Wikivoyage nlwikivoyage https://nl.wikivoyage.org/wiki/Hoofdpagina MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Media Speciaal Overleg Gebruiker Overleg gebruiker Wikivoyage Overleg Wikivoyage Bestand Overleg bestand MediaWiki Overleg MediaWiki Sjabloon Overleg sjabloon Help Overleg help Categorie Overleg categorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 17 160142 158641 2026-06-26T11:22:49Z Kuddekop 16724 160142 wikitext text/x-wiki {{pagebanner}} '''Accra''' is de hoofdstad van [[Ghana]]. De stad heeft ongeveer 2.000.000 inwoners (2010). ==Info== ===Geschiedenis=== Accra is het politieke en economische centrum van Ghana. De belangrijkste handelsproducten zijn voedingsmiddelen, hout, multiplex, textiel, kleding en chemicaliën. De officiële taal van Ghana is Engels. Daarnaast worden meer dan vijftig stamtalen gesproken, waarvan de Kwa-talen het meest voorkomen. De oorspronkelijke bewoners van Accra zijn de ‘Ga’. De Ga zijn georganiseerd in clans en die zijn weer onderverdeeld in huizen en families. Ze vormen nu nog zo’n 3% van de Ghanese bevolking. De Ga hecht veel waarde aan zijn familie, hij zal altijd eerst vertellen dat hij een Ga is en uit welke stad hij komt (dit is te horen aan welke naam) en daarna uit welke clan/huis/familie hij komt. De Ga zijn christelijk of hangen een traditionele religie aan. Het Homowo is het jaarlijkse festival van de Ga’s. Dit is het moment dat Ga’s van alle delen van de wereld bij elkaar komen om samen thuis KpoiKpoi te eten. Na het Homowo begint het nieuwe jaar, in september. Traditiegetrouw begint dit in de hoofdstad, Accra. Ga is ook de naam van drie omliggende districten van Accra; Ga East, Ga West en Ga South. Het begin van Accra was toen de Ga’s zich daar in de 15e eeuw vestigden. Het huidige Accra ontwikkelde zich tot een grote plaats rond de Britse en Nederlandse forten die daar in de zeventiende eeuw werden gebouwd, zoals James-fort, Christiansborg en Ussher-fort. Het Ussher-fort is gebouwd in 1642 door de Nederlanders. Het is van de drie forten die de tijd heeft overleefd. Deze forten werden onder andere gebruikt om daar slaven te houden en als gevangenis. (Sinds 2007 is het Ussher-fort geopend voor toerisme.) In 1877 werd Accra de hoofdstad van de Britse kolonie Gold Coast. Een van de meest ingrijpende beslissingen, in 1908, was dat er een spoorweg naar de mijnen en het agrarische achterland aangelegd zou worden. In 1923 was deze klaar en ontwikkelde de export in cacao zich in 1924 enorm. Tot en met 1928 was cacao het grootste exportproduct van Accra. Dit was een van de redenen dat Accra zich ontwikkelde tot het economisch centrum van Ghana. Ghana wordt steeds meer een land waar toeristen heen gaan. Wanneer je naar Ghana gaat, per vliegtuig, kun je op diverse plaatsen landen, waaronder het internationale vliegveld Kotoka in Accra. Accra is nu ook het toeristisch centrum geworden van Ghana. Je kunt hier goede hotels krijgen, en de sociale voorzieningen zijn hier goed. Voor de mensen uit Ghana is het dus ook aantrekkelijk om naar de hoofdstad te trekken om hier hun geld te kunnen verdienen. Hierdoor is het inwonersaantal hard gegroeid. Met het metropoolgebied erbij heeft Accra ongeveer 4 miljoen inwoners; hierbij horen ook de hierboven genoemde districten, waarmee Accra het op elf na grootste metropoolgebied in Afrika is. ==Arriveren== ===Per vliegtuig=== De '''internationale luchthaven Kotoka''' ({{IATA|ACC}}, {{ICAO|DGAA}}) is de luchthaven van Accra en is vernoemd naar kolonel Emmanuel Kotoka. Het is de hub voor Ghana International Airlines (Ghana Airways). Er zijn onder andere vluchten van/naar Schiphol ([[Amsterdam]]) via KLM en Zaventem ([[Brussel]]) via Brussels Airlines. ===Per trein=== ===Per auto=== ===Per bus=== ===Per boot=== ==Rondreizen== ===Per openbaar vervoer=== ===Per fiets=== ===Per taxi=== ===Te voet=== ==Bekijken== Accra is het culturele en toeristische centrum van Ghana. Je vindt er een breed scala aan hotels, monumenten, musea en nachtclubs. Maar ook mooie stranden en leuke marktjes vind je in en net buiten de stad. Ook is het een echte aanrader je tussen de mensen te begeven, zodat je erachter komt hoe de bevolking in Ghana is. De bevolking van Ghana zal ook zeker geïnteresseerd zijn in jou, waardoor je een leuk gesprek kunt aanknopen en misschien zelfs minder bekende, maar mooie plekken vindt dankzij hun hulp. * De '''Independence Arch''' - Een triomfboog om de onafhankelijkheid te herdenken. * Het '''nationaal museum''' (''National Museum'') - Het Nationaal Museum biedt bezoekers een blik op de Ghanese geschiedenis en cultuur van de prehistorie tot het heden. Culturele tentoonstellingen, onder andere over kleding, tronen, houtsnijwerk, schilderijen, aardewerk en een verscheidenheid aan instrumenten die gebruikt worden in diverse rituelen. Elk van deze wordt begeleid door een beschrijving van zijn betekenis. * De '''Ghanese academie voor kunsten en wetenschappen''' (''The Ghana Academy of Arts and Sciences''). * het '''nationaal archief''' (''The National Archives of Ghana''). * '''Independence Square''' - Ook wel bekend als Black Star-plein voor de grote zwarte ster gelegen bovenop de onafhankelijkheidsboog. Het plein viert de Ghanese onafhankelijkheid van de Britten in 1957 en beschikt over een eeuwige vlam, als eerste aangestoken door Nkrumah zelf in 1961. * De '''centrale bibliotheek''' (''Central Library of Ghana''). * '''Kasteel Christiansborg''' (''Osu Castle'') - Gebouwd door de Deense kolonisten in de 17e eeuw. Sinds 1920 is het de vaste plek van de regering. Het kasteel is het officiële huis van de president van Ghana en is niet toegankelijk voor publiek. * '''Kwame Nkrumah Memorial Park''' - Het park werd opgericht om Kwame Nkrumah, die Ghana leidde tot de onafhankelijkheid van Groot-Brittannië. Hij werd uitgeroepen tot Afrika's 'Man van het Millennium'. Hij is een zeer belangrijk figuur van de 20e eeuw. In het park zie je een monument gewijd aan hem, evenals zijn mausoleum, waar hij is begraven. * '''Jamestown''' - Jamestown is het oudste deel van Accra. Het wordt bewoond door een grote vissersgemeenschap. Jamestown ligt ten westen van Independence Square. De bezienswaardigheden zijn de vuurtoren, een gevangenisgebouw gehuisvest in een oud koloniaal fort, en het oude Customs House. Vanaf de vuurtoren is er een weg die u meeneemt naar een van de grootste visserijhavens in Ghana. Ga vroeg in de ochtend en zie tientallen kleine bootjes die de vangst van de dag binnenbrengen. Het is het beste op zoek te gaan naar een vriendelijke lokale gids, zodat je de verborgen steegjes, oude stenen huizen, en fantastische havenvergezichten niet mist. * '''Universiteit van Ghana''' - De grootste universiteit van Ghana in Legon is bereikbaar met de Tro-Tros naar Medina. Het is een zeer charmante en rustige plek met oude bomen, een botanische tuin en vele kleine gebouwen omgeven door groen gras. De cafetaria staan open voor iedereen en serveren typisch Ghanese gerechten. * '''Stranden''' - Accra is bekend om zijn Atlantische Oceaan aan het strand. De meest populaire stranden van de stad zijn Labadi Beach, gelegen tussen twee van de duurste hotels van Accra - La Palm Beach en La Badi, Kokrobite Beach, dat ligt 25 kilometer ten westen van Accra, en Bojo Beach. * '''Markten''' - In Accra kun je verschillende markten bezoeken. De bekendste markt is de Makola-markt. Dit is de centrale markt aan de Kojo Thompsonweg. Je kunt hier werkelijk alles kopen. Onderhandelen hoort bij het spel! Een andere bekende en bovenal gezellige markt is de Osu-nachtmarkt. De marktkraampjes worden verlicht door honderden lantarens en kaarsen en dat is een prachtig gezicht. De Kaneshie Market is bij toeristen niet zo bekend en wordt minder bezocht. Hierdoor is de druk om iets te kopen niet groot en zijn de prijzen redelijk. Voor typische Afrikaanse kralen moet je hiernaartoe. ==Doen== ==Leren== * De '''universiteit van Ghana''' (''University of Ghana'') - In Legon, een voorstad van Accra, op 13 kilometer van het stadscentrum, bevindt zich de universiteit van Ghana. Dit is de grootste universiteit van het land. * '''Achimota School''' - De Achimota School is de belangrijkste middelbare school van Ghana en bevindt zich in een buitenwijk van Accra. ==Werken== Accra is het economisch hart van Ghana. De belangrijkste economische sectoren zijn de voedingsmiddelenindustrie, houtverwerking, textiel en chemische industrie. ==Kopen== Een bezoekje aan de markt van '''Makola''' en/of '''Kaneshie''' is zeker het overwegen waard. ==Eten== ==Uitgaan== * '''Strawberries''' - Strawberries is een groots openluchtstraatfeest op zondagavond (en enkel op zondagavond). Zeker een aanrader voor wie in Accra verblijft. ==Overnachten== * '''Golden Tulip Hotel''' - Een zakenhotel dat op ongeveer 5 minuten rijden van de luchthaven is gelegen. ==Veiligheid== ==Contact== ==Rondom== * [[Cape Coast]] * [[Kakum National Park]] {{Str}} {{IsIn|Ghana}} ao6etlojpfr90opabdeypgs8ldl99eb 0 3202 160143 160136 2026-06-26T11:25:22Z FredTC 2631 /* Eilanden */ Eilanden vermeld en in {{listing ...