tydinghe den 14 Iunius’, alinea 9]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''].

;Oosterzee , Johannes Jacobus van (1817-1882)
*Anoniem (6 januari 1881) [[De Standaard/Jaargang 10/Nummer 2697/Uit Utrecht schrijft men ons|‘Uit Utrecht schrijft men ons: […]’]], ''De Standaard'', [p.&amp;nbsp;1].

;Vezekius, Bernerus (ca. 1585-1631)
*Anoniem (16 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 oktober (2)#art1|‘Wt Amsterdam ix. Oct.’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Ypeij, Annaeus (1760-1837)
*Anoniem (14 april 1837) [[Leydse Courant/1837/Nummer 45/Nederlanden|‘Nederlanden’, alinea 17-20]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

==== Overige landen ====
===== Duitsland =====
;Denazificatie van Duitse predikanten
*Anoniem (21 februari 1946) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 1/Nummer 146/In de Amerikaansche bezettingszone|‘In de Amerikaansche bezettingszone van Duitschland […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', p.&amp;nbsp;2.

===== Frankrijk =====
*Anoniem (23 september 1927) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 100/Nummer 32532/Ochtendblad/De Fransche protestanten|‘De Fransche protestanten’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Hugenoten
*Anoniem (13 maart 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 maart (2)#art5|‘Van Parijs den 5. Meert 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/De Gereformeerden|‘De Gereformeerden hebben in Vranckrijck een Generalen Vasten-dach inghestelt, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (22 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/22 mei/Oock verstaetmen|‘Oock verstaetmen datter te Tours twaelf persoonen ghehanghen waren […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

===== Oekraïne =====
*Anoniem (23 september 1927) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 100/Nummer 32532/Ochtendblad/Een protestantsche beweging|‘Een protestantsche beweging in Polen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

===== Oostenrijk =====
*Anoniem ([15 juni 1619]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1619/15 juni/VVt VVeenen den 22. dito|‘VVt VVeenen den 22. dito. [= 22 mei 1619]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''].
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/Wt Weenen den 17. Martij|‘Wt Weenen den 17. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

===== Tsjechië =====
*Anoniem (22 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/22 mei/VVt Praghe den 4. Mey|‘VVt Praghe den 4. Mey’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt Praghe den 7. dito|‘VVt Praghe den 7. dito. [= 7 mei 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

===== Verenigd Koninkrijk =====
*Anoniem (10 juli 1871) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/1871/Nummer 187/De ontvangsten|‘De ontvangsten van onderscheidene protestantsche inrichtingen in Engeland hebben in het boekjaar 1870-1871 bedragen: […]’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [p.&amp;nbsp;3].

;Carleton, George, bisschop van Llandaff en Chichester
*Anoniem ([15 november 1618]) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1618/15 november/VVt 'sGravenhaghe, den 14. dito|‘VVt 'sGravenhaghe, den 14. dito. [=14 november 1618]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''. (als ‘den Bischop van Landaf’).

=== Geschiedenis van richtingen en stromingen ===
* [[Acte van Afscheiding of Wederkering]]

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal religie]]</text>
      <sha1>6ez2qrakfkhsep8aunq2zpy3ebt8tvc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>229326</id>
      <parentid>229313</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>+bron</comment>
      <origin>229326</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16859" sha1="m8apx7ndgcik42zoeyper9c3pv480qa" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam                = Protestantisme
| afbeelding          = Martin-Luther-1526.jpg
| alt                 = Maarten Luther in 1526
| beschrijving        = Bronnen bij het [[w:Protestantisme|protestantisme]]
}}
== Algemeen ==
=== Tijdschriften en overige seriële publicaties ===
*''De Protestant. Orgaan van de Evangelische Maatschappij''.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (26 oktober 1916) [[Nieuwe Rotterdamsche Courant/Jaargang 73/Nummer 300/Avondblad/De Protestant|‘De Protestant, het orgaan van de Evangelische Maatschappij, […]’]], ''Nieuwe Rotterdamsche Courant'', Avondblad, A, p.&amp;nbsp;1.

*''De protestant. Tijdschrift voor de evangelische christenheid''.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 november 1824) [[Rotterdamsche Courant/1824/Nummer 132/Bij de Boekverkoopers Blussé en Van Braam|‘Bij de Boekverkoopers Blussé en Van Braam, te Dordrecht, zijn heden van de pers gekomen en alom verkrijgbaar: […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

=== De Kerk ===
Hierbij o.a.: bestuur en organisatie
*Mosheim, Joh. Laur. van (1766) ''Algemeen Kerken-regt der protestanten'', Te Utrecht: By Gisbert. Timon van Paddenburg, en Jacobus Cornelis ten Bosch, Boekverkopers.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1767) [[Rotterdamsche Courant/1767/Nummer 8/J. C. ten Bosch|‘T C. ten Bosch, Boekverkooper te Utrecht, heeft gedrukt en alom verzonden, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

== Geloofsleer en ethiek ==
=== Belijdenisgeschriften ===
*Bareuth, Johan (1789) ''Catechismus der Wijsheid en Deugd of onderwijs bij samenspraken In de Grondbeginselen der natuurlyke en schriftuurlyke wijsbegeerte en zedekunde'' […], Dordrecht: De Leeuw en Krap.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (23 april 1789) [[Opregte Haarlemsche Courant/1789/Nummer 49/Catechismus der Wysheid en Deugd|‘Catechismus der Wysheid en Deugd, of Onderwys in de Grondbeginselen der Natuurlyke en Schriftuurlyke Wysbegeerte en Zedekunde; […] [advertentie]’]], ''Oprechte Donderdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].
*Mastricht, Petro van (1699) ''Theoretico-Practica Theologia, qua, per singula capita Theologica, pars exegetica, dogmatica, elenchtica &amp; practica, perpetuâ successione conjugantur. Editio nova, priori multo emendatior, &amp; plus quam tertiâ parte auctior. Accedunt: Historia Ecclesiastica, plena quidem; sed compendiosa: Idea Theologiæ Moralis: Hypotyposis Theologiæ Asceticæ &amp;c. Proin opus quasi novum'', Trajecti ad Rhenum: Ex officinâ Thomæ Appels, Bibliopolæ.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (18 februari 1700) [[Amsterdamsche Courant/1700/Nummer 21/Tot Utregt|‘Tot Utregt by Thomas Appels, Boekverkoper, is gedrukt en word uytgegeven, […] [advertentie]’]], ''Amsterdamse Donderdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Reinhard, Frans Volkmar (1827-1833) ''Zamenstel der christelijke zedekunde'', Deventer/Franeker: A.J. van den Sigtenhorst/G. Ypma.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 juli 1828) [[Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 158/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;3-4].
*Stapfer, Joh. Fred. (1757-1764) ''Grondlegging tot den waaren godsdienst'' […], In 's Gravenhage: By Pieter van Cleef.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 oktober 1782) [[Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/De Tweede Druk|‘De Tweede Druk van Stapfers Grondlegging tot den waren Godsdienst […] en Zedenleer, […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].
*Tydeman, B.F. (1828) ''Opleiding tot waarheid en deugd, voor jongelingen en jonge dochters; in gesprekken tusschen een Vader en zijn Zoon'', Dordrecht: J. de Vos en Comp.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (7 juli 1828) [[Nederlandsche Staatscourant/1828/Nummer 158/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;3-4].

=== Geloofsleer; algemeen ===
*Waeyen, Johannis vander (1670) ''De reconciliatione clarissimorum virorum D.D. Gisberti Voetii, et D.D. Samuelis Maresii […] epistola'', Leovardiæ: Apud Jacobum Petri Hagenaer.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 februari 1670) [[Amsterdamsche Courant/1670/Nummer 5/Tot Leeuwaerden|‘Tot Leeuwaerden, by Jacob Pietersz. Hagenaer, is gedruckt en wert uytgegeven, […] [advertentie]’]], ''Amsteldamsche Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

;Clarisse, Theodorus Adrianus (1795-1828), theoloog
*Hofstede de Groot, P. (1828) ''Hulde aan T. A. Clarisse, Theol. Doct. en Prof. te Groningen'', Te Groningen: bij W. Zuidema.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (12 januari 1829) [[Nederlandsche Staatscourant/1829/Nummer 10/Departement van Binnenlandsche Zaken|‘Departement van Binnenlandsche Zaken [advertentie]’]], ''Nederlandsche Staats-Courant'', [p.&amp;nbsp;4].

;Gallus, Carolus (1530-1616)
*Kr., Gerh. (18 maart 1933) [[Limburger Koerier/Jaargang 88/Nummer 66/Het Huis Millen op Nieuwstadt|‘Limburg. Het land van oude monumenten. Het Huis Millen op Nieuwstadt’]], ''Limburger Koerier'', vierde blad, [p.&amp;nbsp;13] (Carolus Gallus vermeld als ‘Carl Haan’).

;Hoë von Hoënegg, Matthias (1580-1645), theoloog
*Anoniem (15 januari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 5#art6|‘VVt Dresden in Saxenlandt den 4. Ianuarij’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.

;Kuyper, Herman Huber (1864-1945), theoloog
*Anoniem (7 september 1921) [[Het Vaderland/Jaargang 53/7 september 1921/Avondblad/Prof. dr. H. H. Kuyper|‘Prof. dr. H. H. Kuyper […]’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p.&amp;nbsp;2.

;Tilenus, Daniel (1563-1633), theoloog
*Anoniem (16 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 oktober (1)#art4|‘Wt Parijs. 8. October’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7.

=== Geloofsleer; afzonderlijke onderwerpen ===
==== Godsleer - Drie-eenheid ====
==== Christologie ====
*Appeldoorn, Petrus ([1669]) ''Tractaat van de Godheid Christi, des Heiligen Geestes en der Goddelijke Drieëenigheid'' […], [Middelburg]: [Hendrick Smith].&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (4 februari 1670) [[Amsterdamsche Courant/1670/Nummer 5/Tot Middelburgh|‘Tot Middelburgh, by Hendrick Smith Boeckverkooper, is gedruckt en werdt uytgegeven, […] [advertentie]’]], ''Amsteldamsche Dingsdaegse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].

=== Ethiek ===
*Stapfer, Johann Friedrich (1760-1770) ''De zeden-leer'', 's Gravenhage: Pieter van Cleef, en Compagnie.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 oktober 1782) [[Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/De Tweede Druk|‘De Tweede Druk van Stapfers Grondlegging tot den waren Godsdienst […] en Zedenleer, […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].

== Praktische theologie ==
=== Prediking ===
*Anoniem (31 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 217-218/Iets nieuws|‘Iets nieuws’]], ''Limburger Koerier'', tweede blad, [p.&amp;nbsp;1].

=== Diaconaat ===
*Anoniem (6 mei 1871) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 58/Nummer 5328/Brummen, 4 mei|‘Brummen, 4 mei’]], ''Arnhemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

=== Zending ===
*Anoniem (17 januari 1767) [[Rotterdamsche Courant/1767/Nummer 8/Halle den 1 January|‘Halle den 1 January’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (27 juni 1911) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 84/Nummer 26652/Avondblad/Acht en veertigste Christelijk Nationaal Zendingsfeest|‘Acht en veertigste Christelijk Nationaal Zendingsfeest’]], ''Algemeen Handelsblad'', Avondblad, p.&amp;nbsp;7.
*Anoniem (7 september 1921) [[Het Vaderland/Jaargang 53/7 september 1921/Avondblad/De zending in nood|‘De zending in nood’]], ''Het Vaderland'', Avondblad B, p.&amp;nbsp;2.

== Liturgie ==

== Geloofsleven ==

== Preken en overdenkingen - Stichtelijke lectuur ==
*Halen, Adamus van (1683) ''Triumph der waarheyd, ofte de oude waarheyd der gereformeerden, triumpherende over t’nieu geloove der papisten, by wege van vragen en antwoorden, voor de waarheyd-lievende Christenen beschreven'', Tot Rotterdam: By Reynier van Doesburgh.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (2 september 1683) [[Opregte Haarlemsche Courant/1683/Donderdageditie, nummer 35/Tot Rotterdam by Reynier van Doesburg|‘Tot Rotterdam by Reynier van Doesburg, Boekverkoper, wert uytgegeven: […] [advertentie]’]], ''Extraordinaire Haerlemse Donderdaeghse Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Krieger, W.L. ([ca. 1783]) ''Gesprekken en overdenkingen over het lijden en sterven van onzen Heere Jesus Christus'', Amsterdam: Johannes Wessing Willemsz.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (17 januari 1784) [[Hollandsche Historische Courant/1784/Nummer 8/Te Amsterdam|‘Te Amsterdam by Joh. Wessing Willemsz., is van de Pers gekoomen: […] [advertentie]’]], ''Hollandsche Historische Courant'', [p.&amp;nbsp;2].
*Verschuir, Johannes (1776) ''Waarheit in het binnenste, of Bevindelyke Godtgeleertheit, hoe de waarheden Christi in syn Koningryk van desselfs onderdaanen beschouwelyk en bevindelyk moeten gekent worden tot saligheit, opgestelt in ’t zamenspraaken: beneffens een belydenis predikatie tot hetselve einde geschikt'', In 's Graavenhaage: By Johannes Thierry.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (19 oktober 1782) [[Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/Geduurende dit jaar|‘Geduurende dit jaar […] wordt afgeleverd […] [advertentie]’]], ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', [p.&amp;nbsp;4].

== Geschiedenis ==
=== Geschiedenis; algemeen ===

=== Geschiedenis van tijdperken ===
==== Hervormers ====
;Calvijn, Johannes (1509-1564)
*Stickelberger, E. (1931) ''Calvijn. Een levensschets'', Kampen: Kok.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 november 1931) [[De Telegraaf/Jaargang 39/Nummer 14809/Avondblad/Over boeken|‘Over boeken’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, vierde blad, p.&amp;nbsp;13.

=== Geschiedenis van landen ===
Hierbij ook: Levensbeschrijvingen van personen die niet elders zijn onder te brengen.
==== Nederland ====
*Anoniem (20 december 1892) [[Limburger Koerier/Jaargang 47/Nummer 212/Maastricht, 19 Dec. (2)|‘Maastricht, 19 Dec.’]], ''Limburger Koerier'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (18 november 1930) [[De Amsterdammer/Jaargang 19/Nummer 5688/Ds. Jhr. J. L. A. Martens van Sevenhoven|‘Ds. Jhr. J. L. A. Martens van Sevenhoven’]], ''De Amsterdammer'', eerste blad, p.&amp;nbsp;2.
*Anoniem (9 juli 1935) [[De Gooi- en Eemlander/Jaargang 64/Nummer 159/'s Graveland|‘’s Graveland. Ds. J. Tonkens dertig jaar predikant’]], ''De Gooi- en Eemlander'', eerste blad, p.&amp;nbsp;3.
*Anoniem (9 juli 1935) [[De Gooi- en Eemlander/Jaargang 64/Nummer 159/Gouden jubileum ds. J. G. Dekking|‘Gouden jubileum ds. J. G. Dekking’]], ''De Gooi- en Eemlander'', eerste blad, p.&amp;nbsp;3.
*Vrolikhert, Godewardus (1758) ''Vlissingsche Kerkhemel, oft Levensbeschrijving van alle de Hervormde leeraren, die sedert 1572 tot opd dezen tijd in de Nederduytsche Kerke van Vlissingen gearbeydt hebben'', […], Vlissingen, Middelburg: Pieter de Paaynaar, Gabriel Clement.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (24 november 1785) [[Rotterdamsche Courant/1785/Nummer 141/J. Nortier|‘J. Nortier Junior, Boekverkooper te Vlissingen, […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

;Contraremonstranten
*Anoniem (26 februari 1621) [[Nieuwe Tijdinghen/1621/nummer 25#art2|‘Tijdinghe vvt Amsterdam’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;4-6.

;Eijkmans, Hendrik Jacobus (1787-1824)
*Kortpenning, A.M. (2 november 1824) [[Rotterdamsche Courant/1824/Nummer 132/Heden werd ik in den allerdiepsten rouw gedompeld|‘Heden, in den vroegen morgen, werd ik in den allerdiepſten rouw gedompeld. […] [advertentie]’]], ''Rotterdamsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].

;Hugenoten in Nederland
*Anoniem (4 november 1938) [[De Telegraaf/Jaargang 46/Nummer 17322/Avondblad/Hugenoten te Voorburg|‘Hugenoten te Voorburg. Voor 250 jaar werd een aanvang gemaakt met het honden van kerkdiensten in het Fransch. Studie van Mr. Schmal’]], ''De Telegraaf'', Avondblad, vierde blad, p.&amp;nbsp;7.

;Synode van Dordrecht
*Anoniem ([14 juni 1618]) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1618/14 juni/VVt s'Graven-haghe den 13. Dito|‘VVt s'Graven-haghe den 13. Dito. [=13 juni 1618]’ [alinea 3]]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''.
*Anoniem ([15 november 1618]) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1618/15 november/VVt 'sGravenhaghe, den 14. dito|‘VVt 'sGravenhaghe, den 14. dito. [=14 november 1618]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''.
*Anoniem ([23 november 1618]) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1618/23 november/VVt 'sGravenhaghe, den 22. dito|‘VVt 'sGravenhaghe, den 22. dito. [= 22 november 1618]’ [alinea 4]]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''.
*Anoniem ([10 februari 1619]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1619/10 februari/Nederlandtsche tijdinghe den 9. Februarij|‘Nederlandtsche tijdinghe den 9. Februarij’, alinea 7-9]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''].
*Anoniem ([15 juni 1619]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1619/15 juni/Nederlantsche tydinghe den 14 Iunius|‘Nederlantsche tydinghe den 14 Iunius’, alinea 9]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''].

;Oosterzee , Johannes Jacobus van (1817-1882)
*Anoniem (6 januari 1881) [[De Standaard/Jaargang 10/Nummer 2697/Uit Utrecht schrijft men ons|‘Uit Utrecht schrijft men ons: […]’]], ''De Standaard'', [p.&amp;nbsp;1].

;Vezekius, Bernerus (ca. 1585-1631)
*Anoniem (16 oktober 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/16 oktober (2)#art1|‘Wt Amsterdam ix. Oct.’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;3-4.

;Ypeij, Annaeus (1760-1837)
*Anoniem (14 april 1837) [[Leydse Courant/1837/Nummer 45/Nederlanden|‘Nederlanden’, alinea 17-20]], ''Leydsche Courant'', [p.&amp;nbsp;1].

==== Overige landen ====
===== Duitsland =====
;Denazificatie van Duitse predikanten
*Anoniem (21 februari 1946) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 1/Nummer 146/In de Amerikaansche bezettingszone|‘In de Amerikaansche bezettingszone van Duitschland […]’]], ''Algemeen Handelsblad'', p.&amp;nbsp;2.

===== Frankrijk =====
*Anoniem (23 september 1927) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 100/Nummer 32532/Ochtendblad/De Fransche protestanten|‘De Fransche protestanten’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

;Hugenoten
*Anoniem (13 maart 1620) [[Nieuwe Tijdinghen/1620/13 maart (2)#art5|‘Van Parijs den 5. Meert 1620’]], [''Nieuwe Tijdinghen''], p.&amp;nbsp;7-8.
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/De Gereformeerden|‘De Gereformeerden hebben in Vranckrijck een Generalen Vasten-dach inghestelt, […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (22 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/22 mei/Oock verstaetmen|‘Oock verstaetmen datter te Tours twaelf persoonen ghehanghen waren […]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;2].

===== Oekraïne =====
*Anoniem (23 september 1927) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 100/Nummer 32532/Ochtendblad/Een protestantsche beweging|‘Een protestantsche beweging in Polen’]], ''Algemeen Handelsblad'', Ochtendblad, derde blad, p.&amp;nbsp;9.

===== Oostenrijk =====
*Anoniem ([15 juni 1619]) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1619/15 juni/VVt VVeenen den 22. dito|‘VVt VVeenen den 22. dito. [= 22 mei 1619]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''].
*Anoniem (5 april 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/5 april/Wt Weenen den 17. Martij|‘Wt Weenen den 17. Martij’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

===== Tsjechië =====
*Anoniem (22 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/22 mei/VVt Praghe den 4. Mey|‘VVt Praghe den 4. Mey’, alinea 3]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].
*Anoniem (26 mei 1621) [[Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren/1621/26 mei/VVt Praghe den 7. dito|‘VVt Praghe den 7. dito. [= 7 mei 1621]’]], [''Tijdinghe uyt verscheyde Quartieren''], [p.&amp;nbsp;1].

