Wikipedia
nnwiki
https://nn.wikipedia.org/wiki/Hovudside
MediaWiki 1.48.0-wmf.1
first-letter
Filpeikar
Spesial
Diskusjon
Brukar
Brukardiskusjon
Wikipedia
Wikipedia-diskusjon
Fil
Fildiskusjon
MediaWiki
MediaWiki-diskusjon
Mal
Maldiskusjon
Hjelp
Hjelpdiskusjon
Kategori
Kategoridiskusjon
Tema
Temadiskusjon
Undertekstar
Undertekstdiskusjon
Modul
Moduldiskusjon
Arrangement
Arrangementsdiskusjon
Noreg
0
972
3682463
3681823
2026-11-03T12:44:16Z
~2026-58426-40
160580
/* */
3682463
wikitext
text/x-wiki
{{omdir|Norge|andre tydingar}}
{{landboks
|namn = Kongeriket Noreg
|andre namn = {{lang|nb|Kongeriket Norge}}
|adjektiv = norsk
|riksvåpen = Coat of arms of Norway.svg
|riksvåpenstorleik = 65
|flagg = Flag of Norway.svg
|motto = [[Einig og tru til Dovre fell]]
|nasjonaldag = 17. mai
|nasjonalsong = [[Ja, vi elsker dette landet]]
|hovudstad = Oslo
|største by type = Største byar
|største by = [[Oslo]], [[Bergen]], [[Trondheim]], [[Stavanger]]
|språk = [[Norsk]] og [[samisk]]{{mrk|Norsk er offisielt riksspråk, med [[bokmål]] og [[nynorsk]] som jamstelte skriftformer. Samisk er offisielt i Trøndelag, Nordland og Troms og Finnmark. [[Samisk_språk#Noreg|Sju]] kommunar har ved sida av norsk [[nordsamisk]] som med-administrasjonsspråk i den lokale kommuneforvaltninga, fire har [[sørsamisk]], [[Porsanger|éin]] har [[kvensk]], og [[Tysfjord|éin]] har [[lulesamisk]].}}
|styresett = Konstitusjonelt monarki
|statsoverhovudtype = [[Norske regentar|Konge]]
|statsministertype = [[Norske statsministrar|Statsminister]]
|grunnlagdtype = [[Norsk historie|Historie]]
|grunnlagd =
|grunnlagd1type = [[Slaget i Hafrsfjord|Noreg samla]]
|grunnlagd1 = 872
|grunnlagd2type = [[Danmark-Noreg|Skild frå Danmark]]
|grunnlagd2 = [[17. mai]] [[1814]]
|grunnlagd3type = [[Unionsoppløysinga i 1905|Skild frå Sverige]]<br /> (''erklært'' )
|grunnlagd3 = [[7. juni]] [[1905]]
|grunnlagd4type = [[Unionsoppløysinga i 1905|Skild frå Sverige]]<br /> (''respektert'' )
|grunnlagd4 = [[26. oktober]] [[1905]]
|areal = 385 207
|areal merknad =<ref name="kart_2019">{{Cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|year=2019|accessdate=2019-03-26}}{{mrk|Flatevidd for fastlands-Noreg åleine er 323 808, for [[Svalbard]] (med [[Bjørnøya]]) 61 022 og for [[Jan-Mayen]] 377 km².}}
|vassareal = 6,0 %
|folketal = 5 627 400
|folketal merknad=<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref>
|folketal_i_år = 1. januar 2026
|folketal_tettleik = 14,6
|valuta = Norsk krone
|tidssone = [[UTC]] +1
|tidssone_sommartid = [[UTC]] +2
|retningsnummer = 47
|domene = .no (.sj, .bv){{mrk|.sj (Svalbard og Jan-Mayen) og .bv (Bouvetøya) er ikkje i bruk.}}
}}
Norge er merkelig
== Namn ==
{{detaljar|namnet Noreg}}
[[Namnet Noreg|Namnet «Noreg»]] har [[norrønt]] opphav med formene ''Norðrvegr'' og seinare ''Noregr''. Dette kjem truleg frå [[gøtane|gøtene]] og [[danane|danene]] som omtalte den lange [[norskekysten]] som vegen mot nord. Så tidleg som 880, rundt tida kongeriket vart grunnlagt, kalla [[Ottar frå Hålogaland]] Noreg for ''norðmannaland'' (‘nordmannslandet’),<ref>{{Kjelde www|url=http://web.uvic.ca/hrd/iallt2003/oldenglish/OEparagraph-4.xml|tittel=Ohthere's First Voyage (paragraph 4)}}</ref> medan Alfred, kongen av England, brukte forma ''Norðweg'',<ref>{{Artikkelkjelde|forfattar=Kjell-Olav Masdalen|utgjevingsår=2010|url=https://www.kubenarendal.no/media/237093/Uden-Tvivl-med-fuldkommen-Ret.pdf|tittel=Uden Tvivl - med fuldkommen Ret. Hvor lå Sciringes heal?}}</ref><ref>{{Kjelde www|url=https://archive.org/details/lifealfredgreatger00paul/page/252/mode/2up|tittel=The life of Alfred the Great : translated from the German of Dr. R. Pauli, to which is appended Alfred's Anglo-Saxon version of Orosius with a literal English translation, and an Anglo-Saxon alphabet and glossary|vitja=}}</ref> som var føregangaren til det moderne engelske ''Norway''.
Det offisielle namnet på [[nynorsk]] er ''Kongeriket Noreg'', på [[bokmål]] ''Kongeriket Norge''. På [[nordsamisk]] heiter riket ''Norgga gonagasriika'', på [[lulesamisk]], ''Vuona gånågisrijkka'', på [[sørsamisk]] ''Nøørjen gånkarijhke'' og på [[kvensk]] ''Norjan kuninkhaanvaltakunta''.<ref name=Offisielle-namn />
== Historie ==
{{detaljar|Norsk historie}}
I [[vikingtida]] frå 700-talet til 1000-talet vart områda som no utgjer Noreg, gradvis samla til eitt rike. Kong [[Harald Hårfagre]] vann [[slaget i Hafrsfjord]] i år 872, og grunnla det fyrste norske kongssetet på [[Avaldsnes]] på [[Karmøy]]. Skipsleia mellom Karmøy og fastlandet, den såkalla Nordvegen, gav namnet til Noreg.{{manglar kjelde}} Norske [[vikingar]] var dyktige sjøfararar og dreiv handel med alle landa kring [[Nordsjøen]], og busette seg òg på dei [[Dei britiske øyane|britiske]] og nordatlantiske øyane, og på [[Grønland]].
Det er usemje om Noreg vart samla med utgangspunkt i [[Vestfold fylke|Vestfold]] og Austlandet. Det tradisjonelle synet er at [[Harald Hårfagre]] ervde rike i Vestfold og delar av Austlandet og derifrå la under seg det indre Austlandet, [[Trøndelag]] og hærtok Vestlandet gradvis sørover kysten. Det går klårt fram or sogene at ei anna mektig ætt med sete i Trøndelag, [[ladejarlane]], hadde sett i gang ei liknande samling om lag samstundes. Desse ættene fekk vekselsvis støtte frå danekongen. Det verkar likevel som om [[Hårfagre-ætta]] vann denne maktkampen med kong [[Olav II av Noreg|Olav]] (den Heilage) si maktovertaking om lag 1015. Etter dette var Lade-ætta slegen attende.
I 995 grunnla kong [[Olav I av Noreg|Olav Trygvason]] den fyrste kyrkja på [[Moster]] på [[Bømlo]], og byrja [[kristning]]a av landet. I 1024 sette kong [[Olav II av Noreg|Olav]] (seinare kalla ''Olav den Heilage'') og bisp [[Grimkjell]] [[kristenretten]] på [[Mostratinget]] same staden. Ein reknar heile riket som kristna ved [[slaget på Stiklestad]] i 1030, der Olav fall. Etter ei lang tid med borgarkrigar ([[borgarkrigstida]]) vart den arvelege kongsmakta trygd under [[Sverreætta]]. Den norske kongsslekta døydde ut i 1387, og landet gjekk inn i ei unionstid i [[Kalmarunionen]] med [[Danmark]] og [[Sverige]]. Etter 1450 heldt kongsfellesskapet fram med Danmark åleine. Tida vert i Noreg kalla «[[400-årsnatta]]», av di Noreg var den svake parten i unionen og vart styrt frå hovudstaden [[København]]. Etter at [[Danmark-Noreg]] vart tvinga til å alliere seg med [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] og dimed kom i hop med taparane i [[Napoleonskrigane]], førte [[Kiel-traktaten]] i 1814 til at Noreg vart avstått til [[Sverige]]. Men det lukkast å gje landet ei [[grunnlov]] [[17. mai]] [[1814]] og å tryggje norsk sjølvstende òg etter at ein kort krig med Sverige tvinga Noreg inn i [[personalunion]] med Sverige.
Aukande norsk misnøye med unionen gjennom 1800-talet førte til oppløysing av den norsk-svenske unionen i 1905, [[Unionsoppløysinga i 1905|stadfest ved ei folkerøysting]]. Den norske regjeringa baud den norske krona til danske prins Carl, og etter ei ny folkerøysting kåra [[Stortinget]] han til konge. Han tok namnet [[Haakon VII]] etter dei gamle norske kongane. Den norske kongefamilien, liksom den danske, høyrer til det nordtyske fyrstehuset [[Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg]] (ei grein av [[huset Oldenburg]]).
Noreg var nøytralt under [[1. verdskrigen]], men som eit resultat av den tyske invasjonen og okkupasjonen under [[2. verdskrigen]], vart nordmennene langt meir skeptiske til nøytralitetsprinsippet. Stemninga dreidde mot ei kollektiv tryggingsavtale for landet. Noreg var ei av dei underskrivande partane ved danninga av [[NATO]] i 1949 og var mellom landa som grunnla [[Dei sameinte nasjonane]] i 1945. Det norske folket har to gonger røysta imot å verta med i [[EU]], nemleg i 1972 (då: EEC) og i 1994 (då: EF). Noreg har likevel ei tilknyting til den europeiske [[indre marknad]]en gjennom [[EØS]]-avtala.
== Politikk ==
{{detaljar|Norske styresmakter}}
Noreg er eit [[konstitusjonelt monarki]] med eit [[parlamentarisme|parlamentarisk regjeringssystem]]. Etter [[Grunnlov (Noreg)|grunnlova]] frå 1814 er Kongen statsoverhovud og vel sjølv rådet sitt, men etter [[riksrett]]sdomen i 1884 må likevel regjeringa i praksis ikkje få eit fleirtal i Stortinget mot seg. Grunnlova gjev Kongen personleg vidtfemnande rettar, men desse vert ikkje praktiserte i dag, og funksjonen hans er fyrst og fremst vorten seremoniell. Statsrådet, eller [[Noregs regjering|regjeringa]], er sett saman av ein [[statsminister]] og minst sju [[statsråd]]ar, utnemnde av Kongen. Kongen kan i teorien utnemne kven han vil, men vel alltid den regjeringa statsministeren legg fram.
Det norske parlamentet – [[Stortinget]] – har 169 medlemer, som er valde frå 19 [[fylke]] for ein fire-årsperiode ut frå eit system med proporsjonal representasjon. Stortinget sine saker vert handsama i plenum, etter saksførebuingar i ulike fagkomitear ([[justiskomiteen]], [[finanskomiteen]], landbrukskomiteen, osb).
Dei regulære rettsinstansane omfattar [[Høgsterett]] (18 permanente domarar (per 2004) og ein [[justitiarius]]), [[lagmannsrett]]ane (Borgarting, Eidsivating, Agder, Gulating, Frostating og Hålogaland), [[tingrett]]ane (tidlegare by- og heradsrettane) og [[forliksråd]]a (handsamar sivile tvistesaker). I tillegg kjem særdomstolar som Arbeidsretten. Domarane ved dei regulære rettsinstansane og særdomstolane vert utnemnde av regjeringa. Den særskilde [[Riksrett]]en vurderer spørsmål om brotsverk utført av medlemer i Stortinget, Regjeringa eller Høgsterett som slik.
== Geografi ==
{{detaljar|Norsk geografi}}
=== Fylke ===
Noreg er oppdelt i 15 [[fylke i Noreg|fylke]] (og 357 [[kommunar i Noreg|kommunar]]):<ref>{{Citation|title=Fylkesinndelingen fra 2024|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|website=Regjeringen.no|date=2022-07-05|accessdate=2024-01-01|language=nb-NO}}</ref>
[[Fil:Fylkesinndeling2024 original.webp|mini|424x424pk|Noreg har hatt 15 fylke sidan 1. januar 2024.]]
[[Fil:Norway-CIA WFB Map.png|float|høgre|225px]]
{| class="wikitable" width=40%
![[Fylkesnummer|Nr.]]
!Fylke
![[Administrasjonssenter]]
|-
|03
| {{Våpenskjold|Oslo|lenke}}
|[[Oslo]]
|-
|11
| {{Våpenskjold|Rogaland|lenke}}
|[[Stavanger]]
|-
|15
| {{Våpenskjold|Møre og Romsdal|lenke}}
|[[Molde]]
|-
|18
| {{Våpenskjold|Nordland|lenke}}
|[[Bodø]]
|-
|31
|{{Våpenskjold|Østfold}}
|[[Sarpsborg]]
|-
|32
|{{Våpenskjold|Akershus}}
|[[Oslo]]
|-
|33
|{{Våpenskjold|Buskerud}}
|[[Drammen]]
|-
|34
| {{Våpenskjold|Innlandet|lenke}}
|[[Hamar]]
|-
|39
| [[Fil:Vestfold våpen 2024.svg|24x24pk|]] [[Vestfold fylke|Vestfold]]
|[[Tønsberg]]
|-
|40
| [[Fil:Telemark våpen 2024.svg|24x24pk|]] [[Telemark fylke|Telemark]]
|[[Skien]]
|-
|42
| {{Våpenskjold|Agder|lenke}}
|[[Kristiansand]]
|-
|46
| {{Våpenskjold|Vestland|lenke}}
|[[Bergen]]
|-
|50
| [[Fil:Trøndelag våpen.svg|24x24pk|]] [[Trøndelag fylke|Trøndelag]]
|[[Steinkjer]]
|-
|55
|{{Våpenskjold|Troms|lenke}}
|[[Troms]]
|-
|56
|{{Våpenskjold|Finnmark|lenke}}
|[[Vadsø]]
|}
=== Tettstader ===
Noreg har 942 [[tettstad]]er (2012). Dei med høgast innbyggjartal er:
* [[Oslo]] ({{beftett|0801}})
* [[Bergen]] ({{beftett|5001}})
* [[Stavanger/Sandnes]] ({{beftett|4522}})
* [[Trondheim]] ({{beftett|6501}})
* [[Fredrikstad/Sarpsborg]] ({{beftett|0022}})
* [[Drammen]] ({{beftett|2003}})
* [[Porsgrunn/Skien]] ({{beftett|3005}})
Nær 80 % (3 958 038 personar) av innbyggjarane i Noreg bur i tettstader.<ref name="ssb.no">[http://www.ssb.no/a/kortnavn/beftett/tab-2012-09-06-02.html SSB: «Folkemengde og areal i tettsteder. Kommune. 1. januar 2012»]</ref> Sjå artikkelen om omgrepet [[tettstad]] for definisjonar.
=== Topografi og klima ===
{{detaljar|Klima i Noreg}}
Noreg har eit opprive og fjellrikt landskap. Kystlina på meir enn 20 000 kilometer er broten av steile fjordar og eit mangfald av øyar og holmar. Noreg er òg kjend som [[midnattssol]]as land, av di det ligg delvis nord for [[polarsirkel]]en. Her går sola ikkje under horisonten ei tid om sumaren, og om vinteren er desse områda utan sollys ei tilsvarande lang tid.
Heile lengda av Noreg fylgjer [[Atlanterhavet|Nordatlanteren]]. Tre havområde utgjer kystlina; [[Nordsjøen]] og avstikkaren [[Skagerrak]] i sørvest og sør, [[Norskehavet]] i vest, og [[Barentshavet]] i nordaust. Det høgaste punktet i Noreg er [[Galdhøpiggen]] med sine 2469 [[meter]].
Det norske [[klima]]et er temperert, særleg langs kysten som er påverka av [[golfstraumen]] heilt nord til Barentshavet. Noreg ligg i ei sone der [[polarfront]]en skaper ein vestleg luftstraum, og dette dominerer vêr og klima i stor grad. Klimaet i innlandet er noko kaldare om vinteren, og i den nordlegaste delen herskar meir [[arktis]]ke tilhøve.
=== Sjå òg ===
* [[Geografiske ytterpunkt i Noreg]]
* [[Fjordar i Noreg]]
== Økonomi ==
Den norske økonomien er eit rikt kapitalistisk [[velferdssamfunn]], med ein kombinasjon av frie marknadskrefter og offentleg regulering. Regjeringa kontrollerer vitale område som den petrokjemiske sektoren gjennom store statsselskap. Landet er rikt på naturressursar - [[petroleum]], [[vasskraft]], [[fisk]], [[skog]] og [[mineral]]. Dei store naturressursane har samstundes gjort landet svært avhengig av internasjonale råvareprisar, særleg oljeprisane. I 1999 utgjorde oljeeksporten 35 % av eksportinntektene. [[Saudi-Arabia]] og [[Russland]] er dei einaste landa som eksporterer meir olje enn Noreg.
Den økonomiske veksten var 0,8 % i 1999, 2,7 % i 2000 og 1,3 % i 2001. Det vart igangsett privatiseringar i 2000, der regjeringa selde 1/3 av det 100 % statseigde oljeselskapet [[Statoil]]. Noreg står utanfor [[EU]] etter folkerøystingar i 1972 og 1994. Landet er saman med [[Island]] og [[Liechtenstein]] ein del av den [[indre marknaden]] i EU gjennom [[EØS]]-avtala.
== Innbyggjarar ==
[[Fil:Population graph for Norway.svg|300px|thumb|Folketalsutvikling i Noreg 1735–2014, i millionar menneske. Data frå [[SSB]].<ref>SSBs tabell 05803: [http://statbank.ssb.no/statistikkbanken/selectvarval/Define.asp?MainTable=FolkHistorie&SubjectCode=02&planguage=0&nvl=True&mt=1&nyTmpVar=true ''Folkemengde, fødte, døde, ekteskap, flyttinger og folketilvekst'']. Tala for 1735-1815 og 1838 er henta frå Michael Drake (1969) ''Population and Society in Norway 1735-1865'', Cambridge University Press. Før 1816 berekna middelfolkemengde.</ref>]]
[[Fil:Annual population growth of Norway.svg|300px|thumb|Årleg [[folketalsvekst]] i Noreg 1951–2013, i tusenar. Data frå [[SSB]].<ref>SSBs tabell 05803: [http://statbank.ssb.no/statistikkbanken/selectvarval/Define.asp?MainTable=FolkHistorie&SubjectCode=02&planguage=0&nvl=True&mt=1&nyTmpVar=true ''Folkemengde, fødte, døde, ekteskap, flyttinger og folketilvekst'']</ref>
{{Col-begin}}{{Col-2}}{{legend|#FFA500|Naturleg vekst}}{{Col-2}}{{legend|#4DBD33|Absolutt vekst}}{{Col-end}}
]]
Folketalet i Noreg er 5 051 275 (2013).<ref>[http://www.ssb.no/befolkning/statistikker/folkemengde/aar/2013-03-13?fane=tabell&sort=nummer&tabell=100884 SSB: «Folkemengd etter alder, kjønn, sivilstand og statsborgarskap, 1. januar 2013»]</ref>
3 958 038 menneske, eller nesten 80 prosent av innbyggjarane i landet, bur i tettstader (1. januar 2013).<ref name="ssb.no"/>
=== Folkegrupper ===
Etnisk sett er størstedelen av folket i Noreg [[Norden|nordisk]]/nord-[[germanske språk|germansk]], medan eit lite mindretal er [[samar|samisk]] eller [[Finland|finsk]]/[[kvenar|kvensk]]. [[Samar]] har status som [[urfolk]], medan [[skogfinnar]], [[kvenar]], [[romanifolk]] (reisande, taterar), [[romfolk]] og [[jødar]] har status som [[Norske nasjonale minoritetar|nasjonale minoritetar]]. Dei siste par åra har innvandring utgjort meir enn halvparten av folkeveksten, og ein aukande del av folket er innvandrarar; 12 % per 1. januar 2013. Dei største innvandrargruppene er [[Polen|polakkar]], [[Sverige|svenskar]], og [[Litauen|litauarar]].<ref>([http://www.ssb.no/befolkning/statistikker/innvbef SSB: «Innvandrere og norskfødte med innvandrerforeldre, 1. januar 2013»]</ref>).
=== Religion og livssyn ===
Kring 77 % av innbyggjarane er medlemer i den [[evangelisk-luthersk kristendom|evangelisk-lutherske]] [[Den norske kyrkja|norske kyrkja]] (1. januar 2012)<ref>[http://www.ssb.no/kultur-og-fritid/statistikker/kirke_kostra SSB: «Den norske kirke, 2012»] 19. juni 2013</ref>. Andre kristne trussamfunn utgjer cirka 4,5 % ([[Den evangelisk-lutherske frikyrkja]], [[Den katolske kyrkja]], [[pinserørsla]], [[metodisme|metodistkyrkja]] med fleire) Blant dei ikkje-kristne religionane er [[islam]] sterkast representert i Noreg med om lag 2 %, og andre religionar knappe 1 %. [[Human-Etisk Forbund]] har om lag 1,5 % oppslutnad. Per 1. januar 2003 var rundt 5 % av innbyggjarane ikkje medlemer i noko [[trussamfunn]] eller nokon livssynsorganisasjon som mottek statsstøtte.<ref>[http://www.ssb.no/kultur-og-fritid/statistikker/trosamf SSB: «Trus- og livssynssamfunn utanfor Den norske kyrkja, 1. januar 2012»]</ref>
=== Utdanning ===
24 prosent av alle nordmenn over 15 år (eller 845 859 personar) har [[utdanning]] på [[universitet]]s- eller [[høgskule]]nivå. Av desse er 444 450 kvinner. 189 136 nordmenn har meir enn 4-årig universitetsutdanning <small>(1. oktober 2004)</small>.
I 2004 var éi av tre kvinner og éin av fire menn i aldersgruppa 19–24 år i høgare utdanning <small>(tal frå [[Statistisk sentralbyrå]])</small>. Kvinneprosenten har auka mykje sidan 1981, då berre éin av ti kvinner i denne aldersgruppa var i høgare utdanning.
Frå 17 prosent i 1980, har den delen av studentane i [[naturvitskap|naturvitskaplege fag]], handverksfag og tekniske fag, som er kvinner, vakse til om lag 30 prosent i 2003. Innanfor samfunnsfag og [[juss]] har kvinneprosenten stige endå meir, frå 42 prosent i 1980 til over 60 prosent i 2003.
Hausten 2003 var det 209 800 studentar på norske universitet og høgskular.
== Språk ==
=== Norsk språk ===
{{detaljar|Norsk}}
Det norske språket har i dag to offisielle skriftformer, [[bokmål]] og [[nynorsk]]. Desse er normerte av [[Norsk språkråd]]. I tillegg til desse finst mellom anna dei uoffisielle formene [[samnorsk]], [[høgnorsk]] og [[riksmål]]. Samnorsk tek opp i seg former frå begge hovudmålformene, men er meir eller mindre gått ut av bruk. Samnorsktanken dominerte norsk språkpolitikk ca. 1930-1980.
Majoriteten av det norske folket skriv anten bokmål eller riksmål; grensene mellom desse er i dag svært flytande. Den delen av folket som brukar nynorsk som [[hovudmål]] nådde ein topp på 34,1 % i 1944 , men har i etterkrigstida gått jamnt tilbake og har i dag falle til 10–15 %.
Nynorsk er eit alternativt skriftspråk som vart konstruert, systematisert og etter kvart etablert som skriftspråk på 1840-talet av [[Ivar Aasen]], grunna på norske dialektar. Aasen kalla språket sitt ''landsmål''; dette vart endra til ''nynorsk'' i [[1929]]. Aasen freista å distansere dette språket frå det danskpåverka språket som var i bruk på [[Austlandet]] og i [[borgarskap]]et. Utover [[1900-talet]] har nynorsken fjerna seg meir og meir frå det opphavlege landsmålet, i retning bokmålet, medan bokmålet har gått meir vekk frå dansk og nærma seg nynorsk og norske dialektar, framfor alt bymåla.
Høgnorsk er ei meir konservativ form av nynorsk, som motset seg tilnærmingstanken. Den høgnorske rettskrivinga byggjer på [[Aasen-normalen]] som ofte vert assosiert med [[Vestlandet]] og [[Telemark fylke|Telemark]]. Høgnorsk vert nytta av ein liten minoritet av språkleg engasjerte personar. Nokre av desse har tilknyting til [[Ivar Aasen-sambandet]] eller miljøet kring bladet [[Målmannen]] som har til føremål å fremja høgnorsk.
[[Riksmål]] er den største av dei uoffisielle formene og vert mellom anna brukt av store aviser som [[Aftenposten]]. Denne målforma ligg nærare dansk og tradisjonelt, moderat bokmål enn det offisielle bokmålet. Bokmålet vert truleg nytta som [[hovudmålform]] av mellom 85 og 90 % av alle nordmenn og står sterkast i dei folkerikaste delane av Noreg, som på [[Austlandet]] og i storbyane. Bokmålet dominerer i dei fleste samfunnslaga. Riksmålet vert fremja av [[Riksmålsforbundet]]. Riksmålet er representert i Norsk Språkråd og har eit eige normeringsorgan, [[Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur]], som mellom anna utgjev eigne ordlister og [[Norsk Riksmålsordbok]].
Alle dei [[skandinaviske språk]]a utvikla seg frå tidleg [[norrønt]]. Av historiske grunnar kom dansk til å verte det offisielle språket i Noreg gjennom [[seinmellomalderen]]. Dansk var sidan [[mellomalderen]] fyrst og fremst påverka av [[nedertysk|lågtysk]], der om lag halvparten av ordtilfanget og viktige grammatiske strukturar kjem frå. Det skriftspråket som var i bruk i Noreg fram til byrjinga av 1900-talet var reint dansk, men har gjennom det fylgjande hundreåret vorten tilpassa noko i høve til det danske, slik at ein kan snakke om eit eige norsk skriftspråk.
=== Samiske språk ===
Ulike [[samiske språk]] er i bruk i den [[samar|samiske]] minoriteten i landet. Tre samiske språk vert snakka i Noreg, [[nordsamisk|nord-]], [[sørsamisk|sør-]] og [[lulesamisk]]. Nordsamisk har ei dominerande stilling, det vert snakka av over 80 % av dei samiskspråklege samane. Eit intensivt bergingsarbeid er igangsett for å få den yngre generasjonen til å taka i bruk dei to andre språka, som er brukte frå [[Tysfjord]] i Nordland og sørover til [[Engerdal]] i [[Østerdalen]]. [[Oslo]] er den kommunen i Noreg med flest samisktalande innbyggjarar. I tillegg til skriftspråket er samisk sjølvsagt òg eit språk med mange dialektar. [[Pitesamisk|Pite-]], [[Umesamisk|ume-]] og [[skoltesamisk]] er utdøydde som språk i Noreg, sjølv om det finst personar som definerer seg i dei tre gruppene òg.
=== Finsk og kvensk ===
[[Finsk]] finn vi i to avgrensa område i Noreg. Til den søraustlege delen av [[Hedmark]], [[Finnskogen]], kom det på 1600-talet innvandrarar frå [[Savolaks]] i [[Finland]]. Dei hadde vorte lokka til [[Värmland]] av svenskekongen, med lovnad om skattefritak, og dei utgjorde ein språkleg minoritet i bortimot 300 år. Som ein del av den finske ekspansjonen nordover kom det i fleire bylgjer innvandrarar frå [[Tornedalen]] og [[Finland]] til Noreg, og dei vart kalla [[kvenar|kvener]]. Språket deira skilde seg etter kvart frå finsk i [[Finland]] (ikkje minst på grunn av finsk språkrøkt dei siste 150 åra), og mange ser på [[kvensk]] som eit eige språk.
=== Andre språk ===
I [[Bergen]] var det frå [[mellomalderen]] av eit lite [[plattysk|plattysk-språkleg]] samfunn i samband med [[hansahandelen]]. Denne gruppa, som seinare gjekk over til å bruke [[tysk|høgtysk]], sokna til [[Mariakirken i Bergen|Mariakirken]]. Det tyske samfunnet i Bergen vart stort sett fullt assimilert mot slutten av [[1800-talet]].
Dei [[Norske nasjonale minoritetar|nasjonale minoritetane]] [[romanifolk]] (reisande, tatrar) og [[sigøynarar|roma]] (sigøynarar) talar tradisjonelt [[indoiranske|språk av indisk opphav]]. Sigøynarane talar det hovudsakleg [[indoiranske språk]]et [[romanés]], meden romanifolket tradisjonelt brukar skandinavisk/indiske blandingsspråk som [[romani rakripa|romani]] og [[rodi]].
Språk tilknytte den [[norske nasjonale minoritetar|nasjonale minoriteten]] [[jødar]] i Noreg inkluderer fyrst og fremst det hovudsakleg [[vestgermanske språk|vestgermanske]] språket [[jiddisch]] (blant [[askenasiske jødar]]) og det [[semittiske språk|semittiske]] språket [[hebraisk]].
Dei viktigaste innvandrarspråka i Noreg i dag, målt etter talet morsmålselevar i grunnskulen, er [[albansk]], [[arabisk]], [[persisk]], serbokroatiske språk ([[serbisk]], [[kroatisk]] og [[bosnisk]]), [[kurdisk]], [[tamil]], [[urdu]] (med dei nærskylde språka [[hindi]] og [[panjabi]]) og [[vietnamesisk]].
== Kultur ==
<!-- Skal det stå noko her om kultur, bør det vera betre enn dette. Me kan då ikkje samanlikna Jon Fosse med Ibsen, Munch og Grieg, iallfall ikkje enno? -->
Kjende nordmenn omfattar mellom andre forfattaren [[Ludvig Holberg]] som skreiv på reint dansk, riksmålsforfattarane [[Henrik Ibsen]], [[Knut Hamsun]] og [[Sigrid Undset]], nynorskforfattarane [[Tarjei Vesaas]] og [[Jon Fosse]], eventyraren [[Roald Amundsen]], den ekspresjonistiske målaren [[Edvard Munch]] og den nasjonalromantiske komponisten [[Edvard Grieg]].
== Sjå òg ==
* [[Norsk historie]]
* [[Norske regentar]]
* [[Det norske forsvaret]]
* [[Kommunar i Noreg, organisert etter fylke]]
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
*{{Kjelde www|url=https://lex.dk/Norge|tittel=Norge|forfattar=Bregnhøi, Hans Jørgen & Mikkelsen, Ole Aarup|språk=da|utgjevar=Lex på lex.dk}}
*{{Kjelde www|url=https://www.norgeshistorie.no|tittel=Norgeshistorie.no|utgjevar=Universitetet i Oslo}}
*{{Kjelde www|url=https://www.ssb.no|tittel=SSB|utgjevar=Statistisk sentralbyrå}}
{{NATO}}
{{EFTA}}
{{EØS}}
{{Schengenlanda}}
{{Norden}}
{{Skandinavia}}
{{OECD}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Noreg| ]]
[[Kategori:Norden]]
[[Kategori:EFTA]]
[[Kategori:EØS]]
[[Kategori:Land i Europa]]
[[Kategori:Schengen-land]]
[[Kategori:NATO-land]]
[[Kategori:Skandinavia]]
[[Kategori:Nord-Europa]]
[[Kategori:Konstitusjonelle monarki]]
5p24caxk9d8cw9a0091l2hvr3mkzfbf
3682464
3682463
2026-11-03T12:46:42Z
~2026-58426-40
160580
/* */
3682464
wikitext
text/x-wiki
{{omdir|Norge|andre tydingar}}
{{landboks
|namn = Kongeriket Noreg
|andre namn = {{lang|nb|Kongeriket Norge}}
|adjektiv = norsk
|riksvåpen = Coat of arms of Norway.svg
|riksvåpenstorleik = 65
|flagg = Flag of Norway.svg
|motto = [[Einig og tru til Dovre fell]]
|nasjonaldag = 17. mai
|nasjonalsong = [[Ja, vi elsker dette landet]]
|hovudstad = Oslo
|største by type = Største byar
|største by = [[Oslo]], [[Bergen]], [[Trondheim]], [[Stavanger]]
|språk = [[Norsk]] og [[samisk]]{{mrk|Norsk er offisielt riksspråk, med [[bokmål]] og [[nynorsk]] som jamstelte skriftformer. Samisk er offisielt i Trøndelag, Nordland og Troms og Finnmark. [[Samisk_språk#Noreg|Sju]] kommunar har ved sida av norsk [[nordsamisk]] som med-administrasjonsspråk i den lokale kommuneforvaltninga, fire har [[sørsamisk]], [[Porsanger|éin]] har [[kvensk]], og [[Tysfjord|éin]] har [[lulesamisk]].}}
|styresett = Konstitusjonelt monarki
|statsoverhovudtype = [[Norske regentar|Konge]]
|statsministertype = [[Norske statsministrar|Statsminister]]
|grunnlagdtype = [[Norsk historie|Historie]]
|grunnlagd =
|grunnlagd1type = [[Slaget i Hafrsfjord|Noreg samla]]
|grunnlagd1 = 872
|grunnlagd2type = [[Danmark-Noreg|Skild frå Danmark]]
|grunnlagd2 = [[17. mai]] [[1814]]
|grunnlagd3type = [[Unionsoppløysinga i 1905|Skild frå Sverige]]<br /> (''erklært'' )
|grunnlagd3 = [[7. juni]] [[1905]]
|grunnlagd4type = [[Unionsoppløysinga i 1905|Skild frå Sverige]]<br /> (''respektert'' )
|grunnlagd4 = [[26. oktober]] [[1905]]
|areal = 385 207
|areal merknad =<ref name="kart_2019">{{Cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|year=2019|accessdate=2019-03-26}}{{mrk|Flatevidd for fastlands-Noreg åleine er 323 808, for [[Svalbard]] (med [[Bjørnøya]]) 61 022 og for [[Jan-Mayen]] 377 km².}}
|vassareal = 6,0 %
|folketal = 5 627 400
|folketal merknad=<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref>
|folketal_i_år = 1. januar 2026
|folketal_tettleik = 14,6
|valuta = Norsk krone
|tidssone = [[UTC]] +1
|tidssone_sommartid = [[UTC]] +2
|retningsnummer = 47
|domene = .no (.sj, .bv){{mrk|.sj (Svalbard og Jan-Mayen) og .bv (Bouvetøya) er ikkje i bruk.}}
}}
Norge er rart og kan ikke vinne VM. Aldri.
== Namn ==
{{detaljar|namnet Noreg}}
[[Namnet Noreg|Namnet «Noreg»]] har [[norrønt]] opphav med formene ''Norðrvegr'' og seinare ''Noregr''. Dette kjem truleg frå [[gøtane|gøtene]] og [[danane|danene]] som omtalte den lange [[norskekysten]] som vegen mot nord. Så tidleg som 880, rundt tida kongeriket vart grunnlagt, kalla [[Ottar frå Hålogaland]] Noreg for ''norðmannaland'' (‘nordmannslandet’),<ref>{{Kjelde www|url=http://web.uvic.ca/hrd/iallt2003/oldenglish/OEparagraph-4.xml|tittel=Ohthere's First Voyage (paragraph 4)}}</ref> medan Alfred, kongen av England, brukte forma ''Norðweg'',<ref>{{Artikkelkjelde|forfattar=Kjell-Olav Masdalen|utgjevingsår=2010|url=https://www.kubenarendal.no/media/237093/Uden-Tvivl-med-fuldkommen-Ret.pdf|tittel=Uden Tvivl - med fuldkommen Ret. Hvor lå Sciringes heal?}}</ref><ref>{{Kjelde www|url=https://archive.org/details/lifealfredgreatger00paul/page/252/mode/2up|tittel=The life of Alfred the Great : translated from the German of Dr. R. Pauli, to which is appended Alfred's Anglo-Saxon version of Orosius with a literal English translation, and an Anglo-Saxon alphabet and glossary|vitja=}}</ref> som var føregangaren til det moderne engelske ''Norway''.
Det offisielle namnet på [[nynorsk]] er ''Kongeriket Noreg'', på [[bokmål]] ''Kongeriket Norge''. På [[nordsamisk]] heiter riket ''Norgga gonagasriika'', på [[lulesamisk]], ''Vuona gånågisrijkka'', på [[sørsamisk]] ''Nøørjen gånkarijhke'' og på [[kvensk]] ''Norjan kuninkhaanvaltakunta''.<ref name=Offisielle-namn />
== Historie ==
{{detaljar|Norsk historie}}
I [[vikingtida]] frå 700-talet til 1000-talet vart områda som no utgjer Noreg, gradvis samla til eitt rike. Kong [[Harald Hårfagre]] vann [[slaget i Hafrsfjord]] i år 872, og grunnla det fyrste norske kongssetet på [[Avaldsnes]] på [[Karmøy]]. Skipsleia mellom Karmøy og fastlandet, den såkalla Nordvegen, gav namnet til Noreg.{{manglar kjelde}} Norske [[vikingar]] var dyktige sjøfararar og dreiv handel med alle landa kring [[Nordsjøen]], og busette seg òg på dei [[Dei britiske øyane|britiske]] og nordatlantiske øyane, og på [[Grønland]].
Det er usemje om Noreg vart samla med utgangspunkt i [[Vestfold fylke|Vestfold]] og Austlandet. Det tradisjonelle synet er at [[Harald Hårfagre]] ervde rike i Vestfold og delar av Austlandet og derifrå la under seg det indre Austlandet, [[Trøndelag]] og hærtok Vestlandet gradvis sørover kysten. Det går klårt fram or sogene at ei anna mektig ætt med sete i Trøndelag, [[ladejarlane]], hadde sett i gang ei liknande samling om lag samstundes. Desse ættene fekk vekselsvis støtte frå danekongen. Det verkar likevel som om [[Hårfagre-ætta]] vann denne maktkampen med kong [[Olav II av Noreg|Olav]] (den Heilage) si maktovertaking om lag 1015. Etter dette var Lade-ætta slegen attende.
I 995 grunnla kong [[Olav I av Noreg|Olav Trygvason]] den fyrste kyrkja på [[Moster]] på [[Bømlo]], og byrja [[kristning]]a av landet. I 1024 sette kong [[Olav II av Noreg|Olav]] (seinare kalla ''Olav den Heilage'') og bisp [[Grimkjell]] [[kristenretten]] på [[Mostratinget]] same staden. Ein reknar heile riket som kristna ved [[slaget på Stiklestad]] i 1030, der Olav fall. Etter ei lang tid med borgarkrigar ([[borgarkrigstida]]) vart den arvelege kongsmakta trygd under [[Sverreætta]]. Den norske kongsslekta døydde ut i 1387, og landet gjekk inn i ei unionstid i [[Kalmarunionen]] med [[Danmark]] og [[Sverige]]. Etter 1450 heldt kongsfellesskapet fram med Danmark åleine. Tida vert i Noreg kalla «[[400-årsnatta]]», av di Noreg var den svake parten i unionen og vart styrt frå hovudstaden [[København]]. Etter at [[Danmark-Noreg]] vart tvinga til å alliere seg med [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] og dimed kom i hop med taparane i [[Napoleonskrigane]], førte [[Kiel-traktaten]] i 1814 til at Noreg vart avstått til [[Sverige]]. Men det lukkast å gje landet ei [[grunnlov]] [[17. mai]] [[1814]] og å tryggje norsk sjølvstende òg etter at ein kort krig med Sverige tvinga Noreg inn i [[personalunion]] med Sverige.
Aukande norsk misnøye med unionen gjennom 1800-talet førte til oppløysing av den norsk-svenske unionen i 1905, [[Unionsoppløysinga i 1905|stadfest ved ei folkerøysting]]. Den norske regjeringa baud den norske krona til danske prins Carl, og etter ei ny folkerøysting kåra [[Stortinget]] han til konge. Han tok namnet [[Haakon VII]] etter dei gamle norske kongane. Den norske kongefamilien, liksom den danske, høyrer til det nordtyske fyrstehuset [[Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg]] (ei grein av [[huset Oldenburg]]).
Noreg var nøytralt under [[1. verdskrigen]], men som eit resultat av den tyske invasjonen og okkupasjonen under [[2. verdskrigen]], vart nordmennene langt meir skeptiske til nøytralitetsprinsippet. Stemninga dreidde mot ei kollektiv tryggingsavtale for landet. Noreg var ei av dei underskrivande partane ved danninga av [[NATO]] i 1949 og var mellom landa som grunnla [[Dei sameinte nasjonane]] i 1945. Det norske folket har to gonger røysta imot å verta med i [[EU]], nemleg i 1972 (då: EEC) og i 1994 (då: EF). Noreg har likevel ei tilknyting til den europeiske [[indre marknad]]en gjennom [[EØS]]-avtala.
== Politikk ==
{{detaljar|Norske styresmakter}}
Noreg er eit [[konstitusjonelt monarki]] med eit [[parlamentarisme|parlamentarisk regjeringssystem]]. Etter [[Grunnlov (Noreg)|grunnlova]] frå 1814 er Kongen statsoverhovud og vel sjølv rådet sitt, men etter [[riksrett]]sdomen i 1884 må likevel regjeringa i praksis ikkje få eit fleirtal i Stortinget mot seg. Grunnlova gjev Kongen personleg vidtfemnande rettar, men desse vert ikkje praktiserte i dag, og funksjonen hans er fyrst og fremst vorten seremoniell. Statsrådet, eller [[Noregs regjering|regjeringa]], er sett saman av ein [[statsminister]] og minst sju [[statsråd]]ar, utnemnde av Kongen. Kongen kan i teorien utnemne kven han vil, men vel alltid den regjeringa statsministeren legg fram.
Det norske parlamentet – [[Stortinget]] – har 169 medlemer, som er valde frå 19 [[fylke]] for ein fire-årsperiode ut frå eit system med proporsjonal representasjon. Stortinget sine saker vert handsama i plenum, etter saksførebuingar i ulike fagkomitear ([[justiskomiteen]], [[finanskomiteen]], landbrukskomiteen, osb).
Dei regulære rettsinstansane omfattar [[Høgsterett]] (18 permanente domarar (per 2004) og ein [[justitiarius]]), [[lagmannsrett]]ane (Borgarting, Eidsivating, Agder, Gulating, Frostating og Hålogaland), [[tingrett]]ane (tidlegare by- og heradsrettane) og [[forliksråd]]a (handsamar sivile tvistesaker). I tillegg kjem særdomstolar som Arbeidsretten. Domarane ved dei regulære rettsinstansane og særdomstolane vert utnemnde av regjeringa. Den særskilde [[Riksrett]]en vurderer spørsmål om brotsverk utført av medlemer i Stortinget, Regjeringa eller Høgsterett som slik.
== Geografi ==
{{detaljar|Norsk geografi}}
=== Fylke ===
Noreg er oppdelt i 15 [[fylke i Noreg|fylke]] (og 357 [[kommunar i Noreg|kommunar]]):<ref>{{Citation|title=Fylkesinndelingen fra 2024|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|website=Regjeringen.no|date=2022-07-05|accessdate=2024-01-01|language=nb-NO}}</ref>
[[Fil:Fylkesinndeling2024 original.webp|mini|424x424pk|Noreg har hatt 15 fylke sidan 1. januar 2024.]]
[[Fil:Norway-CIA WFB Map.png|float|høgre|225px]]
{| class="wikitable" width=40%
![[Fylkesnummer|Nr.]]
!Fylke
![[Administrasjonssenter]]
|-
|03
| {{Våpenskjold|Oslo|lenke}}
|[[Oslo]]
|-
|11
| {{Våpenskjold|Rogaland|lenke}}
|[[Stavanger]]
|-
|15
| {{Våpenskjold|Møre og Romsdal|lenke}}
|[[Molde]]
|-
|18
| {{Våpenskjold|Nordland|lenke}}
|[[Bodø]]
|-
|31
|{{Våpenskjold|Østfold}}
|[[Sarpsborg]]
|-
|32
|{{Våpenskjold|Akershus}}
|[[Oslo]]
|-
|33
|{{Våpenskjold|Buskerud}}
|[[Drammen]]
|-
|34
| {{Våpenskjold|Innlandet|lenke}}
|[[Hamar]]
|-
|39
| [[Fil:Vestfold våpen 2024.svg|24x24pk|]] [[Vestfold fylke|Vestfold]]
|[[Tønsberg]]
|-
|40
| [[Fil:Telemark våpen 2024.svg|24x24pk|]] [[Telemark fylke|Telemark]]
|[[Skien]]
|-
|42
| {{Våpenskjold|Agder|lenke}}
|[[Kristiansand]]
|-
|46
| {{Våpenskjold|Vestland|lenke}}
|[[Bergen]]
|-
|50
| [[Fil:Trøndelag våpen.svg|24x24pk|]] [[Trøndelag fylke|Trøndelag]]
|[[Steinkjer]]
|-
|55
|{{Våpenskjold|Troms|lenke}}
|[[Troms]]
|-
|56
|{{Våpenskjold|Finnmark|lenke}}
|[[Vadsø]]
|}
=== Tettstader ===
Noreg har 942 [[tettstad]]er (2012). Dei med høgast innbyggjartal er:
* [[Oslo]] ({{beftett|0801}})
* [[Bergen]] ({{beftett|5001}})
* [[Stavanger/Sandnes]] ({{beftett|4522}})
* [[Trondheim]] ({{beftett|6501}})
* [[Fredrikstad/Sarpsborg]] ({{beftett|0022}})
* [[Drammen]] ({{beftett|2003}})
* [[Porsgrunn/Skien]] ({{beftett|3005}})
Nær 80 % (3 958 038 personar) av innbyggjarane i Noreg bur i tettstader.<ref name="ssb.no">[http://www.ssb.no/a/kortnavn/beftett/tab-2012-09-06-02.html SSB: «Folkemengde og areal i tettsteder. Kommune. 1. januar 2012»]</ref> Sjå artikkelen om omgrepet [[tettstad]] for definisjonar.
=== Topografi og klima ===
{{detaljar|Klima i Noreg}}
Noreg har eit opprive og fjellrikt landskap. Kystlina på meir enn 20 000 kilometer er broten av steile fjordar og eit mangfald av øyar og holmar. Noreg er òg kjend som [[midnattssol]]as land, av di det ligg delvis nord for [[polarsirkel]]en. Her går sola ikkje under horisonten ei tid om sumaren, og om vinteren er desse områda utan sollys ei tilsvarande lang tid.
Heile lengda av Noreg fylgjer [[Atlanterhavet|Nordatlanteren]]. Tre havområde utgjer kystlina; [[Nordsjøen]] og avstikkaren [[Skagerrak]] i sørvest og sør, [[Norskehavet]] i vest, og [[Barentshavet]] i nordaust. Det høgaste punktet i Noreg er [[Galdhøpiggen]] med sine 2469 [[meter]].
Det norske [[klima]]et er temperert, særleg langs kysten som er påverka av [[golfstraumen]] heilt nord til Barentshavet. Noreg ligg i ei sone der [[polarfront]]en skaper ein vestleg luftstraum, og dette dominerer vêr og klima i stor grad. Klimaet i innlandet er noko kaldare om vinteren, og i den nordlegaste delen herskar meir [[arktis]]ke tilhøve.
=== Sjå òg ===
* [[Geografiske ytterpunkt i Noreg]]
* [[Fjordar i Noreg]]
== Økonomi ==
Den norske økonomien er eit rikt kapitalistisk [[velferdssamfunn]], med ein kombinasjon av frie marknadskrefter og offentleg regulering. Regjeringa kontrollerer vitale område som den petrokjemiske sektoren gjennom store statsselskap. Landet er rikt på naturressursar - [[petroleum]], [[vasskraft]], [[fisk]], [[skog]] og [[mineral]]. Dei store naturressursane har samstundes gjort landet svært avhengig av internasjonale råvareprisar, særleg oljeprisane. I 1999 utgjorde oljeeksporten 35 % av eksportinntektene. [[Saudi-Arabia]] og [[Russland]] er dei einaste landa som eksporterer meir olje enn Noreg.
Den økonomiske veksten var 0,8 % i 1999, 2,7 % i 2000 og 1,3 % i 2001. Det vart igangsett privatiseringar i 2000, der regjeringa selde 1/3 av det 100 % statseigde oljeselskapet [[Statoil]]. Noreg står utanfor [[EU]] etter folkerøystingar i 1972 og 1994. Landet er saman med [[Island]] og [[Liechtenstein]] ein del av den [[indre marknaden]] i EU gjennom [[EØS]]-avtala.
== Innbyggjarar ==
[[Fil:Population graph for Norway.svg|300px|thumb|Folketalsutvikling i Noreg 1735–2014, i millionar menneske. Data frå [[SSB]].<ref>SSBs tabell 05803: [http://statbank.ssb.no/statistikkbanken/selectvarval/Define.asp?MainTable=FolkHistorie&SubjectCode=02&planguage=0&nvl=True&mt=1&nyTmpVar=true ''Folkemengde, fødte, døde, ekteskap, flyttinger og folketilvekst'']. Tala for 1735-1815 og 1838 er henta frå Michael Drake (1969) ''Population and Society in Norway 1735-1865'', Cambridge University Press. Før 1816 berekna middelfolkemengde.</ref>]]
[[Fil:Annual population growth of Norway.svg|300px|thumb|Årleg [[folketalsvekst]] i Noreg 1951–2013, i tusenar. Data frå [[SSB]].<ref>SSBs tabell 05803: [http://statbank.ssb.no/statistikkbanken/selectvarval/Define.asp?MainTable=FolkHistorie&SubjectCode=02&planguage=0&nvl=True&mt=1&nyTmpVar=true ''Folkemengde, fødte, døde, ekteskap, flyttinger og folketilvekst'']</ref>
{{Col-begin}}{{Col-2}}{{legend|#FFA500|Naturleg vekst}}{{Col-2}}{{legend|#4DBD33|Absolutt vekst}}{{Col-end}}
]]
Folketalet i Noreg er 5 051 275 (2013).<ref>[http://www.ssb.no/befolkning/statistikker/folkemengde/aar/2013-03-13?fane=tabell&sort=nummer&tabell=100884 SSB: «Folkemengd etter alder, kjønn, sivilstand og statsborgarskap, 1. januar 2013»]</ref>
3 958 038 menneske, eller nesten 80 prosent av innbyggjarane i landet, bur i tettstader (1. januar 2013).<ref name="ssb.no"/>
=== Folkegrupper ===
Etnisk sett er størstedelen av folket i Noreg [[Norden|nordisk]]/nord-[[germanske språk|germansk]], medan eit lite mindretal er [[samar|samisk]] eller [[Finland|finsk]]/[[kvenar|kvensk]]. [[Samar]] har status som [[urfolk]], medan [[skogfinnar]], [[kvenar]], [[romanifolk]] (reisande, taterar), [[romfolk]] og [[jødar]] har status som [[Norske nasjonale minoritetar|nasjonale minoritetar]]. Dei siste par åra har innvandring utgjort meir enn halvparten av folkeveksten, og ein aukande del av folket er innvandrarar; 12 % per 1. januar 2013. Dei største innvandrargruppene er [[Polen|polakkar]], [[Sverige|svenskar]], og [[Litauen|litauarar]].<ref>([http://www.ssb.no/befolkning/statistikker/innvbef SSB: «Innvandrere og norskfødte med innvandrerforeldre, 1. januar 2013»]</ref>).
=== Religion og livssyn ===
Kring 77 % av innbyggjarane er medlemer i den [[evangelisk-luthersk kristendom|evangelisk-lutherske]] [[Den norske kyrkja|norske kyrkja]] (1. januar 2012)<ref>[http://www.ssb.no/kultur-og-fritid/statistikker/kirke_kostra SSB: «Den norske kirke, 2012»] 19. juni 2013</ref>. Andre kristne trussamfunn utgjer cirka 4,5 % ([[Den evangelisk-lutherske frikyrkja]], [[Den katolske kyrkja]], [[pinserørsla]], [[metodisme|metodistkyrkja]] med fleire) Blant dei ikkje-kristne religionane er [[islam]] sterkast representert i Noreg med om lag 2 %, og andre religionar knappe 1 %. [[Human-Etisk Forbund]] har om lag 1,5 % oppslutnad. Per 1. januar 2003 var rundt 5 % av innbyggjarane ikkje medlemer i noko [[trussamfunn]] eller nokon livssynsorganisasjon som mottek statsstøtte.<ref>[http://www.ssb.no/kultur-og-fritid/statistikker/trosamf SSB: «Trus- og livssynssamfunn utanfor Den norske kyrkja, 1. januar 2012»]</ref>
=== Utdanning ===
24 prosent av alle nordmenn over 15 år (eller 845 859 personar) har [[utdanning]] på [[universitet]]s- eller [[høgskule]]nivå. Av desse er 444 450 kvinner. 189 136 nordmenn har meir enn 4-årig universitetsutdanning <small>(1. oktober 2004)</small>.
I 2004 var éi av tre kvinner og éin av fire menn i aldersgruppa 19–24 år i høgare utdanning <small>(tal frå [[Statistisk sentralbyrå]])</small>. Kvinneprosenten har auka mykje sidan 1981, då berre éin av ti kvinner i denne aldersgruppa var i høgare utdanning.
Frå 17 prosent i 1980, har den delen av studentane i [[naturvitskap|naturvitskaplege fag]], handverksfag og tekniske fag, som er kvinner, vakse til om lag 30 prosent i 2003. Innanfor samfunnsfag og [[juss]] har kvinneprosenten stige endå meir, frå 42 prosent i 1980 til over 60 prosent i 2003.
Hausten 2003 var det 209 800 studentar på norske universitet og høgskular.
== Språk ==
=== Norsk språk ===
{{detaljar|Norsk}}
Det norske språket har i dag to offisielle skriftformer, [[bokmål]] og [[nynorsk]]. Desse er normerte av [[Norsk språkråd]]. I tillegg til desse finst mellom anna dei uoffisielle formene [[samnorsk]], [[høgnorsk]] og [[riksmål]]. Samnorsk tek opp i seg former frå begge hovudmålformene, men er meir eller mindre gått ut av bruk. Samnorsktanken dominerte norsk språkpolitikk ca. 1930-1980.
Majoriteten av det norske folket skriv anten bokmål eller riksmål; grensene mellom desse er i dag svært flytande. Den delen av folket som brukar nynorsk som [[hovudmål]] nådde ein topp på 34,1 % i 1944 , men har i etterkrigstida gått jamnt tilbake og har i dag falle til 10–15 %.
Nynorsk er eit alternativt skriftspråk som vart konstruert, systematisert og etter kvart etablert som skriftspråk på 1840-talet av [[Ivar Aasen]], grunna på norske dialektar. Aasen kalla språket sitt ''landsmål''; dette vart endra til ''nynorsk'' i [[1929]]. Aasen freista å distansere dette språket frå det danskpåverka språket som var i bruk på [[Austlandet]] og i [[borgarskap]]et. Utover [[1900-talet]] har nynorsken fjerna seg meir og meir frå det opphavlege landsmålet, i retning bokmålet, medan bokmålet har gått meir vekk frå dansk og nærma seg nynorsk og norske dialektar, framfor alt bymåla.
Høgnorsk er ei meir konservativ form av nynorsk, som motset seg tilnærmingstanken. Den høgnorske rettskrivinga byggjer på [[Aasen-normalen]] som ofte vert assosiert med [[Vestlandet]] og [[Telemark fylke|Telemark]]. Høgnorsk vert nytta av ein liten minoritet av språkleg engasjerte personar. Nokre av desse har tilknyting til [[Ivar Aasen-sambandet]] eller miljøet kring bladet [[Målmannen]] som har til føremål å fremja høgnorsk.
[[Riksmål]] er den største av dei uoffisielle formene og vert mellom anna brukt av store aviser som [[Aftenposten]]. Denne målforma ligg nærare dansk og tradisjonelt, moderat bokmål enn det offisielle bokmålet. Bokmålet vert truleg nytta som [[hovudmålform]] av mellom 85 og 90 % av alle nordmenn og står sterkast i dei folkerikaste delane av Noreg, som på [[Austlandet]] og i storbyane. Bokmålet dominerer i dei fleste samfunnslaga. Riksmålet vert fremja av [[Riksmålsforbundet]]. Riksmålet er representert i Norsk Språkråd og har eit eige normeringsorgan, [[Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur]], som mellom anna utgjev eigne ordlister og [[Norsk Riksmålsordbok]].
Alle dei [[skandinaviske språk]]a utvikla seg frå tidleg [[norrønt]]. Av historiske grunnar kom dansk til å verte det offisielle språket i Noreg gjennom [[seinmellomalderen]]. Dansk var sidan [[mellomalderen]] fyrst og fremst påverka av [[nedertysk|lågtysk]], der om lag halvparten av ordtilfanget og viktige grammatiske strukturar kjem frå. Det skriftspråket som var i bruk i Noreg fram til byrjinga av 1900-talet var reint dansk, men har gjennom det fylgjande hundreåret vorten tilpassa noko i høve til det danske, slik at ein kan snakke om eit eige norsk skriftspråk.
=== Samiske språk ===
Ulike [[samiske språk]] er i bruk i den [[samar|samiske]] minoriteten i landet. Tre samiske språk vert snakka i Noreg, [[nordsamisk|nord-]], [[sørsamisk|sør-]] og [[lulesamisk]]. Nordsamisk har ei dominerande stilling, det vert snakka av over 80 % av dei samiskspråklege samane. Eit intensivt bergingsarbeid er igangsett for å få den yngre generasjonen til å taka i bruk dei to andre språka, som er brukte frå [[Tysfjord]] i Nordland og sørover til [[Engerdal]] i [[Østerdalen]]. [[Oslo]] er den kommunen i Noreg med flest samisktalande innbyggjarar. I tillegg til skriftspråket er samisk sjølvsagt òg eit språk med mange dialektar. [[Pitesamisk|Pite-]], [[Umesamisk|ume-]] og [[skoltesamisk]] er utdøydde som språk i Noreg, sjølv om det finst personar som definerer seg i dei tre gruppene òg.
=== Finsk og kvensk ===
[[Finsk]] finn vi i to avgrensa område i Noreg. Til den søraustlege delen av [[Hedmark]], [[Finnskogen]], kom det på 1600-talet innvandrarar frå [[Savolaks]] i [[Finland]]. Dei hadde vorte lokka til [[Värmland]] av svenskekongen, med lovnad om skattefritak, og dei utgjorde ein språkleg minoritet i bortimot 300 år. Som ein del av den finske ekspansjonen nordover kom det i fleire bylgjer innvandrarar frå [[Tornedalen]] og [[Finland]] til Noreg, og dei vart kalla [[kvenar|kvener]]. Språket deira skilde seg etter kvart frå finsk i [[Finland]] (ikkje minst på grunn av finsk språkrøkt dei siste 150 åra), og mange ser på [[kvensk]] som eit eige språk.
=== Andre språk ===
I [[Bergen]] var det frå [[mellomalderen]] av eit lite [[plattysk|plattysk-språkleg]] samfunn i samband med [[hansahandelen]]. Denne gruppa, som seinare gjekk over til å bruke [[tysk|høgtysk]], sokna til [[Mariakirken i Bergen|Mariakirken]]. Det tyske samfunnet i Bergen vart stort sett fullt assimilert mot slutten av [[1800-talet]].
Dei [[Norske nasjonale minoritetar|nasjonale minoritetane]] [[romanifolk]] (reisande, tatrar) og [[sigøynarar|roma]] (sigøynarar) talar tradisjonelt [[indoiranske|språk av indisk opphav]]. Sigøynarane talar det hovudsakleg [[indoiranske språk]]et [[romanés]], meden romanifolket tradisjonelt brukar skandinavisk/indiske blandingsspråk som [[romani rakripa|romani]] og [[rodi]].
Språk tilknytte den [[norske nasjonale minoritetar|nasjonale minoriteten]] [[jødar]] i Noreg inkluderer fyrst og fremst det hovudsakleg [[vestgermanske språk|vestgermanske]] språket [[jiddisch]] (blant [[askenasiske jødar]]) og det [[semittiske språk|semittiske]] språket [[hebraisk]].
Dei viktigaste innvandrarspråka i Noreg i dag, målt etter talet morsmålselevar i grunnskulen, er [[albansk]], [[arabisk]], [[persisk]], serbokroatiske språk ([[serbisk]], [[kroatisk]] og [[bosnisk]]), [[kurdisk]], [[tamil]], [[urdu]] (med dei nærskylde språka [[hindi]] og [[panjabi]]) og [[vietnamesisk]].
== Kultur ==
<!-- Skal det stå noko her om kultur, bør det vera betre enn dette. Me kan då ikkje samanlikna Jon Fosse med Ibsen, Munch og Grieg, iallfall ikkje enno? -->
Kjende nordmenn omfattar mellom andre forfattaren [[Ludvig Holberg]] som skreiv på reint dansk, riksmålsforfattarane [[Henrik Ibsen]], [[Knut Hamsun]] og [[Sigrid Undset]], nynorskforfattarane [[Tarjei Vesaas]] og [[Jon Fosse]], eventyraren [[Roald Amundsen]], den ekspresjonistiske målaren [[Edvard Munch]] og den nasjonalromantiske komponisten [[Edvard Grieg]].
== Sjå òg ==
* [[Norsk historie]]
* [[Norske regentar]]
* [[Det norske forsvaret]]
* [[Kommunar i Noreg, organisert etter fylke]]
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
*{{Kjelde www|url=https://lex.dk/Norge|tittel=Norge|forfattar=Bregnhøi, Hans Jørgen & Mikkelsen, Ole Aarup|språk=da|utgjevar=Lex på lex.dk}}
*{{Kjelde www|url=https://www.norgeshistorie.no|tittel=Norgeshistorie.no|utgjevar=Universitetet i Oslo}}
*{{Kjelde www|url=https://www.ssb.no|tittel=SSB|utgjevar=Statistisk sentralbyrå}}
{{NATO}}
{{EFTA}}
{{EØS}}
{{Schengenlanda}}
{{Norden}}
{{Skandinavia}}
{{OECD}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Noreg| ]]
[[Kategori:Norden]]
[[Kategori:EFTA]]
[[Kategori:EØS]]
[[Kategori:Land i Europa]]
[[Kategori:Schengen-land]]
[[Kategori:NATO-land]]
[[Kategori:Skandinavia]]
[[Kategori:Nord-Europa]]
[[Kategori:Konstitusjonelle monarki]]
9u65gpcf5id62kivrcgwce8nqw9rt7p
3682465
3682464
2026-11-03T12:50:45Z
~2026-58426-40
160580
/* */
3682465
wikitext
text/x-wiki
{{omdir|Norge|andre tydingar}}
{{landboks
|namn = Kongeriket Noreg
|andre namn = {{lang|nb|Kongeriket Norge}}
|adjektiv = norsk
|riksvåpen = Coat of arms of Norway.svg
|riksvåpenstorleik = 65
|flagg = Flag of Norway.svg
|motto = [[Einig og tru til Dovre fell]]
|nasjonaldag = 17. mai
|nasjonalsong = [[Ja, vi elsker dette landet]]
|hovudstad = Oslo
|største by type = Største byar
|største by = [[Oslo]], [[Bergen]], [[Trondheim]], [[Stavanger]]
|språk = [[Norsk]] og [[samisk]]{{mrk|Norsk er offisielt riksspråk, med [[bokmål]] og [[nynorsk]] som jamstelte skriftformer. Samisk er offisielt i Trøndelag, Nordland og Troms og Finnmark. [[Samisk_språk#Noreg|Sju]] kommunar har ved sida av norsk [[nordsamisk]] som med-administrasjonsspråk i den lokale kommuneforvaltninga, fire har [[sørsamisk]], [[Porsanger|éin]] har [[kvensk]], og [[Tysfjord|éin]] har [[lulesamisk]].}}
|styresett = Konstitusjonelt monarki
|statsoverhovudtype = [[Norske regentar|Konge]]
|statsministertype = [[Norske statsministrar|Statsminister]]
|grunnlagdtype = [[Norsk historie|Historie]]
|grunnlagd =
|grunnlagd1type = [[Slaget i Hafrsfjord|Noreg samla]]
|grunnlagd1 = 872
|grunnlagd2type = [[Danmark-Noreg|Skild frå Danmark]]
|grunnlagd2 = [[17. mai]] [[1814]]
|grunnlagd3type = [[Unionsoppløysinga i 1905|Skild frå Sverige]]<br /> (''erklært'' )
|grunnlagd3 = [[7. juni]] [[1905]]
|grunnlagd4type = [[Unionsoppløysinga i 1905|Skild frå Sverige]]<br /> (''respektert'' )
|grunnlagd4 = [[26. oktober]] [[1905]]
|areal = 385 207
|areal merknad =<ref name="kart_2019">{{Cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|year=2019|accessdate=2019-03-26}}{{mrk|Flatevidd for fastlands-Noreg åleine er 323 808, for [[Svalbard]] (med [[Bjørnøya]]) 61 022 og for [[Jan-Mayen]] 377 km².}}
|vassareal = 6,0 %
|folketal = 5 627 400
|folketal merknad=<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref>
|folketal_i_år = 1. januar 2026
|folketal_tettleik = 14,6
|valuta = Norsk krone
|tidssone = [[UTC]] +1
|tidssone_sommartid = [[UTC]] +2
|retningsnummer = 47
|domene = .no (.sj, .bv){{mrk|.sj (Svalbard og Jan-Mayen) og .bv (Bouvetøya) er ikkje i bruk.}}
}}
Norge er rart og kan ikke vinne VM. Aldri. Sverige er mye bedre. Sølv OG bronse. Neste gang blir det gull. Norge er den største kilden til olje og den største årsaken til oppvarming.
== Namn ==
{{detaljar|namnet Noreg}}
[[Namnet Noreg|Namnet «Noreg»]] har [[norrønt]] opphav med formene ''Norðrvegr'' og seinare ''Noregr''. Dette kjem truleg frå [[gøtane|gøtene]] og [[danane|danene]] som omtalte den lange [[norskekysten]] som vegen mot nord. Så tidleg som 880, rundt tida kongeriket vart grunnlagt, kalla [[Ottar frå Hålogaland]] Noreg for ''norðmannaland'' (‘nordmannslandet’),<ref>{{Kjelde www|url=http://web.uvic.ca/hrd/iallt2003/oldenglish/OEparagraph-4.xml|tittel=Ohthere's First Voyage (paragraph 4)}}</ref> medan Alfred, kongen av England, brukte forma ''Norðweg'',<ref>{{Artikkelkjelde|forfattar=Kjell-Olav Masdalen|utgjevingsår=2010|url=https://www.kubenarendal.no/media/237093/Uden-Tvivl-med-fuldkommen-Ret.pdf|tittel=Uden Tvivl - med fuldkommen Ret. Hvor lå Sciringes heal?}}</ref><ref>{{Kjelde www|url=https://archive.org/details/lifealfredgreatger00paul/page/252/mode/2up|tittel=The life of Alfred the Great : translated from the German of Dr. R. Pauli, to which is appended Alfred's Anglo-Saxon version of Orosius with a literal English translation, and an Anglo-Saxon alphabet and glossary|vitja=}}</ref> som var føregangaren til det moderne engelske ''Norway''.
Det offisielle namnet på [[nynorsk]] er ''Kongeriket Noreg'', på [[bokmål]] ''Kongeriket Norge''. På [[nordsamisk]] heiter riket ''Norgga gonagasriika'', på [[lulesamisk]], ''Vuona gånågisrijkka'', på [[sørsamisk]] ''Nøørjen gånkarijhke'' og på [[kvensk]] ''Norjan kuninkhaanvaltakunta''.<ref name=Offisielle-namn />
== Historie ==
{{detaljar|Norsk historie}}
I [[vikingtida]] frå 700-talet til 1000-talet vart områda som no utgjer Noreg, gradvis samla til eitt rike. Kong [[Harald Hårfagre]] vann [[slaget i Hafrsfjord]] i år 872, og grunnla det fyrste norske kongssetet på [[Avaldsnes]] på [[Karmøy]]. Skipsleia mellom Karmøy og fastlandet, den såkalla Nordvegen, gav namnet til Noreg.{{manglar kjelde}} Norske [[vikingar]] var dyktige sjøfararar og dreiv handel med alle landa kring [[Nordsjøen]], og busette seg òg på dei [[Dei britiske øyane|britiske]] og nordatlantiske øyane, og på [[Grønland]].
Det er usemje om Noreg vart samla med utgangspunkt i [[Vestfold fylke|Vestfold]] og Austlandet. Det tradisjonelle synet er at [[Harald Hårfagre]] ervde rike i Vestfold og delar av Austlandet og derifrå la under seg det indre Austlandet, [[Trøndelag]] og hærtok Vestlandet gradvis sørover kysten. Det går klårt fram or sogene at ei anna mektig ætt med sete i Trøndelag, [[ladejarlane]], hadde sett i gang ei liknande samling om lag samstundes. Desse ættene fekk vekselsvis støtte frå danekongen. Det verkar likevel som om [[Hårfagre-ætta]] vann denne maktkampen med kong [[Olav II av Noreg|Olav]] (den Heilage) si maktovertaking om lag 1015. Etter dette var Lade-ætta slegen attende.
I 995 grunnla kong [[Olav I av Noreg|Olav Trygvason]] den fyrste kyrkja på [[Moster]] på [[Bømlo]], og byrja [[kristning]]a av landet. I 1024 sette kong [[Olav II av Noreg|Olav]] (seinare kalla ''Olav den Heilage'') og bisp [[Grimkjell]] [[kristenretten]] på [[Mostratinget]] same staden. Ein reknar heile riket som kristna ved [[slaget på Stiklestad]] i 1030, der Olav fall. Etter ei lang tid med borgarkrigar ([[borgarkrigstida]]) vart den arvelege kongsmakta trygd under [[Sverreætta]]. Den norske kongsslekta døydde ut i 1387, og landet gjekk inn i ei unionstid i [[Kalmarunionen]] med [[Danmark]] og [[Sverige]]. Etter 1450 heldt kongsfellesskapet fram med Danmark åleine. Tida vert i Noreg kalla «[[400-årsnatta]]», av di Noreg var den svake parten i unionen og vart styrt frå hovudstaden [[København]]. Etter at [[Danmark-Noreg]] vart tvinga til å alliere seg med [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] og dimed kom i hop med taparane i [[Napoleonskrigane]], førte [[Kiel-traktaten]] i 1814 til at Noreg vart avstått til [[Sverige]]. Men det lukkast å gje landet ei [[grunnlov]] [[17. mai]] [[1814]] og å tryggje norsk sjølvstende òg etter at ein kort krig med Sverige tvinga Noreg inn i [[personalunion]] med Sverige.
Aukande norsk misnøye med unionen gjennom 1800-talet førte til oppløysing av den norsk-svenske unionen i 1905, [[Unionsoppløysinga i 1905|stadfest ved ei folkerøysting]]. Den norske regjeringa baud den norske krona til danske prins Carl, og etter ei ny folkerøysting kåra [[Stortinget]] han til konge. Han tok namnet [[Haakon VII]] etter dei gamle norske kongane. Den norske kongefamilien, liksom den danske, høyrer til det nordtyske fyrstehuset [[Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg]] (ei grein av [[huset Oldenburg]]).
Noreg var nøytralt under [[1. verdskrigen]], men som eit resultat av den tyske invasjonen og okkupasjonen under [[2. verdskrigen]], vart nordmennene langt meir skeptiske til nøytralitetsprinsippet. Stemninga dreidde mot ei kollektiv tryggingsavtale for landet. Noreg var ei av dei underskrivande partane ved danninga av [[NATO]] i 1949 og var mellom landa som grunnla [[Dei sameinte nasjonane]] i 1945. Det norske folket har to gonger røysta imot å verta med i [[EU]], nemleg i 1972 (då: EEC) og i 1994 (då: EF). Noreg har likevel ei tilknyting til den europeiske [[indre marknad]]en gjennom [[EØS]]-avtala.
== Politikk ==
{{detaljar|Norske styresmakter}}
Noreg er eit [[konstitusjonelt monarki]] med eit [[parlamentarisme|parlamentarisk regjeringssystem]]. Etter [[Grunnlov (Noreg)|grunnlova]] frå 1814 er Kongen statsoverhovud og vel sjølv rådet sitt, men etter [[riksrett]]sdomen i 1884 må likevel regjeringa i praksis ikkje få eit fleirtal i Stortinget mot seg. Grunnlova gjev Kongen personleg vidtfemnande rettar, men desse vert ikkje praktiserte i dag, og funksjonen hans er fyrst og fremst vorten seremoniell. Statsrådet, eller [[Noregs regjering|regjeringa]], er sett saman av ein [[statsminister]] og minst sju [[statsråd]]ar, utnemnde av Kongen. Kongen kan i teorien utnemne kven han vil, men vel alltid den regjeringa statsministeren legg fram.
Det norske parlamentet – [[Stortinget]] – har 169 medlemer, som er valde frå 19 [[fylke]] for ein fire-årsperiode ut frå eit system med proporsjonal representasjon. Stortinget sine saker vert handsama i plenum, etter saksførebuingar i ulike fagkomitear ([[justiskomiteen]], [[finanskomiteen]], landbrukskomiteen, osb).
Dei regulære rettsinstansane omfattar [[Høgsterett]] (18 permanente domarar (per 2004) og ein [[justitiarius]]), [[lagmannsrett]]ane (Borgarting, Eidsivating, Agder, Gulating, Frostating og Hålogaland), [[tingrett]]ane (tidlegare by- og heradsrettane) og [[forliksråd]]a (handsamar sivile tvistesaker). I tillegg kjem særdomstolar som Arbeidsretten. Domarane ved dei regulære rettsinstansane og særdomstolane vert utnemnde av regjeringa. Den særskilde [[Riksrett]]en vurderer spørsmål om brotsverk utført av medlemer i Stortinget, Regjeringa eller Høgsterett som slik.
== Geografi ==
{{detaljar|Norsk geografi}}
=== Fylke ===
Noreg er oppdelt i 15 [[fylke i Noreg|fylke]] (og 357 [[kommunar i Noreg|kommunar]]):<ref>{{Citation|title=Fylkesinndelingen fra 2024|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|website=Regjeringen.no|date=2022-07-05|accessdate=2024-01-01|language=nb-NO}}</ref>
[[Fil:Fylkesinndeling2024 original.webp|mini|424x424pk|Noreg har hatt 15 fylke sidan 1. januar 2024.]]
[[Fil:Norway-CIA WFB Map.png|float|høgre|225px]]
{| class="wikitable" width=40%
![[Fylkesnummer|Nr.]]
!Fylke
![[Administrasjonssenter]]
|-
|03
| {{Våpenskjold|Oslo|lenke}}
|[[Oslo]]
|-
|11
| {{Våpenskjold|Rogaland|lenke}}
|[[Stavanger]]
|-
|15
| {{Våpenskjold|Møre og Romsdal|lenke}}
|[[Molde]]
|-
|18
| {{Våpenskjold|Nordland|lenke}}
|[[Bodø]]
|-
|31
|{{Våpenskjold|Østfold}}
|[[Sarpsborg]]
|-
|32
|{{Våpenskjold|Akershus}}
|[[Oslo]]
|-
|33
|{{Våpenskjold|Buskerud}}
|[[Drammen]]
|-
|34
| {{Våpenskjold|Innlandet|lenke}}
|[[Hamar]]
|-
|39
| [[Fil:Vestfold våpen 2024.svg|24x24pk|]] [[Vestfold fylke|Vestfold]]
|[[Tønsberg]]
|-
|40
| [[Fil:Telemark våpen 2024.svg|24x24pk|]] [[Telemark fylke|Telemark]]
|[[Skien]]
|-
|42
| {{Våpenskjold|Agder|lenke}}
|[[Kristiansand]]
|-
|46
| {{Våpenskjold|Vestland|lenke}}
|[[Bergen]]
|-
|50
| [[Fil:Trøndelag våpen.svg|24x24pk|]] [[Trøndelag fylke|Trøndelag]]
|[[Steinkjer]]
|-
|55
|{{Våpenskjold|Troms|lenke}}
|[[Troms]]
|-
|56
|{{Våpenskjold|Finnmark|lenke}}
|[[Vadsø]]
|}
=== Tettstader ===
Noreg har 942 [[tettstad]]er (2012). Dei med høgast innbyggjartal er:
* [[Oslo]] ({{beftett|0801}})
* [[Bergen]] ({{beftett|5001}})
* [[Stavanger/Sandnes]] ({{beftett|4522}})
* [[Trondheim]] ({{beftett|6501}})
* [[Fredrikstad/Sarpsborg]] ({{beftett|0022}})
* [[Drammen]] ({{beftett|2003}})
* [[Porsgrunn/Skien]] ({{beftett|3005}})
Nær 80 % (3 958 038 personar) av innbyggjarane i Noreg bur i tettstader.<ref name="ssb.no">[http://www.ssb.no/a/kortnavn/beftett/tab-2012-09-06-02.html SSB: «Folkemengde og areal i tettsteder. Kommune. 1. januar 2012»]</ref> Sjå artikkelen om omgrepet [[tettstad]] for definisjonar.
=== Topografi og klima ===
{{detaljar|Klima i Noreg}}
Noreg har eit opprive og fjellrikt landskap. Kystlina på meir enn 20 000 kilometer er broten av steile fjordar og eit mangfald av øyar og holmar. Noreg er òg kjend som [[midnattssol]]as land, av di det ligg delvis nord for [[polarsirkel]]en. Her går sola ikkje under horisonten ei tid om sumaren, og om vinteren er desse områda utan sollys ei tilsvarande lang tid.
Heile lengda av Noreg fylgjer [[Atlanterhavet|Nordatlanteren]]. Tre havområde utgjer kystlina; [[Nordsjøen]] og avstikkaren [[Skagerrak]] i sørvest og sør, [[Norskehavet]] i vest, og [[Barentshavet]] i nordaust. Det høgaste punktet i Noreg er [[Galdhøpiggen]] med sine 2469 [[meter]].
Det norske [[klima]]et er temperert, særleg langs kysten som er påverka av [[golfstraumen]] heilt nord til Barentshavet. Noreg ligg i ei sone der [[polarfront]]en skaper ein vestleg luftstraum, og dette dominerer vêr og klima i stor grad. Klimaet i innlandet er noko kaldare om vinteren, og i den nordlegaste delen herskar meir [[arktis]]ke tilhøve.
=== Sjå òg ===
* [[Geografiske ytterpunkt i Noreg]]
* [[Fjordar i Noreg]]
== Økonomi ==
Den norske økonomien er eit rikt kapitalistisk [[velferdssamfunn]], med ein kombinasjon av frie marknadskrefter og offentleg regulering. Regjeringa kontrollerer vitale område som den petrokjemiske sektoren gjennom store statsselskap. Landet er rikt på naturressursar - [[petroleum]], [[vasskraft]], [[fisk]], [[skog]] og [[mineral]]. Dei store naturressursane har samstundes gjort landet svært avhengig av internasjonale råvareprisar, særleg oljeprisane. I 1999 utgjorde oljeeksporten 35 % av eksportinntektene. [[Saudi-Arabia]] og [[Russland]] er dei einaste landa som eksporterer meir olje enn Noreg.
Den økonomiske veksten var 0,8 % i 1999, 2,7 % i 2000 og 1,3 % i 2001. Det vart igangsett privatiseringar i 2000, der regjeringa selde 1/3 av det 100 % statseigde oljeselskapet [[Statoil]]. Noreg står utanfor [[EU]] etter folkerøystingar i 1972 og 1994. Landet er saman med [[Island]] og [[Liechtenstein]] ein del av den [[indre marknaden]] i EU gjennom [[EØS]]-avtala.