}} geplaatst 160143 wikitext text/x-wiki {{pagebanner}} De [http://www.surinislands.com/ '''Surin-eilanden'''] zijn een eilandengroep in [[Thailand]]. ==Eilanden== {{mapframe|9.422|97.865|height=450|width=350|zoom=12}} Deze eilandengroep bestaat uit 5 eilanden: * {{listing | name=Ko Surin Nuea | alt= | url= | email= | address= | lat=9.4498 | long=97.8753 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata= | lastedit=2026-06-26 | content= }} * {{listing | name=Ko Surin Tai | alt= | url= | email= | address= | lat=9.3989 | long=97.8661 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata= | lastedit=2026-06-26 | content= }} * {{listing | name=Ko Ri | alt= | url= | email= | address= | lat=9.4767 | long=97.9042 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata= | lastedit=2026-06-26 | content= }} * {{listing | name=Ko Kai | alt= | url= | email= | address= | lat=9.3701 | long=97.8660 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata= | lastedit=2026-06-26 | content= }} * {{listing | name=Ko Klang | alt= | url= | email= | address= | lat=9.4221 | long=97.8320 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata= | lastedit=2026-06-26 | content= }} ==Steden== ==Andere bestemmingen== ==Info== ==Arriveren== ==Rondreizen== ==Taal== ==Bekijken== ==Doen== ==Eten== ==Uitgaan== ==Veiligheid== ==Rondom== {{IsIn|Zuid-Thailand}} {{Str}} n1j8gaztyvdu5xdn57zsmsqwq0qr65s 0 3278 160137 160131 2026-06-25T13:13:35Z FredTC 2631 /* Rondreizen */ 160137 wikitext text/x-wiki {{pagebanner}} '''Tbilisi''' (Georgisch: თბილისი) is de hoofdstad van [[Georgië]]. De stad ligt in het nauwe dal van de rivier de Mtkvari (Koera) en heeft 1,3 miljoen inwoners (2025). == Info == [[Bestand:Tbilisi Municipality in Georgia.svg|miniatuur|400px|De ligging van Tbilisi in Georgië.]] Tbilisi ligt in het zuidoosten van Georgië, ingeklemd tussen verschillende bergruggen, met alleen een vrije opening aan de oostkant. Het is veruit de grootste stad van het land, waar ongeveer een derde van de nationale bevolking woont. De stadsregio heeft een oppervlakte van 502&#x20;km² met een gemiddelde dichtheid van 2412 inwoners per km². De stad heeft een compact historisch centrum, met daaromheen 19e-eeuwse uitbreidingswijken die ruime en statige lanen hebben. Tijdens de Sovjet-overheersing werden dichtbevolkte wijken met grote betonnen flatgebouwen om de oudere delen van de stad gebouwd, waarbij het centrum grotendeels gespaard bleef. Tbilisi is sinds de vijfde eeuw van de jaartelling de hoofdstad van achtereenvolgende (oost-)Georgische koninkrijken en was tevens het culturele, economische en bestuurlijke centrum in de Kaukasus tijdens de Russische tsaristische overheersing in de 19e en vroege 20e eeuw. In het onafhankelijke Georgië is Tbilisi het economische en politieke centrum van het land met de zetel van het parlement. De stad is het belangrijkste knooppunt van mobiliteit tussen Oost- en West-Georgië, en van internationaal verkeer tussen de vier buurlanden. === Oriëntatie === Tbilisi bestaat bestuurlijk uit tien districten, die elk weer uit meerdere wijken bestaan. Een aantal districten omvatten ook het buitengebied van Tbilisi en de dorpen die daar liggen. [[Bestand:View over Tbilisi to the East.jpg|miniatuur|400px|Zicht over Tbilisi naar het oosten: in de voorgrond Mtatsminda (omgeving Rustaveli Avenue) met daarachter Avlabari (Sameba-kathedraal), Isani (Vazisubani) en Samgori (Varketili).]] {{Regionlist| regionmap=Map of the districts of Tbilisi built-up areas.svg | regionmaptext=De tien districten van Tbilisi. | regionmapsize=400px | region1name=Mtatsminda | region1color=#ff642a | region1items=Mtatsminda, Sololaki, Vera| region1description=De wijk Mtatsminda omvat grofweg het gebied rond de Rustaveli Avenue tussen het Vrijheidsplein en het Heldenplein. Dit is een ouder deel van de stad, gebouwd vanaf het begin van de 19e eeuw. Hier liggen belangrijke culturele instellingen en het parlement. Sololaki is een compacte oude wijk met smalle straten naast de oude stad. De wijk Vera is de overgang naar de vroege Sovjet-wijk Vake.| region2name=Vake | region2color=#8b00ff| region2items=''Vake, Bagebi, Nutsubidze, Vazja-Psjavela, Tskneti'' | region2description=De wijk Vake is een dichtbebouwde uitbreidingswijk van de vroege 20e eeuw. Het is tegenwoordig een hippe en dure wijk met bomenrijke lanen. Veel diplomatieke missies zijn hier gevestigd, alsook universiteiten. Andere stedelijke delen van het district zijn minder prestigieus. Nutsubidze en Vazja-Psjavela zijn stedenbouwkundig onderdeel van Saburtalo.| region3name=Saburtalo | region3color=#59b2fc| region3items=''Saburtalo, Dighomi''| region3description=De wijk Saburtalo is een uitbreidingswijk met een duidelijk Sovjetstempel uit de periode van Chroesjtsov en Brezjnev. Hier ligt het belangrijkste ziekenhuis van de stad en er zijn verschillende universiteiten. Dighomi in het noorden heeft meer gewone woonhuizen, een villawijk en de grote Tbilisi Mall langs de snelweg de stad uit | region4name=Krtsanisi | region4color=#132da1 | region4items=''Kala, Ortachala, Ponichala'' | region4description=Hier ligt onder andere de oude stad (Kala), wat voor de meeste bezoekers het belangrijkste deel van hun bezoek aan Tbilisi zal zijn, naast de wijken Mtatsminda, Avlabari en het gebied rond Marjanishvili.| region5name=Isani | region5color=#008000 | region5items=''Avlabari, Navtlugi, Vazisubani'' | region5description=In dit district ligt de oude Armeense wijk Avlabari, die tegenover de oude stad ligt, aan de overkant van de Mtkvari. In Avlabari staat tevens de grote Sameba-kathedraal. Vazisubani is een late Sovjet-uitbreidingswijk.| region6name=Samgori | region6color=#de3a7d | region6items=''Samgori, Varketili, Orkhevi, Lilo'' | region6description=Dit district bestaat voornamelijk uit de grote uitbreidingswijk Varketili uit de latere jaren van de Sovjet-Unie, de periode Brezjnev en Gorbatsjov. Bij Orkhevi ligt het vliegveld en Lilo is een grote handelsplaats langs de ''Kakheti Highway''.| region7name=Chugureti | region7color=#83b900 | region7items=''Kvemo Chugureti, Zemo Chugureti'' | region7description=Dit is voornamelijk een residentieel district in de heuvels tussen de Mtkvari en het Tbilisi-reservoir. Voor toeristen is met name Kvemo (Laag) Chugureti van belang, de 19e eeuwse wijk op de oostelijke rivieroever rond Marjanishvili en de Davit Aghmashenebeli Avenue. | region8name=Didube | region8color=#ea0000 | region8items=''Didube, Dighomi Massif'' | region8description=Een dichtbebouwde stadswijk waar het belangrijkste busstation ligt. Het centraal station en de bazaar ligen in het grensgebied met Chugureti.| region9name=Nadzaladevi | region9color=#935d01| region9items=''Nadzaladevi, Lotkini, Sanzona, Temka'' | region9description=Residentieel district aan de oostkant van de spoorlijn, in de heuvels langs de west- en noordkant van het Tbilisi-reservoir. Temka is het noorden van dit district met Sovjet-bouw. Hier staat ook het pompeuze monument 'Chronicles of Georgia' op een prominente heuvel boven het reservoir| region10name=Gldani | region10color=#008080 | region10items=''Gldani, Avchala, Mukhiani'' | region10description=Gldani en Mukhiani zijn grote uitbreidingswijken uit de late jaren van de Sovjet-Unie.| }} === Geschiedenis === Tbilisi werd volgens de geschiedschrijving in het midden van de 5de eeuw opgericht door Vachtang I Gorgasali, koning van Iberië (Kartli). Kort daarna, medio 469, verplaatste hij de hoofdstad van Mtskheta naar Tbilisi. Volgens een oude legende werd het huidige grondgebied van Tbilisi nog tot 485 bedekt met bossen. Een algemeen aanvaarde versie van de legende is dat koning Vachang I op jacht was met een valk in de zwaar beboste regio. Toen deze een fazant gevangen had, vielen zij samen in een warmwaterbron. Hij was zo onder de indruk van de warmwaterbronnen dat hij beval het bos te kappen en er een stad te stichten. [[Bestand:Tbilisi The Metekhi Church Of Assumption (241971757).jpeg|miniatuur|Zwavel- en warmwaterbadhuizen in het oude centrum van de stad. Op de achtergrond de Metechi-kerk in Avlabari.]] De naam van de stad is dan ook afgeleid van het Georgische woord voor warm, Tpili (თბილი). De naam "Tbili" of "Tbilisi" ("warme locatie") werd aan deze plek gegeven vanwege de aanwezigheid van warmwaterbronnen. De stad is de hoofdstad van diverse Georgische staten geweest, die volgden op Iberië, maar is ook vaak door buitenlandse heersers bezet, onder meer door Arabieren en Perzen. In 1801 kwam Tbilisi onder het gezag van het Russische Rijk en werd het hernoemd in Tiflis, de gerussificeerde naam voor Tbilisi die tot 1936 gehanteerd werd. Vanaf 1846 was Tiflis de zetel van de onderkoning van de Kaukasus, waardoor de stad het centrum van de gehele Kaukasus werd. Dit bracht economische bloei en politieke invloed. De gebouwen in de stad kregen een meer Europese stijl. In deze periode werden grote delen van de stad ontwikkeld, zoals de zone rond de Rustaveli Avenue en aan de overkant van de rivier rond Marjanisvili en de Davit Aghmashenebeli Avenue. Er werden nieuwe wegen en spoorwegen aangelegd om Tbilisi te verbinden met andere belangrijke steden in de Kaukasus. Met de komst van de spoorwegen, werd Tbilisi het knooppunt in de Kaukasus, met verbindingen naar Batumi, Baku, Yerevan, Kars en Julfa. Tbilisi werd hierdoor ook een belangrijk handels- en cultureel centrum. De Georgische intelligentia zoals Ilia Tsjavtsjavadze, Akaki Tsereteli, Iakob Gogebasjvili, Aleksandr Gribojedov en andere staatslieden, dichters en kunstenaars vond hun geluk in Tbilisi. [[Bestand:View to Zghvisubani neighbourhood.jpg|miniatuur|De andere zijde van Tbilisi: de wijken met grote Sovjet-flats, zoals hier in Gldani.]] Tijdens de Sovjet-overheersing van 1921 tot 1991 bleef Tbilisi de belangrijkste stad in de Zuidelijke Kaukasus en groeide het verder. In tegenstelling tot veel andere steden in de Sovjetunie, wist Tbilisi haar historische centrum in eenheid te behouden. De stad groeide in de Sovjet-periode van 230.000 inwoners (1922) naar 1,26 miljoen (1989). Al deze nieuwe inwoners werden gehuisvest in grote uitbreidingswijken ten noorden en oosten van de 19e eeuwse stad. Aan de noordkant, waar de vallei van de Mtkvari weinig ruimte liet, werden