===== Verenigd Koninkrijk =====
*Anoniem (10 juli 1871) [[Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad/1871/Nummer 187/De ontvangsten|‘De ontvangsten van onderscheidene protestantsche inrichtingen in Engeland hebben in het boekjaar 1870-1871 bedragen: […]’]], ''Utrechtsch Provinciaal en Stedelijk Dagblad'', [p.&amp;nbsp;3].

;Carleton, George, bisschop van Llandaff en Chichester
*Anoniem ([15 november 1618]) [[Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c./1618/15 november/VVt 'sGravenhaghe, den 14. dito|‘VVt 'sGravenhaghe, den 14. dito. [=14 november 1618]’]], ''Courante uyt Italien, Duytslandt, &amp;c''. (als ‘den Bischop van Landaf’).

=== Geschiedenis van richtingen en stromingen ===
* [[Acte van Afscheiding of Wederkering]]

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal religie]]</text>
      <sha1>m8apx7ndgcik42zoeyper9c3pv480qa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Li romans de Bauduin de Sebourc.pdf/129</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87790</id>
    <revision>
      <id>229291</id>
      <parentid>224845</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T16:25:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>229291</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3859" sha1="rzaof7ao1zgw65h8mm5m81yuiilsame" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
|valign=top|
&lt;poem&gt;
« Par ma foy, » dist Gaufrois, « chil mot sont avenant.
« Jammais ne vous faurrai, ès jours de mon vivant. »
﻿Dont se vont li Frison, par le ville, espandant ;
As hosteus des bourgois sont alet maintenant :
Les dames, les enfans, et cheus en bierch gisant,
Ont pris et acouplez ; et lez vont conduisant
A mont sus les cristiaus, où on va assalant.
Lors commanda Gaufrois qu’on les voist balanchant,
A val ens ès fossez, qu’on n’i voist arrestant.
Et chil pleurent et crient, et vont grant doel menant ;
Car le mort redoutoient li petit et li grant.
C’est drois qu’on le redoubte, je le vous acréant,
Car puis c’uns homs est mort au sien n’a ·j· seul gant.
﻿Ensi li traïtour prisent entr’iaus l’avis.
Par les crestiaus getoient femmes, enfans petit ;
Li fosset sont profont, li mur sont haut assis ;
Je croy que de ·cm· n’en escapast ·j· vis.
Là oïssiés grant doel et crier à haus cris :
« Douche Vierge-Marie, ouvrés-nous paradis !
« Gaufrois nous t’apellons, par devant Jhésu-Cris,
« Au jour qu’il avera son jugement assis ! »
﻿Et Gaufrois leur respont : « jà n’i serai oïs !
« Pensés de l’appeller ; n’en donne ·j· parésis :
« Car je n’ai nient plus d’âme comme a ·j· soris. »
﻿Nient plus que fuissent kien, n’avoit Gaufrois pité
De geter les enfans à val ens ou fossé ;
Et dames et pucellez, plaines de grant biauté.
Là crioient en haut : « vrais Rois de majesté,
« Aïés de nous merchi, par ta sainte bonté ! »
Et s’il estoit aucuns qui en éust plouré,
Gaufrois le fait saisir ; si l’ont après geté.
﻿Et quant li bourgois virent le grant desloyauté
Que Gaufrois leur faisoit, de leur carnalité ;
Tost et isnèlement vinrent à Esmeré.
« Ahi ! sire, » font-il, « pour Dieu de trinité,
&lt;/poem&gt;
|valign=top|
&lt;poem&gt;
{{gap|1em}}&quot;Bij mijn geloof,&quot; zei Govert, &quot;deze woorden zijn passend.
&quot;Ik zal u nooit in de steek laten, zolang ik leef.&quot;
{{gap|1m}}Toen gingen de Friezen zich door de stad verspreiden;
Zij gingen nu meteen naar de huizen van de burgers:
De dames, de kinderen, en hen die in de wieg lagen,
Hebben zij gegrepen en vastgebonden; en zij voerden hen mee
Omhoog naar de kantelen, waar men aan het aanvallen is.
Toen beval Govert dat men hen eraf moest slingeren,
Naar beneden, midden in de grachten, zonder ermee op te houden.
En zij huilden en schreeuwden, en maakten groot misbaar;{{vnr|280}}
Want zij vreesden de dood, de kleinen en de groten.
Het is recht dat men die vreest, dat verzeker ik u,
Want zodra een mens dood is, heeft hij aan het zijne geen enkele handschoen meer.
{{gap|1em}}Zo beraamden de verraders het plan onder elkaar.
Zij wierpen vrouwen en kleine kinderen vanaf de kantelen;
De grachten zijn diep, de muren zijn hoog opgetrokken;
Ik geloof dat er van de honderdduizend niet één levend ontsnapte.
Daar hoorde men groot verdriet en luid geschreeuw:
&quot;Lieve Maagd Maria, open voor ons het paradijs!
&quot;Govert, wij dagen u voor Jezus Christus,{{vnr|290}}
&quot;Op de dag dat Hij Zijn oordeel zal vellen!&quot;
En Govert antwoordt hen: &quot;daar zal ik nooit gehoord worden!
&quot;Denk er maar aan om Hem aan te roepen; ik geef er geen cent om:
&quot;Want ik heb net zoveel ziel als een muis.&quot;
{{gap|1em}}Govert had niet meer medelijden dan alsof het honden zouden zijn,  
Om de kinderen naar beneden, midden in de gracht te werpen;
En dames en maagden, vol van grote schoonheid.
Daar riepen zij luid: &quot;ware Koning van majesteit,
&quot;Heb erbarmen met ons, door Uw heilige goedheid!&quot;
{{gap|1em}}En als er iemand was die er tegenin ging,{{vnr|300}}
Liet Govert hem grijpen; en men wierp hem  achterna.
{{gap|1em}}En toen de burgers de grote trouweloosheid zagen
Die Govert hun aandeed, aan hun eigen vlees en bloed;
Kwamen zij snel en ijlings naar Esmeret.
&quot;Ach! heer,&quot; zeiden zij, &quot;bij de God van de Drie-eenheid,
&lt;/poem&gt;
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>rzaof7ao1zgw65h8mm5m81yuiilsame</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Li romans de Bauduin de Sebourc.pdf/130</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87791</id>
    <revision>
      <id>229292</id>
      <parentid>224846</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T16:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>229292</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3757" sha1="ffejrkgg2gbtmbaj8yy54p737xwgzlj" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
|valign=top|
&lt;poem&gt;
« Faites laissier l’assaut : tout sommes désolé,
« Par Gaufroi, le traïtre, qu’est plains de cruauté !
« Nos femmes, nos enfans l’ont trop chier comparé,
« Car il sont des crestiaus contre terre rué ;
« De ·c· n’en i aroit ·j· tout soel rescapé. »
﻿Quant Esmerez l’oï, s’a grant doel démené :
L’assaut a fait laissir ; si se sont retourné.
Et Gaufrois fist laissier che qu’il ot en pensé ;
Et femmes et enfant en furent remené :
Mais sachiés qu’ès prisons furent trestout bouté.
Et li troi frère sont, en l’ost, moult aïré ;
Si ne scèvent comment il aront la cité.
﻿Là furent maint engien, et fait, et carpenté,
Et dréchiet à le ville par devant, ens ou pré ;
Et getoient as murs pières, à grant plenté.
Mais bien sont pourvéut et de pain et de blé,
Et de char, et de vins, de maint bacon lardé ;
Il ne doubtent le siège ·j· denier monnoé.
Et s’a li glous Gaufrois si le monde aveulé,
Qu’il n’i ot si petit, dedens la fremeté,
Mais qu’il péust porter ·j· grant baston quarré,
Que ne donnast saudées, cascun jour à journée :
Cascun, lonc son estat, avoit denier plenté.
Par avoir sont souvent maint preud’omme aveulé.
﻿Or sont devant Nimaie li ·iij· enfant royal,
Pour le cité conquerre, dont haut sont li mural ;
Mais Gaufrois ne les doubte le monte d’un hestal.
﻿·j· dus de Danemarche, c’on clamoit Percheval,
Vint par le haute mer, et o lui maint vassal,
Pour conforter Gaufroi, qui régna en grant mal ;
Car chius duc si amoit, de bonne amour loyal,
Une serour Gaufroi, plus blanche que cristal,
Qui estoit à Nimaye, très le tampz juvénal.
Dont Gaufrois li manda, par mos espécial,
Qu’il le venist secourre, o son poeple, à cheval ;
&lt;/poem&gt;
|valign=top|&lt;poem&gt;
&quot;Laat de aanval staken: wij zijn allemaal wanhopig,
&quot;Door Govert, de verrader, die vol wreedheid is!
&quot;Onze vrouwen, onze kinderen hebben het te duur betaald,
&quot;Want zij zijn vanaf de kantelen tegen de grond gesmeten;
&quot;Van de honderd zou er niet één enkele gered worden.&quot;{{vnr|310}}
{{gap|1em}}Toen Esmeret dit hoorde, maakte hij groot misbaar:
Hij liet de aanval staken; en zij hebben zich omgedraaid.
En Govert liet datgene staken wat hij in gedachten had;
En vrouwen en kinderen werden weer mee teruggevoerd:
Maar weet dat zij allemaal in de gevangenissen werden gegooid.
En de drie broers zijn, in het leger, zeer ontdaan;
Zij weten niet hoe zij de stad in handen zullen krijgen.
{{gap|1em}}Daar werden menige krijgsmachines gemaakt en getimmerd,
En recht voor de stad opgesteld, daar in de weide;
En zij wierpen stenen naar de muren, in grote menigte.{{vnr|320}}
Maar zij zijn goed voorzien van zowel brood als graan,
En van vlees, en van wijnen, en van menig stuk spek;
Zij vrezen het beleg voor geen enkele geslagen munt.
En zo heeft de schurk Govert de mensen misleid,
Dat er niemand zo klein was, binnen de vesting,
Mits hij maar een grote vierkante knuppel kon dragen,
Of hij kreeg soldij, elke dag opnieuw:
Ieder had, naar zijn stand, geld in overvloed.
Door bezit wordt menig braaf man dikwijls verblind.
{{gap|1em}}Nu staan de drie koningskinderen voor Nijmegen,{{vnr|330}}
Om de stad te veroveren, waarvan de muren hoog zijn;
Maar Govert vreest hen nog niet ter waarde van een stalknecht.
{{gap|1em}}Een hertog van Denemarken, die men Parcival noemde,
Kwam over de hoge zee, en met hem menige vazal,
Om Govert te steunen, die in grote boosheid regeerde;
Want deze hertog hield, met goede en loyale liefde,
Van een zuster van Govert, witter dan kristal,
Die in Nijmegen was, al sinds haar vroege jeugd.
Daarom stuurde Govert hem een bericht, met uitdrukkelijke woorden,
Dat hij hem moest komen helpen, met zijn volk te paard;{{vnr|340}}
&lt;/poem&gt;
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ffejrkgg2gbtmbaj8yy54p737xwgzlj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Li romans de Bauduin de Sebourc.pdf/131</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87792</id>
    <revision>
      <id>229293</id>
      <parentid>224847</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T18:59:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>229293</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3802" sha1="m3lxdj4j0z6uhx47gofcrnds55z3zo8" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
|valign=top|
&lt;poem&gt;
Et il aroit sa soer, la belle Principal.
Dont chius dux amena vitaillez et bissal,
·xl· nés querquiés, tout parmi le canal.
Quant Boulenois les virent, si lor en fist moult mal :
S’ont fait en l’ost sonner maint grant cor de métal,
Busines et arainnes ; et droit ou fons d’un val,
S’alèrent adouber, li Boulenois royal.
En leur vaissiaus entrèrent, dont haut furent li mal,
Encontre les Danois alèrent rendre estal.
Onques si grant bataille n’i ot en Raincheval,
Qu’il i ot en le mer, à icestui journal ;
Li mort et li navré rechurent grant traval.
﻿Signour, dedens le mer s’en vont li Boulenois ;
Glorians les conduist, li damoisiaus courtois :
N’ont gaires lonc alet, quant virent les Danois.
E ! Dieux, qu’à l’aprocier i fu grans li effrois ;
Traïoient d’abalestres, et de leurs ars Turcois,
Et vinrent main à main. Là fu grans li tournois :
Il ochient l’un l’autre, à bons brans Viénois ;
Et détrenchent oreillez, testes, bras, à esplois.
Li dux de Danemarche, qui estoit lons et drois,
I fiert d’une grant hache, d’achier Poitevinois ;
N’aconsieut homme nul qui ne soit mors tous frois.
Et Glorians réclaimme Jhésu-Crist, et sa crois.
Le bataille dura ne sai ·ij· jours ou trois ;
Là furent desconfi trestout li Boulenois.
﻿Boulenois furent mort ; n’escapa que ·ij· nés :
En l’une est Glorians arrière retournés ;
Au haule descendi, dolans et aïrés.
Contre Gloriant vint ses frères Esmerés ;
A haute vois escrie : « ahi ! frère carnés,
« A esté vostres poeplez desconfis et matés ? »
﻿« Oïl, » dist Glorians, « si sui ente navrés. »
Dont s’estourmi li os environ de tous lès.
﻿Quant li Boulenois sceurent c’on a leur gens tués,
&lt;/poem&gt;
|valign=top|
&lt;poem&gt;
En hij zou zijn zuster krijgen, de schone Principal.
Daarom bracht deze hertog proviand en levensmiddelen mee,
Veertig geladen schepen, helemaal door het kanaal.
Toen de inwoners van Boulogne hen zagen, deed hen dat veel pijn:
En zij lieten in het leger menige grote hoorn van metaal schallen,
Bazuinen en koperblazers; en recht op de bodem van een dal,
Gingen de koninklijke inwoners van Boulogne zich wapenen.
Zij gingen hun schepen in, waarvan de masten hoog waren,
Tegen de Denen gingen zij de strijd aan.
Nooit was er zo'n grote strijd in Roncesvalles,{{vnr|350}}
Als er was op de zee, op deze dag;
De doden en de gewonden moesten zware ontberingen doorstaan.
{{gap|1em}}Heren, de inwoners van Boulogne gaan de zee op;
''Gloriant leidde hen, de hoofse jonge edelman:''
''Zij waren nog niet ver gegaan, toen zij de Denen zagen.''
''O! God, wat was bij het naderen de angst groot;''
''Zij schoten met kruisbogen, en met hun Turkse bogen,''
''En kwamen tot een handgemeen. Daar was het gevecht groot:''
Zij doden elkaar, met goede zwaarden uit Wenen;
En zij hakken met vaart oren, hoofden en armen af.{{vnr|360}}
De hertog van Denemarken, die groot en recht van gestalte was,
Slaat daar om zich heen met een grote strijdbijl van staal uit Poitou;
Hij treft geen enkele man die niet terstond morsdood sterft.
En Gloriant roept Jezus Christus aan, en Zijn kruis.
De strijd duurde ik weet niet of het twee of drie dagen was;
Daar werden de inwoners van Boulogne volledig verslagen.
{{gap|1em}}De inwoners van Boulogne waren dood; er ontsnapten slechts twee schepen:
In het ene is Gloriant teruggekeerd;
Hij ging in de haven aan land, bedroefd en ontdaan.
Gloriant werd tegemoetgekomen door zijn broer Esmeret;{{vnr|370}}
Met luide stem roept hij uit: &quot;ach! bloedeigen broeder,
&quot;Is uw volk totaal verslagen en overwonnen?
{{gap|1em}}&quot;Ja,&quot; zei Glorians, &quot;ik ben zwaargewond.&quot;
Toen raakte het leger rondom aan alle kanten in rep en roer.
{{gap|1em}}Toen de bewoners van Boulogne vernamen dat men hun volk had gedood,
&lt;/poem&gt;
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m3lxdj4j0z6uhx47gofcrnds55z3zo8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Li romans de Bauduin de Sebourc.pdf/132</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87793</id>
    <revision>
      <id>229314</id>
      <parentid>224848</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:32:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>229314</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3760" sha1="pir4n6wxlmp1nb74en7b5go1m4hnu17" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
|valign=top|
&lt;poem&gt;
Lendemain descendirent et paveillos et trés ;
S’ont laissie Nimaye, dont bonne est la citez,
Ne vaurent demourer : cascuns s’en est r’alés.
Et sé là fuist Wistaces, de Boulongne fiévés,
Jà ne l’éussent fait, che est la véritez ;
Nais gens sans nul signour ne valent ·iiij· dés :
Puis que terre est à dame, li païs est gastés.
Wistaces ne fu mie dedens ches hérités ;
Ains estoit en Surie à ses frères alés,
Droit à Jhérusalem, là où Diex fu pénés,
Dont Godefrois, ses frères, estoit rois couronnez.
Et Boulenois s’en vont, qui les coers ont irés.
﻿Quant li ·iij· frère virent leur barons destrués ;
Vers Boulongne s’en vont, les frains abandonnés.
Quant la comtesse Ydain coisi les bachelers,
Adont leur demanda sé Gaufrois est tués ?
« Dame, » dist Esmerez, « bien nous a atrapés,
« Qui ensément nous a, du no, déshirités !
« S’avons perdut no père, dont c’est doelz et pités ;
« Et s’ai perdut m’amie aussi, à l’autre lès,
« Eliénor, la belle, où grande est li biautez.
« Si malement nous a, Gaufrois, à fin menés ;
« Vaillant n’ai, dechà mer, deus deniers monnaez.
« Jammais en cest païs ne voel estre arrestez,
« Ains irai en Surie, où est mes parentés ;
« Godefrois, Bauduins, Wistacez, li membrés :
« Et si les aiderai contre les deffaés.
« S’irai conquerre terre, chastiaus, ou fremetez ;
« Trop seroie mescans d’estre chi demourez. »
﻿Dient li autre frère : « chertes, bien dit avés ;
« Nous irons avoec vous, si tost que vous irés. »
﻿« Lasse ! » dist le comtesse, « com mes coers est irés ;
« N’ai enfant ne parent, qui soit de chà remés,
« Que trestout ne s’en voisent dessus les deffaez.
« De tous mes boins amis est mes corps esseulez ! »
&lt;/poem&gt;
|valign=top|&lt;poem&gt;
Braken ze de volgende ochtend de tenten en paviljoens af;
Ze hebben Nijmegen verlaten, wat een goede stad is,
Ze wilden niet blijven: iedereen is teruggekeerd.
En als Eustache daar was geweest, leenman van Boulogne,
Hadden ze dat nooit gedaan, dat is de waarheid;{{vnr|380}}
Want volk zonder heer is nog geen vier dobbelstenen waard:
Zodra het land aan een vrouw toebehoort, is het land verwoest.
Eustache was helemaal niet binnen deze erflanden;
Maar hij was naar Syrië gegaan, naar zijn broers,
Rechtstreeks naar Jeruzalem, waar God werd gepijnigd,
Waarvan Godfried, zijn broer, tot koning was gekroond.
En de bewoners van Boulogne vertrekken, met een bedroefd hart.
{{gap|1em}}Toen de drie broers hun baronnen vernietigd zagen,
Gingen ze richting Boulogne, met losse teugels.
Toen gravin Ida de jonge ridders luidkeels riep,{{vnr|390}}
Vroeg ze hen terstond of Godfried was gedood?
&quot;Vrouwe,&quot; zei Esmeret, &quot;hij heeft ons goed te pakken gehad,
&quot;Hij die ons zo van het onze heeft onterfd!
&quot;Zo hebben we onze vader verloren, wat een smart en deernis is;
&quot;En zo heb ik ook mijn geliefde verloren, aan de andere kant,
&quot;Eleonora, de schone, in wie grote schoonheid is.
&quot;Zo slecht heeft Godfried ons aan ons einde gebracht;
&quot;Ik heb aan deze kant van de zee geen twee gemunte penningen aan waarde.
&quot;Nooit meer wil ik in dit land blijven,
Maar ik zal naar Syrië gaan, waar mijn familie is;{{vnr|400}}
&quot;&quot;Godfried, Boudewijn, Eustache, de sterke:
En zo zal ik hen helpen tegen de ongelovigen.
&quot;&quot;Zo zal ik land veroveren, kastelen of vestingen;
&quot;Ik zou wel heel laf zijn om hier te blijven.&quot;
De andere broers zeiden: &quot;Voorwaar, u heeft goed gesproken;
&quot;Wij zullen met u gaan, zodra u vertrekt.&quot;
{{gap|1em}}&quot;Helaas!&quot; zei de gravin, &quot;hoe bedroefd is mijn hart;
&quot;Ik heb geen kind of familielid dat hier is achtergebleven,
&quot;Of ze gaan allemaal heen tegen de ongelovigen.
&quot;Mijn persoon is van al mijn goede vrienden verlaten!&quot;{{vnr|410}}
&lt;/poem&gt;
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pir4n6wxlmp1nb74en7b5go1m4hnu17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Li romans de Bauduin de Sebourc.pdf/133</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87794</id>
    <revision>
      <id>229315</id>
      <parentid>224849</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T21:43:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>229315</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3572" sha1="s5s3w3y0axtng1z628aj4stpsepg5qw" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
|valign=top|
&lt;poem&gt;
Ensi disoit Ydain, que vous oï avés.
Puis ne demourra gaires que ses niés ; Esmerez,
Glorians, Alixandre, et tous leurz parentez,
Entrèrent en la mer, à chalans et à nés,
Pour aler au Sépulcre, où Jhésus fu pozés.
﻿Signour, à ichel tamps, que vous dire m’oés,
I estoit li passaiges et fais, et aquitez,
Sans païer de tréwage qui vausist ·iiij· dés :
Par les hoirs de Buillon i estoit ordenez.
Che fu belle portée ; Jhésus en soit loez !
Par toute Païénie fu leur genres doubtez.
﻿Signour, li ·iij· enfant, dont je vous sénéfie,
Entrèrent en la mer, avoec grant compaignie,
Dolant et courrechiet, et à chière abaubie ;
Pour Gaufroi qui leur ot tolut leur signourrie.
La kanne est tant portée que depuis est brisie :
Je le di pour Gaufroi, qui régnoit par maistrie ;
Enchor venra li jours qu’il toura à folie.
﻿Or dirai des enfans qui ont fait départie
De Boulongne, le grant, qui sor mer est bastie ;
Et le comtesse Ydain les sainne et bénéie,
Et leur a dit : « signour, par amour je vous prie,
« Salués-me mes fiex, el nom sainte Marie ;
« Et le roy Godefroi, qui justiche Surie. »
Adont au départir moult tenrement larmie.
Et li enfant s’en vont, s’ont leur voile dréchie ;
En mer vont esquipant, en la plus ressongnie.
﻿N’est drois de leurs journéez que le conte vous die :
De leur mère dirai, la Royne essauchie,
Qui fu, en Abilant, dolante et courrechie,
O le Rouge-Lion, qui en Dieu ne croit mie.
Eliénor, la belle, li tenoit compaignie ;
Mais le puchelle estoit, nuit et jour, si gaitie,
Que pour mille mars d’or ne fuist point eslongie.
Dont moult dolante estoit, et soir et anuitie,
&lt;/poem&gt;
|valign=top|
&lt;poem&gt;
Zo sprak Ida, zoals u heeft gehoord.
Toen duurde het niet lang of haar neven; Esmeret, Gloriant, Alexander en al hun verwanten,
Gingen de zee op, in schuiten en schepen,
Om naar het Graf te gaan, waar Jezus werd neergelegd.
{{gap|1em}}Heren, in die tijd, waarvan u mij hoort vertellen,
Was de overtocht daar geregeld en vrijgesteld,
Zonder tol te betalen die vier dobbelstenen waard was:
Het was zo geordend door de erfgenamen van Bouillon.{{vnr|420}}
Dat was een mooie daad; Jezus zij erom geprezen!
Door heel het Heidendom werd hun geslacht gevreesd.
{{gap|1em}}Heren, de drie kinderen, op wie ik u wijs,
Gingen de zee op, met een groot gezelschap,
Bedroefd en vertoornd, en met een verslagen gezicht;
Vanwege Goovert die hen hun heerschappij had ontnomen.
De kruik gaat zo lang te water tot zij barst:
Ik zeg dit voor Govert, die met overmacht regeerde;
Er zal nog een dag komen dat het in waanzin omslaat.
{{gap|1em}}Nu zal ik vertellen over de kinderen die vertrokken zijn
Uit Boulogne, de grote stad, die aan de zee is gebouwd;{{vnr|430}}
En gravin Ida tekent hen met het kruis en zegent hen,
En zij heeft hun gezegd: &quot;Heren, uit liefde smeek ik u,
&quot;Groet mijn zonen voor mij, in de naam van de heilige Maria;
&quot;En koning Godfried, die over Syrië rechtspreekt.&quot;
Toen weende zij bij het vertrek zeer teder.
En de kinderen gaan heen en hebben hun zeil gehesen;
Ze varen weg over zee, over de meest geduchte.
{{gap|1em}}Het is niet juist dat de vertelling u over hun dagreizen spreekt:
Ik zal vertellen over hun moeder, de geëerde koningin,
Die bedroefd en geërgerd in Abilant was{{vnr|440}}
Bij de Rode Leeuw, die helemaal niet in God gelooft.
Eleonora, de schone, hield haar gezelschap;
Maar het meisje werd, nacht en dag, zo bewaakt,
Dat zij voor duizend mark goud niet kon ontsnappen.
Waarom zij zeer bedroefd was, zowel 's avonds als 's nachts,
&lt;/poem&gt;
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s5s3w3y0axtng1z628aj4stpsepg5qw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Li romans de Bauduin de Sebourc.pdf/134</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87795</id>
    <revision>
      <id>229329</id>
      <parentid>224850</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:17:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>229329</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3519" sha1="fj6v15uyjomfz9cgffmsyycipsg35vq" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
|valign=top|
&lt;poem&gt;
Pour l’amour d’Esmeret, qu’elle ne haoit mie ;
Ains l’amoit de bon coer, sans nulle villonnie :
Car d’amer lons de lui c’est amour esragie.
﻿La dame de Nimaye, qui Roze avoit à non,
Fu dedens Abilant une longe saison.
S’avint une journée, que roys Rouge-Lyon
Estoit en son palais ; o lui si esclavon.
Là li vint ·j· messaigez, qu’on clamoit Publion ;
Le roy a saluet, à le loy de Mahon.
Et quant li Roys le voit, sé le crie à haut ton :
« Amis, d’ont venez-vous et de quel région ? »
﻿« Sire, droit de Surie, par mon Dieu Baraton,
« Où Sarrazins ont fait grande perdition :
« Jhérusalem est prise ; et Acre et Escalon.
« Corbadas, Lucabians, et li rois Luxion,
« Et rois Cornumarans, et li rois d’Escalon
« Sont mort et mis à fin, sans nulle raënchon.
« Dessus le plains de Ramez i ot tel tuïson,
« Que tout li Sarrazins, jusqu’en Cafarnaon,
« Aront grant vitupère de la destruction
« Car il est avenu sus la geste Noiron.
« Or ont li cristien, à leur maléïchon,
« Dedens Jhérusalem, en consolation,
« Couronné comme roy Godefroi de Buillon,
« ·j· chevalier de Franche, de haute estration ;
« Et s’est chieus proprement de che meisme non
« Que Calabre sorti, la dame de renon,
« Droit à Mièkes, le grant, à le feste Mahon.
« Tout ensi qu’elle dist en véons le fachon :
« Les ·iij· oisiaus tua, à un cop de bougon,
« Dessus le tour David, si que bien le vit-on.
« Roys, j’ai pour ta cité grande confusion !
« Car manechié l’ont li cristien félon ;
« Et s’est au sort Calabre mise en maléïchon. »
﻿Quant li Rouges-Lions ot Publion parler,
&lt;/poem&gt;
|valign=top|
&lt;poem&gt;
Vanwege de liefde voor Esmeret, die zij allerminst haatte;
Integendeel, zij hield van hem met een goed hart, zonder enige valsheid:
Want liefhebben ver van hem, dat is een uitzinnige liefde.
