Wikipedia nnwiki https://nn.wikipedia.org/wiki/Hovudside MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Filpeikar Spesial Diskusjon Brukar Brukardiskusjon Wikipedia Wikipedia-diskusjon Fil Fildiskusjon MediaWiki MediaWiki-diskusjon Mal Maldiskusjon Hjelp Hjelpdiskusjon Kategori Kategoridiskusjon Tema Temadiskusjon TimedText TimedText talk Modul Moduldiskusjon Arrangement Arrangementsdiskusjon 0 32 3652759 3652756 2026-05-08T12:37:27Z Sabelöga 75961 Rullar attende versjon [[Special:Diff/3652756|3652756]] av [[Special:Contributions/~2026-27762-00|~2026-27762-00]] ([[User talk:~2026-27762-00|diskusjon]]) 3652759 wikitext text/x-wiki {{Høgnorsk|høgnorsksida=Norskt mål}} {{Infoboks_språk|namn=Norsk|heimnamn=norsk |familycolor=indoeuropeisk |land= {{flagg|Noreg|lenke}}<br />{{flagg|USA|lenke}} (lokalt)<br />{{flagg|Sverige|lenke}} (delvis i [[Jämtland|Jemtland]], [[Härjedalen|Herjedalen]] og [[Båhuslen]])|abc=[[Det latinske alfabetet|Latinsk]] ([[det norske alfabetet|norsk variant]]) |distrikt= [[Norden]] |brukarnamn=[[nordmenn]] |talarar=5 millionar|utbreiing=''Ikkje topp-100'' |slekt=[[Indo-europeiske språk|Indo-europeisk]] |slekt2=[[Germanske språk|Germansk]] |slekt3=[[Nordgermanske språk|Nordisk]] |slekt4=Vestnordisk |nasjon= {{flagg|Noreg|lenke}} |byrå=[http://www.sprakrad.no Norsk språkråd] |iso1=no (norsk)<br />nn (nynorsk)<br />nb (bokmål) |iso2=nor (norsk)<br />nno (nynorsk)<br />nob (bokmål) |iso3=nor (norsk)<br />nno (nynorsk)<br />nob (bokmål)}} '''Norsk''' er eit [[germansk språk]] som høyrer til den [[Nordgermanske språk|nordiske]], eller nordgermanske, greina. Norsk blir for det meste snakka i [[Noreg]], men òg i norske utvandrarsamfunn, som blant [[norsk-amerikanarar]] i [[USA]]. I dei gamle norske provinsane i [[Sverige]] — [[Jämtland|Jemtland]], [[Härjedalen|Herjedalen]] og [[Båhuslen]] — har dialektane mange likskapar med norsk, særleg nord i området.<ref>{{kilde www|tittel=Om Bohusläns dialekter |verk=Språknytt |nummer=1|år=1999 |forfatter=Birgit Falck-Kjällquist |url=http://www.sprakradet.no/Vi-og-vart/Publikasjoner/Spraaknytt/Arkivet/Spraaknytt_1999/Spraaknytt_1999_1/Om_Bohuslans_dialekter/ }}</ref> == Dialektar == {{detaljar|Norske dialektar}} Dei norske dialektane blir tradisjonelt delte inn i to grupper, austnorsk og vestnorsk (inkludert nordnorsk), der austnorsk er dialektane med [[jamvekt]] og [[tjukk l]] for [[gamalnorsk]] ''rð'' og (i visse posisjonar) ''l''. Den mest iøyrefallande skilnaden er likevel skilnaden i realiseringa av [[tonelag]], slik at austnorske dialektar har ''lågtone'', mens vest- og nordnorske har ''høgtone'', dvs. at eit ord som t.d. ''Bergen'' har initial låg tone i aust, men høg (eller fallande) i vest og nord. == Fonologi == {{detaljar|Norsk fonologi}} Lydsystemet i norsk varierer ein del frå dialekt til dialekt. Dei fleste dialektane har system med ni [[vokal]]ar (''i, y, ʉ, u, e, ø, o, æ, a''), tre opphavleg norske [[diftong]]ar (''æi øy ɑʉ''), og tre diftongar som berre finst i lånord (''ɑi ɔy ʉi''). Blant konsonantane er det større variasjon dialektane i mellom. [[Fonologisk trykk|Trykket]] i norsk fell på den siste tunge stavinga i rota av ordet. Som regel er dette første staving. Norsk er eit [[tonelag]]sspråk, dvs. at tonelag (eller tonem) er meiningsskiljande. Dialektane rundt Bergen og aust for Tromsø har ikkje tonelag. == Morfologi == * ''For meir om dette emnet, sjå [[Norsk morfologi]] og [[Ordklassar i norsk]].'' === Substantiv === Norske [[substantiv]] blir bøygd i [[bestemtheit]] og [[numerus]]. Som i dei fleste andre [[indoeuropeiske språk]]a er substantiva i norsk delt inn i [[bøyingsklasse]]r, dvs. ord som har stamme med elles lik struktur blir bøygd ulikt (t.d. ''ting, ring'' men ''tinga, ringane'' og ''bekk, sekk'', men ''bekkene, sekkane''. === Adjektiv === Norske [[adjektiv]] blir bøygd i [[grad i grammatikk|grad]] (''fin – finare – finast'') og [[genus]]. Med unntak av ''liten'' (''lita, lite'') er opposisjonen mellom [[maskulinum]] og [[femininum]] nøytralisert, og berre [[nøytrum]]sforma er avvikande. Dette gjeld berre for adjektiv i positiv ubestemt eintal, gradbøygde adjektiv, og adjektiv i fleirtal og/eller bestemt form (''finare, finast, finaste, fine'') har ikkje genusbøying. Adjektiva blir bøygd i [[bestemtheit]] og [[numerus]], som substantiv. Dei skil seg likevel frå kvarandre ved at dei ved substantiva er [[inherente kategoriar]], der adjektiva rettar seg etter substantivet. Eksponentane for dei ulike trekka i kvar kategori er også heilt ulike dei eksponentane vi finn innanfor substantivbøyinga. Fleirtal blir uttrykt med ''-e'' for adjektiva men med m.a. ''-ar/er'' for substantiva (''gul'''e''' bil'''ar'''''). === Verb === Regelmessige norske [[verb]] har sju [[bøying]]sformer, med verbet ''leve'' som døme er det desse formene: fire [[finittheit|finitte former]]: ''lever'' ([[presens]]), ''levde'' ([[preteritum]]), ''leve'' ([[optativ]]), ''lev'' ([[imperativ]]) og tre [[infinitte former]]: ''leve'' ([[infinitiv]]), ''levande'' ([[imperfektiv partisipp]]) og ''levd'' ([[perfektiv partisipp]]). Optativ er identisk med infinitiv. I skolegrammatikken blir den imperfektive partisippen kalla «presens partisipp». Verb kan delast i ulike bøyingstypar, i ''svake'' og ''sterke'', etter om dei dannar preteritum med suffiks eller ikkje. Svake verb dannar preteritum med suffiksa ''-a'' eller ''-te/-(d)de'', fordelinga dei i mellom er avhengig av fonologiske eigenskapar ved stammen. Einstava stammar (''å nå'') har suffikset ''-dde'', stammar med trykk på siste staving og [[tonelag]] 1 (''å reparere'') har suffikset ''-te'', det same har stammar med visse fonologiske strukturar. Alle andre svake verb dannar preteritum med ''-a''. Sterke verb dannar preteritum med vokalveksling i stammen, såkalla [[avlyd]]. Norske verb kan også delast inn i [[hovudverb]] og [[hjelpeverb]]. Hjelpeverba er ei lukka klasse av verb som blir brukt dels til å lage samansette tidsformer som i tabellen ovanfor (''skulle'' og ''ha'' er hjelpeverba der), og dels til å markere talaren si innstilling til innhaldet i setninga (''Vi må gå no''). Syntaktisk skil hjelpeverba seg frå andre verb ved at dei tar [[infinitiv]]ar kom komplement utan [[infinitivsmerke]], jf. ''Vi prøver '''å''' gå no'', der ''prøver'', til skilnad frå ''må'', ikkje er eit hjelpeverb. === Lukka ordklasser === Norsk har sju lukka ordklasser, dvs. ordklasser som har grammatisk funksjon, og som har ei endeleg mengd medlemer. Artiklane [[adverb]], [[determinativ]], [[interjeksjon]], [[konjunksjon]], [[preposisjon]], [[pronomen]], [[subjunksjon]] inneheld drøftingar av desse ordklassene i norsk. == Ordtilfang == === Indoeuropeiske arveord === === Lånord i norsk === {{detaljar|Lånord i norsk}} Språksamfunn lånar ord frå meir prestisjefylte språksamfunn, via tospråklege talarar. Studium av lånordslag i norsk speglar dermed samfunnsmessige tilhøve i [[Europa]] opp gjennom hundreåra. Med innføringa av [[kristendommen]] kom det ein god del lånord inn i norrønt. Av lånorda i [[Fritzner]]s Gammelnorsk Ordbog er ca. 61 % frå latin, 25 % frå gammal- og mellomhøgtysk, 7 % frå gammalfransk og under 5 % frå gammalengelsk. Dei fleste latinske lånorda er knytt til kristendommen, mange tyske ord til handel, og mange franske ord til hoffliv. Hovudtyngda av lånorda i mellomnorsk kom frå [[lågtysk]]. Moderne lånord kjem framfor alt frå [[svensk]] og [[engelsk]]. I dei siste åra har ungdomsspråket i delar av [[Noreg]], særleg i [[Oslo]] og andre større byar, gjennomgått store endringar. Dette heng saman med auken i talet ungdommar med framandspråkleg bakgrunn. Nye ord som er tekne i bruk i denne [[sjargong]]en inkluderer «kabe» (fin jente), «loco» (galen, tullete) og «schpa» (pen eller kul). === Norske lånord i andre språk === I vikingtida var det mange lånord frå norrønt til gammalengelsk og til irsk, som resultat av dei nordiske invasjonane på dei britiske øyane. Det er mange lånord i [[samisk]], både lånord som går attende til tida før synkopetida, og seinare lånord{{Treng kjelde}}. === Genustilordning === Norske substantiv er delt inn i tre [[genus|genera]], [[maskulinum]], [[femininum]] eller [[nøytrum]], etter eit sett av [[genustilordningsregel|genustilordningsreglar]]. Nokre av dei mest sentrale reglane er: * Alle ord er maskuline, viss ingen reglar seier noko anna * Der norsk har ulike ord for han- og hokjønn, følgjer genus det biologiske kjønnet. Frå dette utgangspunktet får vi ei semantisk utviding, slik at ord for fruktbar og våt jord er feminine (''jord, myr, mold''), mens ord for stein og mineral er maskuline (''stein, grus''). Ord for terrengtoppar er maskuline (''nut, kamp, topp, knatt''), mens ord for terrengfordjupingar er feminine (''grop, dolp, deld, grav, kløft''). * Substantiv danna av verb ved hjelp av [[konversjon]] (avleiing utan bruk av morfologiske prosessar) er nøytra (''kast, hopp, stikk''), mens substantiv danna av verb med suffikset ''-ing'' er feminina (''kasting, hopping, stikking''). Substantiv danna av adjektiv med suffikset ''-ing'' er maskulina (''kviting, svarting, sværing'') * Ord på trykksvak ''-e'' er feminina, men viss dei viser til personar (''kunde, fiende, granne'') eller til avlange gjenstandar (''pinne, stolpe, stubbe''), eller plantar (''borre, bregne, karve'') er dei maskulina. * Ord for heimlege tre er feminina (''bjørk, furu, lønn, rogn''), og ord for plantar er maskulina. Ord for blomar følgjer vanlege reglar, og er feminina når dei sluttar på ''-e'' (''lilje, symre, sildre''), og maskulina elles (''blåveis, pors, tulipan''). == Skriftsystem == Norsk har frå og med 1000-talet vorte skrive med [[det latinske alfabetet]], med tillegg av bokstavane '''[[ð]]''' og '''[[þ]]''', og i moderne norsk '''[[æ]], [[ø]]''' og '''[[å]]'''. I tillegg blir desse bokstavane brukt: ''à, á, ê, é, ò, ô, ó''. Norsk vart og skrive med [[runer|runealfabetet]] til inn i høgmellomalderen. == Indre språkhistorie == {{detaljar|Norsk indre språkhistorie}} Perioden då [[urnordisk]] var eitt språk slutta omtrent 500, med [[synkopetida]], då urnordisk vart delt i ei austleg og ei vestleg grein, i vest [[gammalnorsk]] og i aust [[gammaldansk]] og [[gammalsvensk]]. Vi reknar at den gammalnorske perioden varte til omtrent [[1350]], eller omtrent til [[Svartedauen]], sjølv om fleire av dei språklege endringane starta tidlegare. Perioden fram til ca. [[1525]]-[[1550]] blir kalla for [[mellomnorsk]], dette er ei tid prega av språkendring. Frå og med [[1550]] er vi inne i den [[nynorsk]]e perioden, språket frå midten av 1500-talet er forståeleg for moderne talarar. Ei anna inndeling avgrensar eldre [[gamalnorsk]] til perioden fram til om lag [[1250]], yngre [[gamalnorsk]] til perioden 1250 - [[1500]], og [[nynorsk]] til perioden etter 1500. Målt opp imot kvarandre er likevel endringane rundt 1350-1400 større enn dei som oppstod i hundreåret før. == Ytre språkhistorie == {{detaljar|Norsk ytre språkhistorie}} Dei første skriftlege kjeldene for [[urnordisk]], [[runer|runeinnskrifter]] er frå 200-talet. Innføringa av [[kristendommen]] førte til at [[norrønt]] vart skrive med [[det latinske alfabetet]], men bruken av runer i uformell bruk, slikt som vi i dag ville ha kalla [[grafitti]] eller hugseliste til butikken, heldt seg til inn i seinmellomalderen. Mange av skribentane som skreiv med det latinske alfabetet kunne også latin, og det er ein del latinske lånord i tekstane, særleg dei som omhandlar religiøse emne. Dokument som omhandla tilhøvet til andre land og til kyrkja vart skrive på latin, andre på norrønt. Med unionen med Danmark frå [[1389]] og med [[Kalmarunionen]] kom det svenske og danske skribentar inn i riksstyringa, og gradvis vart dansk meir og meir brukt som administrasjonsspråk. Norsk heldt seg best i dei såkalla [[bondebrev]]a, som i hovudsak var saksdokument frå rettsvesenet, her finn vi norsk til innpå [[1600-talet]]. [[Reformasjonen]] innebar at [[dansk språk|dansk]] tok fullstendig over som skriftspråk i Noreg. Etter [[1814]] måtte Noreg velje mellom å halde fram med den tidlegare kolonimakta sitt språk, eller ta i bruk sitt eige. Då norsk (landsmål/nynorsk) vart eit reelt alternativ frå 1870-talet valde dansktilhengarane dels å gje konsesjonar til dialektane, men ikkje til det norske skriftspråket (eit samrøystes stortingsvedtak i [[1879]] opna for bruk av dialekt i skolen), og dels å gjere dansk meir norsk, gjennom ein rad såkalla [[rettskrivingsreform]]er av dansk (seinare [[bokmål]]). Etter [[andre verdskrigen]] hadde okkupasjonsmakta samla nasjonen, og dei nasjonale argumenta for (ny-)norsk var ikkje lenger gangbare. Det førte òg til at politikken for å sameine dei to språka (samnorskpolitikken) etter kvart vart oppgjeven. == Litteratur == {{detaljar|Norsk litteratur}} Allereie frå norrøn tid har munnleg tradisjon hatt ei sterk stilling i norsk litteratur. Før moderne norsk fekk eit eige skriftspråk levde folkediktinga gjennom [[stev]], [[folkevise]]r, [[ordtak]], [[segn]]er og [[eventyr]]. På 1800-talet inspirerte innsamling og utgjeving av desse til utviklinga av ein eigen norsk litteratur og skriftspråk. [[Bjørnstjerne Bjørnson]] og [[Henrik Ibsen]] var mellom anna viktige i å skapa norsk teater og scenespråk. [[A.O. Vinje]] tok i bruk det nye landsmålet i journalistikk og dikting. Seinare vann prosaforfattarane [[Sigrid Undset]] og [[Knut Hamsun]] [[Nobelprisen i litteratur|nobelprisar i litteratur]] for sine romanar. I nyare tid har dramatikarar som [[Cecilie Løveid]] og [[Jon Fosse]], krimforfattarar som [[Anne Holt]], [[Karin Fossum]] og [[Jo Nesbø]] og røyndomsnære forfattarar som [[Karl Ove Knausgård]] og [[Åsne Seierstad]] gjort seg merkte, også internasjonalt. == Sjå òg == * [[Bokmål]] * [[Riksmål]] * [[Nynorsk]] * [[Høgnorsk]] * [[Samnorsk]] * [[Rodi]] * [[Romani rakripa|Romani]] ==Kjelder== <references/> == Bakgrunnsstoff == ;Nettstader * [http://www.dokpro.uio.no/ordboksoek_nynorsk.html Bokmåls- og nynorskordboka] * [http://decentius.hit.uib.no/cl/cgp/test.html Automatisk grammatisk analyse av norsk tekst] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060925153901/http://decentius.hit.uib.no/cl/cgp/test.html |date=2006-09-25 }} * [http://www.nm.no/ Noregs Mållag] * [http://www.nynorsk.no/nmu Norsk Målungdom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051130233200/http://www.nynorsk.no/nmu/ |date=2005-11-30 }} * [http://www.riksmalsforbundet.no Riksmålsforbundet] ;Litteratur * {{kjelde bok|forfattar = Faarlund, Jan Terje, Svein Lie og Kjell Ivar Vannebo|tittel = Norsk referansegrammatikk | utgjeve = 1997 | stad = Oslo | url = http://www.nb.no/nbsok/nb/3edb3d931ecb29750772b864a9c3bdb0?index=2#0 }} * {{kjelde bok|forfattar=Kristoffersen, Gjert |tittel=The Phonology of Norwegian|utgjeve=2000|stad=Oxford|utgjevar = Oxford university press}} * {{kjelde bok|forfattar = Sandøy, Helge| tittel = Norsk dialektkunnskap|utgjeve = 1985|stad = Oslo|url = http://www.nb.no/nbsok/nb/a5211b1bea100ee1f8e78c22ac126d03?index=25#0}} {{Germanske språk}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Noreg]] [[Kategori:Norsk språk|*]] [[Kategori:Nordgermanske språk]] [[Kategori:Tonelagsspråk]] [[Kategori:Utvalde artiklar 2011]] [[Kategori:Einskildspråk]] 6190de6cdnhcywy8vjwosc6qsfvw0tl 0 5099 3652757 3643369 2026-05-08T12:02:49Z ~2026-27984-93 154735 Jeg har skrevet fakta 3652757 wikitext text/x-wiki [[Kategori:Nasjonalsosialisme| *]] [[Kategori:Politiske ideologiar]] [[Kategori:Tysk historie]] Veldig fin ideologi som burde finnes i hele verden.[[Fil:Flag of Germany (1935–1945).svg|mini|Det nazistiske flagget til [[Det tredje riket]] med [[hakekross]]en.]] gohhh88czx8i2upeqcvi6np8qdxs5xw 3652758 3652757 2026-05-08T12:04:16Z Tenshi Hinanawi 147396 Undid edits by [[Special:Contribs/~2026-27984-93|~2026-27984-93]] ([[User talk:~2026-27984-93|talk]]) to last version by Ranveig: reverting vandalism 3652758 wikitext text/x-wiki [[Fil:Flag of Germany (1935–1945).svg|mini|Det nazistiske flagget til [[Det tredje riket]] med [[hakekross]]en.]] '''Nazisme''' er kortforma for ordet «nasjonalsosialisme», som er nemninga dei tyske [[fascist]]ane bruka om seg sjølve. Nazisme som ideologi byggjer blant anna på [[sosialdarwinisme]]<ref>Lammers, Karl Christian: [https://denstoredanske.lex.dk/nationalsocialisme nationalsocialisme] i ''Den Store Danske'' på lex.dk. Henta 11. juni 2024.</ref> og ei viss tolking av tankar frå den tyske filosofen [[Friedrich Nietzsche]].<ref>{{snl||ref=ja}}</ref> Det tyske fascistpartiet kalla seg det «Nasjonalsosialistiske Tyske Arbeidarpartiet», [[NSDAP]], og føraren deira var [[Adolf Hitler]]. Ifølgje avisa [[avisa Nasjonal Samling|Nasjonal Samling]] er den sentrale skilnaden mellom fascisme og nasjonalsosialisme at berre den germanske rasa kan vere nasjonalsosialistar.<ref>{{Kilde avis|utgivelsesår=12. april 1934|tittel=Nasjonal Samling 1934.04.12|utgivelsessted=Oslo|sitat=Nasjonalsocialisme contra Facisme.