== Innbyggjarar ==
[[Fil:Population graph for Norway.svg|300px|thumb|Folketalsutvikling i Noreg 1735–2014, i millionar menneske. Data frå [[SSB]].<ref>SSBs tabell 05803: [http://statbank.ssb.no/statistikkbanken/selectvarval/Define.asp?MainTable=FolkHistorie&SubjectCode=02&planguage=0&nvl=True&mt=1&nyTmpVar=true ''Folkemengde, fødte, døde, ekteskap, flyttinger og folketilvekst'']. Tala for 1735-1815 og 1838 er henta frå Michael Drake (1969) ''Population and Society in Norway 1735-1865'', Cambridge University Press. Før 1816 berekna middelfolkemengde.</ref>]]
[[Fil:Annual population growth of Norway.svg|300px|thumb|Årleg [[folketalsvekst]] i Noreg 1951–2013, i tusenar. Data frå [[SSB]].<ref>SSBs tabell 05803: [http://statbank.ssb.no/statistikkbanken/selectvarval/Define.asp?MainTable=FolkHistorie&SubjectCode=02&planguage=0&nvl=True&mt=1&nyTmpVar=true ''Folkemengde, fødte, døde, ekteskap, flyttinger og folketilvekst'']</ref>
{{Col-begin}}{{Col-2}}{{legend|#FFA500|Naturleg vekst}}{{Col-2}}{{legend|#4DBD33|Absolutt vekst}}{{Col-end}}
]]
Folketalet i Noreg er 5 051 275 (2013).<ref>[http://www.ssb.no/befolkning/statistikker/folkemengde/aar/2013-03-13?fane=tabell&sort=nummer&tabell=100884 SSB: «Folkemengd etter alder, kjønn, sivilstand og statsborgarskap, 1. januar 2013»]</ref>
3 958 038 menneske, eller nesten 80 prosent av innbyggjarane i landet, bur i tettstader (1. januar 2013).<ref name="ssb.no"/>
=== Folkegrupper ===
Etnisk sett er størstedelen av folket i Noreg [[Norden|nordisk]]/nord-[[germanske språk|germansk]], medan eit lite mindretal er [[samar|samisk]] eller [[Finland|finsk]]/[[kvenar|kvensk]]. [[Samar]] har status som [[urfolk]], medan [[skogfinnar]], [[kvenar]], [[romanifolk]] (reisande, taterar), [[romfolk]] og [[jødar]] har status som [[Norske nasjonale minoritetar|nasjonale minoritetar]]. Dei siste par åra har innvandring utgjort meir enn halvparten av folkeveksten, og ein aukande del av folket er innvandrarar; 12 % per 1. januar 2013. Dei største innvandrargruppene er [[Polen|polakkar]], [[Sverige|svenskar]], og [[Litauen|litauarar]].<ref>([http://www.ssb.no/befolkning/statistikker/innvbef SSB: «Innvandrere og norskfødte med innvandrerforeldre, 1. januar 2013»]</ref>).
=== Religion og livssyn ===
Kring 77 % av innbyggjarane er medlemer i den [[evangelisk-luthersk kristendom|evangelisk-lutherske]] [[Den norske kyrkja|norske kyrkja]] (1. januar 2012)<ref>[http://www.ssb.no/kultur-og-fritid/statistikker/kirke_kostra SSB: «Den norske kirke, 2012»] 19. juni 2013</ref>. Andre kristne trussamfunn utgjer cirka 4,5 % ([[Den evangelisk-lutherske frikyrkja]], [[Den katolske kyrkja]], [[pinserørsla]], [[metodisme|metodistkyrkja]] med fleire) Blant dei ikkje-kristne religionane er [[islam]] sterkast representert i Noreg med om lag 2 %, og andre religionar knappe 1 %. [[Human-Etisk Forbund]] har om lag 1,5 % oppslutnad. Per 1. januar 2003 var rundt 5 % av innbyggjarane ikkje medlemer i noko [[trussamfunn]] eller nokon livssynsorganisasjon som mottek statsstøtte.<ref>[http://www.ssb.no/kultur-og-fritid/statistikker/trosamf SSB: «Trus- og livssynssamfunn utanfor Den norske kyrkja, 1. januar 2012»]</ref>
=== Utdanning ===
24 prosent av alle nordmenn over 15 år (eller 845 859 personar) har [[utdanning]] på [[universitet]]s- eller [[høgskule]]nivå. Av desse er 444 450 kvinner. 189 136 nordmenn har meir enn 4-årig universitetsutdanning <small>(1. oktober 2004)</small>.
I 2004 var éi av tre kvinner og éin av fire menn i aldersgruppa 19–24 år i høgare utdanning <small>(tal frå [[Statistisk sentralbyrå]])</small>. Kvinneprosenten har auka mykje sidan 1981, då berre éin av ti kvinner i denne aldersgruppa var i høgare utdanning.
Frå 17 prosent i 1980, har den delen av studentane i [[naturvitskap|naturvitskaplege fag]], handverksfag og tekniske fag, som er kvinner, vakse til om lag 30 prosent i 2003. Innanfor samfunnsfag og [[juss]] har kvinneprosenten stige endå meir, frå 42 prosent i 1980 til over 60 prosent i 2003.
Hausten 2003 var det 209 800 studentar på norske universitet og høgskular.
== Språk ==
=== Norsk språk ===
{{detaljar|Norsk}}
Det norske språket har i dag to offisielle skriftformer, [[bokmål]] og [[nynorsk]]. Desse er normerte av [[Norsk språkråd]]. I tillegg til desse finst mellom anna dei uoffisielle formene [[samnorsk]], [[høgnorsk]] og [[riksmål]]. Samnorsk tek opp i seg former frå begge hovudmålformene, men er meir eller mindre gått ut av bruk. Samnorsktanken dominerte norsk språkpolitikk ca. 1930-1980.
Majoriteten av det norske folket skriv anten bokmål eller riksmål; grensene mellom desse er i dag svært flytande. Den delen av folket som brukar nynorsk som [[hovudmål]] nådde ein topp på 34,1 % i 1944 , men har i etterkrigstida gått jamnt tilbake og har i dag falle til 10–15 %.
Nynorsk er eit alternativt skriftspråk som vart konstruert, systematisert og etter kvart etablert som skriftspråk på 1840-talet av [[Ivar Aasen]], grunna på norske dialektar. Aasen kalla språket sitt ''landsmål''; dette vart endra til ''nynorsk'' i [[1929]]. Aasen freista å distansere dette språket frå det danskpåverka språket som var i bruk på [[Austlandet]] og i [[borgarskap]]et. Utover [[1900-talet]] har nynorsken fjerna seg meir og meir frå det opphavlege landsmålet, i retning bokmålet, medan bokmålet har gått meir vekk frå dansk og nærma seg nynorsk og norske dialektar, framfor alt bymåla.
Høgnorsk er ei meir konservativ form av nynorsk, som motset seg tilnærmingstanken. Den høgnorske rettskrivinga byggjer på [[Aasen-normalen]] som ofte vert assosiert med [[Vestlandet]] og [[Telemark fylke|Telemark]]. Høgnorsk vert nytta av ein liten minoritet av språkleg engasjerte personar. Nokre av desse har tilknyting til [[Ivar Aasen-sambandet]] eller miljøet kring bladet [[Målmannen]] som har til føremål å fremja høgnorsk.
[[Riksmål]] er den største av dei uoffisielle formene og vert mellom anna brukt av store aviser som [[Aftenposten]]. Denne målforma ligg nærare dansk og tradisjonelt, moderat bokmål enn det offisielle bokmålet. Bokmålet vert truleg nytta som [[hovudmålform]] av mellom 85 og 90 % av alle nordmenn og står sterkast i dei folkerikaste delane av Noreg, som på [[Austlandet]] og i storbyane. Bokmålet dominerer i dei fleste samfunnslaga. Riksmålet vert fremja av [[Riksmålsforbundet]]. Riksmålet er representert i Norsk Språkråd og har eit eige normeringsorgan, [[Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur]], som mellom anna utgjev eigne ordlister og [[Norsk Riksmålsordbok]].
Alle dei [[skandinaviske språk]]a utvikla seg frå tidleg [[norrønt]]. Av historiske grunnar kom dansk til å verte det offisielle språket i Noreg gjennom [[seinmellomalderen]]. Dansk var sidan [[mellomalderen]] fyrst og fremst påverka av [[nedertysk|lågtysk]], der om lag halvparten av ordtilfanget og viktige grammatiske strukturar kjem frå. Det skriftspråket som var i bruk i Noreg fram til byrjinga av 1900-talet var reint dansk, men har gjennom det fylgjande hundreåret vorten tilpassa noko i høve til det danske, slik at ein kan snakke om eit eige norsk skriftspråk.
=== Samiske språk ===
Ulike [[samiske språk]] er i bruk i den [[samar|samiske]] minoriteten i landet. Tre samiske språk vert snakka i Noreg, [[nordsamisk|nord-]], [[sørsamisk|sør-]] og [[lulesamisk]]. Nordsamisk har ei dominerande stilling, det vert snakka av over 80 % av dei samiskspråklege samane. Eit intensivt bergingsarbeid er igangsett for å få den yngre generasjonen til å taka i bruk dei to andre språka, som er brukte frå [[Tysfjord]] i Nordland og sørover til [[Engerdal]] i [[Østerdalen]]. [[Oslo]] er den kommunen i Noreg med flest samisktalande innbyggjarar. I tillegg til skriftspråket er samisk sjølvsagt òg eit språk med mange dialektar. [[Pitesamisk|Pite-]], [[Umesamisk|ume-]] og [[skoltesamisk]] er utdøydde som språk i Noreg, sjølv om det finst personar som definerer seg i dei tre gruppene òg.
=== Finsk og kvensk ===
[[Finsk]] finn vi i to avgrensa område i Noreg. Til den søraustlege delen av [[Hedmark]], [[Finnskogen]], kom det på 1600-talet innvandrarar frå [[Savolaks]] i [[Finland]]. Dei hadde vorte lokka til [[Värmland]] av svenskekongen, med lovnad om skattefritak, og dei utgjorde ein språkleg minoritet i bortimot 300 år. Som ein del av den finske ekspansjonen nordover kom det i fleire bylgjer innvandrarar frå [[Tornedalen]] og [[Finland]] til Noreg, og dei vart kalla [[kvenar|kvener]]. Språket deira skilde seg etter kvart frå finsk i [[Finland]] (ikkje minst på grunn av finsk språkrøkt dei siste 150 åra), og mange ser på [[kvensk]] som eit eige språk.
=== Andre språk ===
I [[Bergen]] var det frå [[mellomalderen]] av eit lite [[plattysk|plattysk-språkleg]] samfunn i samband med [[hansahandelen]]. Denne gruppa, som seinare gjekk over til å bruke [[tysk|høgtysk]], sokna til [[Mariakirken i Bergen|Mariakirken]]. Det tyske samfunnet i Bergen vart stort sett fullt assimilert mot slutten av [[1800-talet]].
Dei [[Norske nasjonale minoritetar|nasjonale minoritetane]] [[romanifolk]] (reisande, tatrar) og [[sigøynarar|roma]] (sigøynarar) talar tradisjonelt [[indoiranske|språk av indisk opphav]]. Sigøynarane talar det hovudsakleg [[indoiranske språk]]et [[romanés]], meden romanifolket tradisjonelt brukar skandinavisk/indiske blandingsspråk som [[romani rakripa|romani]] og [[rodi]].
Språk tilknytte den [[norske nasjonale minoritetar|nasjonale minoriteten]] [[jødar]] i Noreg inkluderer fyrst og fremst det hovudsakleg [[vestgermanske språk|vestgermanske]] språket [[jiddisch]] (blant [[askenasiske jødar]]) og det [[semittiske språk|semittiske]] språket [[hebraisk]].
Dei viktigaste innvandrarspråka i Noreg i dag, målt etter talet morsmålselevar i grunnskulen, er [[albansk]], [[arabisk]], [[persisk]], serbokroatiske språk ([[serbisk]], [[kroatisk]] og [[bosnisk]]), [[kurdisk]], [[tamil]], [[urdu]] (med dei nærskylde språka [[hindi]] og [[panjabi]]) og [[vietnamesisk]].
== Kultur ==
<!-- Skal det stå noko her om kultur, bør det vera betre enn dette. Me kan då ikkje samanlikna Jon Fosse med Ibsen, Munch og Grieg, iallfall ikkje enno? -->
Kjende nordmenn omfattar mellom andre forfattaren [[Ludvig Holberg]] som skreiv på reint dansk, riksmålsforfattarane [[Henrik Ibsen]], [[Knut Hamsun]] og [[Sigrid Undset]], nynorskforfattarane [[Tarjei Vesaas]] og [[Jon Fosse]], eventyraren [[Roald Amundsen]], den ekspresjonistiske målaren [[Edvard Munch]] og den nasjonalromantiske komponisten [[Edvard Grieg]].
== Sjå òg ==
* [[Norsk historie]]
* [[Norske regentar]]
* [[Det norske forsvaret]]
* [[Kommunar i Noreg, organisert etter fylke]]
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
*{{Kjelde www|url=https://lex.dk/Norge|tittel=Norge|forfattar=Bregnhøi, Hans Jørgen & Mikkelsen, Ole Aarup|språk=da|utgjevar=Lex på lex.dk}}
*{{Kjelde www|url=https://www.norgeshistorie.no|tittel=Norgeshistorie.no|utgjevar=Universitetet i Oslo}}
*{{Kjelde www|url=https://www.ssb.no|tittel=SSB|utgjevar=Statistisk sentralbyrå}}
{{NATO}}
{{EFTA}}
{{EØS}}
{{Schengenlanda}}
{{Norden}}
{{Skandinavia}}
{{OECD}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Noreg| ]]
[[Kategori:Norden]]
[[Kategori:EFTA]]
[[Kategori:EØS]]
[[Kategori:Land i Europa]]
[[Kategori:Schengen-land]]
[[Kategori:NATO-land]]
[[Kategori:Skandinavia]]
[[Kategori:Nord-Europa]]
[[Kategori:Konstitusjonelle monarki]]
sx8b36clpkp9ekramyhnvh9d4hg9xpw
3682466
3682465
2026-11-03T12:54:33Z
~2026-58426-40
160580
/* */
3682466
wikitext
text/x-wiki
{{omdir|Norge|andre tydingar}}
{{landboks
|namn = Kongeriket Noreg
|andre namn = {{lang|nb|Kongeriket Norge}}
|adjektiv = norsk
|riksvåpen = Coat of arms of Norway.svg
|riksvåpenstorleik = 65
|flagg = Flag of Norway.svg
|motto = [[Einig og tru til Dovre fell]]
|nasjonaldag = 17. mai
|nasjonalsong = [[Ja, vi elsker dette landet]]
|hovudstad = Oslo
|største by type = Største byar
|største by = [[Oslo]], [[Bergen]], [[Trondheim]], [[Stavanger]]
|språk = [[Norsk]] og [[samisk]]{{mrk|Norsk er offisielt riksspråk, med [[bokmål]] og [[nynorsk]] som jamstelte skriftformer. Samisk er offisielt i Trøndelag, Nordland og Troms og Finnmark. [[Samisk_språk#Noreg|Sju]] kommunar har ved sida av norsk [[nordsamisk]] som med-administrasjonsspråk i den lokale kommuneforvaltninga, fire har [[sørsamisk]], [[Porsanger|éin]] har [[kvensk]], og [[Tysfjord|éin]] har [[lulesamisk]].}}
|styresett = Konstitusjonelt monarki
|statsoverhovudtype = [[Norske regentar|Konge]]
|statsministertype = [[Norske statsministrar|Statsminister]]
|grunnlagdtype = [[Norsk historie|Historie]]
|grunnlagd =
|grunnlagd1type = [[Slaget i Hafrsfjord|Noreg samla]]
|grunnlagd1 = 872
|grunnlagd2type = [[Danmark-Noreg|Skild frå Danmark]]
|grunnlagd2 = [[17. mai]] [[1814]]
|grunnlagd3type = [[Unionsoppløysinga i 1905|Skild frå Sverige]]<br /> (''erklært'' )
|grunnlagd3 = [[7. juni]] [[1905]]
|grunnlagd4type = [[Unionsoppløysinga i 1905|Skild frå Sverige]]<br /> (''respektert'' )
|grunnlagd4 = [[26. oktober]] [[1905]]
|areal = 385 207
|areal merknad =<ref name="kart_2019">{{Cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|year=2019|accessdate=2019-03-26}}{{mrk|Flatevidd for fastlands-Noreg åleine er 323 808, for [[Svalbard]] (med [[Bjørnøya]]) 61 022 og for [[Jan-Mayen]] 377 km².}}
|vassareal = 6,0 %
|folketal = 5 627 400
|folketal merknad=<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref>
|folketal_i_år = 1. januar 2026
|folketal_tettleik = 14,6
|valuta = Norsk krone
|tidssone = [[UTC]] +1
|tidssone_sommartid = [[UTC]] +2
|retningsnummer = 47
|domene = .no (.sj, .bv){{mrk|.sj (Svalbard og Jan-Mayen) og .bv (Bouvetøya) er ikkje i bruk.}}
}}
Norge er rart og kan ikke vinne VM. Aldri. Sverige er mye bedre. Sølv OG bronse. Neste gang blir det gull. Norge er den største kilden til olje og den største årsaken til oppvarming. [[google:utan+sverige+vore+norge+ingenting|Her er en ekte sang.]]
== Namn ==
{{detaljar|namnet Noreg}}
[[Namnet Noreg|Namnet «Noreg»]] har [[norrønt]] opphav med formene ''Norðrvegr'' og seinare ''Noregr''. Dette kjem truleg frå [[gøtane|gøtene]] og [[danane|danene]] som omtalte den lange [[norskekysten]] som vegen mot nord. Så tidleg som 880, rundt tida kongeriket vart grunnlagt, kalla [[Ottar frå Hålogaland]] Noreg for ''norðmannaland'' (‘nordmannslandet’),<ref>{{Kjelde www|url=http://web.uvic.ca/hrd/iallt2003/oldenglish/OEparagraph-4.xml|tittel=Ohthere's First Voyage (paragraph 4)}}</ref> medan Alfred, kongen av England, brukte forma ''Norðweg'',<ref>{{Artikkelkjelde|forfattar=Kjell-Olav Masdalen|utgjevingsår=2010|url=https://www.kubenarendal.no/media/237093/Uden-Tvivl-med-fuldkommen-Ret.pdf|tittel=Uden Tvivl - med fuldkommen Ret. Hvor lå Sciringes heal?}}</ref><ref>{{Kjelde www|url=https://archive.org/details/lifealfredgreatger00paul/page/252/mode/2up|tittel=The life of Alfred the Great : translated from the German of Dr. R. Pauli, to which is appended Alfred's Anglo-Saxon version of Orosius with a literal English translation, and an Anglo-Saxon alphabet and glossary|vitja=}}</ref> som var føregangaren til det moderne engelske ''Norway''.
Det offisielle namnet på [[nynorsk]] er ''Kongeriket Noreg'', på [[bokmål]] ''Kongeriket Norge''. På [[nordsamisk]] heiter riket ''Norgga gonagasriika'', på [[lulesamisk]], ''Vuona gånågisrijkka'', på [[sørsamisk]] ''Nøørjen gånkarijhke'' og på [[kvensk]] ''Norjan kuninkhaanvaltakunta''.<ref name=Offisielle-namn />
== Historie ==
{{detaljar|Norsk historie}}
I [[vikingtida]] frå 700-talet til 1000-talet vart områda som no utgjer Noreg, gradvis samla til eitt rike. Kong [[Harald Hårfagre]] vann [[slaget i Hafrsfjord]] i år 872, og grunnla det fyrste norske kongssetet på [[Avaldsnes]] på [[Karmøy]]. Skipsleia mellom Karmøy og fastlandet, den såkalla Nordvegen, gav namnet til Noreg.{{manglar kjelde}} Norske [[vikingar]] var dyktige sjøfararar og dreiv handel med alle landa kring [[Nordsjøen]], og busette seg òg på dei [[Dei britiske øyane|britiske]] og nordatlantiske øyane, og på [[Grønland]].
Det er usemje om Noreg vart samla med utgangspunkt i [[Vestfold fylke|Vestfold]] og Austlandet. Det tradisjonelle synet er at [[Harald Hårfagre]] ervde rike i Vestfold og delar av Austlandet og derifrå la under seg det indre Austlandet, [[Trøndelag]] og hærtok Vestlandet gradvis sørover kysten. Det går klårt fram or sogene at ei anna mektig ætt med sete i Trøndelag, [[ladejarlane]], hadde sett i gang ei liknande samling om lag samstundes. Desse ættene fekk vekselsvis støtte frå danekongen. Det verkar likevel som om [[Hårfagre-ætta]] vann denne maktkampen med kong [[Olav II av Noreg|Olav]] (den Heilage) si maktovertaking om lag 1015. Etter dette var Lade-ætta slegen attende.
I 995 grunnla kong [[Olav I av Noreg|Olav Trygvason]] den fyrste kyrkja på [[Moster]] på [[Bømlo]], og byrja [[kristning]]a av landet. I 1024 sette kong [[Olav II av Noreg|Olav]] (seinare kalla ''Olav den Heilage'') og bisp [[Grimkjell]] [[kristenretten]] på [[Mostratinget]] same staden. Ein reknar heile riket som kristna ved [[slaget på Stiklestad]] i 1030, der Olav fall. Etter ei lang tid med borgarkrigar ([[borgarkrigstida]]) vart den arvelege kongsmakta trygd under [[Sverreætta]]. Den norske kongsslekta døydde ut i 1387, og landet gjekk inn i ei unionstid i [[Kalmarunionen]] med [[Danmark]] og [[Sverige]]. Etter 1450 heldt kongsfellesskapet fram med Danmark åleine. Tida vert i Noreg kalla «[[400-årsnatta]]», av di Noreg var den svake parten i unionen og vart styrt frå hovudstaden [[København]]. Etter at [[Danmark-Noreg]] vart tvinga til å alliere seg med [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] og dimed kom i hop med taparane i [[Napoleonskrigane]], førte [[Kiel-traktaten]] i 1814 til at Noreg vart avstått til [[Sverige]]. Men det lukkast å gje landet ei [[grunnlov]] [[17. mai]] [[1814]] og å tryggje norsk sjølvstende òg etter at ein kort krig med Sverige tvinga Noreg inn i [[personalunion]] med Sverige.
Aukande norsk misnøye med unionen gjennom 1800-talet førte til oppløysing av den norsk-svenske unionen i 1905, [[Unionsoppløysinga i 1905|stadfest ved ei folkerøysting]]. Den norske regjeringa baud den norske krona til danske prins Carl, og etter ei ny folkerøysting kåra [[Stortinget]] han til konge. Han tok namnet [[Haakon VII]] etter dei gamle norske kongane. Den norske kongefamilien, liksom den danske, høyrer til det nordtyske fyrstehuset [[Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg]] (ei grein av [[huset Oldenburg]]).
Noreg var nøytralt under [[1. verdskrigen]], men som eit resultat av den tyske invasjonen og okkupasjonen under [[2. verdskrigen]], vart nordmennene langt meir skeptiske til nøytralitetsprinsippet. Stemninga dreidde mot ei kollektiv tryggingsavtale for landet. Noreg var ei av dei underskrivande partane ved danninga av [[NATO]] i 1949 og var mellom landa som grunnla [[Dei sameinte nasjonane]] i 1945. Det norske folket har to gonger røysta imot å verta med i [[EU]], nemleg i 1972 (då: EEC) og i 1994 (då: EF). Noreg har likevel ei tilknyting til den europeiske [[indre marknad]]en gjennom [[EØS]]-avtala.
== Politikk ==
{{detaljar|Norske styresmakter}}
Noreg er eit [[konstitusjonelt monarki]] med eit [[parlamentarisme|parlamentarisk regjeringssystem]]. Etter [[Grunnlov (Noreg)|grunnlova]] frå 1814 er Kongen statsoverhovud og vel sjølv rådet sitt, men etter [[riksrett]]sdomen i 1884 må likevel regjeringa i praksis ikkje få eit fleirtal i Stortinget mot seg. Grunnlova gjev Kongen personleg vidtfemnande rettar, men desse vert ikkje praktiserte i dag, og funksjonen hans er fyrst og fremst vorten seremoniell. Statsrådet, eller [[Noregs regjering|regjeringa]], er sett saman av ein [[statsminister]] og minst sju [[statsråd]]ar, utnemnde av Kongen. Kongen kan i teorien utnemne kven han vil, men vel alltid den regjeringa statsministeren legg fram.
Det norske parlamentet – [[Stortinget]] – har 169 medlemer, som er valde frå 19 [[fylke]] for ein fire-årsperiode ut frå eit system med proporsjonal representasjon. Stortinget sine saker vert handsama i plenum, etter saksførebuingar i ulike fagkomitear ([[justiskomiteen]], [[finanskomiteen]], landbrukskomiteen, osb).
Dei regulære rettsinstansane omfattar [[Høgsterett]] (18 permanente domarar (per 2004) og ein [[justitiarius]]), [[lagmannsrett]]ane (Borgarting, Eidsivating, Agder, Gulating, Frostating og Hålogaland), [[tingrett]]ane (tidlegare by- og heradsrettane) og [[forliksråd]]a (handsamar sivile tvistesaker). I tillegg kjem særdomstolar som Arbeidsretten. Domarane ved dei regulære rettsinstansane og særdomstolane vert utnemnde av regjeringa. Den særskilde [[Riksrett]]en vurderer spørsmål om brotsverk utført av medlemer i Stortinget, Regjeringa eller Høgsterett som slik.
== Geografi ==
{{detaljar|Norsk geografi}}
=== Fylke ===
Noreg er oppdelt i 15 [[fylke i Noreg|fylke]] (og 357 [[kommunar i Noreg|kommunar]]):<ref>{{Citation|title=Fylkesinndelingen fra 2024|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|website=Regjeringen.no|date=2022-07-05|accessdate=2024-01-01|language=nb-NO}}</ref>
[[Fil:Fylkesinndeling2024 original.webp|mini|424x424pk|Noreg har hatt 15 fylke sidan 1. januar 2024.]]
[[Fil:Norway-CIA WFB Map.png|float|høgre|225px]]
{| class="wikitable" width=40%
![[Fylkesnummer|Nr.]]
!Fylke
![[Administrasjonssenter]]
|-
|03
| {{Våpenskjold|Oslo|lenke}}
|[[Oslo]]
|-
|11
| {{Våpenskjold|Rogaland|lenke}}
|[[Stavanger]]
|-
|15
| {{Våpenskjold|Møre og Romsdal|lenke}}
|[[Molde]]
|-
|18
| {{Våpenskjold|Nordland|lenke}}
|[[Bodø]]
|-
|31
|{{Våpenskjold|Østfold}}
|[[Sarpsborg]]
|-
|32
|{{Våpenskjold|Akershus}}
|[[Oslo]]
|-
|33
|{{Våpenskjold|Buskerud}}
|[[Drammen]]
|-
|34
| {{Våpenskjold|Innlandet|lenke}}
|[[Hamar]]
|-
|39
| [[Fil:Vestfold våpen 2024.svg|24x24pk|]] [[Vestfold fylke|Vestfold]]
|[[Tønsberg]]
|-
|40
| [[Fil:Telemark våpen 2024.svg|24x24pk|]] [[Telemark fylke|Telemark]]
|[[Skien]]
|-
|42
| {{Våpenskjold|Agder|lenke}}
|[[Kristiansand]]
|-
|46
| {{Våpenskjold|Vestland|lenke}}
|[[Bergen]]
|-
|50
| [[Fil:Trøndelag våpen.svg|24x24pk|]] [[Trøndelag fylke|Trøndelag]]
|[[Steinkjer]]
|-
|55
|{{Våpenskjold|Troms|lenke}}
|[[Troms]]
|-
|56
|{{Våpenskjold|Finnmark|lenke}}
|[[Vadsø]]
|}
=== Tettstader ===
Noreg har 942 [[tettstad]]er (2012). Dei med høgast innbyggjartal er:
* [[Oslo]] ({{beftett|0801}})
* [[Bergen]] ({{beftett|5001}})
* [[Stavanger/Sandnes]] ({{beftett|4522}})
* [[Trondheim]] ({{beftett|6501}})
* [[Fredrikstad/Sarpsborg]] ({{beftett|0022}})
* [[Drammen]] ({{beftett|2003}})
* [[Porsgrunn/Skien]] ({{beftett|3005}})
Nær 80 % (3 958 038 personar) av innbyggjarane i Noreg bur i tettstader.<ref name="ssb.no">[http://www.ssb.no/a/kortnavn/beftett/tab-2012-09-06-02.html SSB: «Folkemengde og areal i tettsteder. Kommune. 1. januar 2012»]</ref> Sjå artikkelen om omgrepet [[tettstad]] for definisjonar.
=== Topografi og klima ===
{{detaljar|Klima i Noreg}}
Noreg har eit opprive og fjellrikt landskap. Kystlina på meir enn 20 000 kilometer er broten av steile fjordar og eit mangfald av øyar og holmar. Noreg er òg kjend som [[midnattssol]]as land, av di det ligg delvis nord for [[polarsirkel]]en. Her går sola ikkje under horisonten ei tid om sumaren, og om vinteren er desse områda utan sollys ei tilsvarande lang tid.
Heile lengda av Noreg fylgjer [[Atlanterhavet|Nordatlanteren]]. Tre havområde utgjer kystlina; [[Nordsjøen]] og avstikkaren [[Skagerrak]] i sørvest og sør, [[Norskehavet]] i vest, og [[Barentshavet]] i nordaust. Det høgaste punktet i Noreg er [[Galdhøpiggen]] med sine 2469 [[meter]].
Det norske [[klima]]et er temperert, særleg langs kysten som er påverka av [[golfstraumen]] heilt nord til Barentshavet. Noreg ligg i ei sone der [[polarfront]]en skaper ein vestleg luftstraum, og dette dominerer vêr og klima i stor grad. Klimaet i innlandet er noko kaldare om vinteren, og i den nordlegaste delen herskar meir [[arktis]]ke tilhøve.
=== Sjå òg ===
* [[Geografiske ytterpunkt i Noreg]]
* [[Fjordar i Noreg]]
== Økonomi ==
Den norske økonomien er eit rikt kapitalistisk [[velferdssamfunn]], med ein kombinasjon av frie marknadskrefter og offentleg regulering. Regjeringa kontrollerer vitale område som den petrokjemiske sektoren gjennom store statsselskap. Landet er rikt på naturressursar - [[petroleum]], [[vasskraft]], [[fisk]], [[skog]] og [[mineral]]. Dei store naturressursane har samstundes gjort landet svært avhengig av internasjonale råvareprisar, særleg oljeprisane. I 1999 utgjorde oljeeksporten 35 % av eksportinntektene. [[Saudi-Arabia]] og [[Russland]] er dei einaste landa som eksporterer meir olje enn Noreg.
Den økonomiske veksten var 0,8 % i 1999, 2,7 % i 2000 og 1,3 % i 2001. Det vart igangsett privatiseringar i 2000, der regjeringa selde 1/3 av det 100 % statseigde oljeselskapet [[Statoil]]. Noreg står utanfor [[EU]] etter folkerøystingar i 1972 og 1994. Landet er saman med [[Island]] og [[Liechtenstein]] ein del av den [[indre marknaden]] i EU gjennom [[EØS]]-avtala.
== Innbyggjarar ==
[[Fil:Population graph for Norway.svg|300px|thumb|Folketalsutvikling i Noreg 1735–2014, i millionar menneske. Data frå [[SSB]].<ref>SSBs tabell 05803: [http://statbank.ssb.no/statistikkbanken/selectvarval/Define.asp?MainTable=FolkHistorie&SubjectCode=02&planguage=0&nvl=True&mt=1&nyTmpVar=true ''Folkemengde, fødte, døde, ekteskap, flyttinger og folketilvekst'']. Tala for 1735-1815 og 1838 er henta frå Michael Drake (1969) ''Population and Society in Norway 1735-1865'', Cambridge University Press. Før 1816 berekna middelfolkemengde.</ref>]]
[[Fil:Annual population growth of Norway.svg|300px|thumb|Årleg [[folketalsvekst]] i Noreg 1951–2013, i tusenar. Data frå [[SSB]].<ref>SSBs tabell 05803: [http://statbank.ssb.no/statistikkbanken/selectvarval/Define.asp?MainTable=FolkHistorie&SubjectCode=02&planguage=0&nvl=True&mt=1&nyTmpVar=true ''Folkemengde, fødte, døde, ekteskap, flyttinger og folketilvekst'']</ref>
{{Col-begin}}{{Col-2}}{{legend|#FFA500|Naturleg vekst}}{{Col-2}}{{legend|#4DBD33|Absolutt vekst}}{{Col-end}}
]]
Folketalet i Noreg er 5 051 275 (2013).<ref>[http://www.ssb.no/befolkning/statistikker/folkemengde/aar/2013-03-13?fane=tabell&sort=nummer&tabell=100884 SSB: «Folkemengd etter alder, kjønn, sivilstand og statsborgarskap, 1. januar 2013»]</ref>
3 958 038 menneske, eller nesten 80 prosent av innbyggjarane i landet, bur i tettstader (1. januar 2013).<ref name="ssb.no"/>
=== Folkegrupper ===
Etnisk sett er størstedelen av folket i Noreg [[Norden|nordisk]]/nord-[[germanske språk|germansk]], medan eit lite mindretal er [[samar|samisk]] eller [[Finland|finsk]]/[[kvenar|kvensk]]. [[Samar]] har status som [[urfolk]], medan [[skogfinnar]], [[kvenar]], [[romanifolk]] (reisande, taterar), [[romfolk]] og [[jødar]] har status som [[Norske nasjonale minoritetar|nasjonale minoritetar]]. Dei siste par åra har innvandring utgjort meir enn halvparten av folkeveksten, og ein aukande del av folket er innvandrarar; 12 % per 1. januar 2013. Dei største innvandrargruppene er [[Polen|polakkar]], [[Sverige|svenskar]], og [[Litauen|litauarar]].<ref>([http://www.ssb.no/befolkning/statistikker/innvbef SSB: «Innvandrere og norskfødte med innvandrerforeldre, 1. januar 2013»]</ref>).
=== Religion og livssyn ===
Kring 77 % av innbyggjarane er medlemer i den [[evangelisk-luthersk kristendom|evangelisk-lutherske]] [[Den norske kyrkja|norske kyrkja]] (1. januar 2012)<ref>[http://www.ssb.no/kultur-og-fritid/statistikker/kirke_kostra SSB: «Den norske kirke, 2012»] 19. juni 2013</ref>. Andre kristne trussamfunn utgjer cirka 4,5 % ([[Den evangelisk-lutherske frikyrkja]], [[Den katolske kyrkja]], [[pinserørsla]], [[metodisme|metodistkyrkja]] med fleire) Blant dei ikkje-kristne religionane er [[islam]] sterkast representert i Noreg med om lag 2 %, og andre religionar knappe 1 %. [[Human-Etisk Forbund]] har om lag 1,5 % oppslutnad. Per 1. januar 2003 var rundt 5 % av innbyggjarane ikkje medlemer i noko [[trussamfunn]] eller nokon livssynsorganisasjon som mottek statsstøtte.<ref>[http://www.ssb.no/kultur-og-fritid/statistikker/trosamf SSB: «Trus- og livssynssamfunn utanfor Den norske kyrkja, 1. januar 2012»]</ref>
=== Utdanning ===
24 prosent av alle nordmenn over 15 år (eller 845 859 personar) har [[utdanning]] på [[universitet]]s- eller [[høgskule]]nivå. Av desse er 444 450 kvinner. 189 136 nordmenn har meir enn 4-årig universitetsutdanning <small>(1. oktober 2004)</small>.
I 2004 var éi av tre kvinner og éin av fire menn i aldersgruppa 19–24 år i høgare utdanning <small>(tal frå [[Statistisk sentralbyrå]])</small>. Kvinneprosenten har auka mykje sidan 1981, då berre éin av ti kvinner i denne aldersgruppa var i høgare utdanning.
Frå 17 prosent i 1980, har den delen av studentane i [[naturvitskap|naturvitskaplege fag]], handverksfag og tekniske fag, som er kvinner, vakse til om lag 30 prosent i 2003. Innanfor samfunnsfag og [[juss]] har kvinneprosenten stige endå meir, frå 42 prosent i 1980 til over 60 prosent i 2003.
Hausten 2003 var det 209 800 studentar på norske universitet og høgskular.
== Språk ==
=== Norsk språk ===
{{detaljar|Norsk}}
Det norske språket har i dag to offisielle skriftformer, [[bokmål]] og [[nynorsk]]. Desse er normerte av [[Norsk språkråd]]. I tillegg til desse finst mellom anna dei uoffisielle formene [[samnorsk]], [[høgnorsk]] og [[riksmål]]. Samnorsk tek opp i seg former frå begge hovudmålformene, men er meir eller mindre gått ut av bruk. Samnorsktanken dominerte norsk språkpolitikk ca. 1930-1980.
Majoriteten av det norske folket skriv anten bokmål eller riksmål; grensene mellom desse er i dag svært flytande. Den delen av folket som brukar nynorsk som [[hovudmål]] nådde ein topp på 34,1 % i 1944 , men har i etterkrigstida gått jamnt tilbake og har i dag falle til 10–15 %.
Nynorsk er eit alternativt skriftspråk som vart konstruert, systematisert og etter kvart etablert som skriftspråk på 1840-talet av [[Ivar Aasen]], grunna på norske dialektar. Aasen kalla språket sitt ''landsmål''; dette vart endra til ''nynorsk'' i [[1929]]. Aasen freista å distansere dette språket frå det danskpåverka språket som var i bruk på [[Austlandet]] og i [[borgarskap]]et. Utover [[1900-talet]] har nynorsken fjerna seg meir og meir frå det opphavlege landsmålet, i retning bokmålet, medan bokmålet har gått meir vekk frå dansk og nærma seg nynorsk og norske dialektar, framfor alt bymåla.
Høgnorsk er ei meir konservativ form av nynorsk, som motset seg tilnærmingstanken. Den høgnorske rettskrivinga byggjer på [[Aasen-normalen]] som ofte vert assosiert med [[Vestlandet]] og [[Telemark fylke|Telemark]]. Høgnorsk vert nytta av ein liten minoritet av språkleg engasjerte personar. Nokre av desse har tilknyting til [[Ivar Aasen-sambandet]] eller miljøet kring bladet [[Målmannen]] som har til føremål å fremja høgnorsk.
[[Riksmål]] er den største av dei uoffisielle formene og vert mellom anna brukt av store aviser som [[Aftenposten]]. Denne målforma ligg nærare dansk og tradisjonelt, moderat bokmål enn det offisielle bokmålet. Bokmålet vert truleg nytta som [[hovudmålform]] av mellom 85 og 90 % av alle nordmenn og står sterkast i dei folkerikaste delane av Noreg, som på [[Austlandet]] og i storbyane. Bokmålet dominerer i dei fleste samfunnslaga. Riksmålet vert fremja av [[Riksmålsforbundet]]. Riksmålet er representert i Norsk Språkråd og har eit eige normeringsorgan, [[Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur]], som mellom anna utgjev eigne ordlister og [[Norsk Riksmålsordbok]].
Alle dei [[skandinaviske språk]]a utvikla seg frå tidleg [[norrønt]]. Av historiske grunnar kom dansk til å verte det offisielle språket i Noreg gjennom [[seinmellomalderen]]. Dansk var sidan [[mellomalderen]] fyrst og fremst påverka av [[nedertysk|lågtysk]], der om lag halvparten av ordtilfanget og viktige grammatiske strukturar kjem frå. Det skriftspråket som var i bruk i Noreg fram til byrjinga av 1900-talet var reint dansk, men har gjennom det fylgjande hundreåret vorten tilpassa noko i høve til det danske, slik at ein kan snakke om eit eige norsk skriftspråk.
=== Samiske språk ===
Ulike [[samiske språk]] er i bruk i den [[samar|samiske]] minoriteten i landet. Tre samiske språk vert snakka i Noreg, [[nordsamisk|nord-]], [[sørsamisk|sør-]] og [[lulesamisk]]. Nordsamisk har ei dominerande stilling, det vert snakka av over 80 % av dei samiskspråklege samane. Eit intensivt bergingsarbeid er igangsett for å få den yngre generasjonen til å taka i bruk dei to andre språka, som er brukte frå [[Tysfjord]] i Nordland og sørover til [[Engerdal]] i [[Østerdalen]]. [[Oslo]] er den kommunen i Noreg med flest samisktalande innbyggjarar. I tillegg til skriftspråket er samisk sjølvsagt òg eit språk med mange dialektar. [[Pitesamisk|Pite-]], [[Umesamisk|ume-]] og [[skoltesamisk]] er utdøydde som språk i Noreg, sjølv om det finst personar som definerer seg i dei tre gruppene òg.
=== Finsk og kvensk ===
[[Finsk]] finn vi i to avgrensa område i Noreg. Til den søraustlege delen av [[Hedmark]], [[Finnskogen]], kom det på 1600-talet innvandrarar frå [[Savolaks]] i [[Finland]]. Dei hadde vorte lokka til [[Värmland]] av svenskekongen, med lovnad om skattefritak, og dei utgjorde ein språkleg minoritet i bortimot 300 år. Som ein del av den finske ekspansjonen nordover kom det i fleire bylgjer innvandrarar frå [[Tornedalen]] og [[Finland]] til Noreg, og dei vart kalla [[kvenar|kvener]]. Språket deira skilde seg etter kvart frå finsk i [[Finland]] (ikkje minst på grunn av finsk språkrøkt dei siste 150 åra), og mange ser på [[kvensk]] som eit eige språk.
=== Andre språk ===
I [[Bergen]] var det frå [[mellomalderen]] av eit lite [[plattysk|plattysk-språkleg]] samfunn i samband med [[hansahandelen]]. Denne gruppa, som seinare gjekk over til å bruke [[tysk|høgtysk]], sokna til [[Mariakirken i Bergen|Mariakirken]]. Det tyske samfunnet i Bergen vart stort sett fullt assimilert mot slutten av [[1800-talet]].
Dei [[Norske nasjonale minoritetar|nasjonale minoritetane]] [[romanifolk]] (reisande, tatrar) og [[sigøynarar|roma]] (sigøynarar) talar tradisjonelt [[indoiranske|språk av indisk opphav]]. Sigøynarane talar det hovudsakleg [[indoiranske språk]]et [[romanés]], meden romanifolket tradisjonelt brukar skandinavisk/indiske blandingsspråk som [[romani rakripa|romani]] og [[rodi]].
Språk tilknytte den [[norske nasjonale minoritetar|nasjonale minoriteten]] [[jødar]] i Noreg inkluderer fyrst og fremst det hovudsakleg [[vestgermanske språk|vestgermanske]] språket [[jiddisch]] (blant [[askenasiske jødar]]) og det [[semittiske språk|semittiske]] språket [[hebraisk]].
Dei viktigaste innvandrarspråka i Noreg i dag, målt etter talet morsmålselevar i grunnskulen, er [[albansk]], [[arabisk]], [[persisk]], serbokroatiske språk ([[serbisk]], [[kroatisk]] og [[bosnisk]]), [[kurdisk]], [[tamil]], [[urdu]] (med dei nærskylde språka [[hindi]] og [[panjabi]]) og [[vietnamesisk]].
== Kultur ==
<!-- Skal det stå noko her om kultur, bør det vera betre enn dette. Me kan då ikkje samanlikna Jon Fosse med Ibsen, Munch og Grieg, iallfall ikkje enno? -->
Kjende nordmenn omfattar mellom andre forfattaren [[Ludvig Holberg]] som skreiv på reint dansk, riksmålsforfattarane [[Henrik Ibsen]], [[Knut Hamsun]] og [[Sigrid Undset]], nynorskforfattarane [[Tarjei Vesaas]] og [[Jon Fosse]], eventyraren [[Roald Amundsen]], den ekspresjonistiske målaren [[Edvard Munch]] og den nasjonalromantiske komponisten [[Edvard Grieg]].
== Sjå òg ==
* [[Norsk historie]]
* [[Norske regentar]]
* [[Det norske forsvaret]]
* [[Kommunar i Noreg, organisert etter fylke]]
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
*{{Kjelde www|url=https://lex.dk/Norge|tittel=Norge|forfattar=Bregnhøi, Hans Jørgen & Mikkelsen, Ole Aarup|språk=da|utgjevar=Lex på lex.dk}}
*{{Kjelde www|url=https://www.norgeshistorie.no|tittel=Norgeshistorie.no|utgjevar=Universitetet i Oslo}}
*{{Kjelde www|url=https://www.ssb.no|tittel=SSB|utgjevar=Statistisk sentralbyrå}}
{{NATO}}
{{EFTA}}
{{EØS}}
{{Schengenlanda}}
{{Norden}}
{{Skandinavia}}
{{OECD}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Noreg| ]]
[[Kategori:Norden]]
[[Kategori:EFTA]]
[[Kategori:EØS]]
[[Kategori:Land i Europa]]
[[Kategori:Schengen-land]]
[[Kategori:NATO-land]]
[[Kategori:Skandinavia]]
[[Kategori:Nord-Europa]]
[[Kategori:Konstitusjonelle monarki]]
252xv4ha50o44qyhyzyfavumfzkd5ec
3682474
3682466
2026-11-03T13:33:02Z
HerVal7752
105842
Attenderulla endringane gjorde av [[Special:Contributions/~2026-58426-40|~2026-58426-40]] ([[User talk:~2026-58426-40|diskusjon]]) til siste versjonen av [[User:Ranveig|Ranveig]]
3668703
wikitext
text/x-wiki
{{omdir|Norge|andre tydingar}}
{{landboks
|namn = Kongeriket Noreg
|andre namn = {{lang|nb|Kongeriket Norge}}
|adjektiv = norsk
|riksvåpen = Coat of arms of Norway.svg
|riksvåpenstorleik = 65
|flagg = Flag of Norway.svg
|motto = [[Einig og tru til Dovre fell]]
|nasjonaldag = 17. mai
|nasjonalsong = [[Ja, vi elsker dette landet]]
|hovudstad = Oslo
|største by type = Største byar
|største by = [[Oslo]], [[Bergen]], [[Trondheim]], [[Stavanger]]
|språk = [[Norsk]] og [[samisk]]{{mrk|Norsk er offisielt riksspråk, med [[bokmål]] og [[nynorsk]] som jamstelte skriftformer. Samisk er offisielt i Trøndelag, Nordland og Troms og Finnmark. [[Samisk_språk#Noreg|Sju]] kommunar har ved sida av norsk [[nordsamisk]] som med-administrasjonsspråk i den lokale kommuneforvaltninga, fire har [[sørsamisk]], [[Porsanger|éin]] har [[kvensk]], og [[Tysfjord|éin]] har [[lulesamisk]].}}
|styresett = Konstitusjonelt monarki
|statsoverhovudtype = [[Norske regentar|Konge]]
|statsministertype = [[Norske statsministrar|Statsminister]]
|grunnlagdtype = [[Norsk historie|Historie]]
|grunnlagd =
|grunnlagd1type = [[Slaget i Hafrsfjord|Noreg samla]]
|grunnlagd1 = 872
|grunnlagd2type = [[Danmark-Noreg|Skild frå Danmark]]
|grunnlagd2 = [[17. mai]] [[1814]]
|grunnlagd3type = [[Unionsoppløysinga i 1905|Skild frå Sverige]]<br /> (''erklært'' )
|grunnlagd3 = [[7. juni]] [[1905]]
|grunnlagd4type = [[Unionsoppløysinga i 1905|Skild frå Sverige]]<br /> (''respektert'' )
|grunnlagd4 = [[26. oktober]] [[1905]]
|areal = 385 207
|areal merknad =<ref name="kart_2019">{{Cite web|url=https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/|title=Arealstatistics for Norway 2019|publisher=Kartverket, mapping directory for Norway|year=2019|accessdate=2019-03-26}}{{mrk|Flatevidd for fastlands-Noreg åleine er 323 808, for [[Svalbard]] (med [[Bjørnøya]]) 61 022 og for [[Jan-Mayen]] 377 km².}}
|vassareal = 6,0 %
|folketal = 5 627 400
|folketal merknad=<ref name="ssbf">{{Cite web|url=https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning|title=Population, 2026-01-01|publisher=Statistics Norway|date=2026-02-25|accessdate=2026-02-26|language=en}}</ref>
|folketal_i_år = 1. januar 2026
|folketal_tettleik = 14,6
|valuta = Norsk krone
|tidssone = [[UTC]] +1
|tidssone_sommartid = [[UTC]] +2
|retningsnummer = 47
|domene = .no (.sj, .bv){{mrk|.sj (Svalbard og Jan-Mayen) og .bv (Bouvetøya) er ikkje i bruk.}}
}}
'''Noreg''', offisielt '''Kongeriket Noreg''',{{mrk|[[bokmål]] ''Kongeriket Norge'', [[nordsamisk]] ''Norgga gonagasriika'', [[lulesamisk]] ''Vuona gånågisrijkka'', [[sørsamisk]] ''Nöörjen gånkarïjhke'' og [[kvensk]] ''Norjan kuninkhaanvaltakunta''.<ref name=Offisielle-namn>{{Kjelde www|url=https://www.stortinget.no/no/Saker-og-publikasjoner/Saker/Sak/?p=84226|tittel=Offisielle samiske og offisielt kvensk navn på Kongeriket Norge: Prop. 118 S (2020-2021), Innst. 367 S (2020-2021)|språk=nb|utgjevar=Stortinget|vitja=2026-05-25}}</ref>}} er eit [[Norden|nordisk]] land vest på den [[Fennoskandia|fennoskandiske]] halvøya.<ref>{{snl||Norge}}</ref><ref>{{Kjelde www|url=https://www.britannica.com/place/Norway|tittel=Norway|språk=en|utgjevar=Britannica|vitja=2026-05-25}}</ref> Til lands grensar Noreg mot [[Sverige]] i aust, [[Finland]] og [[Russland]] i nordaust, og til havs mot [[Danmark]] i sør og [[Storbritannia]] i sørvest. Nord for Trøndelag er Noreg langt og smalt, og kysten strekkjer seg langsmed [[Atlanterhavet|Nordatlanteren]] med havområda [[Skagerrak]], [[Nordsjøen]], [[Norskehavet]] og [[Barentshavet]].
Den arktiske øygruppa [[Svalbard]] er under norsk suverenitet med dei avgrensingane som gjeld i [[Svalbardtraktaten]], men Svalbard er til liks med øya [[Jan Mayen]] ein del av kongeriket. [[Bouvetøya]] i [[Atlanterhavet|Søratlanteren]] er derimot eit norsk [[biland]]. Noreg gjer òg krav på [[Peter 1.s øy]] i det sørlege [[Stillehavet]] og territoriet [[Dronning Maud Land]] i [[Antarktis]], men båe desse er omfatta av [[Antarktistraktaten]] som legg territoriale krav i Antarktis på is.
== Namn ==
{{detaljar|namnet Noreg}}
[[Namnet Noreg|Namnet «Noreg»]] har [[norrønt]] opphav med formene ''Norðrvegr'' og seinare ''Noregr''. Dette kjem truleg frå [[gøtane|gøtene]] og [[danane|danene]] som omtalte den lange [[norskekysten]] som vegen mot nord. Så tidleg som 880, rundt tida kongeriket vart grunnlagt, kalla [[Ottar frå Hålogaland]] Noreg for ''norðmannaland'' (‘nordmannslandet’),<ref>{{Kjelde www|url=http://web.uvic.ca/hrd/iallt2003/oldenglish/OEparagraph-4.xml|tittel=Ohthere's First Voyage (paragraph 4)}}</ref> medan Alfred, kongen av England, brukte forma ''Norðweg'',<ref>{{Artikkelkjelde|forfattar=Kjell-Olav Masdalen|utgjevingsår=2010|url=https://www.kubenarendal.no/media/237093/Uden-Tvivl-med-fuldkommen-Ret.pdf|tittel=Uden Tvivl - med fuldkommen Ret. Hvor lå Sciringes heal?}}</ref><ref>{{Kjelde www|url=https://archive.org/details/lifealfredgreatger00paul/page/252/mode/2up|tittel=The life of Alfred the Great : translated from the German of Dr. R. Pauli, to which is appended Alfred's Anglo-Saxon version of Orosius with a literal English translation, and an Anglo-Saxon alphabet and glossary|vitja=}}</ref> som var føregangaren til det moderne engelske ''Norway''.
Det offisielle namnet på [[nynorsk]] er ''Kongeriket Noreg'', på [[bokmål]] ''Kongeriket Norge''. På [[nordsamisk]] heiter riket ''Norgga gonagasriika'', på [[lulesamisk]], ''Vuona gånågisrijkka'', på [[sørsamisk]] ''Nøørjen gånkarijhke'' og på [[kvensk]] ''Norjan kuninkhaanvaltakunta''.<ref name=Offisielle-namn />
== Historie ==
{{detaljar|Norsk historie}}
I [[vikingtida]] frå 700-talet til 1000-talet vart områda som no utgjer Noreg, gradvis samla til eitt rike. Kong [[Harald Hårfagre]] vann [[slaget i Hafrsfjord]] i år 872, og grunnla det fyrste norske kongssetet på [[Avaldsnes]] på [[Karmøy]]. Skipsleia mellom Karmøy og fastlandet, den såkalla Nordvegen, gav namnet til Noreg.{{manglar kjelde}} Norske [[vikingar]] var dyktige sjøfararar og dreiv handel med alle landa kring [[Nordsjøen]], og busette seg òg på dei [[Dei britiske øyane|britiske]] og nordatlantiske øyane, og på [[Grønland]].
Det er usemje om Noreg vart samla med utgangspunkt i [[Vestfold fylke|Vestfold]] og Austlandet. Det tradisjonelle synet er at [[Harald Hårfagre]] ervde rike i Vestfold og delar av Austlandet og derifrå la under seg det indre Austlandet, [[Trøndelag]] og hærtok Vestlandet gradvis sørover kysten. Det går klårt fram or sogene at ei anna mektig ætt med sete i Trøndelag, [[ladejarlane]], hadde sett i gang ei liknande samling om lag samstundes. Desse ættene fekk vekselsvis støtte frå danekongen. Det verkar likevel som om [[Hårfagre-ætta]] vann denne maktkampen med kong [[Olav II av Noreg|Olav]] (den Heilage) si maktovertaking om lag 1015. Etter dette var Lade-ætta slegen attende.
I 995 grunnla kong [[Olav I av Noreg|Olav Trygvason]] den fyrste kyrkja på [[Moster]] på [[Bømlo]], og byrja [[kristning]]a av landet. I 1024 sette kong [[Olav II av Noreg|Olav]] (seinare kalla ''Olav den Heilage'') og bisp [[Grimkjell]] [[kristenretten]] på [[Mostratinget]] same staden. Ein reknar heile riket som kristna ved [[slaget på Stiklestad]] i 1030, der Olav fall. Etter ei lang tid med borgarkrigar ([[borgarkrigstida]]) vart den arvelege kongsmakta trygd under [[Sverreætta]]. Den norske kongsslekta døydde ut i 1387, og landet gjekk inn i ei unionstid i [[Kalmarunionen]] med [[Danmark]] og [[Sverige]]. Etter 1450 heldt kongsfellesskapet fram med Danmark åleine. Tida vert i Noreg kalla «[[400-årsnatta]]», av di Noreg var den svake parten i unionen og vart styrt frå hovudstaden [[København]]. Etter at [[Danmark-Noreg]] vart tvinga til å alliere seg med [[Napoléon Bonaparte|Napoleon]] og dimed kom i hop med taparane i [[Napoleonskrigane]], førte [[Kiel-traktaten]] i 1814 til at Noreg vart avstått til [[Sverige]]. Men det lukkast å gje landet ei [[grunnlov]] [[17. mai]] [[1814]] og å tryggje norsk sjølvstende òg etter at ein kort krig med Sverige tvinga Noreg inn i [[personalunion]] med Sverige.
Aukande norsk misnøye med unionen gjennom 1800-talet førte til oppløysing av den norsk-svenske unionen i 1905, [[Unionsoppløysinga i 1905|stadfest ved ei folkerøysting]]. Den norske regjeringa baud den norske krona til danske prins Carl, og etter ei ny folkerøysting kåra [[Stortinget]] han til konge. Han tok namnet [[Haakon VII]] etter dei gamle norske kongane. Den norske kongefamilien, liksom den danske, høyrer til det nordtyske fyrstehuset [[Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg]] (ei grein av [[huset Oldenburg]]).
Noreg var nøytralt under [[1. verdskrigen]], men som eit resultat av den tyske invasjonen og okkupasjonen under [[2. verdskrigen]], vart nordmennene langt meir skeptiske til nøytralitetsprinsippet. Stemninga dreidde mot ei kollektiv tryggingsavtale for landet. Noreg var ei av dei underskrivande partane ved danninga av [[NATO]] i 1949 og var mellom landa som grunnla [[Dei sameinte nasjonane]] i 1945. Det norske folket har to gonger røysta imot å verta med i [[EU]], nemleg i 1972 (då: EEC) og i 1994 (då: EF). Noreg har likevel ei tilknyting til den europeiske [[indre marknad]]en gjennom [[EØS]]-avtala.
== Politikk ==
{{detaljar|Norske styresmakter}}
Noreg er eit [[konstitusjonelt monarki]] med eit [[parlamentarisme|parlamentarisk regjeringssystem]]. Etter [[Grunnlov (Noreg)|grunnlova]] frå 1814 er Kongen statsoverhovud og vel sjølv rådet sitt, men etter [[riksrett]]sdomen i 1884 må likevel regjeringa i praksis ikkje få eit fleirtal i Stortinget mot seg. Grunnlova gjev Kongen personleg vidtfemnande rettar, men desse vert ikkje praktiserte i dag, og funksjonen hans er fyrst og fremst vorten seremoniell. Statsrådet, eller [[Noregs regjering|regjeringa]], er sett saman av ein [[statsminister]] og minst sju [[statsråd]]ar, utnemnde av Kongen. Kongen kan i teorien utnemne kven han vil, men vel alltid den regjeringa statsministeren legg fram.
Det norske parlamentet – [[Stortinget]] – har 169 medlemer, som er valde frå 19 [[fylke]] for ein fire-årsperiode ut frå eit system med proporsjonal representasjon. Stortinget sine saker vert handsama i plenum, etter saksførebuingar i ulike fagkomitear ([[justiskomiteen]], [[finanskomiteen]], landbrukskomiteen, osb).
Dei regulære rettsinstansane omfattar [[Høgsterett]] (18 permanente domarar (per 2004) og ein [[justitiarius]]), [[lagmannsrett]]ane (Borgarting, Eidsivating, Agder, Gulating, Frostating og Hålogaland), [[tingrett]]ane (tidlegare by- og heradsrettane) og [[forliksråd]]a (handsamar sivile tvistesaker). I tillegg kjem særdomstolar som Arbeidsretten. Domarane ved dei regulære rettsinstansane og særdomstolane vert utnemnde av regjeringa. Den særskilde [[Riksrett]]en vurderer spørsmål om brotsverk utført av medlemer i Stortinget, Regjeringa eller Høgsterett som slik.
== Geografi ==
{{detaljar|Norsk geografi}}
=== Fylke ===
Noreg er oppdelt i 15 [[fylke i Noreg|fylke]] (og 357 [[kommunar i Noreg|kommunar]]):<ref>{{Citation|title=Fylkesinndelingen fra 2024|url=https://www.regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/|website=Regjeringen.no|date=2022-07-05|accessdate=2024-01-01|language=nb-NO}}</ref>
[[Fil:Fylkesinndeling2024 original.webp|mini|424x424pk|Noreg har hatt 15 fylke sidan 1. januar 2024.]]
[[Fil:Norway-CIA WFB Map.png|float|høgre|225px]]
{| class="wikitable" width=40%
![[Fylkesnummer|Nr.]]
!Fylke
![[Administrasjonssenter]]
|-
|03
| {{Våpenskjold|Oslo|lenke}}
|[[Oslo]]
|-
|11
| {{Våpenskjold|Rogaland|lenke}}
|[[Stavanger]]
|-
|15
| {{Våpenskjold|Møre og Romsdal|lenke}}
|[[Molde]]
|-
|18
| {{Våpenskjold|Nordland|lenke}}
|[[Bodø]]
|-
|31
|{{Våpenskjold|Østfold}}
|[[Sarpsborg]]
|-
|32
|{{Våpenskjold|Akershus}}
|[[Oslo]]
|-
|33
|{{Våpenskjold|Buskerud}}
|[[Drammen]]
|-
|34
| {{Våpenskjold|Innlandet|lenke}}
|[[Hamar]]
|-
|39
| [[Fil:Vestfold våpen 2024.svg|24x24pk|]] [[Vestfold fylke|Vestfold]]
|[[Tønsberg]]
|-
|40
| [[Fil:Telemark våpen 2024.svg|24x24pk|]] [[Telemark fylke|Telemark]]
|[[Skien]]
|-
|42
| {{Våpenskjold|Agder|lenke}}
|[[Kristiansand]]
|-
|46
| {{Våpenskjold|Vestland|lenke}}
|[[Bergen]]
|-
|50
| [[Fil:Trøndelag våpen.svg|24x24pk|]] [[Trøndelag fylke|Trøndelag]]
|[[Steinkjer]]
|-
|55
|{{Våpenskjold|Troms|lenke}}
|[[Troms]]
|-
|56
|{{Våpenskjold|Finnmark|lenke}}
|[[Vadsø]]
|}
=== Tettstader ===
Noreg har 942 [[tettstad]]er (2012). Dei med høgast innbyggjartal er:
* [[Oslo]] ({{beftett|0801}})
* [[Bergen]] ({{beftett|5001}})
* [[Stavanger/Sandnes]] ({{beftett|4522}})
* [[Trondheim]] ({{beftett|6501}})
* [[Fredrikstad/Sarpsborg]] ({{beftett|0022}})
* [[Drammen]] ({{beftett|2003}})
* [[Porsgrunn/Skien]] ({{beftett|3005}})
Nær 80 % (3 958 038 personar) av innbyggjarane i Noreg bur i tettstader.<ref name="ssb.no">[http://www.ssb.no/a/kortnavn/beftett/tab-2012-09-06-02.html SSB: «Folkemengde og areal i tettsteder. Kommune. 1. januar 2012»]</ref> Sjå artikkelen om omgrepet [[tettstad]] for definisjonar.
=== Topografi og klima ===
{{detaljar|Klima i Noreg}}
Noreg har eit opprive og fjellrikt landskap. Kystlina på meir enn 20 000 kilometer er broten av steile fjordar og eit mangfald av øyar og holmar. Noreg er òg kjend som [[midnattssol]]as land, av di det ligg delvis nord for [[polarsirkel]]en. Her går sola ikkje under horisonten ei tid om sumaren, og om vinteren er desse områda utan sollys ei tilsvarande lang tid.
Heile lengda av Noreg fylgjer [[Atlanterhavet|Nordatlanteren]]. Tre havområde utgjer kystlina; [[Nordsjøen]] og avstikkaren [[Skagerrak]] i sørvest og sør, [[Norskehavet]] i vest, og [[Barentshavet]] i nordaust. Det høgaste punktet i Noreg er [[Galdhøpiggen]] med sine 2469 [[meter]].
Det norske [[klima]]et er temperert, særleg langs kysten som er påverka av [[golfstraumen]] heilt nord til Barentshavet. Noreg ligg i ei sone der [[polarfront]]en skaper ein vestleg luftstraum, og dette dominerer vêr og klima i stor grad. Klimaet i innlandet er noko kaldare om vinteren, og i den nordlegaste delen herskar meir [[arktis]]ke tilhøve.
=== Sjå òg ===
* [[Geografiske ytterpunkt i Noreg]]
* [[Fjordar i Noreg]]
== Økonomi ==
Den norske økonomien er eit rikt kapitalistisk [[velferdssamfunn]], med ein kombinasjon av frie marknadskrefter og offentleg regulering. Regjeringa kontrollerer vitale område som den petrokjemiske sektoren gjennom store statsselskap. Landet er rikt på naturressursar - [[petroleum]], [[vasskraft]], [[fisk]], [[skog]] og [[mineral]]. Dei store naturressursane har samstundes gjort landet svært avhengig av internasjonale råvareprisar, særleg oljeprisane. I 1999 utgjorde oljeeksporten 35 % av eksportinntektene. [[Saudi-Arabia]] og [[Russland]] er dei einaste landa som eksporterer meir olje enn Noreg.
Den økonomiske veksten var 0,8 % i 1999, 2,7 % i 2000 og 1,3 % i 2001. Det vart igangsett privatiseringar i 2000, der regjeringa selde 1/3 av det 100 % statseigde oljeselskapet [[Statoil]]. Noreg står utanfor [[EU]] etter folkerøystingar i 1972 og 1994. Landet er saman med [[Island]] og [[Liechtenstein]] ein del av den [[indre marknaden]] i EU gjennom [[EØS]]-avtala.
== Innbyggjarar ==
[[Fil:Population graph for Norway.svg|300px|thumb|Folketalsutvikling i Noreg 1735–2014, i millionar menneske. Data frå [[SSB]].<ref>SSBs tabell 05803: [http://statbank.ssb.no/statistikkbanken/selectvarval/Define.asp?MainTable=FolkHistorie&SubjectCode=02&planguage=0&nvl=True&mt=1&nyTmpVar=true ''Folkemengde, fødte, døde, ekteskap, flyttinger og folketilvekst'']. Tala for 1735-1815 og 1838 er henta frå Michael Drake (1969) ''Population and Society in Norway 1735-1865'', Cambridge University Press. Før 1816 berekna middelfolkemengde.</ref>]]
[[Fil:Annual population growth of Norway.svg|300px|thumb|Årleg [[folketalsvekst]] i Noreg 1951–2013, i tusenar. Data frå [[SSB]].<ref>SSBs tabell 05803: [http://statbank.ssb.no/statistikkbanken/selectvarval/Define.asp?MainTable=FolkHistorie&SubjectCode=02&planguage=0&nvl=True&mt=1&nyTmpVar=true ''Folkemengde, fødte, døde, ekteskap, flyttinger og folketilvekst'']</ref>
{{Col-begin}}{{Col-2}}{{legend|#FFA500|Naturleg vekst}}{{Col-2}}{{legend|#4DBD33|Absolutt vekst}}{{Col-end}}
]]
Folketalet i Noreg er 5 051 275 (2013).<ref>[http://www.ssb.no/befolkning/statistikker/folkemengde/aar/2013-03-13?fane=tabell&sort=nummer&tabell=100884 SSB: «Folkemengd etter alder, kjønn, sivilstand og statsborgarskap, 1. januar 2013»]</ref>
3 958 038 menneske, eller nesten 80 prosent av innbyggjarane i landet, bur i tettstader (1. januar 2013).<ref name="ssb.no"/>
=== Folkegrupper ===
Etnisk sett er størstedelen av folket i Noreg [[Norden|nordisk]]/nord-[[germanske språk|germansk]], medan eit lite mindretal er [[samar|samisk]] eller [[Finland|finsk]]/[[kvenar|kvensk]]. [[Samar]] har status som [[urfolk]], medan [[skogfinnar]], [[kvenar]], [[romanifolk]] (reisande, taterar), [[romfolk]] og [[jødar]] har status som [[Norske nasjonale minoritetar|nasjonale minoritetar]]. Dei siste par åra har innvandring utgjort meir enn halvparten av folkeveksten, og ein aukande del av folket er innvandrarar; 12 % per 1. januar 2013. Dei største innvandrargruppene er [[Polen|polakkar]], [[Sverige|svenskar]], og [[Litauen|litauarar]].<ref>([http://www.ssb.no/befolkning/statistikker/innvbef SSB: «Innvandrere og norskfødte med innvandrerforeldre, 1. januar 2013»]</ref>).
=== Religion og livssyn ===
Kring 77 % av innbyggjarane er medlemer i den [[evangelisk-luthersk kristendom|evangelisk-lutherske]] [[Den norske kyrkja|norske kyrkja]] (1. januar 2012)<ref>[http://www.ssb.no/kultur-og-fritid/statistikker/kirke_kostra SSB: «Den norske kirke, 2012»] 19. juni 2013</ref>. Andre kristne trussamfunn utgjer cirka 4,5 % ([[Den evangelisk-lutherske frikyrkja]], [[Den katolske kyrkja]], [[pinserørsla]], [[metodisme|metodistkyrkja]] med fleire) Blant dei ikkje-kristne religionane er [[islam]] sterkast representert i Noreg med om lag 2 %, og andre religionar knappe 1 %. [[Human-Etisk Forbund]] har om lag 1,5 % oppslutnad. Per 1. januar 2003 var rundt 5 % av innbyggjarane ikkje medlemer i noko [[trussamfunn]] eller nokon livssynsorganisasjon som mottek statsstøtte.<ref>[http://www.ssb.no/kultur-og-fritid/statistikker/trosamf SSB: «Trus- og livssynssamfunn utanfor Den norske kyrkja, 1. januar 2012»]</ref>
=== Utdanning ===
24 prosent av alle nordmenn over 15 år (eller 845 859 personar) har [[utdanning]] på [[universitet]]s- eller [[høgskule]]nivå. Av desse er 444 450 kvinner. 189 136 nordmenn har meir enn 4-årig universitetsutdanning <small>(1. oktober 2004)</small>.
I 2004 var éi av tre kvinner og éin av fire menn i aldersgruppa 19–24 år i høgare utdanning <small>(tal frå [[Statistisk sentralbyrå]])</small>. Kvinneprosenten har auka mykje sidan 1981, då berre éin av ti kvinner i denne aldersgruppa var i høgare utdanning.
Frå 17 prosent i 1980, har den delen av studentane i [[naturvitskap|naturvitskaplege fag]], handverksfag og tekniske fag, som er kvinner, vakse til om lag 30 prosent i 2003. Innanfor samfunnsfag og [[juss]] har kvinneprosenten stige endå meir, frå 42 prosent i 1980 til over 60 prosent i 2003.
Hausten 2003 var det 209 800 studentar på norske universitet og høgskular.
== Språk ==
=== Norsk språk ===
{{detaljar|Norsk}}
Det norske språket har i dag to offisielle skriftformer, [[bokmål]] og [[nynorsk]]. Desse er normerte av [[Norsk språkråd]]. I tillegg til desse finst mellom anna dei uoffisielle formene [[samnorsk]], [[høgnorsk]] og [[riksmål]]. Samnorsk tek opp i seg former frå begge hovudmålformene, men er meir eller mindre gått ut av bruk. Samnorsktanken dominerte norsk språkpolitikk ca. 1930-1980.
Majoriteten av det norske folket skriv anten bokmål eller riksmål; grensene mellom desse er i dag svært flytande. Den delen av folket som brukar nynorsk som [[hovudmål]] nådde ein topp på 34,1 % i 1944 , men har i etterkrigstida gått jamnt tilbake og har i dag falle til 10–15 %.
Nynorsk er eit alternativt skriftspråk som vart konstruert, systematisert og etter kvart etablert som skriftspråk på 1840-talet av [[Ivar Aasen]], grunna på norske dialektar. Aasen kalla språket sitt ''landsmål''; dette vart endra til ''nynorsk'' i [[1929]]. Aasen freista å distansere dette språket frå det danskpåverka språket som var i bruk på [[Austlandet]] og i [[borgarskap]]et. Utover [[1900-talet]] har nynorsken fjerna seg meir og meir frå det opphavlege landsmålet, i retning bokmålet, medan bokmålet har gått meir vekk frå dansk og nærma seg nynorsk og norske dialektar, framfor alt bymåla.
Høgnorsk er ei meir konservativ form av nynorsk, som motset seg tilnærmingstanken. Den høgnorske rettskrivinga byggjer på [[Aasen-normalen]] som ofte vert assosiert med [[Vestlandet]] og [[Telemark fylke|Telemark]]. Høgnorsk vert nytta av ein liten minoritet av språkleg engasjerte personar. Nokre av desse har tilknyting til [[Ivar Aasen-sambandet]] eller miljøet kring bladet [[Målmannen]] som har til føremål å fremja høgnorsk.
[[Riksmål]] er den største av dei uoffisielle formene og vert mellom anna brukt av store aviser som [[Aftenposten]]. Denne målforma ligg nærare dansk og tradisjonelt, moderat bokmål enn det offisielle bokmålet. Bokmålet vert truleg nytta som [[hovudmålform]] av mellom 85 og 90 % av alle nordmenn og står sterkast i dei folkerikaste delane av Noreg, som på [[Austlandet]] og i storbyane. Bokmålet dominerer i dei fleste samfunnslaga. Riksmålet vert fremja av [[Riksmålsforbundet]]. Riksmålet er representert i Norsk Språkråd og har eit eige normeringsorgan, [[Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur]], som mellom anna utgjev eigne ordlister og [[Norsk Riksmålsordbok]].
Alle dei [[skandinaviske språk]]a utvikla seg frå tidleg [[norrønt]]. Av historiske grunnar kom dansk til å verte det offisielle språket i Noreg gjennom [[seinmellomalderen]]. Dansk var sidan [[mellomalderen]] fyrst og fremst påverka av [[nedertysk|lågtysk]], der om lag halvparten av ordtilfanget og viktige grammatiske strukturar kjem frå. Det skriftspråket som var i bruk i Noreg fram til byrjinga av 1900-talet var reint dansk, men har gjennom det fylgjande hundreåret vorten tilpassa noko i høve til det danske, slik at ein kan snakke om eit eige norsk skriftspråk.
=== Samiske språk ===
Ulike [[samiske språk]] er i bruk i den [[samar|samiske]] minoriteten i landet. Tre samiske språk vert snakka i Noreg, [[nordsamisk|nord-]], [[sørsamisk|sør-]] og [[lulesamisk]]. Nordsamisk har ei dominerande stilling, det vert snakka av over 80 % av dei samiskspråklege samane. Eit intensivt bergingsarbeid er igangsett for å få den yngre generasjonen til å taka i bruk dei to andre språka, som er brukte frå [[Tysfjord]] i Nordland og sørover til [[Engerdal]] i [[Østerdalen]]. [[Oslo]] er den kommunen i Noreg med flest samisktalande innbyggjarar. I tillegg til skriftspråket er samisk sjølvsagt òg eit språk med mange dialektar. [[Pitesamisk|Pite-]], [[Umesamisk|ume-]] og [[skoltesamisk]] er utdøydde som språk i Noreg, sjølv om det finst personar som definerer seg i dei tre gruppene òg.
=== Finsk og kvensk ===
[[Finsk]] finn vi i to avgrensa område i Noreg. Til den søraustlege delen av [[Hedmark]], [[Finnskogen]], kom det på 1600-talet innvandrarar frå [[Savolaks]] i [[Finland]]. Dei hadde vorte lokka til [[Värmland]] av svenskekongen, med lovnad om skattefritak, og dei utgjorde ein språkleg minoritet i bortimot 300 år. Som ein del av den finske ekspansjonen nordover kom det i fleire bylgjer innvandrarar frå [[Tornedalen]] og [[Finland]] til Noreg, og dei vart kalla [[kvenar|kvener]]. Språket deira skilde seg etter kvart frå finsk i [[Finland]] (ikkje minst på grunn av finsk språkrøkt dei siste 150 åra), og mange ser på [[kvensk]] som eit eige språk.
=== Andre språk ===
I [[Bergen]] var det frå [[mellomalderen]] av eit lite [[plattysk|plattysk-språkleg]] samfunn i samband med [[hansahandelen]]. Denne gruppa, som seinare gjekk over til å bruke [[tysk|høgtysk]], sokna til [[Mariakirken i Bergen|Mariakirken]]. Det tyske samfunnet i Bergen vart stort sett fullt assimilert mot slutten av [[1800-talet]].
Dei [[Norske nasjonale minoritetar|nasjonale minoritetane]] [[romanifolk]] (reisande, tatrar) og [[sigøynarar|roma]] (sigøynarar) talar tradisjonelt [[indoiranske|språk av indisk opphav]]. Sigøynarane talar det hovudsakleg [[indoiranske språk]]et [[romanés]], meden romanifolket tradisjonelt brukar skandinavisk/indiske blandingsspråk som [[romani rakripa|romani]] og [[rodi]].
Språk tilknytte den [[norske nasjonale minoritetar|nasjonale minoriteten]] [[jødar]] i Noreg inkluderer fyrst og fremst det hovudsakleg [[vestgermanske språk|vestgermanske]] språket [[jiddisch]] (blant [[askenasiske jødar]]) og det [[semittiske språk|semittiske]] språket [[hebraisk]].
Dei viktigaste innvandrarspråka i Noreg i dag, målt etter talet morsmålselevar i grunnskulen, er [[albansk]], [[arabisk]], [[persisk]], serbokroatiske språk ([[serbisk]], [[kroatisk]] og [[bosnisk]]), [[kurdisk]], [[tamil]], [[urdu]] (med dei nærskylde språka [[hindi]] og [[panjabi]]) og [[vietnamesisk]].
== Kultur ==
<!-- Skal det stå noko her om kultur, bør det vera betre enn dette. Me kan då ikkje samanlikna Jon Fosse med Ibsen, Munch og Grieg, iallfall ikkje enno? -->
Kjende nordmenn omfattar mellom andre forfattaren [[Ludvig Holberg]] som skreiv på reint dansk, riksmålsforfattarane [[Henrik Ibsen]], [[Knut Hamsun]] og [[Sigrid Undset]], nynorskforfattarane [[Tarjei Vesaas]] og [[Jon Fosse]], eventyraren [[Roald Amundsen]], den ekspresjonistiske målaren [[Edvard Munch]] og den nasjonalromantiske komponisten [[Edvard Grieg]].
== Sjå òg ==
* [[Norsk historie]]
* [[Norske regentar]]
* [[Det norske forsvaret]]
* [[Kommunar i Noreg, organisert etter fylke]]
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
*{{Kjelde www|url=https://lex.dk/Norge|tittel=Norge|forfattar=Bregnhøi, Hans Jørgen & Mikkelsen, Ole Aarup|språk=da|utgjevar=Lex på lex.dk}}
*{{Kjelde www|url=https://www.norgeshistorie.no|tittel=Norgeshistorie.no|utgjevar=Universitetet i Oslo}}
*{{Kjelde www|url=https://www.ssb.no|tittel=SSB|utgjevar=Statistisk sentralbyrå}}
{{NATO}}
{{EFTA}}
{{EØS}}
{{Schengenlanda}}
{{Norden}}
{{Skandinavia}}
{{OECD}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Noreg| ]]
[[Kategori:Norden]]
[[Kategori:EFTA]]
[[Kategori:EØS]]
[[Kategori:Land i Europa]]
[[Kategori:Schengen-land]]
[[Kategori:NATO-land]]
[[Kategori:Skandinavia]]
[[Kategori:Nord-Europa]]
[[Kategori:Konstitusjonelle monarki]]
ieuebnwu83b2a9jtxok69bv4vwxnry3
William
0
6358
3682678
3661358
2026-11-04T10:22:34Z
~2026-58904-62
160604
3682678
wikitext
text/x-wiki
'''William Simonsen sørensen''' er eit engelsk mannsnamn som er mykje bruka i store delar av verda. Det er den [[engelsk]]e forma av namnet [[Vilhelm]], og stammar frå [[normannisk]].
William har [[norsk namnedag]] den [[28. mai]].
Namnet blei innført til England av normannarane, som [[Vilhelm erobraren]] eller ''William the Conqueror''. I dei først hundre åra etter [[den normanniske erobringa av England]] blei det det vanlegaste mannsnamnet i landet.<ref>
{{citation|author=Hanks, Patrick, Kate Hardcastle og Flavia Hodges|contribution=William|title=A Dictionary of First Names|publisher=Oxford University Press|year=2006|accessdate= 3. februar 2016 |url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198610601.001.0001/acref-9780198610601-e-3239}}</ref>
På engelsk blir namnet ofte erstatta med kortformer i daglegtalen — til dømes [[Willy]] eller [[Billy]] (mest som kjælenamn for born) eller Will/Bill (særleg for vaksne). [[Liam]] er ei irsk kortform av namnet.
Namnet finst i ulike former på andre språk, til dømes [[Vilhelm]], [[Wilhelm]] og [[Willem]] i [[germansk]]e område, og [[Guillaume]] på [[fransk]]. Fleire kongar har bore namnet.