{{gap|1em}}De vrouwe van Nijmegen, die Rose heette,
Verbleef een lange tijd binnen Abilant.{{vnr|450}}
Het gebeurde op een dag, dat koning Rode Leeuw
In zijn paleis was; met hem zijn slaven.
Daar kwam een boodschapper tot hem, die men Publion noemde;
Hij groette de koning, volgens de wet van Mahon.
En toen de koning hem zag, riep hij hem met luide stem toe:
&quot;Vriend, waar komt u vandaan en uit welke streek?&quot;
{{gap|1em}}&quot;Heer, rechtstreeks uit Syrië, bij mijn God Baraton,
&quot;Waar de Saracenen een groot verlies hebben geleden:
&quot;Jeruzalem is ingenomen; en Akko en Asjkelon.
&quot;Corbadas, Lucabians en koning Lucion,{{vnr|460}}
&quot;En koning Cornumarans en de koning van Asjkelon
&quot;Zijn dood en aan hun einde gekomen, zonder enig losgeld.
&quot;Op de vlakten van Ramla was er zo'n slachting,
&quot;Dat alle Saracenen, tot in Kafarnaüm toe,
&quot;Grote schande zullen hebben van de vernietiging,
&quot;Want het is geschied volgens de kroniek van Nero.
&quot;Nu hebben de christenen, tot hun vervloeking,
&quot;Binnen Jeruzalem, tot hun troost,
&quot;Godfried van Bouillon tot koning gekroond,
&quot;Een ridder uit Frankrijk, van hoge afkomst;{{vnr|470}}
&quot;En deze heeft precies dezelfde naam
&quot;Als degene die Calabre, de bekende dame, voorspelde
&quot;Rechtstreeks te Mekka, de grote, op het feest van Mahon.
&quot;Precies zoals zij zei, zien we de uitvoering:
&quot;Hij doodde drie vogels met één slag van een werppijl,
&quot;Bovenop de toren van David, zodat men het goed zag.
&quot;Koning, ik heb vanwege jouw stad grote schaamte!
&quot;Want de snode christenen hebben haar bedreigd;
&quot;En door de voorspelling van Calabre is zij vervloekt.&quot; 
{{gap|1em}}Toen de Rode Leeuw Publion hoorde spreken,{{vnr|480}}
&lt;/poem&gt;
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fj6v15uyjomfz9cgffmsyycipsg35vq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Li romans de Bauduin de Sebourc.pdf/135</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87796</id>
    <revision>
      <id>229330</id>
      <parentid>224851</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>229330</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3739" sha1="ptyjuys1l8cxo8jlu809jnpp6brgqve" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
|valign=top|
&lt;poem&gt;
Adont fu si dolans qu’il ne pot mot sonner :
« Ahi ! Jhérusalem, com il me doit peser
« Que li cristien t’ont ensi à gouverner !
« E ! royne Calabre, bien i véistez cler !
« Mes pères vous oï bien vo sort déclarer ;
« Et sé li sceustes bien et dire et deviser
« Qu’il en seroit ochis, ne s’en porroit garder.
« Godefrois le tua, que je doi poi amer ! »
﻿Voit le royne Roze ; sé li prist à crier :
« Dame, je vous devroie en ·j· fu embraser ;
« Car li vostrez linagues nous fait déshonnerer. »
﻿« Sire, » dist la royne, « car m’en laissiés ester !
« Que par cellui signour qui se laissa péner,
« Je vauroie ore, sire, sé Diex me puist sauver,
« Que devant Abilant, que devés gouverner,
« Eust fait Godefrois ses paveillons lever :
« Devant chou ne porrai de vos mains escaper. »
﻿Dist li Rouges-Lions : « sé vous saviez viser
« Tour, pour vo délivranche, bien vous devriés amer. »
﻿« Sire, » dist la royne, « n’i saroie viser
« Fors seulement ·j· tour, que vous vaurrai conter :
« Car sé vous me voliés de vo prison geter ;
« Sus la loy Jhésu-Crist, vous vauroie jurer
« Qu’à Godefroi iroie, au Sépulcre, parler.
« Et tant feroie à lui, enchois mon dessevrer,
« Qu’il m’aroit en couvent, en chertain, sans fausser,
« Et il, et si doi frère, qui sont biau bacheler
« Que jà, en che païs qu’avez à gouverner,
« Ne venront gerroïer ; né vo proie eslever ;
« Né vo ville asségier ; né vous déshériter.
« Ne vous irés aussi, par terre né par mer,
« En lieu où vous voelliez les cristiens grever.
« Ensi, par bonnes trièwes, porriés en pais rengner. »
﻿Dist li Rouges-Lions : « che fait à créanter ;
« Tout ensi le ferai, s’el volez acorder. »
&lt;/poem&gt;
|valign=top|&lt;poem&gt;
Wwas hij terstond zo bedroefd dat hij geen woord kon uitbrengen:
&quot;Ach! Jeruzalem, wat moet het mij zwaar vallen
&quot;Dat de christenen jou zo moeten besturen!
&quot;En! Koningin Calabre, u zag het helder in!
&quot;Mijn vader hoorde u uw voorspelling goed verklaren;
&quot;En u wist het hem goed te zeggen en te beschrijven
&quot;Dat hij erdoor gedood zou worden, hij kon zich er niet tegen beschermen.
&quot;Godfried, die ik maar weinig liefheb, doodde hem!&quot;
{{gap|1em}}Hij ziet koningin Roze; en hij begon te roepen:
&quot;Dame, ik zou u in een vuur moeten verbranden;{{vnr|490}}
&quot;Want uw geslacht doet ons te schande worden.&quot;
&quot;Majesteit,&quot; zei de koningin, &quot;laat mij toch met rust!
&quot;Want bij die heer die zich liet pijnigen,
&quot;Zou ik nu willen, majesteit, zo waar God mij moge redden,
&quot;Dat voor Abilant, dat u moet besturen,
&quot;Godfried zijn tenten had opgeslagen:
&quot;Vóór die tijd zal ik niet uit uw handen kunnen ontsnappen.&quot;
De Rode Leeuw zei: &quot;als u een list wist te bedenken
&quot;Voor uw bevrijding, zou u uzelf wel moeten liefhebben.&quot;
{{gap|1em}}&quot;Heer,&quot; zei de koningin, &quot;ik zou geen list weten{{vnr|500}}
&quot;Behalve slechts één list, die ik u wil vertellen:
&quot;Want als u mij uit uw gevangenis wilde werpen;
&quot;Op het geloof van Jezus Christus, zou ik u willen zweren
&quot;Dat ik naar Godfried zou gaan, bij het Graf, om te spreken.
&quot;En ik zou zoveel bij hem gedaan krijgen, vóór mijn vertrek, 
&quot;Dat hij mij de belofte zou doen, voorzeker, zonder bedrog,
&quot;En hij, en zijn twee broers, die mooie jonge ridders zijn,
&quot;Dat zij nooit, in dit land dat u moet besturen,
&quot;Zullen komen oorlog voeren; noch uw buit wegroven;
&quot;Noch uw stad belegeren; noch u onterven.{{vnr|510}}
&quot;U zult zelf ook niet gaan, over land noch over zee,
&quot;Naar een plaats waar u de christenen zou willen schaden.
&quot;Zo zou u, door een goede wapenstilstand, in vrede kunnen regeren.&quot;
{{gap|1em}}De Rode Leeuw zei: &quot;dat moet worden toegezegd;
&quot;Precies zo zal ik het doen, als u ermee akkoord gaat.&quot;&lt;/poem&gt;
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ptyjuys1l8cxo8jlu809jnpp6brgqve</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>229332</id>
      <parentid>229330</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:25:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <origin>229332</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3738" sha1="kcjyuy4u1whvfadcvycugvfstqsdara" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
|valign=top|
&lt;poem&gt;
Adont fu si dolans qu’il ne pot mot sonner :
« Ahi ! Jhérusalem, com il me doit peser
« Que li cristien t’ont ensi à gouverner !
« E ! royne Calabre, bien i véistez cler !
« Mes pères vous oï bien vo sort déclarer ;
« Et sé li sceustes bien et dire et deviser
« Qu’il en seroit ochis, ne s’en porroit garder.
« Godefrois le tua, que je doi poi amer ! »
﻿Voit le royne Roze ; sé li prist à crier :
« Dame, je vous devroie en ·j· fu embraser ;
« Car li vostrez linagues nous fait déshonnerer. »
﻿« Sire, » dist la royne, « car m’en laissiés ester !
« Que par cellui signour qui se laissa péner,
« Je vauroie ore, sire, sé Diex me puist sauver,
« Que devant Abilant, que devés gouverner,
« Eust fait Godefrois ses paveillons lever :
« Devant chou ne porrai de vos mains escaper. »
﻿Dist li Rouges-Lions : « sé vous saviez viser
« Tour, pour vo délivranche, bien vous devriés amer. »
﻿« Sire, » dist la royne, « n’i saroie viser
« Fors seulement ·j· tour, que vous vaurrai conter :
« Car sé vous me voliés de vo prison geter ;
« Sus la loy Jhésu-Crist, vous vauroie jurer
« Qu’à Godefroi iroie, au Sépulcre, parler.
« Et tant feroie à lui, enchois mon dessevrer,
« Qu’il m’aroit en couvent, en chertain, sans fausser,
« Et il, et si doi frère, qui sont biau bacheler
« Que jà, en che païs qu’avez à gouverner,
« Ne venront gerroïer ; né vo proie eslever ;
« Né vo ville asségier ; né vous déshériter.
« Ne vous irés aussi, par terre né par mer,
« En lieu où vous voelliez les cristiens grever.
« Ensi, par bonnes trièwes, porriés en pais rengner. »
﻿Dist li Rouges-Lions : « che fait à créanter ;
« Tout ensi le ferai, s’el volez acorder. »
&lt;/poem&gt;
|valign=top|&lt;poem&gt;
Was hij terstond zo bedroefd dat hij geen woord kon uitbrengen:
&quot;Ach! Jeruzalem, wat moet het mij zwaar vallen
&quot;Dat de christenen jou zo moeten besturen!
&quot;En! Koningin Calabre, u zag het helder in!
&quot;Mijn vader hoorde u uw voorspelling goed verklaren;
&quot;En u wist het hem goed te zeggen en te beschrijven
&quot;Dat hij erdoor gedood zou worden, hij kon zich er niet tegen beschermen.
&quot;Godfried, die ik maar weinig liefheb, doodde hem!&quot;
{{gap|1em}}Hij ziet koningin Roze; en hij begon te roepen:
&quot;Dame, ik zou u in een vuur moeten verbranden;{{vnr|490}}
&quot;Want uw geslacht doet ons te schande worden.&quot;
&quot;Majesteit,&quot; zei de koningin, &quot;laat mij toch met rust!
&quot;Want bij die heer die zich liet pijnigen,
&quot;Zou ik nu willen, majesteit, zo waar God mij moge redden,
&quot;Dat voor Abilant, dat u moet besturen,
&quot;Godfried zijn tenten had opgeslagen:
&quot;Vóór die tijd zal ik niet uit uw handen kunnen ontsnappen.&quot;
De Rode Leeuw zei: &quot;als u een list wist te bedenken
&quot;Voor uw bevrijding, zou u uzelf wel moeten liefhebben.&quot;
{{gap|1em}}&quot;Heer,&quot; zei de koningin, &quot;ik zou geen list weten{{vnr|500}}
&quot;Behalve slechts één list, die ik u wil vertellen:
&quot;Want als u mij uit uw gevangenis wilde werpen;
&quot;Op het geloof van Jezus Christus, zou ik u willen zweren
&quot;Dat ik naar Godfried zou gaan, bij het Graf, om te spreken.
&quot;En ik zou zoveel bij hem gedaan krijgen, vóór mijn vertrek, 
&quot;Dat hij mij de belofte zou doen, voorzeker, zonder bedrog,
&quot;En hij, en zijn twee broers, die mooie jonge ridders zijn,
&quot;Dat zij nooit, in dit land dat u moet besturen,
&quot;Zullen komen oorlog voeren; noch uw buit wegroven;
&quot;Noch uw stad belegeren; noch u onterven.{{vnr|510}}
&quot;U zult zelf ook niet gaan, over land noch over zee,
&quot;Naar een plaats waar u de christenen zou willen schaden.
&quot;Zo zou u, door een goede wapenstilstand, in vrede kunnen regeren.&quot;
{{gap|1em}}De Rode Leeuw zei: &quot;dat moet worden toegezegd;
&quot;Precies zo zal ik het doen, als u ermee akkoord gaat.&quot;&lt;/poem&gt;
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>kcjyuy4u1whvfadcvycugvfstqsdara</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Li romans de Bauduin de Sebourc.pdf/136</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87797</id>
    <revision>
      <id>229335</id>
      <parentid>224852</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>229335</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3747" sha1="b8qptknqpoytqqxssx3yw78ndg1jnq3" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
|valign=top|
&lt;poem&gt;
﻿« Oïl, » dist la royne, qui le viaire ot cler.
﻿Dont l’afia li roys ; et li ala donner
Congiet de che messaige et faire et ordener.
·j· chalant li a fait noblement aprester
A ·xxx· Sarrazins : mist la dame en le mer,
Pour aler, au Sépulcre, les trièwez afier.
Ensément sot la dame che soutil tour trouver.
﻿Ossi font pluseurs femmes, de che n’estoet doubter ;
Femme fait, tous les caus, son baron aveuler.
﻿Ensi ceste royne, d’Abilant se sevra.
Eliénor, la belle, au partir l’acola ;
« Dame, » dist la puchelle, « chi endroit demourra
« Le plus dolante dame, c’onques de pain mengua !
« Voir, je morrai de doel, s’Esmerés ne vient chà. »
﻿« Belle, » dist la royne, « le miens corpz li dira.
« Et de quanques j’ai dit, li miens corpz n’en tenra
« Riens ; mais s’esploitier puis, par Dieu qui tout créa,
« J’amenrai Godefroi de Buillon par de chà,
« A toutes ses grans os : si vous assiègera.
« Par che point vous arai à Nimaie, de là ;
« Et mes fiex Esmerez, quant il le savera,
« Sachiés que volentiers, o lui, il i venra. »
Ensi dist la royne, et atant s’en sevra :
Elle entra ou chalant, qui en mer s’esquipa.
﻿Or oïés l’aventure car il li avenra :
Ensi que par le mer la royne naga,
Regarde enmi la mer, ·iij· calantz avisa ;
Et crois et confanons, à bors par devant, a.
Quant la dame les vit, nostre Signour loa,
Le roy de sainte glore, qui sa mort pardonna.
« E ! Diex, » dist la royne, « et quel gent sont-che là ?
« Sé che sont cristien, par me foi, bien me va. »
A icheste parole les calans aprocha.
﻿Esmerez fu devant, qui de lonc s’escria :
« Par foi, félon païen, morir vous couvenra !
&lt;/poem&gt;
|valign=top|&lt;poem&gt;
{{gap|1em}}&quot;Ja,&quot; zei de koningin, die een helder gelaat had.
Toen zwoer de koning het haar; en hij gaf haar
Verlof om deze boodschap te gaan doen en te regelen.
Hij liet voor haar een schip adellijk laten gereedmaken
Hij stuurde de dame met dertig Saracenen de zee op,{{vnr|520}}
Om, bij het Graf, de wapenstilstand te gaan bezweren.
Zodoende wist de dame deze slimme list te vinden.
Zo doen vele vrouwen, daaraan hoeft men niet te twijfelen;
Een vrouw slaat, in alle gevallen, haar man met blindheid.
Zo scheidde deze koningin zich af van Abilant.
Eleonora, de schone, omhelsde haar bij het vertrek;
&quot;Dame,&quot; zei het meisje, &quot;hier op deze plek zal achterblijven
&quot;De meest bedroefde dame, die ooit van brood heeft gegeten!
&quot;Waarlijk, ik zal sterven van verdriet, als Esmeret niet hierheen komt.&quot;
{{gap|1em}}&quot;Schone,&quot; zei de koningin, &quot;mijn eigen persoon zal het hem zeggen.{{vnr|530}}
&quot;En van alles wat ik heb gezegd, zal mijn eigen persoon niets
&quot;Onthouden; maar als ik succes kan hebben, bij God die alles schiep,
&quot;Zal ik Godfried van Bouillon hierheen brengen,
&quot;Met heel zijn grote leger: en hij zal u belegeren.
&quot;Door dit punt zal ik u naar Nijmegen hebben, daarginds;
&quot;En wanneer mijn zoon Esmeret dat zal weten,
&quot;Weet dat hij vrijwillig met hem mee hierheen zal komen.&quot;
Zo sprak de koningin, en vervolgens scheidde zij zich van haar:
Zij ging aan boord van het schip, dat overzee wegvoer.
{{gap|1em}}Hoor nu het avontuur, wat haar zal  overkomen:{{vnr|540}}
Terwijl de koningin over de zee voer,
Keek zij uit over de zee en nam drie schepen waar;
En zij hadden kruisen en vaandels aan de boeg van voren.
Toen de dame hen zag, loofde zij onze Heer,
De Koning van de heilige glorie, die haar de dood vergaf.
&quot;O! God,&quot; zei de koningin, &quot;en wat zijn dat voor mensen?
&quot;Als dat christenen zijn, bij mijn geloof, dan gaat het mij goed.&quot;
Bij deze woorden naderden de schepen.
{{gap|1em}}Esmeret was vooraan, en hij riep van verre:
&quot;Bij mijn geloof, laffe heidenen, u zult moeten sterven!{{vnr|550}}
&lt;/poem&gt;
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b8qptknqpoytqqxssx3yw78ndg1jnq3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Li romans de Bauduin de Sebourc.pdf/137</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87798</id>
    <revision>
      <id>229337</id>
      <parentid>224853</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:50:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>229337</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3825" sha1="euwuu4dyvkk3262s8s3yui5h5yaqggy" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
|valign=top|
&lt;poem&gt;
« Vous estez Sarrazins, puis qu’enseingne n’i a. »
La nés ont assalie, point ne leur escapa ;
Païen l’ont deffendue, jusqu’à ·xxx· en i a ;
Mais toute leur défense moult petit leur vaura,
Car bien sont assali des cristiens de chà.
Esmerez tient le mache, dont moult grans copz frapa ;
Le bort de la navie tellement despécha,
Que petit s’en falli que l’iauwe n’i entra.
Glorians, Alixandre, furent au lez de là,
A grans havés de fer, où grans kainnes i a ;
Getèrent à le nef, si que point n’eslonga,
Puis vinrent main à main ; nulz ne faindi là :
No gent crient saint Jorge, qui le jour leur aida.
﻿Chieus qui se fie en Dieu, et qui le servira,
En toute le journée, jà maus ne li venra.
Chius qui se fie en Dieu, de parfaite créanche,
Ne poet en le journée, avoir maus né gravanche.
﻿Li ·xxx· Sarrazins n’eurent nulle poissanche
De grever les enfans, qui en Dieu ont fianche.
Alixandre, li bers, tint une roide lanche ;
·j· Sarrazin bouta si fort, dedens le panche,
Le haubert li percha, dont le maille fu blanche ;
Mort l’abat en le nefz : à ·j· autre s’avanche.
Et Glorians i fiert, par bonne contenanche ;
Ossi fait Esmerez, qui tant ot de poissanche.
En mi le nef estoit Roze, la dame franche,
Et prioit Jhésu-Crist, qui pour nous ot soffranche,
Que des Sarrazins puist véoir telle venganche,
Que n’en puist escaper piet, né ventre, né manche !
Ensi prie la dame, qui tant ot de vaillanche.
Et li troi damoisiel ne font nulle arrestanche ;
A ·xxx· Sarrazins ont fait tant de nuisanche,
Qu’en leur nef sont entré : là eurent grant souffranche.
﻿La dame voit ses fiex ; de haut crier s’avanche :
« Enfant, je reconnois vo corpz et vo samblance !
&lt;/poem&gt;
|valign=top|&lt;poem&gt;
&quot;U bent Saracenen, aangezien er geen herkenningsteken is.&quot;
Zij hebben het schip aangevallen, het ontsnapte hen helemaal niet;
De heidenen hebben het verdedigd, tot wel dertig man sterk;
Maar heel hun verdediging zou hen maar heel weinig baten,
Want zij worden goed aangevallen door de christenen van hier.
Esmeret houdt de strijdknuppel vast, waarmee hij zeer grote klappen uitdeelde;
De boeg van het schip vernielde hij zodanig,
Dat er maar weinig aan ontbrak of het water stroomde erin.
Gloriant en Alexander waren aan die kant
Met grote ijzeren enterhaken, waaraan grote kettingen zaten;{{vnr|560}}
Zij wierpen die naar het schip, zodat het helemaal niet kon wegvaren,
Toen kwamen zij in een handgemeen; niemand hield zich daar in:
Onze mensen roepen Sint Joris aan, die hen die dag hielp.
{{gap|1em}}Degene die op God vertrouwt, en die Hem zal dienen,
Gedurende de hele dag zal hem nooit enig kwaad overkomen.
Degene die op God vertrouwt, met een volmaakt geloof,
Kan gedurende de dag geen kwaad of kwelling ondervinden.
{{gap|1em}}De dertig Saracenen hadden geen enkele macht
Om de kinderen te schaden, die hun vertrouwen in God hebben.
Alexander, de dappere, hield een stevige lans;{{vnr|570}}
Hij stootte een Saraceen zo hard in de buik,
Dat hij het harnas doorboorde, waarvan de maliën wit waren;
Hij werpt hem dood neer in het schip: hij gaat naar een volgende toe.
En Gloriant slaat er op los, met een goede houding;
Zo doet ook Esmeret, die zoveel kracht bezat.
In het midden van het schip was Roze, de edele dame,
En zij bad tot Jezus Christus, die voor ons heeft geleden,
Dat zij op de Saracenen zo'n wraak mocht zien,
Dat er geen voet, noch buik, noch arm van kon ontsnappen!
Zo bad de dame, die zoveel dapperheid bezat.{{vnr|580}}
En de drie jongelingen maken geen einde aan de strijd;
Aan de dertig Saracenen hebben zij zoveel schade toegebracht,
Dat zij hun schip zijn binnengegaan: daar werd zwaar geleden.
{{gap|1em}}De dame ziet haar zonen; zij haast zich om luid te roepen:
&quot;Kinderen, ik herken uw lichaam en uw gelijkenis!
&lt;/poem&gt;
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>euwuu4dyvkk3262s8s3yui5h5yaqggy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Li romans de Bauduin de Sebourc.pdf/138</title>
    <ns>104</ns>
    <id>87799</id>
    <revision>
      <id>229339</id>
      <parentid>224854</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T08:59:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Havang(nl)</username>
        <id>4330</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>229339</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3821" sha1="k5g9ofkwtfusd8mpxo543r1ix1m378b" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Havang(nl)&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;{|
|valign=top|
&lt;poem&gt;
« Veschi le vostre mère, où tant a de pesanche ;
« Venez, si m’acolés, sans nulle demourranche.
« De chou que je vous voi en telle contenanche,
« Ne fuisse point si lie pour tout l’avoir de Franche. »
Quant li enfant oïrent la dame d’ounerance,
Dont le vont acoler, sans démener bubanche :
Grande fu la pitiés à le recongnissanche.
﻿Grande fu la pitiés des fiex et de le mère :
« Enfant, » dist la royne, « com pour vous je me père !
« Encore vengerez-vous le mort de vo chier père,
« A Gaufroi, le félon ; drois est qu’il le compère.
« Car c’est ·j· faus traïtrez, de mal faire se mère ;
« De traïson furnir scet toute le mistère.
« Par le glouton perdi Bauduin, vo chier frère :
« Jammais ne le verrons, dont souvent me despère,
« Car je croi qu’il soit mors ; et c’est bien coze clère !
« Gaufrois le fist murdrir ; bien en scet la matère.
« Je pri à Jhésu-Crist, et à sa douche mère,
« Que j’en puisse véoir une venganche amère ;
« Car, par Dieu, qui fait mal c’est drois qu’il le compère. »
﻿« Dame, » dist Esmerez, « or a passet lonc tampz
« Que nous ne vous véismes, royne souffissans.
« Pour Dieu d’ont venez-vous, ne le soïés chélans ?
« Où est Eliénor, le pucelle avenans,
« Qui pour mon corpz laissa le terre des Persans ;
« Et aporta l’istoire dont Gaufroi, li puans,
« Ot trenchie l’oreille, voïant ses atenans ? »
﻿« Biau fiex, » dist la royne, « ne le serai chélans :
« Le jour que li mesquiés fu pour vous aparans,
« Ou palais à Nimaie, où li débas fu grans,
« Je me mis en le mer, jà n’en soïés doubtans ;
« O moy Eliénor, qui tant est souffissans.
Le dame de Ponthieu fu avoec nous nagans.
« Et le mer se troubla, de coi li nos calans
« Naga parmi le mer, che sachiés, bien lonc tamps ;
&lt;/poem&gt;
|valign=top|&lt;poem&gt;
&quot;Zie hier uw moeder, die zoveel verdriet heeft;
&quot;Kom, en omhels mij, zonder enig uitstel.
&quot;Nu ik u in zo'n toestand zie,
&quot;Zou ik niet zo blij zijn geweest met alle bezittingen van Frankrijk.&quot;
''Toen de kinderen de geëerde dame hoorden,''{{vnr|590}}
Gingen zij haar omhelzen, zonder uiterlijk vertoon:
Groot was het mededogen bij de herkenning.
{{gap|1em}}Groot was het mededogen van de zonen en van de moeder:
&quot;Kinderen,&quot; zei de koningin, &quot;hoezeer ik om u lijd!
&quot;U moet nog u de dood van uw dierbare vader wreken,
&quot;Op Govert, de schurk; het is recht dat hij ervoor boet.
&quot;Want het is een valse verrader, die kwaad doet aan zijn moeder;
&quot;Hij kent de hele kunst van verraad plegen.
&quot;Door de schurk verloor ik Boudewijn, uw dierbare broer:
&quot;Nooit zullen wij hem weerzien, dat maakt mij  vaak wanhopig,{{vnr|600}}
&quot;Want ik geloof dat hij dood is; en dat is wel een duidelijke zaak!
&quot;Goveret heeft hem laten vermoorden; hij weet er alles van.
&quot;Ik bid tot Jezus Christus, en tot zijn milde moeder,
&quot;Dat ik er een bittere wraak van mag zien;
&quot;Want, bij God, wie kwaad doet, het is recht dat hij ervoor boet.&quot;
&quot;Dame,&quot; zei Esmeret, &quot;er is nu een lange tijd voorbijgegaan
&quot;Dat wij u niet hebben gezien, voortreffelijke koningin.
&quot;In Godsnaam, waar komt u vandaan, houd het niet verborgen?
&quot;Waar is Eleonora, het aantrekkelijke meisje,
&quot;Die voor mijn persoon het land van de Perzen verliet;{{vnr|610}}
&quot;En de geschiedenis meebracht waarna Govert, de stinkerd,
&quot;Het oor kreeg afgesneden, in het bijzijn van zijn metgezellen?&quot;
{{gap|1em}}&quot;Mooie zoon,&quot; zei de koningin, &quot;ik zal het niet verbergen:
&quot;De dag dat de rampspoed voor u zichtbaar werd,
&quot;In het paleis te Nijmegen, waar het debat groot was,
&quot;Ging ik de zee op, twijfel daar geenszins aan;
&quot;Met mij Eleonora, die zo voortreffelijk is.
De dame van Ponthieu was met ons mee gevaren.
&quot;En de zee werd onstuimig, waardoor ons schip
&quot;Een heel lange tijd door de zee voer, weet dat wel;{{vnr|620}}
&lt;/poem&gt;
|}&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>k5g9ofkwtfusd8mpxo543r1ix1m378b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Katholieke Illustratie/Jaargang 1/Nummer 6/De wereldtentoonstelling van Parijs</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90305</id>
    <revision>
      <id>229347</id>
      <parentid>229028</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>titel</comment>
      <origin>229347</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="376" sha1="9r9q3it93tpg9wmdbea0mpamt43nj31" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;De Katholieke Illustratie vol 001.pdf&quot; from=53 fromsection=s3 to=56 tosection=s2 exclude=&quot;55&quot; header=1 Titel=&quot;De wereldtentoonstelling te Parijs&quot; auteur=&quot;onbekend auteur&quot; current=&quot;''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6 (1867), p.&amp;nbsp;43-44, 46.&quot;/&gt;