|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digavis_nasjonalsamling_null_null_19340412_1_4_1|side=2}}</ref> Ein av ideologane bak nasjonalsosialismen er [[Rudolf Jung]], som skreiv boka ''[[Der nationale Sozialismus]]'' i 1919. == Bakgrunn == Det fyrste nasjonalsosialistiske partiet, [[Deutsche Arbeiterpartei (1903-1918)|Deutsche Arbeiterpartei]], vart skipa i 1903 i [[Austerrike-Ungarn]]. [[Deutsche Arbeiterpartei (1903-1918)|Arbeiterpartei]] vart seinare lagt ned som følgje av oppløysinga av [[Austerrike-Ungarn]]. Etter dette vart det stifta to nye parti i [[Tsjekkoslovakia]] og [[Austerrike]], begge under namnet [[Deutsche Nationalsozialistische Arbeiterpartei]]. Det austerrikske partiet vart seinare innlemma i det tyske [[NSDAP]] i 1933. Den tyske nasjonalsosialismen byrjar med [[Karl Harrer]] si diskusjonsklubb, [[Politischer Arbeiter-Zirkel]], i 1918, som seinare la grunnlaget for det tyske partiet [[Deutsche Arbeiterpartei (1919-1920)|Deutsche Arbeiterpartei]] i januar 1919. Dette partiet vart nedlagt i 1920 og erstatta av NSDAP. == Ideologi == Den sentrale idéen i nazismen er idéen om den [[etnisk]] «reine» [[nasjon]]alstaten, som må vere sterkast mogleg fordi verda er alle sin kamp mot alle, der dei svake folkeslaga bukkar under. Frå dette avleidde nazistane kva dei var ''imot'': 1. Nazismen var tilsynelatande anti-[[kapitalisme|kapitalistisk]], og han var anti-[[liberalisme|liberal]], anti-[[Marxisme|marxistisk]] og anti-[[kommunisme|kommunistisk]]. Nazistane var særleg imot dei sosialistiske og kommunistiske partia, og mot ei [[fagorganisasjon|fagrørsle]] dominert av desse, fordi nazistane meinte [[klassekamp]]en kløyver nasjonen og gjer han svakare, og fordi nazistane hata [[internasjonalisme]]n til [[Marxisme|marxistane]]. 2. Nazismen var anti-parlamentarisk. [[Parlamentarisme]]n føreset fleire parti som kjempar mot kvarandre, og dei meinte han førte til tomt prat, korrupsjon, og svekking av nasjonen. 3. Nazismen var anti-[[liberal]]. Idéen om [[menneskerettane]] var ifølgje nazistane unaturleg, fordi ulikskap er naturleg, og dei svake må bukke under for at verda skal gå framover. 4. Nazismen var [[anti-semittisme|anti-semittisk]]. [[Jødar|Jødane]] var den største etniske minoriteten i mange land i Europa, og nazistane utnytta og forsterka den [[rasisme]]n mot jødane som alt fanst i store delar av folket elles. Nazistane var òg rasistisk innstilte overfor andre folkeslag, som [[sigøynarar]], [[Afrika|afrikanarar]] og [[slaviske folk]]. Nazistane prata svært negativt om «jødekapitalen», og var tilsynelatande imot [[kapitalisme]]n, som likevel vart bevart i samarbeid med leiarane for storkapitalen da nazistane tok makta. Dei prøvde å spele på vanlege folk sine kjensler, frykt og fordommar. Dei kalla seg nasjonalsosialistar fordi [[sosialisme]]n som idé stod sterkt i Tyskland på den tida, men var sterkt imot «jøde[[bolsjevisme]]n» og «[[marxisme]]n» på venstresida. Nazistane ville ha ein sterk [[velferdsstat]], men berre for åndsfriske og politisk lojale menneske av «herrefolket». Dei innførte premiering for fødslar av «rasereine» barn. Nazismen var for ein statleg regulert marknad, og var såleis eit motstykke til [[liberalisme]]n. Men hovudfiendane til nazistane var den marxistiske [[arbeidarrørsla]] og [[kommunist]]ane. Dei frie fagforeiningane vart nasjonaliserte inn i [[Deutsche Arbeitsfront]] (DAF). Arbeidsgivarane fekk full råderett over bedriftene. == Praksis == Nazismen fekk mykje større konsekvensar enn italiensk fascisme av to grunnar. For det første fordi nazismen knytte ekstremutgåva av fascismen saman med det militære potensialet i ei industriell stormakt, og sette i gang [[andre verdskrigen]] i [[Europa]]. For det andre fordi [[rasisme]]n i nazismen vart ført ut i sin ytste konsekvens ved det eineståande forsøket på total fysisk utsletting av heile folkeslag, alle europeiske [[jødar]] og [[sigøynar]]ar (romafolket). NSDAP, skipa etter [[første verdskrigen]], fekk gjennombrotet sitt i 1930, da verknadene av [[den store depresjonen]] slo inn i [[Tyskland]]. Veljarane til dei fleste av dei [[borgarleg]]e sentrums- og [[høgresida|høgrepartia]] strøymde over til nazistane. Mektige krefter i næringsliv og media begynte å støtte dei.{{Kven}} Ei viktig årsak til at mange høgremenneske støtta [[Adolf Hitler]] og nazismen, var fordi han var ein sterk motstandar av [[kommunisme]]n som dei såg som ein stor trussel mot vestleg sivilisasjon. Framgangen heldt fram ved det første valet i 1932, men ved det andre valet seinhaustes same året, gjekk NSDAP sterkt tilbake. Kommunistane gjekk fram. Da vart Hitler gjord til regjeringssjef i ei koalisjonsregjering med det tradisjonelle høgrepartiet, [[Deutschnationale Volkspartei|Dei tysknasjonale (DNVP)]]. Dette skjedde i januar 1933. Det tok Hitler berre eit halvt år å innføre ein [[totalitær]] eittpartistat. Da hadde det borgarlege fleirtalet i riksdagen gitt han alle fullmakter, berre sosialdemokratane røysta imot. Kommunistane var allereie fritt vilt, no kom turen til sosialdemokratane. Mange av dei òg vart mishandla, drepne eller sperra inne i [[konsentrasjonsleir]]ar utan lov og dom. Dei borgarlege partia oppløyste seg sjølve. Snart begynte den systematiske diskrimineringa av jødane. Etter berre seks år sette Hitler i gang storkrigen. Etter tolv år låg store delar av Europa i ruinar, også store delar av Tyskland sjølv. Og nazistane hadde nesten klart å utrydde to europeiske folkegrupper, jødane og romafolket, i det [[folkemord]]et som har vorte kjent som [[Holocaust]]. == Sjå òg == *[[Nasjonal Samling]] ==Kjelder== {{fotnoteliste}} {{refbetre|dato=2024}} == Bakgrunnsstoff == * F.L. Carsten: ''The Rise of Fascism'' * H.F. Dahl: ''Hva er fascisme?'' * Ugelvik/Larsen/Hagtvedt: ''Who Were The Fascists:Social Roots of European Fascism''. {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Nasjonalsosialisme| *]] [[Kategori:Politiske ideologiar]] [[Kategori:Tysk historie]] ecwcts1cjkz4v67j1wunscsplpwt6wr 0 15966 3652775 3078216 2026-05-08T16:25:09Z Johshh 122989 /* Bakgrunnsstoff */ 3652775 wikitext text/x-wiki '''Landsmål''' var namnet på det nye, norske [[skriftspråk]]et som vart skapt av [[Ivar Aasen]] på [[1850-talet]], fram til [[1929]] då [[nynorsk]] vart det offisielle namnet på denne [[målform]]a. == Om namnet og namnebytet == === Etymologi === [[Etymologi]]sk er '''landsmål''' eit vel hundre år gamalt, nylaga, norsk [[avløysar|avløysingsord]] for det danske lånordet [[riksmål]]. Ordet er samansett av ordet [[land]] og [[mål]] og ihopbunde med [[binde-s]], og kan setjast om med ''landsspråk/språket for heile landet/allnorsk mål'' o.l. Då [[Ivar Aasen]] i [[1853]] gav ut ''[[Prøver af Landsmaalet i Norge]]'', hadde han alt gjeve ut to ordbøker over norsk ''folkesprog''. === Ideologi === [[Ideologi]]sk tyder '''landsmål''' såleis korkje ''landsens mål'', ''mål frå landet'' eller ''bygdemål'' og heller ikkje ''[[sidemål]]'' eller ''[[målform]]'' eller ''[[variant]] av norsk''. Skriftmål og [[skriftspråk]] er heller ikkje fulltekkjande, med mindre ein då meiner bokleg mål ([[bokmål]]), dvs. [[litteraturmål]] med dyrking av [[talemål]]et og talemålsnormer. I staden ligg det i ordet ei meir ''sjølvhevdande'' haldning, på same måte som i ordet [[riksmål]]. Ved vurdering av kor og på kva måte ordet var ideologisk, må ein og ha i minnet at landsmål og riksmål fram til [[1929]] var dei offisielle namna på dei to målformene. === Idehistorie === [[Idehistorie|Idehistorisk]] vart namnet [[nynorsk]] vedteke av [[Stortinget]] samstundes med at Stortinget i 1929 med eit lite fleirtal sa nei til [[dansk-norsk]] og ja til [[bokmål]] som namn det som til då hadde heitt [[riksmål]]. Ein kan nok ikkje sjå dette namnebytet lausrive frå tanken om [[samnorsk]], der ein meinte at sjølv om folk skreiv landsmål og riksmål, så var talemålet til alle saman meir likt slik at ein kunne byggja på dette for få dei to skriftmåla til å nærma seg einannan. Frå 1929 er [[nynorsk]] det offisielle namnet på det som føre det heitte '''landsmål'''. Men me lyt truleg til det [[sosialdemokrati]]ske [[Noreg]], dvs. [[etterkrigstida]] og den såkalla gravlegginga av [[språkstrid]]en med hjelp av [[Vogt-komitéen]] i [[1966]] (der [[Ivar Eskeland]] var med), før me kan byrja å tala om at tanken om nynorsk som berre ein av to variantar av norsk, slår rot i politikken og i målrørsla &ndash; på nær den meir konservative delen av målrørsla. == Bakgrunnsstoff == * [https://ordbokene.no/nno/bm,nn/landsmål '''Landsmål''' i Nynorsk- og Bokmålsordboka] [[Kategori:Norsk språk]] [[Kategori:Nynorsk]] [[Kategori:Målform]] cujgsouzuuykkw7c6kz7dypi1sf5rkl 3652780 3652775 2026-05-09T07:26:28Z Ranveig 39 3652780 wikitext text/x-wiki '''Landsmål''' var namnet på det nye, norske [[skriftspråk]]et som vart skapt av [[Ivar Aasen]] på [[1850-talet]], fram til [[1929]] då [[nynorsk]] vart det offisielle namnet på denne [[målform]]a. == Om namnet og namnebytet == === Etymologi === [[Etymologi]]sk er '''landsmål''' eit vel hundre år gamalt, nylaga, norsk [[avløysar|avløysingsord]] for det danske lånordet [[riksmål]]. Ordet er samansett av ordet [[land]] og [[mål]] og ihopbunde med [[binde-s]], og kan setjast om med ''landsspråk/språket for heile landet/allnorsk mål'' o.l. Då [[Ivar Aasen]] i [[1853]] gav ut ''[[Prøver af Landsmaalet i Norge]]'', hadde han alt gjeve ut to ordbøker over norsk ''folkesprog''. === Ideologi === [[Ideologi]]sk tyder '''landsmål''' såleis korkje ''landsens mål'', ''mål frå landet'' eller ''bygdemål'' og heller ikkje ''[[sidemål]]'' eller ''[[målform]]'' eller ''[[variant]] av norsk''. Skriftmål og [[skriftspråk]] er heller ikkje fulltekkjande, med mindre ein då meiner bokleg mål ([[bokmål]]), dvs. [[litteraturmål]] med dyrking av [[talemål]]et og talemålsnormer. I staden ligg det i ordet ei meir ''sjølvhevdande'' haldning, på same måte som i ordet [[riksmål]]. Ved vurdering av kor og på kva måte ordet var ideologisk, må ein og ha i minnet at landsmål og riksmål fram til [[1929]] var dei offisielle namna på dei to målformene. === Idehistorie === [[Idehistorie|Idehistorisk]] vart namnet [[nynorsk]] vedteke av [[Stortinget]] samstundes med at Stortinget i 1929 med eit lite fleirtal sa nei til [[dansk-norsk]] og ja til [[bokmål]] som namn det som til då hadde heitt [[riksmål]]. Ein kan nok ikkje sjå dette namnebytet lausrive frå tanken om [[samnorsk]], der ein meinte at sjølv om folk skreiv landsmål og riksmål, så var talemålet til alle saman meir likt slik at ein kunne byggja på dette for få dei to skriftmåla til å nærma seg einannan. Frå 1929 er [[nynorsk]] det offisielle namnet på det som føre det heitte '''landsmål'''. Men me lyt truleg til det [[sosialdemokrati]]ske [[Noreg]], dvs. [[etterkrigstida]] og den såkalla gravlegginga av [[språkstrid]]en med hjelp av [[Vogt-komitéen]] i [[1966]] (der [[Ivar Eskeland]] var med), før me kan byrja å tala om at tanken om nynorsk som berre ein av to variantar av norsk, slår rot i politikken og i målrørsla &ndash; på nær den meir konservative delen av målrørsla. == Bakgrunnsstoff == * [https://ordbokene.no/nno/bm,nn/landsmål «Landsmål»] i Nynorsk- og Bokmålsordboka {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Norsk språk]] [[Kategori:Nynorsk]] [[Kategori:Målform]] fyjudra6ky7ekk62p80zgury618ep68 0 23315 3652776 3352213 2026-05-08T19:56:08Z Johshh 122989 3652776 wikitext text/x-wiki {{Infoboks forfattar | fødd = 6. mars 1867 | fødestad = [[Stord]] | død = 30. september 1942 | dødsstad = [[Bergen]] | yrke = | nasjonalitet = Norsk | periode = 1892-1940 | sjanger = | tema = | rørsle = | debut = ''Norsk formlæra'' | påverknad = | påverka = | nettside = | footnotes = }} '''Lars Eskeland''' ({{levde |6. mars|1867|30. september|1942|Eskeland, Lars}}) var ein norsk [[forfattar]] og [[skule]]mann, fødd på [[Stord]].<ref>{{Cite journal|last=Helleve|first=Aslak T.|date=2020-02-25|title=Lars Eskeland|url=http://nbl.snl.no/Lars_Eskeland|journal=Norsk biografisk leksikon|language=nb}}</ref> Eskeland skreiv ei rekke ulike skrifter, både talar, innlegg i blad og aviser, og frittståande verk. Han gav ut [[lærebok|lærebøker]] og fleire [[biografi]]ar, mellom anna om [[Ole Vig]] og [[Ivar Aasen]]. Han har også skrive teksten til «[[Vossasongen]]». Han var også aktiv [[målmann]], og hadde verv som formann i Voss Mållag frå det var grunnlagd i 1898 til 1905. Han var også formann i [[Vestlandske Mållag]] (1904-11) og [[Norsk Måldyrkingslag]] (1928-42). Eskeland var ein føregangsmann for [[folkehøgskule]]rørsla, og grunnla [[Voss Folkehøgskule]] saman med [[Olaus Alvestad]] i 1895. Han var styrar av skulen i tida 1895&ndash;1927, då han måtte gå av etter at han hadde [[konvertering|konvertert]] til [[katolisismen]] i 1925. Om han hadde halde fram som styrar av skulen, ville skulen ha mista statsstøtta. Lars Eskeland var bror til skulemannen [[Severin Eskeland]] og onkel til kåsøren og forfattaren [[Ivar Eskeland]]. == Utmerkingar == * Eskeland fekk [[Kongens fortenestemedalje i gull]] i 1925 * [[Melsom-prisen]] i 1926 for ''Bønder'' * Utnemnd til riddar av [[St. Olavs Orden]] i 1935 * I [[1949]] vart det avduka ein [[statue]] av Lars Eskeland på [[Voss]], laga av bilethoggaren [[Torleiv Agdestein]] == Kjelder == {{fotnotar}} ==Bakgrunnsstoff== {{wikifrasar}} * {{Språkikon|nn}} [http://web.archive.org/web/20071024023249/http://www.aasentunet.no/default.asp?menu=3821 Biografi ved Aasentunet] (arkivert) * {{Språkikon|nn}} [https://www.sambandet.no/grammatikk ''Norsk Formlæra''] av Lars Eskeland ved sambandet.no * {{Nbsøk|Eskeland, Lars|bøker av}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Nynorskforfattarar]] [[Kategori:Norske forfattarar]] [[Kategori:Målfolk]] [[Kategori:Folk frå Stord]] [[Kategori:Folk frå Voss]] [[Kategori:St. Olavs Orden]] [[Kategori:Vinnarar av Melsom-prisen]] 4c5b2ric3tysdph68pfv79g3mirjua0 0 37399 3652772 3429206 2026-05-08T13:30:16Z HerVal7752 105842 Småfiks 3652772 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by | andre namn = {{språkikon|ua|ukrainsk}} Чорнобиль<br />{{språkikon|ru|russisk}} Чернобыль | kategori = forlaten by | kart = Ukraine location map.svg | kartposisjon = Ukraina |land = Ukraina |regiontype = [[Oblast i Ukraina|Oblast]] |region = Kiev oblast |distrikttype = [[Rajon]] |distrikt = Ivankiv rajon |grunnlagd = 1100-talet | postnummer = 07270 | retningsnummer = +380 4493 | lat_d = 51 | lat_m = 16 | lat_s = 20 | lat_NS = N | long_d = 30 | long_m = 13 | long_s = 27 | long_EW = E }} [[Fil:ChernobylMIR.jpg|right|mini|Tsjernobyl area as seen from the russisk space station ''[[Mir]]'' in 1997 ({{koord|51.380567|30.116272|region:UA_type:landmark)}}]] [[Fil:Chernobyl grocery store 2009.jpg|mini|Ein butikk i Tsjernobyl. Teksten på vindauget seier "Café Bar".]] '''Tsjernobyl''' ([[russisk]] Чернобыль) eller '''Tsjornobyl''' ([[ukrainsk]] Чорнобиль) er ein [[spøkelsesby|forlaten by]] i den avgrensa [[Tsjernobylsonen]] nord i [[Kiev oblast]] i [[Ukraina]], nær grensa til [[Kviterussland]]. Byen var tidlegare det administrative senteret i Tsjernobyl [[rajon]] frå 1932. Byen vart evakuert i 1986 som følgje av [[Tsjernobylulukka]] i [[Tsjernobyl atomkraftverk]], 14,5&nbsp;km mot nordvest. Atomkraftverket låg i Tsjernobyl [[rajon]] (Distrikt), men byen var ikkje bustad for arbeidarane på kraftverket. Då atomkraftverket vart bygt, vart [[Prypjat]], ein større by som låg nærare kraftverket, bygt for å huse arbeidarane. Etter ulukka vart styret av Tsjernobyl rajon overført til nabodistriktet [[Ivankiv rajon]]. Sjølv om byen i dag stort sett er tom, bur det eit fåtal folk i husa markerte med skilt som seier at «Eigaren av dette huset bur her». Arbeidarar på vakt og administrativt personell i evakueringssona er i dag stasjonerte i byen. Før evakueringa budde det kring 14 000 innbyggjarar i byen.<ref>{{cite book|last=Mould|first=Richard |title=Tsjernobyl Record|publisher=[[Institute of Physics]]|stad=Bristol, England|page=105|chapter=Evacuation zones and inhabitants|isbn=0-7503-0670-X}}</ref> Byen [[Slavutytsj]] vart bygt spesifikt for å huse dei evakuerte menneska i Tsjernobyl og Prypjat. == Namn == Bynamnet er det same som eit lokalt [[ukrainsk]] namn for [[burot]], ''tsjornobyl''.<ref>[http://www.uni-graz.at/~katzer/engl/Arte_vul.html Gernot Katzer's Spice Pages, ''Mugwort (Artemisia vulgaris L.)''], by Gernot Katzer, 4 juli 2006.</ref> == Historie == Tsjernobyl vart først nemnt i skriftlege kjelder i 1193 som ei jakthytte for [[knjaz]] [[Rostislavitsj]].<ref name="ND">[[Norman Davies]], ''[[Europa: A History]]'', Oxford universitet Press, 1996, ISBN 0-19-820171-0</ref><ref>[http://www.chornobyl.in.ua/en/chornobyl.htm Chernobyl ancient history and maps] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831040354/http://www.chornobyl.in.ua/en/chornobyl.htm |date=2009-08-31 }}.</ref> Han var ein kronlandsby i [[Storhertugdømet Litauen]] på 1200-talet. Landsbyen vart gjeven som eit [[len]] til [[Filon Kmita]], ein kaptein i det kongelege [[kavaleri]]et, i 1566. Provinsen med Tsjernobyl vart overført til [[Kongedømet Polen (1385–1569)|Kongedømet Polen]] i 1569 og så annektert av [[Det russiske imperiet]] i 1793.<ref name="ND2">Davies, Norman (1995) "Chernobyl", [http://www.ruf.rice.edu/~sarmatia/195/index.html ''The Sarmatian Review, vol. 15'', No. 1].