== Kjende namneberarar ==
* [[William av Ockham|William Simonsen sørensen]], tidleg engelsk filosof
* [[William Wallace]] (1270-1305), skotsk folkehelt
* [[William Tyndale]] (1484-1536), engelsk prest og bibelomsetjar
* [[William Byrd]] (1540-1623), engelsk renessansekomponist
* [[William Shakespeare]] (1564-1616), engelsk dramatikar
* [[William Penn]] (1644-1718), kveker og amerikansk deltsatsgrunnleggjar
* [[William Herschel]] (1738-1822), engelsk astronom og komponist
* [[William Wordsworth|William]] Simonsen sørensen(1770-1850), engelsk forfattar
* [[William Thomson Kelvin]] (1824-1907), engelsk fysikar
* [[William McKinley]] (1843-1901), president i USA
* William H. Bonney (1859-1881), amerikansk gangster, sjå [[Billy the Kid]]
* [[William Butler Yeats]] (1865-1939), irsk diktar
* [[William Nygaard]] (1865-1952), norsk forleggjar og politikar
* [[William Faulkner]] (1897-1962), amerikansk forfattar og nobelprisvinnar
* [[William Golding]] (1911-1993), engelsk forfattar og nobelprisvinnar
* William Jefferson Clinton (f. 1946), amerikansk president, sjå [[Bill Clinton]]
* William Henry Gates III (f. 1955), amerikansk data- og forretningsmann, sjå [[Bill Gates]]
* [[Prins William av Wales]], (f. 1982)
==Kjelder==
{{refstart}}
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
{{Lenker gutenamn|William}}
{{spire}}
[[Kategori:Mannsnamn]]
[[Kategori:Førenamn av engelsk opphav]]
fl2qrnxxd9ye5qo47rr4ossi8gi3ki6
3682705
3682678
2026-11-04T10:50:24Z
Johshh
122989
Rullar attende versjon [[Special:Diff/3682678|3682678]] av [[Special:Contributions/~2026-58904-62|~2026-58904-62]] ([[User talk:~2026-58904-62|diskusjon]])
3682705
wikitext
text/x-wiki
'''William''' er eit engelsk mannsnamn som er mykje bruka i store delar av verda. Det er den [[engelsk]]e forma av namnet [[Vilhelm]], og stammar frå [[normannisk]].
William har [[norsk namnedag]] den [[28. mai]].
Namnet blei innført til England av normannarane, som [[Vilhelm erobraren]] eller ''William the Conqueror''. I dei først hundre åra etter [[den normanniske erobringa av England]] blei det det vanlegaste mannsnamnet i landet.<ref>
{{citation|author=Hanks, Patrick, Kate Hardcastle og Flavia Hodges|contribution=William|title=A Dictionary of First Names|publisher=Oxford University Press|year=2006|accessdate= 3. februar 2016 |url=http://www.oxfordreference.com/view/10.1093/acref/9780198610601.001.0001/acref-9780198610601-e-3239}}</ref>
På engelsk blir namnet ofte erstatta med kortformer i daglegtalen — til dømes [[Willy]] eller [[Billy]] (mest som kjælenamn for born) eller Will/Bill (særleg for vaksne). [[Liam]] er ei irsk kortform av namnet.
Namnet finst i ulike former på andre språk, til dømes [[Vilhelm]], [[Wilhelm]] og [[Willem]] i [[germansk]]e område, og [[Guillaume]] på [[fransk]]. Fleire kongar har bore namnet.
== Kjende namneberarar ==
* [[William av Ockham]], tidleg engelsk filosof
* [[William Wallace]] (1270-1305), skotsk folkehelt
* [[William Tyndale]] (1484-1536), engelsk prest og bibelomsetjar
* [[William Byrd]] (1540-1623), engelsk renessansekomponist
* [[William Shakespeare]] (1564-1616), engelsk dramatikar
* [[William Penn]] (1644-1718), kveker og amerikansk deltsatsgrunnleggjar
* [[William Herschel]] (1738-1822), engelsk astronom og komponist
* [[William Wordsworth]] (1770-1850), engelsk forfattar
* [[William Thomson Kelvin]] (1824-1907), engelsk fysikar
* [[William McKinley]] (1843-1901), president i USA
* William H. Bonney (1859-1881), amerikansk gangster, sjå [[Billy the Kid]]
* [[William Butler Yeats]] (1865-1939), irsk diktar
* [[William Nygaard]] (1865-1952), norsk forleggjar og politikar
* [[William Faulkner]] (1897-1962), amerikansk forfattar og nobelprisvinnar
* [[William Golding]] (1911-1993), engelsk forfattar og nobelprisvinnar
* William Jefferson Clinton (f. 1946), amerikansk president, sjå [[Bill Clinton]]
* William Henry Gates III (f. 1955), amerikansk data- og forretningsmann, sjå [[Bill Gates]]
* [[Prins William av Wales]], (f. 1982)
==Kjelder==
{{refstart}}
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
{{Lenker gutenamn|William}}
{{spire}}
[[Kategori:Mannsnamn]]
[[Kategori:Førenamn av engelsk opphav]]
3omx3pzkxnx7nsgvddfujm3s3yxq32z
Sudan
0
14355
3682663
3672702
2026-11-04T10:07:29Z
~2026-58904-62
160604
3682663
wikitext
text/x-wiki
{{landboks
|namn = Republikken Sudan
|andre namn = {{lang|ar|{{ikkjekursiv|جمهورية السودان}}<br />Jumhuriyat as-Sudan}}
|adjektiv = sudansk
|riksvåpen = Emblem of Sudan.svg
|riksvåpenstorleik = 70
|flagg = Flag of Sudan.svg{{!}}border
|motto = Al-Nasr Lana<br />('Sigeren er vår')
|nasjonaldag =
|nasjonalsong = Nahnu Djundulla Djundulwatan
|kart = Sudan (orthographic projection) highlighted.svg
|karttekst = {{Legend|#336830|Republikken Sudan}}{{Legend|#61E760|Territorium som Sudan gjer krav på, men som det ikkje kontrollerer}}
|hovudstad = Khartoum
|styresett = [[Føderal]] [[republikk]] under [[militærjunta]]
|statsoverhovudtype = [[President]]
|statsoverhovud = Abdel Fattah al-Burhan
|statsminister = Kamil Idris
|grunnlagdtype = Sjølvstende {{ikkjefeit|frå<br />[[Storbritannia]]<br />og [[Egypt]]}}
|grunnlagd = [[1. januar]] [[1956]]
|vassareal = 5 %
|valuta = [[Sudansk dinar]]
|tidssone = [[UTC]] +2
|domene = .sd
}}
'''Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|السودان|Sūdān}} }} offisielt '''Republikuken Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|جمهورية السودان|Jumhuriyat as-Sudan}} }} er ein republikk i Nordaust-[[Afrika]] og er det tredje største landet i verdsdelen. Landet grensar mot [[Eritrea]], [[Etiopia]], [[Sør-Sudan]], [[Den sentralafrikanske republikken]], [[Tsjad]], [[Libya]] og [[Egypt]], og det har kystline mot [[Raudehavet]]. Hovudstaden er [[Khartoum]]. Landet har i mange år vore herja av borgarkrig. Etter fredsavtalen frå 2005 vart det i 2011 halde folkerøysting i Sør-Sudan om å verta ein sjølvsgaytendig stat, og Sør-Sudan vart skilt ut frå Sudan i 9. juli 2011.
== Namn ==
Negernet på staten Sudan kjem frå den den geografiske [[regionen Sudan]], eit område [[sør for Sahara]], som strekkjer seg frå Vest-Afrika til Aust- og Sentral-Afrika. Namnet kjem frå det arabiske ''bilād as-sūdān'' (بلاد السودان), eller «landet til dei svarte», som viser til innbyggjarar med mørk hud.<ref>{{Kilde www|url=http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|tittel=Ancient Sudan Nubia|besøksdato=2017-12-07|arkiv-url=https://web.archive.org/web/20170622174316/http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|arkiv-dato=2017-06-22|død-lenke=yes|verk=www.ancientsudan.org}}</ref>
== Geografi ==
[[Fil:Su-map.png|mini|venstre|Kart over Sudan før utskiljinga av Sør-Sudan]]
Sudan ligg i [[Nord-Afrika]] og grensar mot [[Raudehavet]] i aust. Det meste av landet består av slettelandskap, med fjell i vest og i aust. Landskapet er dominert av [[Nilen]] med tilløp. [[Klima|Klimaet]] vekslar frå tropisk i sør til tørr [[ørken]] i nord. [[Regntid|Regntida]] finn typisk stad i perioden april til november, men varierer avhengig av område.
Nokre miljøproblem i landet er utilstrekkeleg tilgang på ferskvatn, [[Erosjon|jorderosjon]] og at ville dyr blir truga av omfattande jakt. Halvparten av elektrisiteten i landet blir produsert av [[fossilt brensel]] og halvparten av [[Vassenergi|vasskraft]].
=== Klima ===
Dei nordlege områda av landet er [[ørken]], og har eit [[klima]] som liknar det i [[Egypt]], [[Libya]] og ørkenområda av [[Algerie]]. Frå [[Khartoum]] og sørover aukar den årlege nedbøren gradvis frå 150 mm til over 1000 mm. I dei nordlege områda har ein sjeldan [[regn]], og eventuelt regn kjem med ujamne mellomrom. Regnsesongen i Sudan er mellom april og oktober, men lengst sør kan ein ha nedbør heile året. Regntida minkar frå seks til åtte månadar i sør til rundt to månadar i dei sørlege områda av ørkenen.
Dei nordlege delane av Sudan har nesten alltid ein nordaustleg vind gjennom heile året. Dette fører til svært tørr luft som gjer at dei svært høge dagtemperaturane ikkje er så ubehagelege. I dei kjøligare vintermånadane kan temperaturen bli ganske låg, og frost tidleg på morgonen er ikkje uvanleg i ørkenen. Om sommaren er derimot nattetemperaturane sjeldan under 25 °C.
Under regntida i dei sørlege og sentrale områda av Sudan, erstattar ein sørleg eller sørvestleg vind den nordaustlege vinden. Dette fører til litt lågare temperaturar om sommaren, høg fukt og ein del [[sky]]er. Lengst sør varierer temperaturen lite gjennom året, og er høgast like før regntida. Den fuktige lufta kjem frå [[Kongobekkenet]] eller [[Atlanterhavet|Sør-Atlanteren]] og er hovudkjelda til regnvêret om sommaren. Sjølv i regntida har ein tørre dagar og sol innimellom, og sjølv i dei våtaste områda kjem det berre regn om lag kvar tredje dag.
Sundan kan stundom verte råka av ein kraftig vind kalla ''[[haboob]]'', som kan føre til [[sandstorm]]. Habooben oppstår ofte dagen før eller heilt i starten av regntida, ofte føre eit [[torevêr]].
På kysten av [[Raudehavet]] og i åsane i nærleiken har ein berre litt regn no og då frå oktober til desember.
== Folkesetnad ==
Det finst ingen data for folketalet i landet sidan Sør-Sudan blei skilt ut frå Sudan, men i ei folketeljing frå 2008 blei folketalet i Nord-, Vest- og Aust-Sudan registrert til å vera over 30 millionar.<ref>[http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true Heavens, Andrew (21. mai 2009)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022175725/http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true |date=2012-10-22 }}. Af.reuters.com (2009-05-21). Besøkt 4. oktober 2011.</ref> Dette set dagens estimat av folketalet i Sudan etter lausrivinga til litt over 30 millionar menneske. Dette er ein betydelig auke dei siste to tiåra, etter at folketeljinga i 1983 oppgav det totale folketalet i Sudan, inkludert dagens Sør-Sudan, til 21,6 millionar.<ref>"[http://countrystudies.us/sudan/34.htm Sudan – Population]". Library of Congress Country Studies.</ref> Befolkninga i storbyområdet Khartoum (inkludert [[Khartoum]], [[Omdurman]] og [[Nord-Khartoum]]) er i sterk vekst, og blei registrert til å vera 5,2 millionar.
Gjennomsnittsalderen er 17,7 år (2002), medan spedbarnsdøydelegheita er på 9,0 % (2008). Forventa levealder (gj.snitt) er 62,5 år (2008).
Språk i Sudan er arabisk, nubisk, ta bedawie, ulike dialektar av nilotisk, nilo-hamitisk, sudanesisk og engelsk.
Landet har ca. 70 % [[Sunni-muslim|sunni-muslimar]] (mest i nord), 5 % kristne (mest i sør og i [[Khartoum]]) og 25 % som tilhøyrer andre religionar.
I tillegg til at mange sudanesarar sjølv er blitt flyktningar, har også landet tatt imot mange flyktningar frå andre land. Ifølgje ''World Refugee Survey 2008'' budde det {{formatnum:310500}} flyktningar og asylsøkarar i Sudan i 2007. Fleirtalet av desse kom frå [[Eritrea]] ({{formatnum:240400}} personar), [[Tsjad]] ({{formatnum:45000}}), [[Etiopia]] ({{formatnum:49300}}) og [[Den sentralafrikanske republikk]] ({{formatnum:2500}})).<ref name="World Refugee Survey 2008">{{Cite news|date=19. juni 2008|title=World Refugee Survey 2008|publisher=U.S. Committee for Refugees and Immigrants|url=http://www.refugees.org/survey|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071005040657/http://www.refugees.org/article.aspx?id=1941|archivedate=2007-10-05|deadurl=yes|}}</ref> Den sudanske regjeringa deporterte minst 1500 flyktningar og asylsøkarar i løpet av 2007. Sudan har ratifisert [[Flyktningkonvensjonen|SN sin flyktningkonvensjon]] frå 1951.<ref name="World Refugee Survey 2008" />
== Historie ==
Området som i dag dannar Sudan er nemnt i skriftlege kjelder frå det gamle Egypt frå rundt 3000 f.Kr. Periodisk var nordlege Sudan, då særleg [[Nubia]], ein egyptisk provins. Arkeologiske bevis av urfolkskulturar som [[kerma]] finst også, og i det siste tusenåret f.Kr. oppstod ein skriftleg dokumentert kultur med byen [[Napata]] som hovudstad i eit rike kalla [[Kongedømmet Kusj|Kusj]] som varte fram til rundt 300-talet e.Kr.
Nokre Kush-kongar regjerte også over Egypt og danna det 25. dynastiet i landet (ca. 746-655 f.Kr.). Den kulturelle innverknaden nordfrå var heile tida sterk; dei kushittiske kongane bygde til dømes pyramidar, og kulten kring den egyptiske guden [[Amon]] var den dominerande.
=== Tidleg-kristen tid og overgangen til muslimsk styre ===
[[Fil:Cross, Faras.jpg|thumb|Ein av freskane som vart funne under utgravingane av Faras]] På 500-talet vart dei tre nubiske rika Nobatia, Makuria og Alodia kristna, hovudsakleg gjennom misjon frå den koptiske kyrkja i Egypt. Ifølgje Johannes av Efesos vart misjonæren Longinus send til Nobatia kring år 540, og etterfølgjaren Julian førte kristendommen til Alodia. Oppslutninga om den kristne trua voks raskt, med kyrkjer og katedralar oppførte langs Nilen.<ref>Johannes av Efesos, ca. 570.</ref>
I motsetnad til Egypt, som fall for islamsk ekspansjon på 600-talet, klarte dei kristne rika i Nubia å stå imot i fleire hundre år. Ein fredsavtale med muslimane, kjend som ''baqt'', vart inngått etter militært press på 600-talet og heldt i kring 500 år. Avtalen innebar mellom anna levering av slavar og varer i byte mot fred.<ref>Hasan, Yusuf Fadl (1967). ''The Arabs and the Sudan''. Edinburgh University Press.</ref>
På 1100-talet braut avtalen saman, og dei følgjande hundreåra var prega av krig og gradvis islamisering. Det siste kristne kongedømet, Alodia, fall i 1504, og med det forsvann òg kristendommen som dominerande religion i regionen.<ref>Welsby, Derek A. (2002). ''The Medieval Kingdoms of Nubia''. British Museum Press.</ref>
=== 1822 og framover ===
[[Muhammad Ali av Egypt]] erobra Sudan i 1822 og grunnla [[Khartoum]]. Sonen hans [[Ibrahim Pasja]] flytta grensene for Egypt heilt til nærleiken av [[Victoriasjøen]]. Ei aukande misnøye med den egyptiske påverknaden, høge skattar og krav om at slaveriet skulle avskaffast førte fram til [[mahdistopprøret]] under [[Muhammad Ahmad]] i 1882. Mahdiststaten blei senere styrta i 1898 av Egypt og Storbritannia. Ifølgje eit [[traktat]] av 19. januar 1899 skulle forvaltninga av landet sør for [[22. breddegrad]] ned til Uganda og [[Belgisk Kongo]] handterast av Egypt og Storbritannia i fellesskap, under namnet [[Anglo-egyptisk Sudan]].
Landet blei leia av ein [[generalguvernør]] som blei innsett av egyptarane etter godkjenning frå britane, men landet blei i realiteten styrt som ein britisk [[koloni]]. Fram til sjølvstendet i 1956 blei Sudan administrert av britane som to separate einingar – det muslimske nord- og det kristne sørterritoriet.
Ein anglo-egyptiskt avtale i 1953 gav Sudan indre sjølvstyre over tre år og lova tilbaketrekking av dei britiske styrkane. Det første valet blei halde same året, og blei vunne av National Unionist Party (NUP) under leiing av [[Ismaʿil al-Azhari]]. Sistnemnde danna regjering i 1954 og blei den fyrste statsministeren i Sudan.<ref>{{snl|Sudans_historie|Sudans historie}}</ref>
=== Nyare historie ===
Sudan fekk sjølvstende frå Storbritannia og Egypt i 1956, og har vore medlem av [[SN]] sidan då. Militære regime som favoriserer islam-orienterte regjeringar har dominert innanrikspolitikken i Sudan sidan sjølvstendet. Oberst [[Omar al-Bashir]] kom til makta i eit miltærkupp 30. juni 1989. Al-Bashir sat ved makta i nær 30 år, frem til han sjølv blei avsett ved eit militærkupp 11. april 2019.
Bortsett frå i perioden 1972–82 var landet herja av borgarkrig fram til partane gjekk med på ein fredsavtale den 9. januar 2005. Konflikten hadde utgangspunkt i den økonomiske, politiske og sosiale dominansen til det muslimske nordlege Sudan over det kristne, ikkje-arabiske Sør-Sudan. Ifølgje fredsavtalen – Comprehensive Peace Agreement (CPA) – skulle Sør-Sudan innan januar 2011 gjennomføra ei folkerøysting om sjølvstende. I januar 2011 blei denne halden. Eit overveldande fleirtal stemte for lausriving, og Sør-Sudan blei erklært som eigen stat 9. juli 2011. Ved opprettinga av Sør-Sudan var det ikkje semje mellom Sør-Sudan og Sudan om den økonomiske kompensasjonen for ein røyrleidning gjennom Sudan frå oljeproduksjonen i Sør-Sudan. Dette førte til uro.
I 2003 oppstod [[Darfur-konflikten]] i [[Darfur]]. Den sudanske regjeringa og opprørsleiaren Minni Arcua Minnawi frå [[Sudan Liberation Movement|SLA]] underteikna ein fredsavtale for [[Darfur]] 5. mai 2006. Etter meir uro og fleire rundar med forhandlingar blei det inngått ein avtale den 14. juli 2011.
6. januar 2021 underteikna Sudan [[Abraham-avtalane|Abraham-avtalen]].<ref>{{Kilde www|url=https://idag.no/nyheter/verden/kun-pa-nett/israel-takker-usa-for-fredsinnsatsen-i-midtosten/19.35075|tittel=Israel takker USA for fredsinnsatsen i Midtøsten|besøksdato=2022-01-02|dato=2021-01-07|utgiver=idag.no|}}</ref><ref>{{Kilde www|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-01-06/sudan-signs-abraham-accords-declaration-with-u-s-cabinet-says|tittel=Sudan Signs Pact Setting Stage for Normalization With Israel|besøksdato=2021-09-08|dato=2021-01-06|forfatter=Mohammed Alamin|språk=en-US|utgiver=Bloomberg News}}</ref>
Det fann stad ei militærkupp i landet 25. oktober 2021. Statsministeren Abdalla Hamdok blei tatt til fange av kuppmakarane.<ref>{{Kilde avis|tittel=Sudan's Hamdok moved to unknown location after refusing to support coup|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudans-hamdok-moved-unknown-location-after-refusing-support-coup-2021-10-25/|avis=Reuters|dato=2021-10-25|besøksdato=2022-01-02|språk=en|etternavn=Reuters}}</ref>
Hamdok blei gjeninsett 21. november 2021 etter at Abdel Fattah al-Burhan gjekk med på å gjeninnføra overgangen til sivilt styre, samtidig som han heldt på kontrollen.<ref>{{Cite web|title=Sudan’s Hamdok reinstated as PM after political agreement signed|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/21/sudans-hamdok-reinstated-as-pm-after-political-agreement-signed|access-date=2021-11-21|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
2. januar 2022 kunngjorde Hamdok at han trekte seg som statsminister etter folkelege protestar som førte til fleire dødsfall.<ref>{{Cite web|title=Sudan PM Abdalla Hamdok resigns after deadly protest|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/2/sudan-pm-abdalla-hamdok-resigns-after-deadly-protest|access-date=2022-01-02|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
== Politikk og administrasjon ==
Sudan har ei [[Demokrati|demokratisk]] [[forfatning]], men blei i praksis styrt av eit [[militærdiktatur]] frå 30. juni 1989, då oberst Omar al-Bashir overtok makta i eit statskupp og innførte eit strengt islamistisk regime med [[Sjaria|sjarialovgjeving]]. Ein reknar med at mellom {{formatnum:200000}} og {{formatnum:400000}} menneske døydde under hans regjeringstid, tildels som følgje av Darfur-konflikten. I kjølvatnet av omfattande protestar blei regjeringa styrta 11. april 2019, og al-Bashir stilt for retten for blant anna korrupsjon. Partiet hans, Nasjonalkongressen, blei forbode. Al-Bashir blei også tiltalt for [[brotsverk mot menneskja]] av [[Den internasjonale straffedomstolen]] i [[Haag]].<ref>{{kilde www|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7923102.stm|tittel=Warrant issued for Sudan's leader|besøksdato=29. november 2019|dato=4. mars 2009|språk=en-UK|utgiver=[[BBC]]}}</ref><ref>{{kilde www|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/18/omar-al-bashir-corruption-charges-sudan-court|tittel=Deposed Sudan president to face corruption charges in court|besøksdato=29. november 2019|forfattere=Jason Burke og Zeinab Mohammed Salih|dato=18. august 2019|språk=en-UK|utgiver=[[The Guardian]]}}</ref> I august 2019 blei det oppnådd semje om eit mellombels styre sett saman av sivile og militære representantar.<ref>{{kilde www|url=https://www.reuters.com/article/us-sudan-politics/sudanese-army-and-civilians-seal-interim-power-sharing-deal-idUSKCN1V70AC|tittel=Sudanese army and civilians seal interim power-sharing deal|besøksdato=29. november 2019|dato=17. august 2019|forfatter=Khalid Abdelaziz|språk=en|utgiver=[[Reuters]]}}</ref>
==== Tru- og religionsfridom ====
Trass i at Sudan gjennom grunnlova og internasjonale avtalar har forplikta seg til å respektere trusfridomen, vert det rapportert om omfattande brot på denne rettigheita. Kristne – særleg konvertittar frå islam og kristne med etnisk afrikansk bakgrunn – vert utsette for systematisk diskriminering, vald og truslar.
I kjølvatnet av militærkuppet i 2021 og utbrotet av borgarkrigen i april 2023 har situasjonen for religiøse minoritetar forverra seg dramatisk. Over 150 kyrkjer har blitt angripne, øydelagde eller beslaglagde.<ref>{{cite web|url=https://www.uscirf.gov/news-room/releases-statements/uscirf-sounds-alarm-attacks-against-religious-communities-sudan|tittel=USCIRF sounds alarm on attacks against religious communities in Sudan|dato=2024-04-19|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=USCIRF}}</ref> Nokre kyrkjer er blitt omgjorde til militærbasar, og kristne leiarar har blitt bortførte eller drepne.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
[[Konversjon (religion)|Konvertittar]] frå islam risikerer å bli utstøytte frå familien, fråtekne barn, utsette for vald eller drepne. Det er òg rapportert at kristne kvinner har blitt bortførte og tvangsgifta med muslimar, og at jenter har blitt utsette for seksuelle overgrep frå både milits og tryggingsstyrkar.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/2023/may/16/sudan-reports-of-women-being-raped-in-khartoum-by-armed-men|tittel=Sudan: Reports of women being raped in Khartoum by armed men|dato=2023-05-16|blad=The Guardian|besøksdato=2025-06-02}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dw.com/en/sudan-un-condemns-sexual-violence-amid-weeklong-cease-fire/a-65723621|tittel=UN condemns sexual violence in Sudan|dato=2023-05-24|blad=Deutsche Welle|besøksdato=2025-06-02}}</ref>
Sudan har signert fleire internasjonale menneskerettskonvensjonar, inkludert [[ICCPR]]<ref>https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/ccpr.aspx</ref> og [[CRC]],<ref>[https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/crc.aspx]</ref> men desse vert i liten grad etterlevde. Nokre av dei mest dokumenterte brota er:
* forbod og vald mot kyrkjebygg (ICCPR art. 18),
* trakassering og vald mot kristne kvinner for å ikkje følgje islamsk kleskode (ICCPR art. 18),
* arrestasjonar og truslar om blasfemi mot kristne (ICCPR art. 19),
* systematisk diskriminering av barn i kristne familiar (CRC art. 14).<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025: Sudan|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
Ifølgje menneskerettsorganisasjonen [[Åpne Dører]]<ref>{{Citation|title=Sudan|url=https://www.opendoors.no/forfoelgelse/land/sudan/|website=www.opendoors.no|accessdate=2025-06-02|language=nb-NO}}</ref> er Sudan blant dei fem landa i verda der kristne opplever mest forfølging. I 2025 blei landet rangert som nummer fem på organisasjonen si [[World Watch List]], med svært høge nivå av vald og press mot kristne både i privatlivet, familielivet, samfunnet og på nasjonalt nivå.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
==Merknader==
{{merknadar}}
==Kjelder==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sudan|Sudan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 9. januar 2022.''
{{refslutt}}
== Litteratur ==
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007062004039|tittel=Afrika|forlag=Schibsted|isbn=8251607450|utgivelsessted=Oslo|side=20|utgivelsesår=1979}}
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2009050704018|tittel=Land i Afrika|forfatter=Lundstøl, Sigrun Riedel|forlag=Faktum|isbn=8254002312|utgivelsessted=Oslo|side=38|utgivelsesår=1995}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Nord-Afrika}}
{{AU}}
{{Den arabiske ligaen}}
{{use dmy dates}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Sudan| ]]
[[Kategori:Land i Afrika]]
[[Kategori:AU-land]]
f8t0s5l5mv5ctbot3to6ombj2qzoheo
3682664
3682663
2026-11-04T10:08:34Z
~2026-58904-62
160604
3682664
wikitext
text/x-wiki
{{landboks
|namn = Republikken Sudan
|andre namn = {{lang|ar|{{ikkjekursiv|جمهورية السودان}}<br />Jumhuriyat as-Sudan}}
|adjektiv = sudansk
|riksvåpen = Emblem of Sudan.svg
|riksvåpenstorleik = 70
|flagg = Flag of Sudan.svg{{!}}border
|motto = Al-Nasr Lana<br />('Sigeren er vår')
|nasjonaldag =
|nasjonalsong = Nahnu Djundulla Djundulwatan
|kart = Sudan (orthographic projection) highlighted.svg
|karttekst = {{Legend|#336830|Republikken Sudan}}{{Legend|#61E760|Territorium som Sudan gjer krav på, men som det ikkje kontrollerer}}
|hovudstad = Khartoum
|styresett = [[Føderal]] [[republikk]] under [[militærjunta]]
|statsoverhovudtype = [[President]]
|statsoverhovud = Abdel Fattah al-Burhan
|statsminister = Kamil Idris
|grunnlagdtype = Sjølvstende {{ikkjefeit|frå<br />[[Storbritannia]]<br />og [[Egypt]]}}
|grunnlagd = [[1. januar]] [[1956]]
|vassareal = 5 %
|valuta = [[Sudansk dinar]]
|tidssone = [[UTC]] +2
|domene = .sd
}}
'''Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|السودان|Sūdān}} }} offisielt '''Republikuken Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|جمهورية السودان|Jumhuriyat as-Sudan}} }} er ein republikk i Nordaust-[[Afrika]] og er det tredje største landet i verdsdelen. Landet grensar mot [[Eritrea]], [[Etiopia]], [[Sør-Sudan]], [[Den sentralafrikanske republikken]], [[Tsjad]], [[Libya]] og [[Egypt]], og det har kystline mot [[Raudehavet]]. Hovudstaden er [[Khartoum]]. Landet har i mange år vore herja av borgarkrig. Etter fredsavtalen frå 2005 vart det i 2011 halde folkerøysting i Sør-Sudan om å verta ein sjølvsgaytendig stat, og Sør-Sudan vart skilt ut frå Sudan i 9. juli 2011.
== Namn ==
Negernet på staten Sudan kjem frå den den geografiske [[regionen Sudan]], eit område [[sør for Sahara]], som strekkjer seg frå Vest-Afrika til Aust- og Sentral-Afrika. Namnet kjem frå det arabiske ''bilād as-sūdān'' (بلاد السودان), eller «landet til dei svarte», som viser til innbyggjarar med mørk hud.<ref>{{Kilde www|url=http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|tittel=Ancient Sudan Nubia|besøksdato=2017-12-07|arkiv-url=https://web.archive.org/web/20170622174316/http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|arkiv-dato=2017-06-22|død-lenke=yes|verk=www.ancientsudan.org}}</ref>
== Geografi ==
[[Fil:Su-map.png|mini|venstre|Kart over Sudan før utskiljinga av Sør-Sudan]]
Sudan ligg i [[Nord-Afrika]] og grensar mot [[Raudehavet|Ramaxudehavet]] i aeust. Det mfotballeste av lanproffdet består av slettelandskap, med fjell i vest og i aust. Landskapet er dominert av [[Nilen]] med tilløp. [[Klima|Klimaet]] vekslar frå tropisk i sør til tørr [[ørken]] i nord. [[Regntid|Regntida]] finn typisk stad i perioden april til november, men varierer avhengig av område.
Nokre miljøproblem i landet er utilstrekkeleg tilgang på ferskvatn, [[Erosjon|jorderosjon]] og at ville dyr blir truga av omfattande jakt. Halvparten av elektrisiteten i landet blir produsert av [[fossilt brensel]] og halvparten av [[Vassenergi|vasskraft]].
=== Klima ===
Dei nordlege områda av landet er [[ørken]], og har eit [[klima]] som liknar det i [[Egypt]], [[Libya]] og ørkenområda av [[Algerie]]. Frå [[Khartoum]] og sørover aukar den årlege nedbøren gradvis frå 150 mm til over 1000 mm. I dei nordlege områda har ein sjeldan [[regn]], og eventuelt regn kjem med ujamne mellomrom. Regnsesongen i Sudan er mellom april og oktober, men lengst sør kan ein ha nedbør heile året. Regntida minkar frå seks til åtte månadar i sør til rundt to månadar i dei sørlege områda av ørkenen.
Dei nordlege delane av Sudan har nesten alltid ein nordaustleg vind gjennom heile året. Dette fører til svært tørr luft som gjer at dei svært høge dagtemperaturane ikkje er så ubehagelege. I dei kjøligare vintermånadane kan temperaturen bli ganske låg, og frost tidleg på morgonen er ikkje uvanleg i ørkenen. Om sommaren er derimot nattetemperaturane sjeldan under 25 °C.
Under regntida i dei sørlege og sentrale områda av Sudan, erstattar ein sørleg eller sørvestleg vind den nordaustlege vinden. Dette fører til litt lågare temperaturar om sommaren, høg fukt og ein del [[sky]]er. Lengst sør varierer temperaturen lite gjennom året, og er høgast like før regntida. Den fuktige lufta kjem frå [[Kongobekkenet]] eller [[Atlanterhavet|Sør-Atlanteren]] og er hovudkjelda til regnvêret om sommaren. Sjølv i regntida har ein tørre dagar og sol innimellom, og sjølv i dei våtaste områda kjem det berre regn om lag kvar tredje dag.
Sundan kan stundom verte råka av ein kraftig vind kalla ''[[haboob]]'', som kan føre til [[sandstorm]]. Habooben oppstår ofte dagen før eller heilt i starten av regntida, ofte føre eit [[torevêr]].
På kysten av [[Raudehavet]] og i åsane i nærleiken har ein berre litt regn no og då frå oktober til desember.
== Folkesetnad ==
Det finst ingen data for folketalet i landet sidan Sør-Sudan blei skilt ut frå Sudan, men i ei folketeljing frå 2008 blei folketalet i Nord-, Vest- og Aust-Sudan registrert til å vera over 30 millionar.<ref>[http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true Heavens, Andrew (21. mai 2009)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022175725/http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true |date=2012-10-22 }}. Af.reuters.com (2009-05-21). Besøkt 4. oktober 2011.</ref> Dette set dagens estimat av folketalet i Sudan etter lausrivinga til litt over 30 millionar menneske. Dette er ein betydelig auke dei siste to tiåra, etter at folketeljinga i 1983 oppgav det totale folketalet i Sudan, inkludert dagens Sør-Sudan, til 21,6 millionar.<ref>"[http://countrystudies.us/sudan/34.htm Sudan – Population]". Library of Congress Country Studies.</ref> Befolkninga i storbyområdet Khartoum (inkludert [[Khartoum]], [[Omdurman]] og [[Nord-Khartoum]]) er i sterk vekst, og blei registrert til å vera 5,2 millionar.
Gjennomsnittsalderen er 17,7 år (2002), medan spedbarnsdøydelegheita er på 9,0 % (2008). Forventa levealder (gj.snitt) er 62,5 år (2008).
Språk i Sudan er arabisk, nubisk, ta bedawie, ulike dialektar av nilotisk, nilo-hamitisk, sudanesisk og engelsk.
Landet har ca. 70 % [[Sunni-muslim|sunni-muslimar]] (mest i nord), 5 % kristne (mest i sør og i [[Khartoum]]) og 25 % som tilhøyrer andre religionar.
I tillegg til at mange sudanesarar sjølv er blitt flyktningar, har også landet tatt imot mange flyktningar frå andre land. Ifølgje ''World Refugee Survey 2008'' budde det {{formatnum:310500}} flyktningar og asylsøkarar i Sudan i 2007. Fleirtalet av desse kom frå [[Eritrea]] ({{formatnum:240400}} personar), [[Tsjad]] ({{formatnum:45000}}), [[Etiopia]] ({{formatnum:49300}}) og [[Den sentralafrikanske republikk]] ({{formatnum:2500}})).<ref name="World Refugee Survey 2008">{{Cite news|date=19. juni 2008|title=World Refugee Survey 2008|publisher=U.S. Committee for Refugees and Immigrants|url=http://www.refugees.org/survey|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071005040657/http://www.refugees.org/article.aspx?id=1941|archivedate=2007-10-05|deadurl=yes|}}</ref> Den sudanske regjeringa deporterte minst 1500 flyktningar og asylsøkarar i løpet av 2007. Sudan har ratifisert [[Flyktningkonvensjonen|SN sin flyktningkonvensjon]] frå 1951.<ref name="World Refugee Survey 2008" />
== Historie ==
Området som i dag dannar Sudan er nemnt i skriftlege kjelder frå det gamle Egypt frå rundt 3000 f.Kr. Periodisk var nordlege Sudan, då særleg [[Nubia]], ein egyptisk provins. Arkeologiske bevis av urfolkskulturar som [[kerma]] finst også, og i det siste tusenåret f.Kr. oppstod ein skriftleg dokumentert kultur med byen [[Napata]] som hovudstad i eit rike kalla [[Kongedømmet Kusj|Kusj]] som varte fram til rundt 300-talet e.Kr.
Nokre Kush-kongar regjerte også over Egypt og danna det 25. dynastiet i landet (ca. 746-655 f.Kr.). Den kulturelle innverknaden nordfrå var heile tida sterk; dei kushittiske kongane bygde til dømes pyramidar, og kulten kring den egyptiske guden [[Amon]] var den dominerande.
=== Tidleg-kristen tid og overgangen til muslimsk styre ===
[[Fil:Cross, Faras.jpg|thumb|Ein av freskane som vart funne under utgravingane av Faras]] På 500-talet vart dei tre nubiske rika Nobatia, Makuria og Alodia kristna, hovudsakleg gjennom misjon frå den koptiske kyrkja i Egypt. Ifølgje Johannes av Efesos vart misjonæren Longinus send til Nobatia kring år 540, og etterfølgjaren Julian førte kristendommen til Alodia. Oppslutninga om den kristne trua voks raskt, med kyrkjer og katedralar oppførte langs Nilen.<ref>Johannes av Efesos, ca. 570.</ref>
I motsetnad til Egypt, som fall for islamsk ekspansjon på 600-talet, klarte dei kristne rika i Nubia å stå imot i fleire hundre år. Ein fredsavtale med muslimane, kjend som ''baqt'', vart inngått etter militært press på 600-talet og heldt i kring 500 år. Avtalen innebar mellom anna levering av slavar og varer i byte mot fred.<ref>Hasan, Yusuf Fadl (1967). ''The Arabs and the Sudan''. Edinburgh University Press.</ref>
På 1100-talet braut avtalen saman, og dei følgjande hundreåra var prega av krig og gradvis islamisering. Det siste kristne kongedømet, Alodia, fall i 1504, og med det forsvann òg kristendommen som dominerande religion i regionen.<ref>Welsby, Derek A. (2002). ''The Medieval Kingdoms of Nubia''. British Museum Press.</ref>
=== 1822 og framover ===
[[Muhammad Ali av Egypt]] erobra Sudan i 1822 og grunnla [[Khartoum]]. Sonen hans [[Ibrahim Pasja]] flytta grensene for Egypt heilt til nærleiken av [[Victoriasjøen]]. Ei aukande misnøye med den egyptiske påverknaden, høge skattar og krav om at slaveriet skulle avskaffast førte fram til [[mahdistopprøret]] under [[Muhammad Ahmad]] i 1882. Mahdiststaten blei senere styrta i 1898 av Egypt og Storbritannia. Ifølgje eit [[traktat]] av 19. januar 1899 skulle forvaltninga av landet sør for [[22. breddegrad]] ned til Uganda og [[Belgisk Kongo]] handterast av Egypt og Storbritannia i fellesskap, under namnet [[Anglo-egyptisk Sudan]].
Landet blei leia av ein [[generalguvernør]] som blei innsett av egyptarane etter godkjenning frå britane, men landet blei i realiteten styrt som ein britisk [[koloni]]. Fram til sjølvstendet i 1956 blei Sudan administrert av britane som to separate einingar – det muslimske nord- og det kristne sørterritoriet.
Ein anglo-egyptiskt avtale i 1953 gav Sudan indre sjølvstyre over tre år og lova tilbaketrekking av dei britiske styrkane. Det første valet blei halde same året, og blei vunne av National Unionist Party (NUP) under leiing av [[Ismaʿil al-Azhari]]. Sistnemnde danna regjering i 1954 og blei den fyrste statsministeren i Sudan.<ref>{{snl|Sudans_historie|Sudans historie}}</ref>
=== Nyare historie ===
Sudan fekk sjølvstende frå Storbritannia og Egypt i 1956, og har vore medlem av [[SN]] sidan då. Militære regime som favoriserer islam-orienterte regjeringar har dominert innanrikspolitikken i Sudan sidan sjølvstendet. Oberst [[Omar al-Bashir]] kom til makta i eit miltærkupp 30. juni 1989. Al-Bashir sat ved makta i nær 30 år, frem til han sjølv blei avsett ved eit militærkupp 11. april 2019.
Bortsett frå i perioden 1972–82 var landet herja av borgarkrig fram til partane gjekk med på ein fredsavtale den 9. januar 2005. Konflikten hadde utgangspunkt i den økonomiske, politiske og sosiale dominansen til det muslimske nordlege Sudan over det kristne, ikkje-arabiske Sør-Sudan. Ifølgje fredsavtalen – Comprehensive Peace Agreement (CPA) – skulle Sør-Sudan innan januar 2011 gjennomføra ei folkerøysting om sjølvstende. I januar 2011 blei denne halden. Eit overveldande fleirtal stemte for lausriving, og Sør-Sudan blei erklært som eigen stat 9. juli 2011. Ved opprettinga av Sør-Sudan var det ikkje semje mellom Sør-Sudan og Sudan om den økonomiske kompensasjonen for ein røyrleidning gjennom Sudan frå oljeproduksjonen i Sør-Sudan. Dette førte til uro.
I 2003 oppstod [[Darfur-konflikten]] i [[Darfur]]. Den sudanske regjeringa og opprørsleiaren Minni Arcua Minnawi frå [[Sudan Liberation Movement|SLA]] underteikna ein fredsavtale for [[Darfur]] 5. mai 2006. Etter meir uro og fleire rundar med forhandlingar blei det inngått ein avtale den 14. juli 2011.
6. januar 2021 underteikna Sudan [[Abraham-avtalane|Abraham-avtalen]].<ref>{{Kilde www|url=https://idag.no/nyheter/verden/kun-pa-nett/israel-takker-usa-for-fredsinnsatsen-i-midtosten/19.35075|tittel=Israel takker USA for fredsinnsatsen i Midtøsten|besøksdato=2022-01-02|dato=2021-01-07|utgiver=idag.no|}}</ref><ref>{{Kilde www|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-01-06/sudan-signs-abraham-accords-declaration-with-u-s-cabinet-says|tittel=Sudan Signs Pact Setting Stage for Normalization With Israel|besøksdato=2021-09-08|dato=2021-01-06|forfatter=Mohammed Alamin|språk=en-US|utgiver=Bloomberg News}}</ref>
Det fann stad ei militærkupp i landet 25. oktober 2021. Statsministeren Abdalla Hamdok blei tatt til fange av kuppmakarane.<ref>{{Kilde avis|tittel=Sudan's Hamdok moved to unknown location after refusing to support coup|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudans-hamdok-moved-unknown-location-after-refusing-support-coup-2021-10-25/|avis=Reuters|dato=2021-10-25|besøksdato=2022-01-02|språk=en|etternavn=Reuters}}</ref>
Hamdok blei gjeninsett 21. november 2021 etter at Abdel Fattah al-Burhan gjekk med på å gjeninnføra overgangen til sivilt styre, samtidig som han heldt på kontrollen.<ref>{{Cite web|title=Sudan’s Hamdok reinstated as PM after political agreement signed|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/21/sudans-hamdok-reinstated-as-pm-after-political-agreement-signed|access-date=2021-11-21|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
2. januar 2022 kunngjorde Hamdok at han trekte seg som statsminister etter folkelege protestar som førte til fleire dødsfall.<ref>{{Cite web|title=Sudan PM Abdalla Hamdok resigns after deadly protest|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/2/sudan-pm-abdalla-hamdok-resigns-after-deadly-protest|access-date=2022-01-02|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
== Politikk og administrasjon ==
Sudan har ei [[Demokrati|demokratisk]] [[forfatning]], men blei i praksis styrt av eit [[militærdiktatur]] frå 30. juni 1989, då oberst Omar al-Bashir overtok makta i eit statskupp og innførte eit strengt islamistisk regime med [[Sjaria|sjarialovgjeving]]. Ein reknar med at mellom {{formatnum:200000}} og {{formatnum:400000}} menneske døydde under hans regjeringstid, tildels som følgje av Darfur-konflikten. I kjølvatnet av omfattande protestar blei regjeringa styrta 11. april 2019, og al-Bashir stilt for retten for blant anna korrupsjon. Partiet hans, Nasjonalkongressen, blei forbode. Al-Bashir blei også tiltalt for [[brotsverk mot menneskja]] av [[Den internasjonale straffedomstolen]] i [[Haag]].<ref>{{kilde www|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7923102.stm|tittel=Warrant issued for Sudan's leader|besøksdato=29. november 2019|dato=4. mars 2009|språk=en-UK|utgiver=[[BBC]]}}</ref><ref>{{kilde www|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/18/omar-al-bashir-corruption-charges-sudan-court|tittel=Deposed Sudan president to face corruption charges in court|besøksdato=29. november 2019|forfattere=Jason Burke og Zeinab Mohammed Salih|dato=18. august 2019|språk=en-UK|utgiver=[[The Guardian]]}}</ref> I august 2019 blei det oppnådd semje om eit mellombels styre sett saman av sivile og militære representantar.<ref>{{kilde www|url=https://www.reuters.com/article/us-sudan-politics/sudanese-army-and-civilians-seal-interim-power-sharing-deal-idUSKCN1V70AC|tittel=Sudanese army and civilians seal interim power-sharing deal|besøksdato=29. november 2019|dato=17. august 2019|forfatter=Khalid Abdelaziz|språk=en|utgiver=[[Reuters]]}}</ref>
==== Tru- og religionsfridom ====
Trass i at Sudan gjennom grunnlova og internasjonale avtalar har forplikta seg til å respektere trusfridomen, vert det rapportert om omfattande brot på denne rettigheita. Kristne – særleg konvertittar frå islam og kristne med etnisk afrikansk bakgrunn – vert utsette for systematisk diskriminering, vald og truslar.
I kjølvatnet av militærkuppet i 2021 og utbrotet av borgarkrigen i april 2023 har situasjonen for religiøse minoritetar forverra seg dramatisk. Over 150 kyrkjer har blitt angripne, øydelagde eller beslaglagde.<ref>{{cite web|url=https://www.uscirf.gov/news-room/releases-statements/uscirf-sounds-alarm-attacks-against-religious-communities-sudan|tittel=USCIRF sounds alarm on attacks against religious communities in Sudan|dato=2024-04-19|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=USCIRF}}</ref> Nokre kyrkjer er blitt omgjorde til militærbasar, og kristne leiarar har blitt bortførte eller drepne.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
[[Konversjon (religion)|Konvertittar]] frå islam risikerer å bli utstøytte frå familien, fråtekne barn, utsette for vald eller drepne. Det er òg rapportert at kristne kvinner har blitt bortførte og tvangsgifta med muslimar, og at jenter har blitt utsette for seksuelle overgrep frå både milits og tryggingsstyrkar.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/2023/may/16/sudan-reports-of-women-being-raped-in-khartoum-by-armed-men|tittel=Sudan: Reports of women being raped in Khartoum by armed men|dato=2023-05-16|blad=The Guardian|besøksdato=2025-06-02}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dw.com/en/sudan-un-condemns-sexual-violence-amid-weeklong-cease-fire/a-65723621|tittel=UN condemns sexual violence in Sudan|dato=2023-05-24|blad=Deutsche Welle|besøksdato=2025-06-02}}</ref>
Sudan har signert fleire internasjonale menneskerettskonvensjonar, inkludert [[ICCPR]]<ref>https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/ccpr.aspx</ref> og [[CRC]],<ref>[https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/crc.aspx]</ref> men desse vert i liten grad etterlevde. Nokre av dei mest dokumenterte brota er:
* forbod og vald mot kyrkjebygg (ICCPR art. 18),
* trakassering og vald mot kristne kvinner for å ikkje følgje islamsk kleskode (ICCPR art. 18),
* arrestasjonar og truslar om blasfemi mot kristne (ICCPR art. 19),
* systematisk diskriminering av barn i kristne familiar (CRC art. 14).<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025: Sudan|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
Ifølgje menneskerettsorganisasjonen [[Åpne Dører]]<ref>{{Citation|title=Sudan|url=https://www.opendoors.no/forfoelgelse/land/sudan/|website=www.opendoors.no|accessdate=2025-06-02|language=nb-NO}}</ref> er Sudan blant dei fem landa i verda der kristne opplever mest forfølging. I 2025 blei landet rangert som nummer fem på organisasjonen si [[World Watch List]], med svært høge nivå av vald og press mot kristne både i privatlivet, familielivet, samfunnet og på nasjonalt nivå.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
==Merknader==
{{merknadar}}
==Kjelder==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sudan|Sudan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 9. januar 2022.''
{{refslutt}}
== Litteratur ==
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007062004039|tittel=Afrika|forlag=Schibsted|isbn=8251607450|utgivelsessted=Oslo|side=20|utgivelsesår=1979}}
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2009050704018|tittel=Land i Afrika|forfatter=Lundstøl, Sigrun Riedel|forlag=Faktum|isbn=8254002312|utgivelsessted=Oslo|side=38|utgivelsesår=1995}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Nord-Afrika}}
{{AU}}
{{Den arabiske ligaen}}
{{use dmy dates}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Sudan| ]]
[[Kategori:Land i Afrika]]
[[Kategori:AU-land]]
rnhudnudzxa53hplkzw8b5adqspk3dh
3682665
3682664
2026-11-04T10:09:14Z
~2026-58904-62
160604
3682665
wikitext
text/x-wiki
{{landboks
|namn = Republikken Sudan
|andre namn = {{lang|ar|{{ikkjekursiv|جمهورية السودان}}<br />Jumhuriyat as-Sudan}}
|adjektiv = sudansk
|riksvåpen = Emblem of Sudan.svg
|riksvåpenstorleik = 70
|flagg = Flag of Sudan.svg{{!}}border
|motto = Al-Nasr Lana<br />('Sigeren er vår')
|nasjonaldag =
|nasjonalsong = Nahnu Djundulla Djundulwatan
|kart = Sudan (orthographic projection) highlighted.svg
|karttekst = {{Legend|#336830|Republikken Sudan}}{{Legend|#61E760|Territorium som Sudan gjer krav på, men som det ikkje kontrollerer}}
|hovudstad = Khartoum
|styresett = [[Føderal]] [[republikk]] under [[militærjunta]]
|statsoverhovudtype = [[President]]
|statsoverhovud = Abdel Fattah al-Burhan
|statsminister = Kamil Idris
|grunnlagdtype = Sjølvstende {{ikkjefeit|frå<br />[[Storbritannia]]<br />og [[Egypt]]}}
|grunnlagd = [[1. januar]] [[1956]]
|vassareal = 5 %
|valuta = [[Sudansk dinar]]
|tidssone = [[UTC]] +2
|domene = .sd
}}
'''Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|السودان|Sūdān}} }} offisielt '''Republikuken Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|جمهورية السودان|Jumhuriyat as-Sudan}} }} er ein republikk i Nordaust-[[Afrika]] og er det tredje største landet i verdsdelen. Landet grensar mot [[Eritrea]], [[Etiopia]], [[Sør-Sudan]], [[Den sentralafrikanske republikken]], [[Tsjad]], [[Libya]] og [[Egypt]], og det har kystline mot [[Raudehavet]]. Hovudstaden er [[Khartoum]]. Landet har i mange år vore herja av borgarkrig. Etter fredsavtalen frå 2005 vart det i 2011 halde folkerøysting i Sør-Sudan om å verta ein sjølvsgaytendig stat, og Sør-Sudan vart skilt ut frå Sudan i 9. juli 2011.
== Namn ==
Negernet på staten Sudan kjem frå den den geografiske [[regionen Sudan]], eit område [[sør for Sahara]], som strekkjer seg frå Vest-Afrika til Aust- og Sentral-Afrika. Namnet kjem frå det arabiske ''bilād as-sūdān'' (بلاد السودان), eller «landet til dei svarte», som viser til innbyggjarar med mørk hud.<ref>{{Kilde www|url=http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|tittel=Ancient Sudan Nubia|besøksdato=2017-12-07|arkiv-url=https://web.archive.org/web/20170622174316/http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|arkiv-dato=2017-06-22|død-lenke=yes|verk=www.ancientsudan.org}}</ref>
== Geografi ==
[[Fil:Su-map.png|mini|venstre|Kart over Sudan før utskiljinga av Sør-Sudan]]
Sudan ligg i [[Nord-Afrika]] og grensar mot [[Raudehavet|Ramaxudehavet]] i aeust. Det mfotballeste av lanproffdet består av slettelandskap, med fjell i vest og i aust. Landskapet er dominert av [[Nilen]] med tilløp. [[Klima|Klimaet]] vekslar frå tropisk i sør til tørr [[ørken]] i nord. [[Regntid|Regntida]] finn typisk stad i perioden april til november, men varierer avhengig av område.
Nokre miljnatalieegayøproblem i landet er utilstrekkelig tilgang på ferskvatn, [[Erosjon|jorderosjon]] og at ville dyr blir truga av omfattande jakt. Halvparten av elektrisiteten i landet blir produsert av [[fossilt brensel]] og halvparten av [[Vassenergi|vasskraft]].
=== Klima ===
Dei nordlege områda av landet er [[ørken]], og har eit [[klima]] som liknar det i [[Egypt]], [[Libya]] og ørkenområda av [[Algerie]]. Frå [[Khartoum]] og sørover aukar den årlege nedbøren gradvis frå 150 mm til over 1000 mm. I dei nordlege områda har ein sjeldan [[regn]], og eventuelt regn kjem med ujamne mellomrom. Regnsesongen i Sudan er mellom april og oktober, men lengst sør kan ein ha nedbør heile året. Regntida minkar frå seks til åtte månadar i sør til rundt to månadar i dei sørlege områda av ørkenen.
Dei nordlege delane av Sudan har nesten alltid ein nordaustleg vind gjennom heile året. Dette fører til svært tørr luft som gjer at dei svært høge dagtemperaturane ikkje er så ubehagelege. I dei kjøligare vintermånadane kan temperaturen bli ganske låg, og frost tidleg på morgonen er ikkje uvanleg i ørkenen. Om sommaren er derimot nattetemperaturane sjeldan under 25 °C.
Under regntida i dei sørlege og sentrale områda av Sudan, erstattar ein sørleg eller sørvestleg vind den nordaustlege vinden. Dette fører til litt lågare temperaturar om sommaren, høg fukt og ein del [[sky]]er. Lengst sør varierer temperaturen lite gjennom året, og er høgast like før regntida. Den fuktige lufta kjem frå [[Kongobekkenet]] eller [[Atlanterhavet|Sør-Atlanteren]] og er hovudkjelda til regnvêret om sommaren. Sjølv i regntida har ein tørre dagar og sol innimellom, og sjølv i dei våtaste områda kjem det berre regn om lag kvar tredje dag.
Sundan kan stundom verte råka av ein kraftig vind kalla ''[[haboob]]'', som kan føre til [[sandstorm]]. Habooben oppstår ofte dagen før eller heilt i starten av regntida, ofte føre eit [[torevêr]].
På kysten av [[Raudehavet]] og i åsane i nærleiken har ein berre litt regn no og då frå oktober til desember.
== Folkesetnad ==
Det finst ingen data for folketalet i landet sidan Sør-Sudan blei skilt ut frå Sudan, men i ei folketeljing frå 2008 blei folketalet i Nord-, Vest- og Aust-Sudan registrert til å vera over 30 millionar.<ref>[http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true Heavens, Andrew (21. mai 2009)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022175725/http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true |date=2012-10-22 }}. Af.reuters.com (2009-05-21). Besøkt 4. oktober 2011.</ref> Dette set dagens estimat av folketalet i Sudan etter lausrivinga til litt over 30 millionar menneske. Dette er ein betydelig auke dei siste to tiåra, etter at folketeljinga i 1983 oppgav det totale folketalet i Sudan, inkludert dagens Sør-Sudan, til 21,6 millionar.<ref>"[http://countrystudies.us/sudan/34.htm Sudan – Population]". Library of Congress Country Studies.</ref> Befolkninga i storbyområdet Khartoum (inkludert [[Khartoum]], [[Omdurman]] og [[Nord-Khartoum]]) er i sterk vekst, og blei registrert til å vera 5,2 millionar.
Gjennomsnittsalderen er 17,7 år (2002), medan spedbarnsdøydelegheita er på 9,0 % (2008). Forventa levealder (gj.snitt) er 62,5 år (2008).
Språk i Sudan er arabisk, nubisk, ta bedawie, ulike dialektar av nilotisk, nilo-hamitisk, sudanesisk og engelsk.
Landet har ca. 70 % [[Sunni-muslim|sunni-muslimar]] (mest i nord), 5 % kristne (mest i sør og i [[Khartoum]]) og 25 % som tilhøyrer andre religionar.
I tillegg til at mange sudanesarar sjølv er blitt flyktningar, har også landet tatt imot mange flyktningar frå andre land. Ifølgje ''World Refugee Survey 2008'' budde det {{formatnum:310500}} flyktningar og asylsøkarar i Sudan i 2007. Fleirtalet av desse kom frå [[Eritrea]] ({{formatnum:240400}} personar), [[Tsjad]] ({{formatnum:45000}}), [[Etiopia]] ({{formatnum:49300}}) og [[Den sentralafrikanske republikk]] ({{formatnum:2500}})).<ref name="World Refugee Survey 2008">{{Cite news|date=19. juni 2008|title=World Refugee Survey 2008|publisher=U.S. Committee for Refugees and Immigrants|url=http://www.refugees.org/survey|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071005040657/http://www.refugees.org/article.aspx?id=1941|archivedate=2007-10-05|deadurl=yes|}}</ref> Den sudanske regjeringa deporterte minst 1500 flyktningar og asylsøkarar i løpet av 2007. Sudan har ratifisert [[Flyktningkonvensjonen|SN sin flyktningkonvensjon]] frå 1951.<ref name="World Refugee Survey 2008" />
== Historie ==
Området som i dag dannar Sudan er nemnt i skriftlege kjelder frå det gamle Egypt frå rundt 3000 f.Kr. Periodisk var nordlege Sudan, då særleg [[Nubia]], ein egyptisk provins. Arkeologiske bevis av urfolkskulturar som [[kerma]] finst også, og i det siste tusenåret f.Kr. oppstod ein skriftleg dokumentert kultur med byen [[Napata]] som hovudstad i eit rike kalla [[Kongedømmet Kusj|Kusj]] som varte fram til rundt 300-talet e.Kr.
Nokre Kush-kongar regjerte også over Egypt og danna det 25. dynastiet i landet (ca. 746-655 f.Kr.). Den kulturelle innverknaden nordfrå var heile tida sterk; dei kushittiske kongane bygde til dømes pyramidar, og kulten kring den egyptiske guden [[Amon]] var den dominerande.
=== Tidleg-kristen tid og overgangen til muslimsk styre ===
[[Fil:Cross, Faras.jpg|thumb|Ein av freskane som vart funne under utgravingane av Faras]] På 500-talet vart dei tre nubiske rika Nobatia, Makuria og Alodia kristna, hovudsakleg gjennom misjon frå den koptiske kyrkja i Egypt. Ifølgje Johannes av Efesos vart misjonæren Longinus send til Nobatia kring år 540, og etterfølgjaren Julian førte kristendommen til Alodia. Oppslutninga om den kristne trua voks raskt, med kyrkjer og katedralar oppførte langs Nilen.<ref>Johannes av Efesos, ca. 570.</ref>
I motsetnad til Egypt, som fall for islamsk ekspansjon på 600-talet, klarte dei kristne rika i Nubia å stå imot i fleire hundre år. Ein fredsavtale med muslimane, kjend som ''baqt'', vart inngått etter militært press på 600-talet og heldt i kring 500 år. Avtalen innebar mellom anna levering av slavar og varer i byte mot fred.<ref>Hasan, Yusuf Fadl (1967). ''The Arabs and the Sudan''. Edinburgh University Press.</ref>
På 1100-talet braut avtalen saman, og dei følgjande hundreåra var prega av krig og gradvis islamisering. Det siste kristne kongedømet, Alodia, fall i 1504, og med det forsvann òg kristendommen som dominerande religion i regionen.<ref>Welsby, Derek A. (2002). ''The Medieval Kingdoms of Nubia''. British Museum Press.</ref>
=== 1822 og framover ===
[[Muhammad Ali av Egypt]] erobra Sudan i 1822 og grunnla [[Khartoum]]. Sonen hans [[Ibrahim Pasja]] flytta grensene for Egypt heilt til nærleiken av [[Victoriasjøen]]. Ei aukande misnøye med den egyptiske påverknaden, høge skattar og krav om at slaveriet skulle avskaffast førte fram til [[mahdistopprøret]] under [[Muhammad Ahmad]] i 1882. Mahdiststaten blei senere styrta i 1898 av Egypt og Storbritannia. Ifølgje eit [[traktat]] av 19. januar 1899 skulle forvaltninga av landet sør for [[22. breddegrad]] ned til Uganda og [[Belgisk Kongo]] handterast av Egypt og Storbritannia i fellesskap, under namnet [[Anglo-egyptisk Sudan]].
Landet blei leia av ein [[generalguvernør]] som blei innsett av egyptarane etter godkjenning frå britane, men landet blei i realiteten styrt som ein britisk [[koloni]]. Fram til sjølvstendet i 1956 blei Sudan administrert av britane som to separate einingar – det muslimske nord- og det kristne sørterritoriet.
Ein anglo-egyptiskt avtale i 1953 gav Sudan indre sjølvstyre over tre år og lova tilbaketrekking av dei britiske styrkane. Det første valet blei halde same året, og blei vunne av National Unionist Party (NUP) under leiing av [[Ismaʿil al-Azhari]]. Sistnemnde danna regjering i 1954 og blei den fyrste statsministeren i Sudan.<ref>{{snl|Sudans_historie|Sudans historie}}</ref>
=== Nyare historie ===
Sudan fekk sjølvstende frå Storbritannia og Egypt i 1956, og har vore medlem av [[SN]] sidan då. Militære regime som favoriserer islam-orienterte regjeringar har dominert innanrikspolitikken i Sudan sidan sjølvstendet. Oberst [[Omar al-Bashir]] kom til makta i eit miltærkupp 30. juni 1989. Al-Bashir sat ved makta i nær 30 år, frem til han sjølv blei avsett ved eit militærkupp 11. april 2019.
Bortsett frå i perioden 1972–82 var landet herja av borgarkrig fram til partane gjekk med på ein fredsavtale den 9. januar 2005. Konflikten hadde utgangspunkt i den økonomiske, politiske og sosiale dominansen til det muslimske nordlege Sudan over det kristne, ikkje-arabiske Sør-Sudan. Ifølgje fredsavtalen – Comprehensive Peace Agreement (CPA) – skulle Sør-Sudan innan januar 2011 gjennomføra ei folkerøysting om sjølvstende. I januar 2011 blei denne halden. Eit overveldande fleirtal stemte for lausriving, og Sør-Sudan blei erklært som eigen stat 9. juli 2011. Ved opprettinga av Sør-Sudan var det ikkje semje mellom Sør-Sudan og Sudan om den økonomiske kompensasjonen for ein røyrleidning gjennom Sudan frå oljeproduksjonen i Sør-Sudan. Dette førte til uro.
I 2003 oppstod [[Darfur-konflikten]] i [[Darfur]]. Den sudanske regjeringa og opprørsleiaren Minni Arcua Minnawi frå [[Sudan Liberation Movement|SLA]] underteikna ein fredsavtale for [[Darfur]] 5. mai 2006. Etter meir uro og fleire rundar med forhandlingar blei det inngått ein avtale den 14. juli 2011.
6. januar 2021 underteikna Sudan [[Abraham-avtalane|Abraham-avtalen]].<ref>{{Kilde www|url=https://idag.no/nyheter/verden/kun-pa-nett/israel-takker-usa-for-fredsinnsatsen-i-midtosten/19.35075|tittel=Israel takker USA for fredsinnsatsen i Midtøsten|besøksdato=2022-01-02|dato=2021-01-07|utgiver=idag.no|}}</ref><ref>{{Kilde www|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-01-06/sudan-signs-abraham-accords-declaration-with-u-s-cabinet-says|tittel=Sudan Signs Pact Setting Stage for Normalization With Israel|besøksdato=2021-09-08|dato=2021-01-06|forfatter=Mohammed Alamin|språk=en-US|utgiver=Bloomberg News}}</ref>
Det fann stad ei militærkupp i landet 25. oktober 2021. Statsministeren Abdalla Hamdok blei tatt til fange av kuppmakarane.<ref>{{Kilde avis|tittel=Sudan's Hamdok moved to unknown location after refusing to support coup|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudans-hamdok-moved-unknown-location-after-refusing-support-coup-2021-10-25/|avis=Reuters|dato=2021-10-25|besøksdato=2022-01-02|språk=en|etternavn=Reuters}}</ref>
Hamdok blei gjeninsett 21. november 2021 etter at Abdel Fattah al-Burhan gjekk med på å gjeninnføra overgangen til sivilt styre, samtidig som han heldt på kontrollen.<ref>{{Cite web|title=Sudan’s Hamdok reinstated as PM after political agreement signed|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/21/sudans-hamdok-reinstated-as-pm-after-political-agreement-signed|access-date=2021-11-21|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
2. januar 2022 kunngjorde Hamdok at han trekte seg som statsminister etter folkelege protestar som førte til fleire dødsfall.<ref>{{Cite web|title=Sudan PM Abdalla Hamdok resigns after deadly protest|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/2/sudan-pm-abdalla-hamdok-resigns-after-deadly-protest|access-date=2022-01-02|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
== Politikk og administrasjon ==
Sudan har ei [[Demokrati|demokratisk]] [[forfatning]], men blei i praksis styrt av eit [[militærdiktatur]] frå 30. juni 1989, då oberst Omar al-Bashir overtok makta i eit statskupp og innførte eit strengt islamistisk regime med [[Sjaria|sjarialovgjeving]]. Ein reknar med at mellom {{formatnum:200000}} og {{formatnum:400000}} menneske døydde under hans regjeringstid, tildels som følgje av Darfur-konflikten. I kjølvatnet av omfattande protestar blei regjeringa styrta 11. april 2019, og al-Bashir stilt for retten for blant anna korrupsjon. Partiet hans, Nasjonalkongressen, blei forbode. Al-Bashir blei også tiltalt for [[brotsverk mot menneskja]] av [[Den internasjonale straffedomstolen]] i [[Haag]].<ref>{{kilde www|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7923102.stm|tittel=Warrant issued for Sudan's leader|besøksdato=29. november 2019|dato=4. mars 2009|språk=en-UK|utgiver=[[BBC]]}}</ref><ref>{{kilde www|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/18/omar-al-bashir-corruption-charges-sudan-court|tittel=Deposed Sudan president to face corruption charges in court|besøksdato=29. november 2019|forfattere=Jason Burke og Zeinab Mohammed Salih|dato=18. august 2019|språk=en-UK|utgiver=[[The Guardian]]}}</ref> I august 2019 blei det oppnådd semje om eit mellombels styre sett saman av sivile og militære representantar.<ref>{{kilde www|url=https://www.reuters.com/article/us-sudan-politics/sudanese-army-and-civilians-seal-interim-power-sharing-deal-idUSKCN1V70AC|tittel=Sudanese army and civilians seal interim power-sharing deal|besøksdato=29. november 2019|dato=17. august 2019|forfatter=Khalid Abdelaziz|språk=en|utgiver=[[Reuters]]}}</ref>
==== Tru- og religionsfridom ====
Trass i at Sudan gjennom grunnlova og internasjonale avtalar har forplikta seg til å respektere trusfridomen, vert det rapportert om omfattande brot på denne rettigheita. Kristne – særleg konvertittar frå islam og kristne med etnisk afrikansk bakgrunn – vert utsette for systematisk diskriminering, vald og truslar.
I kjølvatnet av militærkuppet i 2021 og utbrotet av borgarkrigen i april 2023 har situasjonen for religiøse minoritetar forverra seg dramatisk. Over 150 kyrkjer har blitt angripne, øydelagde eller beslaglagde.<ref>{{cite web|url=https://www.uscirf.gov/news-room/releases-statements/uscirf-sounds-alarm-attacks-against-religious-communities-sudan|tittel=USCIRF sounds alarm on attacks against religious communities in Sudan|dato=2024-04-19|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=USCIRF}}</ref> Nokre kyrkjer er blitt omgjorde til militærbasar, og kristne leiarar har blitt bortførte eller drepne.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
[[Konversjon (religion)|Konvertittar]] frå islam risikerer å bli utstøytte frå familien, fråtekne barn, utsette for vald eller drepne. Det er òg rapportert at kristne kvinner har blitt bortførte og tvangsgifta med muslimar, og at jenter har blitt utsette for seksuelle overgrep frå både milits og tryggingsstyrkar.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/2023/may/16/sudan-reports-of-women-being-raped-in-khartoum-by-armed-men|tittel=Sudan: Reports of women being raped in Khartoum by armed men|dato=2023-05-16|blad=The Guardian|besøksdato=2025-06-02}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dw.com/en/sudan-un-condemns-sexual-violence-amid-weeklong-cease-fire/a-65723621|tittel=UN condemns sexual violence in Sudan|dato=2023-05-24|blad=Deutsche Welle|besøksdato=2025-06-02}}</ref>
Sudan har signert fleire internasjonale menneskerettskonvensjonar, inkludert [[ICCPR]]<ref>https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/ccpr.aspx</ref> og [[CRC]],<ref>[https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/crc.aspx]</ref> men desse vert i liten grad etterlevde. Nokre av dei mest dokumenterte brota er:
* forbod og vald mot kyrkjebygg (ICCPR art. 18),
* trakassering og vald mot kristne kvinner for å ikkje følgje islamsk kleskode (ICCPR art. 18),
* arrestasjonar og truslar om blasfemi mot kristne (ICCPR art. 19),
* systematisk diskriminering av barn i kristne familiar (CRC art. 14).<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025: Sudan|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
Ifølgje menneskerettsorganisasjonen [[Åpne Dører]]<ref>{{Citation|title=Sudan|url=https://www.opendoors.no/forfoelgelse/land/sudan/|website=www.opendoors.no|accessdate=2025-06-02|language=nb-NO}}</ref> er Sudan blant dei fem landa i verda der kristne opplever mest forfølging. I 2025 blei landet rangert som nummer fem på organisasjonen si [[World Watch List]], med svært høge nivå av vald og press mot kristne både i privatlivet, familielivet, samfunnet og på nasjonalt nivå.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
==Merknader==
{{merknadar}}
==Kjelder==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sudan|Sudan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 9. januar 2022.''
{{refslutt}}
== Litteratur ==
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007062004039|tittel=Afrika|forlag=Schibsted|isbn=8251607450|utgivelsessted=Oslo|side=20|utgivelsesår=1979}}
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2009050704018|tittel=Land i Afrika|forfatter=Lundstøl, Sigrun Riedel|forlag=Faktum|isbn=8254002312|utgivelsessted=Oslo|side=38|utgivelsesår=1995}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Nord-Afrika}}
{{AU}}
{{Den arabiske ligaen}}
{{use dmy dates}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Sudan| ]]
[[Kategori:Land i Afrika]]
[[Kategori:AU-land]]
soofbvsu5ly5wa7flip4rceyqn7hc8t
3682666
3682665
2026-11-04T10:10:31Z
~2026-58904-62
160604
3682666
wikitext
text/x-wiki
{{landboks
|namn = Republikken Sudan
|andre namn = {{lang|ar|{{ikkjekursiv|جمهورية السودان}}<br />Jumhuriyat as-Sudan}}
|adjektiv = sudansk
|riksvåpen = Emblem of Sudan.svg
|riksvåpenstorleik = 70
|flagg = Flag of Sudan.svg{{!}}border
|motto = Al-Nasr Lana<br />('Sigeren er vår')
|nasjonaldag =
|nasjonalsong = Nahnu Djundulla Djundulwatan
|kart = Sudan (orthographic projection) highlighted.svg
|karttekst = {{Legend|#336830|Republikken Sudan}}{{Legend|#61E760|Territorium som Sudan gjer krav på, men som det ikkje kontrollerer}}
|hovudstad = Khartoum
|styresett = [[Føderal]] [[republikk]] under [[militærjunta]]
|statsoverhovudtype = [[President]]
|statsoverhovud = Abdel Fattah al-Burhan
|statsminister = Kamil Idris
|grunnlagdtype = Sjølvstende {{ikkjefeit|frå<br />[[Storbritannia]]<br />og [[Egypt]]}}
|grunnlagd = [[1. januar]] [[1956]]
|vassareal = 5 %
|valuta = [[Sudansk dinar]]
|tidssone = [[UTC]] +2
|domene = .sd
}}
'''Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|السودان|Sūdān}} }} offisielt '''Republikuken Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|جمهورية السودان|Jumhuriyat as-Sudan}} }} er ein republikk i Nordaust-[[Afrika]] og er det tredje største landet i verdsdelen. Landet grensar mot [[Eritrea]], [[Etiopia]], [[Sør-Sudan]], [[Den sentralafrikanske republikken]], [[Tsjad]], [[Libya]] og [[Egypt]], og det har kystline mot [[Raudehavet]]. Hovudstaden er [[Khartoum]]. Landet har i mange år vore herja av borgarkrig. Etter fredsavtalen frå 2005 vart det i 2011 halde folkerøysting i Sør-Sudan om å verta ein sjølvsgaytendig stat, og Sør-Sudan vart skilt ut frå Sudan i 9. juli 2011.
== Namn ==
Negernet på staten Sudan kjem frå den den geografiske [[regionen Sudan]], eit område [[sør for Sahara]], som strekkjer seg frå Vest-Afrika til Aust- og Sentral-Afrika. 6,5 Namnet kjem frå det arabiske ''bilād as-sūdān'' (بلاد السودان), eller «landet til dei svarte», som viser til innbyggjarar med mørk hud.<ref>{{Kilde www|url=http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|tittel=Ancient Sudan Nubia|besøksdato=2017-12-07|arkiv-url=https://web.archive.org/web/20170622174316/http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|arkiv-dato=2017-06-22|død-lenke=yes|verk=www.ancientsudan.org}}</ref>
== Geografi ==
[[Fil:Su-map.png|mini|venstre|Kart over Sudan før utskiljinga av Sør-Sudan]]
Sudan ligg i [[Nord-Afrika]] og grensar mot [[Raudehavet|Ramaxudehavet]] i aeust. Det mfotballeste av lanproffdet består av slettelandskap, med fjell i vest og i aust. Landskapet er dominert av [[Nilen]] med tilløp. [[Klima|Klimaet]] vekslar frå tropisk i sør til tørr [[ørken]] i nord. [[Regntid|Regntida]] finn typisk stad i perioden april til november, men varierer avhengig av område.
Nokre miljnatalieegayøproblem i landet er utilstrekkelig tilgang på ferskvatn, [[Erosjon|jorderosjon]] og at ville dyr blir truga av omfattande jakt. Halvparten av elektrisiteten i landet blir produsert av [[fossilt brensel]] og halvparten av [[Vassenergi|vasskraft]].
=== Klima ===
Dei nordlege områda av landet er [[ørken]], og har eit [[klima]] som liknar det i [[Egypt]], [[Libya]] og ørkenområda av [[Algerie]]. Frå [[Khartoum]] og sørover aukar den årlege nedbøren gradvis frå 150 mm til over 1000 mm. I dei nordlege områda har ein sjeldan [[regn]], og eventuelt regn kjem med ujamne mellomrom. Regnsesongen i Sudan er mellom april og oktober, men lengst sør kan ein ha nedbør heile året. Regntida minkar frå seks til åtte månadar i sør til rundt to månadar i dei sørlege områda av ørkenen.
Dei nordlege delane av Sudan har nesten alltid ein nordaustleg vind gjennom heile året. Dette fører til svært tørr luft som gjer at dei svært høge dagtemperaturane ikkje er så ubehagelege. I dei kjøligare vintermånadane kan temperaturen bli ganske låg, og frost tidleg på morgonen er ikkje uvanleg i ørkenen. Om sommaren er derimot nattetemperaturane sjeldan under 25 °C.
Under regntida i dei sørlege og sentrale områda av Sudan, erstattar ein sørleg eller sørvestleg vind den nordaustlege vinden. Dette fører til litt lågare temperaturar om sommaren, høg fukt og ein del [[sky]]er. Lengst sør varierer temperaturen lite gjennom året, og er høgast like før regntida. Den fuktige lufta kjem frå [[Kongobekkenet]] eller [[Atlanterhavet|Sør-Atlanteren]] og er hovudkjelda til regnvêret om sommaren. Sjølv i regntida har ein tørre dagar og sol innimellom, og sjølv i dei våtaste områda kjem det berre regn om lag kvar tredje dag.
Sundan kan stundom verte råka av ein kraftig vind kalla ''[[haboob]]'', som kan føre til [[sandstorm]]. Habooben oppstår ofte dagen før eller heilt i starten av regntida, ofte føre eit [[torevêr]].
På kysten av [[Raudehavet]] og i åsane i nærleiken har ein berre litt regn no og då frå oktober til desember.
== Folkesetnad ==
Det finst ingen data for folketalet i landet sidan Sør-Sudan blei skilt ut frå Sudan, men i ei folketeljing frå 2008 blei folketalet i Nord-, Vest- og Aust-Sudan registrert til å vera over 30 millionar.<ref>[http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true Heavens, Andrew (21. mai 2009)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022175725/http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true |date=2012-10-22 }}. Af.reuters.com (2009-05-21). Besøkt 4. oktober 2011.</ref> Dette set dagens estimat av folketalet i Sudan etter lausrivinga til litt over 30 millionar menneske. Dette er ein betydelig auke dei siste to tiåra, etter at folketeljinga i 1983 oppgav det totale folketalet i Sudan, inkludert dagens Sør-Sudan, til 21,6 millionar.<ref>"[http://countrystudies.us/sudan/34.htm Sudan – Population]". Library of Congress Country Studies.</ref> Befolkninga i storbyområdet Khartoum (inkludert [[Khartoum]], [[Omdurman]] og [[Nord-Khartoum]]) er i sterk vekst, og blei registrert til å vera 5,2 millionar.
Gjennomsnittsalderen er 17,7 år (2002), medan spedbarnsdøydelegheita er på 9,0 % (2008). Forventa levealder (gj.snitt) er 62,5 år (2008).
Språk i Sudan er arabisk, nubisk, ta bedawie, ulike dialektar av nilotisk, nilo-hamitisk, sudanesisk og engelsk.
Landet har ca. 70 % [[Sunni-muslim|sunni-muslimar]] (mest i nord), 5 % kristne (mest i sør og i [[Khartoum]]) og 25 % som tilhøyrer andre religionar.
I tillegg til at mange sudanesarar sjølv er blitt flyktningar, har også landet tatt imot mange flyktningar frå andre land. Ifølgje ''World Refugee Survey 2008'' budde det {{formatnum:310500}} flyktningar og asylsøkarar i Sudan i 2007. Fleirtalet av desse kom frå [[Eritrea]] ({{formatnum:240400}} personar), [[Tsjad]] ({{formatnum:45000}}), [[Etiopia]] ({{formatnum:49300}}) og [[Den sentralafrikanske republikk]] ({{formatnum:2500}})).<ref name="World Refugee Survey 2008">{{Cite news|date=19. juni 2008|title=World Refugee Survey 2008|publisher=U.S. Committee for Refugees and Immigrants|url=http://www.refugees.org/survey|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071005040657/http://www.refugees.org/article.aspx?id=1941|archivedate=2007-10-05|deadurl=yes|}}</ref> Den sudanske regjeringa deporterte minst 1500 flyktningar og asylsøkarar i løpet av 2007. Sudan har ratifisert [[Flyktningkonvensjonen|SN sin flyktningkonvensjon]] frå 1951.<ref name="World Refugee Survey 2008" />
== Historie ==
Området som i dag dannar Sudan er nemnt i skriftlege kjelder frå det gamle Egypt frå rundt 3000 f.Kr. Periodisk var nordlege Sudan, då særleg [[Nubia]], ein egyptisk provins. Arkeologiske bevis av urfolkskulturar som [[kerma]] finst også, og i det siste tusenåret f.Kr. oppstod ein skriftleg dokumentert kultur med byen [[Napata]] som hovudstad i eit rike kalla [[Kongedømmet Kusj|Kusj]] som varte fram til rundt 300-talet e.Kr.
Nokre Kush-kongar regjerte også over Egypt og danna det 25. dynastiet i landet (ca. 746-655 f.Kr.). Den kulturelle innverknaden nordfrå var heile tida sterk; dei kushittiske kongane bygde til dømes pyramidar, og kulten kring den egyptiske guden [[Amon]] var den dominerande.