de wijken Vake en Saburtalo in zijvalleien gebouwd. De grote systeembouw van betonnen 14-etages hoge flats werd toegepast in latere wijken als Gldani in het noorden en Vardisubani en Varketili in het oosten, verder naar de periferie van de stad. Deze werden vervolgens met het centrum verbonden met een metrolijn. ==Arriveren== ===Per vliegtuig=== * {{listing | name=Luchthaven Tbilisi | alt=Tbilisis Shota Rustavelis Sakhelobis Saertashoriso Aeroporti | url= | email= | address= | lat=41.67282 | long=44.96024 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata=Q778213 | lastedit=2026-06-25 | content= }} Tbilisi is rechtstreeks aan te vliegen vanaf Amsterdam met Georgian Airways (KLM-codeshare) en Transavia. Het vliegveld ligt aan de oostkant van de stad op ongeveer een half uur rijden van het centrum, afhankelijk van het verkeer. Het is af te raden een willekeurige taxi te pakken vanwege het risico om afgezet te worden. Er is een reguliere groene stadsbus beschikbaar die via het centrum naar het centraal station rijdt. Deze rit kost 1,50 lari met een buitenlandse bankkaart en 1 lari met een Georgische ov-kaart. Inchecken kan in de bus. Er hoeft niet uitgecheckt te worden. Wil je toch een taxi pakken dan is het gebruik van een van de apps zoals die van Bolt aan te bevelen. Hiermee zijn de tarieven gegarandeerd. Een eigen transfer is ook vooraf te boeken via GoTrip. * {{listing | name=Vliegveld Natachtari | alt=Natachtaris Aerodromi | url= | email= | address= | lat=41.92119 | long=44.71844 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata=Q24265446 | lastedit=2026-06-25 | content= }} Ten noorden van Tbilisi ligt het particuliere vliegveld Natachtari. Hiervandaan vertrekken binnenlandse vluchten van Vanilla Sky Airlines naar Mestia, Ambrolauri en Batoemi. Deze luchthaven regelt zelf transfers indien nodig. ===Per trein=== [[Bestand:Tbilisi Central Station - panoramio.jpg|miniatuur|Het wat onooglijke centraal station van Tbilisi. Naast het station is een metrostation en in de nabije omgeving zijn bazaars, winkelcentra en het voetbalstadion van Dinamo.]] Tbilisi is per trein bereikbaar vanuit het westen van het land, onder meer vanuit Batoemi, Ozurgeti, Poti, Zugdidi, Kutaisi en Borjomi. De treinen komen aan in het Centraal Station van Tbilisi buiten het centrumgebied. Ter plekke kun je op de metro, bus of taxi overstappen. Er is elke tweede dag een nachttrein vanuit de Armeense hoofdstad Yerevan naar Tbilisi. De dagelijkse nachttrein vanuit Baku werd per juni 2026 weer hervat na zes jaar, maar deze is alleen te gebruiken door passagiers die geen visum nodig hebben voor Azerbeidzjan. === Per auto === Je kunt uiteraard ook per auto in Tbilisi arriveren. Wel dien je te letten op het geldende parkeerbeleid. Indien je met de auto in Tbilisi verblijft is het raadzaam ofwel wat meer buiten het centrum te verblijven dichtbij stads-OV, zoals de metro, ofwel parkeerplek bij de verblijfplaats te hebben. ===Per bus=== Bussen uit het westen, zuiden en noorden van het land komen vooral aan op het Didube busstation in het noorden van het grotere centrumgebied. Hier is een metrostation van de centrale lijn om verder de stad in te reizen. ==Rondreizen== {{Mapframe|41.7275|44.8095|height=450|width=600|zoom=11}} Tbilisi strekt zich uit over ongeveer dertig kilometer langs de Mtkvari (Koera), maar voor de meeste toeristen zal het gebied zich beperken tot enkele vierkante kilometers: de oude stad, de zone rond de Rustaveli Avenue, Avlabari en Marjanishvili. Dit gebied is goed met het openbaar vervoer en te voet te bereizen. ===Per openbaar vervoer=== [[Bestand:Map of Tbilisi Metro - თბილისის მეტროს რუკა.svg|miniatuur|Metro van Tbilisi. In rood de Centrale lijn, in groen de Saburtalo lijn.]] * {{listing | name=Didube bus station | alt= | url= | email= | address= | lat=41.7506103 | long=44.7786187 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata= | lastedit=2026-06-25 | content=Het belangrijkste busstation. }} Tbilisi heeft een dicht netwerk van bussen en marshrutka's. Deze zijn via Google Maps inzichtelijk te krijgen. Op een aantal plekken in het centrum en in de wijk Vake zijn aparte busbanen. De busbaan in de Chavchavadze Avenue in Vake opereert in tegengestelde rijrichting. Wees daar beducht op. Sinds 1966 heeft Tbilisi een metro, die voor het grootste deel ondergronds ligt. De metro rijdt tussen 6 uur 's-ochtends en middernacht met overdag een hoge frequentie van elke paar minuten. Er zijn twee lijnen: * De Centrale lijn (lijn 1) of ook wel de Akhmeteli-Varketili lijn genoemd. * De Saburtalo lijn (lijn 2). Deze begint op lijn 1 bij het Centraal Station en gaat door de wijk Saburtalo. Voor al het stads-OV, inclusief een aantal kabelbanen, is een algemene chipkaart beschikbaar. Deze is bijvoorbeeld bij metrostations te krijgen en op te laden. Er hoeft alleen maar ingecheckt te worden, wat in de bus bij een vergelijkbaar apparaat gebeurt als in Nederland. De metro heeft toegang met poortjes. Ritten hebben een standaardtarief van 1 lari (2025, ca €0,30). Sommige snelbussen hebben een hoger tarief. Bankpassen kunnen ook gebruikt worden, maar daarvoor geldt een hoger tarief van 1,50 lari. Overstappen, ook van bus op metro en andersom, kan onbeperkt binnen 90 minuten, gerekend van het eerste instapmoment. === Kabelbanen === [[Bestand:2014 Tbilisi, Widoki z Twierdzy Narikala (40).jpg|miniatuur|De Rike-Narikala kabelbaan over de oude stad.]] Tbilisi heeft vanwege de hoogteverschillen verscheidene kabelbanen, waarmee (toeristische) bestemmingen bereikt kunnen worden. Een aantal stammen nog uit de Sovjet-tijd, die in recentere jaren zijn opgeknapt. De kabelbanen Vake Park - Turtle Lake en van Staatsuniversiteit van Tbilisi (in Saburtalo) naar studentenflats over de kloof van de Vera vallen onder het standaardtarief van 1 lari met de OV-kaart. Ook de toeristische kabelbaan van Rike Park naar het Narikala-fort over het oude stadshart valt onder de standaard OV-kaart, maar deze kost 2,50 lari. Voor de kabelbaan en kabeltram (funicular) naar Mtatsminda geldt een apart tarief van respectievelijk 10 en 12 lari per enkele rit. Deze hebben een eigen kaart, die voor beiden te gebruiken is. De kaart is bij de loketten aan de uiteinden te verkrijgen en op te laden. === Per auto === [[Bestand:Revaz Tabukashvili St.jpg|miniatuur|Bord dat aangeeft dat er betaald parkeren is, met de code en het tarief van 1 lari per uur.]] Het is over het algemeen af te raden de auto als primair vervoersmiddel te gebruiken in Tbilisi. Het verkeer kan chaotisch zijn voor buitenstaanders, maar bovenal loopt de stad met name overdag toenemend vast langs de belangrijke verkeersaders. Het is beter een van de OV-vervoersmiddelen te pakken om binnen de stad te reizen, afhankelijk natuurlijk van het doel en de bestemming. In de latere avond is het verkeer doorgaans minder druk, maar dien je in het donker beducht te zijn op zaken als onverwachte kuilen of missende putdeksels. Sommige verkeerslichten hebben voor linksaf een aparte enkele (groene) lamp. Zolang deze niet oplicht mag je niet linksaf. Ook in Tbilisi wordt het parkeerbeleid steeds verder uitgebreid. Voor het betaald parkeren is een app beschikbaar op basis van kenteken. Indien je met de auto in Tbilisi verblijft is het raadzaam ofwel wat meer buiten het centrum te verblijven dichtbij stads-OV, ofwel parkeerplek bij de verblijfplaats te hebben. === Per taxi === De taxi is een veelgebruikt transportmiddel door de stadsbewoners om zich door Tbilisi te bewegen, onder andere vanwege de lage tarieven en de grote beschikbaarheid. Tegelijkertijd geldt hiervoor ook dat het verkeer overdag toenemend vaststaat, waardoor met name ritten via het stadshart en in Vake die met het ov te doen zijn met de taxi minder aantrekkelijk zijn geworden. Ritten in de randen van de stad zijn doorgaans goed te doen. Niettemin, in Tbilisi zijn vele taxi's beschikbaar, ook via app-diensten zoals Bolt. De lokale tarieven liggen naar West-Europese maatstaven laag, maar er is een groot risico om afgezet te worden of extra aangeslagen te worden als buitenlander, omdat er veelal zonder meter gereden wordt. Onderhandel goed en maak de prijs bij aanvang duidelijk. Een standaardtarief van bijvoorbeeld het oude centrum naar Vake is ongeveer 10 lari. Het zal voor toeristen vaak lastig blijken het lokale tarief te krijgen. Wil je zekerder zijn van tarieven zonder gedoe dan is het gebruik van een van de taxi-apps aan te bevelen. Het tarief bij Bolt ligt op ongeveer 1,5-2 lari per kilometer afhankelijk van tijd, vraag en verkeersdrukte. Andere taxi-apps zijn van Maxim en Yandex, maar deze laatste is om meerdere redenen de derde keus. ===Te voet=== [[Bestand:2009. April 9, Day 1. Vusala Alibayli (Set).jpg|miniatuur|Onderpassages voor voetgangers worden met groene borden aangegeven.]] Voor de meeste toeristen zal Tbilisi over het algemeen te belopen zijn qua afstand tussen de bestemmingen. Tbilisi ligt weliswaar grotendeels in het dal van de Koera/Mtkvari, maar is niet overal vlak. Lopen kan in de zomermaanden heet zijn, dus wees daarop voorbereid. Daarnaast zijn de stoepen vaak van slechte kwaliteit en is het niet altijd duidelijk waar je het beste grote doorgaande straten kan oversteken. In de centrale Rustaveli Avenue kan niet over de straat overgestoken worden en het is ook af te raden dat te doen. Hier zijn op verschillende plekken onderdoorgangen aangelegd. Ook op andere plekken met intensief autoverkeer is dit het geval. ===Per fiets=== Tbilisi is geen fietsvriendelijke stad, maar in de Chavchavadze Avenue in de prestigieuze stadswijk Vake is een fietsstrook aangelegd. Er zijn deelsteps te krijgen