</ref> Før 1900-talet var Tsjernobyl busett av [[ukrainarar|ukrainske]] og somme [[polakkar|polske]] bønder og relativt mange [[jødar]]. Tsjernobyl har ei rik religiøs historie. Jødane vart ført hit av [[Filon Kmita]], under den polske koloniseringa. Tradisjonelle austleg ortodokse kristne bønder vart i stor grad tvungen til å konvertere til den gresk-katolske kristendomen etter 1596 og så attende til austleg-ortodoks kristendom av tsaren etter delingane av Polen. Dominkanarordenen bygde ei kyrkje og eit kloster her i 1626. På andre halvdel av 1700-talet vart Tsjernobyl eit stort senter for [[hasidisk jødedom]]. Jødane leid av [[pogrom]]ar i oktober 1905 og mars-april 1919, då mange jødar vart drepne eller plyndra. Under [[første verdskrigen]] vart landsbyen okkuper tog i den påfølgjande [[Ukraina etter den russisk revolusjon|borgarkrigen]] kjempa [[bolsjevik]]ar og ukrainarar om Tsjernobyl. I [[den polsk-sovjetiske krigen]] 1919–20 vart han ført teken av den polske armeen og så av kavaleriet i [[den raude armeen]]. Frå 1921 var han ein del av [[Ukrainske SSR]].<ref name="ND"/> I perioden mellom 1929 og 1933 leid Tsjernobyl av massedrapa under [[kollektivisering]]a til [[Josef Stalin|Stalin]] og i [[Holodomor]] (svelta) som følgde. Det polske samfunnet i Tsjernobyl vart deportert til [[Kasakhstan]] i 1936 under [[Grensereinsingane]]. Det jødiske samfunnet vart utrydda under den tyske okkupasjonen i 1941–1944.<ref name="ND"/> Tjue år seinare vart det første atomkraftverket på ukrainsk jord bygt her. Med [[oppløysinga av Sovjetunionen]] i 1991 vart Tsjernobyl verande ein del av [[Ukraina]]. == Tsjernobylulukka == {{detaljar|Tsjernobylulukka}} Den 26. april 1986 eksploderte reaktor 4 i [[Tsjernobyl atomkraftverk]] nær byen [[Prypjat]] i Ukraina. 40 timar etter eksplosjonen fekk innbyggjarane i Prypjat ordre om å evakuere og dei fleste kom aldri attende. I løpet av desse timane hadde mange innbyggjarane alt byrja å bli [[stråleforgifting|stråleforgifta]]. == Kjende personar == * [[Grigoryj Novak]], medaljevinnar i OL og verdsmeister i vektløfting. == Kjelder == {{refopning}} * ''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chernobyl|Chernobyl]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 7. oktober 2012.'' **''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' {{refslutt}} {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == {{commonskat}} {{Wiktionary|Chernobyl|språk=en}} * [http://www.crdp.org.ua/en United Nations Tsjernobyl Recovery and Development Programme] * [http://www.reactor4.be/ Tsjernobyl og Prypjat 22 år etter] {{Kiev oblast}} {{Autoritetsdata}} {{DEFAULTSORT:Tsjernobyl (City)}} [[Kategori:Byar i Kiev oblast]] [[Kategori:Busetnader grunnlagde på 1100-talet]] [[Kategori:Tsjernobylulukka]] [[Kategori:Shtetlar]] [[Kategori:Tidlegare busetnader i Ukraina]] [[Kategori:Spøkelsesbyar]] d6u5tglhjfecigexxu4oe5t7t2md5n9 0 40274 3652802 3422313 2026-05-09T11:20:50Z Johshh 122989 3652802 wikitext text/x-wiki {{Infoboks organisasjon}} '''Norges KFUK-KFUM-speidere''' blei oppretta [[3. oktober]] [[2003]] i Stavanger. Ein slo då saman dei to dåverande speidarorganisasjonane, Norges KFUK-speidere og Norges KFUM-speidere. [[KFUK]] står for Kristeleg Foreining for Unge Kvinner, [[KFUM]] står for Kristeleg Foreining for Unge Menn. Norges KFUK-speidarar var ein rein jenteoranisasjon som blei stifta allereie i [[1920]]. Norges KFUM-speidarar var ein guteorganisasjon som blei stifta i [[1945]]. Norges KFUM-KFUK-speidere er ein organisasjon for både gutar og jenter. Jentespeidarane hadde hatt brune skjorter, gutespeidarane blå. Den nye skjorta vart grøn, men skjerfa har framleis same fargen som før. Dei yngste har gule, dei neste har raude, dei eldre blå og grøne, dei eldste burgunder og leiarane mørkeblå. Hovudkontoret ligg i Oslo. Organisasjonen er medlem av båe dei to internasjonale speidarorganisasjonane [[WAGGS]] og [[WOSM]]. Ein har 20 krinsar der [[Rogaland]] er den største. Sommaren [[2006]] blei den fyrste landsleiren til organisasjonen arrangert på [[Røros]]. Men ein har arrangert fellesleir for KFUK- og KFUM-speidarane før ein slo seg saman. Fyrst på [[Solør]] i [[1994]], så på [[Jæren]] i [[1998]] og til slutt på [[Valebø]] i [[2002]]. == Sjå òg == * [[Norges speiderforbund]] * [[Speidernes Fellesorganisasjon]] == Bakgrunnsstoff == * {{Offisiell nettstad}} [[Kategori:Speiding]] [[Kategori:Kristelege ungdomslag i Noreg]] [[Kategori:Skipingar i 2003]] d3nye5e8508tlhhikc4t5gurgu56ovr 0 62232 3652798 3422805 2026-05-09T11:15:07Z Ranveig 39 3652798 wikitext text/x-wiki {{infoboks biografi}} '''Olof Celsius d.e.''' ({{levde|19. juli|1670|24. juni|1756|Celsius, Olof}}) var ein svensk [[botanikk|botanikar]], [[språkforsking|språkforskar]], [[runer|runeforskar]] og [[prest]]. Han var den første [[Bryologi|bryologen]], moseforskaren, i [[Sverige]]. == Familie == Olof Celsius var son til naturvitskapsmannen og språkforskaren [[Magnus Nicolai Celsius]] og Sara Edmundi Figrelia, og bror til astronomen [[Nils Celsius]], far til [[Anders Celsius]], som også var astronom. Olof Celsius var gift med Margareta Insulander og far til [[Olof Celsius d.y.]] og [[Magnus von Celse]]. == Liv og virke == Celsius studerte ved [[Uppsala universitet]], men studiane blei avbrotne av pengemangel. Han fullførte takka vere hjelp frå kong [[Karl XI av Sverige|Karl XI]]. Etter studiane drog han utanlands og nådde Italia. Celsius var [[professor]] i [[gresk]] ved [[Uppsala universitet]] frå 1703, professor i [[orientalsk]]e språk same stad frå 1715, [[professor]] i [[teologi]] frå 1727 og [[domprost]] frå 1736. Han var [[rektor]] ved Uppsala universitet i fleire periodar, første gong i 1711. I 1739 blei Celsius vald inn i det nyskipa [[Kungliga Vetenskapsakademien]] saman med brorsonen Anders Celsius. Han var også ein leiande person innan det lærde samfunet ''Bokvettsgillet'', som seinare blei til Uppsala Vetenskapssocietet. Dei arbeida som gjorde Celsius kjend i Europa var eit verk i to delar over vekstar i [[Bibelen]] (1745-1747), og utgjevinga av faren si tolking av [[futhark|hälsingerunene]]. Hans fremste innsatsar var å samle [[mose|mosar]] og slik vere ei inspirasjonskjelde for [[Carl von Linné]], vidare å datere dei fleste [[runestein]]ane i Sverige, og å ha forsøkt motarbeide den oppblomstrande [[gøtisisme]]n som [[Olof Rudbeck d.e.]] hadde lagt grunnlag for. Kritikken mot Rudbeck var tufta på alderen og opphavet til runene. == Verkliste == * ''Oreades Helsingicæ'' (1710) * ''Monumenta quædam sveo-gothica suis temporibus reddita'' (1726-33) * ''Flora Uplandica'' (1730) * ''Hierobotanicon sive de plantis sacræ scripturæ'' (1745-1747), samt utgivandet av faderns tolkning av * ''De runis Helsingicis observationes quædam'' (posthum utgjeving, 1771) == Kjelder == * [http://linnaeus.nrm.se/botany/fbo/hand/celsius.html.se Olof Celsius] ved linnaeus.nrm.se <div class="references-small"> * ''Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Olof Celsius d.e.|Olof Celsius d.e.]]» frå {{Wikipedia-utgåve|sv}}, den 20. oktober 2011.'' ** ''{{Wikipedia-utgåve|sv}} oppgav desse kjeldene:'' *** ''[[Svensk uppslagsbok]]''. Lund 1930. </div> == Bakgrunnsstoff == * [http://www.nrm.se/forskningochsamlingar/vaxter/fanerogambotanik/botaniskhistoria/florauplandica Celsius Flora Uplandica] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012085731/http://www.nrm.se/forskningochsamlingar/vaxter/fanerogambotanik/botaniskhistoria/florauplandica |date=2007-10-12 }} ved nrm.se {{autoritetsdata}} [[Kategori:Svenske språkforskarar]] [[Kategori:Svenske botanikarar]] mi0h3h9jqfnxytk6lwiek3di126n7c4 0 110974 3652801 3408477 2026-05-09T11:18:03Z Ranveig 39 Fmt. 3652801 wikitext text/x-wiki {{infoboks skodespelar}} '''Arne Martin Aas''' ({{levde|7. juli|1931|3. april|2000|Ås, Arne}}) var ein norsk [[skodespelar]] og [[regissør]] som var kjend både frå teater, film og TV. Han var fødd i [[Oslo]]. ==Teater== Frå 1970 til 1973 var Aas teatersjef ved [[Trøndelag Teater]], der han òg hadde sin debut i [[1957]] i [[August Strindberg]] sin ''Erik XIV''. Han hadde òg regioppdrag ved teateret og var tilsett der frå [[1963]]. På Trøndelag Teater spelte han i stykke som ''Se deg om i vrede'', ''[[Helligtrekongersaften]]'' og tittelrollen i ''[[Brand]]''. Han har òg vore tilknytt [[Fjernsynsteatret]] (1966-70 og 1973-75) der han mellom anna vart landskjend i rolla som Hans Nilsen Fennefoss i serien ''[[Skipper Worse]]''. I mange år var Aas òg tilknytt [[Oslo Nye Teater]], og i tillegg til ei rekkje [[komedie|komediar]] gjorde han seg særleg merka der i stykket ''Dagen vender''. Frå 1978 til 1983 var han instruktør for [[Olsokspelet]] på [[Stiklestad]]. For innsatsen sin her mottok han Stiklestad-prisen i 1980. Dei siste årene før han døydde hadde han fleire gjesteopptrede ved [[Nordland Teater]]. ==Film og TV== Aas hadde sin filmdebut [[1964]] i ''[[Alle tiders kupp]]'', og hadde ei rekkje roller i norske filmar både på [[1960-talet|1960-]] og [[1970-talet]]. Av dei mest nemneverdige filmane er ''[[Smuglere]]'' ([[1968]]), ''[[Skulle det dukke opp flere lik er det bare å ringe]]'' (1970) og ''[[Rallarblod]]'' (1979), i tillegg til fleire filmar i serien om [[Olsenbanden]]. I tillegg har Aas hatt fleire opptrede på fjernsyn, mellom anna i miniserien ''[[Skipper Worse]]'' i 1968, og ved fleire høve saman med [[Rolv Wesenlund]] i serien om ''[[Fleksnes]]''. Frå Fleksnes-serien vert han kanskje best hugsa frå rolla som svirbroren «Rødhette» i episoden ''[[Rotbløyte]]'' frå 1981, og som hysterisk lege i episoden ''[[Det går alltid et tog]]'' frå 1974. Arne Aas hadde den siste rolla på TV i kortfilmen ''[[Operasjon Popcorn]]'' i [[1998]]. == Filmografi == *1979 ''[[Olsenbanden og Dynamitt-Harry mot nye høyder]]'' (Brock-Larsen, finansmann) *1979 ''[[Kronprinsen]]'' (Redaktør) *1979 ''[[Rallarblod]]'' (Ingeniøren) *1978 ''[[Olsenbanden + Data Harry sprenger verdensbanken]]'' (Larsen, sjåførlærer) *1976 ''[[Oss]]'' (Finansminister) *1975 ''[[Min Marion]]'' (Leonid) *1974 ''[[Under en steinhimmel]]'' (Legen) *1974 ''[[Bobbys krig]]'' (Direktøren) *1973 ''[[Kanarifuglen]]'' (Arne, arbeidskamerat) *1971 ''[[filmen 3|3]]'' (Sjefen) *1970 ''[[Exit]]'' (òg kjend under den danske tittelen ''Forbryderisk elskov'') *1970 ''[[Skulle det dukke opp flere lik er det bare å ringe]]'' (Robert Westerlie) *1969 ''[[Himmel og helvete]]'' (Orheim, psykolog og talsmann for fri dop) *1968 ''[[Bare et liv - historien om Fridtjof Nansen]]'' (Philip Noel-Baker) *1968 ''[[Smuglere]]'' (Hugo) *1967 ''[[Musikanter]]'' (Ludvig, dikter) *1965 ''[[Vaktpostene]]'' (Arild, soldat) *1965 ''[[To på topp]]'' (Overstyrmann) *1964 ''[[Pappa tar gull]]'' (Wollert, profeten) *1964 ''[[Alle tiders kupp]]'' (Thorsen, Mettes venn) ==TV-roller== *1998 ''[[Operasjon popcorn]]'' (kortfilm vist på TV) *1993 ''[[Morsarvet]]'' (Kommissarien) (TV-serie/mini-serie) *1992 ''[[Dødelig kjemi]]'' (Kristoffer) (TV-serie/mini-serie) *1988 ''[[Fleksnes]]'' - ''[[Her har jeg mitt liv]]'' (hysterisk lege ved Perleporten) (TV-serie) *1982 ''[[Fleksnes]]'' - ''[[Rotbløyte]]'' (Rødhette, svirebror fra marinen) (TV-serie) *1974 ''[[Fleksnes]]'' - ''[[Det går alltid et tog]]'' (hysterisk lege i togkupe) (TV-serie) *1970 ''[[Kjemp for alt hva du har kjært]]'' ''([[Fjernsynsteater]])'' *1968 ''[[Det lykkelige valg]]'' ''([[Fjernsynsteater]])'' *1968 ''[[Lille Eyolf]]'' (Engineer Borgheim) ''([[Fjernsynsteater]])'' *1968 ''[[Skipper Worse]]'' (Hans Nilsen Fennefos) (TV-serie/mini-serie og ''[[Fjernsynsteater]])'' ==Bakgrunnsstoff== *[http://pub.tv2.no/dyn-nettavisen/arkiv/?archiveSection=6&archiveItem=99182 Arne Aas er død] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929083653/http://pub.tv2.no/dyn-nettavisen/arkiv/?archiveSection=6&archiveItem=99182 |date=2007-09-29 }} (Nettavisen, 2000) ==Kjelder== {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Arne Aas|Arne Aas]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 21. oktober 2008.'' {{refslutt}} [[Kategori:Norske skodespelarar]] [[Kategori:Norske regissørar]] [[Kategori:Folk frå Oslo]] [[Kategori:Norske teatersjefar]] o1gk30r37oinyyf4s5b8bwu374am52h 0 132701 3652777 2816522 2026-05-09T04:14:27Z Gzavala6 154747 3652777 wikitext text/x-wiki {{infoboks musikkartist | namn = Maroon 5 | bilete=Maroon 5 Current Lineup Collage.jpg | bakgrunn= gruppe | land = {{flaggikon|USA}} [[Los Angeles]], [[California|Kalifornia]], [[USA|Sambandstatane]] | aktive år=1994–2001 som Kara's Flowers<br /> 2002– i dag som Maroon 5 | sjanger = [[poprock]]</br>[[funkrock]]</br>[[alternativ rock]] | selskap = [[A&M/Octone]] | internettside = [http://www.maroon5.com/ www.Maroon5.com] | medlemmer = [[Adam Levine]]<br />[[James Valentine]]<br />[[Jesse Carmichael]]<br />[[Michael Madden]]<br />Matt Flynn | tidlegare medlemmer= Ryan Dusick }} '''Maroon 5''' er ei [[USA|USA-amerikansk]] [[rock]]egruppe skipa i [[Los Angeles]]. I førstninga gjekk gruppa under namnet ''Kara's Flowers'', men skifta i 2001 namn til Maroon 5. == Medlemmar == * [[Adam Levine]] - solovokal, rytmegitar <small>(1994–i dag)</small> * [[Jesse Carmichael]] - klaviatur, rytmegitar, støttevokal <small>(1994–i dag)</small> * [[Mickey Madden]] - bassgitar <small>(1994–i dag)</small> * [[James Valentine]] - sologitar, støttevokal <small>(2001–i dag)</small> * Matt Flynn - trommer, perkusjon <small>(2006–i dag)</small> === Tidlegare medlemmar === * Ryan Dusick - trommmer, perkusjon, støttevokal <small>(1994–2006)</small> == Diskografi == === Studioalbum === * ''[[The Fourth World (album)|The Fourth World]]'' (1997) som Kara's Flowers * ''[[Songs About Jane]]'' (2002) * ''[[It Won't Be Soon Before Long]]'' (2007) * ''[[Call and Response: The Remix Album]]'' (2008) === Singlar === '''Frå ''Songs about Jane'':''' * 2003 Harder to Breathe * 2004 This Love * 2004 She Will Be Loved * 2004 Sunday Morning * 2005 Must Get Out '''Frå ''Live - Friday The 13th'':''' * 2005 Shiver '''Frå ''It Won't Be Soon Before Long'':''' * 2007 Makes Me Wonder * 2007 Wake Up Call * 2007 Won´t Go Home Without You * 2008 If I Never See You Face Again == Bakgrunnsstoff == [http://www.maroon5.com Heimesida til Maroon 5] {{musikkspire}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:USA-amerikanske musikkgrupper]] [[Kategori:Maroon 5]] [[Kategori:Musikkgrupper skipa i 1995]] lrmub8479f5lsswzfk83vqc9w177615 0 139468 3652800 3407589 2026-05-09T11:16:14Z Ranveig 39 3652800 wikitext text/x-wiki {{infoboks vitskapsfolk |signatur=Alexander Zinoviev signature.svg |verkeleg namn=Алекса́ндр Алекса́ндрович Зино́вьев}} '''Aleksandr Aleksandrovitsj Zinovjev''' ({{levde|29. oktober|1922|10. mai|2006|Zinovjev, Aleksandr}}) var ein internasjonalt kjend [[logikar]], [[sosiolog]] og [[forfattar]] frå [[Russland]]. Han var son av ein fattig russisk bonde og utmerkte seg som [[jagarpilot]] under [[den andre verdskrigen]] og seinare som forskar. Han vart [[professor]] og internasjonalt anerkjend innan feltet [[logikk]]. Etter dette ofra han frivillig samfunnsstatusen sin i 1970-åra med kritiske utsegner mot det politiske systemet i [[Sovjetunionen]] og vart til slutt send i [[eksil]] i 1978 for romane sine ''Gapende høyder'' (1977, omsett til norsk 1982) og ''Den lyse fremtid'' (1978, omsett til norsk 1980). Han heldt fram å utvikle ideane sine om samfunnet og la dei fram i forfattarskapen sin. Han skapte sin eigen originale sjanger, ''sosiologisk roman''. Han kom tilbake til Russland i 1999 etter 21 år i eksil, men var kontroversiell. Mellom anna støtta han [[Slobodan Milošević]] og såg på [[Josef Stalin]] som eit av dei største menneska i historia.