=== Tidleg-kristen tid og overgangen til muslimsk styre ===
[[Fil:Cross, Faras.jpg|thumb|Ein av freskane som vart funne under utgravingane av Faras]] På 500-talet vart dei tre nubiske rika Nobatia, Makuria og Alodia kristna, hovudsakleg gjennom misjon frå den koptiske kyrkja i Egypt. Ifølgje Johannes av Efesos vart misjonæren Longinus send til Nobatia kring år 540, og etterfølgjaren Julian førte kristendommen til Alodia. Oppslutninga om den kristne trua voks raskt, med kyrkjer og katedralar oppførte langs Nilen.<ref>Johannes av Efesos, ca. 570.</ref>
I motsetnad til Egypt, som fall for islamsk ekspansjon på 600-talet, klarte dei kristne rika i Nubia å stå imot i fleire hundre år. Ein fredsavtale med muslimane, kjend som ''baqt'', vart inngått etter militært press på 600-talet og heldt i kring 500 år. Avtalen innebar mellom anna levering av slavar og varer i byte mot fred.<ref>Hasan, Yusuf Fadl (1967). ''The Arabs and the Sudan''. Edinburgh University Press.</ref>
På 1100-talet braut avtalen saman, og dei følgjande hundreåra var prega av krig og gradvis islamisering. Det siste kristne kongedømet, Alodia, fall i 1504, og med det forsvann òg kristendommen som dominerande religion i regionen.<ref>Welsby, Derek A. (2002). ''The Medieval Kingdoms of Nubia''. British Museum Press.</ref>
=== 1822 og framover ===
[[Muhammad Ali av Egypt]] erobra Sudan i 1822 og grunnla [[Khartoum]]. Sonen hans [[Ibrahim Pasja]] flytta grensene for Egypt heilt til nærleiken av [[Victoriasjøen]]. Ei aukande misnøye med den egyptiske påverknaden, høge skattar og krav om at slaveriet skulle avskaffast førte fram til [[mahdistopprøret]] under [[Muhammad Ahmad]] i 1882. Mahdiststaten blei senere styrta i 1898 av Egypt og Storbritannia. Ifølgje eit [[traktat]] av 19. januar 1899 skulle forvaltninga av landet sør for [[22. breddegrad]] ned til Uganda og [[Belgisk Kongo]] handterast av Egypt og Storbritannia i fellesskap, under namnet [[Anglo-egyptisk Sudan]].
Landet blei leia av ein [[generalguvernør]] som blei innsett av egyptarane etter godkjenning frå britane, men landet blei i realiteten styrt som ein britisk [[koloni]]. Fram til sjølvstendet i 1956 blei Sudan administrert av britane som to separate einingar – det muslimske nord- og det kristne sørterritoriet.
Ein anglo-egyptiskt avtale i 1953 gav Sudan indre sjølvstyre over tre år og lova tilbaketrekking av dei britiske styrkane. Det første valet blei halde same året, og blei vunne av National Unionist Party (NUP) under leiing av [[Ismaʿil al-Azhari]]. Sistnemnde danna regjering i 1954 og blei den fyrste statsministeren i Sudan.<ref>{{snl|Sudans_historie|Sudans historie}}</ref>
=== Nyare historie ===
Sudan fekk sjølvstende frå Storbritannia og Egypt i 1956, og har vore medlem av [[SN]] sidan då. Militære regime som favoriserer islam-orienterte regjeringar har dominert innanrikspolitikken i Sudan sidan sjølvstendet. Oberst [[Omar al-Bashir]] kom til makta i eit miltærkupp 30. juni 1989. Al-Bashir sat ved makta i nær 30 år, frem til han sjølv blei avsett ved eit militærkupp 11. april 2019.
Bortsett frå i perioden 1972–82 var landet herja av borgarkrig fram til partane gjekk med på ein fredsavtale den 9. januar 2005. Konflikten hadde utgangspunkt i den økonomiske, politiske og sosiale dominansen til det muslimske nordlege Sudan over det kristne, ikkje-arabiske Sør-Sudan. Ifølgje fredsavtalen – Comprehensive Peace Agreement (CPA) – skulle Sør-Sudan innan januar 2011 gjennomføra ei folkerøysting om sjølvstende. I januar 2011 blei denne halden. Eit overveldande fleirtal stemte for lausriving, og Sør-Sudan blei erklært som eigen stat 9. juli 2011. Ved opprettinga av Sør-Sudan var det ikkje semje mellom Sør-Sudan og Sudan om den økonomiske kompensasjonen for ein røyrleidning gjennom Sudan frå oljeproduksjonen i Sør-Sudan. Dette førte til uro.
I 2003 oppstod [[Darfur-konflikten]] i [[Darfur]]. Den sudanske regjeringa og opprørsleiaren Minni Arcua Minnawi frå [[Sudan Liberation Movement|SLA]] underteikna ein fredsavtale for [[Darfur]] 5. mai 2006. Etter meir uro og fleire rundar med forhandlingar blei det inngått ein avtale den 14. juli 2011.
6. januar 2021 underteikna Sudan [[Abraham-avtalane|Abraham-avtalen]].<ref>{{Kilde www|url=https://idag.no/nyheter/verden/kun-pa-nett/israel-takker-usa-for-fredsinnsatsen-i-midtosten/19.35075|tittel=Israel takker USA for fredsinnsatsen i Midtøsten|besøksdato=2022-01-02|dato=2021-01-07|utgiver=idag.no|}}</ref><ref>{{Kilde www|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-01-06/sudan-signs-abraham-accords-declaration-with-u-s-cabinet-says|tittel=Sudan Signs Pact Setting Stage for Normalization With Israel|besøksdato=2021-09-08|dato=2021-01-06|forfatter=Mohammed Alamin|språk=en-US|utgiver=Bloomberg News}}</ref>
Det fann stad ei militærkupp i landet 25. oktober 2021. Statsministeren Abdalla Hamdok blei tatt til fange av kuppmakarane.<ref>{{Kilde avis|tittel=Sudan's Hamdok moved to unknown location after refusing to support coup|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudans-hamdok-moved-unknown-location-after-refusing-support-coup-2021-10-25/|avis=Reuters|dato=2021-10-25|besøksdato=2022-01-02|språk=en|etternavn=Reuters}}</ref>
Hamdok blei gjeninsett 21. november 2021 etter at Abdel Fattah al-Burhan gjekk med på å gjeninnføra overgangen til sivilt styre, samtidig som han heldt på kontrollen.<ref>{{Cite web|title=Sudan’s Hamdok reinstated as PM after political agreement signed|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/21/sudans-hamdok-reinstated-as-pm-after-political-agreement-signed|access-date=2021-11-21|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
2. januar 2022 kunngjorde Hamdok at han trekte seg som statsminister etter folkelege protestar som førte til fleire dødsfall.<ref>{{Cite web|title=Sudan PM Abdalla Hamdok resigns after deadly protest|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/2/sudan-pm-abdalla-hamdok-resigns-after-deadly-protest|access-date=2022-01-02|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
== Politikk og administrasjon ==
Sudan har ei [[Demokrati|demokratisk]] [[forfatning]], men blei i praksis styrt av eit [[militærdiktatur]] frå 30. juni 1989, då oberst Omar al-Bashir overtok makta i eit statskupp og innførte eit strengt islamistisk regime med [[Sjaria|sjarialovgjeving]]. Ein reknar med at mellom {{formatnum:200000}} og {{formatnum:400000}} menneske døydde under hans regjeringstid, tildels som følgje av Darfur-konflikten. I kjølvatnet av omfattande protestar blei regjeringa styrta 11. april 2019, og al-Bashir stilt for retten for blant anna korrupsjon. Partiet hans, Nasjonalkongressen, blei forbode. Al-Bashir blei også tiltalt for [[brotsverk mot menneskja]] av [[Den internasjonale straffedomstolen]] i [[Haag]].<ref>{{kilde www|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7923102.stm|tittel=Warrant issued for Sudan's leader|besøksdato=29. november 2019|dato=4. mars 2009|språk=en-UK|utgiver=[[BBC]]}}</ref><ref>{{kilde www|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/18/omar-al-bashir-corruption-charges-sudan-court|tittel=Deposed Sudan president to face corruption charges in court|besøksdato=29. november 2019|forfattere=Jason Burke og Zeinab Mohammed Salih|dato=18. august 2019|språk=en-UK|utgiver=[[The Guardian]]}}</ref> I august 2019 blei det oppnådd semje om eit mellombels styre sett saman av sivile og militære representantar.<ref>{{kilde www|url=https://www.reuters.com/article/us-sudan-politics/sudanese-army-and-civilians-seal-interim-power-sharing-deal-idUSKCN1V70AC|tittel=Sudanese army and civilians seal interim power-sharing deal|besøksdato=29. november 2019|dato=17. august 2019|forfatter=Khalid Abdelaziz|språk=en|utgiver=[[Reuters]]}}</ref>
==== Tru- og religionsfridom ====
Trass i at Sudan gjennom grunnlova og internasjonale avtalar har forplikta seg til å respektere trusfridomen, vert det rapportert om omfattande brot på denne rettigheita. Kristne – særleg konvertittar frå islam og kristne med etnisk afrikansk bakgrunn – vert utsette for systematisk diskriminering, vald og truslar.
I kjølvatnet av militærkuppet i 2021 og utbrotet av borgarkrigen i april 2023 har situasjonen for religiøse minoritetar forverra seg dramatisk. Over 150 kyrkjer har blitt angripne, øydelagde eller beslaglagde.<ref>{{cite web|url=https://www.uscirf.gov/news-room/releases-statements/uscirf-sounds-alarm-attacks-against-religious-communities-sudan|tittel=USCIRF sounds alarm on attacks against religious communities in Sudan|dato=2024-04-19|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=USCIRF}}</ref> Nokre kyrkjer er blitt omgjorde til militærbasar, og kristne leiarar har blitt bortførte eller drepne.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
[[Konversjon (religion)|Konvertittar]] frå islam risikerer å bli utstøytte frå familien, fråtekne barn, utsette for vald eller drepne. Det er òg rapportert at kristne kvinner har blitt bortførte og tvangsgifta med muslimar, og at jenter har blitt utsette for seksuelle overgrep frå både milits og tryggingsstyrkar.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/2023/may/16/sudan-reports-of-women-being-raped-in-khartoum-by-armed-men|tittel=Sudan: Reports of women being raped in Khartoum by armed men|dato=2023-05-16|blad=The Guardian|besøksdato=2025-06-02}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dw.com/en/sudan-un-condemns-sexual-violence-amid-weeklong-cease-fire/a-65723621|tittel=UN condemns sexual violence in Sudan|dato=2023-05-24|blad=Deutsche Welle|besøksdato=2025-06-02}}</ref>
Sudan har signert fleire internasjonale menneskerettskonvensjonar, inkludert [[ICCPR]]<ref>https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/ccpr.aspx</ref> og [[CRC]],<ref>[https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/crc.aspx]</ref> men desse vert i liten grad etterlevde. Nokre av dei mest dokumenterte brota er:
* forbod og vald mot kyrkjebygg (ICCPR art. 18),
* trakassering og vald mot kristne kvinner for å ikkje følgje islamsk kleskode (ICCPR art. 18),
* arrestasjonar og truslar om blasfemi mot kristne (ICCPR art. 19),
* systematisk diskriminering av barn i kristne familiar (CRC art. 14).<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025: Sudan|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
Ifølgje menneskerettsorganisasjonen [[Åpne Dører]]<ref>{{Citation|title=Sudan|url=https://www.opendoors.no/forfoelgelse/land/sudan/|website=www.opendoors.no|accessdate=2025-06-02|language=nb-NO}}</ref> er Sudan blant dei fem landa i verda der kristne opplever mest forfølging. I 2025 blei landet rangert som nummer fem på organisasjonen si [[World Watch List]], med svært høge nivå av vald og press mot kristne både i privatlivet, familielivet, samfunnet og på nasjonalt nivå.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
==Merknader==
{{merknadar}}
==Kjelder==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sudan|Sudan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 9. januar 2022.''
{{refslutt}}
== Litteratur ==
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007062004039|tittel=Afrika|forlag=Schibsted|isbn=8251607450|utgivelsessted=Oslo|side=20|utgivelsesår=1979}}
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2009050704018|tittel=Land i Afrika|forfatter=Lundstøl, Sigrun Riedel|forlag=Faktum|isbn=8254002312|utgivelsessted=Oslo|side=38|utgivelsesår=1995}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Nord-Afrika}}
{{AU}}
{{Den arabiske ligaen}}
{{use dmy dates}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Sudan| ]]
[[Kategori:Land i Afrika]]
[[Kategori:AU-land]]
lbh7ez84xm8tqgmr5x46rxk1jgx17e3
3682667
3682666
2026-11-04T10:12:05Z
~2026-58904-62
160604
3682667
wikitext
text/x-wiki
{{landboks
|namn = Republikken Sudan
|andre namn = {{lang|ar|{{ikkjekursiv|جمهورية السودان}}<br />Jumhuriyat as-Sudan}}
|adjektiv = sudansk
|riksvåpen = Emblem of Sudan.svg
|riksvåpenstorleik = 70
|flagg = Flag of Sudan.svg{{!}}border
|motto = Al-Nasr Lana<br />('Sigeren er vår')
|nasjonaldag =
|nasjonalsong = Nahnu Djundulla Djundulwatan
|kart = Sudan (orthographic projection) highlighted.svg
|karttekst = {{Legend|#336830|Republikken Sudan}}{{Legend|#61E760|Territorium som Sudan gjer krav på, men som det ikkje kontrollerer}}
|hovudstad = Khartoum
|styresett = [[Føderal]] [[republikk]] under [[militærjunta]]
|statsoverhovudtype = [[President]]
|statsoverhovud = Abdel Fattah al-Burhan
|statsminister = Kamil Idris
|grunnlagdtype = Sjølvstende {{ikkjefeit|frå<br />[[Storbritannia]]<br />og [[Egypt]]}}
|grunnlagd = [[1. januar]] [[1956]]
|vassareal = 5 %
|valuta = [[Sudansk dinar]]
|tidssone = [[UTC]] +2
|domene = .sd
}}
'''Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|السودان|Sūdān}} }} offisielt '''Republikuken Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|جمهورية السودان|Jumhuriyat as-Sudan}} }} er ein republikk i Nordaust-[[Afrika]] og er det tredje største landet i verdsdelen. Landet grensar mot [[Eritrea]], [[Etiopia]], [[Sør-Sudan]], [[Den sentralafrikanske republikken]], [[Tsjad]], [[Libya]] og [[Egypt]], og det har kystline mot [[Raudehavet]]. Hovudstaden er [[Khartoum]]. Landet har i mange år vore herja av borgarkrig. Etter fredsavtalen frå 2005 vart det i 2011 halde folkerøysting i Sør-Sudan om å verta ein sjølvsgaytendig stat, og Sør-Sudan vart skilt ut frå Sudan i 9. juli 2011.
== Namn ==
Negernet på staten Sudan kjem frå den den geografiske [[regionen Sudan]], eit område [[sør for Sahara]], som strekkjer seg frå Vest-Afrika til Aust- og Sentral-Afrika. 6,5 (Live) Namnet kjem frå det arabiske ''bilād as-sūdān'' (بلاد السودان), eller «landet til dei svarte», som viser til innbyggjarar med mørk hud.<ref>{{Kilde www|url=http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|tittel=Ancient Sudan Nubia|besøksdato=2017-12-07|arkiv-url=https://web.archive.org/web/20170622174316/http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|arkiv-dato=2017-06-22|død-lenke=yes|verk=www.ancientsudan.org}}</ref>
== Geografi ==
[[Fil:Su-map.png|mini|venstre|Kart over Sudan før utskiljinga av Sør-Sudan]]
Sudan ligg i [[Nord-Afrika]] og grensar mot [[Raudehavet|Ramaxudehavet]] i aeust. Det mfotballeste av lanproffdet består av slettelandskap, med fjell i vest og i aust. Landskapet er dominert av [[Nilen]] med tilløp. [[Klima|Klimaet]] vekslar frå tropisk i sør til tørr [[ørken]] i nord. [[Regntid|Regntida]] finn typisk stad i perioden april til november, men varierer avhengig av område.
Nokre miljnatalieegayøproblem i landet er utilstrekkelig tilgang på ferskvatn, [[Erosjon|jorderosjon]] og at ville dyr blir truga av omfattande jakt. Halvparten av elektrisiteten i landet blir produsert av [[fossilt brensel]] og halvparten av [[Vassenergi|vasskraft]].
=== Klima ===
Dei nordlege områda av landet er [[ørken]], og har eit [[klima]] som liknar det i [[Egypt]], [[Libya]] og ørkenområda av [[Algerie]]. Frå [[Khartoum]] og sørover aukar den årlege nedbøren gradvis frå 150 mm til over 1000 mm. I dei nordlege områda har ein sjeldan [[regn]], og eventuelt regn kjem med ujamne mellomrom. Regnsesongen i Sudan er mellom april og oktober, men lengst sør kan ein ha nedbør heile året. Regntida minkar frå seks til åtte månadar i sør til rundt to månadar i dei sørlege områda av ørkenen.
Dei nordlege delane av Sudan har nesten alltid ein nordaustleg vind gjennom heile året. Dette fører til svært tørr luft som gjer at dei svært høge dagtemperaturane ikkje er så ubehagelege. I dei kjøligare vintermånadane kan temperaturen bli ganske låg, og frost tidleg på morgonen er ikkje uvanleg i ørkenen. Om sommaren er derimot nattetemperaturane sjeldan under 25 °C.
Under regntida i dei sørlege og sentrale områda av Sudan, erstattar ein sørleg eller sørvestleg vind den nordaustlege vinden. Dette fører til litt lågare temperaturar om sommaren, høg fukt og ein del [[sky]]er. Lengst sør varierer temperaturen lite gjennom året, og er høgast like før regntida. Den fuktige lufta kjem frå [[Kongobekkenet]] eller [[Atlanterhavet|Sør-Atlanteren]] og er hovudkjelda til regnvêret om sommaren. Sjølv i regntida har ein tørre dagar og sol innimellom, og sjølv i dei våtaste områda kjem det berre regn om lag kvar tredje dag.
Sundan kan stundom verte råka av ein kraftig vind kalla ''[[haboob]]'', som kan føre til [[sandstorm]]. Habooben oppstår ofte dagen før eller heilt i starten av regntida, ofte føre eit [[torevêr]].
På kysten av [[Raudehavet]] og i åsane i nærleiken har ein berre litt regn no og då frå oktober til desember.
== Folkesetnad ==
Det finst ingen data for folketalet i landet sidan Sør-Sudan blei skilt ut frå Sudan, men i ei folketeljing frå 2008 blei folketalet i Nord-, Vest- og Aust-Sudan registrert til å vera over 30 millionar.<ref>[http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true Heavens, Andrew (21. mai 2009)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022175725/http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true |date=2012-10-22 }}. Af.reuters.com (2009-05-21). Besøkt 4. oktober 2011.</ref> Dette set dagens estimat av folketalet i Sudan etter lausrivinga til litt over 30 millionar menneske. Dette er ein betydelig auke dei siste to tiåra, etter at folketeljinga i 1983 oppgav det totale folketalet i Sudan, inkludert dagens Sør-Sudan, til 21,6 millionar.<ref>"[http://countrystudies.us/sudan/34.htm Sudan – Population]". Library of Congress Country Studies.</ref> Befolkninga i storbyområdet Khartoum (inkludert [[Khartoum]], [[Omdurman]] og [[Nord-Khartoum]]) er i sterk vekst, og blei registrert til å vera 5,2 millionar.
Gjennomsnittsalderen er 17,7 år (2002), medan spedbarnsdøydelegheita er på 9,0 % (2008). Forventa levealder (gj.snitt) er 62,5 år (2008).
Språk i Sudan er arabisk, nubisk, ta bedawie, ulike dialektar av nilotisk, nilo-hamitisk, sudanesisk og engelsk.
Landet har ca. 70 % [[Sunni-muslim|sunni-muslimar]] (mest i nord), 5 % kristne (mest i sør og i [[Khartoum]]) og 25 % som tilhøyrer andre religionar.
I tillegg til at mange sudanesarar sjølv er blitt flyktningar, har også landet tatt imot mange flyktningar frå andre land. Ifølgje ''World Refugee Survey 2008'' budde det {{formatnum:310500}} flyktningar og asylsøkarar i Sudan i 2007. Fleirtalet av desse kom frå [[Eritrea]] ({{formatnum:240400}} personar), [[Tsjad]] ({{formatnum:45000}}), [[Etiopia]] ({{formatnum:49300}}) og [[Den sentralafrikanske republikk]] ({{formatnum:2500}})).<ref name="World Refugee Survey 2008">{{Cite news|date=19. juni 2008|title=World Refugee Survey 2008|publisher=U.S. Committee for Refugees and Immigrants|url=http://www.refugees.org/survey|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071005040657/http://www.refugees.org/article.aspx?id=1941|archivedate=2007-10-05|deadurl=yes|}}</ref> Den sudanske regjeringa deporterte minst 1500 flyktningar og asylsøkarar i løpet av 2007. Sudan har ratifisert [[Flyktningkonvensjonen|SN sin flyktningkonvensjon]] frå 1951.<ref name="World Refugee Survey 2008" />
== Historie ==
Området som i dag dannar Sudan er nemnt i skriftlege kjelder frå det gamle Egypt frå rundt 3000 f.Kr. Periodisk var nordlege Sudan, då særleg [[Nubia]], ein egyptisk provins. Arkeologiske bevis av urfolkskulturar som [[kerma]] finst også, og i det siste tusenåret f.Kr. oppstod ein skriftleg dokumentert kultur med byen [[Napata]] som hovudstad i eit rike kalla [[Kongedømmet Kusj|Kusj]] som varte fram til rundt 300-talet e.Kr.
Nokre Kush-kongar regjerte også over Egypt og danna det 25. dynastiet i landet (ca. 746-655 f.Kr.). Den kulturelle innverknaden nordfrå var heile tida sterk; dei kushittiske kongane bygde til dømes pyramidar, og kulten kring den egyptiske guden [[Amon]] var den dominerande.
=== Tidleg-kristen tid og overgangen til muslimsk styre ===
[[Fil:Cross, Faras.jpg|thumb|Ein av freskane som vart funne under utgravingane av Faras]] På 500-talet vart dei tre nubiske rika Nobatia, Makuria og Alodia kristna, hovudsakleg gjennom misjon frå den koptiske kyrkja i Egypt. Ifølgje Johannes av Efesos vart misjonæren Longinus send til Nobatia kring år 540, og etterfølgjaren Julian førte kristendommen til Alodia. Oppslutninga om den kristne trua voks raskt, med kyrkjer og katedralar oppførte langs Nilen.<ref>Johannes av Efesos, ca. 570.</ref>
I motsetnad til Egypt, som fall for islamsk ekspansjon på 600-talet, klarte dei kristne rika i Nubia å stå imot i fleire hundre år. Ein fredsavtale med muslimane, kjend som ''baqt'', vart inngått etter militært press på 600-talet og heldt i kring 500 år. Avtalen innebar mellom anna levering av slavar og varer i byte mot fred.<ref>Hasan, Yusuf Fadl (1967). ''The Arabs and the Sudan''. Edinburgh University Press.</ref>
På 1100-talet braut avtalen saman, og dei følgjande hundreåra var prega av krig og gradvis islamisering. Det siste kristne kongedømet, Alodia, fall i 1504, og med det forsvann òg kristendommen som dominerande religion i regionen.<ref>Welsby, Derek A. (2002). ''The Medieval Kingdoms of Nubia''. British Museum Press.</ref>
=== 1822 og framover ===
[[Muhammad Ali av Egypt]] erobra Sudan i 1822 og grunnla [[Khartoum]]. Sonen hans [[Ibrahim Pasja]] flytta grensene for Egypt heilt til nærleiken av [[Victoriasjøen]]. Ei aukande misnøye med den egyptiske påverknaden, høge skattar og krav om at slaveriet skulle avskaffast førte fram til [[mahdistopprøret]] under [[Muhammad Ahmad]] i 1882. Mahdiststaten blei senere styrta i 1898 av Egypt og Storbritannia. Ifølgje eit [[traktat]] av 19. januar 1899 skulle forvaltninga av landet sør for [[22. breddegrad]] ned til Uganda og [[Belgisk Kongo]] handterast av Egypt og Storbritannia i fellesskap, under namnet [[Anglo-egyptisk Sudan]].
Landet blei leia av ein [[generalguvernør]] som blei innsett av egyptarane etter godkjenning frå britane, men landet blei i realiteten styrt som ein britisk [[koloni]]. Fram til sjølvstendet i 1956 blei Sudan administrert av britane som to separate einingar – det muslimske nord- og det kristne sørterritoriet.
Ein anglo-egyptiskt avtale i 1953 gav Sudan indre sjølvstyre over tre år og lova tilbaketrekking av dei britiske styrkane. Det første valet blei halde same året, og blei vunne av National Unionist Party (NUP) under leiing av [[Ismaʿil al-Azhari]]. Sistnemnde danna regjering i 1954 og blei den fyrste statsministeren i Sudan.<ref>{{snl|Sudans_historie|Sudans historie}}</ref>
=== Nyare historie ===
Sudan fekk sjølvstende frå Storbritannia og Egypt i 1956, og har vore medlem av [[SN]] sidan då. Militære regime som favoriserer islam-orienterte regjeringar har dominert innanrikspolitikken i Sudan sidan sjølvstendet. Oberst [[Omar al-Bashir]] kom til makta i eit miltærkupp 30. juni 1989. Al-Bashir sat ved makta i nær 30 år, frem til han sjølv blei avsett ved eit militærkupp 11. april 2019.
Bortsett frå i perioden 1972–82 var landet herja av borgarkrig fram til partane gjekk med på ein fredsavtale den 9. januar 2005. Konflikten hadde utgangspunkt i den økonomiske, politiske og sosiale dominansen til det muslimske nordlege Sudan over det kristne, ikkje-arabiske Sør-Sudan. Ifølgje fredsavtalen – Comprehensive Peace Agreement (CPA) – skulle Sør-Sudan innan januar 2011 gjennomføra ei folkerøysting om sjølvstende. I januar 2011 blei denne halden. Eit overveldande fleirtal stemte for lausriving, og Sør-Sudan blei erklært som eigen stat 9. juli 2011. Ved opprettinga av Sør-Sudan var det ikkje semje mellom Sør-Sudan og Sudan om den økonomiske kompensasjonen for ein røyrleidning gjennom Sudan frå oljeproduksjonen i Sør-Sudan. Dette førte til uro.
I 2003 oppstod [[Darfur-konflikten]] i [[Darfur]]. Den sudanske regjeringa og opprørsleiaren Minni Arcua Minnawi frå [[Sudan Liberation Movement|SLA]] underteikna ein fredsavtale for [[Darfur]] 5. mai 2006. Etter meir uro og fleire rundar med forhandlingar blei det inngått ein avtale den 14. juli 2011.
6. januar 2021 underteikna Sudan [[Abraham-avtalane|Abraham-avtalen]].<ref>{{Kilde www|url=https://idag.no/nyheter/verden/kun-pa-nett/israel-takker-usa-for-fredsinnsatsen-i-midtosten/19.35075|tittel=Israel takker USA for fredsinnsatsen i Midtøsten|besøksdato=2022-01-02|dato=2021-01-07|utgiver=idag.no|}}</ref><ref>{{Kilde www|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-01-06/sudan-signs-abraham-accords-declaration-with-u-s-cabinet-says|tittel=Sudan Signs Pact Setting Stage for Normalization With Israel|besøksdato=2021-09-08|dato=2021-01-06|forfatter=Mohammed Alamin|språk=en-US|utgiver=Bloomberg News}}</ref>
Det fann stad ei militærkupp i landet 25. oktober 2021. Statsministeren Abdalla Hamdok blei tatt til fange av kuppmakarane.<ref>{{Kilde avis|tittel=Sudan's Hamdok moved to unknown location after refusing to support coup|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudans-hamdok-moved-unknown-location-after-refusing-support-coup-2021-10-25/|avis=Reuters|dato=2021-10-25|besøksdato=2022-01-02|språk=en|etternavn=Reuters}}</ref>
Hamdok blei gjeninsett 21. november 2021 etter at Abdel Fattah al-Burhan gjekk med på å gjeninnføra overgangen til sivilt styre, samtidig som han heldt på kontrollen.<ref>{{Cite web|title=Sudan’s Hamdok reinstated as PM after political agreement signed|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/21/sudans-hamdok-reinstated-as-pm-after-political-agreement-signed|access-date=2021-11-21|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
2. januar 2022 kunngjorde Hamdok at han trekte seg som statsminister etter folkelege protestar som førte til fleire dødsfall.<ref>{{Cite web|title=Sudan PM Abdalla Hamdok resigns after deadly protest|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/2/sudan-pm-abdalla-hamdok-resigns-after-deadly-protest|access-date=2022-01-02|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
== Politikk og administrasjon ==
Sudan har ei [[Demokrati|demokratisk]] [[forfatning]], men blei i praksis styrt av eit [[militærdiktatur]] frå 30. juni 1989, då oberst Omar al-Bashir overtok makta i eit statskupp og innførte eit strengt islamistisk regime med [[Sjaria|sjarialovgjeving]]. Ein reknar med at mellom {{formatnum:200000}} og {{formatnum:400000}} menneske døydde under hans regjeringstid, tildels som følgje av Darfur-konflikten. I kjølvatnet av omfattande protestar blei regjeringa styrta 11. april 2019, og al-Bashir stilt for retten for blant anna korrupsjon. Partiet hans, Nasjonalkongressen, blei forbode. Al-Bashir blei også tiltalt for [[brotsverk mot menneskja]] av [[Den internasjonale straffedomstolen]] i [[Haag]].<ref>{{kilde www|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7923102.stm|tittel=Warrant issued for Sudan's leader|besøksdato=29. november 2019|dato=4. mars 2009|språk=en-UK|utgiver=[[BBC]]}}</ref><ref>{{kilde www|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/18/omar-al-bashir-corruption-charges-sudan-court|tittel=Deposed Sudan president to face corruption charges in court|besøksdato=29. november 2019|forfattere=Jason Burke og Zeinab Mohammed Salih|dato=18. august 2019|språk=en-UK|utgiver=[[The Guardian]]}}</ref> I august 2019 blei det oppnådd semje om eit mellombels styre sett saman av sivile og militære representantar.<ref>{{kilde www|url=https://www.reuters.com/article/us-sudan-politics/sudanese-army-and-civilians-seal-interim-power-sharing-deal-idUSKCN1V70AC|tittel=Sudanese army and civilians seal interim power-sharing deal|besøksdato=29. november 2019|dato=17. august 2019|forfatter=Khalid Abdelaziz|språk=en|utgiver=[[Reuters]]}}</ref>
==== Tru- og religionsfridom ====
Trass i at Sudan gjennom grunnlova og internasjonale avtalar har forplikta seg til å respektere trusfridomen, vert det rapportert om omfattande brot på denne rettigheita. Kristne – særleg konvertittar frå islam og kristne med etnisk afrikansk bakgrunn – vert utsette for systematisk diskriminering, vald og truslar.
I kjølvatnet av militærkuppet i 2021 og utbrotet av borgarkrigen i april 2023 har situasjonen for religiøse minoritetar forverra seg dramatisk. Over 150 kyrkjer har blitt angripne, øydelagde eller beslaglagde.<ref>{{cite web|url=https://www.uscirf.gov/news-room/releases-statements/uscirf-sounds-alarm-attacks-against-religious-communities-sudan|tittel=USCIRF sounds alarm on attacks against religious communities in Sudan|dato=2024-04-19|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=USCIRF}}</ref> Nokre kyrkjer er blitt omgjorde til militærbasar, og kristne leiarar har blitt bortførte eller drepne.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
[[Konversjon (religion)|Konvertittar]] frå islam risikerer å bli utstøytte frå familien, fråtekne barn, utsette for vald eller drepne. Det er òg rapportert at kristne kvinner har blitt bortførte og tvangsgifta med muslimar, og at jenter har blitt utsette for seksuelle overgrep frå både milits og tryggingsstyrkar.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/2023/may/16/sudan-reports-of-women-being-raped-in-khartoum-by-armed-men|tittel=Sudan: Reports of women being raped in Khartoum by armed men|dato=2023-05-16|blad=The Guardian|besøksdato=2025-06-02}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dw.com/en/sudan-un-condemns-sexual-violence-amid-weeklong-cease-fire/a-65723621|tittel=UN condemns sexual violence in Sudan|dato=2023-05-24|blad=Deutsche Welle|besøksdato=2025-06-02}}</ref>
Sudan har signert fleire internasjonale menneskerettskonvensjonar, inkludert [[ICCPR]]<ref>https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/ccpr.aspx</ref> og [[CRC]],<ref>[https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/crc.aspx]</ref> men desse vert i liten grad etterlevde. Nokre av dei mest dokumenterte brota er:
* forbod og vald mot kyrkjebygg (ICCPR art. 18),
* trakassering og vald mot kristne kvinner for å ikkje følgje islamsk kleskode (ICCPR art. 18),
* arrestasjonar og truslar om blasfemi mot kristne (ICCPR art. 19),
* systematisk diskriminering av barn i kristne familiar (CRC art. 14).<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025: Sudan|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
Ifølgje menneskerettsorganisasjonen [[Åpne Dører]]<ref>{{Citation|title=Sudan|url=https://www.opendoors.no/forfoelgelse/land/sudan/|website=www.opendoors.no|accessdate=2025-06-02|language=nb-NO}}</ref> er Sudan blant dei fem landa i verda der kristne opplever mest forfølging. I 2025 blei landet rangert som nummer fem på organisasjonen si [[World Watch List]], med svært høge nivå av vald og press mot kristne både i privatlivet, familielivet, samfunnet og på nasjonalt nivå.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
==Merknader==
{{merknadar}}
==Kjelder==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sudan|Sudan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 9. januar 2022.''
{{refslutt}}
== Litteratur ==
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007062004039|tittel=Afrika|forlag=Schibsted|isbn=8251607450|utgivelsessted=Oslo|side=20|utgivelsesår=1979}}
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2009050704018|tittel=Land i Afrika|forfatter=Lundstøl, Sigrun Riedel|forlag=Faktum|isbn=8254002312|utgivelsessted=Oslo|side=38|utgivelsesår=1995}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Nord-Afrika}}
{{AU}}
{{Den arabiske ligaen}}
{{use dmy dates}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Sudan| ]]
[[Kategori:Land i Afrika]]
[[Kategori:AU-land]]
fhsvyo26f2yi7nh1ji5ueux0rc7xq6g
3682668
3682667
2026-11-04T10:14:26Z
~2026-58904-62
160604
3682668
wikitext
text/x-wiki
{{landboks
|namn = Republikken Sudan
|andre namn = {{lang|ar|{{ikkjekursiv|جمهورية السودان}}<br />Jumhuriyat as-Sudan}}
|adjektiv = sudansk
|riksvåpen = Emblem of Sudan.svg
|riksvåpenstorleik = 70
|flagg = Flag of Sudan.svg{{!}}border
|motto = Al-Nasr Lana<br />('Sigeren er vår')
|nasjonaldag =
|nasjonalsong = Nahnu Djundulla Djundulwatan
|kart = Sudan (orthographic projection) highlighted.svg
|karttekst = {{Legend|#336830|Republikken Sudan}}{{Legend|#61E760|Territorium som Sudan gjer krav på, men som det ikkje kontrollerer}}
|hovudstad = Khartoum
|styresett = [[Føderal]] [[republikk]] under [[militærjunta]]
|statsoverhovudtype = [[President]]
|statsoverhovud = Abdel Fattah al-Burhan
|statsminister = Kamil Idris
|grunnlagdtype = Sjølvstende {{ikkjefeit|frå<br />[[Storbritannia]]<br />og [[Egypt]]}}
|grunnlagd = [[1. januar]] [[1956]]
|vassareal = 5 %
|valuta = [[Sudansk dinar]]
|tidssone = [[UTC]] +2
|domene = .sd
}}
'''Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|السودان|Sūdān}} }} offisielt '''Republikuken Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|جمهورية السودان|Jumhuriyat as-Sudan}} }} er ein republikk i Nordaust-[[Afrika]] og er det tredje største landet i verdsdelen. Landet grensar mot [[Eritrea]], [[Etiopia]], [[Sør-Sudan]], [[Den sentralafrikanske republikken]], [[Tsjad]], [[Libya]] og [[Egypt]], og det har kystline mot [[Raudehavet]]. Hovunegerkukdstaden er [[Khartoum]]. Landet har i mange år vore herja av borgarkrig. Etter fredsavtalen frå 2005 vart det i 2011 halde folkerøysting i Sør-Sudan om å verta ein sjølvsgaytendig stat, og Sør-Sudan vart skilt ut frå Sudan i 9. juli 2011.
== Namn ==
Negernet på staten Sudan kjem frå den den geografiske [[regionen Sudan]], eit område [[sør for Sahara]], som strekker seg frå Vest-Afrika til Aust- og Sentral-Afrika. 6,5 (Live) Namnet kjem frå det arabiske ''bilād as-sūdān'' (blablabla (arabisk)), eller «landet til dei svarte», som viser til innbyggjarar med mørk hud.<ref>{{Kilde www|url=http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|tittel=Ancient Sudan Nubia|besøksdato=2017-12-07|arkiv-url=https://web.archive.org/web/20170622174316/http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|arkiv-dato=2017-06-22|død-lenke=yes|verk=www.ancientsudan.org}}</ref>
== Geografi ==
[[Fil:Su-map.png|mini|venstre|Kart over Sudan før utskiljinga av Sør-Sudan]]
Sudan ligg i [[Nord-Afrika]] og grensar mot [[Raudehavet|Ramaxudehavet]] i aeust. Det mfotballeste av lanproffdet består av slettelandskap, med fjell i vest og i aust. Landskapet er dominert av [[Nilen]] med tilløp. [[Klima|Klimaet]] vekslar frå tropisk i sør til tørr [[ørken]] i nord. [[Regntid|Regntida]] finn typisk stad i perioden april til november, men varierer avhengig av område.
Nokre miljnatalieegayøproblem i landet er utilstrekkelig tilgang på ferskvatn, [[Erosjon|jorderosjon]] og at ville dyr blir truga av omfattande jakt. Halvparten av elektrisiteten i landet blir produsert av [[fossilt brensel]] og halvparten av [[Vassenergi|vasskraft]].
=== Klima ===
Dei nordlege områda av landet er [[ørken]], og har eit [[klima]] som liknar det i [[Egypt]], [[Libya]] og ørkenområda av [[Algerie]]. Frå [[Khartoum]] og sørover aukar den årlege nedbøren gradvis frå 150 mm til over 1000 mm. I dei nordlege områda har ein sjeldan [[regn]], og eventuelt regn kjem med ujamne mellomrom. Regnsesongen i Sudan er mellom april og oktober, men lengst sør kan ein ha nedbør heile året. Regntida minkar frå seks til åtte månadar i sør til rundt to månadar i dei sørlege områda av ørkenen.
Dei nordlege delane av Sudan har nesten alltid ein nordaustleg vind gjennom heile året. Dette fører til svært tørr luft som gjer at dei svært høge dagtemperaturane ikkje er så ubehagelege. I dei kjøligare vintermånadane kan temperaturen bli ganske låg, og frost tidleg på morgonen er ikkje uvanleg i ørkenen. Om sommaren er derimot nattetemperaturane sjeldan under 25 °C.
Under regntida i dei sørlege og sentrale områda av Sudan, erstattar ein sørleg eller sørvestleg vind den nordaustlege vinden. Dette fører til litt lågare temperaturar om sommaren, høg fukt og ein del [[sky]]er. Lengst sør varierer temperaturen lite gjennom året, og er høgast like før regntida. Den fuktige lufta kjem frå [[Kongobekkenet]] eller [[Atlanterhavet|Sør-Atlanteren]] og er hovudkjelda til regnvêret om sommaren. Sjølv i regntida har ein tørre dagar og sol innimellom, og sjølv i dei våtaste områda kjem det berre regn om lag kvar tredje dag.
Sundan kan stundom verte råka av ein kraftig vind kalla ''[[haboob]]'', som kan føre til [[sandstorm]]. Habooben oppstår ofte dagen før eller heilt i starten av regntida, ofte føre eit [[torevêr]].
På kysten av [[Raudehavet]] og i åsane i nærleiken har ein berre litt regn no og då frå oktober til desember.
== Folkesetnad ==
Det finst ingen data for folketalet i landet sidan Sør-Sudan blei skilt ut frå Sudan, men i ei folketeljing frå 2008 blei folketalet i Nord-, Vest- og Aust-Sudan registrert til å vera over 30 millionar.<ref>[http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true Heavens, Andrew (21. mai 2009)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022175725/http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true |date=2012-10-22 }}. Af.reuters.com (2009-05-21). Besøkt 4. oktober 2011.</ref> Dette set dagens estimat av folketalet i Sudan etter lausrivinga til litt over 30 millionar menneske. Dette er ein betydelig auke dei siste to tiåra, etter at folketeljinga i 1983 oppgav det totale folketalet i Sudan, inkludert dagens Sør-Sudan, til 21,6 millionar.<ref>"[http://countrystudies.us/sudan/34.htm Sudan – Population]". Library of Congress Country Studies.</ref> Befolkninga i storbyområdet Khartoum (inkludert [[Khartoum]], [[Omdurman]] og [[Nord-Khartoum]]) er i sterk vekst, og blei registrert til å vera 5,2 millionar.
Gjennomsnittsalderen er 17,7 år (2002), medan spedbarnsdøydelegheita er på 9,0 % (2008). Forventa levealder (gj.snitt) er 62,5 år (2008).
Språk i Sudan er arabisk, nubisk, ta bedawie, ulike dialektar av nilotisk, nilo-hamitisk, sudanesisk og engelsk.
Landet har ca. 70 % [[Sunni-muslim|sunni-muslimar]] (mest i nord), 5 % kristne (mest i sør og i [[Khartoum]]) og 25 % som tilhøyrer andre religionar.
I tillegg til at mange sudanesarar sjølv er blitt flyktningar, har også landet tatt imot mange flyktningar frå andre land. Ifølgje ''World Refugee Survey 2008'' budde det {{formatnum:310500}} flyktningar og asylsøkarar i Sudan i 2007. Fleirtalet av desse kom frå [[Eritrea]] ({{formatnum:240400}} personar), [[Tsjad]] ({{formatnum:45000}}), [[Etiopia]] ({{formatnum:49300}}) og [[Den sentralafrikanske republikk]] ({{formatnum:2500}})).<ref name="World Refugee Survey 2008">{{Cite news|date=19. juni 2008|title=World Refugee Survey 2008|publisher=U.S. Committee for Refugees and Immigrants|url=http://www.refugees.org/survey|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071005040657/http://www.refugees.org/article.aspx?id=1941|archivedate=2007-10-05|deadurl=yes|}}</ref> Den sudanske regjeringa deporterte minst 1500 flyktningar og asylsøkarar i løpet av 2007. Sudan har ratifisert [[Flyktningkonvensjonen|SN sin flyktningkonvensjon]] frå 1951.<ref name="World Refugee Survey 2008" />
== Historie ==
Området som i dag dannar Sudan er nemnt i skriftlege kjelder frå det gamle Egypt frå rundt 3000 f.Kr. Periodisk var nordlege Sudan, då særleg [[Nubia]], ein egyptisk provins. Arkeologiske bevis av urfolkskulturar som [[kerma]] finst også, og i det siste tusenåret f.Kr. oppstod ein skriftleg dokumentert kultur med byen [[Napata]] som hovudstad i eit rike kalla [[Kongedømmet Kusj|Kusj]] som varte fram til rundt 300-talet e.Kr.
Nokre Kush-kongar regjerte også over Egypt og danna det 25. dynastiet i landet (ca. 746-655 f.Kr.). Den kulturelle innverknaden nordfrå var heile tida sterk; dei kushittiske kongane bygde til dømes pyramidar, og kulten kring den egyptiske guden [[Amon]] var den dominerande.
=== Tidleg-kristen tid og overgangen til muslimsk styre ===
[[Fil:Cross, Faras.jpg|thumb|Ein av freskane som vart funne under utgravingane av Faras]] På 500-talet vart dei tre nubiske rika Nobatia, Makuria og Alodia kristna, hovudsakleg gjennom misjon frå den koptiske kyrkja i Egypt. Ifølgje Johannes av Efesos vart misjonæren Longinus send til Nobatia kring år 540, og etterfølgjaren Julian førte kristendommen til Alodia. Oppslutninga om den kristne trua voks raskt, med kyrkjer og katedralar oppførte langs Nilen.<ref>Johannes av Efesos, ca. 570.</ref>
I motsetnad til Egypt, som fall for islamsk ekspansjon på 600-talet, klarte dei kristne rika i Nubia å stå imot i fleire hundre år. Ein fredsavtale med muslimane, kjend som ''baqt'', vart inngått etter militært press på 600-talet og heldt i kring 500 år. Avtalen innebar mellom anna levering av slavar og varer i byte mot fred.<ref>Hasan, Yusuf Fadl (1967). ''The Arabs and the Sudan''. Edinburgh University Press.</ref>
På 1100-talet braut avtalen saman, og dei følgjande hundreåra var prega av krig og gradvis islamisering. Det siste kristne kongedømet, Alodia, fall i 1504, og med det forsvann òg kristendommen som dominerande religion i regionen.<ref>Welsby, Derek A. (2002). ''The Medieval Kingdoms of Nubia''. British Museum Press.</ref>
=== 1822 og framover ===
[[Muhammad Ali av Egypt]] erobra Sudan i 1822 og grunnla [[Khartoum]]. Sonen hans [[Ibrahim Pasja]] flytta grensene for Egypt heilt til nærleiken av [[Victoriasjøen]]. Ei aukande misnøye med den egyptiske påverknaden, høge skattar og krav om at slaveriet skulle avskaffast førte fram til [[mahdistopprøret]] under [[Muhammad Ahmad]] i 1882. Mahdiststaten blei senere styrta i 1898 av Egypt og Storbritannia. Ifølgje eit [[traktat]] av 19. januar 1899 skulle forvaltninga av landet sør for [[22. breddegrad]] ned til Uganda og [[Belgisk Kongo]] handterast av Egypt og Storbritannia i fellesskap, under namnet [[Anglo-egyptisk Sudan]].
Landet blei leia av ein [[generalguvernør]] som blei innsett av egyptarane etter godkjenning frå britane, men landet blei i realiteten styrt som ein britisk [[koloni]]. Fram til sjølvstendet i 1956 blei Sudan administrert av britane som to separate einingar – det muslimske nord- og det kristne sørterritoriet.
Ein anglo-egyptiskt avtale i 1953 gav Sudan indre sjølvstyre over tre år og lova tilbaketrekking av dei britiske styrkane. Det første valet blei halde same året, og blei vunne av National Unionist Party (NUP) under leiing av [[Ismaʿil al-Azhari]]. Sistnemnde danna regjering i 1954 og blei den fyrste statsministeren i Sudan.<ref>{{snl|Sudans_historie|Sudans historie}}</ref>
=== Nyare historie ===
Sudan fekk sjølvstende frå Storbritannia og Egypt i 1956, og har vore medlem av [[SN]] sidan då. Militære regime som favoriserer islam-orienterte regjeringar har dominert innanrikspolitikken i Sudan sidan sjølvstendet. Oberst [[Omar al-Bashir]] kom til makta i eit miltærkupp 30. juni 1989. Al-Bashir sat ved makta i nær 30 år, frem til han sjølv blei avsett ved eit militærkupp 11. april 2019.
Bortsett frå i perioden 1972–82 var landet herja av borgarkrig fram til partane gjekk med på ein fredsavtale den 9. januar 2005. Konflikten hadde utgangspunkt i den økonomiske, politiske og sosiale dominansen til det muslimske nordlege Sudan over det kristne, ikkje-arabiske Sør-Sudan. Ifølgje fredsavtalen – Comprehensive Peace Agreement (CPA) – skulle Sør-Sudan innan januar 2011 gjennomføra ei folkerøysting om sjølvstende. I januar 2011 blei denne halden. Eit overveldande fleirtal stemte for lausriving, og Sør-Sudan blei erklært som eigen stat 9. juli 2011. Ved opprettinga av Sør-Sudan var det ikkje semje mellom Sør-Sudan og Sudan om den økonomiske kompensasjonen for ein røyrleidning gjennom Sudan frå oljeproduksjonen i Sør-Sudan. Dette førte til uro.
I 2003 oppstod [[Darfur-konflikten]] i [[Darfur]]. Den sudanske regjeringa og opprørsleiaren Minni Arcua Minnawi frå [[Sudan Liberation Movement|SLA]] underteikna ein fredsavtale for [[Darfur]] 5. mai 2006. Etter meir uro og fleire rundar med forhandlingar blei det inngått ein avtale den 14. juli 2011.
6. januar 2021 underteikna Sudan [[Abraham-avtalane|Abraham-avtalen]].<ref>{{Kilde www|url=https://idag.no/nyheter/verden/kun-pa-nett/israel-takker-usa-for-fredsinnsatsen-i-midtosten/19.35075|tittel=Israel takker USA for fredsinnsatsen i Midtøsten|besøksdato=2022-01-02|dato=2021-01-07|utgiver=idag.no|}}</ref><ref>{{Kilde www|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-01-06/sudan-signs-abraham-accords-declaration-with-u-s-cabinet-says|tittel=Sudan Signs Pact Setting Stage for Normalization With Israel|besøksdato=2021-09-08|dato=2021-01-06|forfatter=Mohammed Alamin|språk=en-US|utgiver=Bloomberg News}}</ref>
Det fann stad ei militærkupp i landet 25. oktober 2021. Statsministeren Abdalla Hamdok blei tatt til fange av kuppmakarane.<ref>{{Kilde avis|tittel=Sudan's Hamdok moved to unknown location after refusing to support coup|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudans-hamdok-moved-unknown-location-after-refusing-support-coup-2021-10-25/|avis=Reuters|dato=2021-10-25|besøksdato=2022-01-02|språk=en|etternavn=Reuters}}</ref>
Hamdok blei gjeninsett 21. november 2021 etter at Abdel Fattah al-Burhan gjekk med på å gjeninnføra overgangen til sivilt styre, samtidig som han heldt på kontrollen.<ref>{{Cite web|title=Sudan’s Hamdok reinstated as PM after political agreement signed|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/21/sudans-hamdok-reinstated-as-pm-after-political-agreement-signed|access-date=2021-11-21|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
2. januar 2022 kunngjorde Hamdok at han trekte seg som statsminister etter folkelege protestar som førte til fleire dødsfall.<ref>{{Cite web|title=Sudan PM Abdalla Hamdok resigns after deadly protest|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/2/sudan-pm-abdalla-hamdok-resigns-after-deadly-protest|access-date=2022-01-02|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
== Politikk og administrasjon ==
Sudan har ei [[Demokrati|demokratisk]] [[forfatning]], men blei i praksis styrt av eit [[militærdiktatur]] frå 30. juni 1989, då oberst Omar al-Bashir overtok makta i eit statskupp og innførte eit strengt islamistisk regime med [[Sjaria|sjarialovgjeving]]. Ein reknar med at mellom {{formatnum:200000}} og {{formatnum:400000}} menneske døydde under hans regjeringstid, tildels som følgje av Darfur-konflikten. I kjølvatnet av omfattande protestar blei regjeringa styrta 11. april 2019, og al-Bashir stilt for retten for blant anna korrupsjon. Partiet hans, Nasjonalkongressen, blei forbode. Al-Bashir blei også tiltalt for [[brotsverk mot menneskja]] av [[Den internasjonale straffedomstolen]] i [[Haag]].<ref>{{kilde www|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7923102.stm|tittel=Warrant issued for Sudan's leader|besøksdato=29. november 2019|dato=4. mars 2009|språk=en-UK|utgiver=[[BBC]]}}</ref><ref>{{kilde www|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/18/omar-al-bashir-corruption-charges-sudan-court|tittel=Deposed Sudan president to face corruption charges in court|besøksdato=29. november 2019|forfattere=Jason Burke og Zeinab Mohammed Salih|dato=18. august 2019|språk=en-UK|utgiver=[[The Guardian]]}}</ref> I august 2019 blei det oppnådd semje om eit mellombels styre sett saman av sivile og militære representantar.<ref>{{kilde www|url=https://www.reuters.com/article/us-sudan-politics/sudanese-army-and-civilians-seal-interim-power-sharing-deal-idUSKCN1V70AC|tittel=Sudanese army and civilians seal interim power-sharing deal|besøksdato=29. november 2019|dato=17. august 2019|forfatter=Khalid Abdelaziz|språk=en|utgiver=[[Reuters]]}}</ref>
==== Tru- og religionsfridom ====
Trass i at Sudan gjennom grunnlova og internasjonale avtalar har forplikta seg til å respektere trusfridomen, vert det rapportert om omfattande brot på denne rettigheita. Kristne – særleg konvertittar frå islam og kristne med etnisk afrikansk bakgrunn – vert utsette for systematisk diskriminering, vald og truslar.
I kjølvatnet av militærkuppet i 2021 og utbrotet av borgarkrigen i april 2023 har situasjonen for religiøse minoritetar forverra seg dramatisk. Over 150 kyrkjer har blitt angripne, øydelagde eller beslaglagde.<ref>{{cite web|url=https://www.uscirf.gov/news-room/releases-statements/uscirf-sounds-alarm-attacks-against-religious-communities-sudan|tittel=USCIRF sounds alarm on attacks against religious communities in Sudan|dato=2024-04-19|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=USCIRF}}</ref> Nokre kyrkjer er blitt omgjorde til militærbasar, og kristne leiarar har blitt bortførte eller drepne.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
[[Konversjon (religion)|Konvertittar]] frå islam risikerer å bli utstøytte frå familien, fråtekne barn, utsette for vald eller drepne. Det er òg rapportert at kristne kvinner har blitt bortførte og tvangsgifta med muslimar, og at jenter har blitt utsette for seksuelle overgrep frå både milits og tryggingsstyrkar.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/2023/may/16/sudan-reports-of-women-being-raped-in-khartoum-by-armed-men|tittel=Sudan: Reports of women being raped in Khartoum by armed men|dato=2023-05-16|blad=The Guardian|besøksdato=2025-06-02}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dw.com/en/sudan-un-condemns-sexual-violence-amid-weeklong-cease-fire/a-65723621|tittel=UN condemns sexual violence in Sudan|dato=2023-05-24|blad=Deutsche Welle|besøksdato=2025-06-02}}</ref>
Sudan har signert fleire internasjonale menneskerettskonvensjonar, inkludert [[ICCPR]]<ref>https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/ccpr.aspx</ref> og [[CRC]],<ref>[https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/crc.aspx]</ref> men desse vert i liten grad etterlevde. Nokre av dei mest dokumenterte brota er:
* forbod og vald mot kyrkjebygg (ICCPR art. 18),
* trakassering og vald mot kristne kvinner for å ikkje følgje islamsk kleskode (ICCPR art. 18),
* arrestasjonar og truslar om blasfemi mot kristne (ICCPR art. 19),
* systematisk diskriminering av barn i kristne familiar (CRC art. 14).<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025: Sudan|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
Ifølgje menneskerettsorganisasjonen [[Åpne Dører]]<ref>{{Citation|title=Sudan|url=https://www.opendoors.no/forfoelgelse/land/sudan/|website=www.opendoors.no|accessdate=2025-06-02|language=nb-NO}}</ref> er Sudan blant dei fem landa i verda der kristne opplever mest forfølging. I 2025 blei landet rangert som nummer fem på organisasjonen si [[World Watch List]], med svært høge nivå av vald og press mot kristne både i privatlivet, familielivet, samfunnet og på nasjonalt nivå.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
==Merknader==
{{merknadar}}
==Kjelder==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sudan|Sudan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 9. januar 2022.''
{{refslutt}}
== Litteratur ==
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007062004039|tittel=Afrika|forlag=Schibsted|isbn=8251607450|utgivelsessted=Oslo|side=20|utgivelsesår=1979}}
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2009050704018|tittel=Land i Afrika|forfatter=Lundstøl, Sigrun Riedel|forlag=Faktum|isbn=8254002312|utgivelsessted=Oslo|side=38|utgivelsesår=1995}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Nord-Afrika}}
{{AU}}
{{Den arabiske ligaen}}
{{use dmy dates}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Sudan| ]]
[[Kategori:Land i Afrika]]
[[Kategori:AU-land]]
1l8coxc409rmwwzxs85uem97hvc4z9n
3682669
3682668
2026-11-04T10:15:45Z
~2026-58904-62
160604
3682669
wikitext
text/x-wiki
{{landboks
|namn = Republikken Sudan
|andre namn = {{lang|ar|{{ikkjekursiv|جمهورية السودان}}<br />Jumhuriyat as-Sudan}}
|adjektiv = sudansk
|riksvåpen = Emblem of Sudan.svg
|riksvåpenstorleik = 70
|flagg = Flag of Sudan.svg{{!}}border
|motto = Al-Nasr Lana<br />('Sigeren er vår')
|nasjonaldag =
|nasjonalsong = Nahnu Djundulla Djundulwatan
|kart = Sudan (orthographic projection) highlighted.svg
|karttekst = {{Legend|#336830|Republikken Sudan}}{{Legend|#61E760|Territorium som Sudan gjer krav på, men som det ikkje kontrollerer}}
|hovudstad = Khartoum
|styresett = [[Føderal]] [[republikk]] under [[militærjunta]]
|statsoverhovudtype = [[President]]
|statsoverhovud = Abdel Fattah al-Burhan
|statsminister = Kamil Idris
|grunnlagdtype = Sjølvstende {{ikkjefeit|frå<br />[[Storbritannia]]<br />og [[Egypt]]}}
|grunnlagd = [[1. januar]] [[1956]]
|vassareal = 5 %
|valuta = [[Sudansk dinar]]
|tidssone = [[UTC]] +2
|domene = .sd
}}
'''Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|السودان|Sūdān}} }} offisielt '''Republikuken Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|جمهورية السودان|Jumhuriyat as-Sudan}} }} er ein republikk i Nordaust-[[Afrika]] og er det tredje største landet i verdsdelen. Landet grensar mot [[Eritrea]], [[Etiopia]], [[Sør-Sudan]], [[Den sentralafrikanske republikken]], [[Tsjad]], [[Libya]] og [[Egypt]], og det har kystline mot [[Raudehavet]]. Hovunegerkukdstaden er [[Khartoum]]. Landet har i mange år vore herja av borgarkrig. Etter fredsavtalen frå 2005 vart det i 2011 halde folkerøysting i Sør-Sudan om å verta ein sjølvsgaytendig stat, og Sør-Sudan vart skilt ut frå Sudan i 9. juli 2011.
== Namn ==
Negernet på staten Sudan kjem frå den den geografiske [[regionen Sudan]], eit område [[sør for Sahara]], som strekker seg frå Vest-Afrika til Aust- og Sentral-Afrika. 6,5 (Live) Namnet kjem frå det arabiske ''bilād as-sūdān'' (blablabla (arabisk)), eller «landet til dei svarte», som viser til innbyggjarar med mørk hud.<ref>{{Kilde www|url=http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|tittel=Ancient Sudan Nubia|besøksdato=2017-12-07|arkiv-url=https://web.archive.org/web/20170622174316/http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|arkiv-dato=2017-06-22|død-lenke=yes|verk=www.ancientsudan.org}}</ref>
== Geografi ==
[[Fil:Su-map.png|mini|venstre|Kart over Sudan før utskiljinga av Sør-Sudan]]
Sudan ligg i [[Nord-Afrika]] og grensar mot [[Raudehavet|Ramaxudehavet]] i aeust. Det mfotballeste av lanproffdet består av slettelandskap, med fjell i vest og i aust. Landskapet er dominert av [[Nilen]] med tilløp. [[Klima|Klimaet]] vekslar frå tropisk i sør til tørr [[ørken]] i nord. [[Regntid|Regntida]] finn typisk stad i perioden april til november, men varierer avhengig av område.
Nokre miljnatalieegayøproblem i landet er utilstrekkelig tilgang på ferskvatn, [[Erosjon|jorderosjon]] og at ville dyr blir truga av omfattande jakt. Halvparten av elektrisiteten i landet blir produsert av [[fossilt brensel]] og halvparten av [[Vassenergi|vasskraft]].
=== Klima ===
Dei nordlege områda av landet er [[ørken]], og har eit [[klima]] som liknar det i [[Egypt]], [[Libya]] og ørkenområda av [[Algerie]]. Frå [[Khartoum]] og sørover aukar den årlege nedbøren gradvis frå 150 mm til over 1000 mm. I dei nordlege områda har ein sjeldan [[regn]], og eventuelt regn kjem med ujamne mellomrom. Regnsesongen i Sudan er mellom april og oktober, men lengst sør kan ein ha nedbør heile året. Regntida minkar frå seks til åtte månadar i sør til rundt to månadar i dei sørlege områda av ørkenen.
Dei nordlege delane av Sudan har nesten alltid ein nordaustleg vind gjennom heile året. Dette fører til svært tørr luft som gjer at dei svært høge dagtemperaturane ikkje er så ubehagelege. I dei kjøligare vintermånadane kan temperaturen bli ganske låg, og frost tidleg på morgonen er ikkje uvanleg i ørkenen. Om sommaren er derimot nattetemperaturane sjeldan under 25 °C.
Under regntida i dei sørlege og sentrale områda av Sudan, erstattar ein sørleg eller sørvestleg vind den nordaustlege vinden. Dette fører til litt lågare temperaturar om sommaren, høg fukt og ein del [[sky]]er. Lengst sør varierer temperaturen lite gjennom året, og er høgast like før regntida. Den fuktige lufta kjem frå [[Kongobekkenet]] eller [[Atlanterhavet|Sør-Atlanteren]] og er hovudkjelda til regnvêret om sommaren. Sjølv i regntida har ein tørre dagar og sol innimellom, og sjølv i dei våtaste områda kjem det berre regn om lag kvar tredje dag.
Sundan kan stundom verte råka av ein kraftig vind kalla ''[[haboob]]'', som kan føre til [[sandstorm]]. Habooben oppstår ofte dagen før eller heilt i starten av regntida, ofte føre eit [[torevêr]].
På kysten av [[Raudehavet]] og i åsane i nærleiken har ein berre litt regn no og då frå oktober til desember.
== Folkesetnad ==
Det finst ingen data for folketalet i landet sidan Sør-Sudan blei skilt ut frå Sudan, men i ei folketeljing frå 2008 blei folketalet i Nord-, Vest- og Aust-Sudan registrert til å vera over 30 millionar.<ref>[http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true Heavens, Andrew (21. mai 2009)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022175725/http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true |date=2012-10-22 }}. Af.reuters.com (2009-05-21). Besøkt 4. oktober 2011.</ref> Dette set dagens estimat av folketalet i Sudan etter lausrivinga til litt over 30 millionar menneske. Dette er ein betydelig auke dei siste to tiåra, etter at folketeljinga i 1983 oppgav det totale folketalet i Sudan, inkludert dagens Sør-Sudan, til 21,6 millionar.<ref>"[http://countrystudies.us/sudan/34.htm Sudan – Population]". Library of Congress Country Studies.</ref> Befolkninga i storbyområdet Khartoum (inkludert [[Khartoum]], [[Omdurman]] og [[Nord-Khartoum]]) er i sterk vekst, og blei registrert til å vera 5,2 millionar.
Gjennomsnittsalderen er 17,7 år (2002), medan spedbarnsdøydelegheita er på 9,0 % (2008). Forventa levealder (gj.snitt) er 62,5 år (2008).
Språk i Sudan er arabisk, nubisk, ta bedawie, ulike dialektar av nilotisk, nilo-hamitisk, sudanesisk og engelsk.
Landet har ca. 70 % [[Sunni-muslim|sunni-muslimar]] (mest i nord), 5 % kristne (mest i sør og i [[Khartoum]]) og 25 % som tilhøyrer andre religionar.
I tillegg til at mange sudanesarar sjølv er blitt flyktningar, har også landet tatt imot mange flyktningar frå andre land. Ifølgje ''World Refugee Survey 2008'' budde det {{formatnum:310500}} flyktningar og asylsøkarar i Sudan i 2007. Fleirtalet av desse kom frå [[Eritrea]] ({{formatnum:240400}} personar), [[Tsjad]] ({{formatnum:45000}}), [[Etiopia]] ({{formatnum:49300}}) og [[Den sentralafrikanske republikk]] ({{formatnum:2500}})).<ref name="World Refugee Survey 2008">{{Cite news|date=19. juni 2008|title=World Refugee Survey 2008|publisher=U.S. Committee for Refugees and Immigrants|url=http://www.refugees.org/survey|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071005040657/http://www.refugees.org/article.aspx?id=1941|archivedate=2007-10-05|deadurl=yes|}}</ref> Den sudanske regjeringa deporterte minst 1500 flyktningar og asylsøkarar i løpet av 2007. Sudan har ratifisert [[Flyktningkonvensjonen|SN sin flyktningkonvensjon]] frå 1951.<ref name="World Refugee Survey 2008" />
== Historie ==
Området som i dag dannar Sudan er nemnt i skriftlege kjelder frå det gamle Egypt frå rundt 3000 f.Kr. Periodisk var nordlege Sudan, då særleg [[Nubia]], ein egyptisk provins. Arkeologiske bevis av urfolkskulturar som [[kerma]] finst også, og i det siste tusenåret f.Kr. oppstod ein skriftleg dokumentert kultur med byen [[Napata]] som hovudstad i eit rike kalla [[Kongedømmet Kusj|Kusj]] som varte fram til rundt 300-talet e.Kr.
Nokre Kush-kongar regjerte også over Egypt og danna det 25. dynastiet i landet (ca. 746-655 f.Kr.). Den kulturelle innverknaden nordfrå var heile tida sterk; dei kushittiske kongane bygde til dømes pyramidar, og kulten kring den egyptiske guden [[Amon]] var den dominerande.
=== Tidleg-kristen tid og overgangen til muslimsk styre ===
[[Fil:Cross, Faras.jpg|thumb|Ein av freskane som vart funne under utgravingane av Faras]]
=== 1822 og framover ===
[[Muhammad Ali av Egypt]] erobra Sudan i 1822 og grunnla [[Khartoum]]. Sonen hans [[Ibrahim Pasja]] flytta grensene for Egypt heilt til nærleiken av [[Victoriasjøen]]. Ei aukande misnøye med den egyptiske påverknaden, høge skattar og krav om at slaveriet skulle avskaffast førte fram til [[mahdistopprøret]] under [[Muhammad Ahmad]] i 1882. Mahdiststaten blei senere styrta i 1898 av Egypt og Storbritannia. Ifølgje eit [[traktat]] av 19. januar 1899 skulle forvaltninga av landet sør for [[22. breddegrad]] ned til Uganda og [[Belgisk Kongo]] handterast av Egypt og Storbritannia i fellesskap, under namnet [[Anglo-egyptisk Sudan]].
Landet blei leia av ein [[generalguvernør]] som blei innsett av egyptarane etter godkjenning frå britane, men landet blei i realiteten styrt som ein britisk [[koloni]]. Fram til sjølvstendet i 1956 blei Sudan administrert av britane som to separate einingar – det muslimske nord- og det kristne sørterritoriet.
Ein anglo-egyptiskt avtale i 1953 gav Sudan indre sjølvstyre over tre år og lova tilbaketrekking av dei britiske styrkane. Det første valet blei halde same året, og blei vunne av National Unionist Party (NUP) under leiing av [[Ismaʿil al-Azhari]]. Sistnemnde danna regjering i 1954 og blei den fyrste statsministeren i Sudan.<ref>{{snl|Sudans_historie|Sudans historie}}</ref>
=== Nyare historie ===
Sudan fekk sjølvstende frå Storbritannia og Egypt i 1956, og har vore medlem av [[SN]] sidan då. Militære regime som favoriserer islam-orienterte regjeringar har dominert innanrikspolitikken i Sudan sidan sjølvstendet. Oberst [[Omar al-Bashir]] kom til makta i eit miltærkupp 30. juni 1989. Al-Bashir sat ved makta i nær 30 år, frem til han sjølv blei avsett ved eit militærkupp 11. april 2019.
Bortsett frå i perioden 1972–82 var landet herja av borgarkrig fram til partane gjekk med på ein fredsavtale den 9. januar 2005. Konflikten hadde utgangspunkt i den økonomiske, politiske og sosiale dominansen til det muslimske nordlege Sudan over det kristne, ikkje-arabiske Sør-Sudan. Ifølgje fredsavtalen – Comprehensive Peace Agreement (CPA) – skulle Sør-Sudan innan januar 2011 gjennomføra ei folkerøysting om sjølvstende. I januar 2011 blei denne halden. Eit overveldande fleirtal stemte for lausriving, og Sør-Sudan blei erklært som eigen stat 9. juli 2011. Ved opprettinga av Sør-Sudan var det ikkje semje mellom Sør-Sudan og Sudan om den økonomiske kompensasjonen for ein røyrleidning gjennom Sudan frå oljeproduksjonen i Sør-Sudan. Dette førte til uro.
I 2003 oppstod [[Darfur-konflikten]] i [[Darfur]]. Den sudanske regjeringa og opprørsleiaren Minni Arcua Minnawi frå [[Sudan Liberation Movement|SLA]] underteikna ein fredsavtale for [[Darfur]] 5. mai 2006. Etter meir uro og fleire rundar med forhandlingar blei det inngått ein avtale den 14. juli 2011.
6. januar 2021 underteikna Sudan [[Abraham-avtalane|Abraham-avtalen]].<ref>{{Kilde www|url=https://idag.no/nyheter/verden/kun-pa-nett/israel-takker-usa-for-fredsinnsatsen-i-midtosten/19.35075|tittel=Israel takker USA for fredsinnsatsen i Midtøsten|besøksdato=2022-01-02|dato=2021-01-07|utgiver=idag.no|}}</ref><ref>{{Kilde www|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-01-06/sudan-signs-abraham-accords-declaration-with-u-s-cabinet-says|tittel=Sudan Signs Pact Setting Stage for Normalization With Israel|besøksdato=2021-09-08|dato=2021-01-06|forfatter=Mohammed Alamin|språk=en-US|utgiver=Bloomberg News}}</ref>
Det fann stad ei militærkupp i landet 25. oktober 2021. Statsministeren Abdalla Hamdok blei tatt til fange av kuppmakarane.<ref>{{Kilde avis|tittel=Sudan's Hamdok moved to unknown location after refusing to support coup|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudans-hamdok-moved-unknown-location-after-refusing-support-coup-2021-10-25/|avis=Reuters|dato=2021-10-25|besøksdato=2022-01-02|språk=en|etternavn=Reuters}}</ref>
Hamdok blei gjeninsett 21. november 2021 etter at Abdel Fattah al-Burhan gjekk med på å gjeninnføra overgangen til sivilt styre, samtidig som han heldt på kontrollen.<ref>{{Cite web|title=Sudan’s Hamdok reinstated as PM after political agreement signed|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/21/sudans-hamdok-reinstated-as-pm-after-political-agreement-signed|access-date=2021-11-21|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
2. januar 2022 kunngjorde Hamdok at han trekte seg som statsminister etter folkelege protestar som førte til fleire dødsfall.<ref>{{Cite web|title=Sudan PM Abdalla Hamdok resigns after deadly protest|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/2/sudan-pm-abdalla-hamdok-resigns-after-deadly-protest|access-date=2022-01-02|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
== Politikk og administrasjon ==
Sudan har ei [[Demokrati|demokratisk]] [[forfatning]], men blei i praksis styrt av eit [[militærdiktatur]] frå 30. juni 1989, då oberst Omar al-Bashir overtok makta i eit statskupp og innførte eit strengt islamistisk regime med [[Sjaria|sjarialovgjeving]]. Ein reknar med at mellom {{formatnum:200000}} og {{formatnum:400000}} menneske døydde under hans regjeringstid, tildels som følgje av Darfur-konflikten. I kjølvatnet av omfattande protestar blei regjeringa styrta 11. april 2019, og al-Bashir stilt for retten for blant anna korrupsjon. Partiet hans, Nasjonalkongressen, blei forbode. Al-Bashir blei også tiltalt for [[brotsverk mot menneskja]] av [[Den internasjonale straffedomstolen]] i [[Haag]].<ref>{{kilde www|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7923102.stm|tittel=Warrant issued for Sudan's leader|besøksdato=29. november 2019|dato=4. mars 2009|språk=en-UK|utgiver=[[BBC]]}}</ref><ref>{{kilde www|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/18/omar-al-bashir-corruption-charges-sudan-court|tittel=Deposed Sudan president to face corruption charges in court|besøksdato=29. november 2019|forfattere=Jason Burke og Zeinab Mohammed Salih|dato=18. august 2019|språk=en-UK|utgiver=[[The Guardian]]}}</ref> I august 2019 blei det oppnådd semje om eit mellombels styre sett saman av sivile og militære representantar.<ref>{{kilde www|url=https://www.reuters.com/article/us-sudan-politics/sudanese-army-and-civilians-seal-interim-power-sharing-deal-idUSKCN1V70AC|tittel=Sudanese army and civilians seal interim power-sharing deal|besøksdato=29. november 2019|dato=17. august 2019|forfatter=Khalid Abdelaziz|språk=en|utgiver=[[Reuters]]}}</ref>
==== Tru- og religionsfridom ====
Trass i at Sudan gjennom grunnlova og internasjonale avtalar har forplikta seg til å respektere trusfridomen, vert det rapportert om omfattande brot på denne rettigheita. Kristne – særleg konvertittar frå islam og kristne med etnisk afrikansk bakgrunn – vert utsette for systematisk diskriminering, vald og truslar.
I kjølvatnet av militærkuppet i 2021 og utbrotet av borgarkrigen i april 2023 har situasjonen for religiøse minoritetar forverra seg dramatisk. Over 150 kyrkjer har blitt angripne, øydelagde eller beslaglagde.<ref>{{cite web|url=https://www.uscirf.gov/news-room/releases-statements/uscirf-sounds-alarm-attacks-against-religious-communities-sudan|tittel=USCIRF sounds alarm on attacks against religious communities in Sudan|dato=2024-04-19|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=USCIRF}}</ref> Nokre kyrkjer er blitt omgjorde til militærbasar, og kristne leiarar har blitt bortførte eller drepne.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
[[Konversjon (religion)|Konvertittar]] frå islam risikerer å bli utstøytte frå familien, fråtekne barn, utsette for vald eller drepne. Det er òg rapportert at kristne kvinner har blitt bortførte og tvangsgifta med muslimar, og at jenter har blitt utsette for seksuelle overgrep frå både milits og tryggingsstyrkar.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/2023/may/16/sudan-reports-of-women-being-raped-in-khartoum-by-armed-men|tittel=Sudan: Reports of women being raped in Khartoum by armed men|dato=2023-05-16|blad=The Guardian|besøksdato=2025-06-02}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dw.com/en/sudan-un-condemns-sexual-violence-amid-weeklong-cease-fire/a-65723621|tittel=UN condemns sexual violence in Sudan|dato=2023-05-24|blad=Deutsche Welle|besøksdato=2025-06-02}}</ref>
Sudan har signert fleire internasjonale menneskerettskonvensjonar, inkludert [[ICCPR]]<ref>https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/ccpr.aspx</ref> og [[CRC]],<ref>[https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/crc.aspx]</ref> men desse vert i liten grad etterlevde. Nokre av dei mest dokumenterte brota er:
* forbod og vald mot kyrkjebygg (ICCPR art. 18),
* trakassering og vald mot kristne kvinner for å ikkje følgje islamsk kleskode (ICCPR art. 18),
* arrestasjonar og truslar om blasfemi mot kristne (ICCPR art. 19),
* systematisk diskriminering av barn i kristne familiar (CRC art. 14).<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025: Sudan|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
Ifølgje menneskerettsorganisasjonen [[Åpne Dører]]<ref>{{Citation|title=Sudan|url=https://www.opendoors.no/forfoelgelse/land/sudan/|website=www.opendoors.no|accessdate=2025-06-02|language=nb-NO}}</ref> er Sudan blant dei fem landa i verda der kristne opplever mest forfølging. I 2025 blei landet rangert som nummer fem på organisasjonen si [[World Watch List]], med svært høge nivå av vald og press mot kristne både i privatlivet, familielivet, samfunnet og på nasjonalt nivå.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
==Merknader==
{{merknadar}}
==Kjelder==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sudan|Sudan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 9. januar 2022.''
{{refslutt}}
== Litteratur ==
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007062004039|tittel=Afrika|forlag=Schibsted|isbn=8251607450|utgivelsessted=Oslo|side=20|utgivelsesår=1979}}
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2009050704018|tittel=Land i Afrika|forfatter=Lundstøl, Sigrun Riedel|forlag=Faktum|isbn=8254002312|utgivelsessted=Oslo|side=38|utgivelsesår=1995}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Nord-Afrika}}
{{AU}}
{{Den arabiske ligaen}}
{{use dmy dates}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Sudan| ]]
[[Kategori:Land i Afrika]]
[[Kategori:AU-land]]
4iy66i4rom9sjrq3n1wgod6blys489l
3682670
3682669
2026-11-04T10:16:31Z
~2026-58904-62
160604
3682670
wikitext
text/x-wiki
{{landboks
|namn = Republikken Sudan
|andre namn = {{lang|ar|{{ikkjekursiv|جمهورية السودان}}<br />Jumhuriyat as-Sudan}}
|adjektiv = sudansk
|riksvåpen = Emblem of Sudan.svg
|riksvåpenstorleik = 70
|flagg = Flag of Sudan.svg{{!}}border
|motto = Al-Nasr Lana<br />('Sigeren er vår')
|nasjonaldag =
|nasjonalsong = Nahnu Djundulla Djundulwatan
|kart = Sudan (orthographic projection) highlighted.svg
|karttekst = {{Legend|#336830|Republikken Sudan}}{{Legend|#61E760|Territorium som Sudan gjer krav på, men som det ikkje kontrollerer}}
|hovudstad = Khartoum
|styresett = [[Føderal]] [[republikk]] under [[militærjunta]]
|statsoverhovudtype = [[President]]
|statsoverhovud = Abdel Fattah al-Burhan
|statsminister = Kamil Idris
|grunnlagdtype = Sjølvstende {{ikkjefeit|frå<br />[[Storbritannia]]<br />og [[Egypt]]}}
|grunnlagd = [[1. januar]] [[1956]]
|vassareal = 5 %
|valuta = [[Sudansk dinar]]
|tidssone = [[UTC]] +2
|domene = .sd
}}
'''Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|السودان|Sūdān}} }} offisielt '''Republikuken Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|جمهورية السودان|Jumhuriyat as-Sudan}} }} er ein republikk i Nordaust-[[Afrika]] og er det tredje største landet i verdsdelen. Landet grensar mot [[Eritrea]], [[Etiopia]], [[Sør-Sudan]], [[Den sentralafrikanske republikken]], [[Tsjad]], [[Libya]] og [[Egypt]], og det har kystline mot [[Raudehavet]]. Hovunegerkukdstaden er [[Khartoum]]. Landet har i mange år vore herja av borgarkrig. Etter fredsavtalen frå 2005 vart det i 2011 halde folkerøysting i Sør-Sudan om å verta ein sjølvsgaytendig stat, og Sør-Sudan vart skilt ut frå Sudan i 9. juli 2011.
== Namn ==
== Geografi ==
[[Fil:Su-map.png|mini|venstre|Kart over Sudan før utskiljinga av Sør-Sudan]]tnad
Det finst ingen data for folketalet i landet sidan Sør-Sudan blei skilt ut frå Sudan, men i ei folketeljing frå 2008 blei folketalet i Nord-, Vest- og Aust-Sudan registrert til å vera over 30 millionar.<ref>[http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true Heavens, Andrew (21. mai 2009)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022175725/http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true |date=2012-10-22 }}. Af.reuters.com (2009-05-21). Besøkt 4. oktober 2011.</ref> Dette set dagens estimat av folketalet i Sudan etter lausrivinga til litt over 30 millionar menneske. Dette er ein betydelig auke dei siste to tiåra, etter at folketeljinga i 1983 oppgav det totale folketalet i Sudan, inkludert dagens Sør-Sudan, til 21,6 millionar.<ref>"[http://countrystudies.us/sudan/34.htm Sudan – Population]". Library of Congress Country Studies.</ref> Befolkninga i storbyområdet Khartoum (inkludert [[Khartoum]], [[Omdurman]] og [[Nord-Khartoum]]) er i sterk vekst, og blei registrert til å vera 5,2 millionar.
Gjennomsnittsalderen er 17,7 år (2002), medan spedbarnsdøydelegheita er på 9,0 % (2008). Forventa levealder (gj.snitt) er 62,5 år (2008).
Språk i Sudan er arabisk, nubisk, ta bedawie, ulike dialektar av nilotisk, nilo-hamitisk, sudanesisk og engelsk.
Landet har ca. 70 % [[Sunni-muslim|sunni-muslimar]] (mest i nord), 5 % kristne (mest i sør og i [[Khartoum]]) og 25 % som tilhøyrer andre religionar.