waarmee je door de stad kunt reizen. ==Bekijken== * De '''Sionikikathedraal''' - waarvan de fundering dateert uit de 7e eeuw, maar die is herbouwd in 1795. * Een '''kasteel''' uit de 13e eeuw * Het oude centrum * Musea. De belangrijkste nationale musea (geschiedenis, kunsten) staan aan de statige Rustavelilaan. * Enkele monumentale '''botanische tuinen'''. ==Doen== Bezoek de '''warmwaterbronnen''' waar je kunt baden in het warme, zwavelrijke water. De wijk waar de warmwaterbronnen zich bevinden heet Abanotubani en is aan de zuidkant van de Metekhibrug. De locatie van de baden is gemakkelijk te herkennen aan zijn kleine koepels op de begane grond. Er zijn verschillende kleine baden met verschillende niveaus van comfort. De baden zijn relatief klein, en het kan dat je moet wachten voor er een bad vrij komt. Je kunt je eigen handdoek en sandalen meebrengen, maar tegen een kleine vergoeding kun je er ook een in het badhuis verkrijgen, badkledij is verplicht in het openbare zwembad. ==Leren== [[Bestand:Tbilisi, Georgia - Building of the Tbilisi State University - 2023.jpg|miniatuur|Entree van de Staatsuniversiteit van Tbilisi aan het begin van de Ilia Tsjavtsjavadze Avenue in de wijk Vake.]] De stad heeft verschillende universiteiten en hogescholen, ook private. De Staatsuniversiteit van Tbilisi, vaak afgekort als TSU, is de voornaamste universiteit van Georgië en de oudste universiteit in de Kaukasus. De instelling werd op 26 januari 1918 opgericht, kort voordat Georgië zich losmaakte van Rusland. Andere bekende universiteiten en onderwijsinstellingen in de stad zijn onder andere de Ilia Staatsuniversiteit, Georgische Technische Universiteit, Medische Universiteit, Georgisch Instituut voor Publieke Zaken (GIPA) en de Universiteit van Georgië. ==Werken== ==Kopen== ==Eten== ===Budget=== ===Gemiddeld=== ===Duur=== ==Uitgaan== ==Overnachten== ===Budget=== ===Gemiddeld=== ===Duur=== ==Veiligheid== ==Gezondheid== ==Contact== ==Dagelijks leven== ==Rondom== {{Str}} {{IsIn|Georgië}} cqk9on47sc21gdwppl76n6x5kys02hh 160140 160137 2026-06-26T09:43:16Z FredTC 2631 /* Bekijken */ Niet "Sionikikathedraal", maar "Sioni-kathedraal" in een {{see ...}} geplaatst 160140 wikitext text/x-wiki {{pagebanner}} '''Tbilisi''' (Georgisch: თბილისი) is de hoofdstad van [[Georgië]]. De stad ligt in het nauwe dal van de rivier de Mtkvari (Koera) en heeft 1,3 miljoen inwoners (2025). == Info == [[Bestand:Tbilisi Municipality in Georgia.svg|miniatuur|400px|De ligging van Tbilisi in Georgië.]] Tbilisi ligt in het zuidoosten van Georgië, ingeklemd tussen verschillende bergruggen, met alleen een vrije opening aan de oostkant. Het is veruit de grootste stad van het land, waar ongeveer een derde van de nationale bevolking woont. De stadsregio heeft een oppervlakte van 502&#x20;km² met een gemiddelde dichtheid van 2412 inwoners per km². De stad heeft een compact historisch centrum, met daaromheen 19e-eeuwse uitbreidingswijken die ruime en statige lanen hebben. Tijdens de Sovjet-overheersing werden dichtbevolkte wijken met grote betonnen flatgebouwen om de oudere delen van de stad gebouwd, waarbij het centrum grotendeels gespaard bleef. Tbilisi is sinds de vijfde eeuw van de jaartelling de hoofdstad van achtereenvolgende (oost-)Georgische koninkrijken en was tevens het culturele, economische en bestuurlijke centrum in de Kaukasus tijdens de Russische tsaristische overheersing in de 19e en vroege 20e eeuw. In het onafhankelijke Georgië is Tbilisi het economische en politieke centrum van het land met de zetel van het parlement. De stad is het belangrijkste knooppunt van mobiliteit tussen Oost- en West-Georgië, en van internationaal verkeer tussen de vier buurlanden. === Oriëntatie === Tbilisi bestaat bestuurlijk uit tien districten, die elk weer uit meerdere wijken bestaan. Een aantal districten omvatten ook het buitengebied van Tbilisi en de dorpen die daar liggen. [[Bestand:View over Tbilisi to the East.jpg|miniatuur|400px|Zicht over Tbilisi naar het oosten: in de voorgrond Mtatsminda (omgeving Rustaveli Avenue) met daarachter Avlabari (Sameba-kathedraal), Isani (Vazisubani) en Samgori (Varketili).]] {{Regionlist| regionmap=Map of the districts of Tbilisi built-up areas.svg | regionmaptext=De tien districten van Tbilisi. | regionmapsize=400px | region1name=Mtatsminda | region1color=#ff642a | region1items=Mtatsminda, Sololaki, Vera| region1description=De wijk Mtatsminda omvat grofweg het gebied rond de Rustaveli Avenue tussen het Vrijheidsplein en het Heldenplein. Dit is een ouder deel van de stad, gebouwd vanaf het begin van de 19e eeuw. Hier liggen belangrijke culturele instellingen en het parlement. Sololaki is een compacte oude wijk met smalle straten naast de oude stad. De wijk Vera is de overgang naar de vroege Sovjet-wijk Vake.| region2name=Vake | region2color=#8b00ff| region2items=''Vake, Bagebi, Nutsubidze, Vazja-Psjavela, Tskneti'' | region2description=De wijk Vake is een dichtbebouwde uitbreidingswijk van de vroege 20e eeuw. Het is tegenwoordig een hippe en dure wijk met bomenrijke lanen. Veel diplomatieke missies zijn hier gevestigd, alsook universiteiten. Andere stedelijke delen van het district zijn minder prestigieus. Nutsubidze en Vazja-Psjavela zijn stedenbouwkundig onderdeel van Saburtalo.| region3name=Saburtalo | region3color=#59b2fc| region3items=''Saburtalo, Dighomi''| region3description=De wijk Saburtalo is een uitbreidingswijk met een duidelijk Sovjetstempel uit de periode van Chroesjtsov en Brezjnev. Hier ligt het belangrijkste ziekenhuis van de stad en er zijn verschillende universiteiten. Dighomi in het noorden heeft meer gewone woonhuizen, een villawijk en de grote Tbilisi Mall langs de snelweg de stad uit | region4name=Krtsanisi | region4color=#132da1 | region4items=''Kala, Ortachala, Ponichala'' | region4description=Hier ligt onder andere de oude stad (Kala), wat voor de meeste bezoekers het belangrijkste deel van hun bezoek aan Tbilisi zal zijn, naast de wijken Mtatsminda, Avlabari en het gebied rond Marjanishvili.| region5name=Isani | region5color=#008000 | region5items=''Avlabari, Navtlugi, Vazisubani'' | region5description=In dit district ligt de oude Armeense wijk Avlabari, die tegenover de oude stad ligt, aan de overkant van de Mtkvari. In Avlabari staat tevens de grote Sameba-kathedraal. Vazisubani is een late Sovjet-uitbreidingswijk.| region6name=Samgori | region6color=#de3a7d | region6items=''Samgori, Varketili, Orkhevi, Lilo'' | region6description=Dit district bestaat voornamelijk uit de grote uitbreidingswijk Varketili uit de latere jaren van de Sovjet-Unie, de periode Brezjnev en Gorbatsjov. Bij Orkhevi ligt het vliegveld en Lilo is een grote handelsplaats langs de ''Kakheti Highway''.| region7name=Chugureti | region7color=#83b900 | region7items=''Kvemo Chugureti, Zemo Chugureti'' | region7description=Dit is voornamelijk een residentieel district in de heuvels tussen de Mtkvari en het Tbilisi-reservoir. Voor toeristen is met name Kvemo (Laag) Chugureti van belang, de 19e eeuwse wijk op de oostelijke rivieroever rond Marjanishvili en de Davit Aghmashenebeli Avenue. | region8name=Didube | region8color=#ea0000 | region8items=''Didube, Dighomi Massif'' | region8description=Een dichtbebouwde stadswijk waar het belangrijkste busstation ligt. Het centraal station en de bazaar ligen in het grensgebied met Chugureti.| region9name=Nadzaladevi | region9color=#935d01| region9items=''Nadzaladevi, Lotkini, Sanzona, Temka'' | region9description=Residentieel district aan de oostkant van de spoorlijn, in de heuvels langs de west- en noordkant van het Tbilisi-reservoir. Temka is het noorden van dit district met Sovjet-bouw. Hier staat ook het pompeuze monument 'Chronicles of Georgia' op een prominente heuvel boven het reservoir| region10name=Gldani | region10color=#008080 | region10items=''Gldani, Avchala, Mukhiani'' | region10description=Gldani en Mukhiani zijn grote uitbreidingswijken uit de late jaren van de Sovjet-Unie.| }} === Geschiedenis === Tbilisi werd volgens de geschiedschrijving in het midden van de 5de eeuw opgericht door Vachtang I Gorgasali, koning van Iberië (Kartli). Kort daarna, medio 469, verplaatste hij de hoofdstad van Mtskheta naar Tbilisi. Volgens een oude legende werd het huidige grondgebied van Tbilisi nog tot 485 bedekt met bossen. Een algemeen aanvaarde versie van de legende is dat koning Vachang I op jacht was met een valk in de zwaar beboste regio. Toen deze een fazant gevangen had, vielen zij samen in een warmwaterbron. Hij was zo onder de indruk van de warmwaterbronnen dat hij beval het bos te kappen en er een stad te stichten. [[Bestand:Tbilisi The Metekhi Church Of Assumption (241971757).jpeg|miniatuur|Zwavel- en warmwaterbadhuizen in het oude centrum van de stad. Op de achtergrond de Metechi-kerk in Avlabari.]] De naam van de stad is dan ook afgeleid van het Georgische woord voor warm, Tpili (თბილი). De naam "Tbili" of "Tbilisi" ("warme locatie") werd aan deze plek gegeven vanwege de aanwezigheid van warmwaterbronnen. De stad is de hoofdstad van diverse Georgische staten geweest, die volgden op Iberië, maar is ook vaak door buitenlandse heersers bezet, onder meer door Arabieren en Perzen. In 1801 kwam Tbilisi onder het gezag van het Russische Rijk en werd het hernoemd in Tiflis, de gerussificeerde naam voor Tbilisi die tot 1936 gehanteerd werd. Vanaf 1846 was Tiflis de zetel van de onderkoning van de Kaukasus, waardoor de stad het centrum van de gehele Kaukasus werd. Dit bracht economische bloei en politieke invloed. De gebouwen in de stad kregen een meer Europese stijl. In deze periode werden grote delen van de stad ontwikkeld, zoals de zone rond de