<ref>Независимая Газета http://www.peoples.ru/art/literature/prose/roman/alexander_zinoviev/</ref> == Kjelder == <div class="references-small"> * ''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aleksandr Zinovyev|Aleksandr Zinovyev]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 29. september 2009.'' ** ''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' </div> {{fotnoteliste}} == Bakgrunnsstoff == * [http://info.interactivist.net/article.pl?sid=06/05/15/1751209&mode=nested&tid=1 Ein nekrolog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928000619/http://info.interactivist.net/article.pl?sid=06%2F05%2F15%2F1751209&mode=nested&tid=1 |date=2007-09-28 }} * [http://gallery.paideia.ru/zinoviev Måleri og karikaturteikningar av Zinovjev] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101102173707/http://gallery.paideia.ru/zinoviev |date=2010-11-02 }} * [https://web.archive.org/web/20030828005020/http://www.cdi.org/russia/johnson/7119a.cfm Zinovjev om ein tredje verdskrig] * [https://web.archive.org/web/20060323143044/http://www.cdi.org/russia/Johnson/4659.html Zinovjev om Vladimir Putin] {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Filosofar på 1900-talet]] [[Kategori:Folk frå Kostroma oblast]] [[Kategori:Russiske filosofar]] [[Kategori:Russiske forfattarar]] [[Kategori:Sovjetiske dissidentar]] r8ik8u82t9xxlbyurfemepl9p99g3fo 0 156042 3652797 3241800 2026-05-09T11:14:31Z Ranveig 39 Fmt. 3652797 wikitext text/x-wiki {{Infoboks musikkartist| |namn=Heinrich Ignaz Biber |bakgrunn = klassisk |bilete=Heinrich Biber.png |verkeleg namn= Heinrich Ignaz Franz Biber |fødestad = [[Stráž pod Ralskem|Wartenberg]] i [[Böhmen]] |død={{Dødsdato og alder|1704|05|03|1644|08|12}} |dødsstad = [[Salzburg]] i [[Austerrike]] |aktive år=[[1668]]-[[1704]] |instrument=[[Fiolin]] |periode=[[Barokkmusikk|Barokken]] |sjanger = [[Kammermusikk]], [[orkestermusikk]] |yrke=[[Komponist]], [[fiolinist]] }} '''Heinrich Ignaz Franz Biber von Bibern''' ({{levde|12. august|1644|fødestad = i [[Stráž pod Ralskem|Wartenberg]] i [[Böhmen]]|3. mai|1704|dødsstad = i [[Salzburg]]|Biber, Heinrich}}) var ein [[Böhmen|bøhmisk]] [[barokkmusikk|barokk]]-[[komponist]] og [[fiolin]]virtuos. == Biografi == Biber fekk musikkutdanninga si ved eit [[jesuitt]]kollegium i [[Opava|Troppau]] i tsjekkiske [[Schlesien]]. Her vart han kjent med trompetisten [[Pavel Josef Vejvanovský]] som seinare vart [[kapellmeister]] hos erkebiskopen i [[Kroměříž|Kremsier]]. Truleg fekk Biber ytterlegare undervisning hos [[Johann Heinrich Schmelzer]] eller hoffkapellmeister [[Antonio Bertali]] i [[Wien]], men dette er ikkje sikkert. Den første komposisjon til Biber er frå 1663, ein ''Salve Regina'' for [[sopran]], [[fiolin]], [[gambe]] og [[orgel]]. I 1668 vart han tilsett som hoffkapellmusikar og kammertenar hos erkebiskop Karl Liechtenstein-Kastelkorn i [[Olomouc|Olmütz]] og Kremsier. Han slutta i desse postane ved å ikkje returnere frå ei reise til [[Innsbruck]]. På reisa trefte han den mest kjende fiolinbyggaren gjennom tidene, [[Jakob Stainer]], som seinare skreiv at han hadde vorte kjent med ''«der vortreffliche Virtuos Herr Biber»''. Frå 1670 gjekk Biber i teneste hos erkebiskop Max Gandolph Graf von Kuenburg i Salzburg der han i 1678 vart visekapellmeister og rundt 1684 kapellmeister. Biber vart i denne stillinga resten av livet sitt. I 1715 overtok sonen [[Carl Heinrich Biber]] (1681-1749) kapellmeisterposten som faren hadde hatt. Biber vart rekna som ein genial fiolinvirtuos og for komposisjonane hans gav keisar [[Leopold I av Det tysk-romerske riket]] han i 1690 ein [[adel]]stittel. Frå då kunne han smykke seg med namnet ''Biber von Bibern'' - eit kraftig sprang på den sosiale rangstigen. Månadsinntekta hans var no 60 Gulden, fri kost, losji, vin og brensel. == Musikk == I sine tidlege verk brukte Biber ofte [[skordatur]] (omstemming). Hensikten var å oppnå spesielle klangeffektar eller for å gjere vanskelege grep spelbare i nedre posisjoner og med opne strengar. Biber skreiv talrike konsertar for fleire instrument og med ein varierande besetning. Han skreiv [[Messe i musikk|messer]], eit [[rekviem]], mange [[Sonate|fiolinsonatar]] og [[taffelmusikk]]. Det mest monumentale verket hans er den 53-stemmige ''Missa Salisburgensis'' som han skreiv i 1682 i høvet 1100-års feiringa av [[fyrstebispedømet Salzburg]]. Dessverre er størstedelen av kyrkjemusikken hans så godt som ukjent. Ein av operaane hans er kjent: ''Chi la dura la vince''. Få samtidige fiolinistar og komponistar nytta så ofte dobbeltgrep, tre- og firestrengsakkordar som Biber. Han beherska fiolinspel i sjuande posisjon, og det var sjeldan på hans tid. Musikken til Biber har fått ein renessanse, delvis pga [[Rosenkrans]]-[[sonate|sonatane]]. Dette usedvanlege settet med 16 sonatar vert gjerne òg kalla ''Mysteriesonatene'' fordi sonatane refererer til nøkkelhendingar i [[Jomfru Maria]]s og [[Jesus Kristus]] sine liv. Biber nyttar seg av ulik skordatur i sonatane, i den 11. sonaten kryssar han dei to midterste strengene for å symbolisere [[Jesu oppstand]]. == Verk == === Vokalmusikk === * ''Missa Christi resurgentis'' 1674 (22-stemmig) * ''Missa Salisburgensis'' 1682 (53-stemmig messe i høve feiringa av fyrstebispedømmet Salzburg sitt 1100-årsjubileum) * ''Requiem à 15'' i f-moll 1687 (Komponert til gravferda til fyrstbiskop Maximilian Gandolph) * ''Vesperae Longiores ac Breviores Unacum Litaniis Lauretanis'' 1693 * ''Missa Sancti Henrici'' 1696 (Oppført i høve inntreden til dotter hans i Benediktinarstiftet Nonnberg) * ''Missa Alleluja'' 1698 (26-stemmig) med 8 solistar, kor, strykarar, 2 [[zinke]]r, 6 [[trompet]]er, 3 [[posaune]]r, [[pauke]]r og [[basso continuo]] * ''Missa Bruxellensis'' rundt 1700 (23-stemmig) * To operaer: Berre ''Arminio, Chi la dura la vince'' frå før 1700 er kjent * 13 skuledrama * Kantatar === Instrumentalmusikk === * ''Sonata violino solo representativa'', der ulike dyrestemmer vert imitert (1669) * Dei 16 mysteriesonatane (Rosenkranzsonatane) 1670, med to unntak i skordatur.<br />Dei ulike stemmingane kan ein sjå på notebiletet. [[Fil:Mysterien_sonate.jpg|Stemmingane på Bibers 16 Rosenkranzsonatar]] * 12 sonatar ''Harmonia Artificiosa - Ariosa, [[Skordatur|diversimode accordata]]'' (7 [[triosonate|triosonatar]] for 2 fiolinar, delvis for 2 [[viola d'amore]] og [[basso continuo]]) (1693) [[Fil:Biber mysterien.jpg|mini|220px|Klar for den 11. Rosenkranzsonate]] * Sonata ''La Battalia'' 1673 (ei slagmarksskildring) '''Tittel:''' ''Das liderliche Schwarmen der Musquetirer, Mars, die Schlacht undt Lamento der Verwundeten, mit Arien initirt und Baccho dedicirt, von H. Biber, Ao. 1673.'' * Sonate ''Tam Aris Quam Aulis servientes'' 1676 for 6 til 8 instrument. * 8 fiolinsonatar (i ein av desse må fiolinen stemmast midt i stykket) 1681 * Serenade ''Der Nachtwächterruf'' * «''Mensa sonora seu musica instrumentalis''» (taffel-sonatar for 2 fiolinar, [[bratsj]] og basso continuo) * ''Trombet- und musikalischer taffeldienst à 4'' * „''12 Sonatae Polycarpi à 9''“ (For trompetar, strykarar, paukar og basso continuo) * Sonatar ''Fidicinium sacroprofanum'' (2 fiolinar, bratsj, [[gambe|bassgambe]] og basso continuo) * Mykje bruksmusikk, til dømes''Die liederliche Gesellschaft von allerley Humor'' eller ''Sonata à 6 der Pauern-Kirchfarth genandt'' (1673) == Kjelder == <div class="references-small"> * ''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Heinrich Ignaz Biber|Heinrich Ignaz Biber]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 29. april 2010.'' ** ''{{Wikipedia-utgåve|nb}} oppgav desse kjeldene:'' ** Stort sett basert på [[:de:Ignaz Franz Biber|tysk]] Wikipedia [[6. februar]] [[2009]] </div> == Bakgrunnsstoff == * [http://www.bluntinstrument.org.uk/biber/ Nettside om Heinrich Biber] (tysk) === Notar === {{WIMA|Biber}} {{ChoralWiki|Heinrich_Biber}} * {{IMSLP|id=Biber, Heinrich Ignaz Franz von}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Austerrikske komponistar]] [[Kategori:Tsjekkiske komponistar]] [[Kategori:Barokkomponistar]] [[Kategori:Operakomponistar]] [[Kategori:Tsjekkiske fiolinistar]] [[Kategori:Austerrikske fiolinistar]] [[Kategori:Personar frå Böhmen]] [[Kategori:Bøhmisk adel]] gk7298upzxk1c358uq3ib6anaf0zg99 0 162955 3652799 3239048 2026-05-09T11:15:43Z Ranveig 39 Fmt. 3652799 wikitext text/x-wiki {{Infoboks biografi}} '''Gunnar Torgeirsson Rysstad''' ({{levde|27. mai|1867|23. mai|1926|Rysstad, Gunnar T.}}) var ein norsk gardbrukar, diktar, ordførar og stortingsmann frå [[Valle kommune]]. Rysstad var son til gardbrukar i Valle. Han gjekk amtsskulen i 1881/82 og [[folkehøgskule]]n [[Vonheim]] 1884/85. Handelsmann på Rysstad 1889-90. I 1896 tok han over slektsgarden Straume i heimbygda, og dreiv denne sidan. Han gav ut fleire diktsamlingar, det mest kjente diktet, «Eimhesten», skreiv han til opninga av [[Setesdalsbanen]] i 1895, der det vart framført som ei [[kantate]]. Rysstad gjendikta «[[Deilig er jorden]]» som «Fager er jordi», trykt i ''[[Syn og Segn]]'' i [[1900]], som sidan kom med i [[Nynorsk Salmebok]]. Rysstad var i fleire år medlem av heradsstyret, ei tid som ordførar. Han var 3. representant for [[Aust-Agder|Nedenes amt]] og [[Høgre|Samlingspartiet]] på [[Stortinget]] 1904-06. Medlem av protokollkomiteen. Han vart tildelt 7. juni-medaljen. Rysstad døydde 1926 på garden sin, Straume i Valle. ==Bibliografi== *''Sukk og song'', 1888 *''Femti dikt'', 1890 *''Hugsjaa'', 1896 *''Vaarnott'', 1904 *''Orren spelar'', 1915 *''Vigleik'', 1912. Historisk skodespel *''Hugsjaa'' - nyutgjeving ved Olav Bø i 1967 ==Kjelder== *Lindstøl, Tallak: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914 *Bokmålswikipedia ==Bakgrunnsstoff== *''Valle kommune Gards og ættesoge Hylestad'' bind 1 side 208 * {{PolSys|12501}} *[http://www.aasentunet.no/default.asp?menu=1203 Gunnar T. Rysstad hos Aasentunet] {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Norske lyrikarar]] [[Kategori:Nynorskforfattarar]] [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1904-1906]] [[Kategori:Stortingsrepresentantar frå Høgre]] [[Kategori:Stortingsrepresentantar for Aust-Agder]] [[Kategori:Ordførarar i Hylestad]] [[Kategori:Folk frå Valle]] l8rs6wpilmzio0kkw4ol07ip5in3z6z 0 219818 3652783 3213445 2026-05-09T07:41:28Z Ranveig 39 Geoboks 3652783 wikitext text/x-wiki {{geoboks|busetnad}} '''Hogstad''' er ein [[Sverige|svensk]] [[tettstad]] i [[Mjölby kommun]] i [[Östergötlands län]] i [[Östergötland]]. I 2005 hadde tettstaden 254 [[innbyggjar]]ar. ==Kjelder== {{refstart}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hogstad (Mjölby)|Hogstad (Mjölby)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 2. juli 2012.'' {{refslutt}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Mjölby kommun]] [[Kategori:tettstader i Östergötlands län]] sjv2fogno6tj6cgiu68wrk3sze61clb 0 249190 3652796 3649086 2026-05-09T11:13:39Z Ranveig 39 Rett. 3652796 wikitext text/x-wiki {{geoboks|fjell | land = Antarktis | stad = [[Dronning Maud Land]] | fjellkjede = Wohlthatmassivet | høgdenivå = 2385 | kartlokasjon = Antarktis | fritype = Administrert under |fri = [[Antarktistraktaten]] |lat_d=71|lat_m=38|lat_NS=S |long_d=12|long_m=32|long_EW=E }} '''Veselajatind''' er eit [[fjell]] med ein spiss topp (2385&nbsp;moh.) på nordenden av [[Svarttindane]] i [[Søre Petermannkjeda]] i [[Wohlthatmassivet]]. Det vart oppdaga og kartlagt frå flyfoto av [[Neuschwabenland|Den tyske antarktisekspedisjonen]], 1938–39, og vart kartlagt frå flyfoto og landmålingar av [[Den sjette norske antarktisekspedisjonen|den norske antarktisekspedisjonen]], 1956-60. Det vart seinare kartlagt på ny av [[Den sovjetiske antarktisekspedisjonen]], 1960–61, og namngjeve Gora Veselaya, som tyder Munterfjellet. ==Kjelder== {{usgs-gazetteer|name=Veselaya Mountain}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Fjell i Dronning Maud Land]] [[Kategori:Prinsesse Astrid Kyst]] 5jpydnsnkcmv70a58vxc0wk1a7yy0x3 0 259748 3652774 3618541 2026-05-08T15:54:44Z Allameh1 154738 3652774 wikitext text/x-wiki {{geoboks|region | namn = Fars | andre namn = فارس | kategori = [[provinsar i Iran|Provins]] | regiontype = [[Regionar i Iran|Region]] | region = [[Regionar i Iran|Region 2]] | hovudstad = [[Shiraz i Iran|Shiraz]] | distrikttype = [[fylke i Iran|Fylke]] | distrikt = 29 | tidssone = [[iransk standardtid|IRST]] | utc_skilnad = +03:30 | tidssone_sommartid = [[iransk standardtid|IRST]] | utc_skilnad_sommartid = +04:30 | retningsnummer = 071 }} '''Fars''' ([[farsi]] استان فارس, ''Ostān-e Fārs''), òg kjend som '''Farsistan''',<ref>https://www.britannica.com/place/Fars</ref> '''Pars''' eller '''Persia'''<ref name=Sykes>{{cite book|last=Sykes|first=Percy|title=A History av Persia|year=1921|publisher=Macmillan and Company|location=London|page=43|url=http://www.wdl.org/en/item/7307/view/1/43/}}</ref> i historisk samanheng, er ein av 31 [[provinsar i Iran|provinsar]] i [[Iran]] og kjend som kulturhovudstaden i landet. Han ligg sør i landet i [[Regionar i Iran|Region 2]],<ref>{{Cite news|date=22. juni 2014|origyear=1 Tir 1393, Jalaali|title= همشهری آنلاین-استان‌های کشور به ۵ منطقه تقسیم شدند (Provinces were divided into 5 regions)|language=persisk|newspaper=Hamshahri Online|url=http://www.hamshahrionline.ir/details/263382/Iran/-provinsar|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140623191332/http://www.hamshahrionline.ir/details/263382/Iran/-provinsar|archivedate=23. juni 2014|deadurl=no}}</ref> og det provinshovudstaden er [[Shiraz]]. Han dekkjer eit areal på 122&nbsp;400&nbsp;km². I 2011 hadde provinsen 4,6 millionar innbyggjarar, der 67,6&nbsp;% budde i urbane strøk, medan 32,1&nbsp;% budde på landsbygda eller i landsbyar. 0,3&nbsp;% av innbyggjarane var registrerte som [[nomadar]].<ref name="Census2011">{{cite web|url=http://www.amar.org.ir/Default.aspx?tabid=500|title= National Population and Housing Census, 2011|publisher=}}</ref> Fars er det opphavlege heimlandet til [[persarane]].<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=Q3tAqIU0dPsC&pg=PA140&lpg=PA140&dq=original%20homeland%20of%20the%20persisks.&source=bl&ots=M8sUw-d3Lk&sig=5WXH6bTAOWfXpe8qfg-YQsRcnVI&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwji_eivw4nLAhUHvBoKHfpfDj8Q6AEISDAF#v=onepage&q=original%20homeland%20of%20the%20persisks.&f=false|title=One Thousand Languages: Living, Endangered, and Lost|first=Peter|last=Austin|date=1. januar 2008|publisher=University of California Press|via=Google Books}}</ref> Namesoga til ordet «persisk» (frå ''latinsk'' ''Persia'', frå gresk ''Persis'') kjem av at denne regionen var historisk viktig og går att i mange oldtidsnamn tilknytt Iran.<ref>{{cite book|title=A Political History of the Akamenide-dynastiet|author=M. A. Dandamaev|publisher=BRILL|year=1989|pages=4–6|url=https://books.google.com/books?id=ms30qA6nyMsC&pg=PA4&dq=Fars+or+Persis&hl=en&sa=X&ei=v-40U4Bm8cmxBMe_ghg&ved=0CFwQ6AEwCA#v=onepage&q=Fars%20or%20Persis&f=false}}</ref> ==Administrativ inndeling== Fars ligg sør i [[Iran]] og grensar til [[Bushehr-provinsen]] i vest, [[Hormozgan]] i sør, [[Kerman-provinsen|Kerman]] og [[Yazd-provinsen]] i aust, [[Isfahan-provinsen]] i nord og [[Kohkiluyeh og Buyer Ahmad]] i nordvest. I dag er provinsen vidare delt inn i dei følgjande fylka: [[Abadeh fylke|Abadeh]], [[Sarvestan fylke|Sarvestan]], [[Jahrom fylke|Jahrom]], [[Eqlid fylke|Eqlid]], [[Rostam fylke|Rostam]], [[Estahban fylke|Estahban]], [[Darab fylke|Darab]], [[Neyriz fylke|Nayriz]], [[Bavanat fylke|Bavanat]], [[Larestan fylke|Larestan]], [[Qir og Karzin fylke|Qir og Karzin]], [[Khorrambid fylke|Khorrambid]], [[Lamerd fylke|Lamerd]], [[Kazerun fylke|Kazerun]], [[Fasa fylke|Fasa]], [[Firuzabad fylke|Firuzabad]], [[Zarrin Dasht fylke|Zarrin Dasht]], [[Mamasani fylke|Mamasani]], [[Shiraz fylke|Shiraz]], [[Marvdasht fylke|Marvdasht]], [[Sepidan fylke|Sepidan]], [[Arsanjan fylke|Arsanjan]], [[Pasargad fylke|Pasargad]], [[Kavar fylke|Kavar]], [[Khonj fylke|Khonj]], [[Farashband fylke|Farashband]], [[Gerash fylke|Gerash]], [[Kharameh fylke|Kharameh]] og [[Mohr fylke|Mohr]]. ==Klima== Det er tre ulike klimaregionar i Fars. Fjellområda i nord og nordvest har moderate, kalde vintrar og milde somrar. Dei sentrale områda har relativt milde og regnfulle vintrar og varme, tørre somrar. Dei sørlege og søraustlege områda har kalde vintrar med varme somrar. Middeltemperaturen i Shiraz er 16,8&nbsp;°C, og varierer mellom 4,7&nbsp;°C og 29,2&nbsp;°C.<ref>{{Citation |title=I.R of Iran Meteorological Organization |url=http://www.irimo.ir/far/services/climate/807 |accessdate=2021-03-06 |archive-date=2020-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115160824/http://www.irimo.ir/far/services/climate/807 |url-status=yes }}</ref> ==Kjelder== {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fars Province|Fars Province]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 6. mars 2021.'' **''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' {{refslutt}} {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} {{provinsar i Iran}} {{Fars}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Provinsar i Iran]] [[Kategori:Fars| ]] fr240tiebemfp8nkorl5i218j1kfbdp 3652779 3652774 2026-05-09T07:25:26Z Ranveig 39 Ref-flikk 3652779 wikitext text/x-wiki {{geoboks|region | namn = Fars | andre namn = فارس | kategori = [[provinsar i Iran|Provins]] | regiontype = [[Regionar i Iran|Region]] | region = [[Regionar i Iran|Region 2]] | hovudstad = [[Shiraz i Iran|Shiraz]] | distrikttype = [[fylke i Iran|Fylke]] | distrikt = 29 | tidssone = [[iransk standardtid|IRST]] | utc_skilnad = +03:30 | tidssone_sommartid = [[iransk standardtid|IRST]] | utc_skilnad_sommartid = +04:30 | retningsnummer = 071 }} '''Fars''' ([[farsi]] استان فارس, ''Ostān-e Fārs''), òg kjend som '''Farsistan''',<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/place/Fars | title=Fārs &#124; Geography, History & Culture of Iran |work=Britannica }}</ref> '''Pars''' eller '''Persia'''<ref name=Sykes>{{cite book|last=Sykes|first=Percy|title=A History av Persia|year=1921|publisher=Macmillan and Company|location=London|page=43|url=http://www.wdl.org/en/item/7307/view/1/43/}}</ref> i historisk samanheng, er ein av 31 [[provinsar i Iran|provinsar]] i [[Iran]] og kjend som kulturhovudstaden i landet. Han ligg sør i landet i [[Regionar i Iran|Region 2]],<ref>{{Cite news|date=22. juni 2014|origyear=1 Tir 1393, Jalaali|title= همشهری آنلاین-استان‌های کشور به ۵ منطقه تقسیم شدند (Provinces were divided into 5 regions)|language=persisk|newspaper=Hamshahri Online|url=http://www.hamshahrionline.ir/details/263382/Iran/-provinsar|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140623191332/http://www.hamshahrionline.ir/details/263382/Iran/-provinsar|archivedate=23. juni 2014|deadurl=no}}</ref> og det provinshovudstaden er [[Shiraz]]. Han dekkjer eit areal på 122&nbsp;400&nbsp;km². I 2011 hadde provinsen 4,6 millionar innbyggjarar, der 67,6&nbsp;% budde i urbane strøk, medan 32,1&nbsp;% budde på landsbygda eller i landsbyar. 0,3&nbsp;% av innbyggjarane var registrerte som [[nomadar]].