I tillegg til at mange sudanesarar sjølv er blitt flyktningar, har også landet tatt imot mange flyktningar frå andre land. Ifølgje ''World Refugee Survey 2008'' budde det {{formatnum:310500}} flyktningar og asylsøkarar i Sudan i 2007. Fleirtalet av desse kom frå [[Eritrea]] ({{formatnum:240400}} personar), [[Tsjad]] ({{formatnum:45000}}), [[Etiopia]] ({{formatnum:49300}}) og [[Den sentralafrikanske republikk]] ({{formatnum:2500}})).<ref name="World Refugee Survey 2008">{{Cite news|date=19. juni 2008|title=World Refugee Survey 2008|publisher=U.S. Committee for Refugees and Immigrants|url=http://www.refugees.org/survey|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071005040657/http://www.refugees.org/article.aspx?id=1941|archivedate=2007-10-05|deadurl=yes|}}</ref> Den sudanske regjeringa deporterte minst 1500 flyktningar og asylsøkarar i løpet av 2007. Sudan har ratifisert [[Flyktningkonvensjonen|SN sin flyktningkonvensjon]] frå 1951.<ref name="World Refugee Survey 2008" />
== Historie ==
Området som i dag dannar Sudan er nemnt i skriftlege kjelder frå det gamle Egypt frå rundt 3000 f.Kr. Periodisk var nordlege Sudan, då særleg [[Nubia]], ein egyptisk provins. Arkeologiske bevis av urfolkskulturar som [[kerma]] finst også, og i det siste tusenåret f.Kr. oppstod ein skriftleg dokumentert kultur med byen [[Napata]] som hovudstad i eit rike kalla [[Kongedømmet Kusj|Kusj]] som varte fram til rundt 300-talet e.Kr.
Nokre Kush-kongar regjerte også over Egypt og danna det 25. dynastiet i landet (ca. 746-655 f.Kr.). Den kulturelle innverknaden nordfrå var heile tida sterk; dei kushittiske kongane bygde til dømes pyramidar, og kulten kring den egyptiske guden [[Amon]] var den dominerande.
=== Tidleg-kristen tid og overgangen til muslimsk styre ===
[[Fil:Cross, Faras.jpg|thumb|Ein av freskane som vart funne under utgravingane av Faras]]
=== 1822 og framover ===
[[Muhammad Ali av Egypt]] erobra Sudan i 1822 og grunnla [[Khartoum]]. Sonen hans [[Ibrahim Pasja]] flytta grensene for Egypt heilt til nærleiken av [[Victoriasjøen]]. Ei aukande misnøye med den egyptiske påverknaden, høge skattar og krav om at slaveriet skulle avskaffast førte fram til [[mahdistopprøret]] under [[Muhammad Ahmad]] i 1882. Mahdiststaten blei senere styrta i 1898 av Egypt og Storbritannia. Ifølgje eit [[traktat]] av 19. januar 1899 skulle forvaltninga av landet sør for [[22. breddegrad]] ned til Uganda og [[Belgisk Kongo]] handterast av Egypt og Storbritannia i fellesskap, under namnet [[Anglo-egyptisk Sudan]].
Landet blei leia av ein [[generalguvernør]] som blei innsett av egyptarane etter godkjenning frå britane, men landet blei i realiteten styrt som ein britisk [[koloni]]. Fram til sjølvstendet i 1956 blei Sudan administrert av britane som to separate einingar – det muslimske nord- og det kristne sørterritoriet.
Ein anglo-egyptiskt avtale i 1953 gav Sudan indre sjølvstyre over tre år og lova tilbaketrekking av dei britiske styrkane. Det første valet blei halde same året, og blei vunne av National Unionist Party (NUP) under leiing av [[Ismaʿil al-Azhari]]. Sistnemnde danna regjering i 1954 og blei den fyrste statsministeren i Sudan.<ref>{{snl|Sudans_historie|Sudans historie}}</ref>
=== Nyare historie ===
Sudan fekk sjølvstende frå Storbritannia og Egypt i 1956, og har vore medlem av [[SN]] sidan då. Militære regime som favoriserer islam-orienterte regjeringar har dominert innanrikspolitikken i Sudan sidan sjølvstendet. Oberst [[Omar al-Bashir]] kom til makta i eit miltærkupp 30. juni 1989. Al-Bashir sat ved makta i nær 30 år, frem til han sjølv blei avsett ved eit militærkupp 11. april 2019.
Bortsett frå i perioden 1972–82 var landet herja av borgarkrig fram til partane gjekk med på ein fredsavtale den 9. januar 2005. Konflikten hadde utgangspunkt i den økonomiske, politiske og sosiale dominansen til det muslimske nordlege Sudan over det kristne, ikkje-arabiske Sør-Sudan. Ifølgje fredsavtalen – Comprehensive Peace Agreement (CPA) – skulle Sør-Sudan innan januar 2011 gjennomføra ei folkerøysting om sjølvstende. I januar 2011 blei denne halden. Eit overveldande fleirtal stemte for lausriving, og Sør-Sudan blei erklært som eigen stat 9. juli 2011. Ved opprettinga av Sør-Sudan var det ikkje semje mellom Sør-Sudan og Sudan om den økonomiske kompensasjonen for ein røyrleidning gjennom Sudan frå oljeproduksjonen i Sør-Sudan. Dette førte til uro.
I 2003 oppstod [[Darfur-konflikten]] i [[Darfur]]. Den sudanske regjeringa og opprørsleiaren Minni Arcua Minnawi frå [[Sudan Liberation Movement|SLA]] underteikna ein fredsavtale for [[Darfur]] 5. mai 2006. Etter meir uro og fleire rundar med forhandlingar blei det inngått ein avtale den 14. juli 2011.
6. januar 2021 underteikna Sudan [[Abraham-avtalane|Abraham-avtalen]].<ref>{{Kilde www|url=https://idag.no/nyheter/verden/kun-pa-nett/israel-takker-usa-for-fredsinnsatsen-i-midtosten/19.35075|tittel=Israel takker USA for fredsinnsatsen i Midtøsten|besøksdato=2022-01-02|dato=2021-01-07|utgiver=idag.no|}}</ref><ref>{{Kilde www|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-01-06/sudan-signs-abraham-accords-declaration-with-u-s-cabinet-says|tittel=Sudan Signs Pact Setting Stage for Normalization With Israel|besøksdato=2021-09-08|dato=2021-01-06|forfatter=Mohammed Alamin|språk=en-US|utgiver=Bloomberg News}}</ref>
Det fann stad ei militærkupp i landet 25. oktober 2021. Statsministeren Abdalla Hamdok blei tatt til fange av kuppmakarane.<ref>{{Kilde avis|tittel=Sudan's Hamdok moved to unknown location after refusing to support coup|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudans-hamdok-moved-unknown-location-after-refusing-support-coup-2021-10-25/|avis=Reuters|dato=2021-10-25|besøksdato=2022-01-02|språk=en|etternavn=Reuters}}</ref>
Hamdok blei gjeninsett 21. november 2021 etter at Abdel Fattah al-Burhan gjekk med på å gjeninnføra overgangen til sivilt styre, samtidig som han heldt på kontrollen.<ref>{{Cite web|title=Sudan’s Hamdok reinstated as PM after political agreement signed|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/21/sudans-hamdok-reinstated-as-pm-after-political-agreement-signed|access-date=2021-11-21|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
2. januar 2022 kunngjorde Hamdok at han trekte seg som statsminister etter folkelege protestar som førte til fleire dødsfall.<ref>{{Cite web|title=Sudan PM Abdalla Hamdok resigns after deadly protest|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/2/sudan-pm-abdalla-hamdok-resigns-after-deadly-protest|access-date=2022-01-02|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
== Politikk og administrasjon ==
Sudan har ei [[Demokrati|demokratisk]] [[forfatning]], men blei i praksis styrt av eit [[militærdiktatur]] frå 30. juni 1989, då oberst Omar al-Bashir overtok makta i eit statskupp og innførte eit strengt islamistisk regime med [[Sjaria|sjarialovgjeving]]. Ein reknar med at mellom {{formatnum:200000}} og {{formatnum:400000}} menneske døydde under hans regjeringstid, tildels som følgje av Darfur-konflikten. I kjølvatnet av omfattande protestar blei regjeringa styrta 11. april 2019, og al-Bashir stilt for retten for blant anna korrupsjon. Partiet hans, Nasjonalkongressen, blei forbode. Al-Bashir blei også tiltalt for [[brotsverk mot menneskja]] av [[Den internasjonale straffedomstolen]] i [[Haag]].<ref>{{kilde www|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7923102.stm|tittel=Warrant issued for Sudan's leader|besøksdato=29. november 2019|dato=4. mars 2009|språk=en-UK|utgiver=[[BBC]]}}</ref><ref>{{kilde www|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/18/omar-al-bashir-corruption-charges-sudan-court|tittel=Deposed Sudan president to face corruption charges in court|besøksdato=29. november 2019|forfattere=Jason Burke og Zeinab Mohammed Salih|dato=18. august 2019|språk=en-UK|utgiver=[[The Guardian]]}}</ref> I august 2019 blei det oppnådd semje om eit mellombels styre sett saman av sivile og militære representantar.<ref>{{kilde www|url=https://www.reuters.com/article/us-sudan-politics/sudanese-army-and-civilians-seal-interim-power-sharing-deal-idUSKCN1V70AC|tittel=Sudanese army and civilians seal interim power-sharing deal|besøksdato=29. november 2019|dato=17. august 2019|forfatter=Khalid Abdelaziz|språk=en|utgiver=[[Reuters]]}}</ref>
==== Tru- og religionsfridom ====
Trass i at Sudan gjennom grunnlova og internasjonale avtalar har forplikta seg til å respektere trusfridomen, vert det rapportert om omfattande brot på denne rettigheita. Kristne – særleg konvertittar frå islam og kristne med etnisk afrikansk bakgrunn – vert utsette for systematisk diskriminering, vald og truslar.
I kjølvatnet av militærkuppet i 2021 og utbrotet av borgarkrigen i april 2023 har situasjonen for religiøse minoritetar forverra seg dramatisk. Over 150 kyrkjer har blitt angripne, øydelagde eller beslaglagde.<ref>{{cite web|url=https://www.uscirf.gov/news-room/releases-statements/uscirf-sounds-alarm-attacks-against-religious-communities-sudan|tittel=USCIRF sounds alarm on attacks against religious communities in Sudan|dato=2024-04-19|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=USCIRF}}</ref> Nokre kyrkjer er blitt omgjorde til militærbasar, og kristne leiarar har blitt bortførte eller drepne.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
[[Konversjon (religion)|Konvertittar]] frå islam risikerer å bli utstøytte frå familien, fråtekne barn, utsette for vald eller drepne. Det er òg rapportert at kristne kvinner har blitt bortførte og tvangsgifta med muslimar, og at jenter har blitt utsette for seksuelle overgrep frå både milits og tryggingsstyrkar.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/2023/may/16/sudan-reports-of-women-being-raped-in-khartoum-by-armed-men|tittel=Sudan: Reports of women being raped in Khartoum by armed men|dato=2023-05-16|blad=The Guardian|besøksdato=2025-06-02}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dw.com/en/sudan-un-condemns-sexual-violence-amid-weeklong-cease-fire/a-65723621|tittel=UN condemns sexual violence in Sudan|dato=2023-05-24|blad=Deutsche Welle|besøksdato=2025-06-02}}</ref>
Sudan har signert fleire internasjonale menneskerettskonvensjonar, inkludert [[ICCPR]]<ref>https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/ccpr.aspx</ref> og [[CRC]],<ref>[https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/crc.aspx]</ref> men desse vert i liten grad etterlevde. Nokre av dei mest dokumenterte brota er:
* forbod og vald mot kyrkjebygg (ICCPR art. 18),
* trakassering og vald mot kristne kvinner for å ikkje følgje islamsk kleskode (ICCPR art. 18),
* arrestasjonar og truslar om blasfemi mot kristne (ICCPR art. 19),
* systematisk diskriminering av barn i kristne familiar (CRC art. 14).<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025: Sudan|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
Ifølgje menneskerettsorganisasjonen [[Åpne Dører]]<ref>{{Citation|title=Sudan|url=https://www.opendoors.no/forfoelgelse/land/sudan/|website=www.opendoors.no|accessdate=2025-06-02|language=nb-NO}}</ref> er Sudan blant dei fem landa i verda der kristne opplever mest forfølging. I 2025 blei landet rangert som nummer fem på organisasjonen si [[World Watch List]], med svært høge nivå av vald og press mot kristne både i privatlivet, familielivet, samfunnet og på nasjonalt nivå.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
==Merknader==
{{merknadar}}
==Kjelder==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sudan|Sudan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 9. januar 2022.''
{{refslutt}}
== Litteratur ==
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007062004039|tittel=Afrika|forlag=Schibsted|isbn=8251607450|utgivelsessted=Oslo|side=20|utgivelsesår=1979}}
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2009050704018|tittel=Land i Afrika|forfatter=Lundstøl, Sigrun Riedel|forlag=Faktum|isbn=8254002312|utgivelsessted=Oslo|side=38|utgivelsesår=1995}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Nord-Afrika}}
{{AU}}
{{Den arabiske ligaen}}
{{use dmy dates}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Sudan| ]]
[[Kategori:Land i Afrika]]
[[Kategori:AU-land]]
n70ude9fn18g2gwa42683tu1b8xkxw9
3682672
3682670
2026-11-04T10:17:22Z
~2026-58904-62
160604
3682672
wikitext
text/x-wiki
{{landboks
|namn = Republikken Sudan
|andre namn = {{lang|ar|{{ikkjekursiv|جمهورية السودان}}<br />Jumhuriyat as-Sudan}}
|adjektiv = sudansk
|riksvåpen = Emblem of Sudan.svg
|riksvåpenstorleik = 70
|flagg = Flag of Sudan.svg{{!}}border
|motto = Al-Nasr Lana<br />('Sigeren er vår')
|nasjonaldag =
|nasjonalsong = Nahnu Djundulla Djundulwatan
|kart = Sudan (orthographic projection) highlighted.svg
|karttekst = {{Legend|#336830|Republikken Sudan}}{{Legend|#61E760|Territorium som Sudan gjer krav på, men som det ikkje kontrollerer}}
|hovudstad = Khartoum
|styresett = [[Føderal]] [[republikk]] under [[militærjunta]]
|statsoverhovudtype = [[President]]
|statsoverhovud = Abdel Fattah al-Burhan
|statsminister = Kamil Idris
|grunnlagdtype = Sjølvstende {{ikkjefeit|frå<br />[[Storbritannia]]<br />og [[Egypt]]}}
|grunnlagd = [[1. januar]] [[1956]]
|vassareal = 5 %
|valuta = [[Sudansk dinar]]
|tidssone = [[UTC]] +2
|domene = .sd
}}
{{merknadar}}
==Kjelder==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sudan|Sudan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 9. januar 2022.''
{{refslutt}}
== Litteratur ==
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007062004039|tittel=Afrika|forlag=Schibsted|isbn=8251607450|utgivelsessted=Oslo|side=20|utgivelsesår=1979}}
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2009050704018|tittel=Land i Afrika|forfatter=Lundstøl, Sigrun Riedel|forlag=Faktum|isbn=8254002312|utgivelsessted=Oslo|side=38|utgivelsesår=1995}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Nord-Afrika}}
{{AU}}
{{Den arabiske ligaen}}
{{use dmy dates}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Sudan| ]]
[[Kategori:Land i Afrika]]
[[Kategori:AU-land]]
sxh8dscl1sb8q4fi2s1s5uqdjdx1rkx
3682673
3682672
2026-11-04T10:18:28Z
~2026-58904-62
160604
3682673
wikitext
text/x-wiki
{{landboks
|namn = Republikken Sudan
|andre namn = {{lang|ar|{{ikkjekursiv|جمهورية السودان}}<br />Jumhuriyat as-Sudan}}
|adjektiv = sudansk
|riksvåpen = Emblem of Sudan.svg
|riksvåpenstorleik = 70
|flagg = Flag of Sudan.svg{{!}}border
|motto = Al-Nasr Lana<br />('Sigeren er vår')
|nasjonaldag =
|nasjonalsong = Nahnu Djundulla Djundulwatan
|kart = Sudan (orthographic projection) highlighted.svg
|karttekst = {{Legend|#336830|Republikken Sudan}}{{Legend|#61E760|Territorium som Sudan gjer krav på, men som det ikkje kontrollerer}}
|hovudstad = Khartoum
|styresett = [[Føderal]] [[republikk]] under [[militærjunta]]
|statsoverhovudtype = [[President]]
|statsoverhovud = Abdel Fattah al-Burhan
|statsminister = Kamil Idris
|grunnlagdtype = Sjølvstende {{ikkjefeit|frå<br />[[Storbritannia]]<br />og [[Egypt]]}}
|grunnlagd = [[1. januar]] [[1956]]
|vassareal = 5 %
|valuta = [[Sudansk dinar]]
|tidssone = [[UTC]] +2
|domene = .sd
}}
{{merknadar}}
[[Kategori:Sudan| ]]
[[Kategori:Land i Afrika]]
[[Kategori:AU-land]]
k481x8y1netboiqxitalpp7930nnkdp
3682706
3682673
2026-11-04T10:51:04Z
Johshh
122989
3682706
wikitext
text/x-wiki
{{landboks
|namn = Republikken Sudan
|andre namn = {{lang|ar|{{ikkjekursiv|جمهورية السودان}}<br />Jumhuriyat as-Sudan}}
|adjektiv = sudansk
|riksvåpen = Emblem of Sudan.svg
|riksvåpenstorleik = 70
|flagg = Flag of Sudan.svg{{!}}border
|motto = Al-Nasr Lana<br />('Sigeren er vår')
|nasjonaldag =
|nasjonalsong = Nahnu Djundulla Djundulwatan
|kart = Sudan (orthographic projection) highlighted.svg
|karttekst = {{Legend|#336830|Republikken Sudan}}{{Legend|#61E760|Territorium som Sudan gjer krav på, men som det ikkje kontrollerer}}
|hovudstad = Khartoum
|styresett = [[Føderal]] [[republikk]] under [[militærjunta]]
|statsoverhovudtype = [[President]]
|statsoverhovud = Abdel Fattah al-Burhan
|statsminister = Kamil Idris
|grunnlagdtype = Sjølvstende {{ikkjefeit|frå<br />[[Storbritannia]]<br />og [[Egypt]]}}
|grunnlagd = [[1. januar]] [[1956]]
|vassareal = 5 %
|valuta = [[Sudansk dinar]]
|tidssone = [[UTC]] +2
|domene = .sd
}}
'''Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|السودان|Sūdān}} }} offisielt '''Republikken Sudan''',{{mrk|{{språk-ar|جمهورية السودان|Jumhuriyat as-Sudan}} }} er ein republikk i Nordaust-[[Afrika]] og er det tredje største landet i verdsdelen. Landet grensar mot [[Eritrea]], [[Etiopia]], [[Sør-Sudan]], [[Den sentralafrikanske republikken]], [[Tsjad]], [[Libya]] og [[Egypt]], og det har kystline mot [[Raudehavet]]. Hovudstaden er [[Khartoum]]. Landet har i mange år vore herja av borgarkrig. Etter fredsavtalen frå 2005 vart det i 2011 halde folkerøysting i Sør-Sudan om å verta ein sjølvstendig stat, og Sør-Sudan vart skilt ut frå Sudan i 9. juli 2011.
== Namn ==
Namnet på staten Sudan kjem frå den den geografiske [[regionen Sudan]], eit område [[sør for Sahara]], som strekkjer seg frå Vest-Afrika til Aust- og Sentral-Afrika. Namnet kjem frå det arabiske ''bilād as-sūdān'' (بلاد السودان), eller «landet til dei svarte», som viser til innbyggjarar med mørk hud.<ref>{{Kilde www|url=http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|tittel=Ancient Sudan Nubia|besøksdato=2017-12-07|arkiv-url=https://web.archive.org/web/20170622174316/http://www.ancientsudan.org/articles_ibrahim_musa_westernsudan.html|arkiv-dato=2017-06-22|død-lenke=yes|verk=www.ancientsudan.org}}</ref>
== Geografi ==
[[Fil:Su-map.png|mini|venstre|Kart over Sudan før utskiljinga av Sør-Sudan]]
Sudan ligg i [[Nord-Afrika]] og grensar mot [[Raudehavet]] i aust. Det meste av landet består av slettelandskap, med fjell i vest og i aust. Landskapet er dominert av [[Nilen]] med tilløp. [[Klima|Klimaet]] vekslar frå tropisk i sør til tørr [[ørken]] i nord. [[Regntid|Regntida]] finn typisk stad i perioden april til november, men varierer avhengig av område.
Nokre miljøproblem i landet er utilstrekkeleg tilgang på ferskvatn, [[Erosjon|jorderosjon]] og at ville dyr blir truga av omfattande jakt. Halvparten av elektrisiteten i landet blir produsert av [[fossilt brensel]] og halvparten av [[Vassenergi|vasskraft]].
=== Klima ===
Dei nordlege områda av landet er [[ørken]], og har eit [[klima]] som liknar det i [[Egypt]], [[Libya]] og ørkenområda av [[Algerie]]. Frå [[Khartoum]] og sørover aukar den årlege nedbøren gradvis frå 150 mm til over 1000 mm. I dei nordlege områda har ein sjeldan [[regn]], og eventuelt regn kjem med ujamne mellomrom. Regnsesongen i Sudan er mellom april og oktober, men lengst sør kan ein ha nedbør heile året. Regntida minkar frå seks til åtte månadar i sør til rundt to månadar i dei sørlege områda av ørkenen.
Dei nordlege delane av Sudan har nesten alltid ein nordaustleg vind gjennom heile året. Dette fører til svært tørr luft som gjer at dei svært høge dagtemperaturane ikkje er så ubehagelege. I dei kjøligare vintermånadane kan temperaturen bli ganske låg, og frost tidleg på morgonen er ikkje uvanleg i ørkenen. Om sommaren er derimot nattetemperaturane sjeldan under 25 °C.
Under regntida i dei sørlege og sentrale områda av Sudan, erstattar ein sørleg eller sørvestleg vind den nordaustlege vinden. Dette fører til litt lågare temperaturar om sommaren, høg fukt og ein del [[sky]]er. Lengst sør varierer temperaturen lite gjennom året, og er høgast like før regntida. Den fuktige lufta kjem frå [[Kongobekkenet]] eller [[Atlanterhavet|Sør-Atlanteren]] og er hovudkjelda til regnvêret om sommaren. Sjølv i regntida har ein tørre dagar og sol innimellom, og sjølv i dei våtaste områda kjem det berre regn om lag kvar tredje dag.
Sundan kan stundom verte råka av ein kraftig vind kalla ''[[haboob]]'', som kan føre til [[sandstorm]]. Habooben oppstår ofte dagen før eller heilt i starten av regntida, ofte føre eit [[torevêr]].
På kysten av [[Raudehavet]] og i åsane i nærleiken har ein berre litt regn no og då frå oktober til desember.
== Folkesetnad ==
Det finst ingen data for folketalet i landet sidan Sør-Sudan blei skilt ut frå Sudan, men i ei folketeljing frå 2008 blei folketalet i Nord-, Vest- og Aust-Sudan registrert til å vera over 30 millionar.<ref>[http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true Heavens, Andrew (21. mai 2009)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022175725/http://af.reuters.com/article/topNews/idAFJOE54K0CR20090521?sp=true |date=2012-10-22 }}. Af.reuters.com (2009-05-21). Besøkt 4. oktober 2011.</ref> Dette set dagens estimat av folketalet i Sudan etter lausrivinga til litt over 30 millionar menneske. Dette er ein betydelig auke dei siste to tiåra, etter at folketeljinga i 1983 oppgav det totale folketalet i Sudan, inkludert dagens Sør-Sudan, til 21,6 millionar.<ref>"[http://countrystudies.us/sudan/34.htm Sudan – Population]". Library of Congress Country Studies.</ref> Befolkninga i storbyområdet Khartoum (inkludert [[Khartoum]], [[Omdurman]] og [[Nord-Khartoum]]) er i sterk vekst, og blei registrert til å vera 5,2 millionar.
Gjennomsnittsalderen er 17,7 år (2002), medan spedbarnsdøydelegheita er på 9,0 % (2008). Forventa levealder (gj.snitt) er 62,5 år (2008).
Språk i Sudan er arabisk, nubisk, ta bedawie, ulike dialektar av nilotisk, nilo-hamitisk, sudanesisk og engelsk.
Landet har ca. 70 % [[Sunni-muslim|sunni-muslimar]] (mest i nord), 5 % kristne (mest i sør og i [[Khartoum]]) og 25 % som tilhøyrer andre religionar.
I tillegg til at mange sudanesarar sjølv er blitt flyktningar, har også landet tatt imot mange flyktningar frå andre land. Ifølgje ''World Refugee Survey 2008'' budde det {{formatnum:310500}} flyktningar og asylsøkarar i Sudan i 2007. Fleirtalet av desse kom frå [[Eritrea]] ({{formatnum:240400}} personar), [[Tsjad]] ({{formatnum:45000}}), [[Etiopia]] ({{formatnum:49300}}) og [[Den sentralafrikanske republikk]] ({{formatnum:2500}})).<ref name="World Refugee Survey 2008">{{Cite news|date=19. juni 2008|title=World Refugee Survey 2008|publisher=U.S. Committee for Refugees and Immigrants|url=http://www.refugees.org/survey|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071005040657/http://www.refugees.org/article.aspx?id=1941|archivedate=2007-10-05|deadurl=yes|}}</ref> Den sudanske regjeringa deporterte minst 1500 flyktningar og asylsøkarar i løpet av 2007. Sudan har ratifisert [[Flyktningkonvensjonen|SN sin flyktningkonvensjon]] frå 1951.<ref name="World Refugee Survey 2008" />
== Historie ==
Området som i dag dannar Sudan er nemnt i skriftlege kjelder frå det gamle Egypt frå rundt 3000 f.Kr. Periodisk var nordlege Sudan, då særleg [[Nubia]], ein egyptisk provins. Arkeologiske bevis av urfolkskulturar som [[kerma]] finst også, og i det siste tusenåret f.Kr. oppstod ein skriftleg dokumentert kultur med byen [[Napata]] som hovudstad i eit rike kalla [[Kongedømmet Kusj|Kusj]] som varte fram til rundt 300-talet e.Kr.
Nokre Kush-kongar regjerte også over Egypt og danna det 25. dynastiet i landet (ca. 746-655 f.Kr.). Den kulturelle innverknaden nordfrå var heile tida sterk; dei kushittiske kongane bygde til dømes pyramidar, og kulten kring den egyptiske guden [[Amon]] var den dominerande.
=== Tidleg-kristen tid og overgangen til muslimsk styre ===
[[Fil:Cross, Faras.jpg|thumb|Ein av freskane som vart funne under utgravingane av Faras]] På 500-talet vart dei tre nubiske rika Nobatia, Makuria og Alodia kristna, hovudsakleg gjennom misjon frå den koptiske kyrkja i Egypt. Ifølgje Johannes av Efesos vart misjonæren Longinus send til Nobatia kring år 540, og etterfølgjaren Julian førte kristendommen til Alodia. Oppslutninga om den kristne trua voks raskt, med kyrkjer og katedralar oppførte langs Nilen.<ref>Johannes av Efesos, ca. 570.</ref>
I motsetnad til Egypt, som fall for islamsk ekspansjon på 600-talet, klarte dei kristne rika i Nubia å stå imot i fleire hundre år. Ein fredsavtale med muslimane, kjend som ''baqt'', vart inngått etter militært press på 600-talet og heldt i kring 500 år. Avtalen innebar mellom anna levering av slavar og varer i byte mot fred.<ref>Hasan, Yusuf Fadl (1967). ''The Arabs and the Sudan''. Edinburgh University Press.</ref>
På 1100-talet braut avtalen saman, og dei følgjande hundreåra var prega av krig og gradvis islamisering. Det siste kristne kongedømet, Alodia, fall i 1504, og med det forsvann òg kristendommen som dominerande religion i regionen.<ref>Welsby, Derek A. (2002). ''The Medieval Kingdoms of Nubia''. British Museum Press.</ref>
=== 1822 og framover ===
[[Muhammad Ali av Egypt]] erobra Sudan i 1822 og grunnla [[Khartoum]]. Sonen hans [[Ibrahim Pasja]] flytta grensene for Egypt heilt til nærleiken av [[Victoriasjøen]]. Ei aukande misnøye med den egyptiske påverknaden, høge skattar og krav om at slaveriet skulle avskaffast førte fram til [[mahdistopprøret]] under [[Muhammad Ahmad]] i 1882. Mahdiststaten blei senere styrta i 1898 av Egypt og Storbritannia. Ifølgje eit [[traktat]] av 19. januar 1899 skulle forvaltninga av landet sør for [[22. breddegrad]] ned til Uganda og [[Belgisk Kongo]] handterast av Egypt og Storbritannia i fellesskap, under namnet [[Anglo-egyptisk Sudan]].
Landet blei leia av ein [[generalguvernør]] som blei innsett av egyptarane etter godkjenning frå britane, men landet blei i realiteten styrt som ein britisk [[koloni]]. Fram til sjølvstendet i 1956 blei Sudan administrert av britane som to separate einingar – det muslimske nord- og det kristne sørterritoriet.
Ein anglo-egyptiskt avtale i 1953 gav Sudan indre sjølvstyre over tre år og lova tilbaketrekking av dei britiske styrkane. Det første valet blei halde same året, og blei vunne av National Unionist Party (NUP) under leiing av [[Ismaʿil al-Azhari]]. Sistnemnde danna regjering i 1954 og blei den fyrste statsministeren i Sudan.<ref>{{snl|Sudans_historie|Sudans historie}}</ref>
=== Nyare historie ===
Sudan fekk sjølvstende frå Storbritannia og Egypt i 1956, og har vore medlem av [[SN]] sidan då. Militære regime som favoriserer islam-orienterte regjeringar har dominert innanrikspolitikken i Sudan sidan sjølvstendet. Oberst [[Omar al-Bashir]] kom til makta i eit miltærkupp 30. juni 1989. Al-Bashir sat ved makta i nær 30 år, frem til han sjølv blei avsett ved eit militærkupp 11. april 2019.
Bortsett frå i perioden 1972–82 var landet herja av borgarkrig fram til partane gjekk med på ein fredsavtale den 9. januar 2005. Konflikten hadde utgangspunkt i den økonomiske, politiske og sosiale dominansen til det muslimske nordlege Sudan over det kristne, ikkje-arabiske Sør-Sudan. Ifølgje fredsavtalen – Comprehensive Peace Agreement (CPA) – skulle Sør-Sudan innan januar 2011 gjennomføra ei folkerøysting om sjølvstende. I januar 2011 blei denne halden. Eit overveldande fleirtal stemte for lausriving, og Sør-Sudan blei erklært som eigen stat 9. juli 2011. Ved opprettinga av Sør-Sudan var det ikkje semje mellom Sør-Sudan og Sudan om den økonomiske kompensasjonen for ein røyrleidning gjennom Sudan frå oljeproduksjonen i Sør-Sudan. Dette førte til uro.
I 2003 oppstod [[Darfur-konflikten]] i [[Darfur]]. Den sudanske regjeringa og opprørsleiaren Minni Arcua Minnawi frå [[Sudan Liberation Movement|SLA]] underteikna ein fredsavtale for [[Darfur]] 5. mai 2006. Etter meir uro og fleire rundar med forhandlingar blei det inngått ein avtale den 14. juli 2011.
6. januar 2021 underteikna Sudan [[Abraham-avtalane|Abraham-avtalen]].<ref>{{Kilde www|url=https://idag.no/nyheter/verden/kun-pa-nett/israel-takker-usa-for-fredsinnsatsen-i-midtosten/19.35075|tittel=Israel takker USA for fredsinnsatsen i Midtøsten|besøksdato=2022-01-02|dato=2021-01-07|utgiver=idag.no|}}</ref><ref>{{Kilde www|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-01-06/sudan-signs-abraham-accords-declaration-with-u-s-cabinet-says|tittel=Sudan Signs Pact Setting Stage for Normalization With Israel|besøksdato=2021-09-08|dato=2021-01-06|forfatter=Mohammed Alamin|språk=en-US|utgiver=Bloomberg News}}</ref>
Det fann stad ei militærkupp i landet 25. oktober 2021. Statsministeren Abdalla Hamdok blei tatt til fange av kuppmakarane.<ref>{{Kilde avis|tittel=Sudan's Hamdok moved to unknown location after refusing to support coup|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudans-hamdok-moved-unknown-location-after-refusing-support-coup-2021-10-25/|avis=Reuters|dato=2021-10-25|besøksdato=2022-01-02|språk=en|etternavn=Reuters}}</ref>
Hamdok blei gjeninsett 21. november 2021 etter at Abdel Fattah al-Burhan gjekk med på å gjeninnføra overgangen til sivilt styre, samtidig som han heldt på kontrollen.<ref>{{Cite web|title=Sudan’s Hamdok reinstated as PM after political agreement signed|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/11/21/sudans-hamdok-reinstated-as-pm-after-political-agreement-signed|access-date=2021-11-21|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
2. januar 2022 kunngjorde Hamdok at han trekte seg som statsminister etter folkelege protestar som førte til fleire dødsfall.<ref>{{Cite web|title=Sudan PM Abdalla Hamdok resigns after deadly protest|url=https://www.aljazeera.com/news/2022/1/2/sudan-pm-abdalla-hamdok-resigns-after-deadly-protest|access-date=2022-01-02|website=www.aljazeera.com|language=en}}</ref>
== Politikk og administrasjon ==
Sudan har ei [[Demokrati|demokratisk]] [[forfatning]], men blei i praksis styrt av eit [[militærdiktatur]] frå 30. juni 1989, då oberst Omar al-Bashir overtok makta i eit statskupp og innførte eit strengt islamistisk regime med [[Sjaria|sjarialovgjeving]]. Ein reknar med at mellom {{formatnum:200000}} og {{formatnum:400000}} menneske døydde under hans regjeringstid, tildels som følgje av Darfur-konflikten. I kjølvatnet av omfattande protestar blei regjeringa styrta 11. april 2019, og al-Bashir stilt for retten for blant anna korrupsjon. Partiet hans, Nasjonalkongressen, blei forbode. Al-Bashir blei også tiltalt for [[brotsverk mot menneskja]] av [[Den internasjonale straffedomstolen]] i [[Haag]].<ref>{{kilde www|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/7923102.stm|tittel=Warrant issued for Sudan's leader|besøksdato=29. november 2019|dato=4. mars 2009|språk=en-UK|utgiver=[[BBC]]}}</ref><ref>{{kilde www|url=https://www.theguardian.com/world/2019/aug/18/omar-al-bashir-corruption-charges-sudan-court|tittel=Deposed Sudan president to face corruption charges in court|besøksdato=29. november 2019|forfattere=Jason Burke og Zeinab Mohammed Salih|dato=18. august 2019|språk=en-UK|utgiver=[[The Guardian]]}}</ref> I august 2019 blei det oppnådd semje om eit mellombels styre sett saman av sivile og militære representantar.<ref>{{kilde www|url=https://www.reuters.com/article/us-sudan-politics/sudanese-army-and-civilians-seal-interim-power-sharing-deal-idUSKCN1V70AC|tittel=Sudanese army and civilians seal interim power-sharing deal|besøksdato=29. november 2019|dato=17. august 2019|forfatter=Khalid Abdelaziz|språk=en|utgiver=[[Reuters]]}}</ref>
==== Tru- og religionsfridom ====
Trass i at Sudan gjennom grunnlova og internasjonale avtalar har forplikta seg til å respektere trusfridomen, vert det rapportert om omfattande brot på denne rettigheita. Kristne – særleg konvertittar frå islam og kristne med etnisk afrikansk bakgrunn – vert utsette for systematisk diskriminering, vald og truslar.
I kjølvatnet av militærkuppet i 2021 og utbrotet av borgarkrigen i april 2023 har situasjonen for religiøse minoritetar forverra seg dramatisk. Over 150 kyrkjer har blitt angripne, øydelagde eller beslaglagde.<ref>{{cite web|url=https://www.uscirf.gov/news-room/releases-statements/uscirf-sounds-alarm-attacks-against-religious-communities-sudan|tittel=USCIRF sounds alarm on attacks against religious communities in Sudan|dato=2024-04-19|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=USCIRF}}</ref> Nokre kyrkjer er blitt omgjorde til militærbasar, og kristne leiarar har blitt bortførte eller drepne.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
[[Konversjon (religion)|Konvertittar]] frå islam risikerer å bli utstøytte frå familien, fråtekne barn, utsette for vald eller drepne. Det er òg rapportert at kristne kvinner har blitt bortførte og tvangsgifta med muslimar, og at jenter har blitt utsette for seksuelle overgrep frå både milits og tryggingsstyrkar.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/global-development/2023/may/16/sudan-reports-of-women-being-raped-in-khartoum-by-armed-men|tittel=Sudan: Reports of women being raped in Khartoum by armed men|dato=2023-05-16|blad=The Guardian|besøksdato=2025-06-02}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.dw.com/en/sudan-un-condemns-sexual-violence-amid-weeklong-cease-fire/a-65723621|tittel=UN condemns sexual violence in Sudan|dato=2023-05-24|blad=Deutsche Welle|besøksdato=2025-06-02}}</ref>
Sudan har signert fleire internasjonale menneskerettskonvensjonar, inkludert [[ICCPR]]<ref>https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/ccpr.aspx</ref> og [[CRC]],<ref>[https://www.ohchr.org/en/professionalinterest/pages/crc.aspx]</ref> men desse vert i liten grad etterlevde. Nokre av dei mest dokumenterte brota er:
* forbod og vald mot kyrkjebygg (ICCPR art. 18),
* trakassering og vald mot kristne kvinner for å ikkje følgje islamsk kleskode (ICCPR art. 18),
* arrestasjonar og truslar om blasfemi mot kristne (ICCPR art. 19),
* systematisk diskriminering av barn i kristne familiar (CRC art. 14).<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025: Sudan|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
Ifølgje menneskerettsorganisasjonen [[Åpne Dører]]<ref>{{Citation|title=Sudan|url=https://www.opendoors.no/forfoelgelse/land/sudan/|website=www.opendoors.no|accessdate=2025-06-02|language=nb-NO}}</ref> er Sudan blant dei fem landa i verda der kristne opplever mest forfølging. I 2025 blei landet rangert som nummer fem på organisasjonen si [[World Watch List]], med svært høge nivå av vald og press mot kristne både i privatlivet, familielivet, samfunnet og på nasjonalt nivå.<ref>{{Kjelde www|url=https://opendoors.org/en-US/research-reports/|tittel=World Watch List 2025|besøksdato=2025-06-02|utgjevar=Open Doors International}}</ref>
==Merknader==
{{merknadar}}
==Kjelder==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sudan|Sudan]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 9. januar 2022.''
{{refslutt}}
== Litteratur ==
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2007062004039|tittel=Afrika|forlag=Schibsted|isbn=8251607450|utgivelsessted=Oslo|side=20|utgivelsesår=1979}}
* {{Kilde bok|url=http://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2009050704018|tittel=Land i Afrika|forfatter=Lundstøl, Sigrun Riedel|forlag=Faktum|isbn=8254002312|utgivelsessted=Oslo|side=38|utgivelsesår=1995}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Nord-Afrika}}
{{AU}}
{{Den arabiske ligaen}}
{{use dmy dates}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Sudan| ]]
[[Kategori:Land i Afrika]]
[[Kategori:AU-land]]
8adfx5xsxhx58qgdmibiafmuyqtlmw2
Telia Norge
0
17942
3682472
3404260
2026-11-03T13:29:20Z
Johshh
122989
+Autoritetsdata
3682472
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks verksemd|namn=Telia Norge AS}}
'''Telia Norge AS''', tidlegare NetCom AS, er eit norsk [[telekommunikasjonsselskap]]. Dei tilbyr mellom anna telefonabonnement, [[internett]], [[breiband]] og Betal-TV. Selskapet har godt over ein million kundar, og er det nest største teleselskapet i [[Noreg]] etter [[Telenor]].
Selskapet er eigd av det svensk-finske teleselskapet [[TeliaSonera]]. I mars 2016 skifta selskapet namn til Telia Norge.
== Bakgrunnsstoff ==
*{{offisiell nettstad}}
{{spire}}
{{manglar kjelder}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Norske telekommunikasjonsselskap]]
76dw4obukl72oa6snkha99gvsp4whzk
Låg jordbane
0
27789
3682581
3636034
2026-11-04T07:39:21Z
Amherst99
11638
/* */
3682581
wikitext
text/x-wiki
'''Låg jordbane''' (engelsk ''LEO''; ''low Earth orbit'' er ein type [[satellittbane]]. Banehøgda ligg mellom [[atmosfæra]] og [[van Allenbelta]], vanlege banehøgder er frå omtrent 200 km ([[romferja]]) til omtrent 1000 km. Denne banetypen vert nytta av ein del [[overvaking]]s- og [[jordobservasjon]]ssatellittar og til nokon kommunikasjonsføremål, slik som [[Iridiumsystemet]]. Satellittar i låg jordbane vil verte bremsa av atmosfæra til jorda. Levetida vil soleis vere relativt kort og ein må ofte gjere korreksjon av bana.
Ein type låg jordbane er [[polar bane]].
{{astronomispire}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Satellittbaner]]
lor4d6jjx55t72xn75i01no1d8ylk58
Distrikt i Noreg
0
30485
3682561
3328789
2026-11-04T01:11:24Z
Zap648
120967
Flikk
3682561
wikitext
text/x-wiki
I [[Noreg]] finst det landområde som er meir eller mindre fast avgrensa ut frå historiske tilhøve, so som gamle [[folkeland]], men som ikkje treng, men kan svare til administrative regionar i dag. Desse vart kalla [[landskap]] på gammalnorsk, men i moderne norsk er ikkje denne tydinga lenger i bruk. I Sverige og Finland er den gamle tydinga av landskap framleis i bruk.<ref>{{Citation|title=Bokmålsordboka {{!}} Nynorskordboka|url=https://ordbok.uib.no/perl/ordbok.cgi?OPP=landskap+&ant_bokmaal=5&ant_nynorsk=5&nynorsk=+&ordbok=begge|website=ordbok.uib.no|accessdate=2021-08-18}}</ref> I dag blir desse områda omtalt som distrikt, region og område litt om kvarandre.
I storleik er distrikta mellom [[fylke|fylka]]ane og [[kommune|kommunane]].
{| width=100%
| valign=top|
=== Distrikt på [[Vestlandet]] ===
* [[Rogaland]]
** [[Dalane]]
** [[Jæren]]
** [[Ryfylke]]
* [[Hordaland]]
** [[Sunnhordland]]
** [[Nordhordland]]
** [[Voss]]
** [[Hardanger]]
* [[Sogn]]
** [[Ytre Sogn]]
** [[Indre Sogn]]
* [[Fjordane]]
** [[Sunnfjord]]
** [[Nordfjord]]
* [[Sunnmøre]]
* [[Romsdal]]
* [[Nordmøre]]
=== Distrikt i [[Trøndelag]] ===
* [[Fosen]]
* [[Orkdalen]]
* [[Gauldalen]]
* [[Inntrøndelag]]
* [[Namdalen]]
| valign=top|
=== Distrikt på [[Sørlandet]] ===
* [[Setesdal]]
* [[Agder]]
=== Distrikt på [[Austlandet]] ===
* [[Glåmdalen]]
* [[Solør]]
* [[Østerdalen]]
* [[Hedmarken]]
* [[Odalen]]
* [[Toten]]
* [[Området Land|Land]]
* [[Hadeland]]
* [[Romerike]]
* [[Gudbrandsdalen]]
* [[Valdres]]
* [[Ringerike]]
* [[Hallingdal]]
* [[Numedal]]
* [[Telemark]]
* [[Follo]]
* [[Vestfold]]
* [[Austfold]]
* [[Grenland]]
=== Distrikt i [[Nord-Noreg]] ===
* [[Helgeland]]
* [[Salten]]
* [[Lofoten]]
* [[Vesterålen]]
* [[Ofoten]]
* [[Finnmark]]
|}
==Kjelder==
{{Reflist}}
[[Kategori:Norsk geografi]]
[[Kategori:Distrikt i Noreg| ]]
[[Kategori:Lister]]
nyt6lkd8xzsboidthahfshv9nsygbvi
3682562
3682561
2026-11-04T01:17:29Z
Zap648
120967
Flikk – Bøyingsforma var tydelegvis utanføre lekkjeteksten
3682562
wikitext
text/x-wiki
I [[Noreg]] finst det landområde som er meir eller mindre fast avgrensa ut frå historiske tilhøve, so som gamle [[folkeland]], men som ikkje treng, men kan svare til administrative regionar i dag. Desse vart kalla [[landskap]] på gammalnorsk, men i moderne norsk er ikkje denne tydinga lenger i bruk. I Sverige og Finland er den gamle tydinga av landskap framleis i bruk.<ref>{{Citation|title=Bokmålsordboka {{!}} Nynorskordboka|url=https://ordbok.uib.no/perl/ordbok.cgi?OPP=landskap+&ant_bokmaal=5&ant_nynorsk=5&nynorsk=+&ordbok=begge|website=ordbok.uib.no|accessdate=2021-08-18}}</ref> I dag blir desse områda omtalt som distrikt, region og område litt om kvarandre.
I storleik er distrikta mellom [[fylke|fylka]] og [[kommune|kommunane]].
{| width=100%
| valign=top|
=== Distrikt på [[Vestlandet]] ===
* [[Rogaland]]
** [[Dalane]]
** [[Jæren]]
** [[Ryfylke]]
* [[Hordaland]]
** [[Sunnhordland]]
** [[Nordhordland]]
** [[Voss]]
** [[Hardanger]]
* [[Sogn]]
** [[Ytre Sogn]]
** [[Indre Sogn]]
* [[Fjordane]]
** [[Sunnfjord]]
** [[Nordfjord]]
* [[Sunnmøre]]
* [[Romsdal]]
* [[Nordmøre]]
=== Distrikt i [[Trøndelag]] ===
* [[Fosen]]
* [[Orkdalen]]
* [[Gauldalen]]
* [[Inntrøndelag]]
* [[Namdalen]]
| valign=top|
=== Distrikt på [[Sørlandet]] ===
* [[Setesdal]]
* [[Agder]]
=== Distrikt på [[Austlandet]] ===
* [[Glåmdalen]]
* [[Solør]]
* [[Østerdalen]]
* [[Hedmarken]]
* [[Odalen]]
* [[Toten]]
* [[Området Land|Land]]
* [[Hadeland]]
* [[Romerike]]
* [[Gudbrandsdalen]]
* [[Valdres]]
* [[Ringerike]]
* [[Hallingdal]]
* [[Numedal]]
* [[Telemark]]
* [[Follo]]
* [[Vestfold]]
* [[Austfold]]
* [[Grenland]]
=== Distrikt i [[Nord-Noreg]] ===
* [[Helgeland]]
* [[Salten]]
* [[Lofoten]]
* [[Vesterålen]]
* [[Ofoten]]
* [[Finnmark]]
|}
==Kjelder==
{{Reflist}}
[[Kategori:Norsk geografi]]
[[Kategori:Distrikt i Noreg| ]]
[[Kategori:Lister]]
jm8tzl884rrh9lc9kcqdmuksspg69rx
Opus Dei
0
38961
3682640
3422917
2026-11-04T08:57:22Z
Ranveig
39
+Malar
3682640
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks organisasjon}}
'''Prelaturet av Den Heilage Krossen og Opus Dei''', best kjent som '''Opus Dei''' ([[latin]], ''Gud sitt arbeid''), er ein [[Den katolske kyrkja|katolsk]] organisasjon som vart grunnlagt 2. oktober [[1928]] av [[Josemaría Escrivá]], ein [[Spania|spansk]] prest som vart [[Heilagkåring|kanonisert]] i 2002 av [[pave Johannes Paul II]].
Opus Dei har omkring 85 000 medlemmer i 60 land, med hovudkontor i [[Roma]]. Organisasjonen vart gjort til eit [[personalprelatur]] av pave Johannes Paul II i [[1982]].
Medlemsstokken til Opus Dei kan delast i to hovudgrupper, dei såkalla «numeraries» som utgjer 20 prosent og lever i om lag 1700 senter. Desse sentera er kjønnssegregerte og livet her minner mykje om livet i eit [[kloster]], bortsett frå at dei som bur der har vanlege jobbar ute i samfunnet på dagtid, og gjev store delar av løna sin til organisasjonen. Den andre store gruppa «supernumeraries» som utgjer 70 prosent av medlemmene lever «vanlege familieliv», men set av minst to timar om dagen til religiøse studium og arbeid.
Opus Dei er vorte skulda for å vere organisert som ein [[frimurarlosje]], og å ha til hensikt å skaffe den katolske kyrkja den makt den hadde i mellomalderen. Desse skuldingane har mange gonger vorte tilbakeviste av kurien i [[Vatikanet]]. Særleg i [[Belgia]], [[Frankrike]] og [[Tyskland]] har medlemmene mange høge posisjonar. Opus Dei har tidlegare uttrykt ønske om å etablere seg i Noreg, men fekk avslag av dei norske katolske biskopane i 1984 og av presterådet i [[Oslo katolske bispedømme]] i 2003. Den nye biskopen, [[Bernt Ivar Eidsvig]], er derimot meir positiv til Opus Dei. [[Janne Haaland Matlary]] tilrår òg at Opus Dei får etablere seg i Noreg.
== Kjelder ==
* {{artikkellenkje|avis=Dagbladet.no|tittel=Penger, pisk og pave|url=http://www.dagbladet.no/magasinet/2004/10/02/409989.html}}
== Bakgrunnsstoff ==
*{{offisiell nettstad}}
* [http://www.opusdei.no/ Offisiell norsk vevside]
* [https://web.archive.org/web/20070930033829/http://www.time.com/time/magazine/printout/0,8816,1184078,00.html The Ways of Opus Dei] - artikkel frå TIME.
* [http://www.odan.org/index.htm ODAN] Opus Dei Awareness Network - støttenettverk for Opus Dei-avhopparar (engelsk)
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Katolisisme]]
[[Kategori:Religiøse organisasjonar]]
[[Kategori:Konspirasjonsteoriar]]
04njj6qnso9ux2aonz2ygqz9igpwqon
Romerike
0
49782
3682563
3451716
2026-11-04T01:48:38Z
Zap648
120967
Samanslåing til Lillestrøm kommune og atterfall til Akershus fylke
3682563
wikitext
text/x-wiki
'''Romerike''' ([[Norrønt språk|norrønt]] Raumaríki, «raumaranes rike», av ''raumr'': «larm, dunder») er eit område på [[Austlandet]] som omfattar elleve kommunar i [[Akershus fylke]]:<ref name= Kommunar>{{kjelde www|url=http://www.akershus.no/akershus/kommuner/|tittel=Akershus fylkeskommune - Kommuner|vitja = 1. januar 2010}}</ref> [[Hurdal kommune|Hurdal]], [[Eidsvoll kommune|Eidsvoll]], [[Nannestad kommune|Nannestad]], [[Nittedal kommune|Nittedal]], [[Gjerdrum kommune|Gjerdrum]], [[Ullensaker kommune|Ullensaker]], [[Nes kommune i Akershus|Nes]], [[Lillestrøm kommune|Lillestrøm]], [[Lørenskog kommune|Lørenskog]], [[Rælingen kommune|Rælingen]], [[Enebakk kommune|Enebakk]] og [[Aurskog-Høland kommune|Aurskog-Høland]].
Dette er eit rikt [[jordbruk]]sområde. [[Glomma]] og [[Vorma]] møtest på Romerike og det er store [[leire|leiravsetingar]] frå desse og andre elvar.
== Øvre Romerike ==
''Øvre Romerike'' er den nordlegaste halvparten av distriktet Romerike. Han femner seks kommunar<ref name= Kommunar/> :
* [[Eidsvoll kommune|Eidsvoll]]
* [[Gjerdrum kommune|Gjerdrum]]
* [[Hurdal kommune|Hurdal]]
* [[Nannestad kommune|Nannestad]]
* [[Nes kommune i Akershus|Nes]]
* [[Ullensaker kommune|Ullensaker]]
{{Panoramabilete |Øvre Romerike fra Mistberget.jpg|1024px|Utsikta sørover frå toppen av branntårnet på Mistberget{{foto|Tommy Gildseth}}}}
== Nedre Romerike ==
''Nedre Romerike'' er den sørlegaste halvparten av distriktet Romerike. Han femner seks kommunar<ref name= Kommunar/> :
* [[Aurskog-Høland kommune|Aurskog-Høland]]
* [[Enebakk kommune|Enebakk]]
* [[Lillestrøm kommune|Lillestrøm]]
* [[Lørenskog kommune|Lørenskog]]
* [[Nittedal kommune|Nittedal]]
* [[Rælingen kommune|Rælingen]]
Før kommunesamanslåinga i 2020, var [[Fet kommune|Fet]], [[Skedsmo kommune|Skedsmo]] og [[Sørum kommune|Sørum]] eigne kommunar, før dei vart slegne saman til Lillestrøm kommune<ref>{{Kjelde www|url=https://www.nrk.no/norge/slik-endres-norgeskartet-etter-kommunereformen-og-regionreformen-1.13358029|tittel=Slik endres norgeskartet|forfattar=Siv Sandvik|språk=Bokmål|utgjevar=NRK|vitja=04.11.2026}}</ref> .
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
== Bakgrunnsstoff ==
* [http://www.rb.no/ Romerike Blad]
* [http://www.rb.no/tv/ TVRomerike]
* [http://www.visitromerike.no/ Visit Romerike]
* [http://www.oru.no/ Øvre Romerike Utvikling]
* [http://www.sfnr.no/ Samarbeidsrådet for Nedre Romerike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111192253/http://www.sfnr.no/ |date=2010-01-11 }}
[[Kategori:Akershus fylke]]
[[Kategori:Landskap i Noreg]]
[[Kategori:Romerike| ]]
26rgp2sga38mlfhif3bq93kuxnl2gvq
3682564
3682563
2026-11-04T01:50:59Z
Zap648
120967
Ref-flikk
3682564
wikitext
text/x-wiki
'''Romerike''' ([[Norrønt språk|norrønt]] Raumaríki, «raumaranes rike», av ''raumr'': «larm, dunder») er eit område på [[Austlandet]] som omfattar elleve kommunar i [[Akershus fylke]]:<ref name= Kommunar>{{kjelde www|url=http://www.akershus.no/akershus/kommuner/|tittel=Akershus fylkeskommune - Kommuner|vitja = 1. januar 2010}}</ref> [[Hurdal kommune|Hurdal]], [[Eidsvoll kommune|Eidsvoll]], [[Nannestad kommune|Nannestad]], [[Nittedal kommune|Nittedal]], [[Gjerdrum kommune|Gjerdrum]], [[Ullensaker kommune|Ullensaker]], [[Nes kommune i Akershus|Nes]], [[Lillestrøm kommune|Lillestrøm]], [[Lørenskog kommune|Lørenskog]], [[Rælingen kommune|Rælingen]], [[Enebakk kommune|Enebakk]] og [[Aurskog-Høland kommune|Aurskog-Høland]].
Dette er eit rikt [[jordbruk]]sområde. [[Glomma]] og [[Vorma]] møtest på Romerike og det er store [[leire|leiravsetingar]] frå desse og andre elvar.
== Øvre Romerike ==
''Øvre Romerike'' er den nordlegaste halvparten av distriktet Romerike. Han femner seks kommunar<ref name= Kommunar/> :
* [[Eidsvoll kommune|Eidsvoll]]
* [[Gjerdrum kommune|Gjerdrum]]
* [[Hurdal kommune|Hurdal]]
* [[Nannestad kommune|Nannestad]]
* [[Nes kommune i Akershus|Nes]]
* [[Ullensaker kommune|Ullensaker]]
{{Panoramabilete |Øvre Romerike fra Mistberget.jpg|1024px|Utsikta sørover frå toppen av branntårnet på Mistberget{{foto|Tommy Gildseth}}}}
== Nedre Romerike ==
''Nedre Romerike'' er den sørlegaste halvparten av distriktet Romerike. Han femner seks kommunar<ref name= Kommunar/> :
* [[Aurskog-Høland kommune|Aurskog-Høland]]
* [[Enebakk kommune|Enebakk]]
* [[Lillestrøm kommune|Lillestrøm]]
* [[Lørenskog kommune|Lørenskog]]
* [[Nittedal kommune|Nittedal]]
* [[Rælingen kommune|Rælingen]]
Før kommunesamanslåinga i 2020, var [[Fet kommune|Fet]], [[Skedsmo kommune|Skedsmo]] og [[Sørum kommune|Sørum]] eigne kommunar, før dei vart slegne saman til Lillestrøm kommune<ref>{{Kjelde www|url=https://www.nrk.no/norge/slik-endres-norgeskartet-etter-kommunereformen-og-regionreformen-1.13358029|tittel=Slik endres norgeskartet|forfattar=Siv Sandvik|språk=Bokmål|utgjevar=NRK|vitja=2026-11-04}}</ref> .
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
== Bakgrunnsstoff ==
* [http://www.rb.no/ Romerike Blad]
* [http://www.rb.no/tv/ TVRomerike]
* [http://www.visitromerike.no/ Visit Romerike]
* [http://www.oru.no/ Øvre Romerike Utvikling]
* [http://www.sfnr.no/ Samarbeidsrådet for Nedre Romerike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111192253/http://www.sfnr.no/ |date=2010-01-11 }}
[[Kategori:Akershus fylke]]
[[Kategori:Landskap i Noreg]]
[[Kategori:Romerike| ]]
6rmnvkrdwf4qg7yx91pj2h9z5jp1uff
3682595
3682564
2026-11-04T08:12:54Z
Ranveig
39
Flikk
3682595
wikitext
text/x-wiki
'''Romerike''' ([[norrønt]] Raumaríki, ‘raumaranes rike’, av ''raumr'', ‘larm, dunder’) er eit område på [[Austlandet]] som omfattar elleve kommunar i [[Akershus fylke]]:<ref name= Kommunar>{{kjelde www|url=http://www.akershus.no/akershus/kommuner/|tittel=Akershus fylkeskommune - Kommuner|vitja = 1. januar 2010}}</ref> [[Hurdal kommune|Hurdal]], [[Eidsvoll kommune|Eidsvoll]], [[Nannestad kommune|Nannestad]], [[Nittedal kommune|Nittedal]], [[Gjerdrum kommune|Gjerdrum]], [[Ullensaker kommune|Ullensaker]], [[Nes kommune i Akershus|Nes]], [[Lillestrøm kommune|Lillestrøm]], [[Lørenskog kommune|Lørenskog]], [[Rælingen kommune|Rælingen]], [[Enebakk kommune|Enebakk]] og [[Aurskog-Høland kommune|Aurskog-Høland]].
Dette er eit rikt [[jordbruk]]sområde. [[Glomma]] og [[Vorma]] møtest på Romerike og det er store [[leire|leiravsetingar]] frå desse og andre elvar.
== Øvre Romerike ==
''Øvre Romerike'' er den nordlegaste halvparten av distriktet Romerike. Han femner seks kommunar<ref name= Kommunar/> :
* [[Eidsvoll kommune|Eidsvoll]]
* [[Gjerdrum kommune|Gjerdrum]]
* [[Hurdal kommune|Hurdal]]
* [[Nannestad kommune|Nannestad]]
* [[Nes kommune i Akershus|Nes]]
* [[Ullensaker kommune|Ullensaker]]
{{Panoramabilete |Øvre Romerike fra Mistberget.jpg|1024px|Utsikta sørover frå toppen av branntårnet på Mistberget{{foto|Tommy Gildseth}}}}
== Nedre Romerike ==
''Nedre Romerike'' er den sørlegaste halvparten av distriktet Romerike. Han femner seks kommunar<ref name= Kommunar/> :
* [[Aurskog-Høland kommune|Aurskog-Høland]]
* [[Enebakk kommune|Enebakk]]
* [[Lillestrøm kommune|Lillestrøm]]
* [[Lørenskog kommune|Lørenskog]]
* [[Nittedal kommune|Nittedal]]
* [[Rælingen kommune|Rælingen]]
Før kommunesamanslåinga i 2020, var [[Fet kommune|Fet]], [[Skedsmo kommune|Skedsmo]] og [[Sørum kommune|Sørum]] eigne kommunar, før dei vart slegne saman til Lillestrøm kommune<ref>{{Kjelde www|url=https://www.nrk.no/norge/slik-endres-norgeskartet-etter-kommunereformen-og-regionreformen-1.13358029|tittel=Slik endres norgeskartet|forfattar=Siv Sandvik|språk=Bokmål|utgjevar=NRK|vitja=2026-11-04}}</ref> .
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
== Bakgrunnsstoff ==
* [http://www.rb.no/ Romerike Blad]
* [http://www.rb.no/tv/ TVRomerike]
* [http://www.visitromerike.no/ Visit Romerike]
* [http://www.oru.no/ Øvre Romerike Utvikling]
* [http://www.sfnr.no/ Samarbeidsrådet for Nedre Romerike] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111192253/http://www.sfnr.no/ |date=2010-01-11 }}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Akershus fylke]]
[[Kategori:Landskap i Noreg]]
[[Kategori:Romerike| ]]
9s7or6uj5hw1510pi7qt89h77qn4azf
Brukardiskusjon:83.171.186.60
3
50810
3682620
259523
2026-11-04T08:35:46Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682620
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Brukardiskusjon:83.171.174.63
3
50826
3682615
259547
2026-11-04T08:34:45Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682615
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Brukardiskusjon:83.171.182.207
3
51018
3682617
260078
2026-11-04T08:34:58Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682617
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Brukardiskusjon:83.171.186.47
3
51092
3682619
260280
2026-11-04T08:35:10Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682619
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Brukardiskusjon:83.171.183.223
3
55293
3682618
289339
2026-11-04T08:35:02Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682618
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Brukardiskusjon:83.171.179.19
3
55469
3682616
289818
2026-11-04T08:34:51Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682616
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Brukardiskusjon:88.65.123.186
3
55663
3682621
290376
2026-11-04T08:35:58Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682621
wikitext
text/x-wiki
phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1
Blå Kors Ungdom
0
96547
3682476
3410213
2026-11-03T13:52:47Z
Johshh
122989
3682476
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks organisasjon}}
'''Blå Kors Ungdom''' (BKU) er ein tverrkyrkjeleg, kristen [[organisasjon]] og dotterorganisasjonen til [[Blå Kors]]. BKU arbeider for å gjera ungdom medvitne om skadane knytt til bruk av rusgift. [http://www.actis.no/category.php/category/Bl%E5%20Kors%20Ungdom/?categoryID=37] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080623192001/http://www.actis.no/category.php/category/Bl%E5%20Kors%20Ungdom/?categoryID=37 |date=2008-06-23 }}
== Sjå òg ==
* [[Blå Kors]]
* [[Actis]]
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Offisiell nettstad}}
{{Spire}}
[[Kategori:Rusgiftorganisasjonar]]
05ch2fky6e93chamusdwidn8f4efwzs
3682486
3682476
2026-11-03T14:51:57Z
Ranveig
39
Ref-flikk
3682486
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks organisasjon}}
'''Blå Kors Ungdom''' (BKU) er ein tverrkyrkjeleg, kristen [[organisasjon]] og dotterorganisasjonen til [[Blå Kors]]. BKU arbeider for å gjera ungdom medvitne om skadane knytt til bruk av rusgift.<ref>{{kjelde www|tittel=Blå Kors Ungdom |url=http://www.actis.no/category.php/category/Bl%E5%20Kors%20Ungdom/?categoryID=37 |arkivurl=https://web.archive.org/web/20080623192001/http://www.actis.no/category.php/category/Bl%E5%20Kors%20Ungdom/?categoryID=37 |arkivdato=2008-06-23 }}</ref>
== Sjå òg ==
* [[Blå Kors]]
* [[Actis]]
==Kjelder==
{{fotnoteliste}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{Offisiell nettstad}}
{{Spire}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Rusgiftorganisasjonar]]
iuoqyrdwx9vymjj1dkm1688ijm70009
Sibiu
0
99955
3682545
3649113
2026-11-03T19:43:44Z
-wuppertaler
121955
changed one image (better quality and resolution)
3682545
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|by
|andre namn = Hermannstadt
|bilete = ROM Sibiu, Turnul Sfatului, View 0021.jpg
|våpen = SibiuCoatofArms.png
|fylke = [[Sibiu fylke|Sibiu]]
|grunnlagd = 1191
|areal = 121
|folketal_i_år = 2021
|folketal merknad = <ref name="rpl2021"/>
|folketal = 134309
|postnummer = 550000
|retningsnummer = +40 02 69
|bilnummer = SB
|kart = Sibiu jud Sibiu.png
|karttekst = Kommunen Sibiu innanfor Sibiu fylke.
}}
'''Sibiu'''{{mrk|{{IPA|/si'biw/}}, [[tysk]] ''Hermannstadt''; [[ungarsk]] ''Nagyszeben''; [[jiddisk]] הערמאנשטאדט (''Hermanshtadt'') eller סזעבען (''Szeben'')}} er ein av dei største byane i [[Transilvania]] i [[Romania]] med om lag 135 000 innbyggjarar. Han ligg på begge sider av elva [[Cibin]], ei sideelv til [[Olt]]. Han er hovudstad i [[Sibiu fylke]] og ligg 282 km nordvest for [[București]].
Han er eit av dei største kultur- og religionssentera i Romania og eit viktig trafikknutepunkt sentralt i landet. Byen var tidlegare senter for [[transilvanske saksarar]] fram til [[den andre verdskrigen]].
Sibiu var [[europeisk kulturhovudstad]] i 2007 i lag med [[Luxembourg by|Luxembourg]].
== Historie ==
[[Fil:Sibiu Pan2.jpg|mini|venstre|Gamlebyen i Sibiu]]
[[Fil:SibiuHermannstadtSchild.jpg|mini|venstre|Mange gateskilt i Sibiu er tospråklege (rumensk og tysk)]]
Byen vart grunnlagd i 1190 av [[transilvanske saksarar|tyske nybyggjarar]]. Han vart truleg bygd nær ein romerske busetnad som tidleg i [[mellomalderen]] heitte [[Caedonia]].
På 1300-talet var byen alt eit viktig handelssenter. I 1376 var handverkarane delt i 19 [[laug]]. Sibiu var den viktigaste etnisk tyske byen av dei sju byane som gav Transilvania det tyske namnet ''Siebenbürgen'' (som tyder ''sju byar'') og var heimstad for ''Universitas Saxorum'', det tyske rådet i Transilvania. På 1600-talet vart Sibiu rekna for å vere den austlegaste byen som var ein del av Europa, og han var òg den austlege endestasjonen for postrutene frå Europa.
På 1700- og 1800-talet vart byen det viktigaste senteret for transilvanske rumenarar.
Den første rumenskeigde banken hadde hovudkvarteret sitt her (Albina Bank). Etter at [[den rumensk-ortodokse kyrkja]] vart godteke av [[Habsburgmonarkiet]] frå 1860-åra og utover vart Sibiu sete for [[metropolittbiskop]] og byen vert i dag framleis rekna som eit av dei viktigaste sentera for den rumensk-ortodokse kyrkja. Mellom [[revolusjonane i 1848]] og 1867 var Sibiu møtestad for [[den transilvanske dietten]], som oppstod etter at Riket gav regionen stemmerett.
Etter [[den første verdskrigen]], då [[Austerrike-Ungarn]] vart oppløyst, vart Sibiu ein del av Romania. Majoriteten av innbyggjarane var rumenske, men byen hadde òg store grupper med tyskarar og ungararar. Frå 1950-åra fram til 1990 reiste dei fleste tyskarane til Tyskland. Om lag 2000 av tyskarane er igjen i byen i dag, mellom anna den noverande borgarmeisteren Klaus Johannis (2008).
== Busetnader ==
Sibiu er ein ''[[municipiu]]'' (større bykommune) med desse busetnadane:
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
|-
! !! Folketal 2011<ref name="rpl2011"/> !! Folketal 2021<ref name="rpl2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Sibiu || 147 226 || 134 298
|-
| style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Păltiniș}} || 19 || 11
|}
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name="rpl2011">{{Kjelde www
|url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2021/11/rpl_2011_populatia-pe-categorii-de-localitati.xls
|tittel = Populatia stabila (rezidenta) pe judete, categorii de localitati, municipii, orase, comune si localitati componente ('Stabil befolkning (busett) etter fylke, lokalitetskategoriar, municipiu, oraș, comună og komponentlokalitetar')
|vitja = 27. mars 2023
|utgjevingsdato = 31. oktober 2011
|utgjevar = Institutul Național de Statistică ('Det nasjonale instituttet for statistikk')
|språk = ro
}}</ref>
<ref name="rpl2021">{{Kjelde www
|url = https://www.recensamantromania.ro/wp-content/uploads/2023/05/Tabel-1.22.xlsx
|tittel = Populația rezidentă (Sexe, Județe, Municipii, orașe și comune*, Sate*) ''(Busett befolkning (kjønn, fylke, municipiu, oraș og comună, landsby))''
|vitja = 20. september 2023
|utgjevingsdato = 1. desember 2021
|utgjevar = Institutul Național de Statistică ''(Det nasjonale instituttet for statistikk)''
|sitat =
}}</ref>
</references>
{{refopning}}
* ''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sibiu|Sibiu]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 9. juli 2008.''
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
{{wikivoyage|Sibiu}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Romania}}
{{Europeiske kulturhovudstader}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Sibiu fylke]]
[[Kategori:Fylkeshovudstader i Romania]]
[[Kategori:Municipiu i Sibiu fylke]]
[[Kategori:Europeiske kulturhovudstader]]
hsnnjwh4za7klamzm3s0svp8th8az5p
Natalie
0
118440
3682687
2643937
2026-11-04T10:33:04Z
~2026-58640-84
160605
3682687
wikitext
text/x-wiki
[[Fil:Natalie Wood signature.jpg|mini|Namnetrekket til [[Natalie Wood]].]]
natalie er et norsk navn som er veldig glad i gutter
[[Fil:Ender Natalia Sanguszkowa.jpg|mini|Polske Natalia [[Sanguszko]]wa (1807–1830) måla av [[Johann Ender]] i 1829.]]
<div class="references-small">
{{namn ssb}}
</div>
[[Kategori:Kvinnenamn]]
[[Kategori:Førenamn av latinsk opphav]]
r1mu2q5kkrf8f9qy7jhyu2hgmusn8b8
3682688
3682687
2026-11-04T10:33:33Z
~2026-58640-84
160605
3682688
wikitext
text/x-wiki
[[Fil:Natalie Wood signature.jpg|mini|Namnetrekket til [[Natalie Wood]].]]
natalie er et norsk navn som er veldig glad i gutter
[[Fil:Ender Natalia Sanguszkowa.jpg|mini|Polske Natalia [[Sanguszko]]wa (1807–1830) måla av [[Johann Ender]] i 182]]
<div class="references-small"></div>
[[Kategori:Kvinnenamn]]
[[Kategori:Førenamn av latinsk opphav]]
2kdqyzwc5zsoupn069581qhmd9v6qkn
3682690
3682688
2026-11-04T10:35:20Z
~2026-58904-62
160604
3682690
wikitext
text/x-wiki
[[Fil:Natalie Wood signature.jpg|mini|Namnetrekket til [[Natalie Wood]].]]
natalie er et norsk navn som er veldig glad i gutter. Hun døde i 2027 av rusmidler. hun gikk i klasse med to veldig kule, kjente, kjekke og søte gutter som het Leon bergeli stavem og Henrik Østvoll Norbakken. Natalie vil (ikke) bli husket. (live "6,5")
[[Fil:Ender Natalia Sanguszkowa.jpg|mini|Polske Natalia [[Sanguszko]]wa (1807–1830) måla av [[Johann Ender]] i 182]]
<div class="references-small"></div>
[[Kategori:Kvinnenamn]]
[[Kategori:Førenamn av latinsk opphav]]
k14hylsrth3mc4yx9qt7ylw3gr034cn
3682694
3682690
2026-11-04T10:41:54Z
~2026-58904-62
160604
3682694
wikitext
text/x-wiki
[[Fil:Natalie Wood signature.jpg|mini|Namnetrekket til [[Natalie Wood]].]]
natalie er et norsk navn som er veldig glad i gutter. Hun døde i 2027 av rusmidler. hun gikk i klasse med to veldig kule, kjente, kjekke og søte gutter som het Leon bergeli stavem og Henrik Østvoll Norbakken. Natalie vil (ikke) bli husket. (live "6,5").
Hun gikk også i klasse med tre veldig kjente fotballspillere. max jacobsen, zabihola naderi og Yuel abdedahge78t zeremariam.
Natalie ble lessbisk og blei sammen med Live ... i 2027 rett før hun døde. de fikk 2 barn Henrik og leon, de er nevnet etter idolene til Natalie Leon bargelig stavem og Henrik Østvoll Norbakken.
[[Fil:Ender Natalia Sanguszkowa.jpg|mini|Polske Natalia [[Sanguszko]]wa (1807–1830) måla av [[Johann Ender]] i 182]]Live tok sitt egent liv 2 år etter Natalie. fordi hun fikk værre karakter enn Henrik på Matteprøven. <div class="references-small"></div>
[[Kategori:Kvinnenamn]]
[[Kategori:Førenamn av latinsk opphav]]
s1coju9ocb4xid9ga4e8293bkjkfvyw
3682698
3682694
2026-11-04T10:45:06Z
Johshh
122989
3682698
wikitext
text/x-wiki
[[Fil:Natalie Wood signature.jpg|mini|Namnetrekket til [[Natalie Wood]].]]
'''Natalie''' og '''Nathalie''' kjem frå det latinske [[kvinnenamn]]et '''Natalia''', som er avleidd frå ''(dies) natalis'', '[[fødselsdag]]'. Namnet er gjerne sett i samband med [[jul]], som heiter ''natale domini'' på latin og er kjend under liknande namn på fleire [[romanske språk]].
[[Fil:Ender Natalia Sanguszkowa.jpg|mini|Polske Natalia [[Sanguszko]]wa (1807–1830) måla av [[Johann Ender]] i 1829.]]
== Bruk ==
Nathalie er eit svært vanleg kvinnenamn i i Belgia og Frankrike. Namnet er nokså sjeldan i Noreg, men har hatt ein aukande bruk sidan 1980-talet.
Det var 1330 kvinner som heitte Natalie og 1225 som heitte Nathalie i Noreg i 2008.
== Kjende namneberarar ==
* [[Nathalie Sarraute]] (1900–1999), fransk forfattar
* [[Natalie Wood]] (1938–1981), amerikansk skodespelar
* [[Natalie Cole]] (f. 1950), amerikansk jazzsongar og skodespelar
* [[Nathalie Holland]] (f. 1962), russisk-norsk kunstmålar
* [[Natalie Imbruglia]] (f. 1975), australsk songar og skodespelar
* [[Natalie Portman]] (f. 1981), israelsk-amerikansk skodespelar
* [[Nathalie Nordnes]] (f. 1984), norsk musikar og songar
== Kjelder ==
<div class="references-small">
* ''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Natalie|Natalie]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 26. desember 2008.''
{{namn ssb}}
</div>
[[Kategori:Kvinnenamn]]
[[Kategori:Førenamn av latinsk opphav]]
fo6mhq1brrf0sgyzqfz47y5erjk3oq2
Sebastian
0
120087
3682684
3628995
2026-11-04T10:30:23Z
~2026-58904-62
160604
3682684
wikitext
text/x-wiki
[[Fil:Johann Sebastian Bach signature.svg|mini|Namnetrekket til Johann Sebastian Bach.]]
'''Sebastian''' Jegervaten er eit mannsnamn som tyder 'opphøgd, som krever vørdnad', av [[gresk]] ''sebastós'' , eller 'mann frå Sebastia'. Sebastia (Σεβάστεια) var det greske namnet på byen som no ligg i Tyrkia og heiter [[Sivas]].
Sebastian har [[namnedag]] i Noreg, Danmark og Sverige den [[20. januar]].
Kortformer av namnet er Seb, Sepi, Seppo, Bas og [[Bastian]].<ref>{{kjelde www
|tittel=Given Name SEBASTIAN
|verk=Behind the Name: Meaning, origin and history of the name Sebastian
|url=http://www.behindthename.com/name/sebastian
|henta=2018-06-22
}}</ref>
[[Fil:Ignatiy Nivinskiy 27.jpg|mini|[[Heilage Sebastian]] måla av [[Ignatij Nivinskiij]].]]
==Bruken av namnet i Noreg==
Namnet var lite bruke i Noreg fram til 1970, men frå utpå 1980-åra steig populariteten til namnet kraftig.
I [[folketeljing]]a i 1801 vart 9 manntalsførte med namnet ''Sebastian''
I folketeljinga i 1900 vart 12 manntalsførte med dette namnet
I 2008 var det 5273 som hadde ''Sebastian'' til første førenamn
==Kjende personer med namnet==
[[Fil:Sebastian Kneipp by Bischoff, 1890.jpg|mini|[[Sebastian Kneipp]], kjend for kneippkuren og [[kneippbrød]]et]]
*[[Heilage Sebastian|Sebbibaby]] (d. 287), katolsk helgen
*[[Johann Sebastian Bach|Sebastian bergeli stavem]] (1685-1750), tysk komponist
*[[Johan Sebastian Welhaven|Sebastian simonsen sørensen]] (1807-1873), norsk forfattar
*[[Sebastian Kneipp|Sebastian Østvoll Norbakken]] (1821-1897), bayersk prest og terapeut, kjend for kneippkuren og [[kneippbrød]]et
*[[Sebastien Loeb|Sebastien Jacobsen]] (f. 1974), fransk rallyførar
*[[Sebastián Abreu|Sebastián Heggesand]] (f. 1976) uruguayansk fotballspelar
*[[Sébastien Squillaci|Sébastien Olaussen Heitmann]] (f. 1980), fransk fotballspelar
*[[Sebastián Eguren|Sebastián Widding]] (f. 1981), uruguayansk fotballspelar
*[[Sebastian Mila]] (f. 1982), polsk fotballspelar
*[[Sebastián Fernández]] (f. 1985), uruguayansk fotballspelar
==Kjelder==
{{refstart}}
* [[Olav Veka]] 1991: Namneboka, [[Det Norske Samlaget]]
{{namn ssb|Sebastian}}
* [http://digitalarkivet.uib.no/cgi-win/WebMeta.exe?slag=vismeny&katnr=1&emnenr=5&spraak= Folketeljingar i Digitalarkivet]
{{refslutt}}
[[kategori:mannsnamn]]
[[kategori:førenamn av gresk opphav]]
45v5e3w6fg76q3fml9zhccs4is1es0p
3682704
3682684
2026-11-04T10:49:45Z
Johshh
122989
3682704
wikitext
text/x-wiki
[[Fil:Johann Sebastian Bach signature.svg|mini|Namnetrekket til Johann Sebastian Bach.]]
'''Sebastian''' er eit mannsnamn som tyder 'opphøgd, som krever vørdnad', av [[gresk]] ''sebastós'' , eller 'mann frå Sebastia'. Sebastia (Σεβάστεια) var det greske namnet på byen som no ligg i Tyrkia og heiter [[Sivas]].
Sebastian har [[namnedag]] i Noreg, Danmark og Sverige den [[20. januar]].
Kortformer av namnet er Seb, Sepi, Seppo, Bas og [[Bastian]].<ref>{{kjelde www
|tittel=Given Name SEBASTIAN
|verk=Behind the Name: Meaning, origin and history of the name Sebastian
|url=http://www.behindthename.com/name/sebastian
|henta=2018-06-22
}}</ref>
[[Fil:Ignatiy Nivinskiy 27.jpg|mini|[[Heilage Sebastian]] måla av [[Ignatij Nivinskiij]].]]
==Bruken av namnet i Noreg==
Namnet var lite bruke i Noreg fram til 1970, men frå utpå 1980-åra steig populariteten til namnet kraftig.