Rustaveli Avenue en aan de overkant van de rivier rond Marjanisvili en de Davit Aghmashenebeli Avenue. Er werden nieuwe wegen en spoorwegen aangelegd om Tbilisi te verbinden met andere belangrijke steden in de Kaukasus. Met de komst van de spoorwegen, werd Tbilisi het knooppunt in de Kaukasus, met verbindingen naar Batumi, Baku, Yerevan, Kars en Julfa. Tbilisi werd hierdoor ook een belangrijk handels- en cultureel centrum. De Georgische intelligentia zoals Ilia Tsjavtsjavadze, Akaki Tsereteli, Iakob Gogebasjvili, Aleksandr Gribojedov en andere staatslieden, dichters en kunstenaars vond hun geluk in Tbilisi. [[Bestand:View to Zghvisubani neighbourhood.jpg|miniatuur|De andere zijde van Tbilisi: de wijken met grote Sovjet-flats, zoals hier in Gldani.]] Tijdens de Sovjet-overheersing van 1921 tot 1991 bleef Tbilisi de belangrijkste stad in de Zuidelijke Kaukasus en groeide het verder. In tegenstelling tot veel andere steden in de Sovjetunie, wist Tbilisi haar historische centrum in eenheid te behouden. De stad groeide in de Sovjet-periode van 230.000 inwoners (1922) naar 1,26 miljoen (1989). Al deze nieuwe inwoners werden gehuisvest in grote uitbreidingswijken ten noorden en oosten van de 19e eeuwse stad. Aan de noordkant, waar de vallei van de Mtkvari weinig ruimte liet, werden de wijken Vake en Saburtalo in zijvalleien gebouwd. De grote systeembouw van betonnen 14-etages hoge flats werd toegepast in latere wijken als Gldani in het noorden en Vardisubani en Varketili in het oosten, verder naar de periferie van de stad. Deze werden vervolgens met het centrum verbonden met een metrolijn. ==Arriveren== ===Per vliegtuig=== * {{listing | name=Luchthaven Tbilisi | alt=Tbilisis Shota Rustavelis Sakhelobis Saertashoriso Aeroporti | url= | email= | address= | lat=41.67282 | long=44.96024 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata=Q778213 | lastedit=2026-06-25 | content= }} Tbilisi is rechtstreeks aan te vliegen vanaf Amsterdam met Georgian Airways (KLM-codeshare) en Transavia. Het vliegveld ligt aan de oostkant van de stad op ongeveer een half uur rijden van het centrum, afhankelijk van het verkeer. Het is af te raden een willekeurige taxi te pakken vanwege het risico om afgezet te worden. Er is een reguliere groene stadsbus beschikbaar die via het centrum naar het centraal station rijdt. Deze rit kost 1,50 lari met een buitenlandse bankkaart en 1 lari met een Georgische ov-kaart. Inchecken kan in de bus. Er hoeft niet uitgecheckt te worden. Wil je toch een taxi pakken dan is het gebruik van een van de apps zoals die van Bolt aan te bevelen. Hiermee zijn de tarieven gegarandeerd. Een eigen transfer is ook vooraf te boeken via GoTrip. * {{listing | name=Vliegveld Natachtari | alt=Natachtaris Aerodromi | url= | email= | address= | lat=41.92119 | long=44.71844 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata=Q24265446 | lastedit=2026-06-25 | content= }} Ten noorden van Tbilisi ligt het particuliere vliegveld Natachtari. Hiervandaan vertrekken binnenlandse vluchten van Vanilla Sky Airlines naar Mestia, Ambrolauri en Batoemi. Deze luchthaven regelt zelf transfers indien nodig. ===Per trein=== [[Bestand:Tbilisi Central Station - panoramio.jpg|miniatuur|Het wat onooglijke centraal station van Tbilisi. Naast het station is een metrostation en in de nabije omgeving zijn bazaars, winkelcentra en het voetbalstadion van Dinamo.]] Tbilisi is per trein bereikbaar vanuit het westen van het land, onder meer vanuit Batoemi, Ozurgeti, Poti, Zugdidi, Kutaisi en Borjomi. De treinen komen aan in het Centraal Station van Tbilisi buiten het centrumgebied. Ter plekke kun je op de metro, bus of taxi overstappen. Er is elke tweede dag een nachttrein vanuit de Armeense hoofdstad Yerevan naar Tbilisi. De dagelijkse nachttrein vanuit Baku werd per juni 2026 weer hervat na zes jaar, maar deze is alleen te gebruiken door passagiers die geen visum nodig hebben voor Azerbeidzjan. === Per auto === Je kunt uiteraard ook per auto in Tbilisi arriveren. Wel dien je te letten op het geldende parkeerbeleid. Indien je met de auto in Tbilisi verblijft is het raadzaam ofwel wat meer buiten het centrum te verblijven dichtbij stads-OV, zoals de metro, ofwel parkeerplek bij de verblijfplaats te hebben. ===Per bus=== Bussen uit het westen, zuiden en noorden van het land komen vooral aan op het Didube busstation in het noorden van het grotere centrumgebied. Hier is een metrostation van de centrale lijn om verder de stad in te reizen. ==Rondreizen== {{Mapframe|41.7275|44.8095|height=450|width=600|zoom=11}} Tbilisi strekt zich uit over ongeveer dertig kilometer langs de Mtkvari (Koera), maar voor de meeste toeristen zal het gebied zich beperken tot enkele vierkante kilometers: de oude stad, de zone rond de Rustaveli Avenue, Avlabari en Marjanishvili. Dit gebied is goed met het openbaar vervoer en te voet te bereizen. ===Per openbaar vervoer=== [[Bestand:Map of Tbilisi Metro - თბილისის მეტროს რუკა.svg|miniatuur|Metro van Tbilisi. In rood de Centrale lijn, in groen de Saburtalo lijn.]] * {{listing | name=Didube bus station | alt= | url= | email= | address= | lat=41.7506103 | long=44.7786187 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata= | lastedit=2026-06-25 | content=Het belangrijkste busstation. }} Tbilisi heeft een dicht netwerk van bussen en marshrutka's. Deze zijn via Google Maps inzichtelijk te krijgen. Op een aantal plekken in het centrum en in de wijk Vake zijn aparte busbanen. De busbaan in de Chavchavadze Avenue in Vake opereert in tegengestelde rijrichting. Wees daar beducht op. Sinds 1966 heeft Tbilisi een metro, die voor het grootste deel ondergronds ligt. De metro rijdt tussen 6 uur 's-ochtends en middernacht met overdag een hoge frequentie van elke paar minuten. Er zijn twee lijnen: * De Centrale lijn (lijn 1) of ook wel de Akhmeteli-Varketili lijn genoemd. * De Saburtalo lijn (lijn 2). Deze begint op lijn 1 bij het Centraal Station en gaat door de wijk Saburtalo. Voor al het stads-OV, inclusief een aantal kabelbanen, is een algemene chipkaart beschikbaar. Deze is bijvoorbeeld bij metrostations te krijgen en op te laden. Er hoeft alleen maar ingecheckt te worden, wat in de bus bij een vergelijkbaar apparaat gebeurt als in Nederland. De metro heeft toegang met poortjes. Ritten hebben een standaardtarief van 1 lari (2025, ca €0,30). Sommige snelbussen hebben een hoger tarief. Bankpassen kunnen ook gebruikt worden, maar daarvoor geldt een hoger tarief van 1,50 lari. Overstappen, ook van bus op metro en andersom, kan onbeperkt binnen 90 minuten, gerekend van het eerste instapmoment. === Kabelbanen === [[Bestand:2014 Tbilisi, Widoki z Twierdzy Narikala (40).jpg|miniatuur|De Rike-Narikala kabelbaan over de oude stad.]] Tbilisi heeft vanwege de hoogteverschillen verscheidene kabelbanen, waarmee (toeristische) bestemmingen bereikt kunnen worden. Een aantal stammen nog uit de Sovjet-tijd, die in recentere jaren zijn opgeknapt. De kabelbanen Vake Park - Turtle Lake en van Staatsuniversiteit van Tbilisi (in Saburtalo) naar studentenflats over de kloof van de Vera vallen onder het standaardtarief van 1 lari met de OV-kaart. Ook de toeristische kabelbaan van Rike Park naar het Narikala-fort over het oude stadshart valt onder de standaard OV-kaart, maar deze kost 2,50 lari. Voor de kabelbaan en kabeltram (funicular) naar Mtatsminda geldt een apart tarief van respectievelijk 10 en 12 lari per enkele rit. Deze hebben een eigen kaart, die voor beiden te gebruiken is. De kaart is bij de loketten aan de uiteinden te verkrijgen en op te laden. === Per auto === [[Bestand:Revaz Tabukashvili St.jpg|miniatuur|Bord dat aangeeft dat er betaald parkeren is, met de code en het tarief van 1 lari per uur.]] Het is over het algemeen af te raden de auto als primair vervoersmiddel te gebruiken in Tbilisi. Het verkeer kan chaotisch zijn voor buitenstaanders, maar bovenal loopt de stad met name overdag toenemend vast langs de belangrijke verkeersaders. Het is beter een van de OV-vervoersmiddelen te pakken om binnen de stad te reizen, afhankelijk natuurlijk van het doel en de bestemming. In de latere avond is het verkeer doorgaans minder druk, maar dien je in het donker beducht te zijn op zaken als onverwachte kuilen of missende putdeksels. Sommige verkeerslichten hebben voor linksaf een aparte enkele (groene) lamp. Zolang deze niet oplicht mag je niet linksaf. Ook in Tbilisi wordt het parkeerbeleid steeds verder uitgebreid. Voor het betaald parkeren is een app beschikbaar op basis van kenteken. Indien je met de auto in Tbilisi verblijft is het raadzaam ofwel wat meer buiten het centrum te verblijven dichtbij stads-OV, ofwel parkeerplek bij de verblijfplaats te hebben. === Per taxi === De taxi is een veelgebruikt transportmiddel door de stadsbewoners om zich door Tbilisi te bewegen, onder andere vanwege de lage tarieven en de grote beschikbaarheid. Tegelijkertijd geldt hiervoor ook dat het verkeer overdag toenemend vaststaat, waardoor met name ritten via het stadshart en in Vake die met het ov te doen zijn met de taxi minder aantrekkelijk zijn geworden. Ritten in de randen van de stad zijn doorgaans goed te doen. Niettemin, in Tbilisi zijn vele taxi's beschikbaar, ook via app-diensten zoals Bolt. De lokale tarieven liggen naar West-Europese maatstaven laag, maar er is een groot risico om afgezet te worden of extra aangeslagen te worden als buitenlander, omdat er veelal zonder meter gereden wordt. Onderhandel goed en maak de prijs bij aanvang duidelijk. Een standaardtarief van bijvoorbeeld het oude centrum naar Vake is ongeveer 10 lari. Het zal voor toeristen vaak lastig blijken het lokale tarief te krijgen. Wil je zekerder