<ref name="Census2011">{{cite web|url=http://www.amar.org.ir/Default.aspx?tabid=500|title= National Population and Housing Census, 2011|publisher=}}</ref> Fars er det opphavlege heimlandet til [[persarane]].<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=Q3tAqIU0dPsC&pg=PA140&lpg=PA140&dq=original%20homeland%20of%20the%20persisks.&source=bl&ots=M8sUw-d3Lk&sig=5WXH6bTAOWfXpe8qfg-YQsRcnVI&hl=tr&sa=X&ved=0ahUKEwji_eivw4nLAhUHvBoKHfpfDj8Q6AEISDAF#v=onepage&q=original%20homeland%20of%20the%20persisks.&f=false|title=One Thousand Languages: Living, Endangered, and Lost|first=Peter|last=Austin|date=1. januar 2008|publisher=University of California Press|via=Google Books}}</ref> Namesoga til ordet «persisk» (frå ''latinsk'' ''Persia'', frå gresk ''Persis'') kjem av at denne regionen var historisk viktig og går att i mange oldtidsnamn tilknytt Iran.<ref>{{cite book|title=A Political History of the Akamenide-dynastiet|author=M. A. Dandamaev|publisher=BRILL|year=1989|pages=4–6|url=https://books.google.com/books?id=ms30qA6nyMsC&pg=PA4&dq=Fars+or+Persis&hl=en&sa=X&ei=v-40U4Bm8cmxBMe_ghg&ved=0CFwQ6AEwCA#v=onepage&q=Fars%20or%20Persis&f=false}}</ref> ==Administrativ inndeling== Fars ligg sør i [[Iran]] og grensar til [[Bushehr-provinsen]] i vest, [[Hormozgan]] i sør, [[Kerman-provinsen|Kerman]] og [[Yazd-provinsen]] i aust, [[Isfahan-provinsen]] i nord og [[Kohkiluyeh og Buyer Ahmad]] i nordvest. I dag er provinsen vidare delt inn i dei følgjande fylka: [[Abadeh fylke|Abadeh]], [[Sarvestan fylke|Sarvestan]], [[Jahrom fylke|Jahrom]], [[Eqlid fylke|Eqlid]], [[Rostam fylke|Rostam]], [[Estahban fylke|Estahban]], [[Darab fylke|Darab]], [[Neyriz fylke|Nayriz]], [[Bavanat fylke|Bavanat]], [[Larestan fylke|Larestan]], [[Qir og Karzin fylke|Qir og Karzin]], [[Khorrambid fylke|Khorrambid]], [[Lamerd fylke|Lamerd]], [[Kazerun fylke|Kazerun]], [[Fasa fylke|Fasa]], [[Firuzabad fylke|Firuzabad]], [[Zarrin Dasht fylke|Zarrin Dasht]], [[Mamasani fylke|Mamasani]], [[Shiraz fylke|Shiraz]], [[Marvdasht fylke|Marvdasht]], [[Sepidan fylke|Sepidan]], [[Arsanjan fylke|Arsanjan]], [[Pasargad fylke|Pasargad]], [[Kavar fylke|Kavar]], [[Khonj fylke|Khonj]], [[Farashband fylke|Farashband]], [[Gerash fylke|Gerash]], [[Kharameh fylke|Kharameh]] og [[Mohr fylke|Mohr]]. ==Klima== Det er tre ulike klimaregionar i Fars. Fjellområda i nord og nordvest har moderate, kalde vintrar og milde somrar. Dei sentrale områda har relativt milde og regnfulle vintrar og varme, tørre somrar. Dei sørlege og søraustlege områda har kalde vintrar med varme somrar. Middeltemperaturen i Shiraz er 16,8&nbsp;°C, og varierer mellom 4,7&nbsp;°C og 29,2&nbsp;°C.<ref>{{Citation |title=I.R of Iran Meteorological Organization |url=http://www.irimo.ir/far/services/climate/807 |accessdate=2021-03-06 |archive-date=2020-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200115160824/http://www.irimo.ir/far/services/climate/807 |url-status=yes }}</ref> ==Kjelder== {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fars Province|Fars Province]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 6. mars 2021.'' **''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:'' {{refslutt}} {{fotnoteliste}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} {{provinsar i Iran}} {{Fars}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Provinsar i Iran]] [[Kategori:Fars| ]] o6o08tyyq679cirv3rns32ujgpce6zo 0 278416 3652791 3613455 2026-05-09T09:20:29Z Migne 2086 /* Drammen */ 3652791 wikitext text/x-wiki '''Stortingsrepresentantar 1830-1832''' er ei oversikt over representantane til Stortinget 1830-1832. Lista syner alle som vart valde til [[Stortinget]]. Totalt var det 81 representantar frå 34 valkrinsar; 51 representantar frå 17 landkrinsar (amt) og 30 representantar frå 17 bykrinsar. ==Landkrinsar== ===Smaalenenes Amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Høiesteretsadvokat [[Jonas Anton Hielm]] | |- |Sogneprest [[Ole Randers]] | |- |Major [[Paul Peter Lindemann]] | |} ===Akershus amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Sorenskriver [[Laurentius Borchsenius]] | |- |Gaardbruker [[Lars Torstensen Tønsager]] | |- |Kst. distrikst-matrikulkommisær [[Christian Blichfeldt]] | |} ===Hedemarkens Amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Sorenskriver [[Abraham Falk Muus]] | |- |Gaardbruker [[Even Kristenssen Ringnes]] | |- |Gaardbruker [[Iver Olsen Svenneby]] | |} ===Christians Amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Gaardbruker [[Arne Kristoffersson Jørstad]] | |- |Underretsprokurator [[Peder Anker Krohn]] | |- |Gaardbruker [[Peder Fauchald]] | |} ===Buskeruds Amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Gaardbruker [[Engebret Olsen Moe]] | |- |Sorenskriver [[Carl Valentin Falsen]] | |- |Amtmand [[Niels Arntzen Sem]] | |} ===Jarlsberg og Laurviks amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Tidl. statsraad [[Johan Caspar Herman Wedel-Jarlsberg]] | |- |Foged [[Christian Feyer]] | |- |Overbirkedommer [[Nils Christian Nilsen]] | |} ===Bratsberg Amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Eier av gaard, jernverkseier [[Frederik Løvenskiold]] | |- |Gaardbruker [[Christian Paus]] | |- |Sogneprest [[Peter Castberg]] | |} ===Nedenes og Robygdelagets amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Jernverkseier [[Jacob Aall]] | |- |Gaardbruker, lensmand [[Halvor Håvardsson Bråten]] | |- |Lensmand [[Tallak Grundesson Bjorvatten]] | |} ===Lister og Mandals amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Kjøbmand, vicekonsul [[Gabriel Lund]] | |- |Gaardbruker, skibsfører, skibsreder [[Reinert Tønnesson Bergsager]] | |- |Gaardbruker, handelsmand, skibsreder [[Teis Jacob Torkildsen Lundegaard]] | |} ===Stavanger Amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Gaardbruker [[Svenn Ingebretsson Mossige]] | |- |Provst [[Jacob von der Lippe]] | |- |Gaardbruker [[Didrik Sigbjørnsen]] | |} ===Søndre Bergenhus Amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Gaardbruker [[Ola Olsson Espe]] | |- |Gaardbruker [[Gudmund Larsson Årvik]] | |- |Premierløitnant [[Christopher Collin]] | |} ===Nordre Bergenhus Amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Provst [[Niels Griis Alstrup Dahl]] | |- |Sogneprest [[Nicolai Nielsen]] | |- |Gaardbruker [[Ola Olsson Heimsæter]] | |} ===Romsdals Amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Amtmand [[Hilmar Meincke Krohg]] | |- |Gaardbruker [[Sjur Hansson Halkjelsvik]] | |- |Postmester [[Peder Tonning]] | |} ===Søndre Throndhjems Amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Sorenskriver [[Anders Rambech]] | |- |Gaardbruker [[Mikkel Grendahl]] | |- |Premierløitnant [[Frederik Mosling]] | |} ===Nordre Throndhjems Amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Gaardbruker, bestyrer av godser [[Petter Johnsen Ertzgaard]] | |- |Gaardbruker [[Tomas Olsson Fosnes]] | |- |Kaptein [[Robertus Hirsch]] | |} ===Nordlands Amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Provst [[Arnoldus Schytte]] | |- |Tolder [[Henrik Helliesen]] | |- |Gaardbruker [[Ole Kristian Andersson Naustvik]] | |} ===Finmarkens Amt=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Provst [[Jens Rasmussen]] | |- |Sogneprest, seminarbestyrer, provst [[Simon Kildal]] | |- |Sorenskriver [[Jan Roland Nilsen]] | |} ==Bykrinsar== ===Fredrikshald=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Kjøbmand, trælasthandler, større eiendomsbesidder [[Wilhelm Hansen]] | |} ===Fredriksstad=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Res. kapellan og overlærer [[Hans Riddervold]] | |} ===Moss=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Stabskaptein [[Herman Foss]] | |- |[[Gregers Winther Wulfsberg]] |Avløysar<ref name=Lindstoel>[[Tallak Lindstøl]]: Stortinget og statsrådet, 1814-1914. B. 1 D. 2 : Biografier L-Ø samt tillæg. Om [[Gregers Winther Wulfsberg]] på side 964-965, [http://www.nb.no/nbsok/nb/4578932abab5eac473a8cf59a17585c3?index=2#447 digital utgave]</ref> |} ===Christiania=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Høiesteretsadvokat, statsrevisor [[Søren Anton Wilhelm Sørenssen]] | |- |Høiesteretsassessor, statsrevisor [[Frederik Motzfeldt]] | |- |Eier av gaard, boktrykkeri [[Ludvig Mariboe|Ludvig Marieboe]] | |- |Kjøbmand [[Jens Linaae]] | |} ===Drammen=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Byfoged og byskriver [[Gustav Peter Blom]] | |- |Trælasthandler [[Hans Kiær]] | Møtte ikkje. |- |Skomakermester, gaardeier [[Johannes Pedersen Deichmann]] | |} ===Kongsberg=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Provst [[Abraham Borch]] | |} ===Holmestrand=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Litterat [[Ebbe Carsten Horneman]] | |} ===Tønsberg=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Kjøbmand og gaardbruker [[Samuel Føyn]] | |} ===Laurvik og Sandefjord=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Bestyrer og overlærer [[Ahlert Hysing]] | |} ===Skien og Porsgrund=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Kjøbmand [[Jens Ørn]] | |} ===Kragerø og Østerrisør=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Kjøbmand [[Cæsar Boeck]] | |} ===Arendal=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Handelsmand, skibsreder, verftseier [[Andreas Thomle|Erik Andreas Thomle]] | |} ===Christianssand=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Assessor [[Mathias Kjørboe]] | |- |Oberstløitnant [[Johan Jørgen Broch]] | |- |Kjøbmand, vicekonsul [[Jens Nicolai Heyerdahl]] | |} ===Stavanger=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Kjøbmand, skibsreder [[Ole Helliesen]] | |} ===Bergen=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Bakermester [[Søren Martens]] | |- |Kjøbmand [[Lyder Nicolaysen]] | |- |Byfoged [[Andreas Olsen]] | |- |Major [[Niels Griis Alstrup Dahl]] | |} ===Christianssund og Molde=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Kjøbmand, vicekonsul [[William Knudtzon]] | |} ===Throndhjem=== {| class="wikitable" !Namn !Kommentarar/Avløysarar |- |Assessor [[Christian Hersleb Hornemann]] | |- |Kjøbmand og medlem av direktionen i Norges Bank [[Jacob Frederik Oxholm]] | |- |Titulær krigsassessor, vicekonsul [[Balthazar Schnitler]] | |- |Kjøbmand [[Jacob Gram]] | |} ==Kjelder== {{fotnoteliste}} *[http://www.nsd.uib.no/polsys/index.cfm?urlname=storting&lan=&MenuItem=N1_1&ChildItem=&State=collapse&UttakNr=104&periodetekst=6 Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150405200717/http://www.nsd.uib.no/polsys/index.cfm?urlname=storting&lan=&MenuItem=N1_1&ChildItem=&State=collapse&UttakNr=104&periodetekst=6 |date=2015-04-05 }} {{refopning}} *''Denne artikkelen bygger på «[[:no:Liste over stortingsrepresentanter 1830–1832|Liste over stortingsrepresentanter 1830–1832]]» frå {{Wikipedia-utgåve|no}}, den 2. mai 2014 [http://no.wikipedia.org/w/index.php?title=Liste_over_stortingsrepresentanter_1830%E2%80%931832&oldid=12786326 revisjon 12786326]'' {{refslutt}} {{Stortingsrepresentantar}} [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1830-1832| ]] [[Kategori:Lister over Stortingsrepresentantar etter periode|Stortingsrepresentantar 1830-1832]] [[Kategori:Stortingsrepresentantar etter periode|Stortingsrepresentantar 1830-1832]] dz7ii0vmmxwwoh39t9lap29mzuzjsk7 0 280043 3652792 3652744 2026-05-09T09:57:19Z Migne 2086 /* Nedenes amt */ 3652792 wikitext text/x-wiki '''Stortingsrepresentantar 1910-1912''' er ei liste over [[stortingsrepresentant]]ane i valperioden frå [[1910]] til [[1912]]. [[Stortinget]] hadde totalt 123 representantar, fordelt med 45 til Venstre, 41 til Høgre, 23 til Frisinna Venstre og 11 til Det norske Arbeidarparti og 3 til Arbeiderdemokratene. [[Anna Rogstad]] møtte som fyrste kvinna på [[Stortinget]] frå 17. mars 1911 for [[Frisinna Venstre]]. {{TOC right}} ==Landkrinsar== ===Smaalenenes Amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Eidsberg |[[Ludvig Larsen Kragtorp]] |[[Venstre]] | |- |Idde og Marker |[[Morten F. Nilssen]] |[[Høgre]] | |- |Tune |[[Gunerius Furuholmen]] |[[Høgre]] | |- |Glemminge |[[Peder Oluf Pedersen|Peder Oluf Pedersen]] |[[Høgre]] | |- |Rygge |[[Gunder Anton Jahren]] |[[Høgre]] | |} ===Akershus amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Bærum og Follo |[[Christian Fredrik Michelet]] |[[Høgre]] | |- |Aker |[[Edvard Hagerup Bull|Edvard Hagerup Bull]] |[[Høgre]] | |- |Nedre Romerike |[[Jacob Brevig]] |[[Frisinna Venstre]] | |- |Mellem Romerike |[[Hans Prydz|Hans Prydz]] |[[Høgre]] | |- |Øvre Romerike |[[Johan Opsahl]] |[[Høgre]] |[[Isak Collett]] møtte 8.-20.6.1910 og 20.6.-24.7.1911 |} ===Hedemarkens amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Nordre Hedemarken |[[Wollert Konow (H)]] |[[Venstre]] | |- |Søndre Hedemarken |[[Ole Rømer Sandberg]] |[[Høgre]] | |- |Vinger og Odalen |[[Carelius Larsmon]] |[[Venstre]] | |- |Solør |[[August Embretsen]] |[[Det norske Arbeidarparti]] | |- |Søndre Østerdalen |[[Olav Andreas Eftestøl]] |[[Arbeiderdemokratene]] | |- |Nordre Østerdalen |[[Tore Aaen]] |[[Venstre]] | |} ===Kristians amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Nordre Gudbrandsdalen |[[Edvard O. Landheim]] |[[Arbeiderdemokratene]] | |- |Søndre Gudbrandsdalen |[[Erik Enge]] |[[Frisinna Venstre]] |Statsråd i [[Regjeringa Bratlie]] frå [[20. februar]] [[1912]]. [[Johannes Skoug]] møtte. |- |Toten |[[Mathias Blilie]] |[[Frisinna Venstre]] | |- |Hadeland og Land |[[Ole Martin Lappen]] |[[Arbeiderdemokratene]] | |- |Valdres |[[Helge N. Thune]] |[[Frisinna Venstre]] | |} ===Buskeruds amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Ringerike |[[Ole Anunsen Strøm]] |[[Frisinna Venstre]] | |- |Hallingdal |[[Bernhard Tandberg]] |[[Høgre]] |[[Kristen Chr. Kopseng]] møtte i 1912 frå 14. juni. |- |Buskerud |[[Torger Holtsmark]] |[[Høgre]] | |- |Numedal |[[Anton Martin Omholt]] |[[Venstre]] | |} ===Jarlsberg og Larviks amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Skoger |[[Hans Kaldager]] |[[Høgre]] | |- |Jarlsberg |[[Christoffer Hannevig den eldre|Christoffer Hannevig]] |[[Høgre]] |[[Ole Olsen Nauen]] møtte 26.6–8.8.1911 og 6.5–4.7.1912 |- |Sandeherred |[[Johan G. Austeen]] |[[Frisinna Venstre]] | |- |Brunla |[[Martin Olsen Nalum]] |[[Venstre]] | |} ===Bratsberg amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Bamle |[[Peder Rinde]] |[[Venstre]] | |- |Gjerpen |[[Nils G. Skilbred]] |[[Venstre]] | |- |Øst-Telemarken |[[Gjermund Grivi]] |[[Venstre]] | |- |Vest-Telemarken |[[Ivar Tveiten]] |[[Venstre]] |Forfall 24. april - 10. juli i [[1912]]. [[Thorvald Tveten]] møtte. |} ===Nedenes amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Holt |[[Tallak Lindstøl]] |[[Venstre]] | |- |Nedenes |[[Finn Blakstad]] |[[Høgre]] | |- |Sand |[[Bendiks Imenæs]] |[[Høgre]] |Permittert i 1911 frå 24.6, og i 1912 frå 11.1. til 10.5. og frå 28.5. [[Thorvald Hansen]] møtte i staden. |- |Sætersdalen |[[Lars Knutson Liestøl]] |[[Venstre]] | |} ===Lister og Mandals amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Oddernes |[[Theodor Stousland]] |[[Venstre]] |[[Tomas Nikolai Torsvik]] møtte det meste av 1910, samt heile 1911 og 1912. |- |Mandalen |[[Thore Foss]] |[[Venstre]] | |- |Lyngdal |[[Aasulv Bryggesaa]] |[[Venstre]] | |- |Lister |[[Abraham Berge]] |[[Frisinna Venstre]] |Statsråd i Finansdepartementet i [[Wollert Konows regjering|Konows regjering]]. Suppleant var [[Nils Andreas Aanensen Djuvik]]. |} ===Stavanger amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Dalene |[[Tollef Gjedrem]] |[[Venstre]] | |- |Jæderen |[[Nikolai Lima]] |[[Frisinna Venstre]] | |- |Hesbø og Hafrsfjord |[[Jacob K. Austbø]] |[[Venstre]] | |- |Karmsund |[[Sivert E. Dyrland]] |[[Høgre]] | |- |Ryfylke |[[Lars Jelsa]] |[[Frisinna Venstre]] | |} ===Søndre Bergenhus amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentararr/Avløysarar |- |Ytre Søndhordland |[[Gerhard M. Gerhardsen]] |[[Høgre]] |Døydde 25. juli 1912. Suppleant [[Lars R. Lerøen]] møtte frå 29. juli. |- |Indre Søndhordland |[[Iver J. Svendsbøe]] |[[Frisinna Venstre]] | |- |Midthordland |[[Wollert Konow]] |[[Frisinna Venstre]] |[[Wollert Konows regjering|Statsminister]] ([[1. februar]] [[1910]] til [[19. februar]] [[1912]]). Suppleant var [[Ivar Sælen]]. |- |Nordhordland |[[Hans B. Wergeland]] |[[Høgre]] | |- |Voss |[[Ole Monsen Mjelde]] |[[Venstre]] | |- |Hardanger |[[Nils Nilsson Skaar (1852–1948)|Nils Nilsson Skaar]] |[[Venstre]] | |} ===Nordre Bergenhus amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Indre Sogn |[[Sjur T. Næss]] |[[Venstre]] | [[Vilhelm Flugeim]] møtte 19. mai-19. juli 1910 |- |Ytre Sogn |[[Lasse Trædal]] |[[Venstre]] | |- |Sunnfjord |[[Gjert Holsen]] |[[Frisinna Venstre]] | |- |Kinn |[[Rasmus Hjertenæs]] |[[Høgre]] | |- |Nordfjord |[[Sigmund Aarnes]] |[[Venstre]] | |} ===Romsdals amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Søndre Søndmør |[[Kristian Sandnes]] |[[Frisinna Venstre]] | |- |Nordre Søndmør |[[Ole I. Langeland]] |[[Venstre]] | |- |Romsdal |[[Ole Høstmark]] |[[Venstre]] |[[Iver A.R. Ræstad]] møtte 2.5.-29.6.1912. |- |Søndre Nordmør |[[Peder Kristvik]] |[[Venstre]] | [[Jakob Mork]] møtte 8.