I [[folketeljing]]a i 1801 vart 9 manntalsførte med namnet ''Sebastian''
I folketeljinga i 1900 vart 12 manntalsførte med dette namnet
I 2008 var det 5273 som hadde ''Sebastian'' til første førenamn
==Kjende personer med namnet==
[[Fil:Sebastian Kneipp by Bischoff, 1890.jpg|mini|[[Sebastian Kneipp]], kjend for kneippkuren og [[kneippbrød]]et]]
*[[Heilage Sebastian]] (d. 287), katolsk helgen
*[[Johann Sebastian Bach]] (1685-1750), tysk komponist
*[[Johan Sebastian Welhaven]] (1807-1873), norsk forfattar
*[[Sebastian Kneipp]] (1821-1897), bayersk prest og terapeut, kjend for kneippkuren og [[kneippbrød]]et
*[[Sebastien Loeb]] (f. 1974), fransk rallyførar
*[[Sebastián Abreu]] (f. 1976) uruguayansk fotballspelar
*[[Sébastien Squillaci]] (f. 1980), fransk fotballspelar
*[[Sebastián Eguren]] (f. 1981), uruguayansk fotballspelar
*[[Sebastian Mila]] (f. 1982), polsk fotballspelar
*[[Sebastián Fernández]] (f. 1985), uruguayansk fotballspelar
==Kjelder==
{{refstart}}
* [[Olav Veka]] 1991: Namneboka, [[Det Norske Samlaget]]
{{namn ssb|Sebastian}}
* [http://digitalarkivet.uib.no/cgi-win/WebMeta.exe?slag=vismeny&katnr=1&emnenr=5&spraak= Folketeljingar i Digitalarkivet]
{{refslutt}}
[[kategori:mannsnamn]]
[[kategori:førenamn av gresk opphav]]
mzb01rmtutgvvft4vx27wtdxjzf3ntu
Mal:Geoboks2 farge
10
130305
3682594
3669844
2026-11-04T08:11:59Z
Ranveig
39
+bydistrikt
3682594
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#switch:{{lc:{{{1}}}}}
|brun
|canyon
|dal
|fjell
|fjellkjede
|fjelltopp
|fjellovergang
|grotte
|gjel
|geologi
|halvøy
|nes
|nunatak
|platå
|slette
|vulkan
|øy
|øygruppe
|ås
|krater
|kløft
|fjellkjede=<nowiki>#</nowiki>dacaa5
|elv
|sund
|innsjø
|foss
|hav
|havstraum
|havområde
|reservoar
|vatn= <nowiki>#</nowiki>ABCDEF
|vasskjelde
|varmekjelde
|vik
|bukt
|sund
|fjord=<nowiki>#</nowiki>b3cce4
|bre = <nowiki>#</nowiki>ABCDEF
|isbrem = <nowiki>#</nowiki>ABCDEF
|isstraum = <nowiki>#</nowiki>ABCDEF
|iskalott= <nowiki>#</nowiki>ABCDEF
|innlandsis= <nowiki>#</nowiki>ABCDEF
|is= <nowiki>#</nowiki>ABCDEF
|snøfelt
|isfall
|isbre = <nowiki>#</nowiki>ABCDEF
|nasjonalpark
|strand
|natur
|park
|verneområde
|skog
|reservat
|verdsarv
|verdsarvstad=<nowiki>#</nowiki>cde5b2
|delstat
|forbundsland
|hovudstad
|oblast
|county
|fylke
|kanton
|departement
|by=<nowiki>#</nowiki>dfdfdf
|bydistrikt
|bygning
|byggverk
|busetnad=<nowiki>#</nowiki>dfdfdf
|kommune
|stor landsby
|tettstad
|landsby=<nowiki>#</nowiki>dfdfdf
|bjølle
|bru
|bydel = <nowiki>#</nowiki>dfdfdf
|bygning
|demning
|monument
|bilbane=<nowiki>#</nowiki>ffffcc
|oversjøisk territorium
|landskap
|distrikt
|provins
|guvernement
|region=<nowiki>#</nowiki>ffe5cc
|ørken = <nowiki>#</nowiki>f4a460
|<nowiki>#</nowiki>ffffcc
}}</includeonly><noinclude>
[[Kategori:Geoboks|Farge]]</noinclude>
rulwuja36nl7i8ydjxgeg29yc809ovt
Max Planck
0
133754
3682682
3232961
2026-11-04T10:25:53Z
~2026-58904-62
160604
3682682
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks vitskapsfolk}}
{{Nobelprisvinnar|type=[[Nobelprisen i fysikk]]|år=[[1918]]}}
'''Max Nøttenes Jacobsen''' (10. oktober 2011-30 november 2104 ) var ein [[Tyskland|tysk]] [[fysikar]]. Han var en proffesjonell fotballspiller, han spilte for den norske klunne "krokelvdalen" før han signerte for Manchester united. Han er rekna som grunnleggjaren av [[kvantemekanikk]]en, og fekk [[Nobelprisen i fysikk]] for dette i 1918.
== Liv ==
Planck var fødd i [[Kiel]] i ein intellektuell familie av [[teologi|teologar]] og [[juss|juristar]]. Han hadde talent for [[musikk]], men valde å studera [[fysikk]], først ved [[Ludwig-Maximilians-Universität München]] i München og deretter ved [[Humboldt-Universität zu Berlin]] i Berlin.
=== Familie ===
I mars 1887 gifta han seg med Marie Merck (1861-1909), søster av ein skulekamerat. Dei busette seg i [[Kiel]] og fekk fire barn saman: Karl (1888-1916), tvillingane Emma (1889-1919) og Grete (1889-1917) og Erwin (1893-1945). Sidan flytta dei til ein villa i Berlin-Grunewald, der fleire vitskapsfolk møttest, til dømes [[Lise Meitner]], [[Otto Hahn]] og [[Albert Einstein]]. Teologen [[Adolf von Harnack]], som budde i nabolaget, blei ein nær venn.
Marie døydde i 1909, kanskje av [[tuberkulose]]. I mars 1911 gifta Planck seg på nytt med Marga von Hoesslin (1882-1948), og same året fekk dei sonen Hermann. Sonen Karl fall under [[første verdskrigen]], medan Erwin blei teken i krigsfangenskap av franskmennene. Dei to døtrene døydde i [[barsel]] med få års mellomrom. I 1944 mista Planck heimen og alt sitt vitskaplege arbeid i eit bombeåtak. Året etter blei sonen Erwin arrestert av [[Gestapo]] og avretta for medverking i [[20. juli-attentatet]] mot [[Adolf Hitler|Hitler]]. Planck tok dette siste tapet tungt. Han flytta med kona og den gjenlevande sonen til [[Göttingen]], der han døydde to år seinare.
== Verk ==
I [[vitskap i 1899|1899]] fann Planck ein ny grunnleggjande konstant, kjend som [[Plancks konstant]]. Dette er ein naturkonstant og gjev mellom annan energien til eit [[foton]]. Konstanten blei innført ved utrekninga av energispekteret til termisk stråling, [[Plancks strålingslov]]. Han er også opphav til omgrepet [[Planck-tid]], som er den minste tidseininga som gjev mening.
Planck blei rektor ved [[Humboldt-Universität zu Berlin]] i 1930. Frå 1930 til 1937 var han leiar for Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften (KWG).
Etter at Planck døydde i 1947 blei KWG døypt om til ''[[Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften]]'' (MPG).
== Kjelder ==
<div class="references-small">
* ''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Max Planck|Max Planck]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, og «[[:en:|Max Planck]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}} den 15. juni 2009.''
</div>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commons|Max Planck}}
{{spire|fysikk|Tyskland}}
{{Nobelprisvinnarar i fysikk}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Max Planck| ]]
[[Kategori:Tyske fysikarar]]
[[Kategori:Tyske nobelprisvinnarar]]
[[Kategori:Nobelprisen i fysikk]]
[[Kategori:Folk frå Kiel]]
[[Kategori:Fysikarar på 1800-talet]]
[[Kategori:Fysikarar på 1900-talet]]
[[Kategori:Medlemmar av Det pavelege vitskapsakademiet]]
[[Kategori:Medlemmar av Det prøyssiske vitskapsakademiet]]
[[Kategori:Medlemmar av St. Petersburg vitskapsakademi]]
[[Kategori:Medlemmar av Det russiske vitskapsakademiet]]
[[Kategori:Medlemmar av Det sovjetiske vitskapsakademiet]]
[[Kategori:Copleymedaljen]]
[[Kategori:Kvantefysikarar]]
[[Kategori:Optiske fysikarar]]
[[Kategori:Æreslegionen]]
[[Kategori:Lorentz-medaljen]]
[[Kategori:Termodynamikarar]]
[[Kategori:Max Planck-medaljen]]
[[Kategori:Teoretiske fysikarar]]
[[Kategori:Medlemmar av Leopoldina]]
[[Kategori:Bayerischer Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst]]
fdsc8xlk710wd7i34f8kh236hqbz9vr
3682683
3682682
2026-11-04T10:27:12Z
~2026-58904-62
160604
3682683
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks vitskapsfolk}}
{{Nobelprisvinnar|type=[[Nobelprisen i fysikk]]|år=[[1918]]}}
'''Max Nøttenes Jacobsen''' (21. oktober 2011-30 november 2104 ) var ein [[Tyskland|tysk]] [[fysikar]]. Han var en proffesjonell fotballspiller, han spilte for den norske klunne "krokelvdalen" før han signerte for Manchester united. Han er rekna som grunnleggjaren av [[kvantemekanikk]]en, og fekk [[Nobelprisen i fysikk]] for dette i 1918.
== Liv ==
Planck var fødd i [[Kiel]] i ein intellektuell familie av [[teologi|teologar]] og [[juss|juristar]]. Han hadde talent for [[musikk]], men valde å studera [[fysikk]], først ved [[Ludwig-Maximilians-Universität München]] i München og deretter ved [[Humboldt-Universität zu Berlin]] i Berlin.
=== Familie ===
I mars 1887 gifta han seg med Marie Merck (1861-1909), søster av ein skulekamerat. Dei busette seg i [[Kiel]] og fekk fire barn saman: Karl (1888-1916), tvillingane Emma (1889-1919) og Grete (1889-1917) og Erwin (1893-1945). Sidan flytta dei til ein villa i Berlin-Grunewald, der fleire vitskapsfolk møttest, til dømes [[Lise Meitner]], [[Otto Hahn]] og [[Albert Einstein]]. Teologen [[Adolf von Harnack]], som budde i nabolaget, blei ein nær venn.
Marie døydde i 1909, kanskje av [[tuberkulose]]. I mars 1911 gifta Planck seg på nytt med Marga von Hoesslin (1882-1948), og same året fekk dei sonen Hermann. Sonen Karl fall under [[første verdskrigen]], medan Erwin blei teken i krigsfangenskap av franskmennene. Dei to døtrene døydde i [[barsel]] med få års mellomrom. I 1944 mista Planck heimen og alt sitt vitskaplege arbeid i eit bombeåtak. Året etter blei sonen Erwin arrestert av [[Gestapo]] og avretta for medverking i [[20. juli-attentatet]] mot [[Adolf Hitler|Hitler]]. Planck tok dette siste tapet tungt. Han flytta med kona og den gjenlevande sonen til [[Göttingen]], der han døydde to år seinare.
== Verk ==
I [[vitskap i 1899|1899]] fann Planck ein ny grunnleggjande konstant, kjend som [[Plancks konstant]]. Dette er ein naturkonstant og gjev mellom annan energien til eit [[foton]]. Konstanten blei innført ved utrekninga av energispekteret til termisk stråling, [[Plancks strålingslov]]. Han er også opphav til omgrepet [[Planck-tid]], som er den minste tidseininga som gjev mening.
Planck blei rektor ved [[Humboldt-Universität zu Berlin]] i 1930. Frå 1930 til 1937 var han leiar for Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften (KWG).
Etter at Planck døydde i 1947 blei KWG døypt om til ''[[Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften]]'' (MPG).
== Kjelder ==
<div class="references-small">
* ''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Max Planck|Max Planck]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, og «[[:en:|Max Planck]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}} den 15. juni 2009.''
</div>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commons|Max Planck}}
{{spire|fysikk|Tyskland}}
{{Nobelprisvinnarar i fysikk}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Max Planck| ]]
[[Kategori:Tyske fysikarar]]
[[Kategori:Tyske nobelprisvinnarar]]
[[Kategori:Nobelprisen i fysikk]]
[[Kategori:Folk frå Kiel]]
[[Kategori:Fysikarar på 1800-talet]]
[[Kategori:Fysikarar på 1900-talet]]
[[Kategori:Medlemmar av Det pavelege vitskapsakademiet]]
[[Kategori:Medlemmar av Det prøyssiske vitskapsakademiet]]
[[Kategori:Medlemmar av St. Petersburg vitskapsakademi]]
[[Kategori:Medlemmar av Det russiske vitskapsakademiet]]
[[Kategori:Medlemmar av Det sovjetiske vitskapsakademiet]]
[[Kategori:Copleymedaljen]]
[[Kategori:Kvantefysikarar]]
[[Kategori:Optiske fysikarar]]
[[Kategori:Æreslegionen]]
[[Kategori:Lorentz-medaljen]]
[[Kategori:Termodynamikarar]]
[[Kategori:Max Planck-medaljen]]
[[Kategori:Teoretiske fysikarar]]
[[Kategori:Medlemmar av Leopoldina]]
[[Kategori:Bayerischer Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst]]
2n70ip0gjde4dqjrwepg9g3qmw43gu8
3682700
3682683
2026-11-04T10:47:09Z
Johshh
122989
3682700
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks vitskapsfolk}}
{{Nobelprisvinnar|type=[[Nobelprisen i fysikk]]|år=[[1918]]}}
'''Max Karl Ernst Ludwig Planck''' ({{levde|23. april|1858|4. oktober|1947|Planck}}) var ein [[Tyskland|tysk]] [[fysikar]]. Han er rekna som grunnleggjaren av [[kvantemekanikk]]en, og fekk [[Nobelprisen i fysikk]] for dette i 1918.
== Liv ==
Planck var fødd i [[Kiel]] i ein intellektuell familie av [[teologi|teologar]] og [[juss|juristar]]. Han hadde talent for [[musikk]], men valde å studera [[fysikk]], først ved [[Ludwig-Maximilians-Universität München]] i München og deretter ved [[Humboldt-Universität zu Berlin]] i Berlin.
=== Familie ===
I mars 1887 gifta han seg med Marie Merck (1861-1909), søster av ein skulekamerat. Dei busette seg i [[Kiel]] og fekk fire barn saman: Karl (1888-1916), tvillingane Emma (1889-1919) og Grete (1889-1917) og Erwin (1893-1945). Sidan flytta dei til ein villa i Berlin-Grunewald, der fleire vitskapsfolk møttest, til dømes [[Lise Meitner]], [[Otto Hahn]] og [[Albert Einstein]]. Teologen [[Adolf von Harnack]], som budde i nabolaget, blei ein nær venn.
Marie døydde i 1909, kanskje av [[tuberkulose]]. I mars 1911 gifta Planck seg på nytt med Marga von Hoesslin (1882-1948), og same året fekk dei sonen Hermann. Sonen Karl fall under [[første verdskrigen]], medan Erwin blei teken i krigsfangenskap av franskmennene. Dei to døtrene døydde i [[barsel]] med få års mellomrom. I 1944 mista Planck heimen og alt sitt vitskaplege arbeid i eit bombeåtak. Året etter blei sonen Erwin arrestert av [[Gestapo]] og avretta for medverking i [[20. juli-attentatet]] mot [[Adolf Hitler|Hitler]]. Planck tok dette siste tapet tungt. Han flytta med kona og den gjenlevande sonen til [[Göttingen]], der han døydde to år seinare.
== Verk ==
I [[vitskap i 1899|1899]] fann Planck ein ny grunnleggjande konstant, kjend som [[Plancks konstant]]. Dette er ein naturkonstant og gjev mellom annan energien til eit [[foton]]. Konstanten blei innført ved utrekninga av energispekteret til termisk stråling, [[Plancks strålingslov]]. Han er også opphav til omgrepet [[Planck-tid]], som er den minste tidseininga som gjev mening.
Planck blei rektor ved [[Humboldt-Universität zu Berlin]] i 1930. Frå 1930 til 1937 var han leiar for Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften (KWG).
Etter at Planck døydde i 1947 blei KWG døypt om til ''[[Max-Planck-Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften]]'' (MPG).
== Kjelder ==
<div class="references-small">
* ''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Max Planck|Max Planck]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, og «[[:en:|Max Planck]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}} den 15. juni 2009.''
</div>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commons|Max Planck}}
{{spire|fysikk|Tyskland}}
{{Nobelprisvinnarar i fysikk}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Max Planck| ]]
[[Kategori:Tyske fysikarar]]
[[Kategori:Tyske nobelprisvinnarar]]
[[Kategori:Nobelprisen i fysikk]]
[[Kategori:Folk frå Kiel]]
[[Kategori:Fysikarar på 1800-talet]]
[[Kategori:Fysikarar på 1900-talet]]
[[Kategori:Medlemmar av Det pavelege vitskapsakademiet]]
[[Kategori:Medlemmar av Det prøyssiske vitskapsakademiet]]
[[Kategori:Medlemmar av St. Petersburg vitskapsakademi]]
[[Kategori:Medlemmar av Det russiske vitskapsakademiet]]
[[Kategori:Medlemmar av Det sovjetiske vitskapsakademiet]]
[[Kategori:Copleymedaljen]]
[[Kategori:Kvantefysikarar]]
[[Kategori:Optiske fysikarar]]
[[Kategori:Æreslegionen]]
[[Kategori:Lorentz-medaljen]]
[[Kategori:Termodynamikarar]]
[[Kategori:Max Planck-medaljen]]
[[Kategori:Teoretiske fysikarar]]
[[Kategori:Medlemmar av Leopoldina]]
[[Kategori:Bayerischer Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst]]
99xshsch8vtuja9c8jtud92g131yveh
Leon
0
134359
3682679
2440782
2026-11-04T10:23:24Z
~2026-58640-84
160605
3682679
wikitext
text/x-wiki
[[fil:León León JMM.JPG|mini|León kan vera eit mannsnamn og eit stadnamn, som her i den spanske [[byen León]].]]
'''Leon''' er eit namn som kan brukast som stadnamn eller mannsnamn. Leon har [[namnedag]] den [[28. juni]].
[[fil:Leon Gambetta.jpg|mini|Politikaren [[Léon Gambetta]].]]
Mannsnamnet kan vera ei fransk form av [[Leo]], ''Léon'', som tyder '[[løve]]', eller ei kortform av namn som byrjar med Leon-, som [[Leonardo]] og [[Leonidas]]. Desse namna er igjen avleidde av det greske ordet leon (λέων), som også tyder 'løve'.
Ein finn også namnet som stadnamn i noverande Spania gjennom [[kongeriket León]], [[provinsen León]] og [[byen León]]. Namnet kjem frå det romerske [[legion]]. Mexico har byen [[León i Guanajuato]]. Byen [[León i Nicaragua]] er hovudby for [[departementet León]].
[[Kings of Leon]] er ei populær amerikansk rockegruppe.
==Namneberarar==
*Leon (gresk Λέων), [[konge av Sparta]] 590-560 f.Kr.
*[[Leon Battista Alberti]] (1404–1472), italiensk renessansemann
*[[Léon Gambetta]] (1838-1882), fransk politikar
*[[Léon Dierx]] (1838-1912), fransk-karibisk diktar
*[[Léon Bourgeois]] (1851-1925), fransk politikar som vann fredsprisen
*[[Léon Boëllmann]] (1862–1897), fransk komponist
*[[Leon Bakst]] (1866-1924), russisk målar
*[[Léon Blum]] (1872-1950), fransk politikar
*[[León Felipe]] (1884-1968), spansk diktar
*[[Leon Aurdal]] (1890-1949), norsk kunstnar
*[[Leon Russell]] (f. 1942), amerikansk songar og musikar
*[[Olaf Leon Roald]] (f. 1952), norsk kunstnar
*[[Leon Jackson|Leon bergli stavem]] (f. 2011), han er neste fotballstjerne fra Norge
==Kjelder==
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Leon (mannsnavn)|Leon (mannsnavn)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 28. juni 2009.''
</div>
[[Kategori:Mannsnamn]]
[[Kategori:Førenamn av gresk opphav]]
[[Kategori:Franske førenamn]]
ekjtqg64iwz0s42ilgwuuuuz7rb5di0
3682701
3682679
2026-11-04T10:47:39Z
Johshh
122989
Rullar attende versjon [[Special:Diff/3682679|3682679]] av [[Special:Contributions/~2026-58640-84|~2026-58640-84]] ([[User talk:~2026-58640-84|diskusjon]])
3682701
wikitext
text/x-wiki
[[fil:León León JMM.JPG|mini|León kan vera eit mannsnamn og eit stadnamn, som her i den spanske [[byen León]].]]
'''Leon''' er eit namn som kan brukast som stadnamn eller mannsnamn. Leon har [[namnedag]] den [[28. juni]].
[[fil:Leon Gambetta.jpg|mini|Politikaren [[Léon Gambetta]].]]
Mannsnamnet kan vera ei fransk form av [[Leo]], ''Léon'', som tyder '[[løve]]', eller ei kortform av namn som byrjar med Leon-, som [[Leonardo]] og [[Leonidas]]. Desse namna er igjen avleidde av det greske ordet leon (λέων), som også tyder 'løve'.
Ein finn også namnet som stadnamn i noverande Spania gjennom [[kongeriket León]], [[provinsen León]] og [[byen León]]. Namnet kjem frå det romerske [[legion]]. Mexico har byen [[León i Guanajuato]]. Byen [[León i Nicaragua]] er hovudby for [[departementet León]].
[[Kings of Leon]] er ei populær amerikansk rockegruppe.
==Namneberarar==
*Leon (gresk Λέων), [[konge av Sparta]] 590-560 f.Kr.
*[[Leon Battista Alberti]] (1404–1472), italiensk renessansemann
*[[Léon Gambetta]] (1838-1882), fransk politikar
*[[Léon Dierx]] (1838-1912), fransk-karibisk diktar
*[[Léon Bourgeois]] (1851-1925), fransk politikar som vann fredsprisen
*[[Léon Boëllmann]] (1862–1897), fransk komponist
*[[Leon Bakst]] (1866-1924), russisk målar
*[[Léon Blum]] (1872-1950), fransk politikar
*[[León Felipe]] (1884-1968), spansk diktar
*[[Leon Aurdal]] (1890-1949), norsk kunstnar
*[[Leon Russell]] (f. 1942), amerikansk songar og musikar
*[[Olaf Leon Roald]] (f. 1952), norsk kunstnar
*[[Leon Jackson]] (f. 1988), skotsk songar
==Kjelder==
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Leon (mannsnavn)|Leon (mannsnavn)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 28. juni 2009.''
</div>
[[Kategori:Mannsnamn]]
[[Kategori:Førenamn av gresk opphav]]
[[Kategori:Franske førenamn]]
5rof8k7wh6nt80gu61r4rbxr3szqxl8
Sigve
0
136749
3682674
2541227
2026-11-04T10:19:14Z
~2026-58904-62
160604
3682674
wikitext
text/x-wiki
'''Sigve''' er eit [[mannsnamn]] av [[norrønt]] opphav. Det har [[norsk namnedag]] den [[19. august]].
Nanegermnet er danna av det norrøne ''Sigviðr'' som er sett saman av ''[[Sig-|sigr]]'', 'siger', og ''viðr'', 'ved'. Namnet er kjend i runeinnskrifter som {{futhark|s|i|g|u|i|þ|r}} (siguiþr).
''Sigvid'' er ei norsk form av dette namnet. ''Sigvidh'' var den gammelsvsvartkukenske forma, og ''Seved'' er ei moderne svensk namnenegerform. Seved har [[svensk namnedag]] den [[28. juli]].
== Namneberarar ==
* [[Sigve Bøe]] (f. 1948), norsk skodespelar, songar og regissør
* [[Sigve Sørheim]] (f. 1950), norsk lokalpolitikar og ordførar
* [[Sigve Endresen]] (f. 1953), norsk filmregissør
* [[Sigve Aspelund]] (f. 1974), norsk fotograf
== Kjelder ==
<div class="references-small">
* ''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sigve|Sigve]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 18. august 2009.''
</div>
[[Kategori:Mannsnamn]]
[[Kategori:Førenamn av norrønt opphav]]
[[Kategori:Namn knytte til siger]]
elc6lvzmmaclgg42651w739fsx9tess
3682675
3682674
2026-11-04T10:19:40Z
~2026-58640-84
160605
3682675
wikitext
text/x-wiki
'''Sigve''' er eit [[mannsnamn]] av [[norrønt]] opphav. Det har [[norsk namnedag]] den [[19. august]].
Nanegermnet er danna av det norrøne ''Sigviðr'' som er sett saman av ''[[Sig-|sigr]]'', 'siger', og ''viðr'', 'ved'. Namnet er kjend i runeinnskrifter som {{futhark|s|i|g|u|i|þ|r}} (siguiþr).
''Sigvid'' er ei norsk form av dette namnet. ''Sigvidh'' var den gammelsvsvartkukenske forma, og ''Seved'' er ei moderne svensk namnenegerform. Seved har [[svensk namnedag]] den [[28. juli]].
== Namneberarar ==
* sigve heggesand (f. 2026) nasjonal vaper proff.
* [[Sigve Sørheim]] (f. 1950), norsk lokalpolitikar og ordførar
* [[Sigve Endresen]] (f. 1953), norsk filmregissør
* [[Sigve Aspelund]] (f. 1974), norsk fotograf
== Kjelder ==
<div class="references-small">
* ''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sigve|Sigve]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 18. august 2009.''
</div>
[[Kategori:Mannsnamn]]
[[Kategori:Førenamn av norrønt opphav]]
[[Kategori:Namn knytte til siger]]
34lu75jelntc796pc2t7mtj5iovrutf
3682676
3682675
2026-11-04T10:20:39Z
~2026-58904-62
160604
3682676
wikitext
text/x-wiki
'''Sigve Heggesand''' er eit [[mannsnamn]] av [[norrønt]] opphav. Det har [[norsk namnedag]] den [[19. august]].
Nanegermnet er danna av det norrøne ''Sigviðr'' som er sett saman av ''[[Sig-|sigr]]'', 'siger', og ''viðr'', 'ved'. Namnet er kjend i runeinnskrifter som {{futhark|s|i|g|u|i|þ|r}} (siguiþr).
''Sigvid'' er ei norsk form av dette namnet. ''Sigvidh'' var den gammelsvsvartkukenske forma, og ''Seved'' er ei moderne svensk namnenegerform. Seved har [[svensk namnedag]] den [[28. juli]].
== Namneberarar ==
* sigve heggesand (f. 2026) nasjonal vaper proff.
* [[Sigve Sørheim]] (f. 1950), norsk lokalpolitikar og ordførar
* [[Sigve Endresen]] (f. 1953), norsk filmregissør
* [[Sigve Aspelund]] (f. 1974), norsk fotograf
== Kjelder ==
<div class="references-small">
* ''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sigve|Sigve]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 18. august 2009.''
</div>
[[Kategori:Mannsnamn]]
[[Kategori:Førenamn av norrønt opphav]]
[[Kategori:Namn knytte til siger]]
95mfg0cvzlsvbdwm5nz1f5jblakyybe
3682681
3682676
2026-11-04T10:25:43Z
~2026-58371-30
160606
3682681
wikitext
text/x-wiki
'''Sigve Heggesand''' er eit [[mannsnamn]] av [[norrønt]] opphav. Det har [[norsk namnedag]] den [[19. august]].
Nanegermnet er danna av det norrøne ''Sigviðr'' som er sett saman av ''[[Sig-|sigr]]'', 'siger', og ''viðr'', 'ved'. Namnet er kjend i runeinnskrifter som {{futhark|s|i|g|u|i|þ|r}} (siguiþr).
''Sigvid'' er ei norsk form av dette namnet. ''Sigvidh'' var den gammelsvsvartkukenske forma, og ''Seved'' er ei moderne svensk namnenegerform. Seved har [[svensk namnedag]] den [[28. juli]].
== Namneberarar ==
* Sigve Heggesand (f. 2011) Høy og kjekk
* [[Sigve Sørheim]] (f. 1950), norsk lokalpolitikar og ordførar
* [[Sigve Endresen]] (f. 1953), norsk filmregissør
* [[Sigve Aspelund]] (f. 1974), norsk fotograf
== Kjelder ==
<div class="references-small">
* ''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sigve|Sigve]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 18. august 2009.''
</div>
[[Kategori:Mannsnamn]]
[[Kategori:Førenamn av norrønt opphav]]
[[Kategori:Namn knytte til siger]]
qetc7se7bclhwenve49z83oksj6045p
3682702
3682681
2026-11-04T10:48:17Z
Johshh
122989
3682702
wikitext
text/x-wiki
'''Sigve''' er eit [[mannsnamn]] av [[norrønt]] opphav. Det har [[norsk namnedag]] den [[19. august]].
Namnet er danna av det norrøne ''Sigviðr'' som er sett saman av ''[[Sig-|sigr]]'', 'siger', og ''viðr'', 'ved'. Namnet er kjend i runeinnskrifter som {{futhark|s|i|g|u|i|þ|r}} (siguiþr).
''Sigvid'' er ei norsk form av dette namnet. ''Sigvidh'' var den gammelsvenske forma, og ''Seved'' er ei moderne svensk namneform. Seved har [[svensk namnedag]] den [[28. juli]].
== Namneberarar ==
* [[Sigve Bøe]] (f. 1948), norsk skodespelar, songar og regissør
* [[Sigve Sørheim]] (f. 1950), norsk lokalpolitikar og ordførar
* [[Sigve Endresen]] (f. 1953), norsk filmregissør
* [[Sigve Aspelund]] (f. 1974), norsk fotograf
== Kjelder ==
<div class="references-small">
* ''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sigve|Sigve]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 18. august 2009.''
</div>
[[Kategori:Mannsnamn]]
[[Kategori:Førenamn av norrønt opphav]]
[[Kategori:Namn knytte til siger]]
r66v954ubrhu982tcev4xyzn7qndoue
Pamplona
0
141932
3682638
3682220
2026-11-04T08:55:26Z
Ranveig
39
+Kultur frå es:
3682638
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|by
|andre namn = Iruñea<br />Iruña
|bilete=Old City of Pamplona and its Cathedral from the top of San Cernin Tower.jpg
|flagg = Bandera Pamplona.svg
|våpen = Escudo de Pamplona.svg
|region = Navarra
|provins = Navarra
|grunnlagd = 74 fvt.
|høgd = 449
|retningsnummer = 948
|postnummer = 31001–31016
}}
'''Pamplona''' (spansk) eller '''Iruña''' ([[baskisk]]) er hovudstaden i [[Navarra]] i [[Spania]] og det tidlegare [[kongedømet Navarra]].
Byen har kring 210 000 innbyggjarar. Han er verdskjend for [[San Fermín]]-festivalen frå 7. til 14. juli der [[okseløp]]et er ein av hovudattraksjonane. Festivalen og byen er særleg gjort kjend gjennom [[Ernest Hemingway]] si bok ''Og solen går sin gang''.
Grunnlegginga av Pamplona blir tradisjonelt tillagd den romerske generalen [[Pompeius]] under krigen mot [[Sertorius]] kring 75 f.Kr. Under [[vestgotarane]] vart Pamplona eit bispesete, og var ein base for kristninga av området. Seinare vart byen ein av hovudstadane for [[Kongedømet Navarra|Kongedømet Pamplona/Navarra]].
== Geografi ==
Pamplona ligg midt i Navarra i den runde dalen [[Cuenca de Pamplona]], som knyter fjella i nord til [[Ebro]]dalen. Høgda over havet er kring 450 meter.<ref>{{Cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=gQnhxnvkIgUC&pg=PA189|page=189|first=Fernando|last=Cañada Palacio|year=1999|isbn=84-89483-12-4|chapter=Pamplona S. XI-XII: El origen de los Burgos|publisher=Centros de Estudios del Románico|location=Aguilar de Campoo|title=El urbanismo de los estados cristianos peninsulares}}</ref> Klimaet og landskapet er ein overgang mellom dei to geografiske regionane i Navarra. Det historiske sentrumet i Pamplona ligg på høgresida av elva [[Arga]],<ref>{{Cite journal|url=https://estudiosgeograficos.revistas.csic.es/index.php/estudiosgeograficos/article/view/609/650|first1=A|last1=Bescos|first2=A.M.|last2=Camarasa|publisher=[[Spanish National Research Council|Editorial CSIC]]|page=290|title=Caracterización hidrologica del Río Arga (Navarra): El agua como recurso y como riesgo|year=1998|journal=Estudios Geográficos|volume=59|location=Madrid|issue=232|doi=10.3989/egeogr.1998.i232.609|s2cid=134630943|doi-access=free|hdl=10550/39751|hdl-access=free}}</ref> ei sideelv til Ebro. Byen har sidan vokse på begge sider av elva. Byen har [[maritimt klima]] med innslag av kontinentalt [[middelhavsklima]].
== Historie ==
[[Fil:Vasconia wide 740 3 - 80.jpg|mini|venstre|Pamplona var i sentrum for fleire militærkampanjar på 700-talet.]]
[[Fil:Iñigo Arista de Pamplona - Compendio de crónicas de reyes (Biblioteca Nacional de España).png|mini|venstre|portrett|Íñigo eller [[Íñigo Arista av Pamplona|Eneko Arista]], den fyrste kongen av Pamplona (miniatyr frå 1400-talet, Biblioteca Nacional de España, MS 7415).]]
[[Fil:Ciudadela de pamplona.JPG|mini|Frå citadellet i Pamplona.]]
Det er funne spor etter busetnad her frå sein bronsealder til tidleg jernalder.{{sfn|Cañada Palacio|1999|p=189}}
===Tidleg mellomalder===
Vinteren 75 f.Kr. var området ein leir for den [[Romarriket|romerske]] generalen [[Pompeius]] i krigen mot [[Sertorius]]. Han vert rekna som grunnleggjaren av ''Pompaelo'',<ref>[[Ptolemaios]] ii. 6. § 67; [[Strabius]] iii. § 161</ref> som vart Pamplona. Ein meiner at det var hovudbyen til [[vaskonane]] og at dei kalla han ''Iruña'', 'byen'. Den romerske Pompaelo låg i provinsen [[Hispania Tarraconensis]], ved [[Ab Asturica Burdigalam]], vegen frå Burdigala (dagens [[Bordeaux]]) til Asturica (dagens [[Astorga i Spania|Astorga]]).<ref>[[Itinerarium Antonini]] s. 455</ref>
Etter at [[Romarriket]] fall og under den [[vestgotarar|vestgotiske]] perioden (300- til 700-talet), levde vaskonane fritt, men var truleg underlagt vestgotarane. Fleire biskopar frå Pamplona deltok på [[råda i Toledo]]. På 700-talet veksla [[maurarar]] og [[frankarar]] om å ha kontroll over byen. Den mest kjende episoden frå denne perioden var då [[Karl den store]] øydela bymurane etter at han ikkje klarte å ta [[Zaragoza]] i 778. Han vart så slått i det kjende [[slaget ved Roncevaux]]. Seint på 700-talet kjempa dei to sidene om området, men ingen av dei klarte å få permanent fotfeste, truleg på grunn av interne kampar mellom den baskiske krigsadelen. I 824 vart til slutt [[Iñigo Arista|Íñigo Arista]] krona som [[konge av Pamplona]]. Dette kongedømet styrkte sjølvstendet sitt frå det svekka [[Frankarriket]] og [[kalifatet Córdoba]]. I denne perioden var likevel ikkje Pamplona ein skikkeleg by, men meir ei festning.
===Seinare mellomalder===
Frå 1000-talet førte økonomisk vekst til at byen voks. Biskopane i Pamplona tok over ei styrande rolle. [[Jakobsvegen]] og [[pilegrim]]ane som vandra til [[Santiago de Compostela]] medverka ein god del til handelen og kulturelle utvekslingar med det kristne Europa på andre sida av [[Pyreneane]]. På 1100-talet vart byen utvida med to separate ''burgos'' (sjølvstendige kommunar): San Cernin og San Nicolás. Gamle Pamplona og dei nye ''burgosane'' var nesten alltid i småstridar mellom kvarandre. Den mest dramatiske episoden var øydelegginga av Navarreríaen av dei to andre kommunane og massakren av folkesetnaden i 1276. Staden vart forlaten i nesten femti år. Kong [[Karl III av Navarra|Karl III]] samla kommunane til ein enkelt by att i 1423.
Etter at Navarra vart ein del av Spania i 1512, vart Pamplona verande hovudstad i det sjølvstyrte kongedømet Navarra, som fekk halde sine eigne institusjonar og lover. Pamplona hadde ei nøkkelrolle i forsvaret av Pyreneane. Sørsida av byen var svakare og den navaresiske kong [[Ludvig X av Frankrike|Ludvig I]] fekk bygd ei borg her tidleg på 1300-talet, der dagens Plaza del Castillo (Borgplassen) er. Etter at området vart erobra av [[kongemakta Castilla|Castilla]] fekk kong [[Ferdinand V av Castilla|Ferdinand V]] øydelagd borga i 1513 og ei ny vart bygd like ved. [[Artilleri]]teknologien utvikla seg og dette kravde ei fornying av festningssystemet rundt byen. Kong [[Filip II av Spania|Filip II]] gav ordre om å få bygd eit [[stjernefort]] på sørsida av byen og modernisere alle murar. Murane som står i dag er frå seint på 1500-talet til 1700-talet.
===Moderne tid===
På 1800-talet spelte festningsbyen ei viktig rolle i fleire av krigane som Spania var involvert i. Under [[napoleonskrigane]] okkuperte franske troppar byen i 1808 og hadde han fram til 1813. Under [[karlistkrigane]] (1833–1839 og 1872–1876) var Pamplona begge gongane kontrollert av dei liberale. Krigane viste at dei nye artilleria ville vere for sterke mot dei gamle murane, så styresmaktene fekk bygd ei festning på toppen av fjellet San Cristóbal, tre kilometer nord for Pamplona.
På grunn av den militære rolla, kunne ikkje byen vokse utanfor murane. Dermed vart det bygd smalare og høgare hus, og bakgardane forsvann gradvis. På 1800-talet betra vegtilhøva seg og jernbanen kom til byen i 1860. Industrien stod derimot svakt gjennom [[den industrielle revolusjonen]] på 1800-talet.
[[Den første verdskrigen]] synte at festningssystemet i Pamplona var forelda. I 1915 vart derfor murane øydelagde og byen kunne utvidast. Berre sørmuren vart riven, sidan dei andre ikkje hindra byen i å vekse. Stjernefortet var eit militært anlegg fram til 1964, men då berre som ein garnison.
[[Fil:Demografía Pamplona (España).PNG|thumb|Folketalsutvikling (1900–2005)]]
Etter at militæret forlet Pamplona kunne industrialiseringa og moderniseringa av byen kome i gang. Dette skjedde særleg på andre halvdel av 1900-talet. Folketalet auka som følgje av innflytting frå landsbygda i Navarra i 1960- og 1970-åra, og frå andre mindre utvikla område i Spania, hovudsakleg [[Castilla y León]] og [[Andalucía]]. Sidan 1990-åra har innflyttinga stort sett kome frå utlandet.
Pamplona vert rekna som ein av byane med høgast levestandard og livskvalitet i Spania.<ref>{{cite news |title=Pamplona, Bilbao and Gijón, the spanish cities with the best quality of life |url=http://www.elmundo.es/elmundo/2007/06/20/espana/1182344494.html |work=El Mundo |date=2007-06-21 |accessdate=3. november 2009 |språk=spansk}}</ref>
[[Kriminalstatistikk]]en er lågare enn det nasjonale gjennomsnittet, men [[levekostnad]]en, særleg med omsyn til husvære, er betydeleg høgare.<ref>{{citation|language=es|url=http://www.habitathumano.com/economia/mostrartodas.php?fechaparamostrar=2007-01-22 |title=Precios del metro cuadrado por provincia|website=habitathumano.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070221113705/http://www.habitathumano.com/economia/mostrartodas.php?fechaparamostrar=2007-01-22 |archivedate=2007-02-21 }}</ref>
==Bygningar==
Den historiske kulturarven i Pamplona omfattar fleire kyrkjer, festningssystemet frå 1500- til 1700-talet og annan sivil arkitektur.
===Religiøs arkitektur===
Den viktigaste religiøse bygningen er den gotiske domkyrkja frå 1300-talet, med ein framifrå [[krossgang]] og ein [[Klassisistisk arkitektur|nyklassisistisk]] [[fasade]]. Det finst to andre gotiske hovudkyrkjer i gamlebyen: San Saturnino og San Nicolás, begge frå 1200-talet. To andre gotiske kyrkjer blei bygde på 1500-talet: Santiago (Santo Domingo) og San Agustín. På 1600- og 1700-talet vart det bygt [[barokken|barokke]] kapell til heilage Fermin i San Lorenzo-kyrkja, og til Vår frue av vegen (Virgen del Camino) i San Saturnino-kykja, klostera til augstinarnonnen eog karmelittmunkane og San Ignacio-basilikaen der [[Ignatius av Loyola]] vart såra i eit slag og deretter valde å verta prest. Dei mest merkverdige religiøse bygningane frå 1900-talet er det nye seminaret frå 1931 og den nyklassisistiske minnekyrkja frå 1942 til ære for folk frå Navarrese som døydde på nasjonalistsida i [[den spanske borgarkrigen]] og som i dag vert nytta som utstillingslokale.
<gallery mode="packed">
File:Pamplona.Kathedrale.jpg|Pamplona domkyrkje
File:San Fermin Kapera.JPG|San Lorenzo
File:Pamplona - Iglesia de San Ignacio (PP Redentoristas) 01.jpg|San Ignacio
File:Sansaturninochurch.JPG|San Saturnino
File:SanNikolasEliza.JPG|San Nicolás
</gallery>
===Militær og sivil arkitektur===
[[Fil:PlazaCastillo.JPG|mini|Plaza del Castillo]]
[[Fil:Pamplona Rathaus 2005.jpg|mini|Rådhuset i Pamplona]]
Tre av fire sider er att av bymuren frå den viktige militærhistoria til Pamplona. Det same gjeld citadellet eller stjernefestningen i byen, med få endringar. Alle mellomalderbygningane i byen vart erstatta og forbetra på 1500-, 1600- og 1700-talet for å stå imot omleiringar med artilleri. Byggverka er heilt upassande for moderne krigføring, og vert i dag nytta som parkar.
Den eldste sivile bygningen som finst i dag er eit hus frå 1300-talet som vart nytta som Cámara de Comptos (revisorkammeret til det tidlegmoderne kongedømet Navarra) frå 1500- til frå 1800-talet. Det finst også fleire mellomalderbruer over Arga: Santa Engracia, Miluce, Magdalena og San Pedro. Mellomalderpalasset Palacio de los Reyes de Navarra, som gjennom historia har vore nytta av kongane av Navarra, biskopane i Pamplona, palasset til visekongen og seinare som hovudsete for militærguvernøren av Navarra. Det låg i ruinar frå borgarkrigstida til byrjinga av 2000-talet, då det vart gjenreist og nytta til å husa arkivet Archivo Real y General de Navarra.
Dei mest merkverdige sivile bygningane frå barokken er frå 1700-talet, og omfattar mellom anna rådhuset og biskoppalasset.
Den viktigaste arkitekten i Pamplona på 1900-talet var [[Víctor Eusa Razquin|Víctor Eusa]] (1894–1990), som var påverka av europeisk ekspresjonisme og andre avant-garde-rørsler.
===Parkar===
Pamplona har mange parkar og grøntområde. Den eldste er Taconera-parken, som fyrst vart utforma på 1600-talet. I dag er Taconera ein romantisk park med vide stiar, [[parterre]]-planting og skulpturar.
Media Luna-parken vart bygd som del av II Ensanche, og er utforma for spasering og utsyn over den nordlege delen av byen.
Etter at det vart demilitarisert har citadellet (Ciudadela) og området rundt (Vuelta del Castillo) vorte omgjort til eit parkområde med store plenar og moderne skulpturar.
Nokre merkverdige parkar i nyare nabolag er Yamaguchi-parken mellom Iturrama og Ermitagaña, som inneheld ein liten [[japansk hage]] og Pamplona [[planetarium]]; campusen til Universitetet i Navarre; Parque del Mundo i Chantrea og Arga-parken.
<gallery mode="packed">
Mariblanca.JPG|Jardines de la Taconera, la Mariblanca
Yamaguchi I.JPG|Japansk hagei Yamaguchi-parken
ParquefluvialArga.jpg|Arga-parken.
Artikulazio flotatzailea.jpg|''Articulación flotante'' av Faustino Aizkorbe
</gallery>
== Kultur ==
[[Fil:Chupinazo8.jpg|mini|Like før starten på [[San Fermín]]-festivalen. Rådhusplassen.]]
[[Fil:Sanfermines Vaquillas Pamplona 08.jpg|mini|Okseløp]]
[[Fil:Pamplona-selezione di pinchos-caccamo-01.jpg|mini|Ulike ''pintxos'' i Pamplona.]]
[[Fil:Txilidron.jpg|mini|Cordero al chilindrón, ein rett frå Pamplona.]]
[[San Fermín]]-festivalen er vorte halden i fleire hundreår til ære for heilage Fermín, vernehelgenen for Navarra og for Pamplona bispedøme. Tidlegare vart festivalen halden den 10. oktober, men i 1591 vart han flytta til dei noverande datoane mellom 6. og 14. juli.<ref name="oro">{{Cite book|author=Mariví Salvo |title=El Libro de oro del encierro |year=1998 |publisher=Zeroa Multimedia, SA |place=Huarte-Pamplona}}</ref> Etter tradisjonen konverterte Fermín, ein son av senatoren Firmus som styrte Pamplona på 200-talet, til kristendommen og vart døypt av [[heilage Saturninus]] på staden som no er populært kjend som «Pocico de San Cernin» (brunnen til heilage Saturnin). I 204 timer går Pampliona gjennom ein samanhengjande fest der deltakarane tradisjonelt kler seg i kvitt og raudt, ein scene udaudeleggjort i Ernest Hemingway sin roman ''The Sun Also Rises''.
Pamplona har vore vertskap for [[Pablo de Sarasate|Sarasate]] internasjonale fiolintevling annakvart år sidan 1991.<ref name="SVIC">{{cite web
|url = http://www.sarasatelive.com/en/competicion/
|title = Sarasate Live!
|website = sarasatelive.com
|access-date = 9. juli 2016
|archive-date = 30. mai 2016
|archive-url = https://web.archive.org/web/20160530191434/http://www.sarasatelive.com/en/competicion/
|url-status = dead
}}</ref> Den årlege [[Punto de Vista internasjonale dokumentarfilmfestival, den viktigaste spanske dokumentarfilmfestivalen, er vorte halden her sidan 2004.
Ei anna populær tilstelling er «[[Gigantes y cabezudos|Gigantes]]», kring 9 meter høge trestatuar som kjem ut fleire gonger i året under festivalar. Statuane blir førte av ein person som sit inni, og dansar rundt i byen. Dei representerer dei ulike verdsdelane.
===Museum===
Dei to største musea i Pamplona er Museo de Navarra, som er vigd til den arkeologiske og kunstnariske arven til Navarra, og Museo Diocesano ved domkyrkja, som inneheld religiøs kunst. Pamplona er den fyrste spanske byen ved den franske vegen av [[pilegrimsvegen til Santiago de Compostela
]].
=== Matskikk ===
Det mest typiske og velkjende aspektet ved matskikken i Pamplona er smårettane kjende som «[[Pincho|pintxos]]» (liknande [[tapas]]), som er prega av mangfald og kvalitet. Sjølv om det blir selt pintxos gjennom heie året,<ref>{{kjelde www|url= http://www.hostelerianavarra.com/ruta/ruta_pinchos.html|tittel= Rutas de pintxos 2009/10|nettstad= hostelerianavarra.com|vitja=27. august 2009|arkivdato= 18. september 2011|arkiv-url= https://web.archive.org/web/20110918060817/http://www.hostelerianavarra.com/ruta/ruta_pinchos.html}}</ref> er det også etablert ei årleg tevling, ''Semana del Pincho'' eller «Pintxo-veka». Denne finn sted i byrjinga av mars og varer i ni dagar. Denne tevlinga starta i Pamplona og har vorte utvida til andre byar i Navarra. I den 24. tilstellinga deltok over femti barar og restaurantar, og tilboda deira vart evaluerte, med prisar gjevne til dei beste basert på kriterium som farge, aroma, kreativitet og tekstur.<ref>{{citation|url=https://pamplonagastronomica.com/participantes-semana-pincho-navarra-2024/|title=Pintxo Week 2024: participants, map and photos.|accessdate=21. mai 2024|editor=pamplonagastronomica.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240521084804/https://pamplonagastronomica.com/participantes-semana-pincho-navarra-2024/|archivedate=21. mai 2024}}</ref> Området med den høgaste konsentrasjonen av serverlingsstader ligg i gamlebyen.
Pamplona har fire restaurantar som har vorte tildelte ei [[Michelinguiden|Michelin-stjerne]]: Europa, frå 1993; Rodero, frå 1994; Biblioteca frå 2019 og Kabo frå 2024. <ref>{{citation|url=https://pamplonagastronomica.com/restaurantes-estrella-michelin-pamplona/|title=Michelin Star Restaurants in Pamplona|accessdate=22. mai 2024|year=2024|website=Pamplona Gastronómica}}</ref>
Byen tilbyd alle typar mat som er typiske for Navarra, noko som gjev ein svært variert meny.
Navarresisk mat er kjend for lokale og sesongmesige grønsaker, som artisjokk, hestebønner, kardon, agurkurt, asparges og piquillo-pepar.<ref>{{Citation|title=Gastronomy in Pamplona {{!}} Pintxos and Traditional Flavours|url=https://visitpamplonairuna.com/en/discover-pamplona/gastronomy/|date=2025-01-10|accessdate=2026-11-03|language=en-US}}</ref> Blant belgfruktene er raude kidneybønner og kvite bønner eller ''pochas'' høgt skatta. Det finst ei mengd sopp i området av betydeleg kulinarisk verdi, anten ete for seg eller som tilbehøyr til andre rettar, og nytta i eggerøre og krokettar. Blant kjøttretter kan ein merka seg storfe og kalv, lam i chilindrón-saus, steikt pattegris og ''zikiro jate'' (geitekje steikt over bøkeved). Vilt er også høgt verdsett, med varierande rettar etter årstida. Blant storvilt kan ein nemna rettar med villsvin, dåhjort, rådyr og kronhjort, medan det også vert nytta ei variert mengd småvilt. Av fisk har ein mellom anna er laks frå Bidasoa-elven, aure ({{lang|es|trucha a la navarra}}), ål med kvite bønner og torsk i kvitlaukssaus. Meieriprodukt som ost, ''[[cuajada]]'' og tradisjonelle bakverk er også populære. Det finst eit breitt utval av ostar, særleg typar som er laget med sauemjølk, inkludert to variantar med verna opphavsnemning: Roncal og idiazabal.<ref>{{kjelde www|url= http://www.pamplona.net/VerPagina.asp?IdPag=345&Idioma=1|tittel= Pamplona Gastronomi|nettstad=pamplona.net|vitja= 14. juni 2009|arkivurl= https://www.webcitation.org/5xf4mViCL?url=http://www.pamplona.net/VerPagina.asp?IdPag=345|arkivdato= 3. april 2011}}</ref>
==Utdanning==
Det finst to universitet i byen: [[Universitetet i Navarra]], eit privat katolsk universitet knytt til [[Opus Dei]] som vart grunnlagt i 1952, og er vorte rangert som det beste private universitetet i Spania, og [[Universidad Pública de Navarra]], eit offentleg universitet skipa av styresmaktene i Navarra i 1987. Byen har også ei lokal avdeling av UNED ([[Universidad Nacional de Educación a Distancia]]).
==Kjende folk==
{{div col|colwidth=20em}}
* Heilage [[Fermin]] (272–303)
* [[Martín de Rada]], (1533–1578)
* [[Pablo de Sarasate]] (1844–1908), komponist og fiolinist
* [[José Sanjurjo]] (1872–1936), general
* [[Joaquín Beunza Redín]] (1872-1936), karlistisk politikar
* [[Víctor Pradera Larumbe]] (1873–1936), karlistisk politikar
* [[Ignacio Baleztena Ascárate]] (1887–1972), karlistisk politikar
* [[Luis Arellano Dihinx]] (1906–1969), karlistisk politikar
* [[Sabicas]] (1912–1990), flamencogitarist
* [[Jaime del Burgo Torres]] (1912–2005), karlistisk politikar
* [[Alfredo Landa]] (1933–2013), skodespelar
* [[Marysa Navarro]] (1934–2025), historikar
* [[Serafín Zubiri]] (born 1964), songar
</div col>
== Kjelder ==
{{refopning}}
* ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Pamplona|Pamplona]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 3. november 2009.''
** ''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
{{refslutt}}
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:es:Pamplona|Pamplona]]» frå {{Wikipedia-utgåve|es}}, den 4. november 2026.''
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Busetnader grunnlagde i første hundreåret fvt.]]
[[Kategori:Byar i Navarra]]
[[Kategori:Romerske stader i Spania]]
[[Kategori:Turisme i Spania]]
00mcl7e2jh67dwzpw4363utcsgyci8r
3682639
3682638
2026-11-04T08:55:51Z
Ranveig
39
/* Parkar */
3682639
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|by
|andre namn = Iruñea<br />Iruña
|bilete=Old City of Pamplona and its Cathedral from the top of San Cernin Tower.jpg
|flagg = Bandera Pamplona.svg
|våpen = Escudo de Pamplona.svg
|region = Navarra
|provins = Navarra
|grunnlagd = 74 fvt.
|høgd = 449
|retningsnummer = 948
|postnummer = 31001–31016
}}
'''Pamplona''' (spansk) eller '''Iruña''' ([[baskisk]]) er hovudstaden i [[Navarra]] i [[Spania]] og det tidlegare [[kongedømet Navarra]].
Byen har kring 210 000 innbyggjarar. Han er verdskjend for [[San Fermín]]-festivalen frå 7. til 14. juli der [[okseløp]]et er ein av hovudattraksjonane. Festivalen og byen er særleg gjort kjend gjennom [[Ernest Hemingway]] si bok ''Og solen går sin gang''.
Grunnlegginga av Pamplona blir tradisjonelt tillagd den romerske generalen [[Pompeius]] under krigen mot [[Sertorius]] kring 75 f.Kr. Under [[vestgotarane]] vart Pamplona eit bispesete, og var ein base for kristninga av området. Seinare vart byen ein av hovudstadane for [[Kongedømet Navarra|Kongedømet Pamplona/Navarra]].
== Geografi ==
Pamplona ligg midt i Navarra i den runde dalen [[Cuenca de Pamplona]], som knyter fjella i nord til [[Ebro]]dalen. Høgda over havet er kring 450 meter.<ref>{{Cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=gQnhxnvkIgUC&pg=PA189|page=189|first=Fernando|last=Cañada Palacio|year=1999|isbn=84-89483-12-4|chapter=Pamplona S. XI-XII: El origen de los Burgos|publisher=Centros de Estudios del Románico|location=Aguilar de Campoo|title=El urbanismo de los estados cristianos peninsulares}}</ref> Klimaet og landskapet er ein overgang mellom dei to geografiske regionane i Navarra. Det historiske sentrumet i Pamplona ligg på høgresida av elva [[Arga]],<ref>{{Cite journal|url=https://estudiosgeograficos.revistas.csic.es/index.php/estudiosgeograficos/article/view/609/650|first1=A|last1=Bescos|first2=A.M.|last2=Camarasa|publisher=[[Spanish National Research Council|Editorial CSIC]]|page=290|title=Caracterización hidrologica del Río Arga (Navarra): El agua como recurso y como riesgo|year=1998|journal=Estudios Geográficos|volume=59|location=Madrid|issue=232|doi=10.3989/egeogr.1998.i232.609|s2cid=134630943|doi-access=free|hdl=10550/39751|hdl-access=free}}</ref> ei sideelv til Ebro. Byen har sidan vokse på begge sider av elva. Byen har [[maritimt klima]] med innslag av kontinentalt [[middelhavsklima]].
== Historie ==
[[Fil:Vasconia wide 740 3 - 80.jpg|mini|venstre|Pamplona var i sentrum for fleire militærkampanjar på 700-talet.]]
[[Fil:Iñigo Arista de Pamplona - Compendio de crónicas de reyes (Biblioteca Nacional de España).png|mini|venstre|portrett|Íñigo eller [[Íñigo Arista av Pamplona|Eneko Arista]], den fyrste kongen av Pamplona (miniatyr frå 1400-talet, Biblioteca Nacional de España, MS 7415).]]
[[Fil:Ciudadela de pamplona.JPG|mini|Frå citadellet i Pamplona.]]
Det er funne spor etter busetnad her frå sein bronsealder til tidleg jernalder.{{sfn|Cañada Palacio|1999|p=189}}
===Tidleg mellomalder===
Vinteren 75 f.Kr. var området ein leir for den [[Romarriket|romerske]] generalen [[Pompeius]] i krigen mot [[Sertorius]]. Han vert rekna som grunnleggjaren av ''Pompaelo'',<ref>[[Ptolemaios]] ii. 6. § 67; [[Strabius]] iii. § 161</ref> som vart Pamplona. Ein meiner at det var hovudbyen til [[vaskonane]] og at dei kalla han ''Iruña'', 'byen'. Den romerske Pompaelo låg i provinsen [[Hispania Tarraconensis]], ved [[Ab Asturica Burdigalam]], vegen frå Burdigala (dagens [[Bordeaux]]) til Asturica (dagens [[Astorga i Spania|Astorga]]).<ref>[[Itinerarium Antonini]] s. 455</ref>
Etter at [[Romarriket]] fall og under den [[vestgotarar|vestgotiske]] perioden (300- til 700-talet), levde vaskonane fritt, men var truleg underlagt vestgotarane. Fleire biskopar frå Pamplona deltok på [[råda i Toledo]]. På 700-talet veksla [[maurarar]] og [[frankarar]] om å ha kontroll over byen. Den mest kjende episoden frå denne perioden var då [[Karl den store]] øydela bymurane etter at han ikkje klarte å ta [[Zaragoza]] i 778. Han vart så slått i det kjende [[slaget ved Roncevaux]]. Seint på 700-talet kjempa dei to sidene om området, men ingen av dei klarte å få permanent fotfeste, truleg på grunn av interne kampar mellom den baskiske krigsadelen. I 824 vart til slutt [[Iñigo Arista|Íñigo Arista]] krona som [[konge av Pamplona]]. Dette kongedømet styrkte sjølvstendet sitt frå det svekka [[Frankarriket]] og [[kalifatet Córdoba]]. I denne perioden var likevel ikkje Pamplona ein skikkeleg by, men meir ei festning.
===Seinare mellomalder===
Frå 1000-talet førte økonomisk vekst til at byen voks. Biskopane i Pamplona tok over ei styrande rolle. [[Jakobsvegen]] og [[pilegrim]]ane som vandra til [[Santiago de Compostela]] medverka ein god del til handelen og kulturelle utvekslingar med det kristne Europa på andre sida av [[Pyreneane]]. På 1100-talet vart byen utvida med to separate ''burgos'' (sjølvstendige kommunar): San Cernin og San Nicolás. Gamle Pamplona og dei nye ''burgosane'' var nesten alltid i småstridar mellom kvarandre. Den mest dramatiske episoden var øydelegginga av Navarreríaen av dei to andre kommunane og massakren av folkesetnaden i 1276. Staden vart forlaten i nesten femti år. Kong [[Karl III av Navarra|Karl III]] samla kommunane til ein enkelt by att i 1423.
Etter at Navarra vart ein del av Spania i 1512, vart Pamplona verande hovudstad i det sjølvstyrte kongedømet Navarra, som fekk halde sine eigne institusjonar og lover. Pamplona hadde ei nøkkelrolle i forsvaret av Pyreneane. Sørsida av byen var svakare og den navaresiske kong [[Ludvig X av Frankrike|Ludvig I]] fekk bygd ei borg her tidleg på 1300-talet, der dagens Plaza del Castillo (Borgplassen) er. Etter at området vart erobra av [[kongemakta Castilla|Castilla]] fekk kong [[Ferdinand V av Castilla|Ferdinand V]] øydelagd borga i 1513 og ei ny vart bygd like ved. [[Artilleri]]teknologien utvikla seg og dette kravde ei fornying av festningssystemet rundt byen. Kong [[Filip II av Spania|Filip II]] gav ordre om å få bygd eit [[stjernefort]] på sørsida av byen og modernisere alle murar. Murane som står i dag er frå seint på 1500-talet til 1700-talet.
===Moderne tid===
På 1800-talet spelte festningsbyen ei viktig rolle i fleire av krigane som Spania var involvert i. Under [[napoleonskrigane]] okkuperte franske troppar byen i 1808 og hadde han fram til 1813. Under [[karlistkrigane]] (1833–1839 og 1872–1876) var Pamplona begge gongane kontrollert av dei liberale. Krigane viste at dei nye artilleria ville vere for sterke mot dei gamle murane, så styresmaktene fekk bygd ei festning på toppen av fjellet San Cristóbal, tre kilometer nord for Pamplona.
På grunn av den militære rolla, kunne ikkje byen vokse utanfor murane. Dermed vart det bygd smalare og høgare hus, og bakgardane forsvann gradvis. På 1800-talet betra vegtilhøva seg og jernbanen kom til byen i 1860. Industrien stod derimot svakt gjennom [[den industrielle revolusjonen]] på 1800-talet.
[[Den første verdskrigen]] synte at festningssystemet i Pamplona var forelda. I 1915 vart derfor murane øydelagde og byen kunne utvidast. Berre sørmuren vart riven, sidan dei andre ikkje hindra byen i å vekse. Stjernefortet var eit militært anlegg fram til 1964, men då berre som ein garnison.
[[Fil:Demografía Pamplona (España).PNG|thumb|Folketalsutvikling (1900–2005)]]
Etter at militæret forlet Pamplona kunne industrialiseringa og moderniseringa av byen kome i gang. Dette skjedde særleg på andre halvdel av 1900-talet. Folketalet auka som følgje av innflytting frå landsbygda i Navarra i 1960- og 1970-åra, og frå andre mindre utvikla område i Spania, hovudsakleg [[Castilla y León]] og [[Andalucía]]. Sidan 1990-åra har innflyttinga stort sett kome frå utlandet.
Pamplona vert rekna som ein av byane med høgast levestandard og livskvalitet i Spania.<ref>{{cite news |title=Pamplona, Bilbao and Gijón, the spanish cities with the best quality of life |url=http://www.elmundo.es/elmundo/2007/06/20/espana/1182344494.html |work=El Mundo |date=2007-06-21 |accessdate=3. november 2009 |språk=spansk}}</ref>
[[Kriminalstatistikk]]en er lågare enn det nasjonale gjennomsnittet, men [[levekostnad]]en, særleg med omsyn til husvære, er betydeleg høgare.<ref>{{citation|language=es|url=http://www.habitathumano.com/economia/mostrartodas.php?fechaparamostrar=2007-01-22 |title=Precios del metro cuadrado por provincia|website=habitathumano.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070221113705/http://www.habitathumano.com/economia/mostrartodas.php?fechaparamostrar=2007-01-22 |archivedate=2007-02-21 }}</ref>
==Bygningar==
Den historiske kulturarven i Pamplona omfattar fleire kyrkjer, festningssystemet frå 1500- til 1700-talet og annan sivil arkitektur.
===Religiøs arkitektur===
Den viktigaste religiøse bygningen er den gotiske domkyrkja frå 1300-talet, med ein framifrå [[krossgang]] og ein [[Klassisistisk arkitektur|nyklassisistisk]] [[fasade]]. Det finst to andre gotiske hovudkyrkjer i gamlebyen: San Saturnino og San Nicolás, begge frå 1200-talet. To andre gotiske kyrkjer blei bygde på 1500-talet: Santiago (Santo Domingo) og San Agustín. På 1600- og 1700-talet vart det bygt [[barokken|barokke]] kapell til heilage Fermin i San Lorenzo-kyrkja, og til Vår frue av vegen (Virgen del Camino) i San Saturnino-kykja, klostera til augstinarnonnen eog karmelittmunkane og San Ignacio-basilikaen der [[Ignatius av Loyola]] vart såra i eit slag og deretter valde å verta prest. Dei mest merkverdige religiøse bygningane frå 1900-talet er det nye seminaret frå 1931 og den nyklassisistiske minnekyrkja frå 1942 til ære for folk frå Navarrese som døydde på nasjonalistsida i [[den spanske borgarkrigen]] og som i dag vert nytta som utstillingslokale.
<gallery mode="packed">
File:Pamplona.Kathedrale.jpg|Pamplona domkyrkje
File:San Fermin Kapera.JPG|San Lorenzo
File:Pamplona - Iglesia de San Ignacio (PP Redentoristas) 01.jpg|San Ignacio
File:Sansaturninochurch.JPG|San Saturnino
File:SanNikolasEliza.JPG|San Nicolás
</gallery>
===Militær og sivil arkitektur===
[[Fil:PlazaCastillo.JPG|mini|Plaza del Castillo]]
[[Fil:Pamplona Rathaus 2005.jpg|mini|Rådhuset i Pamplona]]
Tre av fire sider er att av bymuren frå den viktige militærhistoria til Pamplona. Det same gjeld citadellet eller stjernefestningen i byen, med få endringar. Alle mellomalderbygningane i byen vart erstatta og forbetra på 1500-, 1600- og 1700-talet for å stå imot omleiringar med artilleri. Byggverka er heilt upassande for moderne krigføring, og vert i dag nytta som parkar.
Den eldste sivile bygningen som finst i dag er eit hus frå 1300-talet som vart nytta som Cámara de Comptos (revisorkammeret til det tidlegmoderne kongedømet Navarra) frå 1500- til frå 1800-talet. Det finst også fleire mellomalderbruer over Arga: Santa Engracia, Miluce, Magdalena og San Pedro. Mellomalderpalasset Palacio de los Reyes de Navarra, som gjennom historia har vore nytta av kongane av Navarra, biskopane i Pamplona, palasset til visekongen og seinare som hovudsete for militærguvernøren av Navarra. Det låg i ruinar frå borgarkrigstida til byrjinga av 2000-talet, då det vart gjenreist og nytta til å husa arkivet Archivo Real y General de Navarra.
Dei mest merkverdige sivile bygningane frå barokken er frå 1700-talet, og omfattar mellom anna rådhuset og biskoppalasset.
Den viktigaste arkitekten i Pamplona på 1900-talet var [[Víctor Eusa Razquin|Víctor Eusa]] (1894–1990), som var påverka av europeisk ekspresjonisme og andre avant-garde-rørsler.
===Parkar===
Pamplona har mange parkar og grøntområde. Den eldste er Taconera-parken, som fyrst vart utforma på 1600-talet. I dag er Taconera ein romantisk park med vide stiar, [[parterre]]-planting og skulpturar.
Media Luna-parken vart bygd som del av II Ensanche, og er utforma for spasering og utsyn over den nordlege delen av byen.
Etter at det vart demilitarisert har citadellet (Ciudadela) og området rundt (Vuelta del Castillo) vorte omgjort til eit parkområde med store plenar og moderne skulpturar.
Nokre merkverdige parkar i nyare nabolag er Yamaguchi-parken mellom Iturrama og Ermitagaña, som inneheld ein liten [[japansk hage]] og Pamplona [[planetarium]]; campusen til Universitetet i Navarre; Parque del Mundo i Chantrea og Arga-parken.
<gallery mode="packed">
Mariblanca.JPG|Jardines de la Taconera, la Mariblanca
Yamaguchi I.JPG|Japansk hage i Yamaguchi-parken
ParquefluvialArga.jpg|Arga-parken.
Artikulazio flotatzailea.jpg|''Articulación flotante'' av Faustino Aizkorbe
</gallery>
== Kultur ==
[[Fil:Chupinazo8.jpg|mini|Like før starten på [[San Fermín]]-festivalen. Rådhusplassen.]]
[[Fil:Sanfermines Vaquillas Pamplona 08.jpg|mini|Okseløp]]
[[Fil:Pamplona-selezione di pinchos-caccamo-01.jpg|mini|Ulike ''pintxos'' i Pamplona.]]
[[Fil:Txilidron.jpg|mini|Cordero al chilindrón, ein rett frå Pamplona.]]
[[San Fermín]]-festivalen er vorte halden i fleire hundreår til ære for heilage Fermín, vernehelgenen for Navarra og for Pamplona bispedøme. Tidlegare vart festivalen halden den 10. oktober, men i 1591 vart han flytta til dei noverande datoane mellom 6. og 14. juli.<ref name="oro">{{Cite book|author=Mariví Salvo |title=El Libro de oro del encierro |year=1998 |publisher=Zeroa Multimedia, SA |place=Huarte-Pamplona}}</ref> Etter tradisjonen konverterte Fermín, ein son av senatoren Firmus som styrte Pamplona på 200-talet, til kristendommen og vart døypt av [[heilage Saturninus]] på staden som no er populært kjend som «Pocico de San Cernin» (brunnen til heilage Saturnin). I 204 timer går Pampliona gjennom ein samanhengjande fest der deltakarane tradisjonelt kler seg i kvitt og raudt, ein scene udaudeleggjort i Ernest Hemingway sin roman ''The Sun Also Rises''.
Pamplona har vore vertskap for [[Pablo de Sarasate|Sarasate]] internasjonale fiolintevling annakvart år sidan 1991.<ref name="SVIC">{{cite web
|url = http://www.sarasatelive.com/en/competicion/
|title = Sarasate Live!
|website = sarasatelive.com
|access-date = 9. juli 2016
|archive-date = 30. mai 2016
|archive-url = https://web.archive.org/web/20160530191434/http://www.sarasatelive.com/en/competicion/
|url-status = dead
}}</ref> Den årlege [[Punto de Vista internasjonale dokumentarfilmfestival, den viktigaste spanske dokumentarfilmfestivalen, er vorte halden her sidan 2004.
Ei anna populær tilstelling er «[[Gigantes y cabezudos|Gigantes]]», kring 9 meter høge trestatuar som kjem ut fleire gonger i året under festivalar. Statuane blir førte av ein person som sit inni, og dansar rundt i byen. Dei representerer dei ulike verdsdelane.
===Museum===
Dei to største musea i Pamplona er Museo de Navarra, som er vigd til den arkeologiske og kunstnariske arven til Navarra, og Museo Diocesano ved domkyrkja, som inneheld religiøs kunst. Pamplona er den fyrste spanske byen ved den franske vegen av [[pilegrimsvegen til Santiago de Compostela
]].
=== Matskikk ===
Det mest typiske og velkjende aspektet ved matskikken i Pamplona er smårettane kjende som «[[Pincho|pintxos]]» (liknande [[tapas]]), som er prega av mangfald og kvalitet. Sjølv om det blir selt pintxos gjennom heie året,<ref>{{kjelde www|url= http://www.hostelerianavarra.com/ruta/ruta_pinchos.html|tittel= Rutas de pintxos 2009/10|nettstad= hostelerianavarra.com|vitja=27. august 2009|arkivdato= 18. september 2011|arkiv-url= https://web.archive.org/web/20110918060817/http://www.hostelerianavarra.com/ruta/ruta_pinchos.html}}</ref> er det også etablert ei årleg tevling, ''Semana del Pincho'' eller «Pintxo-veka». Denne finn sted i byrjinga av mars og varer i ni dagar. Denne tevlinga starta i Pamplona og har vorte utvida til andre byar i Navarra. I den 24. tilstellinga deltok over femti barar og restaurantar, og tilboda deira vart evaluerte, med prisar gjevne til dei beste basert på kriterium som farge, aroma, kreativitet og tekstur.<ref>{{citation|url=https://pamplonagastronomica.com/participantes-semana-pincho-navarra-2024/|title=Pintxo Week 2024: participants, map and photos.|accessdate=21. mai 2024|editor=pamplonagastronomica.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240521084804/https://pamplonagastronomica.com/participantes-semana-pincho-navarra-2024/|archivedate=21. mai 2024}}</ref> Området med den høgaste konsentrasjonen av serverlingsstader ligg i gamlebyen.
Pamplona har fire restaurantar som har vorte tildelte ei [[Michelinguiden|Michelin-stjerne]]: Europa, frå 1993; Rodero, frå 1994; Biblioteca frå 2019 og Kabo frå 2024. <ref>{{citation|url=https://pamplonagastronomica.com/restaurantes-estrella-michelin-pamplona/|title=Michelin Star Restaurants in Pamplona|accessdate=22. mai 2024|year=2024|website=Pamplona Gastronómica}}</ref>
Byen tilbyd alle typar mat som er typiske for Navarra, noko som gjev ein svært variert meny.
Navarresisk mat er kjend for lokale og sesongmesige grønsaker, som artisjokk, hestebønner, kardon, agurkurt, asparges og piquillo-pepar.<ref>{{Citation|title=Gastronomy in Pamplona {{!}} Pintxos and Traditional Flavours|url=https://visitpamplonairuna.com/en/discover-pamplona/gastronomy/|date=2025-01-10|accessdate=2026-11-03|language=en-US}}</ref> Blant belgfruktene er raude kidneybønner og kvite bønner eller ''pochas'' høgt skatta. Det finst ei mengd sopp i området av betydeleg kulinarisk verdi, anten ete for seg eller som tilbehøyr til andre rettar, og nytta i eggerøre og krokettar. Blant kjøttretter kan ein merka seg storfe og kalv, lam i chilindrón-saus, steikt pattegris og ''zikiro jate'' (geitekje steikt over bøkeved). Vilt er også høgt verdsett, med varierande rettar etter årstida. Blant storvilt kan ein nemna rettar med villsvin, dåhjort, rådyr og kronhjort, medan det også vert nytta ei variert mengd småvilt. Av fisk har ein mellom anna er laks frå Bidasoa-elven, aure ({{lang|es|trucha a la navarra}}), ål med kvite bønner og torsk i kvitlaukssaus. Meieriprodukt som ost, ''[[cuajada]]'' og tradisjonelle bakverk er også populære. Det finst eit breitt utval av ostar, særleg typar som er laget med sauemjølk, inkludert to variantar med verna opphavsnemning: Roncal og idiazabal.<ref>{{kjelde www|url= http://www.pamplona.net/VerPagina.asp?IdPag=345&Idioma=1|tittel= Pamplona Gastronomi|nettstad=pamplona.net|vitja= 14. juni 2009|arkivurl= https://www.webcitation.org/5xf4mViCL?url=http://www.pamplona.net/VerPagina.asp?IdPag=345|arkivdato= 3. april 2011}}</ref>
==Utdanning==
Det finst to universitet i byen: [[Universitetet i Navarra]], eit privat katolsk universitet knytt til [[Opus Dei]] som vart grunnlagt i 1952, og er vorte rangert som det beste private universitetet i Spania, og [[Universidad Pública de Navarra]], eit offentleg universitet skipa av styresmaktene i Navarra i 1987. Byen har også ei lokal avdeling av UNED ([[Universidad Nacional de Educación a Distancia]]).
==Kjende folk==
{{div col|colwidth=20em}}
* Heilage [[Fermin]] (272–303)
* [[Martín de Rada]], (1533–1578)
* [[Pablo de Sarasate]] (1844–1908), komponist og fiolinist
* [[José Sanjurjo]] (1872–1936), general
* [[Joaquín Beunza Redín]] (1872-1936), karlistisk politikar
* [[Víctor Pradera Larumbe]] (1873–1936), karlistisk politikar
* [[Ignacio Baleztena Ascárate]] (1887–1972), karlistisk politikar
* [[Luis Arellano Dihinx]] (1906–1969), karlistisk politikar
* [[Sabicas]] (1912–1990), flamencogitarist
* [[Jaime del Burgo Torres]] (1912–2005), karlistisk politikar
* [[Alfredo Landa]] (1933–2013), skodespelar
* [[Marysa Navarro]] (1934–2025), historikar
* [[Serafín Zubiri]] (born 1964), songar
</div col>
== Kjelder ==
{{refopning}}
* ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Pamplona|Pamplona]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 3. november 2009.''
** ''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
{{refslutt}}
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:es:Pamplona|Pamplona]]» frå {{Wikipedia-utgåve|es}}, den 4. november 2026.''
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Busetnader grunnlagde i første hundreåret fvt.]]
[[Kategori:Byar i Navarra]]
[[Kategori:Romerske stader i Spania]]
[[Kategori:Turisme i Spania]]
q2ows5sg6ioyzwque08ify1sz3ogyf4
3682641
3682639
2026-11-04T08:57:41Z
Ranveig
39
la til [[Kategori:Moglege framsideartiklar]] med [[WP:HotCat|HotCat]]
3682641
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|by
|andre namn = Iruñea<br />Iruña
|bilete=Old City of Pamplona and its Cathedral from the top of San Cernin Tower.jpg
|flagg = Bandera Pamplona.svg
|våpen = Escudo de Pamplona.svg
|region = Navarra
|provins = Navarra
|grunnlagd = 74 fvt.
|høgd = 449
|retningsnummer = 948
|postnummer = 31001–31016
}}
'''Pamplona''' (spansk) eller '''Iruña''' ([[baskisk]]) er hovudstaden i [[Navarra]] i [[Spania]] og det tidlegare [[kongedømet Navarra]].
Byen har kring 210 000 innbyggjarar. Han er verdskjend for [[San Fermín]]-festivalen frå 7. til 14. juli der [[okseløp]]et er ein av hovudattraksjonane. Festivalen og byen er særleg gjort kjend gjennom [[Ernest Hemingway]] si bok ''Og solen går sin gang''.
Grunnlegginga av Pamplona blir tradisjonelt tillagd den romerske generalen [[Pompeius]] under krigen mot [[Sertorius]] kring 75 f.Kr. Under [[vestgotarane]] vart Pamplona eit bispesete, og var ein base for kristninga av området. Seinare vart byen ein av hovudstadane for [[Kongedømet Navarra|Kongedømet Pamplona/Navarra]].
== Geografi ==
Pamplona ligg midt i Navarra i den runde dalen [[Cuenca de Pamplona]], som knyter fjella i nord til [[Ebro]]dalen. Høgda over havet er kring 450 meter.<ref>{{Cite book|chapter-url=https://books.google.com/books?id=gQnhxnvkIgUC&pg=PA189|page=189|first=Fernando|last=Cañada Palacio|year=1999|isbn=84-89483-12-4|chapter=Pamplona S. XI-XII: El origen de los Burgos|publisher=Centros de Estudios del Románico|location=Aguilar de Campoo|title=El urbanismo de los estados cristianos peninsulares}}</ref> Klimaet og landskapet er ein overgang mellom dei to geografiske regionane i Navarra. Det historiske sentrumet i Pamplona ligg på høgresida av elva [[Arga]],<ref>{{Cite journal|url=https://estudiosgeograficos.revistas.csic.es/index.php/estudiosgeograficos/article/view/609/650|first1=A|last1=Bescos|first2=A.M.|last2=Camarasa|publisher=[[Spanish National Research Council|Editorial CSIC]]|page=290|title=Caracterización hidrologica del Río Arga (Navarra): El agua como recurso y como riesgo|year=1998|journal=Estudios Geográficos|volume=59|location=Madrid|issue=232|doi=10.3989/egeogr.1998.i232.609|s2cid=134630943|doi-access=free|hdl=10550/39751|hdl-access=free}}</ref> ei sideelv til Ebro. Byen har sidan vokse på begge sider av elva. Byen har [[maritimt klima]] med innslag av kontinentalt [[middelhavsklima]].
== Historie ==
[[Fil:Vasconia wide 740 3 - 80.jpg|mini|venstre|Pamplona var i sentrum for fleire militærkampanjar på 700-talet.]]
[[Fil:Iñigo Arista de Pamplona - Compendio de crónicas de reyes (Biblioteca Nacional de España).png|mini|venstre|portrett|Íñigo eller [[Íñigo Arista av Pamplona|Eneko Arista]], den fyrste kongen av Pamplona (miniatyr frå 1400-talet, Biblioteca Nacional de España, MS 7415).]]
[[Fil:Ciudadela de pamplona.JPG|mini|Frå citadellet i Pamplona.]]