zijn van tarieven zonder gedoe dan is het gebruik van een van de taxi-apps aan te bevelen. Het tarief bij Bolt ligt op ongeveer 1,5-2 lari per kilometer afhankelijk van tijd, vraag en verkeersdrukte. Andere taxi-apps zijn van Maxim en Yandex, maar deze laatste is om meerdere redenen de derde keus. ===Te voet=== [[Bestand:2009. April 9, Day 1. Vusala Alibayli (Set).jpg|miniatuur|Onderpassages voor voetgangers worden met groene borden aangegeven.]] Voor de meeste toeristen zal Tbilisi over het algemeen te belopen zijn qua afstand tussen de bestemmingen. Tbilisi ligt weliswaar grotendeels in het dal van de Koera/Mtkvari, maar is niet overal vlak. Lopen kan in de zomermaanden heet zijn, dus wees daarop voorbereid. Daarnaast zijn de stoepen vaak van slechte kwaliteit en is het niet altijd duidelijk waar je het beste grote doorgaande straten kan oversteken. In de centrale Rustaveli Avenue kan niet over de straat overgestoken worden en het is ook af te raden dat te doen. Hier zijn op verschillende plekken onderdoorgangen aangelegd. Ook op andere plekken met intensief autoverkeer is dit het geval. ===Per fiets=== Tbilisi is geen fietsvriendelijke stad, maar in de Chavchavadze Avenue in de prestigieuze stadswijk Vake is een fietsstrook aangelegd. Er zijn deelsteps te krijgen waarmee je door de stad kunt reizen. ==Bekijken== * {{see | name=Sioni-kathedraal | alt= | url= | email= | address= | lat=41.69133 | long=44.80752 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata=Q248050 | lastedit=2026-06-26 | content=Een kerk waarvan de fundering dateert uit de 7e eeuw, maar die is herbouwd in 1795. }} * Een '''kasteel''' uit de 13e eeuw * Het oude centrum * Musea. De belangrijkste nationale musea (geschiedenis, kunsten) staan aan de statige Rustavelilaan. * Enkele monumentale '''botanische tuinen'''. ==Doen== Bezoek de '''warmwaterbronnen''' waar je kunt baden in het warme, zwavelrijke water. De wijk waar de warmwaterbronnen zich bevinden heet Abanotubani en is aan de zuidkant van de Metekhibrug. De locatie van de baden is gemakkelijk te herkennen aan zijn kleine koepels op de begane grond. Er zijn verschillende kleine baden met verschillende niveaus van comfort. De baden zijn relatief klein, en het kan dat je moet wachten voor er een bad vrij komt. Je kunt je eigen handdoek en sandalen meebrengen, maar tegen een kleine vergoeding kun je er ook een in het badhuis verkrijgen, badkledij is verplicht in het openbare zwembad. ==Leren== [[Bestand:Tbilisi, Georgia - Building of the Tbilisi State University - 2023.jpg|miniatuur|Entree van de Staatsuniversiteit van Tbilisi aan het begin van de Ilia Tsjavtsjavadze Avenue in de wijk Vake.]] De stad heeft verschillende universiteiten en hogescholen, ook private. De Staatsuniversiteit van Tbilisi, vaak afgekort als TSU, is de voornaamste universiteit van Georgië en de oudste universiteit in de Kaukasus. De instelling werd op 26 januari 1918 opgericht, kort voordat Georgië zich losmaakte van Rusland. Andere bekende universiteiten en onderwijsinstellingen in de stad zijn onder andere de Ilia Staatsuniversiteit, Georgische Technische Universiteit, Medische Universiteit, Georgisch Instituut voor Publieke Zaken (GIPA) en de Universiteit van Georgië. ==Werken== ==Kopen== ==Eten== ===Budget=== ===Gemiddeld=== ===Duur=== ==Uitgaan== ==Overnachten== ===Budget=== ===Gemiddeld=== ===Duur=== ==Veiligheid== ==Gezondheid== ==Contact== ==Dagelijks leven== ==Rondom== {{Str}} {{IsIn|Georgië}} 0imxkp6gzfmr37lcgnx8c7du9x5l5p6 160141 160140 2026-06-26T09:49:11Z FredTC 2631 /* Info */ Afbeelding verplaatst 160141 wikitext text/x-wiki {{pagebanner}} '''Tbilisi''' (Georgisch: თბილისი) is de hoofdstad van [[Georgië]]. De stad ligt in het nauwe dal van de rivier de Mtkvari (Koera) en heeft 1,3 miljoen inwoners (2025). == Info == [[Bestand:Tbilisi Municipality in Georgia.svg|miniatuur|400px|De ligging van Tbilisi in Georgië.]] Tbilisi ligt in het zuidoosten van Georgië, ingeklemd tussen verschillende bergruggen, met alleen een vrije opening aan de oostkant. Het is veruit de grootste stad van het land, waar ongeveer een derde van de nationale bevolking woont. De stadsregio heeft een oppervlakte van 502&#x20;km² met een gemiddelde dichtheid van 2412 inwoners per km². De stad heeft een compact historisch centrum, met daaromheen 19e-eeuwse uitbreidingswijken die ruime en statige lanen hebben. Tijdens de Sovjet-overheersing werden dichtbevolkte wijken met grote betonnen flatgebouwen om de oudere delen van de stad gebouwd, waarbij het centrum grotendeels gespaard bleef. Tbilisi is sinds de vijfde eeuw van de jaartelling de hoofdstad van achtereenvolgende (oost-)Georgische koninkrijken en was tevens het culturele, economische en bestuurlijke centrum in de Kaukasus tijdens de Russische tsaristische overheersing in de 19e en vroege 20e eeuw. In het onafhankelijke Georgië is Tbilisi het economische en politieke centrum van het land met de zetel van het parlement. De stad is het belangrijkste knooppunt van mobiliteit tussen Oost- en West-Georgië, en van internationaal verkeer tussen de vier buurlanden. === Oriëntatie === Tbilisi bestaat bestuurlijk uit tien districten, die elk weer uit meerdere wijken bestaan. Een aantal districten omvatten ook het buitengebied van Tbilisi en de dorpen die daar liggen. {{Regionlist| regionmap=Map of the districts of Tbilisi built-up areas.svg | regionmaptext=De tien districten van Tbilisi. | regionmapsize=400px | region1name=Mtatsminda | region1color=#ff642a | region1items=Mtatsminda, Sololaki, Vera| region1description=De wijk Mtatsminda omvat grofweg het gebied rond de Rustaveli Avenue tussen het Vrijheidsplein en het Heldenplein. Dit is een ouder deel van de stad, gebouwd vanaf het begin van de 19e eeuw. Hier liggen belangrijke culturele instellingen en het parlement. Sololaki is een compacte oude wijk met smalle straten naast de oude stad. De wijk Vera is de overgang naar de vroege Sovjet-wijk Vake.| region2name=Vake | region2color=#8b00ff| region2items=''Vake, Bagebi, Nutsubidze, Vazja-Psjavela, Tskneti'' | region2description=De wijk Vake is een dichtbebouwde uitbreidingswijk van de vroege 20e eeuw. Het is tegenwoordig een hippe en dure wijk met bomenrijke lanen. Veel diplomatieke missies zijn hier gevestigd, alsook universiteiten. Andere stedelijke delen van het district zijn minder prestigieus. Nutsubidze en Vazja-Psjavela zijn stedenbouwkundig onderdeel van Saburtalo.| region3name=Saburtalo | region3color=#59b2fc| region3items=''Saburtalo, Dighomi''| region3description=De wijk Saburtalo is een uitbreidingswijk met een duidelijk Sovjetstempel uit de periode van Chroesjtsov en Brezjnev. Hier ligt het belangrijkste ziekenhuis van de stad en er zijn verschillende universiteiten. Dighomi in het noorden heeft meer gewone woonhuizen, een villawijk en de grote Tbilisi Mall langs de snelweg de stad uit | region4name=Krtsanisi | region4color=#132da1 | region4items=''Kala, Ortachala, Ponichala'' | region4description=Hier ligt onder andere de oude stad (Kala), wat voor de meeste bezoekers het belangrijkste deel van hun bezoek aan Tbilisi zal zijn, naast de wijken Mtatsminda, Avlabari en het gebied rond Marjanishvili.| region5name=Isani | region5color=#008000 | region5items=''Avlabari, Navtlugi, Vazisubani'' | region5description=In dit district ligt de oude Armeense wijk Avlabari, die tegenover de oude stad ligt, aan de overkant van de Mtkvari. In Avlabari staat tevens de grote Sameba-kathedraal. Vazisubani is een late Sovjet-uitbreidingswijk.| region6name=Samgori | region6color=#de3a7d | region6items=''Samgori, Varketili, Orkhevi, Lilo'' | region6description=Dit district bestaat voornamelijk uit de grote uitbreidingswijk Varketili uit de latere jaren van de Sovjet-Unie, de periode Brezjnev en Gorbatsjov. Bij Orkhevi ligt het vliegveld en Lilo is een grote handelsplaats langs de ''Kakheti Highway''.| region7name=Chugureti | region7color=#83b900 | region7items=''Kvemo Chugureti, Zemo Chugureti'' | region7description=Dit is voornamelijk een residentieel district in de heuvels tussen de Mtkvari en het Tbilisi-reservoir. Voor toeristen is met name Kvemo (Laag) Chugureti van belang, de 19e eeuwse wijk op de oostelijke rivieroever rond Marjanishvili en de Davit Aghmashenebeli Avenue. | region8name=Didube | region8color=#ea0000 | region8items=''Didube, Dighomi Massif'' | region8description=Een dichtbebouwde stadswijk waar het belangrijkste busstation ligt. Het centraal station en de bazaar ligen in het grensgebied met Chugureti.| region9name=Nadzaladevi | region9color=#935d01| region9items=''Nadzaladevi, Lotkini, Sanzona, Temka'' | region9description=Residentieel district aan de oostkant van de spoorlijn, in de heuvels langs de west- en noordkant van het Tbilisi-reservoir. Temka is het noorden van dit district met Sovjet-bouw. Hier staat ook het pompeuze monument 'Chronicles of Georgia' op een prominente heuvel boven het reservoir| region10name=Gldani | region10color=#008080 | region10items=''Gldani, Avchala, Mukhiani'' | region10description=Gldani en Mukhiani zijn grote uitbreidingswijken uit de late jaren van de Sovjet-Unie.