-22. juli 1911. |- |Nordre Nordmør |[[Nils J. Hestnes]] |[[Venstre]] | |} ===Søndre Trondhjems amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Ytre Fosen |[[Martinus Sivertsen]] |[[Venstre]] | |- |Indre Fosen |[[Jakob Hoff]] |[[Venstre]] | |- |Orkedalen |[[Martin Handberg]] |[[Høgre]] | |- |Guldalen |[[Ole Guldal]] |[[Det norske Arbeidarparti]] | |- |Strinden |[[Even Larsen Loreng]] |[[Høgre]] |Forfall 23.5.-12.7.1910. [[Sivert Kindseth]] møtte. |} ===Nordre Trondhjems amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Stjørdalen |[[Andreas Galtvik]] |[[Venstre]] | |- |Værdalen |[[Karl Hagerup]] |[[Venstre]] | |- |Snaasen |[[Ivar Aavatsmark]] |[[Venstre]] |Forfall [[1910]]. [[Lorents Mørkved]] møtte. |- |Namdalen |[[Jakob Inderberg]] |[[Venstre]] | |} ===Nordlands amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Søndre Helgeland |[[Kristian Andersen Grimsø]] |[[Venstre]] | |- |Nordre Helgeland |[[Nils M. Kulstad]] |[[Venstre]] | |- |Søndre Salten |[[Olaf Amundsen]] |[[Frisinna Venstre]] | |- |Nordre Salten |[[Peter Bakkejord]] |[[Venstre]] | |- |Lofoten |[[Edvard Joakimsen]] |[[Venstre]] | |- |Vesteraalen |[[Richard With|Richard With]] |[[Frisinna Venstre]] | |} ===Tromsø amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Trondenes |[[Jørgen Pedersen]] |[[Venstre]] | |- |Senjen |[[Meyer Foshaug]] |[[Det norske Arbeidarparti]] | |- |Tromsøsundet |[[Alfred Eriksen]] |[[Det norske Arbeidarparti]] | |} ===Finmarkens amt=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Vestfinmarken |[[Adolf Wichstrøm]] |[[Venstre]] |Døydde 21. mars 1910. Suppleant [[Martin Mikal Nilsen]] møtte frå 31. mars. |- |Østfinmarken |[[Isak Saba]] |[[Det norske Arbeidarparti]] | |- |} ==Bykrinsar== ===Fredrikshald=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Wilhelm Suhrke]] |[[Høgre]] | |} ===Sarpsborg=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Ludvig Enge]] |[[Det norske Arbeidarparti]] | |} ===Fredrikstad=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Christian L. Rolfsen]] |[[Høgre]] | |} ===Moss og Drøbak=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Bjørn Kristensen]] |[[Frisinna Venstre]] | |} ===Kristiania=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Oslo |[[Magnus Nilssen]] |[[Det norske Arbeidarparti]] | |- |Grünerløkken |[[Christian Holtermann Knudsen]] |[[Det norske Arbeidarparti]] | |- |Gamle Aker |[[Jens Bratlie]] |[[Høgre]] |[[Anna Rogstad]] møtte frå [[17. mars]] [[1911]] som fyrste kvinne. |- |Hammersborg |[[Johan Throne Holst]] |[[Frisinna Venstre]] |[[Jens Heyerdahl]] møtte i [[1911]] og [[1912]]. |- |Uranienborg |[[Michael Leegaard]] |[[Høgre]] | |} ===Lillehammer, Hamar, Gjøvik og Kongsvinger=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Axel Thallaug]] |[[Høgre]] | |} ===Drammen=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Bragernes |[[Hans Hansen|Hans Hansen]] |[[Høgre]] | |- |Strømsø og Tangen |[[Hans Severin Fürst|Hans Severin Fürst]] |[[Høgre]] | |} ===Kongsberg og Hønefoss=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Adolf Strengehagen]] |[[Venstre]] | |} ===Horten=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Ole Eidem]] |[[Høgre]] |[[Wilhelm Hansen Klem]] møtte i 1911-12. |} ===Tønsberg=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Nils Riddervold-Jensen]] |[[Høgre]] | |} ===Larvik og Sandefjord=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Hans Ludvig Meyer]] |[[Høgre]] | |} ===Brevik og Holmestrand=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Rikard Olsen]] |[[Venstre]] |Det er mulig [[Otto Ruberg]] møtte. |} ===Porsgrund=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Alfred P. Wright]] |[[Høgre]] |Permittert frå 8. juli 1912. [[Kristian Henrik Dyring]] møtte sidan. |} ===Skien=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Tholf Grini]] |[[Frisinna Venstre]] | |} ===Kragerø=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Ambortius O. Lindvig]] |[[Frisinna Venstre]] |Forfall i 1910, 1911 og 1912. [[Godske Joachim Weidemann Nielsen]] møtte. |} ===Risør=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Arnt Ulstrup]] |[[Høgre]] | |} ===Arendal og Grimstad=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Ludvig Zwilgmeyer]] |[[Høgre]] |Zwilgmeyer døydde i april 1910, [[Henrik Spangelo]] møtte sidan. |} ===Kristiansand=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Fæstningen |[[Gustav Natvig]] |[[Frisinna Venstre]] | |- |Baneheien |[[Andres Grindland]] |[[Venstre]] | |} ===Flekkefjord=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Bernhard Hanssen]] |[[Frisinna Venstre]] | |} ===Stavanger=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Holmen |[[Jonas Schanche Kielland]] |[[Høgre]] |Forfall i [[1911]] og [[1912]]. [[Wilhelm Aarstad]] møtte. |- |Verket |[[Oddmund Vik]] |[[Venstre]] |Forfall i [[1912]]. [[Carl Larsen Clementsen]] møtte. |} ===Haugesund=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Valentin Valentinsen]] |[[Venstre]] | |} ===Bergen=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Nygaard |[[Aksel Irgens]] |[[Høgre]] | |- |Nordnes |[[Fredrik Konow]] |[[Frisinna Venstre]] |Statsråd Finansdepartementet i Bratlies regjering. [[Johan Fredrik Gjesdahl]] møtte. |- |Kalfaret |[[Johan Lothe]] |[[Høgre]] | |- |Sandviken |[[Lars O. Sæbø]] |[[Det norske Arbeidarparti]] | |} ===Aalesund og Molde=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Henrik Frisak]] |[[Venstre]] | |} ===Kristiansund=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Jonas Hestnes]] |[[Venstre]] | |} ===Trondhjem og Levanger=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- |Bratøren og Ilen |[[Bernhard Brænne]] |[[Høgre]] |Statsråd Arbeidsdepartementet i Konow (S. B.)s regjering. [[Hans Hanssen]] møtte. |- |Kalvskindet (med Levanger) |[[Anton Odin Eriksen]] |[[Høgre]] | |- |Baklandet |[[Magnus Halvorsen]] |[[Frisinna Venstre]] | |- |Lademoen |[[Anders Buen]] |[[Det norske Arbeidarparti]] | |} ===Bodø og Narvik=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Henrik C. Lie]] |[[Frisinna Venstre]] | |} ===Tromsø=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Jørgen H. Meinich]] |[[Høgre]] | |} ===Hammerfest, Vardø og Vadsø=== {| class="wikitable" !Krins !Namn !Parti !Kommentarar/Avløysarar |- | |[[Adam Egede-Nissen]] |[[Det norske Arbeidarparti]] | |} ==Bakgrunnsstoff== *[http://www.nsd.uib.no/polsys/index.cfm?urlname=storting&lan=&MenuItem=N1_1&ChildItem=&State=collapse&UttakNr=106&periodetekst=59 Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816220258/http://www.nsd.uib.no/polsys/index.cfm?urlname=storting&lan=&MenuItem=N1_1&ChildItem=&State=collapse&UttakNr=106&periodetekst=59 |date=2016-08-16 }} {{Stortingsrepresentantar}} [[Kategori:Lister over Stortingsrepresentantar etter periode|Stortingsrepresentantar 1910-12]] [[Kategori:Stortingsrepresentantar etter periode|Stortingsrepresentantar 1910-1912]] [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1910-1912| ]] m27jxtnqvbnht99q0rzpjhkxjq40k8i 0 321449 3652784 3625514 2026-05-09T08:27:41Z Migne 2086 3652784 wikitext text/x-wiki {{infoboks biografi |bilete=Brianna Rollins, BG2015.JPG |bilettekst=Brianna Rollins under [[Bislett Games]] 2015 }} '''Brianna Rollins''' ({{fødd|18. august|1991|Rollins}}) er ein USA-amerikansk tidlegare [[friidrett]]sutøvar frå [[Miami]] i [[Florida]]. Ho vart verdsmeister i 100 meter hekk i 2013 og olympisk meister i 2016. Hennar personlege rekord på korthekken frå 2013 er på 12,26 sekund. ==Aktiv== I 2012 vart Rollins nummer 6 i det nasjonale OL-uttaket i USA i 100 m hekk, og ho sette personbeste med tida 12,70. Under den USA-amerikanske meisterskapen i [[Des Moines]] den 22. juni 2013 overraska ho stort ved å forbetre den nasjonale rekorden på korthekken til 12,26, sju hundredels sekund under den 13 år gamle rekorden til [[Gail Devers]]. Ved verdsmeisterskapen i Moskva i august sikra ho seg gullmedaljen med eit løp på 12,44 sekund, seks hundredelar av eit sekund føre [[Sally Pearson]] frå [[Australia]]. Korkje i 2014 eller -15 noterte Rollins seg for tider betre enn 12,53 sekund. I 2016 sigra ho ved det nasjonale OL-uttaket i [[Eugene]] på sterke 12,34. 17. august vann ho den olympiske gullmedaljen på 100 meter hekk i Rio de Janeiro, med god margin til lagvenninnene [[Nia Ali]] og Kristi Castlin på sølv- og bronseplass. Etter dopingdom kom Rollins tilbake i 2018 og presterte sterke 12,38 då ho vann i [[Stockholm]] i juni. Året etter gjorde ho årsbeste 12,61 ved VM-uttaket i Des Moines, men i verdsmeisterskapen tjuvstarta ho og la deretter opp. ===Doping=== Hausten 2016 møtte ikkje Rollins opp til tre doping-testar. For dette regelbrotet vart ho sett utanfor friidretten i 12 månader. ===Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap=== *[[VM i friidrett 2013|VM 2013]] i [[Moskva]]: Gullmedalje – 12,44, framom Sally Pearson (12,50) *[[VM i friidrett 2015|VM 2015]] i [[Beijing]]: Nr 4 – 12,67 *[[Friidrett under Sommar-OL 2016|OL 2016]] i [[Rio de Janeiro]]: Gullmedalje – 12,48, framom Nia Ali (12,59) *[[VM i friidrett 2019|VM 2019]] i [[Doha]]: Diskvalifisert i forsøket ==Kjelder== <div class="references-small"> *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brianna Rollins|Brianna Rollins]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 9. mai 2026.'' </div> {{autoritetsdata}} [[Kategori:Hekkeløparar frå USA]] [[Kategori:Verdsmeistrar i friidrett for USA]] [[Kategori:Olympiske meistrar for USA]] [[Kategori:Olympiske meistrar for USA]] [[Kategori:Medaljevinnarar under sommar-OL 2016]] [[Kategori:USA-amerikanske deltakarar under sommar-OL 2016]] [[Kategori:Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2016]] [[Kategori:Deltakarar under VM i friidrett 2013]] [[Kategori:Deltakarar under VM i friidrett 2015]] [[Kategori:Folk frå Miami]] 1vfhcq1j77xqtahphur2c5fqjcd1ab5 3652785 3652784 2026-05-09T08:28:28Z Migne 2086 /* Kjelder */ 3652785 wikitext text/x-wiki {{infoboks biografi |bilete=Brianna Rollins, BG2015.JPG |bilettekst=Brianna Rollins under [[Bislett Games]] 2015 }} '''Brianna Rollins''' ({{fødd|18. august|1991|Rollins}}) er ein USA-amerikansk tidlegare [[friidrett]]sutøvar frå [[Miami]] i [[Florida]]. Ho vart verdsmeister i 100 meter hekk i 2013 og olympisk meister i 2016. Hennar personlege rekord på korthekken frå 2013 er på 12,26 sekund. ==Aktiv== I 2012 vart Rollins nummer 6 i det nasjonale OL-uttaket i USA i 100 m hekk, og ho sette personbeste med tida 12,70. Under den USA-amerikanske meisterskapen i [[Des Moines]] den 22. juni 2013 overraska ho stort ved å forbetre den nasjonale rekorden på korthekken til 12,26, sju hundredels sekund under den 13 år gamle rekorden til [[Gail Devers]]. Ved verdsmeisterskapen i Moskva i august sikra ho seg gullmedaljen med eit løp på 12,44 sekund, seks hundredelar av eit sekund føre [[Sally Pearson]] frå [[Australia]]. Korkje i 2014 eller -15 noterte Rollins seg for tider betre enn 12,53 sekund. I 2016 sigra ho ved det nasjonale OL-uttaket i [[Eugene]] på sterke 12,34. 17. august vann ho den olympiske gullmedaljen på 100 meter hekk i Rio de Janeiro, med god margin til lagvenninnene [[Nia Ali]] og Kristi Castlin på sølv- og bronseplass. Etter dopingdom kom Rollins tilbake i 2018 og presterte sterke 12,38 då ho vann i [[Stockholm]] i juni. Året etter gjorde ho årsbeste 12,61 ved VM-uttaket i Des Moines, men i verdsmeisterskapen tjuvstarta ho og la deretter opp. ===Doping=== Hausten 2016 møtte ikkje Rollins opp til tre doping-testar. For dette regelbrotet vart ho sett utanfor friidretten i 12 månader. ===Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap=== *[[VM i friidrett 2013|VM 2013]] i [[Moskva]]: Gullmedalje – 12,44, framom Sally Pearson (12,50) *[[VM i friidrett 2015|VM 2015]] i [[Beijing]]: Nr 4 – 12,67 *[[Friidrett under Sommar-OL 2016|OL 2016]] i [[Rio de Janeiro]]: Gullmedalje – 12,48, framom Nia Ali (12,59) *[[VM i friidrett 2019|VM 2019]] i [[Doha]]: Diskvalifisert i forsøket ==Kjelder== <div class="references-small"> *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brianna Rollins|Brianna Rollins]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 9. mai 2026.'' </div> *[https://worldathletics.org/athletes/-/14320208 World Athletics] {{autoritetsdata}} [[Kategori:Hekkeløparar frå USA]] [[Kategori:Verdsmeistrar i friidrett for USA]] [[Kategori:Olympiske meistrar for USA]] [[Kategori:Olympiske meistrar for USA]] [[Kategori:Medaljevinnarar under sommar-OL 2016]] [[Kategori:USA-amerikanske deltakarar under sommar-OL 2016]] [[Kategori:Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2016]] [[Kategori:Deltakarar under VM i friidrett 2013]] [[Kategori:Deltakarar under VM i friidrett 2015]] [[Kategori:Folk frå Miami]] 2afpibx1jvnv2y6xwr7mqw3m6r7tdu3 3652786 3652785 2026-05-09T08:33:27Z Ranveig 39 Fmt. 3652786 wikitext text/x-wiki {{infoboks biografi |bilete=Brianna Rollins, BG2015.JPG |bilettekst=Brianna Rollins under [[Bislett Games]] 2015 }} '''Brianna Rollins''' ({{fødd|18. august|1991|Rollins, Brianna}}) er ein USA-amerikansk tidlegare [[friidrett]]sutøvar frå [[Miami]] i [[Florida]]. Ho vart verdsmeister i 100 meter hekk i 2013 og olympisk meister i 2016. Hennar personlege rekord på korthekken frå 2013 er på 12,26 sekund. ==Aktiv== I 2012 vart Rollins nummer 6 i det nasjonale OL-uttaket i USA i 100 m hekk, og ho sette personbeste med tida 12,70. Under den USA-amerikanske meisterskapen i [[Des Moines]] den 22. juni 2013 overraska ho stort ved å forbetre den nasjonale rekorden på korthekken til 12,26, sju hundredels sekund under den 13 år gamle rekorden til [[Gail Devers]]. Ved verdsmeisterskapen i Moskva i august sikra ho seg gullmedaljen med eit løp på 12,44 sekund, seks hundredelar av eit sekund føre [[Sally Pearson]] frå [[Australia]]. Korkje i 2014 eller -15 noterte Rollins seg for tider betre enn 12,53 sekund. I 2016 sigra ho ved det nasjonale OL-uttaket i [[Eugene]] på sterke 12,34. 17. august vann ho den olympiske gullmedaljen på 100 meter hekk i Rio de Janeiro, med god margin til lagvenninnene [[Nia Ali]] og Kristi Castlin på sølv- og bronseplass. Etter dopingdom kom Rollins tilbake i 2018 og presterte sterke 12,38 då ho vann i [[Stockholm]] i juni. Året etter gjorde ho årsbeste 12,61 ved VM-uttaket i Des Moines, men i verdsmeisterskapen tjuvstarta ho og la deretter opp. ===Doping=== Hausten 2016 møtte ikkje Rollins opp til tre doping-testar. For dette regelbrotet vart ho sett utanfor friidretten i 12 månader. ===Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap=== *[[VM i friidrett 2013|VM 2013]] i [[Moskva]]: Gullmedalje – 12,44, framom Sally Pearson (12,50) *[[VM i friidrett 2015|VM 2015]] i [[Beijing]]: Nr 4 – 12,67 *[[Friidrett under Sommar-OL 2016|OL 2016]] i [[Rio de Janeiro]]: Gullmedalje – 12,48, framom Nia Ali (12,59) *[[VM i friidrett 2019|VM 2019]] i [[Doha]]: Diskvalifisert i forsøket ==Kjelder== <div class="references-small"> *[https://worldathletics.org/athletes/-/14320208 World Athletics] ---- *''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brianna Rollins|Brianna Rollins]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 9. mai 2026.'' </div> {{autoritetsdata}} [[Kategori:Hekkeløparar frå USA]] [[Kategori:Verdsmeistrar i friidrett for USA]] [[Kategori:Olympiske meistrar for USA]] [[Kategori:Olympiske meistrar for USA]] [[Kategori:Medaljevinnarar under sommar-OL 2016]] [[Kategori:USA-amerikanske deltakarar under sommar-OL 2016]] [[Kategori:Friidrettsutøvarar under sommar-OL 2016]] [[Kategori:Deltakarar under VM i friidrett 2013]] [[Kategori:Deltakarar under VM i friidrett 2015]] [[Kategori:Folk frå Miami]] a06yk9b4tsm82rvghia1i6qtc2bwrtt 0 411462 3652760 3583374 2026-05-08T13:08:47Z HerVal7752 105842 Geoboks 3652760 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |namn = Brad |bilete = RO HD Brad 1.jpg |bilettekst = Frå sentrum av Brad |våpen = ROU HD Brad CoA.jpg |fylke = [[Hunedoara fylke|Hunedoara]] |borgarmeister = Florin Cazacu |høgd = 278 |postnummer = 335200 }} '''Brad'''{{mrk|[[ungarsk]] ''Brád'', [[tysk]] ''Tannenhof''}} er ein by i [[Hunedoara fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Brad jud Hunedoara.svg|mini|Kommunen Brad innanfor Hunedoara fylke]] Brad er ein ''[[municipiu]]'' (større bykommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! Busetnad !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Brad || 12 430 || 10 942 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mesteacăn}} || 526 || 394 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Potingani}} || 19 || 7 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Ruda-Brad}} || 181 || 165 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Țărățel}} || 644 || 573 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Valea Bradului}} || 695 || 609 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 15. april 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} * ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Brad (oraș)|Brad (oraș)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 4. oktober 2023.