Det er funne spor etter busetnad her frå sein bronsealder til tidleg jernalder.{{sfn|Cañada Palacio|1999|p=189}}
===Tidleg mellomalder===
Vinteren 75 f.Kr. var området ein leir for den [[Romarriket|romerske]] generalen [[Pompeius]] i krigen mot [[Sertorius]]. Han vert rekna som grunnleggjaren av ''Pompaelo'',<ref>[[Ptolemaios]] ii. 6. § 67; [[Strabius]] iii. § 161</ref> som vart Pamplona. Ein meiner at det var hovudbyen til [[vaskonane]] og at dei kalla han ''Iruña'', 'byen'. Den romerske Pompaelo låg i provinsen [[Hispania Tarraconensis]], ved [[Ab Asturica Burdigalam]], vegen frå Burdigala (dagens [[Bordeaux]]) til Asturica (dagens [[Astorga i Spania|Astorga]]).<ref>[[Itinerarium Antonini]] s. 455</ref>
Etter at [[Romarriket]] fall og under den [[vestgotarar|vestgotiske]] perioden (300- til 700-talet), levde vaskonane fritt, men var truleg underlagt vestgotarane. Fleire biskopar frå Pamplona deltok på [[råda i Toledo]]. På 700-talet veksla [[maurarar]] og [[frankarar]] om å ha kontroll over byen. Den mest kjende episoden frå denne perioden var då [[Karl den store]] øydela bymurane etter at han ikkje klarte å ta [[Zaragoza]] i 778. Han vart så slått i det kjende [[slaget ved Roncevaux]]. Seint på 700-talet kjempa dei to sidene om området, men ingen av dei klarte å få permanent fotfeste, truleg på grunn av interne kampar mellom den baskiske krigsadelen. I 824 vart til slutt [[Iñigo Arista|Íñigo Arista]] krona som [[konge av Pamplona]]. Dette kongedømet styrkte sjølvstendet sitt frå det svekka [[Frankarriket]] og [[kalifatet Córdoba]]. I denne perioden var likevel ikkje Pamplona ein skikkeleg by, men meir ei festning.
===Seinare mellomalder===
Frå 1000-talet førte økonomisk vekst til at byen voks. Biskopane i Pamplona tok over ei styrande rolle. [[Jakobsvegen]] og [[pilegrim]]ane som vandra til [[Santiago de Compostela]] medverka ein god del til handelen og kulturelle utvekslingar med det kristne Europa på andre sida av [[Pyreneane]]. På 1100-talet vart byen utvida med to separate ''burgos'' (sjølvstendige kommunar): San Cernin og San Nicolás. Gamle Pamplona og dei nye ''burgosane'' var nesten alltid i småstridar mellom kvarandre. Den mest dramatiske episoden var øydelegginga av Navarreríaen av dei to andre kommunane og massakren av folkesetnaden i 1276. Staden vart forlaten i nesten femti år. Kong [[Karl III av Navarra|Karl III]] samla kommunane til ein enkelt by att i 1423.
Etter at Navarra vart ein del av Spania i 1512, vart Pamplona verande hovudstad i det sjølvstyrte kongedømet Navarra, som fekk halde sine eigne institusjonar og lover. Pamplona hadde ei nøkkelrolle i forsvaret av Pyreneane. Sørsida av byen var svakare og den navaresiske kong [[Ludvig X av Frankrike|Ludvig I]] fekk bygd ei borg her tidleg på 1300-talet, der dagens Plaza del Castillo (Borgplassen) er. Etter at området vart erobra av [[kongemakta Castilla|Castilla]] fekk kong [[Ferdinand V av Castilla|Ferdinand V]] øydelagd borga i 1513 og ei ny vart bygd like ved. [[Artilleri]]teknologien utvikla seg og dette kravde ei fornying av festningssystemet rundt byen. Kong [[Filip II av Spania|Filip II]] gav ordre om å få bygd eit [[stjernefort]] på sørsida av byen og modernisere alle murar. Murane som står i dag er frå seint på 1500-talet til 1700-talet.
===Moderne tid===
På 1800-talet spelte festningsbyen ei viktig rolle i fleire av krigane som Spania var involvert i. Under [[napoleonskrigane]] okkuperte franske troppar byen i 1808 og hadde han fram til 1813. Under [[karlistkrigane]] (1833–1839 og 1872–1876) var Pamplona begge gongane kontrollert av dei liberale. Krigane viste at dei nye artilleria ville vere for sterke mot dei gamle murane, så styresmaktene fekk bygd ei festning på toppen av fjellet San Cristóbal, tre kilometer nord for Pamplona.
På grunn av den militære rolla, kunne ikkje byen vokse utanfor murane. Dermed vart det bygd smalare og høgare hus, og bakgardane forsvann gradvis. På 1800-talet betra vegtilhøva seg og jernbanen kom til byen i 1860. Industrien stod derimot svakt gjennom [[den industrielle revolusjonen]] på 1800-talet.
[[Den første verdskrigen]] synte at festningssystemet i Pamplona var forelda. I 1915 vart derfor murane øydelagde og byen kunne utvidast. Berre sørmuren vart riven, sidan dei andre ikkje hindra byen i å vekse. Stjernefortet var eit militært anlegg fram til 1964, men då berre som ein garnison.
[[Fil:Demografía Pamplona (España).PNG|thumb|Folketalsutvikling (1900–2005)]]
Etter at militæret forlet Pamplona kunne industrialiseringa og moderniseringa av byen kome i gang. Dette skjedde særleg på andre halvdel av 1900-talet. Folketalet auka som følgje av innflytting frå landsbygda i Navarra i 1960- og 1970-åra, og frå andre mindre utvikla område i Spania, hovudsakleg [[Castilla y León]] og [[Andalucía]]. Sidan 1990-åra har innflyttinga stort sett kome frå utlandet.
Pamplona vert rekna som ein av byane med høgast levestandard og livskvalitet i Spania.<ref>{{cite news |title=Pamplona, Bilbao and Gijón, the spanish cities with the best quality of life |url=http://www.elmundo.es/elmundo/2007/06/20/espana/1182344494.html |work=El Mundo |date=2007-06-21 |accessdate=3. november 2009 |språk=spansk}}</ref>
[[Kriminalstatistikk]]en er lågare enn det nasjonale gjennomsnittet, men [[levekostnad]]en, særleg med omsyn til husvære, er betydeleg høgare.<ref>{{citation|language=es|url=http://www.habitathumano.com/economia/mostrartodas.php?fechaparamostrar=2007-01-22 |title=Precios del metro cuadrado por provincia|website=habitathumano.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070221113705/http://www.habitathumano.com/economia/mostrartodas.php?fechaparamostrar=2007-01-22 |archivedate=2007-02-21 }}</ref>
==Bygningar==
Den historiske kulturarven i Pamplona omfattar fleire kyrkjer, festningssystemet frå 1500- til 1700-talet og annan sivil arkitektur.
===Religiøs arkitektur===
Den viktigaste religiøse bygningen er den gotiske domkyrkja frå 1300-talet, med ein framifrå [[krossgang]] og ein [[Klassisistisk arkitektur|nyklassisistisk]] [[fasade]]. Det finst to andre gotiske hovudkyrkjer i gamlebyen: San Saturnino og San Nicolás, begge frå 1200-talet. To andre gotiske kyrkjer blei bygde på 1500-talet: Santiago (Santo Domingo) og San Agustín. På 1600- og 1700-talet vart det bygt [[barokken|barokke]] kapell til heilage Fermin i San Lorenzo-kyrkja, og til Vår frue av vegen (Virgen del Camino) i San Saturnino-kykja, klostera til augstinarnonnen eog karmelittmunkane og San Ignacio-basilikaen der [[Ignatius av Loyola]] vart såra i eit slag og deretter valde å verta prest. Dei mest merkverdige religiøse bygningane frå 1900-talet er det nye seminaret frå 1931 og den nyklassisistiske minnekyrkja frå 1942 til ære for folk frå Navarrese som døydde på nasjonalistsida i [[den spanske borgarkrigen]] og som i dag vert nytta som utstillingslokale.
<gallery mode="packed">
File:Pamplona.Kathedrale.jpg|Pamplona domkyrkje
File:San Fermin Kapera.JPG|San Lorenzo
File:Pamplona - Iglesia de San Ignacio (PP Redentoristas) 01.jpg|San Ignacio
File:Sansaturninochurch.JPG|San Saturnino
File:SanNikolasEliza.JPG|San Nicolás
</gallery>
===Militær og sivil arkitektur===
[[Fil:PlazaCastillo.JPG|mini|Plaza del Castillo]]
[[Fil:Pamplona Rathaus 2005.jpg|mini|Rådhuset i Pamplona]]
Tre av fire sider er att av bymuren frå den viktige militærhistoria til Pamplona. Det same gjeld citadellet eller stjernefestningen i byen, med få endringar. Alle mellomalderbygningane i byen vart erstatta og forbetra på 1500-, 1600- og 1700-talet for å stå imot omleiringar med artilleri. Byggverka er heilt upassande for moderne krigføring, og vert i dag nytta som parkar.
Den eldste sivile bygningen som finst i dag er eit hus frå 1300-talet som vart nytta som Cámara de Comptos (revisorkammeret til det tidlegmoderne kongedømet Navarra) frå 1500- til frå 1800-talet. Det finst også fleire mellomalderbruer over Arga: Santa Engracia, Miluce, Magdalena og San Pedro. Mellomalderpalasset Palacio de los Reyes de Navarra, som gjennom historia har vore nytta av kongane av Navarra, biskopane i Pamplona, palasset til visekongen og seinare som hovudsete for militærguvernøren av Navarra. Det låg i ruinar frå borgarkrigstida til byrjinga av 2000-talet, då det vart gjenreist og nytta til å husa arkivet Archivo Real y General de Navarra.
Dei mest merkverdige sivile bygningane frå barokken er frå 1700-talet, og omfattar mellom anna rådhuset og biskoppalasset.
Den viktigaste arkitekten i Pamplona på 1900-talet var [[Víctor Eusa Razquin|Víctor Eusa]] (1894–1990), som var påverka av europeisk ekspresjonisme og andre avant-garde-rørsler.
===Parkar===
Pamplona har mange parkar og grøntområde. Den eldste er Taconera-parken, som fyrst vart utforma på 1600-talet. I dag er Taconera ein romantisk park med vide stiar, [[parterre]]-planting og skulpturar.
Media Luna-parken vart bygd som del av II Ensanche, og er utforma for spasering og utsyn over den nordlege delen av byen.
Etter at det vart demilitarisert har citadellet (Ciudadela) og området rundt (Vuelta del Castillo) vorte omgjort til eit parkområde med store plenar og moderne skulpturar.
Nokre merkverdige parkar i nyare nabolag er Yamaguchi-parken mellom Iturrama og Ermitagaña, som inneheld ein liten [[japansk hage]] og Pamplona [[planetarium]]; campusen til Universitetet i Navarre; Parque del Mundo i Chantrea og Arga-parken.
<gallery mode="packed">
Mariblanca.JPG|Jardines de la Taconera, la Mariblanca
Yamaguchi I.JPG|Japansk hage i Yamaguchi-parken
ParquefluvialArga.jpg|Arga-parken.
Artikulazio flotatzailea.jpg|''Articulación flotante'' av Faustino Aizkorbe
</gallery>
== Kultur ==
[[Fil:Chupinazo8.jpg|mini|Like før starten på [[San Fermín]]-festivalen. Rådhusplassen.]]
[[Fil:Sanfermines Vaquillas Pamplona 08.jpg|mini|Okseløp]]
[[Fil:Pamplona-selezione di pinchos-caccamo-01.jpg|mini|Ulike ''pintxos'' i Pamplona.]]
[[Fil:Txilidron.jpg|mini|Cordero al chilindrón, ein rett frå Pamplona.]]
[[San Fermín]]-festivalen er vorte halden i fleire hundreår til ære for heilage Fermín, vernehelgenen for Navarra og for Pamplona bispedøme. Tidlegare vart festivalen halden den 10. oktober, men i 1591 vart han flytta til dei noverande datoane mellom 6. og 14. juli.<ref name="oro">{{Cite book|author=Mariví Salvo |title=El Libro de oro del encierro |year=1998 |publisher=Zeroa Multimedia, SA |place=Huarte-Pamplona}}</ref> Etter tradisjonen konverterte Fermín, ein son av senatoren Firmus som styrte Pamplona på 200-talet, til kristendommen og vart døypt av [[heilage Saturninus]] på staden som no er populært kjend som «Pocico de San Cernin» (brunnen til heilage Saturnin). I 204 timer går Pampliona gjennom ein samanhengjande fest der deltakarane tradisjonelt kler seg i kvitt og raudt, ein scene udaudeleggjort i Ernest Hemingway sin roman ''The Sun Also Rises''.
Pamplona har vore vertskap for [[Pablo de Sarasate|Sarasate]] internasjonale fiolintevling annakvart år sidan 1991.<ref name="SVIC">{{cite web
|url = http://www.sarasatelive.com/en/competicion/
|title = Sarasate Live!
|website = sarasatelive.com
|access-date = 9. juli 2016
|archive-date = 30. mai 2016
|archive-url = https://web.archive.org/web/20160530191434/http://www.sarasatelive.com/en/competicion/
|url-status = dead
}}</ref> Den årlege [[Punto de Vista internasjonale dokumentarfilmfestival, den viktigaste spanske dokumentarfilmfestivalen, er vorte halden her sidan 2004.
Ei anna populær tilstelling er «[[Gigantes y cabezudos|Gigantes]]», kring 9 meter høge trestatuar som kjem ut fleire gonger i året under festivalar. Statuane blir førte av ein person som sit inni, og dansar rundt i byen. Dei representerer dei ulike verdsdelane.
===Museum===
Dei to største musea i Pamplona er Museo de Navarra, som er vigd til den arkeologiske og kunstnariske arven til Navarra, og Museo Diocesano ved domkyrkja, som inneheld religiøs kunst. Pamplona er den fyrste spanske byen ved den franske vegen av [[pilegrimsvegen til Santiago de Compostela
]].
=== Matskikk ===
Det mest typiske og velkjende aspektet ved matskikken i Pamplona er smårettane kjende som «[[Pincho|pintxos]]» (liknande [[tapas]]), som er prega av mangfald og kvalitet. Sjølv om det blir selt pintxos gjennom heie året,<ref>{{kjelde www|url= http://www.hostelerianavarra.com/ruta/ruta_pinchos.html|tittel= Rutas de pintxos 2009/10|nettstad= hostelerianavarra.com|vitja=27. august 2009|arkivdato= 18. september 2011|arkiv-url= https://web.archive.org/web/20110918060817/http://www.hostelerianavarra.com/ruta/ruta_pinchos.html}}</ref> er det også etablert ei årleg tevling, ''Semana del Pincho'' eller «Pintxo-veka». Denne finn sted i byrjinga av mars og varer i ni dagar. Denne tevlinga starta i Pamplona og har vorte utvida til andre byar i Navarra. I den 24. tilstellinga deltok over femti barar og restaurantar, og tilboda deira vart evaluerte, med prisar gjevne til dei beste basert på kriterium som farge, aroma, kreativitet og tekstur.<ref>{{citation|url=https://pamplonagastronomica.com/participantes-semana-pincho-navarra-2024/|title=Pintxo Week 2024: participants, map and photos.|accessdate=21. mai 2024|editor=pamplonagastronomica.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240521084804/https://pamplonagastronomica.com/participantes-semana-pincho-navarra-2024/|archivedate=21. mai 2024}}</ref> Området med den høgaste konsentrasjonen av serverlingsstader ligg i gamlebyen.
Pamplona har fire restaurantar som har vorte tildelte ei [[Michelinguiden|Michelin-stjerne]]: Europa, frå 1993; Rodero, frå 1994; Biblioteca frå 2019 og Kabo frå 2024. <ref>{{citation|url=https://pamplonagastronomica.com/restaurantes-estrella-michelin-pamplona/|title=Michelin Star Restaurants in Pamplona|accessdate=22. mai 2024|year=2024|website=Pamplona Gastronómica}}</ref>
Byen tilbyd alle typar mat som er typiske for Navarra, noko som gjev ein svært variert meny.
Navarresisk mat er kjend for lokale og sesongmesige grønsaker, som artisjokk, hestebønner, kardon, agurkurt, asparges og piquillo-pepar.<ref>{{Citation|title=Gastronomy in Pamplona {{!}} Pintxos and Traditional Flavours|url=https://visitpamplonairuna.com/en/discover-pamplona/gastronomy/|date=2025-01-10|accessdate=2026-11-03|language=en-US}}</ref> Blant belgfruktene er raude kidneybønner og kvite bønner eller ''pochas'' høgt skatta. Det finst ei mengd sopp i området av betydeleg kulinarisk verdi, anten ete for seg eller som tilbehøyr til andre rettar, og nytta i eggerøre og krokettar. Blant kjøttretter kan ein merka seg storfe og kalv, lam i chilindrón-saus, steikt pattegris og ''zikiro jate'' (geitekje steikt over bøkeved). Vilt er også høgt verdsett, med varierande rettar etter årstida. Blant storvilt kan ein nemna rettar med villsvin, dåhjort, rådyr og kronhjort, medan det også vert nytta ei variert mengd småvilt. Av fisk har ein mellom anna er laks frå Bidasoa-elven, aure ({{lang|es|trucha a la navarra}}), ål med kvite bønner og torsk i kvitlaukssaus. Meieriprodukt som ost, ''[[cuajada]]'' og tradisjonelle bakverk er også populære. Det finst eit breitt utval av ostar, særleg typar som er laget med sauemjølk, inkludert to variantar med verna opphavsnemning: Roncal og idiazabal.<ref>{{kjelde www|url= http://www.pamplona.net/VerPagina.asp?IdPag=345&Idioma=1|tittel= Pamplona Gastronomi|nettstad=pamplona.net|vitja= 14. juni 2009|arkivurl= https://www.webcitation.org/5xf4mViCL?url=http://www.pamplona.net/VerPagina.asp?IdPag=345|arkivdato= 3. april 2011}}</ref>
==Utdanning==
Det finst to universitet i byen: [[Universitetet i Navarra]], eit privat katolsk universitet knytt til [[Opus Dei]] som vart grunnlagt i 1952, og er vorte rangert som det beste private universitetet i Spania, og [[Universidad Pública de Navarra]], eit offentleg universitet skipa av styresmaktene i Navarra i 1987. Byen har også ei lokal avdeling av UNED ([[Universidad Nacional de Educación a Distancia]]).
==Kjende folk==
{{div col|colwidth=20em}}
* Heilage [[Fermin]] (272–303)
* [[Martín de Rada]], (1533–1578)
* [[Pablo de Sarasate]] (1844–1908), komponist og fiolinist
* [[José Sanjurjo]] (1872–1936), general
* [[Joaquín Beunza Redín]] (1872-1936), karlistisk politikar
* [[Víctor Pradera Larumbe]] (1873–1936), karlistisk politikar
* [[Ignacio Baleztena Ascárate]] (1887–1972), karlistisk politikar
* [[Luis Arellano Dihinx]] (1906–1969), karlistisk politikar
* [[Sabicas]] (1912–1990), flamencogitarist
* [[Jaime del Burgo Torres]] (1912–2005), karlistisk politikar
* [[Alfredo Landa]] (1933–2013), skodespelar
* [[Marysa Navarro]] (1934–2025), historikar
* [[Serafín Zubiri]] (born 1964), songar
</div col>
== Kjelder ==
{{refopning}}
* ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Pamplona|Pamplona]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 3. november 2009.''
** ''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
{{refslutt}}
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:es:Pamplona|Pamplona]]» frå {{Wikipedia-utgåve|es}}, den 4. november 2026.''
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Busetnader grunnlagde i første hundreåret fvt.]]
[[Kategori:Byar i Navarra]]
[[Kategori:Romerske stader i Spania]]
[[Kategori:Turisme i Spania]]
[[Kategori:Moglege framsideartiklar]]
9vrtp66emlhh1h3vblj31t84x6ocfc6
Skulemål i Møre og Romsdal
0
142442
3682481
3438474
2026-11-03T14:34:31Z
Ranveig
39
Fmt.
3682481
wikitext
text/x-wiki
[[Møre og Romsdal fylke|Møre og Romsdal]] er eit av fylka der [[nynorsk]] har stått sterkast. Allereie fleire år før [[jamstellingsvedtaket]] kom i 1885, vart ymse målspørsmål drøfta i Møre og Romsdal. Så tidleg som i 1863 vart målsaka teken fram på eit lærarmøte i [[Halsa kommune]] på [[Nordmøre]], og to år seinare var skulemålssaka oppe på eit stiftslærarmøte i [[Kristiansund]]. Dei peika på kor viktig det var at borna fekk nytte morsmålet sitt på skulen. Då vedtaket om jamstilling kom, var det [[Haram kommune]] på [[Sunnmøre]] og [[Sandøy kommune]] i [[Romsdal]] som var fyrst ute. Utviklinga for nynorsken har likevel vore særs ulik i dei tre distrikta i fylket, både når det gjeld innføring og for somme delar òg attergang, og dei vert difor handsama kvar for seg. Møre og Romsdal er ved sida av Sogn og Fjordane dei to fylka som framleis har overvekt av nynorskelevar.
Både [[sunnmørsdialekt|sunnmørsk]] og [[romsdalsk]] er blant dei [[nordlege e-mål]]a og høyrer såleis til dei [[vestlandsk]]e målføra, men medan sunnmørsk har mange fellestrekk med [[nordfjordmål]], har romsdalsk trekk som gjer den til ei overgangsform til austnorske [[trøndermål]] og [[midlandsmål]]. Det er hovudsakleg den "tjukke l'en" i romsdalsk som skil dei to målføra frå kvarandre. Sidan dette er eit austnorsk målmerke, har det vore vanleg å rekne romsdalsk som vestnorsk med austnorske målmerke. [[Nordmøring]] har òg "tjukk l" og dessutan jamvektsregel, to målmerke som gjer at nordmørsk vert rekna til dei [[trøndersk]]e målføra og dermed til austnorsk. Nordmørsk har mange likskapar med [[trøndersk]] og saman med dei andre målføra langs kysten i ytre [[Trøndelag]], er nordmørsk med på å utgjere dei uttrønderske målføra.
På 1960-talet vart kommunestrukturen i heila landet kraftig endra, fleire små kommunar slegne saman til større, einskilde kommunar delte opp og innlemma i fleire av dei nye einingane. På Sunnmøre minka talet på kommunar frå 25 til fjorten, mellom anna vart Borgund slegen i hop med byen Ålesund. I 1977 vart Sula skild ut frå Ålesund og Ørskog delt i dei opphavlege tre einingane, såleis at det no er sytten kommunar på Sunnmøre. I Romsdal vart talet på kommunar redusert frå sytten til åtte, mellom anna vart Bolsøy og delar av Nord-Aukra og Veøy slegne saman med byen [[Molde]]. På Nordmøre minka talet på kommunar frå 26 til tretten, mellom anna vart delar av Bremsnes innlemma i Kristiansund. I 2006 vart Aure og Tustna slegne i hop, og i 2008 vart Frei innlemma i Kristiansund, såleis at det no er elleve kommunar på Nordmøre.
{| class="wikitable"
|+ '''Kommunetal i Møre og Romsdal'''
|-
! Distrikt !! 1960 !! 1970 !! 2010
|-
| [[Nordmøre]] || 25 || 14 || 11
|-
| [[Romsdal]] || 17 || 8 || 8
|-
| [[Sunnmøre]] || 26 || 13 || 17
|-
| '''Samla''' || '''68''' || '''35''' || '''36'''
|}
== Sunnmøre ==
{| style="width:20em; border: 1px solid #ccc; float: right; padding: 0.2em; margin: 0 0 1em 1em;"
|+ '''Nynorsk skulemål på Sunnmøre'''
! 1945
! 1975
|-
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Sunnmøre-1945_Nynorsk.png|250px]]
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Sunnmøre-1975_Nynorsk.png|250px]]
|-
! 2000
! 2012
|-
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Sunnmøre-2000_Nynorsk.png|250px]]
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Sunnmøre-2012_Nynorsk.png|250px]]
|}
I 1893 gav skulestyret i Haram kommune kvar krins rett til å velje målform i skulen, og allereie i løpet av 1897 hadde alle skulane i teke nynorsken i bruk og vart såleis den fyrste heradet på Sunnmøre med nynorsk i alle skulekrinsane. Òg i landssamanheng var Haram eit av dei fyrste herada. Deretter kom målet inn i [[Dalsfjord]], [[Volda kommune|Volda]] og [[Ørsta kommune|Ørsta]] i 1898, og [[Vanylven kommune|Vanylven]], [[Syvde]] og [[Vartdal kommune|Vartdal]] i 1899. Frå og med [[Sykkylven kommune|Sykkylven]] i 1901 kom det inn i ytterlegare 15 herad det neste tiåret, såleis at allereie i 1910 hadde 179 av 227 heradskrinsar (79%) teke nynorsk. Berre i [[Borgund på Sunnmøre|Borgund]] og [[Skodje kommune|Skodje]] var bokmålet framleis einerådande. Kring 1925 var det berre fem bokmålskrinsar att, i Borgund (2), Herøy (2) og Skodje (1), i 1930 berre dei to krinsane i Borgund. I 1940 innførte den siste krinsen i Borgund, [[Nørvasund]], nynorsk og med han hadde alle heradskrinsane på Sunnmøre teke nynorsk. Med byen [[Ålesund]] var det 84% nynorskelevar på Sunnmøre, berre ein knapp prosentpoeng under det høgaste talet nokonsinne (84,7% i 1942).
I 1955 vart det målstrid att i Nørvasund, som ligg tett opptil Ålesund og såleis var ein del av byen å rekne. Borgund skulestyre gjekk imot eit stort fleirtal for bokmålet i [[målrøystingar|målrøystinga]], men etter ei ny målrøysting vart bokmålet innført att i 1962. I 1964 hadde Borgund 83,4% nynorskelevar og talet sokk til 73,5% i 1967 då òg den bynære krinsen [[Hessa]] hadde endra målform. Året etter vart meisteparten av heradet innlemma i bykommunen Ålesund (sjå under). I '''1975''' er det mesta berre nynorsk i 14 av 16 heradskommunar på Sunnmøre, og utan Ålesund er det 99,6% nynorskelevar. I 1977 vart ein ny kommune, [[Sula kommune|Sula]], danna av delar av tidlegare Borgund, og hadde då 86,2% nynorskelevar. Eit tal som auka til 92,5% i 1980 og i 1992 var det på ny berre nynorskelevar i Sula.
Fram mot år 2000 har ikkje mykje endra seg på Sunnmøre, utanom Ålesund er det 98,6% nynorsk. Stoda er mykje likeeins i 2012, og sjølv om det har kome nokon bokmålselevar i dei fleste kommunane har nynorskdelen auka til 98,9%. Det har ikkje vore [[målrøystingar]] i nokre av desse kommunane sidan 1965.
{| style="width:20em; border: 1px solid #ccc; float: right; padding: 0.2em; margin: 0 0 1em 1em;"
|+ '''Skulemål i skulane i Sula og Ålesund'''
! 2000
! 2010
|-
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Sula og Ålesund-2000_Nynorsk.png|300px]]
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Sula og Ålesund-2010_Nynorsk.png|300px]]
|}
'''Ålesund'''
Ålesund er den einaste byen i distriktet, og her fekk ikkje nynorsken innpass då resten av Sunnmøre tok nynorsken fram mot 1940. Dette endra seg då mestedelen av Borgund herad vart innlemma i 1968 og byen fekk med eit slag 43% nynorskelevar. I tidlegare Borgund hadde allereie dei to krinsane nærast byen teke bokmålet (sjå over), noko òg den nye Larsgården skole fekk i 1968. Fram mot 1976 - året før [[Sula kommune|Sula]] herad vart skild ut - var det ei stendig attergang, såleis at delen med nynorsk i Ålesund var 31% før kommunedelinga. I rest-Ålesund var delen med nynorsk 20% i 1977, då òg krinsane Lerstad (1976) og Åse (1977) hadde teke bokmålet. Fram mot '''2000''' hadde [[Spjelkavik]] (1984) teke bokmålet, medan delen med nynorsk auka til 23%. Sidan har [[Flisnes]] (2000) og Grimstad (no Ellingsøy) (2003) teke bokmålet, såleis at det er ein monaleg minking til 14% i '''2010'''. Ålesund er blant kommunane med flest målrøystingar, åtte i talet sidan 1965 og nynorsken har vunne tre - den siste var ein storsiger i 2006 i [[Ellingsøya|Stokke]] krins aust på Ellingsøya.
Det viktigaste draget i målbrigdet er at frå basen i gamle Ålesund by (rosa omriss) har bokmålet gradvis vunne innpass i gamle Borgund, på 60-talet på byøyane, på 70- og 80-talet i Ytre Borgund, og på 2000-talet òg i Indre Borgund og Ellingsøya - sistnemnde vart knytt til byen med [[Ellingsøytunnelen|tunnel]] i 1987. I 2010 er det berre skulane aust på Ellingsøya og i Indre Borgund som har nynorsk som skulemål - i alt fem nynorskskular og av dei to med berre nynorskelevar. Det er framleis nynorskelevar på to bokmålsskular i Spjelkavik.
== Romsdal ==
{| style="width:20em; border: 1px solid #ccc; float: right; padding: 0.2em; margin: 0 0 1em 1em;"
|+ '''Nynorsk skulemål i Romsdal'''
! 1945
! 1975
|-
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Romsdal-1945_Nynorsk.png|250px]]
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Romsdal-1975_Nynorsk.png|250px]]
|-
! 2000
! 2012
|-
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Romsdal-2000_Nynorsk.png|250px]]
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Romsdal-2012_Nynorsk.png|250px]]
|}
Allereie i 1896 innførte [[Sandøy kommune]] ytst i [[Romsdalsfjorden]] nynorsk som skulemål, og var såleis eit av dei fyrste herada i heile landet. Den neste til å følgje var [[Veøy]] i åra 1898-1901. Frå ein god byrjing for målet i [[Romsdal]] gjekk det mesta eit tiår før dei neste herada tok etter med [[Sør-Aukra]] i 1907, og så [[Nord-Aukra]], [[Tresfjord|Sylte (Tresfjord)]] og [[Voll]] i 1908. Såleis var det 19 av 112 (17%) heradskrinsar som hadde teke målet innan 1910. I dei neste åra vart nynorsken innført i einskilde krinsar i [[Eid]] (frå 1911), [[Bud]], [[Eresfjord og Vistdal]], [[Fræna]] (1915), [[Bolsøy]] (1918), [[Nesset]] (1919) og [[Hustad]] og [[Vestnes]] (1920). Kring 1925 hadde 62 av 114 (54%) heradskrinsar teke målet, og nynorsken var einaste skulemålet i Sandøy, Sør-Aukra, Veøy og Voll, medan 10 kommunar hadde båe måla i bruk og bokmålet framleis var einerådande i [[Grytten]] og [[Hen]].
Fram mot [[den andre verdskrigen]] var det ein jamn framgang for nynorsken, såleis at i 1940 hadde 101 av 113 (89%) heradskrinsar teke målet. Det var berre Bolsøy (3 bokmålskrinsar), Grytten (6), Hen (2) og Tresfjord (1) som ikkje hadde nynorsk i alle krinsane. Innan 1942 fall den siste bokmålskrinsen i Tresfjord, såleis at i heradskrinsane hadde 86,7% av elevane nynorsk, og med byen [[Molde]] var det 81,5% – dei høgaste tala for målet i Romsdal. Det siste heradet til å få berre nynorsk i skulane var [[Hen]] i 1951, medan Bolsøy og Grytten stendig held på bokmålet i nokre krinsar.
I '''1975''' har nynorsken helde posisjonen i dei fire kommunane vest i Romsdal: Aukra, Midsund, Sandøy og Vestnes, medan målet har gått attende i dei andre kommunane, og utan Molde er det 72,5% nynorskelevar. Går ein til '''2000''' er det berre mindre endringar, sjølv om bokmålet har kome inn i alle kommunane i Romsdal, og utan Molde har framleis over 70% av elevane nynorsk. Fram mot '''2012''' er det noko større endringar, i kommunane vest i Romsdal har nynorsken framleis ein dominerande stilling. I dei øvrige kommunane er det jamn attergang, såleis at utan Molde er det 61% nynorskelevar i Romsdal.
Sidan 1965 har det vore til saman ni gyldige målrøystingar i Romsdal: Aukra (1), Fræna (3), Nesset (4) og Rauma (2) og av dei har nynorsken vunne fire. Den seinaste var i [[Haukås]] krins i Fræna og gav siger til bokmålet (2001).
'''Molde'''
Molde er den einaste byen i Romsdal og her fekk målet aldri innpass. På same vis som Ålesund, fekk storkommunen sine fyrste nynorskkrinsar i samband med kommunesamanslåingane i 1960-åra, lang tid etter at målet hadde vunne innpass på bygdene i kring. Såleis hadde Molde i 1964 16,7% nynorskelevar, eit tal som stendig gjekk attende til 5,8% i 1975. Den siste nynorskkrinsen, [[Vågsetra]] i tidlegare Veøy herad fall i 1982, og sidan har det berre vore einskilde nynorskelevar i Molde.
Nynorsken har jamn attergang i delar av distriktet, især i kommunane kring Molde og inst i Romsdal. I kommunane nærast Sunnmøre er stoda betre, her held målet stand. Eit heiderleg døme i så måte er Vestnes der nynorsken har styrkt seg monaleg dei seinaste åra.
== Nordmøre ==
{| style="width:20em; border: 1px solid #ccc; float: right; padding: 0.2em; margin: 0 0 1em 1em;"
|+ '''Nynorsk skulemål på Nordmøre'''
! 1950
! 1975
|-
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Nordmøre-1950 Nynorsk.png|250px]]
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Nordmøre-1975_Nynorsk.png|250px]]
|-
! 2000
! 2012
|-
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Nordmøre-2000_Nynorsk.png|250px]]
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Nordmøre-2012_Nynorsk.png|250px]]
|}
Dei fyrste skulekrinsane på Nordmøre fekk nynorsk i 1902 med to krinsar i [[Stangvik]] og ein i [[Sunndal]]. I 1908 vart målet innført i [[Øre i Gjemnes|Øre]], såleis at i 1910 hadde 4 av 143 (3%) av heradskrinsane på Nordmøre teke nynorsken. I Øre vart nynorsken røysta ut att i 1913, men kom attende i 1919. I desse åra kom målet inn i einskilde krinsar i [[Øksendal]] (i 1914), [[Surnadal]] (1916), [[Rindal]] (1917), [[Halsa]], [[Tingvoll]] og [[Åsskard]] (1919), [[Frei]] og [[Stemshaug]] (1920), [[Aure]] og [[Eide]] (1921). Kring 1925 hadde 31 av 144 (19%) av heradskrinsane innført nynorsken, især på [[Indre Nordmøre]], medan bokmålet framleis var mykje einerådande på [[Ytre Nordmøre]].
Unnateke [[Ålvundeid]] som tok nynorsken i 1928 og ein ny krins i Sunndal var det stillstand i [[brigde|målbrigdet]] fram mot [[andre verdskrigen]]. Den store vendinga kom i samband med [[Rettskrivinga av 1938|1938-rettskrivinga]], da vart målet innført i mesta alle kommunane på Nordmøre. [[Brattvær]], [[Bremsnes]], [[Edøy]], Eide, [[Gjemnes]], [[Kvernes]], [[Kornstad]], [[Straumsnes]], [[Valsøyfjord]] og [[Tustna]] fekk no nynorskkrinsar, det var berre [[Grip]] og [[Hopen]] som ikkje tok målet i det heile. I '''1945''' hadde 136 av 153 (89%) heradskrinsar innført nynorsken, det var berre Bremsnes (6 bokmålskrinsar), Grip (1), Frei (1), Straumsnes (1), Sunndal (1), Tustna (3) og Hopen (4) som ikkje hadde nynorsk i alle krinsane. I heradskrinsane hadde 86,9% av elevane nynorsk, og med byen [[Kristiansund]] var delen 71,4%. I 1947 tok ytterlegare ein krins i Bremsnes nynorsk og i 1949 fall dei siste bokmålskrinsane i Frei og Straumsnes. Dei høgaste tala på nynorskelevar på Nordmøre med Kristiansund er 71,9% i 1942, og utan byen 87,7% i 1947.
I '''1975''' har det vore tildels kraftig attergang for nynorsken, især på Ytre Nordmøre der fem kommunar var utan nynorsk.
Stoda er noko betre på Indre Nordmøre, men til dømes i Sunndal er det stor attergang for målet. Bokmålet har fått innpass i alle kommunane, unnateke Aure som er den einaste på Nordmøre med berre nynorsk. Utan Kristiansund er det 37,9% nynorskelevar. Fram mot '''2000''' er det nokre endringar, målet forsvinn frå Smøla og Tingvoll og går kraftig attende i Rindal, medan det er noko framgang i Sunndal. I '''2012''' er det berre mindre endringar, mest skulda at Aure og Tustna vart slegne i hop til ein kommune, medan attergangen held fram i Gjemnes og Halsa, og målet er ute or Rindal.
Sidan 1965 har det vore til saman 28 målrøystingar på Nordmøre: Aure (5), Gjemnes (3), Halsa (1), Rindal (5), Smøla (4), Sunndal (3), Tingvoll (4) og Tustna (3) og av dei har nynorsken vunne 10. Dei seinaste var i Torvikbukt krins i Gjemnes og Halsa krins i Halsa (heile kommunen) og gav sigrar til bokmålet (2011).
'''Kristiansund'''
I Kristiansund fekk nynorsken ikkje innpass, og då delar av granneheradet Bremsnes vart innlemma i 1964 var det berre bokmålskrinsar i dei bynære stroka på [[Nordlandet]] som vart tillagde byen. Sameleis var stoda då Frei vart innlemma i 2008.
== Samanfatning ==
{| style="width:20em; border: 1px solid #ccc; float: right; padding: 0.2em; margin: 0 0 1em 1em;"
|+ '''Nynorsk skulemål i Møre og Romsdal'''
! 1945
! 2012
|-
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Møre_og_Romsdal-1945_Nynorsk.png|300px]]
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Fil:Møre_og_Romsdal-2012_Nynorsk.png|300px]]
|}
{|class="wikitable" border="1" cellpadding="5" cellspacing="0"
|+ Nynorsk i distrikta i Møre og Romsdal
! Kommunar || Distrikt || 1945 || 1975 || 2000 || 2012
|-
| rowspan="4" | Berre<br />herads-<br />kommunar || Nordmøre || 86,9% || 37,9% || 28,9% || 28,5%
|-
| Romsdal || 87,2% || 72,5% || 70,4% || 60,5%
|-
| Sunnmøre || 99,9% || 99,6% || 98,6% || 98,9%
|-
| '''Heile fylket''' || 93,8% || 77,1% || 74,8% || 75,7%
|-
| rowspan="4" | Byar og<br />herads-<br />kommunar || Nordmøre || 71,4% || 26,8% || 21,7% || 17,6%
|-
| Romsdal || 81,2% || 47,8% || 41,5% || 34,7%
|-
| Sunnmøre || 83,8% || 76,8% || 76,2% || 72,2%
|-
| '''Heile fylket''' || 79,5% || 57,4% || 55,1% || 51,5%
|}
På Sunnmøre tok dei fleste heradskrinsane målet allereie innan det fyrste tiåret på 1900-talet og kring 1925 var målbrigdet mesta fullført. I byen Ålesund fekk ikkje nynorsken innpass, og sidan samanslåinga med Ålesund har målet hatt stendig attergang i bydelane i gamle Borgund. Førebels er det ikkje nokon «smitteeffekt» til andre grannekommunane, slik ein ser kring dei større byane elles på [[Vestlandet]]. Det er òg påfallande at medan bokmålet fekk innpass på Sula medan han var ein del av Ålesund, gjekk det raskt ut att då Sula vart eigen kommune og er no blant kommunane med høgast nynorsktal. Ein kan såleis seie at nynorsken held posisjonen som einerådande målform i heradskommunane på Sunnmøre, men ser ein på utviklinga kring dei andre byane er det grunn til å tru at dette kan endra seg om [[Borgundfjordtunnelen|Bytunnelen]] mellom Sula og Ålesund vert realisert.
I Romsdal kom nynorsken inn noko seinare, i 1925 hadde noko meir enn annankvar heradkrins teke målet og i 1940 kring ni av ti krinsar. Det var berre i og kring Molde og nokre krinsar i Rauma som ikkje tok målet. Sidan har nynorsken gått mykje attende, især kring Molde og inst i Romsdal, medan stoda er alt betre i kommunane mot vest. Det er rimeleg å tru at same utviklinga held seg framover og nynorsken er på vikande front utan i kommunane nærast Sunnmøre.
På Nordmøre vart nynorsken innført endå seinare, kring 1925 hadde berre ein av fem heradskrinsar teke målet, medan i 1945 var det nynorsk i ni av ti krinsar. Sidan har attergangen vore stor i mesta alle kommunane, til dømes har Gjemnes framleis fleirtal av nynorskelevar, men dette vil endra seg etter dei siste målbyta. Hausten 2011 vart avgjerande for nynorsken sin lagnad i Halsa, sidan målforma i heile kommunen skal endrast til bokmål etter målrøystinga på lokalvaldagen. Det er rimeleg å tru at framtida er ljosast for målet i (tidlegare) Aure og Surnadal, som unnateke ein einskild krins i [[Skaun]], er det nordlegaste området i Noreg som framleis held på nynorsken. I dei andre kommunane på Nordmøre er nynorsken på vikande front.
For fylket som heile ser ein at målet står støtt i dei sørvestlege delane opp til vestsida av Romsdalsfjorden, medan mot nordaust og kring byane har målet falle ut eller står utsett til. Sidan tusenårsskiftet har det vore ei jamn trend at talet på nynorskelevar minkar, medan elevar med bokmål aukar noko, og held dette fram vert det bokmålsfleirtal bland elevane i fylket frå om lag 2016–2017.
== Sjå òg ==
* [[Skulemål på Austlandet|Nynorsk som skulemål på Austlandet]]
* [[Skulemål i Agder og Telemark|Nynorsk som skulemål i Agder og Telemark]]
* [[Skulemål i Rogaland|Nynorsk som skulemål i Rogaland]]
* [[Skulemål i Hordaland og Bergen|Nynorsk som skulemål i Hordaland og Bergen]]
* [[Skulemål i Sogn og Fjordane|Nynorsk som skulemål i Sogn og Fjordane]]
* [[Skulemål i Trøndelag|Nynorsk som skulemål i Trøndelag]]
* [[Skulemål i Nord-Noreg|Nynorsk som skulemål i Nord-Noreg]]
* [[Nynorsk i grunnskulen|Nynorsk som (grunn)skulemål]]
== Kjelder ==
* [http://www.aasentunet.no/default.asp?menu=59&id=330 Arkiv for norsk målreising]
* [http://www.aasentunet.no/default.asp?menu=5 Aasentunet - Nynorsk faktabok]
* [http://www.wis.no/gsi Grunnskolens Informasjonssystem på Internett], 1992-2012
* ''Skolevesenets tilstand'', [http://www.ssb.no SSB], 1890-1994
* ''Nye distriktstall. Møre og Romsdal'', SSB, 1974-89
* ''Regionalstatistikk. Møre og Romsdal'', [http://www.ssb.no SSB], 1989-2000
* ''Statistisk Årbok'', [http://www.ssb.no SSB], 1890-2000
* ''Nynorsk skulemål i Møre og Romsdal. Ei historisk analyse'', Sidsel Merete Skjelten, UiB, 1982.
* [http://www.gjemnes.kommune.no/artikkel.aspx?MId1=0&MId2=0&MId3=0&AId=452&Back=1 Resultat frå folkerøystinga om målform ved Batnfjord, Gjemnes kommune, 15.03.2010]{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.driva.no/nyheter/article234011.ece Øvre Rindal velger bokmål - Driva, 07.06 2010]{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.rbnett.no/meninger/leder/article357023.ece Nynorsken er under press - rbnett.no, 09.07.2011] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811153537/http://www.rbnett.no/meninger/leder/article357023.ece |date=2011-08-11 }}
* [http://www.halsa.kommune.no/artikkel.aspx?MId1=4&AId=856 Folkeavstemming om målform for elevene i grunnskolen - Halsa kommune, 13.09.2011]{{Død lenkje|date=oktober 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
[[Kategori:Nynorsk]]
[[Kategori:Utdanning i Noreg]]
0x6up3q3p7aamglbclds4qkmt59zr7c
Stanley Kubrick
0
150684
3682645
3521120
2026-11-04T09:00:31Z
Ranveig
39
/* Filmografi */
3682645
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks biografi}}
'''Stanley Kubrick''' ({{levde|26. juli|1928|7. mars|1999|Kubrick}}) var ein amerikansk [[film]]regissør -produsent og manusforfattar. Kubrick er rekna som ein nyskapande og særs viktig filmskapar frå 1900-talet, med filmar som ''2001: en romodyssé, A Clockwork Orange, Ondskapens hotell'' og ''Full Metal Jacket''.
== Bakgrunn og familie ==
Kubrick var fødd i [[New York]] og voks opp i [[Bronx]] i ein austerriksk-jødisk familie. Faren var lege. Han hadde ei yngre syster, Barbara. Han var gift med Toba Metz frå 1948 til dei skilde seg i 1951. Han var deretter sambuar og gift med dansaren og formgjevaren Ruth Sobotka fram til dei skilde lag i 1957. Han blei gift med den tyske skodespelaren [[Christiane Harlan]] i 1958 og dei heldt saman livet ut. Ho hadde ei dotter frå eit tidlegare ekteskap og dei fekk to barn til saman. Han og kona slo seg etterkvart ned i Childwick Bury Manor, mellom [[Harpenden]] og [[St Albans]] i [[Hertfordshire]] i England.
== Film og fotografi ==
Han byrja [[fotograf]]era som tolvåring og blei tilsett som fotograf i magasinet ''[[magasinet Look|Look]]'' som syttenåring. Han laga sin første film, den korte [[dokumentar]]en ''Day of the Fight''om ein [[boksar]], i 1950.
Han laga fleire filmar i denne sjangeren, som ''Flying Padre'' frå 1951, om ein katolsk prest i [[New Mexico]] som dekkjer det enorme [[sokn]]et sitt med eit [[småfly]].
I 1953 laga Kubrick sin første [[spelefilm]], ''Fear and Desire'', med handling frå [[andre verdskrigen]]. I 1956 vekte han merksemd med ''The Killing'', ein [[film noir]]-[[thriller]] om eit [[ran]] ved ein [[veddeløpsbane]] og dei blodige følgjene av det. Den klassiske antikrigsfilmen ''Paths of Glory'' frå 1957 auka omdømet hans, og i 1960 tok han over regien av filmen ''[[Spartacus]]''. I ''Paths of Glory'' medverka [[Kirk Douglas]], som seinare var [[produsent]] for ''Spartacus'', og [[Christiane Harlan]], som skulle bli kona hans.
Kubrick og Douglas var svært ueinige om korleis ''Spartacus'' skulle lagast, og Kubrick ville seinare ikkje vedkjenna seg han. Filmen om [[Spartakus]] sin slaveoppreist blei likevel ein suksess blant kritikarar og publikum, og vann fire oscarprisar.
Stanley Kubrick drog til England for å filma ''[[Lolita]]'' i 1962 på grunn av den mindre strenge [[sensur]]en der. Då han skulle filma ''[[Dr. Strangelove]]'' blei han verande der, ettersom [[Peter Sellers]], som hadde tre rollar i filmen, var nøydd til å vera i landet på grunn av ei [[skilsmål]]ssak. Til den neste filmen, ''[[2001: A Space Odyssey]]'', trengde han lydstudio med større [[lydscene|lydscenar]] enn det som fanst i USA. Det var under førebuingane til denne filmen at Kubrick bestemte seg for å bli verande i England. Kubrick hadde full artistisk kontroll over alle desse filmane. Alle blei også nominerte til oscarprisar, og ''2001'' vann éin pris, for beste spesialeffektar.
Seinare filmklassikarar er ''[[A Clockwork Orange]]'' (1971), ein [[dystopi]]sk [[science fiction]]-film basert på [[Anthony Burgess]] sin roman med same namn; ''[[Barry Lyndon]]'' (1975), eit [[historisk drama]] basert på ein roman av [[William Makepeace Thackeray]], [[horror]]filmen ''The Shining'' (1980) basert på [[Stephen King]] sin roman med same namn, og ''[[Full Metal Jacket]]'' (1987) om [[Vietnamkrigen]]. Den siste filmen til Kubrick. ''Eyes Wide Shut'', blei ferdig kort tid før han døydde.
== Verk ==
Stanley Kubrick var kjend som ein nøye, krevjande filmskapar. Han var oppteken av detaljar og filmane hans hadde ein formell visuell stil som tidvis blei skildra som kald. Han hadde ein ganske liten filmproduksjon, berre 13 filmar i løpet av 40 år, men hadde mange planlagde prosjekt som aldri blei fullførte. Filmane hans hadde 14 oscarnomineringar og vann 8 oscarprisar.
Filmteknisk brukte Kubrick ofte ''tracking shot'', der kameraet følgjer med ein karakter som beveger seg, [[vidvinkel]] og [[perspektiv]]. Eit vanleg verkemiddel var å filma ein scene ovanfrå, med høge, parallelle veggar på kvar side. I mange filmar har han brukt nærbilde av fjeset til hovudpersonen der hovudet er litt bøygd og han ser oppover. Alle filmane hans har også scenar filma frå synspunktet til personar i dei, noko Kubrick ofte fekk til med eit handhalde kamera. I eitt høve (''A Clockwork Orange'') filma han eit sjølvmordsforsøk ved å kasta eit kamera ned frå eit tak.
Andre nye teknikkar Kubrick fann fram til var [[slitscan]] for å framstilla [[verdsrom]]met, ein teknikk som seinare blei brukt i både ''[[Star Trek]]'' og ''[[Star Wars]]''. For den historiske handlinga i ''Barry Lyndon'' tok han i bruk ei ny linse for å kunne filma med [[levande lys]] som einaste lyssetting.
Kubrick er kjend for bruken av [[klassisk musikk]] i filmane sine, kanskje mest for ''[[Also sprach Zarathustra]]'' ved opninga av ''2001''. Både klassisk og popmusikk blir fleire gonger brukt som ironiske kontrastar til scenar med vald og øydelegging, ofte i slutten av filmane.
=== Filmografi ===
* 1951: ''[[Flying Padre]]'', kortfilm (også [[Filmmanus|manus]])
* 1951: ''[[Day of the Fight]]'', kortfilm
* 1953: ''[[Fear and Desire]]'' (også manus) – seinare trekt tilbake
* 1953: ''[[The Seafarers]]'', kortfilm
* 1955: ''[[Killer's Kiss]]'' (også [[synopsis]])
* 1956: ''[[The Killing]]'' (også manus)
* 1957: ''[[Ærens vei]]'' (en. ''Paths of Glory'', også manus)
* 1960: ''[[Spartacus (1950)|Spartacus]]''
* 1962: ''[[filmen Lolita|Lolita]]''
* 1964: ''[[Dr. Strangelove]]'' (en. ''Dr. Strangelove'', or: ''How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb'') (også manus)
* 1968: ''[[2001: En romodyssé]]'' (en. ''2001: A Space Odyssey'', også manus)
* 1971: ''[[A Clockwork Orange]]'' (også manus)
* 1975: ''[[Barry Lyndon]]'' (også manus)
* 1980: ''[[Ondskapens hotell]]'' (en. ''The Shining'', også manus)
* 1987: ''[[Full Metal Jacket]]'' (også manus)
* 1999: ''[[Eyes Wide Shut]]'' (også manus)
== Kjelder ==
<div class="references-small">
* ''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Stanley Kubrick|Stanley Kubrick]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 24. februar 2010.''
</div>
* {{citation|contribution=Kubrick, Stanley|title=Encyclopædia Britannica|publisher=Encyclopædia Britannica Online|year=2010}}
* {{citation|contribution=Kubrick, Stanley|title=Britannica Book of the Year, 1999|publisher=Encyclopædia Britannica Online|year=2000}}
== Bakgrunnsstoff ==
* [http://kubrickfilms.warnerbros.com/ Offisiell nettstad]
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:USA-amerikanske regissørar]]
[[Kategori:USA-amerikanske filmprodusentar]]
[[Kategori:USA-amerikanske filmfotografar]]
[[Kategori:USA-amerikanske manusforfattarar]]
[[Kategori:Sjakkspelarar frå USA]]
[[Kategori:Folk frå New York City]]
f4b6lbzic0x90rpbkdw8vnamu5piyih
Pietro Locatelli
0
161500
3682484
3401865
2026-11-03T14:37:22Z
Ranveig
39
Fmt.
3682484
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks musikkartist
| bilete = Locatelli.png
| bilettekst = Cornelis Troost (1696-1750)<br>[[mezzotint]], ca. 1733 MGG<ref>''Die Musik in Geschichte und Gegenwart'', bind 8, Kassel et altera 1960, Tafel 53, Abb. 1</ref>
| verkeleg namn = Pietro Antonio Locatelli
| fødestad = [[Bergamo]]
| død = {{Dødsdato og alder|1764|03|30|1695|07|03}}
| dødsstad = [[Amsterdam]]
| yrke = komponist, konsertfiolinist, musikkforleggar
| instrument = [[fiolin]]
| sjanger = [[barokkmusikk]]
| bakgrunn = klassisk
}}
'''Pietro Antonio Locatelli''' ({{levde|3. september|1695|30. mars |1764||Locatelli, Pietro}}) var ein italiensk [[fiolin]]virtuos og [[komponist]].
Locatelli var fødd i [[Bergamo]]. Som 16-åring reiste han til [[Roma]] der han kan ha studert under [[Arcangelo Corelli|Corelli]]. Etter ca. ti år i Roma reiste Locatelli gjennom Europa og gav konsertar før han til slutt slo seg ned i Amsterdam i 1729.
Locatelli skreiv hovudsakleg for fiolin: fiolinkonsertar, [[sonate|fiolinsonatar]], ein [[cello]]sonate, [[triosonate|triosonatar]], 12 [[Concerto grosso|concerti grossi]] og ei samling [[fløyte]]sonatar op.2. Den tidlege stilen hans er inspirert av [[Arcangelo Corelli|Corelli]], seinare verk ligg nærare [[Antonio Vivaldi|Vivaldi]]. Locatelli var ein viktig fiolinteknisk nyskapar og ein forløpar for [[Niccolò Paganini]].
''L'Arte del Violino'' (Amsterdam 1733) var ein av dei mest innflytelsesrike musikkpublikasjonane tidleg på 1700-talet<ref>Albert Dunning. 1994. Notater til CD'en ''L'Arte del Violino'', Hyperion CDA66721/3</ref>. Det er ei samling tolv [[Solokonsert|fiolinkonsertar]] for strykarar og [[basso continuo]] med ein «[[Kaprise|capriccio]]» for fiolin utan akkompagnement sett inn i den første og siste satsen i konserten. Desse virtuose stykka er i praksis utskrivne [[kadens|solokadensar]], men vert i dag ofte spelte som sjølvstendige stykke.
[[Fil:CELLO_LIVE_PERFORMANCES_JOHN_MICHEL-LOCATELLI_CELLO_SONATA_in_D_1st_mvt.ogg|mini|Cellosonata i D-dur, 1. sats]]
== Biografi ==
=== Bergamo ===
Barndomen til Locatelli er nærast ukjent. I den tidlege ungdomen hans var han tredjefiolinist med tittel «virtuoso» i ''cappella musicale'' ved kyrkja Santa Maria Maggiore i Bergamo.<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 22</ref> Dei første fiolinlærerarane hans var truleg [[Ludovico Ferronati]] og [[Carlo Antonio Marini]], begge medlemmer av orkesteret og kjende musikarar. Komposisjonslære kan han ha fått formidla av ''Maestro di Cappella'', [[Francesco Ballarotti]].<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 26</ref> Hausten 1711 søkte han om løyve til å forlate Bergamo, noko styresmaktene gav han med merknad om at han reiser «med gode skussmål [...] til Roma for (der) dra nytte av sitt yrke.»<ref>«con bona Ligenza [...] a Roma per aprofitare nella sua professione.»</ref><ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 26-27</ref>
=== Roma ===
Frå hausten 1711 studerte Locatelli i [[Roma]], kanskje ei kort tid hos [[Arcangelo Corelli]] som døydde i januar 1713, men meir truleg hos [[Firenze|florentinaren]] [[Giuseppe Valentini]], som ein meiner var elev av Corelli. Valentini og Locatelli reiste på denne tida saman rundt i Italia<ref name="CD'en p.1">Notater til CD-en ''Concerti Grossi'' op. 1 Nos. 7-12, Naxos 8.553446</ref>. Eit brev frå Locatelli datert 17. mars 1714 til sin «Carissimo signor Padre» i Bergamo viser at Locatelli på denne tida var fast tilsett ved fyrsten Michelangelo Caetani sitt hoffkapell. Mellom 1716 og 1722 var han dessuten medlem av ''Congregazione generale dei musici di S. Cecilia'' og var dermed verna av den adelege prelaten og seinare [[kardinal]]en [[Camillo Cybo]]<ref>[[#MGG2004|Fulvia Morabito]]: spalte 357</ref>. Ut over det finst det dokumentasjon på at Locatelli bisto i andre adelshus i Roma, til dømes ofte for kardinal Pietro Ottoboni i kyrkja ''San Lorenzo e San Damaso'' – siste dokumenterte tilfelle var 7. februar 1723<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 56f</ref>.
Locatelli debuterte som komponist medan han var i Roma: i 1721 dukka hans ''XII Concerti grossi'' op. 1, tileigna Camillo Cybo, opp i Amsterdam<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 58</ref>.
=== Reiseår ===
Mellom 1723 og 1728 reiste Locatelli gjennom [[Italia]] og [[Tyskland]], med [[Mantova]], [[Venezia]], [[München]], [[Dresden]], [[Berlin]], [[Frankfurt am Main]] og [[Kassel]] som kjente stoppestader. Truleg stammer mesteparten av verka hans for konsertbruk frå denne tida, spesielt fiolinkonsertane og dei tilhøyrande ''capricci''. Det finst knapt rapporter om framføringane hans, men det er rimeleg å tru at framføringane av konsertane la grunnlaget til ryktet Locatelli hadde som fiolinvirtuos<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 103</ref>.
At Locatelli arbeidde for regenten i Mantova, landgreve [[Philipp von Hessen-Darmstadt]], framgår av eit dokument frå 1725 der Locatelli vert omtalt som «Nostro Virtuoso». Det er derimot ukjent kor ofte han spelte og kva posisjon han hadde ved det mantovanske hoffet<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 104-107</ref>.
Likeeins finst det dokumentasjon som viser at Locatelli var i Venezia, men tidspunktet og kva han gjorde der er ukjent<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 107</ref>.
Om opphaldet til Locatelli i München finst det berre ein notis: Den 26. juni 1727 «betalte kurfyrstens musikkdirektør den vitjande virtuosen Locatelli tolv dobbelte [[gylden]] for ein opptreden».<ref>„der fremde Virtuos Locatelli“ durch den „Directeur dei la Music“ des Kurfürsten für einen Auftritt mit zwölf doppelten Goldgulden bezahlt.</ref><ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 109f</ref>
Eit knapt år seinare, i mai 1728, var Locatelli gjest ved det [[Preussen|prøyssiske]] hoffet i Berlin. Truleg var han i eskorten til [[August II av Polen|August den sterke]] av ca. 500 personar, mellom andre [[Johann Georg Pisendel]], [[Johann Joachim Quantz]] og [[Silvius Leopold Weiss]] – som var komen frå [[Dresden]] til [[Potsdam]]<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 111</ref>. Ei forteljing om framføringa til Locatelli for [[Fredrik Vilhelm I av Preussen]] har anekdotiske trekk og skildrar Locatelli som ein sjølvmedviten og forfengeleg musikar iført staselege, diamantbesette klede. Det adelege publikum skal likevel ha føretrekt filonispelet til [[Johann Gottlieb Graun]] føre Locatelli sitt<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 111-116</ref>.
Ei oppføring i familiealbumet til ein rik autografsamlar dokumenterer at Locatelli var i Frankfurt am Main den 20. oktober 1728. Oppføringa inneheld ein miniatyr av «andante» frå ''Sonata III'', op. 2 for eit klaviaturinstrument.<ref>[[#MGG2004|Fulvia Morabito]]: spalte 358</ref><ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 116f</ref>
Den siste kjente stoppestaden under reiseåra var Kassel. Etter ein opptreden<ref>„gethaner Auffwartung“</ref> ved hoffet til landgreve [[Karl av Hessen-Kassel]] den 7. desember 1728 mottok Locatelli den særs gode betalinga av 80 [[riksdalar]]. [[Organist]]en [[Wilhelm Lustig]] fortalte i 1786 at Locatelli på sin fiolin hadde «‘gnikka’ store vanskar for å forbløffe tilhøyrarane.»<ref>Locatelli habe „große Schwierigkeiten krächzend“ aus seiner Violine herausgeholt, um die „Zuhörer zum Verwundern zu bringen.“</ref><ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 118f</ref>.
=== Amsterdam ===
[[Fil:Ekerk1.jpg|mini|''Engelse Kerk'', Begijnhof{{foto|Amsterdam Municipal Department for the Preservation and Restoration of Historic Buildings and Sites (bMA)}}]]
I 1729 slo Locatelli seg ned i Amsterdam, og her vart han resten av livet. Han komponerte lite, gav fiolinundervisning til amatørar, og redigerte sine op. 1 til 9, og verk av andre musikarar. Frå ei brevveksling mellom Locatelli og [[Giovanni Battista Martini]] veit ein at han gjorde Martinis op. 2 trykkeferdig<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 283-304</ref>. Hans lite kjente offentlege og halvoffentlege framføringar var berre opne for musikkelskarar; profesjonelle musikarar hadde ikkje tilgang. Ein engelskmann som høyrte han i 1741 skreiv at det skuldast at han var redd dei skulle lære knepa hans: ''«[...] he is so afraid of People Learning from him, that He won't admit a Professed Musician into his Concert»''<ref>Uroa til Locatelli var ikkje ugrunna, til dømes høyrte [[Heinrich Wilhelm Ernst]] førebilete sitt [[Niccolò Paganini]] fleire gonger og lærte seg å spele på Paganinis måte etter minne.</ref>.
Dei velståande musikkelskarane i Amsterdam gjorde det mogeleg for dyktige virtuosar å tene særs godt. Det nye byborgarskapet av rike forretningsmenn og leiarane i byen danna grunnlaget for ei ny gruppe [[mesén]]ar. Medan den gamle europeiske adelen heldt permanente representative hoff med fast tilsette musikarar og behov for stadig nye komposisjonar, nøyde det nye byborgerskapet seg med nokre kjente og anerkjente komposisjonar som dei kunne medverke på framføringane av. Namnet til Locatelli som virtuos og komponist var slik at han med forholdsvis få verk kunne leve godt av å vere ein virtuos solist føre eit orkester av amatørar<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 315</ref>. I 1741 innretta han ei verksemd for import og sal av italienske fiolinstrengar i huset sitt<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 310 og 320f</ref>, kanskje gjennom agenturet til elskarinna, enka etter ein italiensk kjøpmann i Amsterdam<ref name="CD'en p.1"/>. I 1742 vart den skattbare inntekta hans estimert til 1500 gylden - det var den høgaste inntekta nokre Amsterdam-basert musikar var oppført med<ref name="Dunning306">[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 306</ref>. Det finst ikkje ei einaste skildring om framføringane hans i perioden frå 1744 (då han publiserte op.8) til 1762 (då han publiserte op.9). Kvifor har det så langt ikkje vore mogeleg å forklare<ref name="Dunning306"/>.
Locatelli døydde 30. mars 1764 i heimen sin i Prinsengracht. Han er gravlagt i den engelske kyrkja (Begijnhof) i Amsterdam<ref name="Teresa Pieschacón Raphael p.1">Teresa Pieschacón Raphael: Notater til CD'en ''Concerti Grossi'' op.1 Nos. 7-12, Naxos 8.553446</ref>.
=== Ettermæle ===
Det viktigaste arkivet med kjeldemateriale om Locatelli låg i [[Darmstadt]] og vart øydelagd under [[den andre verdskrigen]]en<ref>Anna Cattoretti: Notat til CD'en ''Concerti Grossi'' op.1 nr2.5.12, «Il Pianto d'Arianna» med meir, Opus Production,OPS 30-104</ref>, og det sparsame kjeldematerialet gjer at inventaret han etterlet seg kan bidra til å fylle ut biletet om han. Dei ulike føretaka til Locatelli skaffa han ein stor formue, og han etterlet seg mange utmerka musikkinstrument, eit kostbart bibliotek og ei stor samling kopperstikk<ref name="Teresa Pieschacón Raphael p.1"/>. Biblioteket bestod av over tusen titlar og viser at Locatelli hadde omfattande interesse for litteratur og vitskap. Samlinga omfatta ornitologiske, teologiske, kyrkjehistoriske, politiske, geografiske, kunstteoretiske og matematiske bøker. Alle viktige skjønnlitterære forfattarar frå og med Dante var representert med deira samla verk. Den musikkteoretiske litteraturen strekte seg tilbake til 1500-talet. Av ein mengde musikkstoff fann ein mellom anna dei samla verka til Corelli. Ei stor samling bilete av alle nederlandske, italienske og franske meistrar viser at Locatelli òg var ein kjenner av biletkunst. I det heile viser boet at Locatelli var ein mann med ein omfattande allmenndanning. Alt vart seld på auksjon i august 1765.
== Musikk ==
Då Locatelli slo seg ned i Amsterdam i 1729 var byen sentrum for den europeiske musikkforlagsindustrien. Han gav ut opp. 2 til 6, op. 8 og op. 9, såvel som ei nyutgåve av op. 1 i Amsterdam og op. 7 i nabobyen [[Leiden]]. Han var særs omhyggeleg med å sikre at utgavene var feilfrie. Verk for store besetningar overlet han til forskjellege forlag, dei mindre editerte og selde han sjølv.
Ikkje berre op. 1 stammer frå den tidlege perioden hans, ein meiner at det òg gjeld op. 3, og i det minste delar av op. 2, og opp. 4 til 8. Locatelli skaffa seg privilegium på trykking som skulle gje vern mot piratkopiering og import av illegale utgjevingar. I samband med dette privilegiet skildra han seg som ''«Italiaanisch Muziekmeester woonende te Amsterdam»''<ref>''dvs. «Italiensk musikkmeister busett i Amsterdam»''</ref><ref>Arend Koole: ''Pietro Antonio Locatelli'' i ''Die Musik in Geschichte und Gegenwart''. Første utgåve, bind 8, Kassel et altera 1960, spalte 1076</ref>. Eit av vilkåra var at han gav eit gratiseksemplar til Leidens Universitetsbibliotek. Dermed fekk førsteutgåvene ein sikker plass, og er bevart fram til i dag. Op. 9 vart derimot publisert etter utløpet av privilegieperioden og er tapt<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 358</ref>.
[[Fil:Locatelli-Paganini.png|mini|Samanlikning av Locatelli op. 3, Capriccio 7 og Paganini op. 1, Capriccio 1]]
[[Fil:Trillo del diavolo.png|mini|«Trillo del Diavolo» frå op. 3, Capriccio 16]]
Verka til Locatelli kan grovdelast i følgjande kategoriar:
* Verk rekna til eigen framføring som fiolinvirtuos
* Representative verk for større ensemble
* Kammermusikk og verk for små ensemble
Til dei virtuose verka høyrer ''fiolinkonsertane'' med dei tilhøyrande ''capricci'' og fiolinsonatane op. 6 med ein capriccio. Begge verka, framfor alt op. 3, spreidde - mellom anna gjennom piratutgåver og avskrifter - ryktet til Locatelli som den ultimate virtuos ut over heile Europa. Etter han døydde vart kaprisane hovudsakleg nytta som studie- og øvingsstykke for profesjonelle musikarar og vart lite oppført. [[Niccolò Paganini]]s ''Capriccio'' op. 1, nr. 1 viser ein tydeleg likskap med Locatellis ''Capriccio'' nr. 7<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 172ff, 180ff, 186-189, 304</ref>.
Virtuositeten til Locatelli viser seg i kaprisane - dei krev spel i dei høgaste posisjonane, dobbeltgrep, akkordspel og arpeggiar i vide grep, flageolettar, trillar, dobbelttrillar, tostemt spel (''Trillo del Diavolo''), samt eit mangfald av bogestrøk og varierande bogeføringar<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 134-146, 304</ref>.
Locatellis ''Concerti Grossi'' op. 1 og op. 7 såvel som dei frå op. 4 er tydeleg påverka av Corellis op. 6. Instrumentalmusikken til Locatelli er særs emosjonell - inntil nokre få tiår tidlegare vart intense emosjonar berre uttrykt gjennom vokalmusikk<ref>Anna Cattoretti: Notater til CD'en ''Concerti Grossi'' op.1 nr2.5.12, «Il Pianto d'Arianna» med meir, Opus Production,OPS 30-104</ref>. Med desse verka kan vi seie at den barokke ensemblekunsten var kome i ein [[Manierismen|manieristisk]] seinfase. ''Introduttioni teatrali'' op. 4 følgjer mønsteret for den typiske [[Overture|napolitanske operasinfonie]]<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 233ff</ref>.
''Fløytesonatene'' op. 2, ''[[triosonate]]ne'' op. 5, såvel som ''fiolinsonatene'' og ''triosonatene'' op. 8 var skrivne med Amsterdam-borgarane si musikalske verd i tankane, og med sin delvis ''[[Den galante stilen|''galante stil]]'' etterkom den dei nyaste musikalske moteretninga på den tida<ref>[[#Dunning1981|Dunning 1981]]: s. 207, 210f u. 229</ref>.
== Verk ==
*Opus 1: ''XII Concerti grossi à Quatro è à Cinque''. Amsterdam 1721
*Opus 2: ''XII Sonate à Flauto traversiere solo è Basso''. Amsterdam 1732
*Opus 3: ''L’Arte del Violino; XII ConcertI Cioè, Violino solo, con XXIV Capricci ad libitum''. Amsterdam 1733
*Opus 4: ''VI Introduttioni teatrali è VI Concerti''. Amsterdam 1735
*Opus 5: ''VI Sonate à Trè''. (Amsterdam 1736)<ref>Triosonater, tilegnet M. Leveston, en av hans elever og meséner.</ref>
*Opus 6: ''XII Sonate à Violino solo è Basso da Camera''. Amsterdam 1737
*Opus 7: ''VI Concerti à quattro''. Leiden 1741
*Opus 8: ''X Sonate, VI à Violino solo è Basso è IV à Trè''. Amsterdam 1744
*Opus 9: ''VI Concerti a quattro''. Amsterdam 1762
*Opera dubia (tvilsomme verk): fiolinkonsertar, symfonier, triosonater, fløyteduetter, fiolinsonater, en obosonate, en Capriccio i E for solofiolin.
== Kjelder ==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pietro Locatelli|Pietro Locatelli]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 17. juli 2010.''
{{refslutt}}
{{fotnoteliste|3}}
== Litteratur ==
*Dunning, Albert (red): ''Pietro Antonio Locatelli, Opera omnia'', Kritische Gesamtausgabe in 10 Bänden, London/Mainz 1994, ISBN 978-0-946535-49-1
*Dunning, Albert (red): ''Pietro Antonio Locatelli, Catalogo tematico, lettere, documenti & iconografia''(Supplement til ''Kritischen Gesamtausgabe''), Mainz 2001, ISBN 978-0-946535-40-8
* {{cite book
|last=Dunning
|first=Albert
|year=1981
|title=Pietro Antonio Locatelli. Der Virtuose und seine Welt.
|volume=I
|location=
|language=de
|publisher=Buren
|isbn=90-6027-380-X
|ref=Dunning1981
}}
* {{cite book
|last=Morabito
|first=Fulvio
|editor-last= Blume
|editor-first=Friedrich
|year=2004
|title=Die Musik in Geschichte und Gegenwart
|edition=2
|volume=11
|location=Kassel et altera
|language=de
|publisher=Bärenreiter Metzler
|isbn=
|ref=MGG2004
}}
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
;Notar
* {{PND|118780220}}
* {{IMSLP|id=Locatelli, Pietro Antonio}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Barokkomponistar]]
[[Kategori:Italienske komponistar]]
[[Kategori:Italienske fiolinistar]]
[[Kategori:Folk frå Bergamo]]
[[Kategori:Utvalde artiklar 2017]]
356l1g0ouz8vr51eric4ehk1ast62ko
Korsaren
0
162654
3682713
3679071
2026-11-04T11:50:45Z
Johshh
122989
3682713
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks avis}}
[[Fil:Kongen og Hans Majestæt by Andreas Bloch.png|thumb|277px|right|«"Kongen" og "Hs. Majestæt" mødes». Frå venstre: [[Christen Collin]], [[Bjørnstjerne Bjørnson]], [[Gunnar Heiberg]], [[Olaf Thommessen]] og [[Christian Krohg]]. Karikatur teikna av [[Andreas Bloch]] for ''Korsaren'' i 1896.]]
{{Kursiv tittel}}'''''Korsaren''''' var eit norsk skjemteblad som kom ut i Kristiania mellom 1879 og 1926, fram til 1895 under namnet ''Krydseren''.
Bladet ''Krydseren'' vart starta av Harald Hjalmar Schmidt i 1879. Fram til 1883 utkom bladet anonymt, frå då av stod Schmidt som redaktør. Han styrte bladet til 1892. I 1894 endra bladet namn til ''Korsaren''. Egil Hartmann var redaktør 1894-1903.
I 1907 fekk ''Korsaren'' ein skarpare politisk profil med den norske forfattaren [[Hans Jæger]], og den danske anarkisten Jean Jacques Ipsen som redaktørar. ''Korsaren'' skulle arbeide mot sosialdemokratisk alliansepolitikk og statsparlamentarisme. Dette organet kom i ti nummer, og vart etterfølgd av ''Revolten'' som kom i åtte nummer. [[Andreas Bloch]] og [[Gustav Lærum]] var mellom dei fremste teiknarane i ''Korsaren''.
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
{{Bladlenkjer}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Tidlegare norske tidsskrift]]
[[Kategori:Anarkistiske blad]]
[[Kategori:Publikasjonar skipa i 1879]]
[[Kategori:Publikasjonar nedlagde i 1926]]
[[Kategori:1879 i Noreg]]
[[Kategori:1926 i Noreg]]
[[Kategori:Norske skjemteblad]]
n7izdjhp2eh8l27uowntui1noyh9cwb
Cynewulf
0
227151
3682480
3411661
2026-11-03T14:33:08Z
Ranveig
39
Flikk
3682480
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks forfattar}}
'''Cynewulf''' var ein [[angelsaksarar|angelsaksisk]] [[diktar]] som levde ei tid mellom 700-talet og tidleg på 900-talet. Han er ein av tolv namngjevne [[angelsaksisk]]e diktarar, og ein av dei fire med verk som framleis er å finne i dag.
==Dikting==
Ei rekkje angelsaksiske dikt er spekulativt tillagt Cynewulf, men moderne forskarar reknar i dag fire dikt som sikkert skrivne av han: ''Lagnadane til apostlane'', ''Juliana'', ''Elene'' og ''[[Crist II]]''. Desse dikta har samla fleire tusen verseliner. Til samanlikning er [[Cædmondskvadet]] på ni liner alt i alt. Dikta tek for seg ulike kristne motiv, og ein reknar derfor med at Cynewulf var ein [[geistleg]]. ''Juliana'' skildrar livet til ein romersk [[helgen]][[martyr]], ''Elene'' er den eldste engelske forteljinga om [[Helena av Konstantinopel|heilage Helena]] og [[den sanne krossen]], ''Crist II'' er del av ein diktsyklus om [[Kristus]] og handlar om himmelfarten og dei andre spranga gjort av [[Jesus]], medan ''Lagnadane til apostlane'' er eit nokså kort [[martyrologium]] om [[dei tolv apostlane]].
Dikta til Cynewulf skil seg ut fordi dei er signerte av diktaren. Cynewulf gjorde dette gjennom å plassera [[rune]]r på ulike linjer i slutten i kvart av dikta, som elles er skrivne med [[latinske bokstavar]]. Lesne saman stavar runene namnet hans. Samtidig har runenamna symbolske tydingar som gjer dei til ein viktig del av diktet.
==Dialekt==
Ut frå forsking på målføre, kan ein slå fast at Cynewulf nyttar språklege former som skil seg frå den klassiske vestsaksiske dialekta av gamalengelsk. Mest truleg skreiv han på [[anglisk dialekt]], noko som set opphavet hans til [[Mercia]] eller [[Northumberland]].
Dette kjem fram gjennom metrisk og lingvistisk analyse av til dømes ''Elene'', der metrikken fell på plass om ein legg inn angliske heller enn normaliserte vestsaksiske former.
==Omsetjingar==
Cynewulf er omsett til moderne [[engelsk]] fleire gonger, mellom anna av S.A.J. Bradley i ''Anglo‐Saxon Poetry'' (1982), Earl R. Anderson i ''Cynewulf'' (1983), ''Juliana'' (1955), redigert av R. Woolf og ''Elene'' (1958), redigert av P.O.E. Gradon.
==Påverknad==
Både diktet ''Crist'' og ''Elene'' nyttar omgrepet ''Middangeard'', som vart nytta av [[J.R.R. Tolkien]] som nemning på verda han sette forteljingane sine i ([[Midgard]]). I tillegg var linene frå ''Crist'' avgjerande som inspirasjon for utviklinga av legendariet:
: Eala Earendel Engla Beorthast
: Ofer Middangeard Monnum sended
: Ver helsa, Earendel, bjartast av englar
: Til Midgard send for Mannesønom.
Tolkien skreiv: «Det var noko fjernt, fagert og framandt bakom desse orda, om eg kunne gripe det, langt bakom gamal engelsk». Det første diktet om [[Earendel]] eller [[Eärendil]] skriv seg frå så tidleg som 1915.
==Kjelder==
{{refstart}}
*Dinah Birch, «Cynewulf», ''The Oxford Companion to English Literature'' (7. utg.), Oxford University Press, 2009. ISBN-13 9780192806871, eISBN 9780191735066
*Robert Hasenfratz & V. Penelope Pelizzon, [http://www.poetryfoundation.org/poemcomment/242078 «Translators' Note: Runic Signature for Cynewulf’s “Fates of the Apostles»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150610204735/http://www.poetryfoundation.org/poemcomment/242078 |date=2015-06-10 }}, poetryfoundation.org
*Elizabeth Knowles, «Cynewulf», ''The Oxford Dictionary of Phrase and Fable'' (2. utg., 2005), Oxford University Press, ISBN-13 9780198609810, eISBN 9780191727047
*Kristian Smidt (16. mars 2009), [http://snl.no/Cynewulf «Cynewulf»], ''Store norske leksikon''. Henta 12. november 2013.
----
* Delar av denne artikkelen byggjer på «[[:en:Cynewulf|Cynewulf]]» på Engelsk Wikipedia, den 26. august 2012.
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
*[http://www.gutenberg.org/browse/authors/c#a5684 Verk av/tillagt Cynewulf] ved Project Gutenberg
Verk av Cynewulf i moderne engelsk omsetjing av Charles W. Kennedy (PDF-format):
*[http://www.yorku.ca/inpar/Christ_Kennedy.pdf ''Christ'']
*[http://www.yorku.ca/inpar/Juliana_Kennedy.pdf ''Juliana'']
*[http://www.yorku.ca/inpar/Fates_Apostles_Kennedy.pdf ''The Fates of the Apostles'']
*[http://www.yorku.ca/inpar/Elene_Kennedy.pdf ''Elene'']
*[http://www.poetryfoundation.org/poetrymagazine/poem/242078 «Runic Signature for Cynewulf’s “Fates of the Apostles”»] (omsett dikt av Cynewulf med runer), poetryfoundation.org
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Angelsaksisk litteratur]]
[[Kategori:Engelske diktarar]]
[[Kategori:Folk frå 1000-talet]]
cwn8z0dgle6wmpqk2km8xpieb57fny7
Maj Britt Andersen
0
263625
3682485
3402518
2026-11-03T14:39:54Z
Ranveig
39
Fmt.
3682485
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks biografi}}
'''Maj Britt Andersen''' ({{fødd-lua|15. november 1956}}) ein norsk songar og artist, som er kjend for å ha laga fleire musikkalbum for barn. Ho er syster av [[Inger Lise Rypdal]].