| }} === Geschiedenis === Tbilisi werd volgens de geschiedschrijving in het midden van de 5de eeuw opgericht door Vachtang I Gorgasali, koning van Iberië (Kartli). Kort daarna, medio 469, verplaatste hij de hoofdstad van Mtskheta naar Tbilisi. Volgens een oude legende werd het huidige grondgebied van Tbilisi nog tot 485 bedekt met bossen. Een algemeen aanvaarde versie van de legende is dat koning Vachang I op jacht was met een valk in de zwaar beboste regio. Toen deze een fazant gevangen had, vielen zij samen in een warmwaterbron. Hij was zo onder de indruk van de warmwaterbronnen dat hij beval het bos te kappen en er een stad te stichten. [[Bestand:Tbilisi The Metekhi Church Of Assumption (241971757).jpeg|miniatuur|Zwavel- en warmwaterbadhuizen in het oude centrum van de stad. Op de achtergrond de Metechi-kerk in Avlabari.]] De naam van de stad is dan ook afgeleid van het Georgische woord voor warm, Tpili (თბილი). De naam "Tbili" of "Tbilisi" ("warme locatie") werd aan deze plek gegeven vanwege de aanwezigheid van warmwaterbronnen. De stad is de hoofdstad van diverse Georgische staten geweest, die volgden op Iberië, maar is ook vaak door buitenlandse heersers bezet, onder meer door Arabieren en Perzen. [[Bestand:View over Tbilisi to the East.jpg|miniatuur|Zicht over Tbilisi naar het oosten: in de voorgrond Mtatsminda (omgeving Rustaveli Avenue) met daarachter Avlabari (Sameba-kathedraal), Isani (Vazisubani) en Samgori (Varketili).]] In 1801 kwam Tbilisi onder het gezag van het Russische Rijk en werd het hernoemd in Tiflis, de gerussificeerde naam voor Tbilisi die tot 1936 gehanteerd werd. Vanaf 1846 was Tiflis de zetel van de onderkoning van de Kaukasus, waardoor de stad het centrum van de gehele Kaukasus werd. Dit bracht economische bloei en politieke invloed. De gebouwen in de stad kregen een meer Europese stijl. In deze periode werden grote delen van de stad ontwikkeld, zoals de zone rond de Rustaveli Avenue en aan de overkant van de rivier rond Marjanisvili en de Davit Aghmashenebeli Avenue. Er werden nieuwe wegen en spoorwegen aangelegd om Tbilisi te verbinden met andere belangrijke steden in de Kaukasus. Met de komst van de spoorwegen, werd Tbilisi het knooppunt in de Kaukasus, met verbindingen naar Batumi, Baku, Yerevan, Kars en Julfa. Tbilisi werd hierdoor ook een belangrijk handels- en cultureel centrum. De Georgische intelligentia zoals Ilia Tsjavtsjavadze, Akaki Tsereteli, Iakob Gogebasjvili, Aleksandr Gribojedov en andere staatslieden, dichters en kunstenaars vond hun geluk in Tbilisi. [[Bestand:View to Zghvisubani neighbourhood.jpg|miniatuur|De andere zijde van Tbilisi: de wijken met grote Sovjet-flats, zoals hier in Gldani.]] Tijdens de Sovjet-overheersing van 1921 tot 1991 bleef Tbilisi de belangrijkste stad in de Zuidelijke Kaukasus en groeide het verder. In tegenstelling tot veel andere steden in de Sovjetunie, wist Tbilisi haar historische centrum in eenheid te behouden. De stad groeide in de Sovjet-periode van 230.000 inwoners (1922) naar 1,26 miljoen (1989). Al deze nieuwe inwoners werden gehuisvest in grote uitbreidingswijken ten noorden en oosten van de 19e eeuwse stad. Aan de noordkant, waar de vallei van de Mtkvari weinig ruimte liet, werden de wijken Vake en Saburtalo in zijvalleien gebouwd. De grote systeembouw van betonnen 14-etages hoge flats werd toegepast in latere wijken als Gldani in het noorden en Vardisubani en Varketili in het oosten, verder naar de periferie van de stad. Deze werden vervolgens met het centrum verbonden met een metrolijn. ==Arriveren== ===Per vliegtuig=== * {{listing | name=Luchthaven Tbilisi | alt=Tbilisis Shota Rustavelis Sakhelobis Saertashoriso Aeroporti | url= | email= | address= | lat=41.67282 | long=44.96024 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata=Q778213 | lastedit=2026-06-25 | content= }} Tbilisi is rechtstreeks aan te vliegen vanaf Amsterdam met Georgian Airways (KLM-codeshare) en Transavia. Het vliegveld ligt aan de oostkant van de stad op ongeveer een half uur rijden van het centrum, afhankelijk van het verkeer. Het is af te raden een willekeurige taxi te pakken vanwege het risico om afgezet te worden. Er is een reguliere groene stadsbus beschikbaar die via het centrum naar het centraal station rijdt. Deze rit kost 1,50 lari met een buitenlandse bankkaart en 1 lari met een Georgische ov-kaart. Inchecken kan in de bus. Er hoeft niet uitgecheckt te worden. Wil je toch een taxi pakken dan is het gebruik van een van de apps zoals die van Bolt aan te bevelen. Hiermee zijn de tarieven gegarandeerd. Een eigen transfer is ook vooraf te boeken via GoTrip. * {{listing | name=Vliegveld Natachtari | alt=Natachtaris Aerodromi | url= | email= | address= | lat=41.92119 | long=44.71844 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata=Q24265446 | lastedit=2026-06-25 | content= }} Ten noorden van Tbilisi ligt het particuliere vliegveld Natachtari. Hiervandaan vertrekken binnenlandse vluchten van Vanilla Sky Airlines naar Mestia, Ambrolauri en Batoemi. Deze luchthaven regelt zelf transfers indien nodig. ===Per trein=== [[Bestand:Tbilisi Central Station - panoramio.jpg|miniatuur|Het wat onooglijke centraal station van Tbilisi. Naast het station is een metrostation en in de nabije omgeving zijn bazaars, winkelcentra en het voetbalstadion van Dinamo.]] Tbilisi is per trein bereikbaar vanuit het westen van het land, onder meer vanuit Batoemi, Ozurgeti, Poti, Zugdidi, Kutaisi en Borjomi. De treinen komen aan in het Centraal Station van Tbilisi buiten het centrumgebied. Ter plekke kun je op de metro, bus of taxi overstappen. Er is elke tweede dag een nachttrein vanuit de Armeense hoofdstad Yerevan naar Tbilisi. De dagelijkse nachttrein vanuit Baku werd per juni 2026 weer hervat na zes jaar, maar deze is alleen te gebruiken door passagiers die geen visum nodig hebben voor Azerbeidzjan. === Per auto === Je kunt uiteraard ook per auto in Tbilisi arriveren. Wel dien je te letten op het geldende parkeerbeleid. Indien je met de auto in Tbilisi verblijft is het raadzaam ofwel wat meer buiten het centrum te verblijven dichtbij stads-OV, zoals de metro, ofwel parkeerplek bij de verblijfplaats te hebben. ===Per bus=== Bussen uit het westen, zuiden en noorden van het land komen vooral aan op het Didube busstation in het noorden van het grotere centrumgebied. Hier is een metrostation van de centrale lijn om verder de stad in te reizen. ==Rondreizen== {{Mapframe|41.7275|44.8095|height=450|width=600|zoom=11}} Tbilisi strekt zich uit over ongeveer dertig kilometer langs de Mtkvari (Koera), maar voor de meeste toeristen zal het gebied zich beperken tot enkele vierkante kilometers: de oude stad, de zone rond de Rustaveli Avenue, Avlabari en Marjanishvili. Dit gebied is goed met het openbaar vervoer en te voet te bereizen. ===Per openbaar vervoer=== [[Bestand:Map of Tbilisi Metro - თბილისის მეტროს რუკა.svg|miniatuur|Metro van Tbilisi. In rood de Centrale lijn, in groen de Saburtalo lijn.]] * {{listing | name=Didube bus station | alt= | url= | email= | address= | lat=41.7506103 | long=44.7786187 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata= | lastedit=2026-06-25 | content=Het belangrijkste busstation. }} Tbilisi heeft een dicht netwerk van bussen en marshrutka's. Deze zijn via Google Maps inzichtelijk te krijgen. Op een aantal plekken in het centrum en in de wijk Vake zijn aparte busbanen. De busbaan in de Chavchavadze Avenue in Vake opereert in tegengestelde rijrichting. Wees daar beducht op. Sinds 1966 heeft Tbilisi een metro, die voor het grootste deel ondergronds ligt. De metro rijdt tussen 6 uur 's-ochtends en middernacht met overdag een hoge frequentie van elke paar minuten. Er zijn twee lijnen: * De Centrale lijn (lijn 1) of ook wel de Akhmeteli-Varketili lijn genoemd. * De Saburtalo lijn (lijn 2). Deze begint op lijn 1 bij het Centraal Station en gaat door de wijk Saburtalo. Voor al het stads-OV, inclusief een aantal kabelbanen, is een algemene chipkaart beschikbaar. Deze is bijvoorbeeld bij metrostations te krijgen en op te laden. Er hoeft alleen maar ingecheckt te worden, wat in de bus bij een vergelijkbaar apparaat gebeurt als in Nederland. De metro heeft toegang met poortjes. Ritten hebben een standaardtarief van 1 lari (2025, ca €0,30). Sommige snelbussen hebben een hoger tarief. Bankpassen kunnen ook gebruikt worden, maar daarvoor geldt een hoger tarief van 1,50 lari. Overstappen, ook van bus op metro en andersom, kan onbeperkt binnen 90 minuten, gerekend van het eerste instapmoment. === Kabelbanen === [[Bestand:2014 Tbilisi, Widoki z Twierdzy Narikala (40).jpg|miniatuur|De Rike-Narikala kabelbaan over de oude stad.]] Tbilisi heeft vanwege de hoogteverschillen verscheidene kabelbanen, waarmee (toeristische) bestemmingen bereikt kunnen worden. Een aantal stammen nog uit de Sovjet-tijd, die in recentere jaren zijn opgeknapt. De kabelbanen Vake Park - Turtle Lake en van Staatsuniversiteit van Tbilisi (in Saburtalo) naar studentenflats over de kloof van de Vera vallen onder het standaardtarief van 1 lari met de OV-kaart. Ook de toeristische kabelbaan van Rike Park naar het Narikala-fort over het oude stadshart valt onder de standaard OV-kaart, maar deze kost 2,50 lari. Voor de kabelbaan en kabeltram (funicular) naar Mtatsminda geldt een apart tarief van respectievelijk 10 en 12 lari per enkele rit. Deze hebben een eigen kaart, die voor beiden te gebruiken is. De kaart is bij de loketten aan de uiteinden te verkrijgen en op te laden. === Per auto === [[Bestand:Revaz Tabukashvili St.jpg|miniatuur|Bord dat aangeeft dat er betaald parkeren is, met de code en het tarief van 1 lari per uur.]] Het is over het algemeen af te raden de auto als primair vervoersmiddel te gebruiken in Tbilisi. Het verkeer kan chaotisch zijn voor buitenstaanders, maar bovenal loopt de stad met name overdag toenemend vast langs de belangrijke verkeersaders. Het is beter een van de OV-vervoersmiddelen te pakken om binnen de stad te reizen, afhankelijk natuurlijk van het doel en de bestemming. In de latere avond is het verkeer doorgaans minder druk, maar dien je in het donker beducht te zijn op zaken als onverwachte kuilen of missende putdeksels. Sommige