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Municipiu i Hunedoara fylke|Brad]] av6dm2xvayhc8c46v23b2ae3wulxqgj 0 411463 3652761 3583888 2026-05-08T13:09:51Z HerVal7752 105842 Geoboks 3652761 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |bilete = Primăria Lupeni.jpg |bilettekst = Rådhuset i Lupeni |våpen = ROU HD Lupeni CoA.jpg |fylke = [[Hunedoara fylke|Hunedoara]] |borgarmeister = Lucian Resmeriță |høgd = 640 }} '''Lupeni'''{{mrk|[[ungarsk]] ''Lupény'', [[tysk]] ''Schylwolfsbach''}} er ein by i [[Hunedoara fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Lupeni jud Hunedoara.svg|mini|Kommunen Lupeni innanfor Hunedoara fylke]] Lupeni er ein ''[[municipiu]]'' (større bykommune) med den eine busetnaden: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! Busetnad !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Lupeni || 23 390 || 18 699 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 15. april 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} * ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Lupeni|Lupeni]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 4. oktober 2023.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Municipiu i Hunedoara fylke|Lupeni]] jfi58wjgyxziywooxxfj85c4yi02of3 0 411464 3652762 3584910 2026-05-08T13:10:57Z HerVal7752 105842 Geoboks 3652762 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |bilete = Orastie, case în Piata catedralei, 2007.png |bilettekst = Frå det sentrale torget i Orăștie |våpen = ROU HD Orastie CoA1.jpg |fylke = [[Hunedoara fylke|Hunedoara]] |borgarmeister = Ovidiu-Laurențiu Bălan |postnummer = 335700 }} '''Orăștie''',{{mrk|[[ungarsk]] ''Szászváros'', [[tysk]] ''Broos'', [[latin]] ''Saxopolis''}} tidlegare òg ''Oroșteiu'', er ein by i [[Hunedoara fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Orastie jud Hunedoara.svg|mini|Kommunen Orăștie innanfor Hunedoara fylke]] Orăștie er ein ''[[municipiu]]'' (større bykommune) med den eine busetnaden: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! Busetnad !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Orăștie || 18 227 || 16 825 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 15. april 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} * ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Orăștie|Orăștie]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 4. oktober 2023.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Municipiu i Hunedoara fylke|Orastie]] odu12lp78pe9foj988zako3yi4yhws7 0 411465 3652763 3583887 2026-05-08T13:12:01Z HerVal7752 105842 Geoboks 3652763 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |bilete = Petrosani Town.jpg |bilettekst = Utsyn over Petroșani |våpen = ROU HD Petrosani CoA.png |fylke = [[Hunedoara fylke|Hunedoara]] |borgarmeister = Florin-Tiberiu Iacob-Ridzi |høgd = 615 |postnummer = 335700 }} '''Petroșani'''{{mrk|[[ungarsk]] ''Petrozsény'', [[tysk]] ''Petroschen'', tidlegare ''Steinthal''}} er ein by i [[Hunedoara fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Petrosani jud Hunedoara.svg|mini|Kommunen Petroșani innanfor Hunedoara fylke]] Petroșani er ein ''[[municipiu]]'' (større bykommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! Busetnad !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Petroșani || 36 506 || 30 641 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dâlja Mare}} || 247 || 185 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dâlja Mică}} || 154 || 110 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Peștera}} || 128 || 49 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Slătinioara}} || 125 || 59 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 15. april 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} * ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Petroșani|Petroșani]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 4. oktober 2023.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Municipiu i Hunedoara fylke|Petrosani]] e9v5x2otofg0ue9vb1hdgp3ptlzc2l2 0 411466 3652764 3584216 2026-05-08T13:13:23Z HerVal7752 105842 Geoboks 3652764 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |namn = Vulcan |bilete = Spalatorii de carbuni la mina Vulcan.JPG |bilettekst = Kolgruveanlegg i Vulcan |våpen = ROU HD Vulcan CoA.jpg |fylke = [[Hunedoara fylke|Hunedoara]] |borgarmeister = Cristian-Ion Merișanu |postnummer = 336200 }} '''Vulcan'''{{mrk|[[ungarsk]] ''Vulkán'' eller ''Zsilyvajdejvulkán'', [[tysk]] ''Wolkersdorf''}} er ein by i [[Hunedoara fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Vulcan jud Hunedoara.svg|mini|Kommunen Vulcan innanfor Hunedoara fylke]] Vulcan er ein ''[[municipiu]]'' (større bykommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! Busetnad !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Vulcan || 22 340|| 18 527 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dealu Babii}} || 168 || 120 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Jiu-Paroșeni}} || 1 652 || 1 125 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 15. april 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} * ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Vulcan (oraș)|Vulcan (oraș)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 4. oktober 2023.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Municipiu i Hunedoara fylke|Vulcan]] 169ocxriwpy1aqyyyb45i7egyrf562e 0 411467 3652765 3566131 2026-05-08T13:14:28Z HerVal7752 105842 Geoboks 3652765 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |bilete = Streisangeorgiu HD.SE.jpg |bilettekst = Gammal kyrkje i landsbyen Streisângeorgiu i Călan |våpen = ROU HD Calan CoA.png |fylke = [[Hunedoara fylke|Hunedoara]] |borgarmeister = Filip-Adrian Iovănesc |høgd = 230 }} '''Călan'''{{mrk|[[ungarsk]] ''Kalán'' eller ''Pusztakalán'', [[tysk]] ''Klandorf''}} er ein by i [[Hunedoara fylke]] i [[Romania]]. Kommunen er meint å inngå i det sams storbyområdet til [[Hunedoara]] og fylkeshovudstaden [[Deva i Romania|Deva]].<ref name="zona_noi"/> == Busetnader == [[Fil:Calan jud Hunedoara.svg|mini|Kommunen Călan innanfor Hunedoara fylke]] Călan er ein ''[[oraș]]'' (mindre bykommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! Busetnad !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Călan || 8 006 || 7 005 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Streisângeorgiu}} || 558 || 576 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Batiz}} || 488 || 429 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Călanu Mic}} || 133 || 126 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Grid i Călan|Grid}} || 244 || 235 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nădăștia de Jos}} || 288 || 268 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nădăștia de Sus}} || 298 || 273 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Ohaba Streiului}} || 121 || 112 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Sâncrai}} || 167 || 135 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Sântămăria de Piatră}} || 175 || 125 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Strei}} || 326 || 318 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Strei-Săcel}} || 184 || 177 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Valea Sângeorgiului}} || 291 || 276 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 15. april 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="zona_noi">{{Kjelde www |url = https://www.libertatea.ro/stiri/zone-metropolitane-romania-3000128 |tittel = Noi clarificări de la autorități despre cele 22 de zone metropolitane din România ''(Nye avklaringar frå styresmaktene om dei 22 storbyområda i Romania)'' |vitja = 27. oktober 2022 |utgjevingsdato = 22. mai 2020 |utgjevar = Libertatea |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} * ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Călan|Călan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 4. oktober 2023.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Oraș i Hunedoara fylke|Călan]] 7mj0n7y909vkjmiwm3bjpt5kysu1j3n 0 411470 3652766 3566135 2026-05-08T13:15:24Z HerVal7752 105842 Geoboks 3652766 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |bilete = Center Simeria.jpg |bilettekst = Sentral gate i Simeria |våpen = ROU HD Simeria CoA.jpg |fylke = [[Hunedoara fylke|Hunedoara]] |borgarmeister = Iulius-Gelu Bedea |postnummer = 335900 }} '''Simeria'''{{mrk|[[ungarsk]] ''Piski'' eller ''Piskitelep'', [[tysk]] ''Fischdorf'' eller ''Pischk''}} er ein by i [[Hunedoara fylke]] i [[Romania]]. Kommunen er meint å inngå i det sams storbyområdet til [[Hunedoara]] og fylkeshovudstaden [[Deva i Romania|Deva]].<ref name="zona_noi"/> == Busetnader == [[Fil:Simeria jud Hunedoara.svg|mini|Kommunen Simeria innanfor Hunedoara fylke]] Simeria er ein ''[[oraș]]'' (mindre bykommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! Busetnad !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Simeria || 10 117 || 9 035 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bârcea Mare}} || 448 || 381 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Cărpiniș}} || 231 || 222 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Sântandrei i Simeria|Sântandrei}} || 670 || 592 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Șăulești}} || 311 || 356 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Simeria Veche}} || 391 || 336 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Uroi}} || 388 || 346 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 15. april 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="zona_noi">{{Kjelde www |url = https://www.libertatea.ro/stiri/zone-metropolitane-romania-3000128 |tittel = Noi clarificări de la autorități despre cele 22 de zone metropolitane din România ''(Nye avklaringar frå styresmaktene om dei 22 storbyområda i Romania)'' |vitja = 27. oktober 2022 |utgjevingsdato = 22. mai 2020 |utgjevar = Libertatea |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} * ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Simeria|Simeria]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 4. oktober 2023.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Oraș i Hunedoara fylke|Simeria]] ps5cxi3ymgx5cy1rnza0842ss7xj5wh 0 411474 3652767 3566130 2026-05-08T13:16:14Z HerVal7752 105842 Geoboks 3652767 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |namn = Aninoasa |bilete = Exploatarea miniera Aninoasa.JPG |bilettekst = Kolgruve i Aninoasa |våpen = ROU HD Aninoasa CoA1.png |fylke = [[Hunedoara fylke|Hunedoara]] |borgarmeister = Nicolae Dunca |høgd=650 |postnummer = 335100 }} '''Aninoasa''' ([[ungarsk]] ''Aninósza'') er ein by i [[Hunedoara fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Aninoasa jud Hunedoara.svg|mini|Kommunen Aninoasa innanfor Hunedoara fylke]] Aninoasa er ein ''[[oraș]]'' (mindre bykommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! Busetnad !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Aninoasa || 2 663 || 2 176 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Iscroni}} || 1 697 || 1 193 |} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 15. april 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} * ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Aninoasa|Aninoasa]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 4. oktober 2023.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Oraș i Hunedoara fylke|Aninoasa]] c9x6dp68miuy0zrgw5fk4jjj8z72hhu 0 411475 3652768 3576242 2026-05-08T13:17:04Z HerVal7752 105842 Geoboks 3652768 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |bilete = Liceu agricol geoagiu.jpg |bilettekst = Landbrukshøgskole i Geoagiu |våpen = ROU HD Geoagiu CoA.png |fylke = [[Hunedoara fylke|Hunedoara]] |borgarmeister = Vasile Cărăguț |postnummer = 335400 }} '''Geoagiu'''{{mrk|[[ungarsk]] ''Algyógy'', [[tysk]] ''Gergesdorf''}} er ein by i [[Hunedoara fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Geoagiu jud Hunedoara.svg|mini|Kommunen Geoagiu innanfor Hunedoara fylke]] Geoagiu er ein ''[[oraș]]'' (mindre bykommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! Busetnad !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Geoagiu || 2 709 || 2 809 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Aurel Vlaicu}} || 789 || 781 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Băcâia}} || 23 || 17 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Bozeș}} || 202 || 166 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Cigmău}} || 106 || 71 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Gelmar}} || 454 || 384 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Geoagiu-Băi}} || 391 || 326 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Homorod}} || 349 || 322 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Mermezeu-Văleni}} || 27 || 12 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Renghet}} || 224 || 170 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Văleni i Geoagiu|Văleni}} || 20 || 29 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 15. april 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} * ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Geoagiu|Geoagiu]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 4. oktober 2023.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Oraș i Hunedoara fylke|Geoagiu]] neiinw1bj9zc4pg2e7niq7ssg1pcut4 0 411476 3652769 3566133 2026-05-08T13:17:58Z HerVal7752 105842 Geoboks 3652769 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |bilete = Hatszeg latkepe.jpg |bilettekst = Utsyn mot Hațeg |våpen = ROU HD Hateg CoA.jpg |fylke = [[Hunedoara fylke|Hunedoara]] |borgarmeister = Adrian-Emilian Pușcaș |høgd=315 }} '''Hațeg'''{{mrk|[[ungarsk]] ''Hátszeg'', [[tysk]] ''Hötzing''}} er ein by i [[Hunedoara fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Hateg jud Hunedoara.svg|mini|Kommunen Hațeg innanfor Hunedoara fylke]] Hațeg er ein ''[[oraș]]'' (mindre bykommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! Busetnad !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Hațeg || 8 644 || 7 869 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Nălațvad}} || 328 || 315 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Silvașu de Jos}} || 379 || 313 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Silvașu de Sus}} || 334 || 296 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 15. april 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} * ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Hațeg|Hațeg]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 4. oktober 2023.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Oraș i Hunedoara fylke|Hateg]] 4dbden9e85aze4d1476lgq1g9xtpsxh 0 411477 3652770 3566134 2026-05-08T13:18:53Z HerVal7752 105842 Geoboks 3652770 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |bilete = Lonyaytelep02.jpg |bilettekst = Romersk-katolsk kyrkje i Petrila |våpen = ROU HD Petrila CoA.jpg |fylke = [[Hunedoara fylke|Hunedoara]] |borgarmeister = Vasile Jurca |høgd=675 }} '''Petrila''' ([[ungarsk]] ''Petrilla'') er ein by i [[Hunedoara fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Petrila jud Hunedoara.svg|mini|Kommunen Petrila innanfor Hunedoara fylke]] Petrila er ein ''[[oraș]]'' (mindre bykommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! Busetnad !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Petrila || 20 574 || 17 988 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Cimpa}} || 1 061 || 789 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Jieț}} || 862 || 675 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Răscoala}} || 139 || 102 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Tirici}} || 56 || 46 |} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 15. april 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} * ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Petrila|Petrila]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 4. oktober 2023.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Oraș i Hunedoara fylke|Petrila]] kdr38905gjahgm7vs5vb46r159ms48c 0 411478 3652771 3566136 2026-05-08T13:19:53Z HerVal7752 105842 Geoboks 3652771 wikitext text/x-wiki {{geoboks|by |bilete = 3 iulie 07 (4).JPEG |bilettekst = Utsyn over Uricani |våpen = ROU HD Uricani CoA.jpg |fylke = [[Hunedoara fylke|Hunedoara]] |borgarmeister = Dănuț Buhăescu |høgd=750 |postnummer = 336100 }} '''Uricani'''{{mrk|[[ungarsk]] ''Urikány'' eller ''Hobicaurikány''}} er ein by i [[Hunedoara fylke]] i [[Romania]]. == Busetnader == [[Fil:Uricani jud Hunedoara.svg|mini|Kommunen Uricani innanfor Hunedoara fylke]] Uricani er ein ''[[oraș]]'' (mindre bykommune) med desse busetnadane: {| class="wikitable"; style=text-align:right; |- ! Busetnad !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/> |- | style=text-align:left; | Uricani || 8 081 || 5 869 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Câmpu lui Neag}} || 454 || 436 |- | style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Valea de Brazi}} || 437 || 364 |} ==Merknader== {{merknadar}} == Kjelder == <references> <ref name="rpl2011">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls |tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ''(Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar)'' |vitja = 15. april 2022 |utgjevingsdato = 31. oktober 2011 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> <ref name="rpl2021">{{Kjelde www |url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx |tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))'' |vitja = 20. september 2023 |utgjevingsdato = 1. desember 2021 |utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)'' |sitat = }}</ref> </references> {{refopning}} * ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:ro:Uricani|Uricani]]» frå {{Wikipedia-utgåve|ro}}, den 4. oktober 2023.'' {{refslutt}} ==Bakgrunnsstoff== {{commonskat}} *{{offisiell nettstad}} {{Autoritetsdata}} [[Kategori:Oraș i Hunedoara fylke|Uricani]] asroewcyferx4qcqliao0bqiypmrquu 0 430244 3652773 3652755 2026-05-08T14:52:31Z 90sveped 53941 3652773 wikitext text/x-wiki {{Infoboks biografi}} '''Peder Berge''' ({{datoar}}) var prest og målmann. Han omsette [[Fyrebilsbibelen|Bibelen til norsk]].