{{DEFAULTSORT:Wereldtentoonstelling (de) van Parijs}}
[[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]]</text>
      <sha1>9r9q3it93tpg9wmdbea0mpamt43nj31</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Katholieke Illustratie/Jaargang 1/Nummer 6/De Vos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90306</id>
    <revision>
      <id>229349</id>
      <parentid>229036</parentid>
      <timestamp>2026-11-11T09:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>titel</comment>
      <origin>229349</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="fskj97aviibb6q55m13de95d3tjxkvk" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;De Katholieke Illustratie vol 001.pdf&quot; from=56 fromsection=s3 to=56 tosection=s4 header=1 Titel=&quot;De vos&quot; current=&quot;''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 6 (1867), p.&amp;nbsp;46.&quot;/&gt;

{{DEFAULTSORT:Vos (de)}}
[[Categorie:Vos]]
[[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]]</text>
      <sha1>fskj97aviibb6q55m13de95d3tjxkvk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:De Katholieke Illustratie vol 001.pdf/73</title>
    <ns>104</ns>
    <id>90348</id>
    <revision>
      <id>229295</id>
      <parentid>229259</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:11:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dedden</username>
        <id>258</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>229295</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11796" sha1="i664s6j6bhcw4jo8ylxeo2dfata0y6p" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Dedden&quot; /&gt;{{c|'''63'''}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;
{| align=&quot;center&quot; 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''GESPREK'''
TUSSCHEN DEN WANDELAAR EN DEN GALM DER HOFKERK. 
{{lijn|breedte=6em}}
|-
|
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| Wie luistren in 't gewelf om naar mijn klagt te hooren?
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot; | Ooren. 
|}
|-
| 
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| {{gap|2em}}Wie drukt hier {{sc|Barnevelt}} tirannig met dien steen?
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot; | Een.
|}
|-
|
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| Wat kon den Veldheer dus als een tiran verstooren?
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot; | Tooren. 
|}
|-
|
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| {{gap|2em}}Is hem om landverraad het hoofd ook afgesneên?
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot; | Neen. 
|}
|-
|
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| Was 't om de vrijheid dan met kracht op 't hart te treden?
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot; | Reden.
|}
|-
|
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| {{gap|2em}}Wat werkt dit nu men voelt hoeveel zijn dood ons schaadt?
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot; | Haat.
|}
|-
|
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| Wat schon men boven 't regt der vrijgevochten steden?
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot; | Eeden.
|}
|-
|
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| {{gap|2em}}Wat zoekt de boosheid, nu dit wraak roept op de straat?
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot; | Raad.
|}
|-
|
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| Wat moet men doen die met den Prins te zamen zweren?
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot; | Weren.
|}
|-
|
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| {{gap|2em}}Zou dan den Bloedraad haast verwelken als het gras?
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot; | Ras.
|}
|-
|
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| Wat zal men doen die 't juk met goed en bloed wou keeren?
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot; | Eeren.
|}
|-
|
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| {{gap|2em}}Wat wordt de Dwingeland, die 't regt te magtig was?
|-
| style=&quot;text-align:right;&quot; | Asch.
|}
|}


&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{lijn|breedte=12em}}
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;
{| align=&quot;center&quot; 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''Het Geloofsteeken der Apostelen.''' 
{{lijn|breedte=6em}}
|-
| &lt;poem&gt;   Ik stut de hoop van mijn gemoed 
Met mijn geloof in God den Vader, 
   Almagtig, en volkomen goed, 
Die Hemel, aarde, en zee te gader 
   Hun wezen gaf. Ik rust met een 
Op Jesus, boven zijn genooten 
   Gezalfd, des Vaders Zoon alleen, 
Van eeuwigheid uit Hem gesproten, 
   Ons aller Priester, Vorst, en Heer, 
   En Leeraar, waardig prijs en eer; 

   Die, in der tijd ook, door de kracht 
Des Geests, die Heilig is, ontvangen 
   Uit Davids koninklijk geslacht, 
Nu aller vaderen verlangen, 
   Geboren werd uit eene Maagd, 
Maria, zonder schuld moest lijden, 
   En, voor Pilatus' stoel gedaagd, 
In 't eind, benaauwd van alle zijden, 
   Aan 't kruis den bittren doodsnik gaf, 
   Gesloten werd in 't nare graf; 

   Ter Helle daalde, wederom, 
Ten derde dage, van 's doods keten 
   Ontbonden, naar den Hemel klom, 
Daar hij in glorie is gezeten, 
   Aan 's Vaders regte hand; wiens magt 
Het al bestiert door zijn vermogen; 
   Van waar men hem ten oordeel wacht, 
Als Regter, in des Hemels bogen, 
   Om uit de wolken, zijnen troon, 
   Te scheiden levenden en doôn. 