verkeerslichten hebben voor linksaf een aparte enkele (groene) lamp. Zolang deze niet oplicht mag je niet linksaf. Ook in Tbilisi wordt het parkeerbeleid steeds verder uitgebreid. Voor het betaald parkeren is een app beschikbaar op basis van kenteken. Indien je met de auto in Tbilisi verblijft is het raadzaam ofwel wat meer buiten het centrum te verblijven dichtbij stads-OV, ofwel parkeerplek bij de verblijfplaats te hebben. === Per taxi === De taxi is een veelgebruikt transportmiddel door de stadsbewoners om zich door Tbilisi te bewegen, onder andere vanwege de lage tarieven en de grote beschikbaarheid. Tegelijkertijd geldt hiervoor ook dat het verkeer overdag toenemend vaststaat, waardoor met name ritten via het stadshart en in Vake die met het ov te doen zijn met de taxi minder aantrekkelijk zijn geworden. Ritten in de randen van de stad zijn doorgaans goed te doen. Niettemin, in Tbilisi zijn vele taxi's beschikbaar, ook via app-diensten zoals Bolt. De lokale tarieven liggen naar West-Europese maatstaven laag, maar er is een groot risico om afgezet te worden of extra aangeslagen te worden als buitenlander, omdat er veelal zonder meter gereden wordt. Onderhandel goed en maak de prijs bij aanvang duidelijk. Een standaardtarief van bijvoorbeeld het oude centrum naar Vake is ongeveer 10 lari. Het zal voor toeristen vaak lastig blijken het lokale tarief te krijgen. Wil je zekerder zijn van tarieven zonder gedoe dan is het gebruik van een van de taxi-apps aan te bevelen. Het tarief bij Bolt ligt op ongeveer 1,5-2 lari per kilometer afhankelijk van tijd, vraag en verkeersdrukte. Andere taxi-apps zijn van Maxim en Yandex, maar deze laatste is om meerdere redenen de derde keus. ===Te voet=== [[Bestand:2009. April 9, Day 1. Vusala Alibayli (Set).jpg|miniatuur|Onderpassages voor voetgangers worden met groene borden aangegeven.]] Voor de meeste toeristen zal Tbilisi over het algemeen te belopen zijn qua afstand tussen de bestemmingen. Tbilisi ligt weliswaar grotendeels in het dal van de Koera/Mtkvari, maar is niet overal vlak. Lopen kan in de zomermaanden heet zijn, dus wees daarop voorbereid. Daarnaast zijn de stoepen vaak van slechte kwaliteit en is het niet altijd duidelijk waar je het beste grote doorgaande straten kan oversteken. In de centrale Rustaveli Avenue kan niet over de straat overgestoken worden en het is ook af te raden dat te doen. Hier zijn op verschillende plekken onderdoorgangen aangelegd. Ook op andere plekken met intensief autoverkeer is dit het geval. ===Per fiets=== Tbilisi is geen fietsvriendelijke stad, maar in de Chavchavadze Avenue in de prestigieuze stadswijk Vake is een fietsstrook aangelegd. Er zijn deelsteps te krijgen waarmee je door de stad kunt reizen. ==Bekijken== * {{see | name=Sioni-kathedraal | alt= | url= | email= | address= | lat=41.69133 | long=44.80752 | directions= | phone= | tollfree= | hours= | price= | wikidata=Q248050 | lastedit=2026-06-26 | content=Een kerk waarvan de fundering dateert uit de 7e eeuw, maar die is herbouwd in 1795. }} * Een '''kasteel''' uit de 13e eeuw * Het oude centrum * Musea. De belangrijkste nationale musea (geschiedenis, kunsten) staan aan de statige Rustavelilaan. * Enkele monumentale '''botanische tuinen'''. ==Doen== Bezoek de '''warmwaterbronnen''' waar je kunt baden in het warme, zwavelrijke water. De wijk waar de warmwaterbronnen zich bevinden heet Abanotubani en is aan de zuidkant van de Metekhibrug. De locatie van de baden is gemakkelijk te herkennen aan zijn kleine koepels op de begane grond. Er zijn verschillende kleine baden met verschillende niveaus van comfort. De baden zijn relatief klein, en het kan dat je moet wachten voor er een bad vrij komt. Je kunt je eigen handdoek en sandalen meebrengen, maar tegen een kleine vergoeding kun je er ook een in het badhuis verkrijgen, badkledij is verplicht in het openbare zwembad. ==Leren== [[Bestand:Tbilisi, Georgia - Building of the Tbilisi State University - 2023.jpg|miniatuur|Entree van de Staatsuniversiteit van Tbilisi aan het begin van de Ilia Tsjavtsjavadze Avenue in de wijk Vake.]] De stad heeft verschillende universiteiten en hogescholen, ook private. De Staatsuniversiteit van Tbilisi, vaak afgekort als TSU, is de voornaamste universiteit van Georgië en de oudste universiteit in de Kaukasus. De instelling werd op 26 januari 1918 opgericht, kort voordat Georgië zich losmaakte van Rusland. Andere bekende universiteiten en onderwijsinstellingen in de stad zijn onder andere de Ilia Staatsuniversiteit, Georgische Technische Universiteit, Medische Universiteit, Georgisch Instituut voor Publieke Zaken (GIPA) en de Universiteit van Georgië. ==Werken== ==Kopen== ==Eten== ===Budget=== ===Gemiddeld=== ===Duur=== ==Uitgaan== ==Overnachten== ===Budget=== ===Gemiddeld=== ===Duur=== ==Veiligheid== ==Gezondheid== ==Contact== ==Dagelijks leven== ==Rondom== {{Str}} {{IsIn|Georgië}} 9n7fmnsn8repf3v2fr30w846i8gom8h 4 5680 160138 160112 2026-06-25T13:31:10Z MediaWiki message delivery 4590 /* Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki */ nieuwe subkop 160138 wikitext text/x-wiki __TOC__ __NEWSECTIONLINK__ <!-- generates a "+"-Tab so we can easily add a new topic --> {{disclaimerbox|image=none|[[Afbeelding:The Queens Arms pub - Charlotte Street - Birmingham - 2005-10-14.jpg|thumb|Reizigerscafé?]] Dit is het '''reizigerscafé''', de algemene discussiepagina van Wikivoyage. Hier kun je je vragen en opmerkingen over Wikivoyage plaatsen! '''It is permitted to use languages other than Dutch.''' Je kan over alles een vraag stellen of opmerkingen plaatsen, of het nu is over wiki-opmaak, interessante bestemmingen, of wat dan ook. Vergeet niet je boodschap te tekenen door <nowiki>~~~~</nowiki> aan het einde van je bericht te schrijven. Om op iemands bericht te antwoorden zet je een dubbele punt ''':''' voor je bericht. Zo komt er een inspringing. Nieuwe vragen en onderwerpen kun je '''onder aan''' de pagina toevoegen. <br><big><big>Ruim de kroeg op</big></big><br><br> De kroeg moet een beetje opgeruimd blijven. Dus als je een onderwerp ziet dat bij een ander artikel hoort, dan mag het in zijn geheel verplaatst worden naar de overlegpagina aldaar. Laat hier dan een regel achter met de vermelding van deze actie. Is er geen overlegpagina waar het bij past, is de discussie niet langer relevant en meer dan 6 maanden oud, dan kan deze naar het archief worden geplaatst. <br><big><big>Archieven</big></big><br><br> Reageer alsjeblieft niet op oude berichten, maar start een nieuwe discussie! * [[Project:Reizigerscafé/2005 en 2006|2005 en 2006]], [[Project:Reizigerscafé/2007|2007]], [[Project:Reizigerscafé/2008|2008]], [[Project:Reizigerscafé/2009|2009]], [[Project:Reizigerscafé/2010|2010]], [[Project:Reizigerscafé/2011|2011]], [[Project:Reizigerscafé/2012-WT|2012-WT]], [[Project:Reizigerscafé/2012-WV|2012-WV]], [[Project:Reizigerscafé/2013|2013]], [[Project:Reizigerscafé/2014|2014]], [[Project:Reizigerscafé/2015|2015]], [[Project:Reizigerscafé/2016|2016]], [[Project:Reizigerscafé/2017|2017]], [[Project:Reizigerscafé/2018|2018]], [[Project:Reizigerscafé/2019|2019]], [[Project:Reizigerscafé/2020|2020]], [[Project:Reizigerscafé/2021|2021]], [[Project:Reizigerscafé/2022|2022]], [[Project:Reizigerscafé/2023|2023]], [[Project:Reizigerscafé/2024|2024]], [[Project:Reizigerscafé/2025|2025]] {{WikivoyageDoc|samenwerking}} {{IsIn|Wikivoyage:Gebruikersportaal}} }} == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 jan 2026 20:45 (CET) <!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 19 jan 2026 22:02 (CET) <!-- Bericht verzonden door User:Keegan (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Overleg gebruiker:MediaWiki message delivery|overleg]]) 3 apr 2026 19:11 (CEST) <!-- Bericht verzonden door User:ZI Jony@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Gebruiker:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Overleg gebruiker:MediaWiki message delivery|overleg]]) 26 apr 2026 02:58 (CEST) </bdi> <!-- Bericht verzonden door User:Codename Noreste@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27 mei 2026 19:15 (CEST) <!-- Bericht verzonden door User:Keegan (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|overleg]])</bdi> 23 jun 2026 19:12 (CEST) <!-- Bericht verzonden door User:Codename Noreste@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 25 jun 2026 15:31 (CEST) <!-- Bericht verzonden door User:Sannita (WMF)@metawiki via de lijst op de pagina https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> mrrksbdcdhrffiflbkliegk42d7kexn 0 11805 160139 127765 2026-06-26T05:32:06Z Bob Buisklever 17286 160139 wikitext text/x-wiki {{pagebanner}} '''Hattem''' is een klein stadje aan de noordrand van de [[Veluwe]], grofweg aan de overkant van de IJssel bij [[Zwolle]]. ==Info== Hattem is een fraai stadje van ruim 700 jaar oud. Het is een van de zeven Hanzesteden in het [[IJsseldal]], net als onder andere [[Kampen]], [[Zutphen]] en [[Deventer]]. ==Arriveren== === Per boot === Hattem is bereikbaar per boot. Het stadje is gelegen aan een inham van de rivier de IJssel. In deze inham bevindt zich een haven waar u uw boot kunt aanleggen. Behalve ligplaatsen voor jachten is er ook een aanlegplaats voor grotere schepen. ==Rondreizen== ==Bekijken== <gallery> File:ENI 02323908 KOOPHANDEL (04).JPG|Haven File:Hattem, de Dijkpoort RM20937 foto2 2013-07-15 17.15.jpg|Dijkpoort File:Windmolen Hattem.jpg|Molen De Fortuin File:Hattem 275.JPG|Stadhuis Hattem </gallery> * '''Voerman Museum Hattem.''' Museum rond de IJsselschilder Jan Voerman. ==Doen== ==Kopen== ==Eten== ==Uitgaan== ==Overnachten== ==Contact== ==Rondom== {{Str}} {{IsIn|Veluwe}} h6thxtor3hatxdegojnspvia8923wgc