<ref>{{ Kjelde bok | forfattar = Bondevik, Jarle | utgjeve år = 1988 | tittel = Nynorske bibelomsetjingar | isbn = 8254102627 | stad = Oslo | forlag = Det Norske bibelselskap | url = https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2015102208075 | side = }}</ref> ==Kjelder== {{fotnoteliste}} {{spire}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske prestar]] 9asz80vl5x02hjx4mlza0t4qrqgaode 3652781 3652773 2026-05-09T07:27:21Z Ranveig 39 3652781 wikitext text/x-wiki {{Infoboks biografi}} '''Peder Berge''' ({{datoar}}) var ein norsk prest og målmann. Han omsette [[Fyrebilsbibelen|Bibelen til norsk]].<ref>{{ Kjelde bok | forfattar = Bondevik, Jarle | utgjeve år = 1988 | tittel = Nynorske bibelomsetjingar | isbn = 8254102627 | stad = Oslo | forlag = Det Norske bibelselskap | url = https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2015102208075 }}</ref> ==Kjelder== {{fotnoteliste}} {{spire}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske prestar]] riz69q7qo7kuzyddxwk574apl1wrct1 3652782 3652781 2026-05-09T07:40:51Z Ranveig 39 Litt meir 3652782 wikitext text/x-wiki {{Infoboks biografi}} '''Peder Berge''' ({{datoar}}) var ein norsk prest og målmann. Han omsette [[Fyrebilsbibelen|Bibelen til norsk]].<ref>{{ Kjelde bok | forfattar = Bondevik, Jarle | utgjeve år = 1988 | tittel = Nynorske bibelomsetjingar | isbn = 8254102627 | stad = Oslo | forlag = Det Norske bibelselskap | url = https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2015102208075 }}</ref> Berge var fødd i Orkdal. Han blei cand.theol.i 1914. Han var sokneprest i [[Ørsta]] i perioden 1916-19, [[Volda]] 1919-30, [[Meldal]] 1930-39 og [[Voss]] 1939-41. I 1941 blei han sokneprest i [[Eiker prestegjeld]], og blei verande i stillinga til han gikk av med pensjon i 1958. I tillegg til prestegjerninga verka han òg som lærar og historikar.<ref>{{kjelde avis|tittel=Dødsfall|verk=Drammens Tidende og Buskeruds |dato=1963-08-02|url=https://www.nb.no/items/URN:NBN:no-nb_digavis_drammenstidendeogbuskerudblad_null_null_19630802_132_176_1?searchText=berge&page=5|side=6}}</ref> ==Kjelder== {{fotnoteliste}} {{spire}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Norske prestar]] nv3koe67oew1a9gi4aw9ypxqn8utni4 0 430245 3652778 2026-05-09T06:14:53Z Roarjo 183 art i [[flamingofamilien]] som lever i [[Andesfjella]] 3652778 wikitext text/x-wiki {{taksoboksLua|taksonomi_WD=ja | bilete = Andean Flamingo, Salta, AR imported from iNaturalist photo 171995487.jpg }} '''Andesflamingo''' (''Phoenicoparrus andinus'') er ein art i [[flamingofamilien]] som lever i [[Andesfjella]] i [[Sør-Amerika]]. Han er nært i slekt med [[punaflamingo]] (''Phoenicoparrus jamesi''), og desse to artane utgjer til saman slekta ''Phoenicoparrus''. [[Chileflamingo]], andesflamingo og punaflamingo lever [[sympatri]]sk, og finst ofte i koloniar, inkludert felles hekkeområde. Andesflamingo står på [[den globale raudlista]] i kategorien [[sårbar art|sårbar (VU)]]. == Skildring == Andesflamingoen skil seg frå andre flamingoar ved ein djupare undernebb og svært lange filtrerande filament på overnebbet. Han er ein av to nolevande flamingoartar med mest kroppsmasse, saman med [[rosenflamingo]]. Kroppsvekta er rapportert til å variere frå 1,5 til 4 kg og vengespennet kan variere frå 1 til 1,6 meter. Når han står oppreist kan kroppshøgda ligge frå 1 til 1,4 meter.<ref name=Meyers/> Hannar er større enn hoer.<ref name=bow/> Vaksne fuglar har ein bleikrosa kropp med sterkare fargar på oversida, og ein djup vinraudrosa farge på nedre delen av halsen, brystet og vengdekkfjørene. Han er den einaste flamingoarten med gule bein og føter med tre tær. Nebbet er bleikgult nær hovudet, men elles hovudsakleg svart, og det bøyer seg nedover. Undernebbet er mindre framståande enn hos artar i slekta ''[[Phoenicopterus]]''. === Utbreiing og habitat === Andesflamingoen hekkar i høglandet i Andesfjella hovudsakleg i område mellom 3000 og 4000 meter over havet. Hekkinga er særleg konsentrert til nordlege Chile, sørvestlege Bolivia og nordvestlege Argentina, men også i Peru. Arten lever ved grunne, alkaliske saltsjøar og andre våte område, ofte mindre enn ein meter djupe, omgjevne av saltflater eller mudderflater. Andesflamingoen er ein kolonihekkar som byggjer reira sine på små øyar eller holmar ute i saltsjøane eller langs breidda av dei.<ref name=bow/> Utanom hekkesesongen held andesflamingoar framleis til i liknande habitat, men mange individ flyttar til lågareliggjande område. Nokre trekkjer austover til sentrale delar av Argentina, mellom anna til [[Laguna Mar Chiquita]] <!--i [[Gran Chaco|Chaco]]--> i [[Córdobaprovinsen i Argentina|Córdobaprovinsen]], medan andre trekker nordover gjennom Andes til sørlege Peru eller til innsjøområde i Aust-Bolivia. Årsaka til rørslene kan vere at nokre saltsjøar tørkar inn om vinteren. Enkelte fuglar blir verande ved hekkeinnsjøane året rundt dersom det finst varme kjelder som hindrar vatnet i å fryse. Ved [[Laguna Colorada]] i Bolivia er andesflamingoar observerte å halde seg gjennom heile året, men flyttar seg vinterstid til delar av innsjøen der varmt kjeldevatn strøymer ut. Dette gjer det mogleg å overleve nattekulda med temperaturar ned mot −30 °C.<ref name=bow/> == Vernestatus == [[Birdlife International]] har vurdert andesflamingo som ein [[sårbar art]] (VU) og med det den mest truga arten av alle flamingoar. Eit aukande trugsmål mot flamingopopulasjonane som lever i Andes er utvida gruvedrift med utslepp av ureiningar.<ref name=iucn/> I [[litiumtriangelet|«litiumtriangelet»]] i Bolivia, Chile og Argentina har mange saltsjøar eit porøst lag metta med [[litium]]rik saltlake under den hardare saltskorpa. Denne saltlaken blir pumpa opp i kunstige basseng, tørka over lang tid og handsama med kjemikaliar. Sluttproduktet er litiumkarbonat som er eit verdfullt salsprodukt på marknaden for til dømes produksjon av batteri til utsleppsfrie kjøretøy.<ref name=Pearce/> Denne verksemda medverkar til å innskrenke og fragmenterer habitata for flamingoar, ho trugar grunnvatnet og minkar areal av overflatevatn om vinteren. Ho medfører støy og anna uro som endrar på hekkeåtferda.<ref name=Gutierrez/> == Kjelder == {{refopning}} * ''Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Andean flamingo|Andean flamingo]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 9. mai 2026'' {{refslutt}} ;Referansar {{reflist|2|refs= <ref name=Pearce>{{Cite journal |title=Why the rush to mine lithium could dry up the high Andes |author=Pearce, Fred |journal=Yale Environment |volume=360 |pages=19 |year=2022 |url=https://e360.yale.edu/features/lithium-mining-water-andes-argentina}}</ref> <ref name=Gutierrez>{{Cite journal |title=Climate change and lithium mining influence flamingo abundance in the Lithium Triangle |author=Gutiérrez, Jorge S and Moore, Johnnie N and Donnelly, J Patrick and Dorador, Cristina and Navedo, Juan G and Senner, Nathan R |journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences |volume=289 |number=1970 |year=2022 |publisher=The Royal Society |doi=10.1098/rspb.2021.2388 }}</ref> <ref name=Meyers>{{Cite web |last=Meyers |first=Jacob |title=Phoenicoparrus andinus (Andean flamingo) |url=https://animaldiversity.org/accounts/Phoenicoparrus_andinus/ |access-date=09.05.2026 |website=Animal Diversity Web |language=en}}</ref> <ref name=bow>{{cite BOW |citation=Mahmood, Z. A., B. D. Alarcon, K. G. Roberts, J. C. Patton, J. del Hoyo, P. F. D. Boesman, and E. Garcia (2020). Andean Flamingo (Phoenicoparrus andinus), version 2.0. In Birds of the World (T. S. Schulenberg, B. K. Keeney, and S. M. Billerman, Editors). Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.andfla2.02 }}</ref> <ref name=iucn>{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2020 |title=''Phoenicoparrus andinus'' |volume=2020 |article-number=e.T22697387A182422217 |doi=10.2305/IUCN.UK.2020-3.RLTS.T22697387A182422217.en |access-date=09.05.2026}}</ref> }} == Bakgrunnsstoff == {{commonscat}} {{artslenkjer}} {{autoritetsdata}} [[Kategori:Flamingofamilien]] k7lbi5zcwih5t1wcqw7p0gktb49289l 0 430246 3652787 2026-05-09T08:48:01Z Migne 2086 Oppretta sida med «'''Aasmund Frisak''' ({{levde|20. mars|1852|18. mars|1935|Frisak}}) var ein norsk [[marine]]offiser og politikar frå [[Grimstad]]. Stortingsrepresentant 1903–06 for [[Høgre]]. Frisak vart uteksaminert fra Sjøkrigsskulen i 1872, deretter [[løytnant]] i marinen. Etter å ha leia sjømannsskulen i [[Fredrikshald]] frå 1878 til 1887, vende han tilbake til [[Horten]] som lærar ved Sjøkrigsskulen frå 1891 til 1897. Frå 1897 var han tilsett ved Karljohansvern verf…» 3652787 wikitext text/x-wiki '''Aasmund Frisak''' ({{levde|20. mars|1852|18. mars|1935|Frisak}}) var ein norsk [[marine]]offiser og politikar frå [[Grimstad]]. Stortingsrepresentant 1903–06 for [[Høgre]]. Frisak vart uteksaminert fra Sjøkrigsskulen i 1872, deretter [[løytnant]] i marinen. Etter å ha leia sjømannsskulen i [[Fredrikshald]] frå 1878 til 1887, vende han tilbake til [[Horten]] som lærar ved Sjøkrigsskulen frå 1891 til 1897. Frå 1897 var han tilsett ved Karljohansvern verft i Horten, frå 1899 som kommandørkaptein. I 1908 overflytta til [[Kristiania]]. Til sist mønstringssjef i [[Trondheim]] frå 1911 til han 1917 gjekk av for aldersgrensa. Frisak var 1901 til 1904 [[ordførar]] i Horten kommune. Hausten 1903 vart han som ein av fire Høgre-menn vald til stortingsmann for [[Vestfold|Jarlsberg og Larviks amt]]. På Tinget var han medlem i Militærkomiteen og av [[Lagtinget]]. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1904-1906]] 6ghs7dlkqteaxq1oijvr8yxve97tpb9 3652788 3652787 2026-05-09T08:48:14Z Migne 2086 la til [[Kategori:Norske marineoffiserar]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3652788 wikitext text/x-wiki '''Aasmund Frisak''' ({{levde|20. mars|1852|18. mars|1935|Frisak}}) var ein norsk [[marine]]offiser og politikar frå [[Grimstad]]. Stortingsrepresentant 1903–06 for [[Høgre]]. Frisak vart uteksaminert fra Sjøkrigsskulen i 1872, deretter [[løytnant]] i marinen. Etter å ha leia sjømannsskulen i [[Fredrikshald]] frå 1878 til 1887, vende han tilbake til [[Horten]] som lærar ved Sjøkrigsskulen frå 1891 til 1897. Frå 1897 var han tilsett ved Karljohansvern verft i Horten, frå 1899 som kommandørkaptein. I 1908 overflytta til [[Kristiania]]. Til sist mønstringssjef i [[Trondheim]] frå 1911 til han 1917 gjekk av for aldersgrensa. Frisak var 1901 til 1904 [[ordførar]] i Horten kommune. Hausten 1903 vart han som ein av fire Høgre-menn vald til stortingsmann for [[Vestfold|Jarlsberg og Larviks amt]]. På Tinget var han medlem i Militærkomiteen og av [[Lagtinget]]. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1904-1906]] [[Kategori:Norske marineoffiserar]] mu31kp8jsbxwnu4oahon2gxf0zaemmu 0 430247 3652789 2026-05-09T09:00:40Z Roarjo 183 Omdirigerer til [[Andesflamingo]] 3652789 wikitext text/x-wiki #OMDIRIGER [[Andesflamingo]] pdy5u5n3n7pd4k67hrg2g7x1mb0wjln 0 430248 3652790 2026-05-09T09:19:56Z Migne 2086 Oppretta sida med «[[Fil:Hans Andersen Kiær.jpg|mini|]] '''Hans Kiær''' ({{levde|11. april|1795|22. mars|1867|Kiær, Hans}}) var ein trelasthandlar frå [[Drammen]]. Kiær fekk utdanning i handel utanlands. Han var medeigar i trelastfirmaet H. Kiær & Co. i Drammen. Ein del år budde han i fødebyen, men flytta så til garden Austad i [[Skoger]] sør for Drammen. I 1830 skulle han møte i [[Stortinget]], men var sjuk og møtte ikkje. Kiær døydde på Austad, nær 72 år gammal. ==K…» 3652790 wikitext text/x-wiki [[Fil:Hans Andersen Kiær.jpg|mini|]] '''Hans Kiær''' ({{levde|11. april|1795|22. mars|1867|Kiær, Hans}}) var ein trelasthandlar frå [[Drammen]]. Kiær fekk utdanning i handel utanlands. Han var medeigar i trelastfirmaet H. Kiær & Co. i Drammen. Ein del år budde han i fødebyen, men flytta så til garden Austad i [[Skoger]] sør for Drammen. I 1830 skulle han møte i [[Stortinget]], men var sjuk og møtte ikkje. Kiær døydde på Austad, nær 72 år gammal. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1830-1832]] *[https://www.digitalarkivet.no/census/person/pf01038109004687 Folketeljinga 1865] mjtnuhn9qleljjj7mgcfdmyt5ecrhko 0 430249 3652793 2026-05-09T10:01:25Z Migne 2086 Oppretta sida med «'''Hans Thorvald Hansen''' ({{levde|16. november|1854|27. mars|1931|Hansen, Thorvald}}) var frå [[Vestre Moland]] i [[Aust-Agder]]. Han var varamann til [[Stortinget]] perioden 1910–12. Thorvald Hansen var son til ein skipsførar. Etter styrmannseksamen i 1872, førte han sjølv fram til 1903 ulike skip. Mellom anna førte han barken Echo. I 1888 busette han seg i Kristiania frå 1888, etter han tok over som skipper på dampskipet Banan. Til sist førte han Kong In…» 3652793 wikitext text/x-wiki '''Hans Thorvald Hansen''' ({{levde|16. november|1854|27. mars|1931|Hansen, Thorvald}}) var frå [[Vestre Moland]] i [[Aust-Agder]]. Han var varamann til [[Stortinget]] perioden 1910–12. Thorvald Hansen var son til ein skipsførar. Etter styrmannseksamen i 1872, førte han sjølv fram til 1903 ulike skip. Mellom anna førte han barken Echo. I 1888 busette han seg i Kristiania frå 1888, etter han tok over som skipper på dampskipet Banan. Til sist førte han Kong Inge i Hamburg-ruta til 1903. Sidan slo han seg ned i Lillesand der han var skipsreiar, til han i 1912 fekk stillinga som hamnefut i byen. Hansen var medlem av Lillesand bystyre frå 1908 til 1929, frå rekna ein valbolk. Ordførar 1912 i Lillesand. I 1911 frå 24. juni møtte han i Stortinget som varamann frå Sand krins i Aust-Agder, sameleis i to lengre periodar i 1912-sesjonen. Representerte Høgre. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. *[https://www.nb.no/items/311dccfc80890d9c43cf57847a8b9f4f?page=1&searchText=%22thorvald%20Hansen%22 Lillesands-Posten, 31. mars 1931] [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1910-1912]] 6tfguulw3u1o3wp9h1s3svg5hdqdsk7 3652794 3652793 2026-05-09T10:01:57Z Migne 2086 la til [[Kategori:Norske skipsførarar]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3652794 wikitext text/x-wiki '''Hans Thorvald Hansen''' ({{levde|16. november|1854|27. mars|1931|Hansen, Thorvald}}) var frå [[Vestre Moland]] i [[Aust-Agder]]. Han var varamann til [[Stortinget]] perioden 1910–12. Thorvald Hansen var son til ein skipsførar. Etter styrmannseksamen i 1872, førte han sjølv fram til 1903 ulike skip. Mellom anna førte han barken Echo. I 1888 busette han seg i Kristiania frå 1888, etter han tok over som skipper på dampskipet Banan. Til sist førte han Kong Inge i Hamburg-ruta til 1903. Sidan slo han seg ned i Lillesand der han var skipsreiar, til han i 1912 fekk stillinga som hamnefut i byen. Hansen var medlem av Lillesand bystyre frå 1908 til 1929, frå rekna ein valbolk. Ordførar 1912 i Lillesand. I 1911 frå 24. juni møtte han i Stortinget som varamann frå Sand krins i Aust-Agder, sameleis i to lengre periodar i 1912-sesjonen. Representerte Høgre. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. *[https://www.nb.no/items/311dccfc80890d9c43cf57847a8b9f4f?page=1&searchText=%22thorvald%20Hansen%22 Lillesands-Posten, 31. mars 1931] [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1910-1912]] [[Kategori:Norske skipsførarar]] 5bun5d7cxc96wzxk024ddkh9hhosuv9 3652795 3652794 2026-05-09T10:02:12Z Migne 2086 la til [[Kategori:Folk frå Lillesand]] med [[WP:HotCat|HotCat]] 3652795 wikitext text/x-wiki '''Hans Thorvald Hansen''' ({{levde|16. november|1854|27. mars|1931|Hansen, Thorvald}}) var frå [[Vestre Moland]] i [[Aust-Agder]]. Han var varamann til [[Stortinget]] perioden 1910–12. Thorvald Hansen var son til ein skipsførar. Etter styrmannseksamen i 1872, førte han sjølv fram til 1903 ulike skip. Mellom anna førte han barken Echo. I 1888 busette han seg i Kristiania frå 1888, etter han tok over som skipper på dampskipet Banan. Til sist førte han Kong Inge i Hamburg-ruta til 1903. Sidan slo han seg ned i Lillesand der han var skipsreiar, til han i 1912 fekk stillinga som hamnefut i byen. Hansen var medlem av Lillesand bystyre frå 1908 til 1929, frå rekna ein valbolk. Ordførar 1912 i Lillesand. I 1911 frå 24. juni møtte han i Stortinget som varamann frå Sand krins i Aust-Agder, sameleis i to lengre periodar i 1912-sesjonen. Representerte Høgre. ==Kjelder== *[[Tallak Lindstøl|Lindstøl, Tallak]]: ''Stortinget og Statsraadet 1814-1914''. Kristiania, 1914. *[https://www.nb.no/items/311dccfc80890d9c43cf57847a8b9f4f?page=1&searchText=%22thorvald%20Hansen%22 Lillesands-Posten, 31. mars 1931] [[Kategori:Stortingsrepresentantar 1910-1912]] [[Kategori:Norske skipsførarar]] [[Kategori:Folk frå Lillesand]] 8ygxeurvf39loaa5b055mn1vcgqiw0q