   'k Geloof (waarin mij God versterk') 
Ook in den heilgen Geest, vol vrede, 
   De heilge en Katholieke kerk; 
Der Heiligen gemeenschap mede; 
   Vergiffenis van alle kwaad; 
Verrijzenis van vleesch en âren; 
   Het leven in volkomen staat, 
En niet bepaald van tijd of jaren. 
   Dit is 't Apostelijk geloof; 
   Dat niemand ons hiervan beroof!&lt;/poem&gt;
|}


&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{lijn|breedte=12em}}
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;
{| align=&quot;center&quot; 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''Uit de „Joseph in Dothan.&quot;'''
(JOSEPH IN DE PUT.) 
{{lijn|breedte=6em}}
|-
| &lt;poem&gt;
Mijn God, mijn God! mag mijn geklagt niet baten, 
   En gaat uw glans en aanschijn voor mij schuil, 
Voor mij, helaas! van u en elk verlaten, 
   In dees spelonk en onverlichten kuil? 
Ik zie 't gewelf des blaauwen hemels blinken, 
   Door eenen bril van damp en dikke lucht; 
Al schijnt de zon, zij schroomt zoo diep te zinken. 
   Ik hoor den wind, maar wie hoort mijn gezucht? 
De putgalm baauwt mijn kermen na, mijn smeeken, 
   En kaatst terug den allerlaatsten tarm; 
De steenen zelfs uit medelijden spreken: 
   Ik roep: och arml de putgalm roept: och arm! 
Bedank ik hem, die nog uit mededoogen 
   Mijn ziel vertroost, hij dankt mij wederom. 
En schrei ik: wee mijn oogen! hij schreit: oogen! 
   Zit Jozef stom, de putgalm zit ook stom. 
Och, haat-ooft! och hoe bitter zijn uw korlen 
   In mijne keel, schier stikkende van smart! 
Maar nu, ontbeî! daar komt wat zoets opborlen; 
   Wat mag dit zijn? Wat troost verfrischt mijn hart?&lt;/poem&gt;
|}


&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{lijn|breedte=12em}}
&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s7&quot;/&gt;
{| align=&quot;center&quot; 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''Uit de „Lucifer.&quot;'''
{{lijn|breedte=6em}}
{{sp|ZANG}}
|-
| &lt;poem&gt;Wie is het, die zoo hoog gezeten, 
   Zoo diep in 't grondelooze licht, 
Van tijd noch eeuwigheid gemeten 
   Noch ronden, zonder tegenwigt, 
Bij zich bestaat, geen steun van buiten 
   Ontleent, maar op zich zelven rust, 
En in Zijn wezen kan besluiten 
   Wat om en in Hem , onbewust 
Van wanken, draait, en wordt gedreven 
   Om 't een en eenig middelpunt; 
Der zonnen zon, de geest, het leven; 
   De ziel van alles wat gij kunt 
Bevroên, of nimmermeer bevroeden; 
   Het hart, de bronaâr, d' oceaan 
En oorsprong van zoo vele goeden 
   Als uit Hem vloeijen, en bestaan 
Bij zijn genade, en alvermogen, 
   En wijsheid, die hun 't wezen schonk 
Uit niet, eer dit in top voltogen 
   Paleis, der Heemlen Hemel, blonk; 
Daar wij met vleuglen d' oogen dekken, 
   Voor aller glansen Majesteit; 
Terwijl we 's Hemels lofgalm wekken, 
   En vallen, uit eerbiedigheid, 
Uit vreeze , in zwijm op 't aanzigt neder; — 
   Wie is het? noemt, beschrijft ons Hem, 
Met eene Serafijnen veder; 
   Of schort het aan begrijp en stem?&lt;/poem&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | {{sp|TEGENZANG}}
|-
| &lt;poem&gt;Dat 's God. Oneindig eeuwig Wezen 
   Van alle ding, dat wezen heeft! 
Vergeef het ons; o nooit volprezen 
   Van al wat leeft, of niet en leeft, 
Nooit uitgesproken, noch te spreken; 
   Vergeef het ons, en scheld ons kwijt 
Dat geen verbeelding, tong , noch teeken 
   U melden kan. Gij waart, Gij zijt, 
Gij blijft dezelve. Alle Englenkennis 
   En uitspraak, zwak, en onbekwaam, 
Is maar ontheiliging en schennis; 
   Want ieder draagt zijn eigen naam, 
Behalve Gij. Wie kan U noemen 
   Bij uwen Naam? wie wordt gewijd 
Tot Uw Orakel ? wie durft roemen? 
   Gij zijt alleen dan die gij zijt, 
U zelf bekend en niemand nader. 
   U zulks te kennen, als gij waart, 
Der eeuwigheden glans en ader; 
   Wie is dat licht geopenbaard? 
Wien is der glansen glans verschenen? 
   Dat zien is nog een hooger heil 
Dan wij van Uw genade ontleenen; 
   Dat overschrijdt het perk en peil 
Van ons vermogen. Wij verouden 
   In onzen duur; Gij nimmermeer. 
Uw wezen moet ons onderhouden. 
   Verheft de Godheid; zingt Haar eer!&lt;/poem&gt;
|}


&lt;section end=&quot;s7&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s8&quot;/&gt;{{lijn|breedte=12em}}
&lt;section end=&quot;s8&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s9&quot;/&gt;
{| align=&quot;center&quot; 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''Uit de „Altaargeheimenissen.&quot;'''
(PLEGTIGE OMGANG TE ROME.) 
{{lijn|breedte=6em}}
|-
| &lt;poem&gt;   Wanneer {{sc|Urbaan}} met d' Aartsgeheimenis 
Der feestelijke in top gezongen Mis, 
Op 't grafaltaar, het koor hebb' begenadigd, 
En al de kerk gezuiverd en verzadigd 
Met Offerspijs; dan stapt hij, op 't gebrom, 
Het grof gebrom der domklokke; uit den Dom 
Van 't om end om befaamde en roemrijk Rome, 
Wiens hoofd het past, dat oost en west betoome 
Door Kristdienst, nog veel verder dan 't geweld 
Van Cesars zwaard de wereld wetten stelt. 

   Het morgenrood verrees met schooner wangen 
En vrolijker, om zulk een eer t' ontvangen. 
De burgerij en grooten treden voor 
't Gewijde heir, gepaard op 't jaarlijksch spoor; 
Eerst Orders, door banieren onderscheijen, 
En dragt en kleur en eigen lievereijen; 
Dan Ambtenaars der Kerke: naar hun' staat 
Bekend door staf en teeken en gewaad. 
De minder houdt den voortred: andren stappen 
Van minder op, en rijzen, als bij trappen: 
Gelijk het ambt dan min of meerder glimt, 
En, ongelijk in titel, rijst en klimt; 
Al effent God de minsten en de meesten. 
Na hen liên wekt een puikrei alle geesten 
Met zang en spel, om, tijdiger bereid, 
De nakende en opgaande majesteit 
Van 't Heiligdom, ja, 't hoofd der Heiligdommen 
Eerbiedig en geknield te wellekommen. 
In 't eind genaakt zijn Heiligheid {{sc|Urbaan}}, 
En voert dees Zon; dan ziet men ondergaan 
Al 't flikkeren van zoo veel wassen lichten, 
Als 't hoogste feest ontstak, om 't oog te stichten; 
Dan schijnt Gods licht, gesteente en paarlen doof, 
En overtuigt het knagende ongeloof. 
Een hemel, rijk gewelfd en klaar van stralen, 
En onderstut van d' eer der Kardinalen, 
Bedekt het Hoofd der Kerke, wit en grijs, 
Nu torschende het toonstuk, zwaar van prijs; 
Waar van de kunst en stof elkander wegen; 
Doch wat 's aan stof en menschenwerk gelegen? 
'k Verfoei vernuft en goud en diamant, 
En wat de kroon der kostlijkheden spant; 
Een eedler schat bekoort hier arendsoogen 
En raakt het hart, het welk alreê bewogen 
En sidderende, ootmoedig en verbaasd, 
Den gloed gevoelt, die zoo veel zielen aast, 
En levens kweekt; gevoelt, o zalig teeken 
De Godheid zelf ter ronde wolke uitbreken, 
Met zulk een kracht, die markt en veld en straat, 
Verbloemt met geur, zachtzinnig strijkt en slaat, 
Van rei tot rei, zoo ver de huizen vieren, 
En elk om strijd de dierbre staatsie sieren 
Met schilderkunst, tapijtwerk, bloempriëel; 
Altaar en boog en stichtig straattooneel. 
De hofsleep volgt, en scharen en karrossen 
Aanbidden God, die Rome kwam verlossen.&lt;/poem&gt;
|}


&lt;section end=&quot;s9&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s10&quot;/&gt;{{lijn|breedte=12em}}
&lt;section end=&quot;s10&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s11&quot;/&gt;
{| align=&quot;center&quot; 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''Uit „Adam in ballingschap.&quot;'''
{{lijn|breedte=6em}}
I. {{sp|ZANG.}}
|-
| &lt;poem&gt;God schiep den bajert, woest en duister. 
   Natuur had maar een aangezigt, 
Lang vormeloos, en zonder luister. 
   Toen sprak de Hoogste: 't worde licht: 
En daadlijk werd het licht geboren, 
   Een ligchaamlooze schemering, 
Die nog geene oogen kon bekoren, 
   En evenwel haar' ronden kring 
Voltrok, in tweemaal twalef stonden, 
   Rondom den blinden bajert heen, 
Daar 's werelds zaad in lag gewonden, 
   En elke hoofdstof ondereen. 
O licht! wy komen u begroeten, 
   Als d'oudste dochter aan Gods voeten!&lt;/poem&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | I. {{sp|TEGENZANG.}}
|-
| &lt;poem&gt;Dezelfde hand die 't licht aanleide, 
   De waatren boven 't hoog gespan 
Des hemels van de laagte scheide, 
   En sloot ze binnen hunnen ban, 
Opdat het menschdom zich, van onder, 
   Zijne oogen slaande in hemels boog 
Om 't wateren gewelf verwonder', 
   Dat op Gods almagt drijft om hoog; 
Een hoofdstof, wuft en ongebonden, 
   Gehoorzaamt hem, die haar beriep 
Om hoog uit grondelooze gronden, 
   En uit kristal een' hemel schiep, 
Om in dien kreits, rondom te vloten. 
   Zoo werd de tweede dag gesloten.&lt;/poem&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | II. {{sp|ZANG.}}
|-
| &lt;poem&gt;Maar d'aarde lag nog diep gezonken 
   In 't water, dat haar aanschijn dekt. 
Toen scheide d'opperste 't verdronken, 
   En droog en vocht. De vloed vertrekt. 
Zoo stond het water op de stranden 
   Gestuit. Men zag alom in 't rond 
De driftige en de vaste landen, 
   En berg en duin op zee gegrond.&lt;/poem&gt;
|}&lt;section end=&quot;s11&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i664s6j6bhcw4jo8ylxeo2dfata0y6p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:De Katholieke Illustratie vol 001.pdf/74</title>
    <ns>104</ns>
    <id>90362</id>
    <revision>
      <id>229294</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:07:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dedden</username>
        <id>258</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>229294</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12812" sha1="jlp2ex01svik7fhyp0rcqzuuqjfiis2" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Dedden&quot; /&gt;{{c|'''64'''}}&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;
{| align=&quot;center&quot; 
|-
| &lt;poem&gt;Hij kleedde d'aarde in kruid en lover, 
   Bezaaide haar met vruchtbaar zaad. 
Hier zweefde Levenwekker over, 
   En zette ze in 't gebloemd gewaad 
Te pronk, gelijk we haar aanschouwen. 
   O groote schoonheid der landouwen!&lt;/poem&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | II. {{sp|TEGENZANG.}}
|-
| &lt;poem&gt;De hemel eischte ook zijn sieraden, 
   Als d'almagt daar de trots ontstak, 
De zon, die met robijnen raden 
   Haar heirbaan volgde, en niet ontbrak 
Uit oosten helder op te dagen; 
   Waarna de maan haar ronde sloot; 
Gestarnt de schaduw voor kwam jagen, 
   En dansen om den hemelkloot. 
Zoo leert men jaren onderscheiden, 
   En maanden: en het aardrijk kreeg 
Zijn warmte in beemden, bosch en weiden, 
   Terwijl de zon neêrdaalde of steeg, 
Om 't leven van natuur te kweeken. 
   Men ziet iets godlijks in dit teeken.&lt;/poem&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | III. {{sp|ZANG.}}
|-
| &lt;poem&gt;De tweepaar hoofd- en wereldstoffen 
   Ontvingen reede haar beslag: 
Het licht des hemels is getroffen: 
   Maar wat verwacht de vijfde dag 
Van d'oppermagt? de visch en vogel, 
   Die 't vocht bezwemt, en d'open lucht 
Met scherpe vinne en vluggen vlogel, 
   Bewaart zijn streek, en ligte vlugt. 
Daar weemlen walvisch, en dolfijnen; 
   Hier stijgen adlers hemelhoog, 
Die zelf de zon te sterk in 't schijnen, 
   Braveren met hun scherpziende oog. 
De zee en lucht begint te leven. 
   Natuur heeft elk zijn wijk gegeven.&lt;/poem&gt;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | III. {{sp|TEGENZANG..}}
|-
| &lt;poem&gt;De zesde dag verwekt de dieren, 
   Die 't hoofd om laag, het gras betreên, 
Of d'oogen slaan naar 's hemels vieren, 
   En gâslaan wat hun viel te leen 
Van God, den eigenaar der dingen, 
   Die om den mensch den hemel schiep, 
Ook lichaamlooze hemelingen, 
   Die hij tot 's menschdoms dienst beriep 
In paradijs, daar twee te gader 
   Gewettigd zijn van de eerste magt, 
Die hun verscheen, gelijk een vader, 
   Hen trouwde, en minzaam 't zamenbragt. 
Gezaligd paar in 's aardrijks hoven, 
   Verwacht een schooner hof daar boven.&lt;/poem&gt;
|}


&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{lijn|breedte=12em}}
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;
{| align=&quot;center&quot; 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''KINDERLIJK.''' 
{{lijn|breedte=6em}}
|-
| &lt;poem&gt;{{sc|Konstantijntje}}, 't zalig kijndje, 
   Cherubijntje van om hoog, 
d'IJdeIheden, hier beneden, 
   Uitlacht met een lodderoog. 
Moeder, zeit hij, waarom schreit gij? 
   Waarom greit gij, op mijn lijk? 
Boven leef ik, boven zweef ik, 
   Engeltje van 't hemelrijk: 
En ik blink'er, en ik drink'er, 
   't Geen de schenker alles goeds 
Schenkt de zielen, die daar krielen, 
   Dertel van veel overvloeds. 
Leer dan reizen met gepeizen 
   Naar paleizen, uit het slik 
Dezer wereld, die zoo dwerrelt. 
   Eeuwig gaat voor oogenblik.&lt;/poem&gt;
|}


&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{lijn|breedte=12em}}
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;
{| align=&quot;center&quot; 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''EEUWGETIJ.''' 
&lt;small&gt;{{sp|DER HEILIGE STEDE T' AMSTERDAM.}}&lt;/small&gt;
{{lijn|breedte=6em}}
|-
|
{| align=&quot;right&quot; border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | &lt;small&gt;''Thronus ejus flammae ignis''.&lt;br&gt;
{{sc|Dan}}. VII.&lt;/small&gt;
|}
|-
| &lt;poem&gt;Nu 't eeuwgetij van 't vierenswaardig wonder 
Zijn' derden ring op heden toesluit, ronder 
   Dan gouden pen of passer ronden sluit; 
                     Zoo breek als bloesem uit 
In Lentemaand, met haar verkwikte loten; 
O Burgerij uit Gijsbrechts erf gesproten, 
   En nooit veraard van uwen ouden struik, 
                     In 't wettig kerkgebruik.
Men vlechte, om strijd, nu lovers in laurieren, 
En duurzaam loof, om 't wonderfeest te vieren; 
   Men spann' tapijt, schakeere zang met snaar, 
                     Bewierook' 't hooge altaar, 
En eer alom de Heiligheid der Stede; 
Daar d'ijver plagt met barrevoetsen trede, 
   t' Aanbidden, als de Gods-tolk op het land, 
                     Toen, midden uit den brand 
Der doornen haag, de God der twalef stammen 
Hem riep, en 't bosch niet zwichtte voor de vlammen: 
   Die zelve God verscheen uwe oudren hier, 
                     In 't weerlicht van hun vier, 
Tot tweewerf toe versterkte Kristensche eeuwen 
Door wonderheên, en klopte zijn Hebreeuwen 
   Op hunnen mond, en trad voor Jesus schaar 
                     In dezen vierpijlaar: 
Waar van dees kerk en achtien stomme tuigen, 
Haar pijlers, die om gunst noch afgunst buigen 
   Noch weifelen, maar dragen 't Godsgebouw, 
                     Als Reuzen, sterk en trouw. 
Uw jonge stad, die tweemaal plofte in d'asschen, 
Is tweewerf weêr uit rook in top gewassen; 
   Gelijk of God zijn gunst, en magt door vlam 
                     Ontvouwde t' Amsterdam; 
Dat, uit moeras en water opgetogen, 
Nu waatren kroont met hooggewelfde bogen, 
   En 's Keizers kroon, van goud en diamant, 
                     Op alle kusten spant. 
Augustus, die u kroonde, heeft Gods zegen 
Door bedevaart genadig hier verkregen: 
   De Faam trompet hoe Maximiliaan 
                     Gezond is opgestaan; 
Na dat hij hier de Kristgeheimenissen 
Aanbiddende, eer zijn' staf en kroon wou missen, 
   Dan 's Heilands troost, gevoelt in lijf en ziel 
                     Daar hij ten outer viel; 
En neêrgeknield de zelve kracht moest loven, 
Die, aan d'Euphraat, in 't onweêr van den oven, 
   Zijn Drietal, niet gezengd aan kleed en hair, 
                     Verloste uit doods gevaar: 
Die 't Heiligdom, de vrucht der Maagd, ook louter, 
Bij uwen stroom, behoede op 't gloeijende outer, 
   En in den haard; twee troonen van Gods Zoon, 
                     Herkruist, door offerhoon 
Van blinden, die 't alscheppend woord mistrouwen, 
En niet het licht der wonderen aanschouwen, 
   Dat, jaar op jaar, ja eeuwen achter een, 
                     Den Amstel overscheen: 
Het zij dit straalde, uit koorgewelf en tenten, 
Hem toegewijd, die over d'elementen 
   Den scepter voert, en spaart dien Offerschat, 
                     Ons Manne, in 't gouden vat: 
Het zij 't Geheim, op zijn gezette dagen, 
En jaargetij, werd stichtig omgedragen; 
   Gelijk van ouds 't Orakel van Gods mond, 
                     De Heilkist van 't Verbond. 
Hoe zag men 't volk, gewond van helsche slangen 
Dan vloeijen, als rivieren, uit verlangen 
   Naar geene slang van koper, die de Dood 
                     Haar koopre tanden bood; 
Maar naar het Lam, des Talmuds vloek, gehangen 
Aan 't heilzaam hout, en nu onthaald met zangen; 
   Als artsenij des lijfs, en zielespijs, 
                     Van 't hemelsch paradijs. 
Wat kerkbelofte en gaaf en pelgrimagie 
Doorgalmden niet dees nette timmeragie; 
   Met lof en dank, gestort van klein en groot, 
                     Na 'et nijpen van den nood; 
Zoo dra men frisch, behouden's lijfs, en sterker; 
Verlost van kruk, en boei, en bangen kerker, 
   En blinden stok, en schipbreuk, en van 't bed, 
                     Zich vond door God gered. 
Nu zing ik niet, hoe 't eeuwig vier van Veste 
Den brand ontsloop, daar Troje lag op 't leste; 
   Noch van de vlam, die, spokende om het kind, 
                     Zijn hairlok niet verslindt; 
Noch van den gloed, die 's Konings dochter raakte, 
En hare kroon noch blonde vlechten blaakte, 
   Of wonderspook, en droom, en nachtgezigt, 
                     Uit Heidensch brein gedicht: 
Maar toom den Nijd, door zegels, brieven, blijken 
Van Sticht en stad, en keuren, en kronijken 
   Is 't valsch? beticht de mijters, uw steêhuis 
                     En brandmerk 't witte kruis: 
Beticht gewaad en bladen van Messias, 
's Apostels riem, den mantel van Elias, 
   Ook Aarons roede, en Elizeüs lijk, 
                     Ja, schaduw, min dan slijk. 
Hier mangelt niets dat redelijken wenschen: 
Getuigenis van God en vrome menschen, 
   Wij mommen hier met geenen Antikrist, 
                     Die grijns van staat en twist. 
Almogenheid, bejuigd door d'offerlammers, 
Van tijd tot tijd, gelei toch d' Amsterdammers 
   Uw heirbaan op, in 't eeuwig schijnend licht, 
                     En kroon mijn Eeuwgedicht. &lt;/poem&gt;
|}


&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{lijn|breedte=12em}}
&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s7&quot;/&gt;
{| align=&quot;center&quot; 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | '''„Uit Gijsbrecht van Amstel.&quot;&quot;'''
5&lt;sup&gt;e&lt;/sup&gt; {{sc|Bedrijf}}
{{lijn|breedte=6em}}
|-
| {{c|BODE.}}
&lt;poem&gt;Moest ik den bisschop nog zien sterven en d' abdisse? 
Och, vader Gozewijn! Och, reine maagd Klarisse!&lt;/poem&gt; 

{{c|GIJSBRECHT.}}
&lt;poem&gt;Hoe is het mogelijk, dat gij 't hebt konnen zien?&lt;/poem&gt; 

{{c|BODE.}}
&lt;poem&gt;'t Is mooglijk, gunt ge mij, dat ik u daar op dien. 
Toen Heemskerk Borselen geveld had voor uwe oogen, 
Lag 't lijk ter zijden 't koor, in eenen hoek getogen, 
Nadat ik in den drang des vijands mij verstak, 
Mits gij te rugge weekt, e vielt dat pas te zwak. 
Zoo dra men, om den brand, de groote kerk moest ruimen, 
Ontwapende ik den doode, en zette helm en pluimen 
Van Borselen op 't hoofd, en toog zijn rusting aan, 
En bond het zwaard op zij, om in dien schijn te gaan 
Ons vijanden bespiên, en letten hoe men 't maakte. 
Ik volgde Haamsteê na, toen hij in 't klooster raakte, 
En vloog de kerkdeur in, daar Gozewijn nog zat, 
In 't midden van den rei, die even vierig bad, 
En door een vast geloof op God zoo moedig steunde, 
Dat niemand zich het woên der vijanden en kreunde. 
Hij scheen een zon gelijk en zij de klare maan, 
AI d' andren starren, die met vreugd ten reije gaan, 
En juichen om dees twee, daar zij haar glans uit scheppen. 
Men zag ze naauwlijks iet den kuische lippen reppen. 
Maar Haamsteê vaart hem toe met opgestroopten arm, 
Beklad en rood, en van Kristijnes bloed nog warm, 
En vat hem bij den baard met d' eene, met den degen 
Gereed in d' andre hand, bebloed en bloot. Met stegen 
De nonnen op, en geen, hoe lieflijk van gemoed, 
Die geen leeuwin geleek, wanneer ze brult en woedt, 
Vermits de jager 't nest wil plunderen en berooven; 
Zoo kwam opregte trouw en eedle gramschap boven. 
Zij worstelen een wijl. Klaris zet voet bij voet, 
Omarremt Gozewijn, omringd van haren stoet. 
Wie zou 't godvruchtig hoofd een haar bezeeren konnen, 
Omheind met eenen muur van God verloofde nonnen, 
Gestrengeld arm in arm? O, Kristelijke knoop! 
Ik zie de deugden zelfs, Geloof, en Liefde, en Hoop, 
Met hare zusteren, die tegens Ondeugd strijden, 
En na de zege staan door kruis en medelijden. 
De vijand stond versuft, en deisde om deze zaak; 
Maar 't aanzien van Klaris beweegde 't hart tot wraak, 
En bragt hem in den zin den moord van zijnen vader, 
En dat zij d' afkomst was van Velzen, den verrader. 
Hij blaakte en kreeg een koorts, en door de koorste dorst 
Na haar en Amstels bloeds, en stiet eerst door de borst 
Met zijn bemorsten pook dan d' eene non, dan d' andere. 
Zij vielen overhoop, en lagen bij elkandere 
In 't rond, gelijk een krans van rozen, wit en rood. 
Toen stond Klarisse daar bij Gozewijn, ontbloot 
Van menschelijke hulp. Gij zoudt ze bet zien pronken, 
Als bloemen op haar steel, in eenen beemd, verdronken 
Van eenen rooden plas. D' een zuchtte nog, en d' een 
Vertrok het hoofd, die d' arm, en deze nog haar been; 
Een ander had den geest zoo dadelijk gegeven. 
De bisschop, schoon hij stond op d' oevers van zijn leven, 
En toomde zich niet in van gramscnap en van rouw: 
»Uw vader leî de hand wel eerloos aan een vrouw, 
Maar zoop nooit vrouwenbloed, of is daarom gelasterd; 
Dus blijkt het dat gij zijt een overwonnen bastert, 
Na lichaam en na geest; nu gij uw aard betoont 
Aan nonnen, die altijd in 't woeden zijn verschoond.&quot; 
En d' ander antwoordt hem: »gij zult deze eed'le reijen, 
Als bastertbisschop, dan gaan volgen en geleijen; 
Hardnekkige, leg nu den valschen mijter neêr!&quot; 
Zoo sprak het bastertzaad, en rukte hem om veer, 
Met stoel met al in 't bloed, de mijter viel er mede. 
Klarisse viel er bij, toen zij haar beste dede, 
En hiel hem even sterk om zijnen hals gevat, 
En scheen gevormd albast, met purper overspat. 
Hij duwde 't bloedig zwaard in 's grijzen stramme zijde, 
Tot aan 't verguld gevest. Zoo zag men eer, ten tijde 
Van 't blinde Heidendom, voor 't aangesteken vier, 
Met 's priesters mes gekleed een witten offerstier, 
Wiens gladde hoornen goud, wiens lenden kransen dekken,&lt;/poem&gt; 
|}

&lt;section end=&quot;s7&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s8&quot;/&gt;{{lijn}}
&lt;section end=&quot;s8&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s9&quot;/&gt;{{c|BERIGT.}}
Jaarlijks verschijnen van de Katholieke Illustratie 52 nommers; elk nommer bevat 8 bladz. kl. folio, versierd met drie tot vijf of meer PLATEN. De uitgave onderscheidt zich door GOEDKOOPTE (de geheele jaargang kost slechts f3.40 of wekelijks 6½ cents) in DEGELIJKHEID VAN INHOUD en NETTE UITVOERING Bij alle boekhandelaren teekent men in op de Katholieke Illustratie.


&lt;section end=&quot;s9&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jlp2ex01svik7fhyp0rcqzuuqjfiis2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>De Katholieke Illustratie/Jaargang 1/Nummer 8/Fragmenten uit de dichtstukken van Joost van den Vondel</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90363</id>
    <revision>
      <id>229297</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:17:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dedden</username>
        <id>258</id>
      </contributor>
      <comment>Nieuwe pagina aangemaakt met '&lt;pages index=&quot;De Katholieke Illustratie vol 001.pdf&quot; from=72 fromsection=s3 to=74 header=1 Titel=&quot;Fragmenten uit de dichtstukken van Joost van den Vondel&quot; auteur=&quot;[[Auteur:Joost van den Vondel|Joost van den Vondel]]&quot; current=&quot;''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 8 (1867), p.&amp;nbsp;62-64.&quot;/&gt;  {{DEFAULTSORT:Fragmenten uit de dichtstukken van Joost van den Vondel}} [[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]] [[Categorie:Joost van den Vondel]]'</comment>
      <origin>229297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="457" sha1="cz3f9sbw7r1ubnbywhjuljktb4pk6oy" xml:space="preserve">&lt;pages index=&quot;De Katholieke Illustratie vol 001.pdf&quot; from=72 fromsection=s3 to=74 header=1 Titel=&quot;Fragmenten uit de dichtstukken van Joost van den Vondel&quot; auteur=&quot;[[Auteur:Joost van den Vondel|Joost van den Vondel]]&quot; current=&quot;''De Katholieke Illustratie'', jrg. 1, nr. 8 (1867), p.&amp;nbsp;62-64.&quot;/&gt;

{{DEFAULTSORT:Fragmenten uit de dichtstukken van Joost van den Vondel}}
[[Categorie:De Katholieke Illustratie - Jaargang 1]]
[[Categorie:Joost van den Vondel]]</text>
      <sha1>cz3f9sbw7r1ubnbywhjuljktb4pk6oy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Index:Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf</title>
    <ns>106</ns>
    <id>90364</id>
    <revision>
      <id>229298</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:36:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229298</origin>
      <model>proofread-index</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="139" sha1="3vqf6ytpjxol5w9ebvcr40ke98lxr1s" xml:space="preserve">{{:MediaWiki:Proofreadpage_index_template
|Type=tijdschrift
|Taal=nl
|wikidata=
|Titel=Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant
|Ondertitel=
|Deel=
|Auteur=
|Vertaler=
|Redacteur=
|Illustrator=
|Stroming=
|Jaar=1782
|Uitgever=
|Plaats=
|Druk=
|OorspronkelijkeUitgave=
|Key=
|doe_wikidata=
|ISBN=
|OCLC=
|LCCN=
|BNF_ARK=
|DBNL=
|Bron=pdf
|Afbeelding=1
|Voortgang=C
|Delen=
|Pagina's=&lt;pagelist 1=1 /&gt;
|Opmerkingen=Zie [[:Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]
|NestedInhoud=
|Breedte=
|Css=
|Header=
|Footer=
}}</text>
      <sha1>3vqf6ytpjxol5w9ebvcr40ke98lxr1s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pagina:Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf/4</title>
    <ns>104</ns>
    <id>90365</id>
    <revision>
      <id>229299</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:37:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>/* Proefgelezen */</comment>
      <origin>229299</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15305" sha1="2aycw3r7srrip5d4wlewjqap5ve973n" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{gap}}Alle diegeenen, die iets te pretendeeren hebben van, of verschuldigd zyn aan den nagelaaten Boedel van DIRK STANT, in leeven Mr. Timmerman en Koopman in Yzerwaaren, binnen Enkhuisen overleeden den 28 November, 1779, of van deszelfs nagelaatene Wed. MARIA KUYPER, den 24 Juny, 1782, te Hoorn overleeden, gelieve daarvan opgave te doen, uitterlyk voor den 15 November eerstkomende, aan ''Hendrik Stant'' te Enkhuizen voornt. Welke advertentie met prolongatie vande voorsz. Termyn tot 31 December 1782, nog driemaal in deeze Courant word gesteld, ten einde na dien tyd over bovengemelde Boedel zal worden gedisponeerd, zoals bevonden zal worden te behooren; Ingevolge het verleende appoinctement van de Ed. Achtb. Heeren Schepenen van welgemelde Stad, in dato den 23 September, 1782.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{gap}}Word by deeze geadverteerd, dat na alvoorens door Arrest de Jurisdictie der Stad Amsterdam was gefundeert, uit de naam van {{sc|MATHYS van DYK}} qq., by Edictale Citatie ter Vierschaar vanden 5, 7 en 9 November eerstkomende, voor de Edele Achtb. Heeren Schepenen der Stad Amsterdam, zyn gedagvaart, CHRISTOFFEL MARTEN WAARHAUWS, geboortig van Strahlsont, in dien hy nog in leeven is, mitsgaders alle degeenen, welken zoude willen sustineeren zyne nagelaatene Wed. en wettige Kinderen te zyn, en vermits zyn overlyden voor den Testateur ''Jan Fredriks'', gerechtigt te zyn tot een derde part, ter Weeskamer der genoemde Stad beruftende van twee derde Parten in zodanig Legaat van drieduizend Ryksdaalders als door voorn. ''Jan Fredriks'', gewoond hebbende te Batavia en aldaar in den Jaare 1765, 1766, 1767 of 1768, by deszelfs Testament op den 29 January, 1765, voor den Notaris ''Wiggert Wargaren'' en getuigen te Batavia gepasseerd, aan zyn Broeder ''Christoffel Martens Waarhauws'', gebooren te Strahlsont, of in cas van zyn Overlyden voor den Testateur aan zyne nagelaatene en wettige Kinderen besprooken: met byvoeging, dat geen Wed. nog wettige Kinderen nagelaaten hebbende , dat Legaat aan zyn Testateurs daarby genoemde Erfgenaamen zoude vervallen, alsmede tegens degeene, welke zoude willen sustineeren het recht van de voorgem. ''Christoffels Marten Waarhauws'' van zyne nagelaatene Wed. of wettige Kinderen tot het voosz. Legaat verkreegen te hebben, als mede tegens alle en iegelyk die zig Party zoude willen stellen tegen den Eischer qq. Eisch en Conclusie, om dezelve gerechtigt te zien verklaaren tot het Voorsz. een derde part en twee derde Parten van het hiervoorengemelde Legaat, omme te aanhooren, antwoorden en voort te procedeeren op den Eisch en Conclusie die aldaar zal worden gedaan en genomen met de Kosten.
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{gap}}Word by deezen geadverteerd, dat naar alvoorens door Arrest de Jurisdictie der Stad Amsterdam was gefundeerd, uit den naam van ''Hendrik Bloemen'' qq., by Edictale Citatie ter Vierschaar van den 5, 7 en 8 November eerstkomende, voor de Ed. Achtb. Heeren Schepenen der Stad Amsterdam, zyn gedagvaard, alle degeenen, die zoude vermeenen ''ab intestato'' gerechtigd te zyn tot den Boedel en Nalatenschap van GERRIT WILKENS, gewoond hebbende en overleeden zynde binnen de Stad Amsterdam, omme te aanhooren, antwoorden en voort te procedeeren op den Eisch en Conclusie die aldaar zal worden gedaan en genomen met de Kosten.
&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{gap}}Uit krachte der dispositie van Heeren Schepenen der Stad Hoorn, en uit den naam van ''Cornelis Jansz. Mooy'', getrouwd met ''Catharina Stroombergen'', word voor de Tweedemaal by Edicte gedagvaard dezelve CATHARINA STROOMBERGEN, om op den 4 November 1782, des morgens ten half 10 uuren, te compareeren voor welgemelde Heeren Schepenen, en aldaar het Eerste Default te purgeeren, en als nog te antwoorden op de ingediende Eisch in cas van malitieuse desertie.
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;{{gap}}Allen diegeenen, die iets te vorderen heeft of verschuldigt is aan den Boedel van wylen PIETER DIRKSZ. REYZER, gewezene Poeder en Snuif Maalder te Oostzaandam, gelieven daarvan opgaaf of betaaling te doen, voor of uitterlyk op den laatsten November, 1782, aan ''Cornelis van der Hem, Jacob Groot'' of ''Jacob Smit'', alle woonende te Oostzaandam.
&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{gap}}Alle degeenen, welke iets te pretendeeren hebben, of schuldig zyn van of aan den nagelaaten Boedel van wylen NEELTJE CLAAS BLAUW, Wed. van wylen GERRIT VRIENDEN, in leeven Kaarsemaker te Uitgeest; gelieven daarvan opgave te doen aan ''Klaas A. Bonkenburg'' of ''Cornelis P. Kabel'', als aangestelde Executeuren in deszelfs Boedel te Uitgeest voorsz., uitterlyk voor den laatsten November, 1782, zullende na dien tyd geen Reekeningen worden aangenomen.
&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s7&quot;/&gt;{gap}}By JOH. ENSCHEDE en ZOONEN, Boek- en Bybeldrukkers en Lettergieters te HAARLEM, is thans van de Pers gekomen: De langverwachte druk van den QUARTO BYBEL en PSALMEN, beide met nieuwe Mediaan Duitsche Letteren en Nooten van de Snede van den beroemden ''J. M. Fleischman'' op het keurigste uitgevoerd. Zy zullen binnen kort in staat zyn om dezelve zo gebonden als ongebonden te kunnen verzenden. Ook continueeren zy met zeer veel Succes het debiet van hunne voorgaande, zo algemeen goedgekeurde ''Bybels'' en ''Psalmen'', als de gr. 12ve Colonel Bybel, de 18ne Parel Bybel, het Dessendiaan N. Testament, het kl. 12ve Psalter N. Testament, de met Privilegie van de Ed. Gr. Mog. Heeren Staaten van Holland gedrukte Psalmen op de Vier Stemmen, en meer andere soorten.
&lt;section end=&quot;s7&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s8&quot;/&gt;{{gap}}De Tweede Druk van STAPFERS ''Grondlegging tot den waren Godsdienst'', XII. Deelen in gr. 8vo., en Zedenleer, VI. Deelen in gr. 8vo.: Werken, welken by onze Vaderlandsche Godgeleerden en Beminnaaren van den Godsdienst, den uitgebreidsten roem verworven hebben, en daarom geene aanpryzing behoeven; worden voor den tyd van drie Maanden, indien het klein getal van Exemplaaren zo verstrekt, afgeleverd, in de Boekwinkel van J. ALLART t’Amsterdam, voor den ''verminderden'' prys van ƒ 25 de 18 zwaare Boekdeelen, in plaats van ƒ 35, zo als de prys tot nu toe was. Met alle regt zegt zeker vermaard Man van beide deeze voortreffelyke Werken: ''datze de rykste Schat van bondige Godgeleerdheid en Zedekunde, zo wel als de grootste blyken van Geleerdheid en Godsvrugt behelzen, dat ze voor elken hervormden Christen tot een Huisboek, voor elken Godgeleerden tot een Gids behoorden te verstrekken;'' ook verbint zig de uitgever, ten einde deeze kostbaare Werken altoos hunne waarde zouden behouden, dezelve nimmer te zullen herdrukken of laaten herdrukken. Een Berigt ’er van is alom ''gratis'' te bekomen.
&lt;section end=&quot;s8&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s9&quot;/&gt;{{gap}}Het GROOTE WERK van den beroemden S. BOSBOOM, bestaande in HONDERD-AGT-EN-ZESTIG ''nauwkeurig geteekende'' en ''fraai gegraveerde'' KOPERE PLAATEN ''met derzelver Beschryving'', vervattende de BOUWKUNDE in ''verscheide'' TAKKEN voorgesteld: als een gemakkelyk {{sc|ONDERWYS in de VYF KOLOMMEN}}; verscheiden ''treffelyke en nuttige Voorbeelden'' van KAPPEN, zo van TOORENS, KERKEN, ''voornaame'' HUIZEN enz. Insgelyks, de nuttige ''Voorstellen'' van WENTELTRAPPEN, ''nieuwe geïnventeerde'' SCHOORSTEENMANTELS, HEKWERKEN enz. Dit BEROEMDE WERK, hetwelk door geene der Heeren BOUWMEESTERS en derzelver Leerlingen kan gemist worden, en dus niet alleen dient, voor alle Mr. ''Timmerlieden, Metzelaaren, Steen-'' en ''Beeldhouwers, Teekenaaren, Smits'' enz., is tevens van groote nuttigheid, voor alle diegeenen, welke hunne HUIZEN of LUSTHOVEN, na een goeden Smaak, willen inrigten. 50 Exemplaaren van dit Werk nog maar overig zynde, worden DEEZE MAAND, indien zo verre strekken, à ƒ 6, daarna à ƒ 10-10, ''gebonden'' afgeleverd ''t’Amsterdam'' by {{sc|M. de BRUIN}} op het Rokkin, tusschen de Gaper- en Duifjessteegen. NB. Het Werk van BOSBOOM, {{sc|ONDERWYS der VYF KOLOMMEN}}, bestaande in ruim 50 ''Kopere'' PLAATEN, ''met de Befchryving'', word ''apart'' voor ƒ 2-10, ''gebonden'' afgegeeven.
&lt;section end=&quot;s9&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s10&quot;/&gt;{{gap}}GEDUURENDE DIT JAAR, (''indien de Exempl. zo lang mogten strekken'') wordt afgeleverd voor ƒ 2 - 10, daar na ƒ 5 - 5, de VYFDE DRUK in QUARTO van: Het ''Nuttig Werk'', getyteld: {{sc|WAARHEID in het BINNENSTE}}, of BEVINDELYKE GODGELEERDHEID, ''hoe de WAARHEDEN Christi in zyn Koningryk van deszelfs Onderdaanen Beschouwelyk en Bevindelyk moeten gekend worden tot Zaligheid, opgesteld in ZAMENSPRAAKEN'', waarin de Spreekende Perzoonen zyn: I. Een ''Onbekeerde'' LETTERWYZE, die de ''Waarheden'' in haare regte gedaante wel voorstelt, doch die dezelve in Kragt en Bevinding nog niet verstaat of kent. II. ONKUNDE, die de ''Onbekeerden'' vertoont in haar ''Onwetenheid, Zorgeloosheid, Valsche Gronden en Dwalingen'', doch die zig nog Leerzaam aansteld om onderweezen te worden, en in ’t Natuurlyke tamelyk verstandig is. III. Een BEKOMMERD CHRISTEN, vertoonende een ''Geloovige Bekeerde Ziele'', die de ''Waarheden'' wel Bevindelyk kend en de Taale Kanaäns, al is het stamerende, spreekt, doch die nog met veel Ongeloof en Twyffelmoedigheid te worstelen heeft, terwyl het Werk om Zalig te worden ''zo groot, zwaar'', en van een ''Eeuwig gevolg is''. IV. Een STERK CHRISTEN, ''Bekeerd'' en ''Geoeffend'' in de Wegen Gods, en bezittende een Kennisse der Waarheid die na de Godzaligheid is, de zaaken ''Beschouwende'' en ''Bevindelyk'' kennende in haare regte gedaante, zo als die in de Schoole van Christus geleerd wordt: benevens een ''Belydenis Predikatie'' en een ''H. Oeffening'' of ''Alleenspraak der Ziele;'' alles door den in zyn Eerw. Leven ''teder geliefd'' en ''Godvruchtig Leeraar'' J. VERSCHUIR, die dit Boek meest uit zyn ''eigen bevinding'' heeft opgesteld. Dit ''heilzaam Werk'', dat met ''Geestlyk Verstand'' en ''Bevindelyke Kennis'' overeenkomstig het H. Woord Gods de ''waare Taale Kanaäns'' in zig bevat, kan ''byzonder'' ten nutte zyn voor die geenen, die hunne Ziele ''in ’t leeven niet kunnen behouden''; ook de ''in Zion Geborenen'' vinden ’er hun ''Afbeeldzel, Taale, Gestalte, Handelingen, Leidingen'' en ''Bestieringen Bevindelyk'' in, alsmede ''hoe men Zielen behandelen moet'' zo in als buiten de Genade, alles ingerigt tot ontdekking van ''Onbekeerden'' en ''Bevestiging, Bestiering'' en ''Opwakkering'' van waare Godzaaligen. De ''Afleevering'' geschied t’Amsterdam by {{sc|M. de BRUYN}} op het Rokkin, tusschen de Gaper- en Duifjessteegen, en zo verre het getal toelaat ook te Nymegen by ''Wolffen;'' Arnh. ''Nyhoff;'' ’s Bosch ''Palier;'' Dord ''Blussé'' en ''v. Braam;'' Delft ''de Groot;'' Leid. ''Honkoop'' en ''Koenig,'' Gouda ''Verblaauw;'' Rott. ''D. Vis, P. van Dyk, Bothall'' en ''Cornel;'' Schied. ''Poolman;'' ’s Hage ''Thierry'' en ''Wynants;'' Haarl. ''v. d. Aa;'' Zaandam ''Quakkelstein;'' Middelb. ''de Vin'' en ''v. Osch, W.'' en ''J. Abrahams;'' Utr. ''A. v. Paddenburg'' en ''Emenes;'' Leeuw. ''Tresling'' en ''Seidel;'' Zwol ''Clement;'' Groningen ''Huisingh, Doekema'' en ''Groenewolt;'' en Meppelt ''Voogd'', moetende verder voor Reekening ontboden worden.
&lt;section end=&quot;s10&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s11&quot;/&gt;{{gap}}⁂ {{sc|De APOTHEEK, in VRAAGEN en ANTWOORDEN voor EERSTBEGINNENDE}}, door M. NIEUWENHUIZEN, ''Med. Stud''., word heden in de Boekwinkel van L. HERDINGH te Leiden, à 18 Stuiv. uitgegeeven, en is mede alom te bekomen.
&lt;section end=&quot;s11&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s12&quot;/&gt;{{gap}}Gemelde L. HERDINGH, zal op den 7 November, 1782, en twee volgende dagen, ten zynen huize, verkoopen: Een schoone Verzameling van Latynsche, Fransche, Engelsche en Nederduitsche BOEKEN, in de meeste Weetenschappen. Waarvan de Catalogus heden verzonden word.
&lt;section end=&quot;s12&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s13&quot;/&gt;{{gap}}Te ''Utrecht'' by G. T. van PADDENBURG, ''de Wed.'' {{sc|J. van SCHOONHOVEN}} en {{sc|G. van den BRINK}} ''Jansz.'', is gedrukt en alom verzonden: DICHTKUNDIGE VERHANDELINGEN van Mr. {{sc|HIERONIMUS van ALPHEN}}, gr. 8vo., à ƒ&amp;nbsp;2 - 14. — ''van de'' THEORIE ''der'' SCHOONE KUNSTEN ''en'' WETENSCHAPPEN, door RIEDEL en {{sc|van ALPHEN}}, 2 Deelen, in gr. 8vo., à ƒ&amp;nbsp;4, zyn nog eenige te bekomen.
&lt;section end=&quot;s13&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s14&quot;/&gt;{{gap}}{{sc|J. C. ten BOSCH}}, Boekverkooper te Utrecht, heeft gedrukt en geeft heden uit: Twee voortreffelyke REDEVOERINGEN uit het Boek van ESTHER, het 9 en 10 Kapittel voor eene ''aanzienelyke Schaare'', van HOORDEREN uitgesprooken in den DOMSKERK te UTRECHT, in twee ''Avondbeurten'', door den Wel-Eerw. en zeer Geleerden Heer {{sc|Y. van HAMELSVELD}}, S. S. Theol. Doct., en laatst Predikant te ''Goes'', in gr. 8vo.; de prys is 10 St., en zyn mede te bekomen t’Amsterdam by de ''Erve Houttuin, J. de Groot, A. van der Kroe, J. Conradi, A. Keizer, J. Wessing, M. de Bruyn, M. Schalekamp'' en ''van Selm'' en verder in de andere Steden by de Boekverk.
&lt;section end=&quot;s14&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s15&quot;/&gt;{{gap}}{{sc|De HISTORIE van HOLLAND}} voor de halve Maand October 1782, is Heden by B. MOURIK t’Amsterdam in de Nes en in alle Steden te bekomen: No. 13, op de Plaat word verbeeld 7 Engelsche en 16 Hollandsche Oorlogschepen, waarvan een Engelsch Schip in de Lucht springt. Waarachter de MERCURIUS daarin een groote keurige Plaat, verbeeld het BURGERWEES- en FONDATIE-HUIS in ’s Gravenhnge met de Beschryving, en nog veel Nieuws. Aanmerkelyke Zaaken. Magistratuuren. LUTHERSCH KERK-NIEUWS. Naamlyst der Persoonen, die zo Getrouwd als Overleeden zyn. Verkoopinge van de Huizen, Obligatien en Schepen; kost 6 Stuiv.
&lt;section end=&quot;s15&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s16&quot;/&gt;{{gap}}⁂ Heden word by de te vooren gemelde Boekhandelaaren, uitgegeeven: {{sc|De POST van de MERWEDE}} No. 2., en zal alle drie Weeken eene dubbelde No. volgen, à 3 Stuiv.
&lt;section end=&quot;s16&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s17&quot;/&gt;{{gap}}Het TANDWATER, uitgevonden door den Heer ''Laudemier'', Tandmeester van den Koning van Frankryk, maakt de Tanden niet alleen schoon, en van een glinsterende witheid, maar maakt ook dezelve vast en belet de Verkalking, de Scheurbuik in de Mond volkomende geneezende, en kwaade lucht wegneemende: De ELIXER tegen de Tandpyn van denzelven Uitvinder geneest de allerhevigste Tandpyn en doet de Pyn in korten tyd ophouden. Deeze beide Hulpmiddelen worden in Commissie verkogt t’Amsterdam by ''B. Rigagneau'' over de Beurs; Rotterdam ''M. A. Julien'' in de kleine Draaisteeg; Middelburg de Wed. ''J. A. van Fenema'' in de Lange Noordstraat, ieder Flesje, à 12 Stuivers, en de Schuvertjes, om het Tandwater te gebruiken, à 3 Stuivers.
&lt;section end=&quot;s17&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s18&quot;/&gt;{{gap}}De TINCTURA STOMACHICA ANGLICANA, of ''Engelsche Maag-Tinctuur'', om deszelfs uitmuntende nutte Werkingen in alle Maag-Ziektens zonder onderscheid in geheel Europa zo beroemd; roeijende in korten tyd uit alle Walginge, Brakinge, Zuure en Galachtige opgeevinge, alle Pynen, krimping en vreeting der Maag, bezwaardheid der Spyzen, Wormen der Maag enz., wonderlyk herstellende de Appeteit, à 15 Stuiv., is te bekomen t’Amsterdam by A. BAKKER in de Pylsteeg het derde Huis van de Warmoesstraat, Rotterdam ''D. Hoogwerff'', Middelburg ''Meerkamp'', en te Nymegen by ''J. Tossyn''.
&lt;section end=&quot;s18&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s19&quot;/&gt;{{lijn}}
{{c|{{x-larger|Te Haarlem, by JOHANNES ENSCHEDE en ZOONEN.}}}}&lt;section end=&quot;s19&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>2aycw3r7srrip5d4wlewjqap5ve973n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>229309</id>
      <parentid>229299</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:48:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>typo</comment>
      <origin>229309</origin>
      <model>proofread-page</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15306" sha1="3tq069cm1cjp9oz8chng9bh46n4020l" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;&lt;pagequality level=&quot;3&quot; user=&quot;Vincent Steenberg&quot; /&gt;&lt;/noinclude&gt;&lt;section begin=&quot;s1&quot;/&gt;{{gap}}Alle diegeenen, die iets te pretendeeren hebben van, of verschuldigd zyn aan den nagelaaten Boedel van DIRK STANT, in leeven Mr. Timmerman en Koopman in Yzerwaaren, binnen Enkhuisen overleeden den 28 November, 1779, of van deszelfs nagelaatene Wed. MARIA KUYPER, den 24 Juny, 1782, te Hoorn overleeden, gelieve daarvan opgave te doen, uitterlyk voor den 15 November eerstkomende, aan ''Hendrik Stant'' te Enkhuizen voornt. Welke advertentie met prolongatie vande voorsz. Termyn tot 31 December 1782, nog driemaal in deeze Courant word gesteld, ten einde na dien tyd over bovengemelde Boedel zal worden gedisponeerd, zoals bevonden zal worden te behooren; Ingevolge het verleende appoinctement van de Ed. Achtb. Heeren Schepenen van welgemelde Stad, in dato den 23 September, 1782.
&lt;section end=&quot;s1&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s2&quot;/&gt;{{gap}}Word by deeze geadverteerd, dat na alvoorens door Arrest de Jurisdictie der Stad Amsterdam was gefundeert, uit de naam van {{sc|MATHYS van DYK}} qq., by Edictale Citatie ter Vierschaar vanden 5, 7 en 9 November eerstkomende, voor de Edele Achtb. Heeren Schepenen der Stad Amsterdam, zyn gedagvaart, CHRISTOFFEL MARTEN WAARHAUWS, geboortig van Strahlsont, in dien hy nog in leeven is, mitsgaders alle degeenen, welken zoude willen sustineeren zyne nagelaatene Wed. en wettige Kinderen te zyn, en vermits zyn overlyden voor den Testateur ''Jan Fredriks'', gerechtigt te zyn tot een derde part, ter Weeskamer der genoemde Stad beruftende van twee derde Parten in zodanig Legaat van drieduizend Ryksdaalders als door voorn. ''Jan Fredriks'', gewoond hebbende te Batavia en aldaar in den Jaare 1765, 1766, 1767 of 1768, by deszelfs Testament op den 29 January, 1765, voor den Notaris ''Wiggert Wargaren'' en getuigen te Batavia gepasseerd, aan zyn Broeder ''Christoffel Martens Waarhauws'', gebooren te Strahlsont, of in cas van zyn Overlyden voor den Testateur aan zyne nagelaatene en wettige Kinderen besprooken: met byvoeging, dat geen Wed. nog wettige Kinderen nagelaaten hebbende , dat Legaat aan zyn Testateurs daarby genoemde Erfgenaamen zoude vervallen, alsmede tegens degeene, welke zoude willen sustineeren het recht van de voorgem. ''Christoffels Marten Waarhauws'' van zyne nagelaatene Wed. of wettige Kinderen tot het voosz. Legaat verkreegen te hebben, als mede tegens alle en iegelyk die zig Party zoude willen stellen tegen den Eischer qq. Eisch en Conclusie, om dezelve gerechtigt te zien verklaaren tot het Voorsz. een derde part en twee derde Parten van het hiervoorengemelde Legaat, omme te aanhooren, antwoorden en voort te procedeeren op den Eisch en Conclusie die aldaar zal worden gedaan en genomen met de Kosten.
&lt;section end=&quot;s2&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s3&quot;/&gt;{{gap}}Word by deezen geadverteerd, dat naar alvoorens door Arrest de Jurisdictie der Stad Amsterdam was gefundeerd, uit den naam van ''Hendrik Bloemen'' qq., by Edictale Citatie ter Vierschaar van den 5, 7 en 8 November eerstkomende, voor de Ed. Achtb. Heeren Schepenen der Stad Amsterdam, zyn gedagvaard, alle degeenen, die zoude vermeenen ''ab intestato'' gerechtigd te zyn tot den Boedel en Nalatenschap van GERRIT WILKENS, gewoond hebbende en overleeden zynde binnen de Stad Amsterdam, omme te aanhooren, antwoorden en voort te procedeeren op den Eisch en Conclusie die aldaar zal worden gedaan en genomen met de Kosten.
&lt;section end=&quot;s3&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s4&quot;/&gt;{{gap}}Uit krachte der dispositie van Heeren Schepenen der Stad Hoorn, en uit den naam van ''Cornelis Jansz. Mooy'', getrouwd met ''Catharina Stroombergen'', word voor de Tweedemaal by Edicte gedagvaard dezelve CATHARINA STROOMBERGEN, om op den 4 November 1782, des morgens ten half 10 uuren, te compareeren voor welgemelde Heeren Schepenen, en aldaar het Eerste Default te purgeeren, en als nog te antwoorden op de ingediende Eisch in cas van malitieuse desertie.
&lt;section end=&quot;s4&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s5&quot;/&gt;{{gap}}Allen diegeenen, die iets te vorderen heeft of verschuldigt is aan den Boedel van wylen PIETER DIRKSZ. REYZER, gewezene Poeder en Snuif Maalder te Oostzaandam, gelieven daarvan opgaaf of betaaling te doen, voor of uitterlyk op den laatsten November, 1782, aan ''Cornelis van der Hem, Jacob Groot'' of ''Jacob Smit'', alle woonende te Oostzaandam.
&lt;section end=&quot;s5&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s6&quot;/&gt;{{gap}}Alle degeenen, welke iets te pretendeeren hebben, of schuldig zyn van of aan den nagelaaten Boedel van wylen NEELTJE CLAAS BLAUW, Wed. van wylen GERRIT VRIENDEN, in leeven Kaarsemaker te Uitgeest; gelieven daarvan opgave te doen aan ''Klaas A. Bonkenburg'' of ''Cornelis P. Kabel'', als aangestelde Executeuren in deszelfs Boedel te Uitgeest voorsz., uitterlyk voor den laatsten November, 1782, zullende na dien tyd geen Reekeningen worden aangenomen.
&lt;section end=&quot;s6&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s7&quot;/&gt;{{gap}}By JOH. ENSCHEDE en ZOONEN, Boek- en Bybeldrukkers en Lettergieters te HAARLEM, is thans van de Pers gekomen: De langverwachte druk van den QUARTO BYBEL en PSALMEN, beide met nieuwe Mediaan Duitsche Letteren en Nooten van de Snede van den beroemden ''J. M. Fleischman'' op het keurigste uitgevoerd. Zy zullen binnen kort in staat zyn om dezelve zo gebonden als ongebonden te kunnen verzenden. Ook continueeren zy met zeer veel Succes het debiet van hunne voorgaande, zo algemeen goedgekeurde ''Bybels'' en ''Psalmen'', als de gr. 12ve Colonel Bybel, de 18ne Parel Bybel, het Dessendiaan N. Testament, het kl. 12ve Psalter N. Testament, de met Privilegie van de Ed. Gr. Mog. Heeren Staaten van Holland gedrukte Psalmen op de Vier Stemmen, en meer andere soorten.
&lt;section end=&quot;s7&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s8&quot;/&gt;{{gap}}De Tweede Druk van STAPFERS ''Grondlegging tot den waren Godsdienst'', XII. Deelen in gr. 8vo., en Zedenleer, VI. Deelen in gr. 8vo.: Werken, welken by onze Vaderlandsche Godgeleerden en Beminnaaren van den Godsdienst, den uitgebreidsten roem verworven hebben, en daarom geene aanpryzing behoeven; worden voor den tyd van drie Maanden, indien het klein getal van Exemplaaren zo verstrekt, afgeleverd, in de Boekwinkel van J. ALLART t’Amsterdam, voor den ''verminderden'' prys van ƒ 25 de 18 zwaare Boekdeelen, in plaats van ƒ 35, zo als de prys tot nu toe was. Met alle regt zegt zeker vermaard Man van beide deeze voortreffelyke Werken: ''datze de rykste Schat van bondige Godgeleerdheid en Zedekunde, zo wel als de grootste blyken van Geleerdheid en Godsvrugt behelzen, dat ze voor elken hervormden Christen tot een Huisboek, voor elken Godgeleerden tot een Gids behoorden te verstrekken;'' ook verbint zig de uitgever, ten einde deeze kostbaare Werken altoos hunne waarde zouden behouden, dezelve nimmer te zullen herdrukken of laaten herdrukken. Een Berigt ’er van is alom ''gratis'' te bekomen.
&lt;section end=&quot;s8&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s9&quot;/&gt;{{gap}}Het GROOTE WERK van den beroemden S. BOSBOOM, bestaande in HONDERD-AGT-EN-ZESTIG ''nauwkeurig geteekende'' en ''fraai gegraveerde'' KOPERE PLAATEN ''met derzelver Beschryving'', vervattende de BOUWKUNDE in ''verscheide'' TAKKEN voorgesteld: als een gemakkelyk {{sc|ONDERWYS in de VYF KOLOMMEN}}; verscheiden ''treffelyke en nuttige Voorbeelden'' van KAPPEN, zo van TOORENS, KERKEN, ''voornaame'' HUIZEN enz. Insgelyks, de nuttige ''Voorstellen'' van WENTELTRAPPEN, ''nieuwe geïnventeerde'' SCHOORSTEENMANTELS, HEKWERKEN enz. Dit BEROEMDE WERK, hetwelk door geene der Heeren BOUWMEESTERS en derzelver Leerlingen kan gemist worden, en dus niet alleen dient, voor alle Mr. ''Timmerlieden, Metzelaaren, Steen-'' en ''Beeldhouwers, Teekenaaren, Smits'' enz., is tevens van groote nuttigheid, voor alle diegeenen, welke hunne HUIZEN of LUSTHOVEN, na een goeden Smaak, willen inrigten. 50 Exemplaaren van dit Werk nog maar overig zynde, worden DEEZE MAAND, indien zo verre strekken, à ƒ 6, daarna à ƒ 10-10, ''gebonden'' afgeleverd ''t’Amsterdam'' by {{sc|M. de BRUIN}} op het Rokkin, tusschen de Gaper- en Duifjessteegen. NB. Het Werk van BOSBOOM, {{sc|ONDERWYS der VYF KOLOMMEN}}, bestaande in ruim 50 ''Kopere'' PLAATEN, ''met de Befchryving'', word ''apart'' voor ƒ 2-10, ''gebonden'' afgegeeven.
&lt;section end=&quot;s9&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s10&quot;/&gt;{{gap}}GEDUURENDE DIT JAAR, (''indien de Exempl. zo lang mogten strekken'') wordt afgeleverd voor ƒ 2 - 10, daar na ƒ 5 - 5, de VYFDE DRUK in QUARTO van: Het ''Nuttig Werk'', getyteld: {{sc|WAARHEID in het BINNENSTE}}, of BEVINDELYKE GODGELEERDHEID, ''hoe de WAARHEDEN Christi in zyn Koningryk van deszelfs Onderdaanen Beschouwelyk en Bevindelyk moeten gekend worden tot Zaligheid, opgesteld in ZAMENSPRAAKEN'', waarin de Spreekende Perzoonen zyn: I. Een ''Onbekeerde'' LETTERWYZE, die de ''Waarheden'' in haare regte gedaante wel voorstelt, doch die dezelve in Kragt en Bevinding nog niet verstaat of kent. II. ONKUNDE, die de ''Onbekeerden'' vertoont in haar ''Onwetenheid, Zorgeloosheid, Valsche Gronden en Dwalingen'', doch die zig nog Leerzaam aansteld om onderweezen te worden, en in ’t Natuurlyke tamelyk verstandig is. III. Een BEKOMMERD CHRISTEN, vertoonende een ''Geloovige Bekeerde Ziele'', die de ''Waarheden'' wel Bevindelyk kend en de Taale Kanaäns, al is het stamerende, spreekt, doch die nog met veel Ongeloof en Twyffelmoedigheid te worstelen heeft, terwyl het Werk om Zalig te worden ''zo groot, zwaar'', en van een ''Eeuwig gevolg is''. IV. Een STERK CHRISTEN, ''Bekeerd'' en ''Geoeffend'' in de Wegen Gods, en bezittende een Kennisse der Waarheid die na de Godzaligheid is, de zaaken ''Beschouwende'' en ''Bevindelyk'' kennende in haare regte gedaante, zo als die in de Schoole van Christus geleerd wordt: benevens een ''Belydenis Predikatie'' en een ''H. Oeffening'' of ''Alleenspraak der Ziele;'' alles door den in zyn Eerw. Leven ''teder geliefd'' en ''Godvruchtig Leeraar'' J. VERSCHUIR, die dit Boek meest uit zyn ''eigen bevinding'' heeft opgesteld. Dit ''heilzaam Werk'', dat met ''Geestlyk Verstand'' en ''Bevindelyke Kennis'' overeenkomstig het H. Woord Gods de ''waare Taale Kanaäns'' in zig bevat, kan ''byzonder'' ten nutte zyn voor die geenen, die hunne Ziele ''in ’t leeven niet kunnen behouden''; ook de ''in Zion Geborenen'' vinden ’er hun ''Afbeeldzel, Taale, Gestalte, Handelingen, Leidingen'' en ''Bestieringen Bevindelyk'' in, alsmede ''hoe men Zielen behandelen moet'' zo in als buiten de Genade, alles ingerigt tot ontdekking van ''Onbekeerden'' en ''Bevestiging, Bestiering'' en ''Opwakkering'' van waare Godzaaligen. De ''Afleevering'' geschied t’Amsterdam by {{sc|M. de BRUYN}} op het Rokkin, tusschen de Gaper- en Duifjessteegen, en zo verre het getal toelaat ook te Nymegen by ''Wolffen;'' Arnh. ''Nyhoff;'' ’s Bosch ''Palier;'' Dord ''Blussé'' en ''v. Braam;'' Delft ''de Groot;'' Leid. ''Honkoop'' en ''Koenig,'' Gouda ''Verblaauw;'' Rott. ''D. Vis, P. van Dyk, Bothall'' en ''Cornel;'' Schied. ''Poolman;'' ’s Hage ''Thierry'' en ''Wynants;'' Haarl. ''v. d. Aa;'' Zaandam ''Quakkelstein;'' Middelb. ''de Vin'' en ''v. Osch, W.'' en ''J. Abrahams;'' Utr. ''A. v. Paddenburg'' en ''Emenes;'' Leeuw. ''Tresling'' en ''Seidel;'' Zwol ''Clement;'' Groningen ''Huisingh, Doekema'' en ''Groenewolt;'' en Meppelt ''Voogd'', moetende verder voor Reekening ontboden worden.
&lt;section end=&quot;s10&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s11&quot;/&gt;{{gap}}⁂ {{sc|De APOTHEEK, in VRAAGEN en ANTWOORDEN voor EERSTBEGINNENDE}}, door M. NIEUWENHUIZEN, ''Med. Stud''., word heden in de Boekwinkel van L. HERDINGH te Leiden, à 18 Stuiv. uitgegeeven, en is mede alom te bekomen.
&lt;section end=&quot;s11&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s12&quot;/&gt;{{gap}}Gemelde L. HERDINGH, zal op den 7 November, 1782, en twee volgende dagen, ten zynen huize, verkoopen: Een schoone Verzameling van Latynsche, Fransche, Engelsche en Nederduitsche BOEKEN, in de meeste Weetenschappen. Waarvan de Catalogus heden verzonden word.
&lt;section end=&quot;s12&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s13&quot;/&gt;{{gap}}Te ''Utrecht'' by G. T. van PADDENBURG, ''de Wed.'' {{sc|J. van SCHOONHOVEN}} en {{sc|G. van den BRINK}} ''Jansz.'', is gedrukt en alom verzonden: DICHTKUNDIGE VERHANDELINGEN van Mr. {{sc|HIERONIMUS van ALPHEN}}, gr. 8vo., à ƒ&amp;nbsp;2 - 14. — ''van de'' THEORIE ''der'' SCHOONE KUNSTEN ''en'' WETENSCHAPPEN, door RIEDEL en {{sc|van ALPHEN}}, 2 Deelen, in gr. 8vo., à ƒ&amp;nbsp;4, zyn nog eenige te bekomen.
&lt;section end=&quot;s13&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s14&quot;/&gt;{{gap}}{{sc|J. C. ten BOSCH}}, Boekverkooper te Utrecht, heeft gedrukt en geeft heden uit: Twee voortreffelyke REDEVOERINGEN uit het Boek van ESTHER, het 9 en 10 Kapittel voor eene ''aanzienelyke Schaare'', van HOORDEREN uitgesprooken in den DOMSKERK te UTRECHT, in twee ''Avondbeurten'', door den Wel-Eerw. en zeer Geleerden Heer {{sc|Y. van HAMELSVELD}}, S. S. Theol. Doct., en laatst Predikant te ''Goes'', in gr. 8vo.; de prys is 10 St., en zyn mede te bekomen t’Amsterdam by de ''Erve Houttuin, J. de Groot, A. van der Kroe, J. Conradi, A. Keizer, J. Wessing, M. de Bruyn, M. Schalekamp'' en ''van Selm'' en verder in de andere Steden by de Boekverk.
&lt;section end=&quot;s14&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s15&quot;/&gt;{{gap}}{{sc|De HISTORIE van HOLLAND}} voor de halve Maand October 1782, is Heden by B. MOURIK t’Amsterdam in de Nes en in alle Steden te bekomen: No. 13, op de Plaat word verbeeld 7 Engelsche en 16 Hollandsche Oorlogschepen, waarvan een Engelsch Schip in de Lucht springt. Waarachter de MERCURIUS daarin een groote keurige Plaat, verbeeld het BURGERWEES- en FONDATIE-HUIS in ’s Gravenhnge met de Beschryving, en nog veel Nieuws. Aanmerkelyke Zaaken. Magistratuuren. LUTHERSCH KERK-NIEUWS. Naamlyst der Persoonen, die zo Getrouwd als Overleeden zyn. Verkoopinge van de Huizen, Obligatien en Schepen; kost 6 Stuiv.
&lt;section end=&quot;s15&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s16&quot;/&gt;{{gap}}⁂ Heden word by de te vooren gemelde Boekhandelaaren, uitgegeeven: {{sc|De POST van de MERWEDE}} No. 2., en zal alle drie Weeken eene dubbelde No. volgen, à 3 Stuiv.
&lt;section end=&quot;s16&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s17&quot;/&gt;{{gap}}Het TANDWATER, uitgevonden door den Heer ''Laudemier'', Tandmeester van den Koning van Frankryk, maakt de Tanden niet alleen schoon, en van een glinsterende witheid, maar maakt ook dezelve vast en belet de Verkalking, de Scheurbuik in de Mond volkomende geneezende, en kwaade lucht wegneemende: De ELIXER tegen de Tandpyn van denzelven Uitvinder geneest de allerhevigste Tandpyn en doet de Pyn in korten tyd ophouden. Deeze beide Hulpmiddelen worden in Commissie verkogt t’Amsterdam by ''B. Rigagneau'' over de Beurs; Rotterdam ''M. A. Julien'' in de kleine Draaisteeg; Middelburg de Wed. ''J. A. van Fenema'' in de Lange Noordstraat, ieder Flesje, à 12 Stuivers, en de Schuvertjes, om het Tandwater te gebruiken, à 3 Stuivers.
&lt;section end=&quot;s17&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s18&quot;/&gt;{{gap}}De TINCTURA STOMACHICA ANGLICANA, of ''Engelsche Maag-Tinctuur'', om deszelfs uitmuntende nutte Werkingen in alle Maag-Ziektens zonder onderscheid in geheel Europa zo beroemd; roeijende in korten tyd uit alle Walginge, Brakinge, Zuure en Galachtige opgeevinge, alle Pynen, krimping en vreeting der Maag, bezwaardheid der Spyzen, Wormen der Maag enz., wonderlyk herstellende de Appeteit, à 15 Stuiv., is te bekomen t’Amsterdam by A. BAKKER in de Pylsteeg het derde Huis van de Warmoesstraat, Rotterdam ''D. Hoogwerff'', Middelburg ''Meerkamp'', en te Nymegen by ''J. Tossyn''.
&lt;section end=&quot;s18&quot;/&gt;
&lt;section begin=&quot;s19&quot;/&gt;{{lijn}}
{{c|{{x-larger|Te Haarlem, by JOHANNES ENSCHEDE en ZOONEN.}}}}&lt;section end=&quot;s19&quot;/&gt;&lt;noinclude&gt;&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>3tq069cm1cjp9oz8chng9bh46n4020l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/Alle diegeenen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90366</id>
    <revision>
      <id>229300</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:40:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229300</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="651" sha1="ajb0o8sjpkwu9pzftb9pdba02cstq75" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Alle diegeenen, die iets te pretendeeren hebben van, of verschuldigd zyn aan den nagelaaten Boedel van Dirk Stant, […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;2]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s1 tosection=s1/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>ajb0o8sjpkwu9pzftb9pdba02cstq75</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>229304</id>
      <parentid>229300</parentid>
      <timestamp>2026-11-10T20:42:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <origin>229304</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="651" sha1="6ebsvewhej9vdqash543i5ojo3bn9z2" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Alle diegeenen, die iets te pretendeeren hebben van, of verschuldigd zyn aan den nagelaaten Boedel van Dirk Stant, […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s1 tosection=s1/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>6ebsvewhej9vdqash543i5ojo3bn9z2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/Word by deeze geadverteerd</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90367</id>
    <revision>
      <id>229301</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:41:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229301</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="564" sha1="87sja98pfidgty0oxmw0qze48rb3qe6" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Word by deeze geadverteerd, […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s2 tosection=s2/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>87sja98pfidgty0oxmw0qze48rb3qe6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126</title>
    <ns>14</ns>
    <id>90368</id>
    <revision>
      <id>229302</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229302</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="10gst099pvoo1ooiirm4v6ewwbqhyjx" xml:space="preserve">[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782]]</text>
      <sha1>10gst099pvoo1ooiirm4v6ewwbqhyjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782</title>
    <ns>14</ns>
    <id>90369</id>
    <revision>
      <id>229303</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229303</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="kq43wqonzlnai9dn5kmyqfjz4qcydur" xml:space="preserve">[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant]]</text>
      <sha1>kq43wqonzlnai9dn5kmyqfjz4qcydur</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/Word by deezen geadverteerd</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90370</id>
    <revision>
      <id>229305</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:43:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229305</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="565" sha1="oaph52w9k6z4av0bbwh20favbu61u1s" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Word by deezen geadverteerd, […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s3 tosection=s3/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>oaph52w9k6z4av0bbwh20favbu61u1s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/Uit krachte</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90371</id>
    <revision>
      <id>229306</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229306</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="627" sha1="21gux7ao7qj2z47piwmif215b3i8olm" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Uit krachte der dispositie van Heeren Schepenen der Stad Hoorn […] word […] gedagvaard […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s4 tosection=s4/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>21gux7ao7qj2z47piwmif215b3i8olm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/Allen diegeenen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90372</id>
    <revision>
      <id>229307</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:46:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229307</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="647" sha1="beopy2ffnqogfz30m1ocdhghkij3tu2" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Allen diegeenen, die iets te vorderen heeft of verschuldigt is aan den Boedel van wylen Pieter Dirksz. Reyzer, […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s5 tosection=s5/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>beopy2ffnqogfz30m1ocdhghkij3tu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/Alle degeenen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90373</id>
    <revision>
      <id>229308</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:47:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="666" sha1="1pwgq24f9l47awjvys6rp557ci2ia18" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Alle degeenen, welke iets te pretendeeren hebben, of schuldig zyn van of aan den nagelaaten Boedel van wylen Neeltje Claas Blauw, […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s6 tosection=s6/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>1pwgq24f9l47awjvys6rp557ci2ia18</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/By Joh. Enschede en Zoonen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90374</id>
    <revision>
      <id>229310</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:49:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="612" sha1="nptluyzw0p00ydf018w9iw0366iyza8" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘By Joh. Enschede en Zoonen, […] te Haarlem, is thans van de Pers gekomen: […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s7 tosection=s7/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>nptluyzw0p00ydf018w9iw0366iyza8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/De Tweede Druk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90375</id>
    <revision>
      <id>229312</id>
      <timestamp>2026-11-10T20:59:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229312</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="622" sha1="8ykdjglzq4wqxwu0bdedssx7k0fp9sv" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘De Tweede Druk van Stapfers Grondlegging tot den waren Godsdienst […] en Zedenleer, […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s8 tosection=s8/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>8ykdjglzq4wqxwu0bdedssx7k0fp9sv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/Het groote werk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90376</id>
    <revision>
      <id>229324</id>
      <timestamp>2026-11-11T07:50:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229324</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="582" sha1="op5zkybz05nem2r48act85tr23szmqp" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Het groote werk van den beroemden S. Bosboom, […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s9 tosection=s9/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>op5zkybz05nem2r48act85tr23szmqp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/Geduurende dit jaar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90377</id>
    <revision>
      <id>229325</id>
      <timestamp>2026-11-11T08:06:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229325</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="581" sha1="7fj1ub9ipccnxf88qysud76zpfuigof" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Geduurende dit jaar […] wordt afgeleverd […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s10 tosection=s10/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>7fj1ub9ipccnxf88qysud76zpfuigof</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/De apotheek</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90378</id>
    <revision>
      <id>229327</id>
      <timestamp>2026-11-11T08:16:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229327</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="610" sha1="jmhmlpixb1o261gpb2ip4u1xl2ukrcu" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘De apotheek […] door M. Nieuwenhuizen, […] is […] alom te bekomen […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s11 tosection=s11/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>jmhmlpixb1o261gpb2ip4u1xl2ukrcu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/Gemelde L. Herdingh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90379</id>
    <revision>
      <id>229331</id>
      <timestamp>2026-11-11T08:25:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="622" sha1="lifmnedcow6si93xl52idvljmf38vha" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Gemelde L. Herdingh, zal op den 7 November, 1782, […] ten zynen huize, verkoopen: […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s12 tosection=s12/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>lifmnedcow6si93xl52idvljmf38vha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/Te Utrecht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90380</id>
    <revision>
      <id>229334</id>
      <timestamp>2026-11-11T08:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229334</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="640" sha1="awojz113ujr652pnm8ic2axx4l5ngy7" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Te Utrecht by G. T. van Paddenburg, de Wed. J. van Schoonhoven en G. van den Brink Jansz., is gedrukt […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s13 tosection=s13/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>awojz113ujr652pnm8ic2axx4l5ngy7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoofdportaal:Filosofie/Humanisme</title>
    <ns>100</ns>
    <id>90381</id>
    <revision>
      <id>229336</id>
      <timestamp>2026-11-11T08:50:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>begin</comment>
      <origin>229336</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2199" sha1="ju3ij81yizjws2p11eluv31dpcm8phg" xml:space="preserve">{{Infobox thema
| naam = Humanisme
| afbeelding = Humanism in photography 03.jpg
| alt = een mannelijke figuur tegen een sterrenhemel
| beschrijving = Dit is een overzicht van alle op [[Wikisource:Over Wikisource|Wikisource]] aanwezige bronnen over [[w:Humanisme|humanisme]].
}}
== Geschiedenis en organisatie ==
*Overzee, P. van (1955) ''Het moderne humanisme in Nederland'', Den Haag: Van Stockum.&lt;br&gt;Aankondigingen en recensies:
**Anoniem (25 mei 1955) [[Het Rotterdamsch Parool/Jaargang 15/Nummer 119/Gelezen en gewogen|‘Gelezen en gewogen’]], ''Het Rotterdamsch Parool'', p.&amp;nbsp;7.

;Humanistisch Verbond
*Anoniem (21 februari 1946) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 1/Nummer 146/Humanistisch Verbond|‘Humanistisch Verbond. Landelijke organisatie gesticht’]], ''Algemeen Handelsblad'', p.&amp;nbsp;2.
*Anoniem (23 februari 1946) [[Arnhemsche Courant/Jaargang 132/Nummer 17873/Humanistisch Verbond opgericht|‘Humanistisch Verbond opgericht’]], ''Arnhemsche Courant'', [p.&amp;nbsp;3].
*Anoniem (25 februari 1946) [[Friesch Dagblad/Jaargang 41/Nummer 47/Wat is humanisme?|‘Wat is humanisme? „Godsdienst voor buitenkerkelijken”’]], ''Friesch Dagblad'', [p.&amp;nbsp;2].
*Anoniem (27 februari 1946) [[Algemeen Handelsblad/Jaargang 1/Nummer 151/Humanistisch Verbond|‘Humanistisch Verbond’]], ''Algemeen Handelsblad'', p.&amp;nbsp;1-2.
[[Bestand:Nieuw Utrechtsch Dagblad vol 006 no 356 ad Humanistisch Verbond.jpg|thumb|Advertentie in het ''Nieuw Utrechtsch Dagblad'', 8 maart 1946]]
*Anoniem (6 maart 1946) [[Nieuw Utrechtsch Dagblad/Jaargang 6/Nummer 354/Het Humanistisch Verbond|‘Het Humanistisch Verbond’]], ''Nieuw Utrechtsch Dagblad'', p.&amp;nbsp;2.
*Anoniem (28 januari 1952) [[Het Vaderland/Jaargang 83/Nummer 244/Ontmoeting tussen Oost en West|‘Ontmoeting tussen Oost en West’]], ''Het Vaderland'', [p.&amp;nbsp;4].
*Anoniem (30 mei 1952) [[Het Vrije Volk/Jaargang 8/Nummer 2145/De ontmoeting Oost en West|‘De ontmoeting Oost en West’]], ''Het Vrije Volk'', p.&amp;nbsp;3.

== Vormen van Humanisme ==
=== Religieus Humanisme ===
*Suchtelen, Nico van (1927) ''Tot het al-eene'', Amsterdam: Maatschappij voor Goede en Goedkoope Lectuur.

[[Categorie:Wikisource:Hoofdportaal filosofie]]</text>
      <sha1>ju3ij81yizjws2p11eluv31dpcm8phg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/J. C. ten Bosch</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90382</id>
    <revision>
      <id>229340</id>
      <timestamp>2026-11-11T09:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229340</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="615" sha1="7pyvr22xpaqygn5dquckbr0qzut59dz" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘J. C. ten Bosch, Boekverkooper te Utrecht, heeft gedrukt en geeft heden uit: […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s14 tosection=s14/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>7pyvr22xpaqygn5dquckbr0qzut59dz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/De Historie van Holland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90383</id>
    <revision>
      <id>229342</id>
      <timestamp>2026-11-11T09:14:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229342</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="650" sha1="elfr67yz1ud71qy2vp6idl2bos4y2h4" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘De Historie van Holland voor de halve Maand October 1782, is Heden by B. Mourik t’Amsterdam […] te bekomen: […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s15 tosection=s15/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>elfr67yz1ud71qy2vp6idl2bos4y2h4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/Heden</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90384</id>
    <revision>
      <id>229343</id>
      <timestamp>2026-11-11T09:17:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="603" sha1="spe5bwbldsilzh9l98ifati67s8ot5h" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Heden word by de te vooren gemelde Boekhandelaaren, uitgegeeven: […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s16 tosection=s16/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>spe5bwbldsilzh9l98ifati67s8ot5h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/Het tandwater</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90385</id>
    <revision>
      <id>229345</id>
      <timestamp>2026-11-11T09:21:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229345</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="590" sha1="gmpq5gs58nb0vdi31jtfteb7d1o1ukv" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘Het tandwater, uitgevonden door den Heer Laudemier, […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s17 tosection=s17/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>gmpq5gs58nb0vdi31jtfteb7d1o1ukv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Opregte Haarlemsche Courant/1782/Nummer 126/De Tinctura Stomachica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90386</id>
    <revision>
      <id>229346</id>
      <timestamp>2026-11-11T09:25:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Vincent Steenberg</username>
        <id>280</id>
      </contributor>
      <comment>nieuw</comment>
      <origin>229346</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="600" sha1="23flfi35ya1rl4yu6t71t0b50srehpj" xml:space="preserve">{{Koptekst
| Titel       = ‘De Tinctura Stomachica Anglicana, of Engelsche Maag-Tinctuur, […] [advertentie]’
| Schrijver   = |Override_schrijver = een anonieme schrijver
| Vertaler    = |Override_vertaler = 
| Sectie      = 
| Vorige      = 
| Volgende    = 
| Jaar        = 
| Opmerkingen = Afkomstig uit de ''Oprechte Saturdagse Haarlemse Courant'', 19 oktober 1782, [p.&amp;nbsp;4]. [[Wikisource:Publiek domein|Publiek domein]].
}}
&lt;pages index=&quot;Opregte Haarlemsche Courant 1782 no 126.pdf&quot; from=4 to=4 fromsection=s18 tosection=s18/&gt;

[[Categorie:Opregte Haarlemsche Courant, 1782, Nummer 126]]</text>
      <sha1>23flfi35ya1rl4yu6t71t0b50srehpj</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>