Maj Britt Andersen var medlem i soulbandet Chipahua i starten av 1980-åra. Seinare har ho samarbeidd med komponisten Geir Holmsen og tekstforfattaren Trond Brænne om plateinnspelingar for barn, mellom anna ''Folk er rare'' ([[Spellemannprisen 1986|1986, Spellemannprisen]]), ''Tida går så altfor fort'' (1987) og ''Rippel Rappel'' (1994). Ho har også laga fleire barneprogram i fjernsyn og radio. Elles har ho gjort seg merka som [[Alf Prøysen|Prøysen]]-tolkar, mellom anna i kabareten ''Så seile vi på Mjøsa'' (1989) og med albuma ''Kjærtegn'' (1992) og ''Dørstokken heme'' (2004). I 1998 kom ''Vinterkropp'', med tekster av [[Ove Røsbak]].
Maj Britt Andersen fekk [[Teskjekjerringprisen]] i 2001.
== Diskografi ==
{|
|- style="vertical-align: top;"
|
=== Som soloartist ===
* ''Et lite under'' (Nett Records, 1975)
* ''Det svinger i meg'' (CBS, 1978)
* ''Har du hørt det?'' (CBS, 1985) Under navnet Mabben Max
* ''Folk er rare!'' (Barneselskapet, 1986)
* ''Tida går så altfor fort'' (Barneselskapet, 1987)
* ''Folk er rare! 2!'' (Slagerfabrikken, 1988)
* ''Tamme erter & villbringebær'' (Norsk Plateproduksjon, 1990)
* ''Kjærtegn'' (Norsk Plateproduksjon, 1992) Tekster av [[Alf Prøysen]]
* ''Rippel Rappel'' (Grappa, 1994)
* ''Maj Britts 40 rareste'' (Grappa, 1996) Samleplate
* ''Vinterkropp'' (Grappa, 1997) Tekster av [[Ove Røsbak]]
* ''Chevina'' (Barneselskapet, 1998)
* ''Dørstokken heme'' (Grappa, 2004) Kjente sanger av Alf Prøysen
* ''Onger er rare'' (Majorstudio, 2006) Barnesanger av Alf Prøysen
* ''Pulverheksas jul'' (Egmont/Barneselskapet, 2008)
* ''Indranis sang'' (2010)
|
=== I lag med andre ===
* ''La oss leve livet her'' (Nett Records, 1974) som medlem av Howards
* ''Plysj'' (Nett Records, 1974) som medlem av Howards
* ''The Soul Survivors'' (Hit Records, 1984) Livealbum – som medlem av Chipahua
* ''Blekkulf og vennene hans'' (1990)
* ''Maurits og den store barnålkrigen'' (Juni, 1990) med [[Geirr Lystrup]]
* ''Våre beste barnesanger 3'' (Barneselskapet, 1995)
* ''Blekkulf og den mystiske flaskeposten'' (Barneselskapet 1996)
* ''Barnas beste julesanger'' (Barneselskapet, 1996)
* ''Hjulkalender'' (2000) med [[Vazelina Bilopphøggers]]
|}
== Kjelder ==
<div class="references-small">
*{{snl|Maj_Britt_Andersen|Maj Britt Andersen}}
*''Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Maj Britt Andersen|Maj Britt Andersen]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 29. september 2013.''
</div>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{Offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Folk frå Østre Toten]]
[[Kategori:Vinnarar av Spellemannprisen]]
[[Kategori:Melodi Grand Prix-deltakarar]]
[[Kategori:Norske songarar]]
[[Kategori:Vinnarar av Teskjekjerringprisen]]
0q1w5xzbruf49jymykgh8997e8r482y
Alligator Ridge
0
264386
3682611
2844897
2026-11-04T08:30:51Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682611
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| fjellkjede = Boomerang Range
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under | fri = [[Antarktistraktaten]]
| lat_d=78|lat_m=27||lat_NS=S
| long_d=158|long_m=48|long_EW=E|
}}
'''Alligator Ridge''' er ein sagtagga fjellrygg i [[Antarktis]] som strekkjer seg nordaust i 2 [[nautisk mil|nautiske mil]] frå [[Alligator Peak]] i [[Boomerang Range]] til [[Skelton Neve]]. Han vart kartlagd og kalla opp etter forma si av gruppa frå [[New Zealand]] i 1957–58 under [[Commonwealth Trans-Antarctic Expedition]] i 1956–58.<ref name=gnis/>
== Kjelder ==
{{fotnoteliste|refs=
<ref name=gnis>{{cite gnis | type = antarid | id = 300| name = Alligator Ridge | accessdate = 2. mars 2013}}</ref>
}}
{{usgs-gazetteer|id=300}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
2s3b0mtkm6ozxyfbeby3jxhdpq29xj0
Arthurson Ridge
0
264387
3682610
2845087
2026-11-04T08:30:43Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682610
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| fjellkjede = Wilson Hills
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under | fri = [[Antarktistraktaten]]
| lat_d=69|lat_m=22|lat_NS=S
| long_d=158|long_m=30|long_EW=E
}}
'''Arthurson Ridge''' er ein kort kystrygg eller nes heilt nord i [[Wilson Hills]], som ligg mellom [[Cook Ridge]] og enden av [[McLeodbreen i Wilson Hills|McLeodbreen]] inst i [[Davies Bay]] i [[Antarktis]]. Han vart fotografert frå lufta av [[U.S. Navy Operasjon Highjump]] i 1946–47, og først vitja av [[Australian National Antarctic Research Expeditions]] (ANARE) i mars 1961. Han vart kalla opp etter J. Arthurson, ein helikopterpilot med ANARE på [[MV «Magga Dan»]] i 1961.
==Kjelder==
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arthurson Ridge|Arthurson Ridge]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 21. oktober 2013.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
* {{usgs-gazetteer|id=638}}
</div>
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
0p5pya7f7khqof2hrmucek13azt1dam
Banna Ridge
0
264388
3682609
2845281
2026-11-04T08:30:28Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682609
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| fjellkjede = Britannia Range
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under | fri = [[Antarktistraktaten]]
| lat_d=79|lat_m=54|lat_NS=S
| long_d=155|long_m=6|long_EW=E
}}
'''Banna Ridge''' er ein fjellrygg som stig til over 2000 moh. og strekkjer seg frå [[Banna Peak]] nordaust til toppen av [[Hathertonbreen]]. Ryggen dannar søraustveggen av [[Abus Valley]] nordvest i [[Britannia Range]]. Han vart namngjeven i samband med Banna Peak av eit geologisk lag frå [[University of Waikato]] (New Zealand), 1978–79.
==Kjelder==
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Banna Ridge|Banna Ridge]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 21. oktober 2013.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
* {{usgs-gazetteer|id=937}}
</div>
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
gxu13i5ms21qh2argnmrnz4j901niar
Bucknell Ridge
0
264389
3682608
2845903
2026-11-04T08:29:42Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682608
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under | fri = [[Antarktistraktaten]]
| lat_d=79|lat_m=58|lat_NS=S
| long_d=158|long_m=38|long_EW=E
}}
'''Bucknell Ridge''' er ein fjellendt rygg like oppom [[Cranfield Icefalls]] som strekkjer seg aust-vest langs sørsida av [[Darwinbreen i Antarktis|Darwinbreen]], nær munningen. Han vart kartlagd av gruppa ved Darwinbreen under [[Commonwealth Trans-Antarctic Expedition]] (1956–58) og kalla opp etter E.S. Bucknell, eit medlem av gruppa.
==Kjelder==
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bucknell Ridge|Bucknell Ridge]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 21. oktober 2013.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
* {{usgs-gazetteer|id=2095}}
</div>
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
21bpiw6ofdpu6ansjpso55tiam0gzf6
Burnside Ridges
0
264390
3682607
2845994
2026-11-04T08:29:30Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682607
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under | fri = [[Antarktistraktaten]]
| lat_d=69|lat_m=12|lat_NS=S
| long_d=157|long_m=10|long_EW=E
}}
'''Burnside Ridges''' er tre grovt parallelle ryggar som går omtrent nordaust–sørvest der nordaustenden endar ved [[Matusevichbreen]]. Området vart fotografert frå lufta av [[U.S. Navy Operasjon Highjump]] i 1947. Ryggane vart skisserte og fotograferte den 20. februar 1959 av [[Phillip Law]], leiaren for [[Australian National Antarctic Research Expeditions]] («Magga Dan»), og vart namngjeven av [[Australian Antarctic Names and Medals Committee]] etter kapteinløytnant I.M. Burnside frå [[Royal Australian Navy]], som var sjømålar på «Magga Dan» i løpet av reisa.
==Kjelder==
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Burnside Ridges|Burnside Ridges]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 21. oktober 2013.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
* {{usgs-gazetteer|id=2184}}
</div>
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
4ss9loomso450my0w1wsff6chck4lw0
Butcher Ridge
0
264392
3682606
2846010
2026-11-04T08:29:22Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682606
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| fjellkjede = Cook Mountains
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under | fri = [[Antarktistraktaten]]
| lat_d=79|lat_m=12|lat_NS=S
| long_d=155|long_m=48|long_EW=E
}}
'''Butcher Ridge''' er ein stor, hovudsakleg isfri rygg nær polarplatået vest i [[Cook Mountains]]. Ryggen er forma som ein boge, som strekkjer seg nordvestover frå [[Mount Ayres]]. Han vart namngjeven av [[Advisory Committee on Antarctic Names]] etter offiser H.K. Butcher i [[U.S. Navy]] som var flyoffiser i U.S. Naval Support Force i Antarktis under [[U.S. Navy Operasjon Deepfreeze]] 1963 og 1964.
==Kjelder==
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Butcher Ridge|Butcher Ridge]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 21. oktober 2013.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
* {{usgs-gazetteer|id=2214}}
</div>
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
ewhhq4bas3hnc7finm8eic72xcob7gi
Colosseum Ridge
0
264393
3682605
3540481
2026-11-04T08:29:13Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682605
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| fjellkjede = Darwin Mountains
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under | fri = [[Antarktistraktaten]]
| lat_d=79|lat_m=47|lat_NS=S
| long_d=156|long_m=20|long_EW=E
}}
'''Colosseum Ridge''' er ein rygg mellom [[Haskell Ridge]] og [[Richardson Hill]] i [[Darwin Mountains]] i Antarktis. Ryggen består av pyramideforma fjell og fem store [[dalbotn]]ar, som gjer at ryggen minnar om [[Colosseum]] i [[Roma]]. Han vart kartlagd og namngjeven av [[Victoria University of Wellington Antarctic Expedition]] (1962–63).
==Kjelder==
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Colosseum Ridge|Colosseum Ridge]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 21. oktober 2013.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
* {{usgs-gazetteer|id=2981}}
</div>
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
p1ox6en8yymnjqql79kb9d01ivhupoc
Cook Ridge
0
264394
3682604
2834570
2026-11-04T08:21:30Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682604
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under | fri = [[Antarktistraktaten]]
| lat_d=69|lat_m=24|lat_NS=S
| long_d=158|long_m=35|long_EW=E
}}
'''Cook Ridge''' er ein nordaustgåande rygg, stort sett isdekt, og parallell til vestsida av [[Paternostrobreen]] og søraustover mot [[Davies Bay]] i [[Oates Land]]. Han vart først vitja i mars 1961 under [[Australian National Antarctic Research Expeditions]] (ANARE) leia av [[Phillip Law]], og kalla opp etter landmålar David Cook av ANARE-ekspedisjonen.
==Kjelder==
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cook Ridge|Cook Ridge]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 21. oktober 2013.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
* {{usgs-gazetteer|id=3092}}
</div>
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
5kson5erycmt82i51qung2i05k95xcs
Feeney Ridge
0
264398
3682603
2847409
2026-11-04T08:21:13Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682603
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| fjellkjede = Wilson Hills
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under | fri = [[Antarktistraktaten]]
| lat_d=69|lat_m=40|lat_NS=S
| long_d=159|long_m=6|long_EW=E
}}
'''Feeney Ridge''' er ein rygg, 6 [[nautisk mil|nautiske mil]] lang, som er hovudsakleg isfri langs ryggen og som går parallelt til søraustsida av [[Fergussonbreen]] i [[Wilson Hills]] i Antarktis. Han vart kartlagd av [[US Geological Survey]] frå landmålingar og flyfoto tekne av [[U.S. Navy]] i 1960–63, og vart namngjeven av [[Advisory Committee on Antarctic Names]] etter kapteinløytnant Edward J. Feeney i US Navy ([[LC-130F Hercules]]) under [[Operasjon Deep Freeze]] 1968.<ref name=gnis/>
== Kjelder ==
{{fotnoteliste|refs=
<ref name=gnis>{{cite gnis | type = antarid | id = 4810| name = Feeney Ridge | accessdate = 29. oktober 2012}}</ref>
}}
{{usgs-gazetteer|id=4810}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
g25ujcy8ap4ttae66b14z3fkhng0usr
Fisher Spur
0
264402
3682602
2847482
2026-11-04T08:21:00Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682602
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| fjellkjede = Daniels Range
| fjellkjede1 = Usarp Mountains
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under | fri = [[Antarktistraktaten]]
| lat_d=71|lat_m=9|lat_NS=S
| long_d=159|long_m=50|long_EW=E
}}
'''Fisher Spur''' er ein ulendt utstikkar som stikk nordover frå vestsida av [[Daniels Range]] like nord for [[Mount Nero]] i [[Usarp Mountains]] i Antarktis. Han vart kartlagd av [[US Geological Survey]] frå landmålingar og flyfoto tekne av [[U.S. Navy]] i 1960–63, og vart namngjeven av [[Advisory Committee on Antarctic Names]] etter Dean F. Fisher, ein geofysikar i [[US Antarctic Research Program]] ved [[McMurdo-basen]] i 1967–68.<ref name=gnis/>
== Kjelder ==
{{fotnoteliste|refs=
<ref name=gnis>{{cite gnis | type = antarid | id = 4950| name = Fisher Spur | accessdate = 21. november 2012}}</ref>
}}
{{usgs-gazetteer|id=4950}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
0m7ss4y98e271yc801xa1qdrdkhnxzd
Heth Ridge
0
264411
3682601
2856515
2026-11-04T08:19:31Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682601
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under |fri = [[Antarktistraktaten]]
|lat_d=69|lat_m=58|lat_NS=S
|long_d=159|long_m=45|long_EW=E
}}
'''Heth Ridge''' er ein rygg 3 [[nautisk mil|nautiske mil]] lang, 4 [[nautisk mil|nautiske mil]] sør for [[Hornblende Bluffs]] og nær toppen av [[Suvorovbreen]] i [[Wilson Hills]] i Antarktis. Han vart kartlagd av [[US Geological Survey]] frå landmålingar og flyfoto tekne av [[U.S. Navy]] i 1960–63, og vart namngjeven av [[Advisory Committee on Antarctic Names]] etter Samuel R. Heth, ein biolog i [[US Antarctic Research Program]] ved [[Hallett-stasjonen]] i 1968–69.<ref name=gnis/>
==Kjelder==
{{fotnoteliste|refs=
<ref name=gnis>{{cite gnis | type = antarid | id = 6742| name = Heth Ridge | accessdate = 16. oktober 2012}}</ref>
}}
{{usgs-gazetteer|id=6742}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
9jjqmrm3qrv6rzlpxpdidw2lge4ju47
Hochstein Ridge
0
264412
3682600
2856516
2026-11-04T08:19:28Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682600
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under | fri = [[Antarktistraktaten]]
| lat_d=82|lat_m=45|lat_NS=S
| long_d=159|long_m=47|long_EW=E
}}
'''Hochstein Ridge''' er ein rygg 12 [[nautisk mil|nautiske mil]] lang som strekkjer seg nord frå [[Cotton Plateau]] mellom [[Prince Edward-breen]] og [[Prince of Wales-breen]] i [[Queen Elizabeth Range]] i Antarktis. Han vart kartlagd av [[US Geological Survey]] frå [[tellurometer]]målingar og flyfoto, 1960–62, og vart namngjeven av [[Advisory Committee on Antarctic Names]] etter Manfred Hochstein, ein glasiolog i [[US Antarctic Research Program]] at [[Roosevelt Island i Antarktis|Roosevelt Island]] i 1961–62, 1962–63 og 1963–64.<ref name=gnis/>
==Kjelder==
{{fotnoteliste|refs=
<ref name=gnis>{{cite gnis | type = antarid | id = 6840| name = Hochstein Ridge | accessdate = 18. oktober 2012}}</ref>
}}
{{usgs-gazetteer|id=6840}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
96mqr7tj595qatyf59gf2mfczetobcx
Junction Spur
0
264476
3682599
2848944
2026-11-04T08:16:34Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682599
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under | fri = [[Antarktistraktaten]]
| lat_d=79|lat_m=53|lat_NS=S
| long_d=157|long_m=29|long_EW=E
}}
'''Junction Spur''' er ein klipperik utstikkar som markerer austenden av [[Darwin Mountains]] og ved samløpet mellom [[Hathertonbreen]] og [[Darwinbreen]]. Han vart kartlagd og namngjeven av gruppa som vitja [[Darwinbreen]] under [[Commonwealth Trans-Antarctic Expedition]] (1956–58).
==Kjelder==
{{usgs-gazetteer|name=Junction Spur}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
5xpvnsmrzqv7gi35w67hnwv2v1oxz0s
Tarakanov Ridge
0
264500
3682596
3275757
2026-11-04T08:15:45Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682596
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under | fri = [[Antarktistraktaten]]
| lat_d=82|lat_m=19|lat_NS=S
| long_d=159|long_m=24|long_EW=E
| zoom = 0}}
'''Tarakanov Ridge''' er ein markant rygg frå [[Cobham Range]], mellom [[Graybreen]] og [[Prince Philip-breen]]. Han vart kartlagd av [[US Geological Survey]] (USGS) frå [[tellurometer]]målingar og flyfoto, 1960-62. Han vart namngjeven av [[Advisory Committee on Antarctic Names]] (US-ACAN) etter Gennady Tarakanov, ein sovjetisk utvekslingsforskar som var meteorolog ved [[McMurdo-basen]] i 1963.
==Kjelder==
{{usgs-gazetteer|name=Tarakanov Ridge}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
boqq0hnerodc80r47iy4rtpqzenszdc
Waldrip Ledge
0
264501
3682598
2856532
2026-11-04T08:16:06Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682598
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| fjellkjede = Britannia Range
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under | fri = [[Antarktistraktaten]]
| lat_d=79|lat_m=57|lat_NS=S
| long_d=157|long_m=43|long_EW=E
}}
'''Waldrip Ledge''' er eit kjenneleg område med relativt låge og eksponerte fjell langs nordkanten av [[Britannia Range]]. Ryggen, med ei høgd opp mot ca. 900 moh.) ligg på austsida av enden av [[Ragotzkiebreen]] ved samløpet til [[Hathertonbreen]]. Han vart namngjeven av [[Advisory Committee on Antarctic Names]] (US-ACAN) etter D. Waldrip frå Holmes and Narver, Inc., som var leir sjef for [[US Antarctic Research Program]] (USARP) ved [[Darwinbreen feltleir]] i 1978-79. Leiren låg nær dette bergskåret.
==Kjelder==
{{usgs-gazetteer|name=Waldrip Ledge}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
fdwdgf8mscpvxczixvkmcovruk5lkvv
Wagner Spur
0
264505
3682597
2854105
2026-11-04T08:15:59Z
Ranveig Alternativ
138520
/* top */ rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682597
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|ås|kategori=rygg
| land = Antarktis
| stad = [[Oates Land]]
| kartlokasjon = Antarktis
| fritype = Administrert under | fri = [[Antarktistraktaten]]
| lat_d=70|lat_m=9|lat_NS=S
| long_d=159|long_m=36|long_EW=E
}}
'''Wagner Spur''' er eit utstikkar langs nordsida av [[Pryorbreen]], 11 nautiske mil (20 km) søraust for [[Mount Gorton]], ved søraustenden av [[Wilson Hills]]. Han vart kartlagd av [[US Geological Survey]] (USGS) frå landmålingar og flyfotografi frå [[U.S. Navy]] i 1960-62. Han vart namngjeven av [[Advisory Committee on Antarctic Names]] (US-ACAN) etter John E. Wagner, ein glasiologi ved [[McMurdo-basen]] i 1967-68.
==Kjelder==
{{usgs-gazetteer|name=Wagner Spur}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Ryggar i Oates Land]]
rn7ivnyv286x117ylsfegosl9w2tv45
Eisriesenwelt
0
266273
3682614
3404220
2026-11-04T08:33:43Z
Ranveig
39
Fmt.
3682614
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|grotte
| namn = Eisriesenwelt
| bilete = Eisriesenwelt Werfen Austria 02.jpg
| bilettekst = Innsida av grotta
| land = Austerrike
| region = [[delstaten Salzburg|Salzburg]]
| kommune = [[Werfen]]
| kartposisjon = Austerrike
| lat_d = 47| lat_m = 30|lat_s = 10| lat_NS = N
| long_d = 13| long_m = 11| long_s = 23| long_EW = E
| lengd = 42
| høgdenivå = 1656
| oppdaging = Anton Posselt
| oppdaging_dato = 1879
| geologi = Isgrotte
| vitjing = 200 000 per år
| fritype = Inngangar
| fri = 1
| offentleg = 1000 meter open for publikum
}}
'''Eisriesenwelt''' (tysk for «isgigantverda»)<ref>{{cite web
| publisher = Planetware Inc.
| url = http://www.planetware.com/werfen/world-of-the-ice-giants-a-s-ice.htm
| title = World of the Ice Giants, Werfen
| accessdate = 18. november 2013
| date = 2006
}}</ref> er ei naturleg [[kalkstein]]-[[isgrotte]] som ligg i [[Werfen]] i [[Austerrike]], kring 40 km sør for [[Salzburg]]. Grotta ligg i fjellet Hochkogel i [[Tennengebirge]] i [[Alpane]]. Ho er den største isgrotta i verda,<ref name="duckeck">{{cite web
| author = Jochen Duckeck
| url = http://www.showcaves.com/english/at/showcaves/Eisriesenwelt.html
| title = Showcaves of Austria: Eisriesenwelt
| accessdate = 18. november 2013
| date = 2005-10-04
}}</ref> og har ei lengd på 42 km. Ho vert vitja av kring 200 000 turistar kvart år.<ref name="duckeck"/>
== Galleri ==
<gallery widths=220>
Fil:Eisriesenwelt Werfen Austria 01.jpg|Nærbilete av ein av isformasjonane
Fil:Werfen Eisriesenwelt 4.jpg|Isformasjonar
Fil:Eisriesenwelt trail.jpg|Frå stien i grotta
</gallery>
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eisriesenwelt|Eisriesenwelt]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 18. november 2013.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
{{refslutt}}
{{fotnoteliste}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kalksteinsgrotter]]
[[Kategori:Grotter i Austerrike]]
[[Kategori:Isgrotter]]
[[Kategori:Geografi i delstaten Salzburg]]
[[Kategori:Turistmål i delstaten Salzburg]]
6b1yjfwtxxvx6p3gkvjckgd25er5q32
Cerro Torre
0
269647
3682612
3411135
2026-11-04T08:31:41Z
Ranveig
39
Fmt.
3682612
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|fjell
| namn = Cerro Torre
| bilete = Cerro torre 1987.jpg
| bilettekst = Cerro Torre i 1987
| høgdenivå = 3128
| primærfaktor = 1227
| høgdenivå_merknad= <ref>[http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=8646 Peakbagger,] this prominence value appears to be based on a summit elevation of 3,102 m.</ref>
| kart = Relief Map of Argentina.jpg
| kartposisjon = Argentina
| land = Argentina | land1 = Chile
| stad = [[Patagonia]]
| fjellkjede = [[Andes]]
| lat_d = 49 | lat_m = 17 | lat_s = 34 | lat_NS = S
| long_d= 73 | long_m= 05 | long_s= 54 | long_EW= W
| stiging_dato = 1974 | stiging = Daniele Chiappa, Mario Conti,<br/>Casimiro Ferrari og Pino Negri (IT)
| tilkomst = fjellklatring i fjell, snø og is.
}}
'''Cerro Torre''' er eit fjell i [[Det sørpatagonske isfeltet]] i [[Sør-Amerika]]. Det ligg i eit område som er omstridd mellom [[Argentina]] og [[Chile]],<ref name="world_mountaineering">From Rodrigo Jordan, "Cerro Torre", in ''World Mountaineering'', Audrey Salkeld, editor, Bulfinch Press, ISBN 0-8212-2502-2, p. 156: Cerro Torre rises "on the border between Chile and Argentina." However Chile and Argentina have long-standing border disputes.</ref> vest for [[Monte Fitzroy|Cerro Chalten]] (òg kjend som Fitz Roy). Toppen er den høgaste av fire fjell i ei rekkje, der dei andre er [[Torre Egger]] (2685 m),<ref name="torre_egger">[http://www.huberbuam.de/aktuell/en/pat20051.htm Torre Egger 2005, Huberbuam]</ref> Punta Herron og Cerro Standhardt. På toppen av fjellet ligg ofte ein soppforma isklump av [[rimis]], forma av konstant kraftig vind og ising, noko som gjer det vanskeleg å nå sjølve toppen.
==Første klatring==
[[Cesare Maestri]] hevda i 1959 at han og Toni Egger hadde nådd toppen av fjellet og at Egger hadde blitt råka av eit snøras på veg ned att og omkom. Meastri hevda at Toni hadde med seg bileta som viste at dei hadde vore på toppen, men kameraet vart aldri funnen. Hol i historia til Maestri og mangelen på boltar og tau har gjort at andre fjellklatrarar har sådd tvil om Meastri verkeleg nådde toppen.<ref>{{cite journal | last = Garibotti | first = Rolando | authorlink = | coauthors = | title = A Mountain Unveiled | journal = American Alpine Journal |year=2004 | volume = 46 | issue = 78 | pages = 138–155 | publisher = American Alpine Club | location = Golden, CO, USA | year = 2005 | isbn = 0-930410-95-5 }}</ref> I 2005 sette Ermanno Salvaterra, [[Rolando Garibotti]] og Alessandro Beltrami, etter mange forsøk frå fjellklatrarar i verdsklassen, ei rute langs veggen som Meastri hevda å ha klatra.<ref name="alpinist_16">[http://www.alpinist.com/doc/ALP16/winds-salvaterra Alpinist Magazine, Issue 16]</ref><ref name="youtube_El_arca_de_los_vientos">[http://www.youtube.com/watch?v=pGlnBaqC6kw "El arca de los vientos" on YouTube (italian)]</ref> Dei fann ikkje noko bevis på at nokon hadde klatra der før, og fann ut at ruta var heilt annleis slik Maestri hadde skildra.
Meastri vendte attende til Cerro Torre i 1970 med Ezio Alimonta, Daniele Angeli, Claudio Baldessarri, Carlo Claus og Pietro Vidi, og prøvde ei ny rute på søraustveggen. .Ved hjelp av ein gassdriven kompressbor, utstyrte Maestri 350 meter fjell med boltar og kom til enden av det berglendte partiet av fjellet, like nedanfor is-soppen.<ref name="kearney">{{språkikon|en}} Alan Kearney, ''Mountaineering in Patagonia'', The Mountaineers Books, 1993, ISBN 0-938567-30-6, ISBN 978-0-938567-30-1 - [http://books.google.it/books?id=05zs0Cg7VacC&pg=PA70]</ref> Maestri hevda at «soppen ikkje var ein del av fjellet» og fortsette ikkje til toppen. Boret vart hengane att på den siste bolten, 100 meter nedanfor toppen. Meastri vart kraftig kritisert for dei urettvise metodane han nyta under klatringa av fjellet.
Ruta Maestri følgde vert no kalla «Kompressorruta» og vart klatra til toppen i 1979 av [[Jim Bridwell]] og Steve Brewer.<ref name=apoc>{{Citation |title=climbing.com: ''Apocalyptic warrior'' |url=http://www.climbing.com/exclusive/features/cerrotorre224/index2.html |accessdate=2014-01-08 |archive-date=2010-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100601035328/http://www.climbing.com/exclusive/features/cerrotorre224/index2.html |url-status=yes }}</ref>
Den første uomstridde klatringa vart gjort i 1974 av Ragni di Lecco-klatrarane [[Daniele Chiappa]], Mario Conti, [[Casimiro Ferrari]] og Pino Negri.<ref name="alpinist_16" />
==I populærkulturen==
Cerro Torre vart filma i 1991 i filmen ''[[Scream of Stone]]'', regissert av [[Werner Herzog]] med [[Vittorio Mezzogiorno]], [[Hans Kammerlander]] og [[Donald Sutherland]].
[[Jon Krakauer]] nemner fjellet i ''[[Into Thin Air]]'', som ein av dei tidlegare vanskelege klatreturane sine.<ref>{{cite book
| last = Krakauer | first = John | authorlink = | coauthors = | title = [[Into Thin Air]] | publisher = Anchor Books / Random House | date = 1999 (original 1997) | location = New York, NY, USA | isbn = 0-385-49478-5 | page = 28 }}</ref>
[[Fil:Cerro Torre group - summits names.png|mini|venstre|Somme fjelltpopar i Cerro Torre-gruppa: 2: Cerro Torre, 3: [[Torre Egger]], 4: [[Punta Herron]], 5: [[Aguja Standhart]], 7: [[Aguja Bífida]], 11: [[Cuatro Dedos]].]]
==Kjelder==
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cerro Torre|Cerro Torre]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 8. januar 2014.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
</div>
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{Commons|Cerro Torre}}
*[http://ktml.freeservers.com/Misc/patagonia/to_rutas.htm] Klatring på Cerro Torre.
*[http://www.mountain.ru/expeditions/2002/CerroTorre/map_CerroTorre_hr.jpg Kart over Cerro Torre]
*[http://www.summitpost.org/show/mountain_link.pl/mountain_id/2495 Cerro Torre på SummitPost.org]
{{Autoritetsdata}}
{{DEFAULTSORT:Torre, Cerro}}
[[Kategori:Fjell i Argentina]]
[[Kategori:Geografi i provinsen Santa Cruz i Argentina]]
[[Kategori:Fjell i Chile]]
[[Category:Última Esperanza-provinsen]]
833aqdyuoudp8kag4gnkwx6w01t656w
3682613
3682612
2026-11-04T08:33:13Z
Ranveig
39
Ref-flikk
3682613
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|fjell
| namn = Cerro Torre
| bilete = Cerro torre 1987.jpg
| bilettekst = Cerro Torre i 1987
| høgdenivå = 3128
| primærfaktor = 1227
| høgdenivå_merknad= <ref>[http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=8646 Peakbagger,] this prominence value appears to be based on a summit elevation of 3,102 m.</ref>
| kart = Relief Map of Argentina.jpg
| kartposisjon = Argentina
| land = Argentina | land1 = Chile
| stad = [[Patagonia]]
| fjellkjede = [[Andes]]
| lat_d = 49 | lat_m = 17 | lat_s = 34 | lat_NS = S
| long_d= 73 | long_m= 05 | long_s= 54 | long_EW= W
| stiging_dato = 1974 | stiging = Daniele Chiappa, Mario Conti,<br/>Casimiro Ferrari og Pino Negri (IT)
| tilkomst = fjellklatring i fjell, snø og is.
}}
'''Cerro Torre''' er eit fjell i [[Det sørpatagonske isfeltet]] i [[Sør-Amerika]]. Det ligg i eit område som er omstridd mellom [[Argentina]] og [[Chile]],<ref name="world_mountaineering">From Rodrigo Jordan, "Cerro Torre", in ''World Mountaineering'', Audrey Salkeld, editor, Bulfinch Press, ISBN 0-8212-2502-2, p. 156: Cerro Torre rises "on the border between Chile and Argentina." However Chile and Argentina have long-standing border disputes.</ref> vest for [[Monte Fitzroy|Cerro Chalten]] (òg kjend som Fitz Roy). Toppen er den høgaste av fire fjell i ei rekkje, der dei andre er [[Torre Egger]] (2685 m),<ref name="torre_egger">[http://www.huberbuam.de/aktuell/en/pat20051.htm Torre Egger 2005, Huberbuam]</ref> Punta Herron og Cerro Standhardt. På toppen av fjellet ligg ofte ein soppforma isklump av [[rimis]], forma av konstant kraftig vind og ising, noko som gjer det vanskeleg å nå sjølve toppen.
==Første klatring==
[[Cesare Maestri]] hevda i 1959 at han og Toni Egger hadde nådd toppen av fjellet og at Egger hadde blitt råka av eit snøras på veg ned att og omkom. Meastri hevda at Toni hadde med seg bileta som viste at dei hadde vore på toppen, men kameraet vart aldri funnen. Hol i historia til Maestri og mangelen på boltar og tau har gjort at andre fjellklatrarar har sådd tvil om Meastri verkeleg nådde toppen.<ref>{{cite journal | last = Garibotti | first = Rolando | title = A Mountain Unveiled | journal = American Alpine Journal |year=2004 | volume = 46 | issue = 78 | pages = 138–155 | publisher = American Alpine Club | location = Golden, CO, USA | year = 2005 | isbn = 0-930410-95-5 }}</ref> I 2005 sette Ermanno Salvaterra, [[Rolando Garibotti]] og Alessandro Beltrami, etter mange forsøk frå fjellklatrarar i verdsklassen, ei rute langs veggen som Meastri hevda å ha klatra.<ref name="alpinist_16">[http://www.alpinist.com/doc/ALP16/winds-salvaterra Alpinist Magazine, Issue 16]</ref><ref name="youtube_El_arca_de_los_vientos">[http://www.youtube.com/watch?v=pGlnBaqC6kw "El arca de los vientos" on YouTube (italian)]</ref> Dei fann ikkje noko bevis på at nokon hadde klatra der før, og fann ut at ruta var heilt annleis slik Maestri hadde skildra.
Meastri vendte attende til Cerro Torre i 1970 med Ezio Alimonta, Daniele Angeli, Claudio Baldessarri, Carlo Claus og Pietro Vidi, og prøvde ei ny rute på søraustveggen. .Ved hjelp av ein gassdriven kompressbor, utstyrte Maestri 350 meter fjell med boltar og kom til enden av det berglendte partiet av fjellet, like nedanfor is-soppen.<ref name="kearney">{{språkikon|en}} Alan Kearney, ''Mountaineering in Patagonia'', The Mountaineers Books, 1993, ISBN 0-938567-30-6, ISBN 978-0-938567-30-1 - [http://books.google.it/books?id=05zs0Cg7VacC&pg=PA70]</ref> Maestri hevda at «soppen ikkje var ein del av fjellet» og fortsette ikkje til toppen. Boret vart hengane att på den siste bolten, 100 meter nedanfor toppen. Meastri vart kraftig kritisert for dei urettvise metodane han nyta under klatringa av fjellet.
Ruta Maestri følgde vert no kalla «Kompressorruta» og vart klatra til toppen i 1979 av [[Jim Bridwell]] og Steve Brewer.<ref name=apoc>{{Citation |title=climbing.com: ''Apocalyptic warrior'' |url=http://www.climbing.com/exclusive/features/cerrotorre224/index2.html |accessdate=2014-01-08 |archive-date=2010-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100601035328/http://www.climbing.com/exclusive/features/cerrotorre224/index2.html }}</ref>
Den første uomstridde klatringa vart gjort i 1974 av Ragni di Lecco-klatrarane [[Daniele Chiappa]], Mario Conti, [[Casimiro Ferrari]] og Pino Negri.<ref name="alpinist_16" />
==I populærkulturen==
Cerro Torre vart filma i 1991 i filmen ''[[Scream of Stone]]'', regissert av [[Werner Herzog]] med [[Vittorio Mezzogiorno]], [[Hans Kammerlander]] og [[Donald Sutherland]].
[[Jon Krakauer]] nemner fjellet i ''[[Into Thin Air]]'', som ein av dei tidlegare vanskelege klatreturane sine.<ref>{{cite book
| last = Krakauer | first = John | title = Into Thin Air | publisher = Anchor Books / Random House | date = 1999 | location = New York, NY, USA | isbn = 0-385-49478-5 | page = 28 }}</ref>
[[Fil:Cerro Torre group - summits names.png|mini|venstre|Somme fjelltpopar i Cerro Torre-gruppa: 2: Cerro Torre, 3: [[Torre Egger]], 4: [[Punta Herron]], 5: [[Aguja Standhart]], 7: [[Aguja Bífida]], 11: [[Cuatro Dedos]].]]
==Kjelder==
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cerro Torre|Cerro Torre]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 8. januar 2014.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
</div>
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{Commons|Cerro Torre}}
*[http://ktml.freeservers.com/Misc/patagonia/to_rutas.htm] Klatring på Cerro Torre.
*[http://www.mountain.ru/expeditions/2002/CerroTorre/map_CerroTorre_hr.jpg Kart over Cerro Torre]
*[http://www.summitpost.org/show/mountain_link.pl/mountain_id/2495 Cerro Torre på SummitPost.org]
{{Autoritetsdata}}
{{DEFAULTSORT:Torre, Cerro}}
[[Kategori:Fjell i Argentina]]
[[Kategori:Geografi i provinsen Santa Cruz i Argentina]]
[[Kategori:Fjell i Chile]]
[[Category:Última Esperanza-provinsen]]
edspxm2gvko1d9z9wp3g2c3ctq1vksi
Chalkofanitt
0
282123
3682471
2651101
2026-11-03T13:28:00Z
Johshh
122989
+Autoritetsdata
3682471
wikitext
text/x-wiki
'''Chalkofanitt''' er eit svart [[oksid]]-[[mineral]] med [[sink]] og [[mangan]], (Zn,Fe,Mn)Mn<sub>3</sub>O<sub>7</sub>· 3H<sub>2</sub>O. Namnet kjem av at det får eit [[kopar]]liknande utsjånad ved
oppvarming. Påvist frå [[skarn]]førekomsten Skjerpemyr på [[Grua]] i [[Lunner]].
==Kjelder==
*Chalkofanitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/chalkofanitt.
{{fotnoteliste}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Sinkmineral]]
[[Kategori:Oksydmineral]]
[[Kategori:Manganmineral]]
[[Kategori:Jernmineral]]
867o6ypcgb51t571r1v6lpx77xlreen
3682499
3682471
2026-11-03T16:37:29Z
Ranveig
39
Malar
3682499
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks mineral}}
'''Chalkofanitt''' er eit svart [[oksid]]-[[mineral]] med [[sink]] og [[mangan]], (Zn,Fe,Mn)Mn<sub>3</sub>O<sub>7</sub>· 3H<sub>2</sub>O. Namnet kjem av at det får ein [[kopar]]liknande utsjånad ved oppvarming. Det er påvist frå [[skarn]]førekomsten Skjerpemyr på [[Grua]] i [[Lunner]].
==Kjelder==
{{fotnoteliste}}
*{{snl|dato=14. februar 2009|henta=14. februar 2014}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Sinkmineral]]
[[Kategori:Oksydmineral]]
[[Kategori:Manganmineral]]
[[Kategori:Jernmineral]]
sidmo9f8ev53q9wkgnyof50p9dywx94
Elam
0
286217
3682492
3682170
2026-11-03T16:07:33Z
Sigmundg
835
3682492
wikitext
text/x-wiki
[[Fil:Elam Map.jpg|mini|Kart over Elam (farga raudt) og naboområda. Tilnærma utstrekking i bronsealderen.]]
'''Elam''' var eit [[oldtidsrike]] aust for [[Sumer]] og [[Akkad]], i det som no er [[Khuzestan]] i [[Iran]] og tilstøytande område i naboprovinsar og sørlege [[Irak]]. Riket varte i rundt tre tusen år, frå ca. 2400 f.Kr. til det blei okkupert av [[Assyria]] i [[-646|646 f.Kr.]]. Hovudstaden heitte [[Susa]], og ruinane av denne byen liger rundt 35 [[mil]] aust for [[Bagdad]].
[[Fil:Hero mastering a lion - 721-705 BCE - Khorsabad - Louvre - AO 19861 - picture 1.jpg|mini|Mann med løve. Elamittiske relieff.]]
==Namn==
Namnet «Elam» er avleidd frå [[Bibelen|bibelsk]] [[hebraisk]], og svarer til [[sumerisk]] ''elam(a)'' og [[akkadisk]] ''elamtu''. Elamittane kalla seg sjølve ''haltamti'' på [[elamittisk]].
I [[Det gamle Testamentet]] er elamittane rekna som etterkomarar av Elam, sonen til [[Sem i Bibelen|Sem]]. Riket deira blei ofte kalla «Susiana» i klassisk litteratur, sjølv om Susiana var ein særskild del av riket.
== Språk==
{{detaljar|elamittisk}}
[[Fil:Trilingual inscription of Xerxes, Van, 1973.JPG|mini|venstre|[[Kileskrift]]inskripsjon på [[gammalpersisk]], [[babylonsk]] og [[elamittisk]] (heilt til høgre).]]
[[Elamittisk]] er ikkje i slekt med dei [[semittiske språk|semittiske]], [[sumerisk]]e eller [[iranske språk|indo-europeiske]] nabospråka. Det er anten rekna som eit [[isolert språk]], eller det blir spekulert i om det er i slekt med dei [[dravidiske språk]]a som no er utbreidde i Sør-India.
Dei eldste skriftlege døma på [[linear elamittisk]] er skrivne med eigne skriftsystem som var ein [[abugida]], der kvart teikn som står for ein konsonant med ein innebygd vokallyd. Seinare gjekk elamittane over til å bruka akkadisk [[kileskrift]]. Det elamiske skriftsystemet vart dekryptert tidleg på 2020-talet<ref name="Desset"/> og dei ca. 50 stutte tekstane som er kjende kan no tydast. Elamittisk døydde ut om lag år 100. Det finst att rundt 30 000 [[leirtavle]]r med skrift etter elamittane.
==Kultur==
[[Fil:Relief spinner Louvre Sb2834.jpg|mini|venstre|Spinnande kvinne med tenar. Ny-elamitiskk relieff funne i Susa.]]
[[Fil:Untash Napirisha stele Louvre Sb12.jpg|mini|Kvinne med fiskehale og slangar avbilda på ein stele reist av kong [[Untash Napirisha]].]]
Elam var eit rikt [[jordbruk]]sområde som hadde [[kunstig vatning]] frå elvar som [[Karun]]. Området hadde også rik jakt og fiske og tilgang på råmaterial som tre, stein og metall. Elam gav samband mellom rika i [[Mesopotamia]] i vest og ulike stammefolk i aust. Nabofolka påverka kvarandre gjensidig, men førte også krig mot kvarandre. Den elamittiske stordomstida var den melommelamittiske perioden frå rundt 1500 til rundt 1100 f.Kr.
Lite er kjend om elamittisk religion. Dei var [[polyteist]]iske med ei viktig hovudgudinne kalla [[Kiririsha]] eller [[Pinikir]], himmelguden [[Khumban]] eller [[Humban]], verneguden [[Inshushinak]], måneguden Napir, solguden Nahhunte og Jabru, herskar over underverda og far til alle gudane.
==Kjelder==
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Elam|Elam]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, og «[[:no:|Elam]]» frå {{Wikipedia-utgåve|no}} den 19. september 2014.''
</div>
<references>
<ref name="Desset">F. Desset, K. Tabibzadeh, M. Kervran, G.P. Basello og G. Marchesi.''The decipherment of linear elamite writing'', Zeitschrift für Assyriologie, bind 112, nr 1, 2022, ss. 11–60.</ref>
<!--<ref name="Salvini">M. Salvini, [https://www.iranicaonline.org/articles/elam-iv/ ''ELAM iv. linear elamite''], Encyclopaedia Iranica, 15. desember 1998.</ref> -->
</references>
{{refstart}}
*Barstad, Hans M. [https://snl.no/Elam «Elam»] (9. september 2014), ''Store norske leksikon''.
* Barstad, Hans M. [https://snl.no/Elamittisk_spr%C3%A5k «Elamittisk språk»] (6. desember 2011), ''Store norske leksikon''.
{{refslutt}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Tidlegare land i Asia]]
[[Kategori:Tidlegare land i Midtausten]]
kb8qy3ykj842o860ijeh7dgc7va04aa
Zabid
0
316191
3682686
3492576
2026-11-04T10:30:53Z
~2026-58640-84
160605
3682686
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|norsk pakistaner
|namn = zabi naderi
|bilete = zabihollah naderi
|bilettekst = zabi
|land = pakistan
|regiontype = norsk muslim
|region = muslim
|folketal_i_år = 2010
|tidssone = norsk satndartid
|utc_skilnad = +3
|lat_d=14|lat_m=12|lat_s=16|lat_NS=N
|long_d=43|long_m=19|longs=|long_EW=E
| verdsarvnamn = zabihollah
| verdsarv_år = 1993
| verdsarv_nummer = 611
| verdsarv_region = Arabia
| verdsarv_kriterium = ii, iv, vi
|kartposisjon = Jemen
| kart = {{posisjonskart|Jemen}}
}}
'''zabihollah naderi er en norsk pakistaner som ble født i norge og som startet på fotball. der traff han fler norske gode spilere han glazet alle han fant og der fant an sin gode venn leon bergli stavem.'''
zabi er forkortelsen for hannes egentlige navn.
*
{{DEFAULTSORT:Zabid}}
[[Kategori:Busetnader i Al Hudaydah guvernement]]
[[Kategori:Verdsarv i Jemen]]
[[Kategori:Arabisk arkitektur]]
[[Kategori:Arkeologiske stader i Jemen]]
kdpuipc4p8wd2fcy7eqja0ly1dbu0k3
3682699
3682686
2026-11-04T10:46:16Z
Johshh
122989
Rullar attende versjon [[Special:Diff/3682686|3682686]] av [[Special:Contributions/~2026-58640-84|~2026-58640-84]] ([[User talk:~2026-58640-84|diskusjon]])
3682699
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|by
|namn = Zabīd
|bilete = Mosque in Zabid.jpg
|bilettekst = [[Zabid-moskeen]]
|land = Jemen
|regiontype = [[Guvernement i Jemen|Guvernement]]
|region = [[Al Hudaydah guvernement]]
|folketal_i_år = 2004
|tidssone = Jemen standardtid
|utc_skilnad = +3
|lat_d=14|lat_m=12|lat_s=|lat_NS=N
|long_d=43|long_m=19|longs=|long_EW=E
| verdsarvnamn = Den historiske byen Zabid
| verdsarv_år = 1993
| verdsarv_nummer = 611
| verdsarv_region = Arabia
| verdsarv_kriterium = ii, iv, vi
|kartposisjon = Jemen
| kart = {{posisjonskart|Jemen}}
}}
'''Zabid''' ([[arabisk]] زبيد, òg skrive '''Zebid''') er ein by på den vestlege kystsletta i [[Jemen]] med kring 52 590 innbyggjarar.<ref>[http://www.geonames.org/maps/google_14.195_43.315.html population of Zabid]</ref> Byen er kalla opp etter [[Wadi]] Zabid, ein dal i sør og er ein av dei eldste byane i Jemen. Han var hovudstaden i landet frå 1200- til 1400-talet og eit senter for den arabiske og muslimske verda på grunn av det kjende [[Universitetet i Zabid]] og er eit senter for islamsk utdanning. Han var hovudstaden i [[Ziyadide-dynastiet]] frå 819–1018 og [[Najahidane|Najahide-dynastiet]] frå 1022–1158.<ref>"Najahid Dynasty." [http://www.search.eb.com/eb/article-9054701 Encyclopædia Britannica Online], 14 April 2006.</ref>
Zabid er innskriven på [[verdsarv]]lista til [[UNESCO]]. Den store moskeen er godt synleg i byen.
== Trugslar til Zabid ==
[[File:Zabid, Yemen.jpg|thumb|venstre|Zabīd]]
I 2000 vart Zabid oppført på truga verdsarvstader, fordi staden var dårleg vedlikeheldt.<ref>[http://whc.unesco.org/en/list/611/threats/ UNESCO World Heritage Site in Danger 2000: Historic Town of Zabid]</ref> Om byen ikkje utbetra bevaringa av kulturarva si, kan dei miste status som verdsarvstad.<ref>{{cite news
|url=http://www.sabanews.net/en/news176233.htm
|title=Is Yemen Able to Keep Zabid Listed in World Heritage?
|author=Ahmad al-Aghbari and Mohammad al-Ulofi
|publisher=Saba News
|date=15. februar 2009
}}</ref>
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zabid|Zabid]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 1. juni 2016.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
{{refslutt}}
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{Commonscat|Zabid}}
*[http://whc.unesco.org/en/list/611 UNESCO]
*[http://www.britannica.com/eb/article-9078175/Zabid Encyclopaedia Britannica, Zabid]
{{DEFAULTSORT:Zabid}}
[[Kategori:Busetnader i Al Hudaydah guvernement]]
[[Kategori:Verdsarv i Jemen]]
[[Kategori:Arabisk arkitektur]]
[[Kategori:Arkeologiske stader i Jemen]]
bmd0i1b2ddozfa8j0lbl0fgt8v3td0h
Sanna Solberg-Isaksen
0
327150
3682626
3586928
2026-11-04T08:38:02Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682626
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks idrettsutøvar}}
'''Sanna Charlotte Solberg-Isaksen''' ({{fødd|16. juni|1990|Solberg, Sanna}}) er ein norsk [[handball]]spelar som sidan 2017 spelar for danske Esbjerg. Ho har i tida 2014-24 vunne tre EM-gull, to VM-gull og eitt OL-gull med det norske landslaget. Per august 2024 hadde ho delteke i 213 landskampar og skåra 408 mål. Kantspelaren er tvillingsyster til målvakta [[Silje Solberg-Østhassel]].
===Klubbspel===
Solberg spelte på Helset IF til 2010, då ho melde overgang til [[Stabæk IF]] i den norske toppserien. Sommaren 2014 flytta ho vidare til den suverene noregseinaren [[Larvik HK]]. Med Larvik-klubben vann ho NM-gull i 2014 og 2015, og vart seriemeister både i 2015 og 2016. I 2017 skreiv ho kontrakt med det danske topplaget Esbjerg.
===Landslagsspel===
I juli 2010 var Solberg med på vinne junior-VM i handball. Same hausten, 21. september 2010, fekk ho sin landslagdebut mot [[Romania]]. Under handball-EM 2014 i [[Ungarn]] skåra ho mange mål frå venstrekanten, i ein meisterskap der Noreg kleiv til topps etter finalesiger 28-25 over [[Spania]]. Året etter var ho også med på det norske laget som vart verdsmeister under VM 2015. Under [[sommar-OL 2016]] i [[Rio de Janeiro]] fekk ho auka medaljesamlinga med bronse, etter at Noreg tapte ein jamn semifinale mot [[Russland]] og deretter vann klart over [[Nederland]] i bronsefinalen.
===Merittar landslag===
*[[Handball-VM 2013 for kvinner|VM 2013]]: Nr 5 med Noreg
*[[Handball-EM 2014 for kvinner|EM 2014]]: Gullmedalje etter 28–25 mot [[Spania]]
*[[Handball-VM 2015 for kvinner|VM 2015]]: Gullmedalje etter 31–23 mot [[Nederland]]
*[[Handball under sommar-OL 2016/Kvinner|OL 2016]]: Bronsemedalje etter 36–26 mot Nederland
*[[Handball-EM 2016 for kvinner|EM 2016]]: Gullmedalje etter 30–29 mot Nederland
*[[Handball-VM 2017 for kvinner|VM 2017]]: Sølvmedalje etter 21–23 mot [[Frankrike]]
*[[Handball-EM 2018 for kvinner|EM 2018]]: Nr 5 etter 38–29 mot [[Sverige]]
*[[Handball-VM 2019 for kvinner|VM 2019]]: Nr 4 etter 28–33 mot [[Russland]]
*[[Handball-EM 2020 for kvinner|EM 2020]]: Gullmedalje etter 22–20 mot Frankrike
*[[Handball under sommar-OL i 2021/Kvinner|OL i 2021]]: Bronsemedalje etter 36–19 mot Sverige
*[[Handball-VM 2021 for kvinner|VM 2021]]: Gullmedalje etter 29–22 mot Frankrike
*[[Handball-VM 2023 for kvinner|VM 2023]]: Sølvmedalje etter 28–31 mot Frankrike
*[[Handball under sommar-OL 2024/Kvinner|OL 2024]]: Gullmedalje etter 29–21 mot Frankrike
*[[Handball-EM 2024 for kvinner|EM 2024]]: Gullmedalje etter 31–23 mot Danmark
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sanna Solberg|Sanna Solberg]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 18. desember 2016.''
*[https://handballold.nif.no/Statistikk_Landskamper.asp?LagId=6014&VS=&SpillerId=183860 Landskampar]
{{refslutt}}
{{Det norske kvinnelandslaget i handball under sommar-OL 2016}}
{{Det norske kvinnelandslaget i handball under sommar-OL 2020}}
{{Det norske kvinnelandslaget i handball under sommar-OL 2024}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Norske handballspelarar]]
[[Kategori:Verdsmeistrar i handball]]
[[Kategori:Europameistrar i handball]]
[[Kategori:Olympiske medaljevinnarar i handball]]
[[Kategori:Olympiske meistrar for Noreg]]
[[Kategori:Olympiske bronsemedaljevinnarar for Noreg]]
[[Kategori:Medaljevinnarar under sommar-OL 2016]]
[[Kategori:Norske deltakarar under sommar-OL 2016]]
[[Kategori:Handballspelarar under sommar-OL 2016]]
[[Kategori:Medaljevinnarar under sommar-OL 2020]]
[[Kategori:Norske deltakarar under sommar-OL 2020]]
[[Kategori:Handballspelarar under sommar-OL 2020]]
[[Kategori:Medaljevinnarar under sommar-OL 2024]]
[[Kategori:Norske deltakarar under sommar-OL 2024]]
[[Kategori:Handballspelarar under sommar-OL 2024]]
[[Kategori:Spelarar i Handball-VM 2013 for kvinner]]
[[Kategori:Spelarar i Handball-EM 2014 for kvinner]]
[[Kategori:Spelarar i Handball-VM 2015 for kvinner]]
[[Kategori:Spelarar i Handball-EM 2016 for kvinner]]
[[Kategori:Spelarar i Handball-VM 2017 for kvinner]]
[[Kategori:Spelarar i Handball-EM 2018 for kvinner]]
[[Kategori:Spelarar i Handball-VM 2019 for kvinner]]
[[Kategori:Spelarar i Handball-EM 2020 for kvinner]]
8rck5zscwvbhal4x3cvwjmp6jb8f0gt
Hestebønne
0
341301
3682643
3342585
2026-11-04T08:58:33Z
Ranveig
39
3682643
wikitext
text/x-wiki
{{taksoboksLua|taksonomi_WD=ja}}
'''Hestebønne''' (''Vicia faba'') er ein eittårig art i [[erteblomfamilien]]. Han blir også kalla åkerbønne, bønnevikke, bondebønne og velsk bønne. Frøa kan brukast til mat for menneske, men blir også brukt som [[fôr]]vekst og eventuelt som [[planteolje|oljevekst]].
Hestebønna blir 40–90 cm høg. Ho har ikkje klatretrådar. Blomane er kvite med to svarte flekkar. Belgane kan bli over 10 cm lange og har innvendig eit tjukt svampete vev som omgjev dei store flate frøa.
Hestebønne er ein gammal kulturplante, og var vanleg dyrka allereie i oldtida. Frøa blei brukte til [[brød]] og [[graut]]. Planten blir i dag særleg dyrka i Egypt, Sør-Europa, Tyskland og England.
==Kjelder==
*{{snl|hestebønne|dato=1. juni 2016}}
== Bakgrunnsstoff ==
* {{artslenkjer}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Bønner]]
[[Kategori:Erteblomfamilien]]
gv75qpvm8t3n8txm08cy100e8curbc1
Russ Kunkel
0
356243
3682489
3373200
2026-11-03T15:20:06Z
~2026-58491-99
160586
/* Som musikar */
3682489
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks musikkartist
| namn = Russ Kunkel
| bakgrunn = instrumentalist
| verkeleg namn = Russell Kunkel
| fødd = {{fødselsdato og alder|1948|9|27}}
| fødestad = [[Pittsburgh]], [[Pennsylvania]] i USA
| instrument = [[Trommer]], [[perkusjon]]
| sjanger = [[Rock]], [[pop]], [[country]]
| yrke = [[Trommeslagar]], [[studiomusikar]], [[plateprodusent]]
| aktive år = Sidan 1960-åra
| tilknytta artistar = [[The Section]]<br>[[James Taylor]]<br>[[Jackson Browne]]<br>[[Lyle Lovett]]<br>[[Carly Simon]]
}}
'''Russell Kunkel''' ({{fødd-lua|27. september 1948}}) er ein USA-amerikansk [[trommeslagar]] og [[plateprodusent]], som har arbeidd som studiomusikar med mange kjende artistar. Blant desse finn ein [[Linda Ronstadt]], [[James Taylor]], [[Jimmy Buffett]], [[Dan Fogelberg]], [[Stephen Stills]], [[Harry Chapin]], [[Bob Dylan]], [[Neil Young]], [[Stevie Nicks]], [[Carole King]], [[Jackson Browne]], [[Joe Walsh]], [[Neil Diamond]], [[Glenn Frey]] og [[Carly Simon]].
==Delvis diskografi==
===Som musikar===
* [[Herb Alpert]] – ''Just You and Me'' (1976)
* [[Bee Gees]] – ''[[Living Eyes av Bee Gees|Living Eyes]]'' (1981)
* [[Edoardo Bennato]] – ''[[Non farti cadere le braccia]]'' (1973)
* [[Barbi Benton]] – ''Something New'' (1975)
* [[Stephen Bishop]]:
** ''Careless'' (1976)
** ''Bish'' (1978)
** ''Red Cab to Manhattan'' (1980)
* [[Ronee Blakley]] – ''Ronee Blakley'' (1972)
* [[Karla Bonoff]]:
** ''Karla Bonoff'' (1977)
** ''Restless Nights'' (1979)
** ''Wild Heart of the Young'' (1982)
* [[Terence Boylan]]:
** ''Terence Boylan'' (1977)
** ''Suzy'' (1980)
* [[Bread]] – ''Retrospective'' (1996)
* [[Brewer & Shipley]] – ''Brewer & Shipley'' (1974)
* [[Sarah Brightman]] – ''[[As I Came of Age]]'' (1998)
* [[Jackson Browne]]:
** ''[[Jackson Browne av Jackson Browne|Jackson Browne]]'' (1972)
** ''[[For Everyman]]'' (1973)
** ''[[The Pretender av Jackson Browne|The Pretender]]'' (1976)
** ''[[Running on Empty av Jackson Browne|Running on Empty]]'' (1977)
** ''[[Hold Out]]'' (1980)
** ''[[Lawyers in Love]]'' (1983)
** ''[[Lives in the Balance]]'' (1986)
** ''[[World in Motion av Jackson Browne|World in Motion]]'' (1989)
* [[Jimmy Buffett]]:
** ''[[Volcano av Jimmy Buffett|Volcano]]'' (1979)
** ''[[One Particular Harbour]]'' (1983)
** ''Hot Water'' (1988)
** ''[[Boats, Beaches, Bars & Ballads]]'' (1992)
* [[J.J. Cale]] – ''[[Shades av J.J. Cale|Shades]]'' (1981)
* [[Eric Carmen]] – ''Change of Heart'' (1978)
* [[Cecilio & Kapono]] – ''Cecilio and Kapono'' (1988)
* [[Harry Chapin]]:
** ''[[Heads and Tales]]'' (1972)
** ''[[Sniper and Other Love Songs]]'' (1972)
* [[Beth Nielsen Chapman]]:
** ''[[Beth Nielsen Chapman av Beth Nielsen Chapman|Beth Nielsen Chapman]]'' (1990)
** ''[[You Hold the Key]]'' (1993)
* [[Tracy Chapman]]:
** ''[[Crossroads av Tracy Chapman|Crossroads]]'' (1989)
** ''[[Collection av Tracy Chapman|Collection]]'' (2001)
* [[The Church]]:
** ''[[Starfish av The Church|Starfish]]'' (trommer (ikkje oppført) på «Under the Milky Way») (1988)
* [[Clannad]]:
** ''[[Sirius av Clannad|Sirius]]'' (1987)
** ''[[Past Present]]'' (1989)
** ''[[A Magical Gathering: The Clannad Anthology]]'' (2002)
* [[Rita Coolidge]]:
** ''Fall into Spring'' (1974)
** ''Heartbreak Radio'' (1981)
* Dana Cooper – ''Dana Cooper'' (1973)
* [[Beverley Craven]] – ''[[Love Scenes avBeverley Craven|Love Scenes]]'' (1993)
* [[David Crosby]]:
** ''[[Oh Yes I Can]]'' (1989)
** ''[[Thousand Roads]]'' (1993)
* [[Crosby & Nash]]:
** ''[[Graham Nash David Crosby]]'' (1972)
** ''[[Wind on the Water]]'' (1975)
** ''[[Whistling Down the Wire]]'' (1976)
** ''[[Crosby-Nash Live]]'' (1977)
** ''[[Crosby & Nash]]'' (2004)
* Crosby, Stills & Nash:
** ''[[CSN av Crosby, Stills & Nash|CSN]]'' (1977)
** ''[[Daylight Again]]'' (1982)
* [[Rodney Crowell]] – ''Diamonds & Dirt'' (1989)
* [[Aselin Debison]] – ''Sweet Is the Melody'' (2002)
* [[Jackie DeShannon]] – ''To Be Free'' (1970)
* [[Neil Diamond]]:
** ''Beautiful Noise'' (1976)
** ''Christmas Album'' (1992)
** ''Up on the Roof: Songs from the Brill Building'' (1993)
** ''In My Lifetime'' (1996)
** ''Classics: The Early Years/Jazz Singer/Beautiful Noise'' (1997)
** ''Three Chord Opera'' (2001)
* [[Denny Doherty]] – ''Watcha' Gonna Do?'' (1971)
* [[Bob Dylan]]:
** ''[[New Morning]]'' (1970)
** ''[[Dylan (1973)|Dylan]]'' (1973)
** ''[[Pat Garrett & Billy the Kid]]'' (1973)
** ''[[Masterpieces av Bob Dylan|Masterpieces]]'' (1978)
* [[Yvonne Elliman]] – ''Night Flight'' (1978)
* [[England Dan & John Ford Coley]] – ''Fables'' (1971)
* [[The Everly Brothers]] – ''[[Stories We Could Tell]]'' (1972)
* [[Don Felder]] – ''Airborne'' (1983)
* [[Dan Fogelberg]]:
** ''[[Souvenirs av Dan Fogelberg|Souvenirs]]'' (1974)
** ''[[Captured Angel]]'' (1975)
** ''[[Nether Lands]]'' (1977)
** ''[[Phoenix av Dan Fogelberg|Phoenix]]'' (1979)
** ''[[The Innocent Age]]'' (1981)
** ''[[Windows and Walls]]'' (1984)
** ''[[High Country Snows]]'' (1985)
** ''[[Exiles av Dan Fogelberg|Exiles]]'' (1987)
** ''[[The Wild Places av Dan Fogelberg|The Wild Places]]'' (1990)
** ''[[River of Souls]]'' (1993)
* [[Glenn Frey]] – ''Soul Searchin''' (1988)
* [[Richie Furay]] – ''I Still Have Dreams'' (1979)
* [[Art Garfunkel]]:
** ''Breakaway'' (1975)
** ''Scissors Cut'' (1981)
** ''Songs from a Parent to a Child'' (1997)
* [[David Gates]]:
** ''First'' (1973)
** ''Goodbye Girl'' (1978)
** ''Falling in Love Again'' (1980)
* [[Deborah Gibson|Debbie Gibson]] – ''Think With Your Heart'' (1995)
* [[Louise Goffin]] – ''Kid Blue'' (1979)
* [[Andrew Gold]]:
** ''What's Wrong With This Picture'' (1976)
** ''All This and Heaven Too'' (1978)
* [[Jimmy Griffin]] – ''Breakin' Up Is Easy'' (1974)
* [[Nanci Griffith]] – ''[[Lone Star State of Mind]]'' (1987)
* [[Arlo Guthrie]]:
** ''Amigo'' (1976)
** ''Power of Love'' (1982)
* [[Emmylou Harris]]:
** ''The Ballad of Sally Rose'' (1985)
** ''Portraits'' (1996)
* [[Don Henley]] – ''[[I Can't Stand Still]]'' (1982)
* [[Bill Hughes]] – ''[[Dream Master av Bill Hughes|Dream Master]]'' (1979)
* [[Brian Hyland]] – ''Brian Hyland'' (1970)
* [[Elton John]] og [[Tim Rice]] – ''[[Aida av Elton John og Tim Rice|Aida]]'' (1999)
* [[Tom Jones]] – ''[[Lead and How to Swing It]]'' (1994)
* Casey Kelly – ''Casey Kelly'' (1972)
* [[B.B. King]]:
** ''[[Indianola Mississippi Seeds]]'' (1970)
** ''Best of B.B. King'' (1973)
** ''King of the Blues'' (1992)
** ''Greatest Hits'' (1998)
** ''Anthology'' (2000)
** ''80'' (2005)
** ''Ultimate Collection'' (2005)
* [[Carole King]]:
** ''[[Music av Carole King|Music]]'' (1971)
** ''[[Tapestry av Carole King|Tapestry]]'' (1971)
** ''[[Thoroughbred av Carole King|Thoroughbred]]'' (1976)
** ''[[Speeding Time]]'' (1983)
** ''[[Love Makes the World]]'' (2001)
* [[Leah Kunkel]] – ''Leah Kunkel'' (1979)
* [[Lyle Lovett]]:
** ''[[Joshua Judges Ruth]]'' (1992)
** ''[[I Love Everybody]]'' (1994)
** ''[[The Road to Ensenada]]'' (1996)
** ''[[Step Inside This House]]'' (1998)
** ''[[My Baby Don't Tolerate]]'' (2003)
** ''[[Smile av Lyle Lovett|Smile]]'' (2003)
** ''[[It's Not Big It's Large]]'' (2007)
* [[Kate Markowitz]] – ''Map of the World'' (2003)
* [[Richard Marx]] – ''Paid Vacation'' (1994)
* [[Reba McEntire]]:
** ''Last One to Know'' (1987)
** ''[[Reba av Reba McEntire|Reba]]'' (1988)
** ''[[Sweet Sixteen av Reba McEntire|Sweet Sixteen]]'' (1989)
* [[Kate & Anna McGarrigle]] – ''[[Kate & Anna McGarrigle av Kate & Anna McGarrigle|Kate & Anna McGarrigle]]'' (1975)
*[[Pat McGee Band|Pat McGee]] - ''Pat Mcgee'' (2015)
* [[Roger McGuinn]]:
** ''Peace on You'' (1974)
** ''Born to Rock & Roll'' (1992)
** ''Roger McGuinn/Peace on You'' (2004)
* [[Bette Midler]] – ''[[Broken Blossom]]'' (1977)
* [[Joni Mitchell]]:
** ''[[Ladies of the Canyon]]'' (1970)
** ''[[Blue av Joni Mitchell|Blue]]'' (1971)
** ''[[For the Roses]]'' (1972)
* [[Maria Muldaur]] – ''Sweet Harmony/Open Your Eyes'' (2003)
* [[Anne Murray]] – ''Anne Murray'' (1996)
* [[Graham Nash]]:
** ''Earth & Sky'' (1980)
** ''Songs for Survivors'' (2002)
* [[Aaron Neville]]:
** ''Warm Your Heart'' (1991)
** ''Ultimate Collection'' (2001)
* [[Stevie Nicks]]:
** ''[[Bella Donna av Stevie Nicks|Bella Donna]]'' (1981)
** ''[[The Wild Heart av Stevie Nicks|The Wild Heart]]'' (1983)
** ''[[Rock a Little]]'' (1985)
* The [[Nitty Gritty Dirt Band]]:
** ''Uncle Charlie & His Dog Teddy'' (1970)
** ''Stars & Stripes Forever'' (1974)
** ''Dirt, Silver & Gold'' (1976)
* [[Dolly Parton]] – ''Heartbreak Express'' (1982)
* [[Shawn Phillips]]:
** ''Bright White'' (1973)
** ''Spaced'' (1977)
* [[Bonnie Raitt]] – ''[[Nine Lives av Bonnie Raitt|Nine Lives]]'' (1986)
* [[Willis Alan Ramsey]] – ''Willis Alan Ramsey'' (1972)
* [[Helen Reddy]] – ''Helen Reddy'' (1971)
* [[Linda Ronstadt]]:
** ''[[Don't Cry Now]]'' (1973)
** ''[[Heart Like a Wheel]]'' (1974)
** ''[[Prisoner in Disguise]]'' (1975)
** ''[[Hasten Down the Wind]]'' (1976)
** ''[[Living in the U.S.A.]]'' (1978)
** ''[[Mad Love av Linda Ronstadt|Mad Love]]'' (1980)
** ''[[Get Closer av Linda Ronstadt|Get Closer]]'' (1982)
** ''[[Cry Like a Rainstorm, Howl Like the Wind]]'' (1989)
** ''[[Winter Light av Linda Ronstadt|Winter Light]]'' (1994)
** ''[[Feels Like Home av Linda Ronstadt|Feels Like Home]]'' (1995)
** ''[[We Ran]]'' (1998)
** ''Mi Jardin Azul: Las Canciones Favoritas'' (2004)
* [[Diana Ross]] – ''Force Behind the Power'' (1991)
* [[Jennifer Rush]] – ''Heart Over Mind'' (1987)
* [[Shawna Russell]] - ''Goddess'' (2007)
* [[Carole Bayer Sager]]:
** ''Carole Bayer Sager'' (1977)
** ''Too'' (1978)
* [[Sanne Salomonsen]]:
** ''Where Blue Begins'' (1991)
** ''Sannes Bästa, Vol. 2 '' (2000)
* [[Leo Sayer]] – ''[[Leo Sayer av album)|Leo Sayer]]'' (1978)
* [[Seals and Crofts]]:
** ''Summer Breeze'' (1972)
** ''Year of Sunday'' (1972)
* [[Neil Sedaka]]:
** ''Sedaka's Back'' (1975)
** ''Steppin' Out'' (1976)
** ''In the Pocket'' (1980)
* [[Bob Seger|Bob Seger & the Silver Bullet Band]]:
** ''[[The Distance av Bob Seger|The Distance]]'' (1982)
** ''[[Like a Rock]]'' (1986)
** ''[[The Fire Inside]]'' (1991)
** ''[[It's a Mystery]]'' (1995)
** ''[[Greatest Hits 2 av Bob Seger|Greatest Hits 2]]'' (2003)
* [[Feargal Sharkey]] – ''Wish'' (1988)
* [[Carly Simon]]:
** ''[[Hotcakes av Carly Simon|Hotcakes]]'' (1974)
** ''[[Playing Possum]]'' (1975)
** ''[[Spoiled Girl]]'' (1985)
** ''[[Coming Around Again av Carly Simon|Coming Around Again]]'' (1987)
** ''[[This Is My Life av Carly Simon|This Is My Life]]'' (1992)
** ''[[Anthology av Carly Simon|Anthology]]'' (2002)
** ''[[Reflections: Carly Simon's Greatest Hits]]'' (2004)
* [[J.D. Souther]] – ''[[Black Rose av J. D. Souther|Black Rose]]'' (1976)
* [[Jimmie Spheeris]] – ''Original Tap Dancing Kid'' (1973)
* [[Rick Springfield]] – ''Mission Magic'' (1974)
* Stealin Horses – ''Stealin Horses'' (1985)
* [[Al Stewart]]:
** ''[[24 Carrots]]'' (1980)
** ''Just Yesterday'' (2005)
* [[John Stewart]]:
** ''[[Willard]]'' (1970)
** ''[[The Lonesome Picker Rides Again]]'' (1971)
** ''Sunstorm'' (1971)
** ''Wingless Angels'' (1975)
** ''[[Bombs Away Dream Babies]]'' (1979)
** ''Dream Babies Go Hollywood'' (1980)
* [[Stephen Stills]]:
** ''Live'' (1975)
** ''Stills'' (1975)
** ''Turnin' Back the Pages'' (2003)
** ''Man Alive'' (2005)
* [[Barbra Streisand]] – ''[[Emotion av Barbra Streisand|Emotion]]'' (1984)
* Talbot Bros.– ''Talbot Bros.'' (1974)
* [[James Taylor]]:
** ''[[Sweet Baby James]]'' (1970)
** ''[[Mud Slide Slim and the Blue Horizon]]'' (1971)
** ''[[One Man Dog]]'' (1972)
** ''[[Gorilla av James Taylor|Gorilla]]'' (1975)
** ''[[Greatest Hits av James Taylor|Greatest Hits]]'' (1976)
** ''[[In the Pocket av James Taylor|In the Pocket]]'' (1976)
** ''[[JT av James Taylor|JT]]'' (1977)
** ''[[Flag av James Taylor|Flag]]'' (1979)
* [[Kate Taylor]] – ''[[Sister Kate av Kate Taylor|Sister Kate]]'' (1971)
* [[Livingston Taylor]] – ''[[Man's Best Friend av Livingston Taylor|Man's Best Friend]]'' (1980)
* [[Uncle Kracker]]:
** ''[[No Stranger to Shame]]'' (2002)
** ''[[Seventy Two and Sunny]]'' (2004)
* [[Anna Vissi]] – ''Everything I Am'' (2001)
* [[Joe Walsh]]:
** ''[[So What av Joe Walsh|So What]]'' (1975)
** ''[[There Goes the Neighborhood av Joe Walsh|There Goes the Neighborhood]]'' (1981)
* [[Wendy Waldman]] – ''Love Has Got Me'' (1973)
* [[Jamie Walters]]:
**''[[Jamie Walters]]'' (1994)
**''[[Ride av Jamie Walters|Ride]]'' (1997)
* [[Jennifer Warnes]] – ''Jennifer Warnes'' (1977)
* [[Was (Not Was)]] – ''[[What Up, Dog?]]'' (1988)
* [[Jimmy Webb]] – ''Suspending Disbelief'' (1993)
* [[Paul Williams]]:
** ''Life Goes On'' (1972)
** ''Just An Old Fashioned Love Song'' (1971)
* [[Carnie Wilson|Carnie]] og [[Wendy Wilson]] – ''Hey Santa!'' (1993)
* [[Wilson Phillips]] – ''California'' (2004)
* [[Steve Winwood]] – ''Refugees of the Heart'' (1990)
* [[Bill Withers]]:
** ''[[Menagerie av Bill Withers|Menagerie]]'' (1977)
** ''[['Bout Love]]'' (1979)
* [[Neil Young]] – ''[[Comes a Time]]'' (1978)
* Neil Young & Crazy Horse – ''[[Zuma av Neil Young|Zuma]]'' (1975)
* [[Warren Zevon]]:
** ''[[Excitable Boy]]'' (1978)
** ''[[The Envoy]]'' (1982)
** ''[[I'll Sleep When I'm Dead (An Anthology)]]'' (1996)
** ''[[Genius: The Best of Warren Zevon]]'' (2002)
=== Filmmusikk===
*''[[filmen Arachnophobia|Arachnophobia]]'' (1990)
*''[[TV-serien Catwalk|Catwalk]]'' (1994)
*''Certain Fury'' (1985)
*''[[Clockstoppers]]'' (2002)
*''[[Coast to Coast (1980 film)|Coast to Coast]]'' (1977)
*''[[Dr. T & the Women]]'' (2000)
*''[[Moment by Moment#Soundspor|Moment by Moment]]'' (1978)
*''[[filmen Road House (1989)|Roadhouse]]'' (1989)
*''[[Straight Talk]]'' (1992)
*''[[filmen The Warriors|Warriors]]'' (1979)
*''[[filmen RV|RV]]'' (2006)
===Som produsent===
* [[Jimmy Buffett]]:
** ''Fruitcakes'' (1994)
** ''Barometer Soup'' (1995)
** ''Banana Wind'' (1996)
** ''[[Christmas Island av Jimmy Buffett|Christmas Island]]'' (1996)
** ''Beach House on the Moon'' (1999)
** ''[[Meet Me In Margaritaville]]: The Ultimate Collection'' (2003)
* [[Clannad]]:
** ''Rogha: The Best of Clannad'' (1997)
** ''Ultimate Collection'' (1997)
** ''Greatest Hits'' (2000)
** ''Best of Clannad: In a Lifetime'' (2004)
* [[Derek Trucks|The Derek Trucks Band]] —''Joyful Noise'' (2002)
* [[Dan Fogelberg]] —''[[Love Songs av Dan Fogelberg|Love Songs]]'' (1995)
* [[Aaron Neville]] —''20th Century Masters - The Millennium Collection: The'' (2002)
* [[Carly Simon]]:
** ''[[Clouds In My Coffee]]'' (1995)
** ''[[The Very Best of Carly Simon: Nobody Does It Better]]'' (1998)
** «[[Coming Around Again av Carly Simon|Coming Around Again]]» (1987)
** «[[Spoiled Girl]]» (1985)
* [[Jane Wiedlin]]:
** ''Jane Wiedlin'' (1985)
** ''Very Best of Jane Wiedlin'' (1993)
==Kjelder==
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[[:en:Russ Kunkel|Russ Kunkel]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 17. september 2018.''
**''{{Wikipedia-utgåve|en}} oppgav desse kjeldene:''
{{fotnoteliste}}
</div>
== Bakgrunnsstoff ==
* [http://www.russkunkel.com/ Russell Kunkel.com]
* {{Imdb namn|id=0475214|namn=Russ Kunkel}}
{{Autoritetsdata}}
{{DEFAULTSORT:Kunkel, Russ}}
[[Kategori:USA-amerikanske studiomusikarar]]
[[Kategori:Musikarar frå Pittsburgh]]
[[Kategori:Musikarar frå Los Angeles]]
[[Kategori:USA-amerikanske rocketrommeslagarar]]
[[Kategori:USA-amerikanske countrytrommeslagarar]]
[[Kategori:Carly Simon]]
[[Kategori:Coral Reefer Band-medlemmar]]
l3qzodps67v1j9xw8tmptwe3xcx8wpq
Audun Tjomsland
0
356579
3682533
3223787
2026-11-03T19:01:22Z
HerVal7752
105842
Død
3682533
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks forfattar}}
'''Audun Tjomsland''' ({{datoar}})<ref>{{Kjelde www|url=https://www.nrk.no/nyheter/tidligere-nrk-journalist-audun-tjomsland-er-dod-1.18072575|tittel=Tidligere NRK-journalist Audun Tjomsland er død|språk=nb|utgjevar=NRK|vitja=2026-11-03}}</ref> var ein [[Noreg|norsk]] [[journalist]] og informasjonsmedarbeidar.
Tjomsland var utanriksmedarbeidar i [[Aftenposten]] og journalist og seinare redaktør, i [[Sandefjords Blad]]. Han var lenge tilsett i [[Dagsrevyen]] på NRK som nyhendeopplesar, og har vore NRK-korrespondent i [[New York by|New York]] og [[London]]. Tjomsland var også informasjonsdirektør i [[Braathens SAFE]] og informasjonsdirektør i [[NSB]]. Han dreiv Tjomsland Media A/S saman med kona Liv Tjomsland.
I 2011 vart Tjomsland vald inn i bystyret i Sandefjord for [[Høgre]] og vart gjenvalgt ved kommunestyrevalet i 2015. Han var medlem av formannskapet og var òg leiar for helse- og sosialutvalet. Han var leiar for Bjerggata og omegn vellag i Sandefjord.
== Bibliografi ==
* ''Mot alle odds, Braathens SAFE – 50 år på norske vinger.'' (1995) ISBN 82-990400-1-9
* Med [[Johann Olav Koss]]: ''Idrett og menneskeverd'' (1994)
* Med Jan Greve og Asgeir Sektnan: ''Norway at the Olympics'' : The Norwegian Olympic Committee, Norwegian Olympic victories, The National Top Sports Programme (red.) (1994)
* ''Høyt spill om Torp'' (2005) ISBN 82-997212-0-2
* ''-en hjelpende hånd – Sandefjord sanitetsforenng i 100 år''. (2009) ISBN 978-82-303-1348-0
* ''En personlig reise i Amerika fra Kennedy til Obama'' (2008) ISBN 978-82-458-08-766
==Kjelder==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Audun Tjomsland|Audun Tjomsland]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 24. september 2018.''
{{refslutt}}
== Bakgrunnsstoff ==
* [https://web.archive.org/web/20100927024216/http://www.tjomsland.no/ Tjomsland Media]
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:NRK-journalistar]]
[[Kategori:Norske journalistar]]
[[Kategori:Folk frå Sandefjord]]
mrnmpppwdnp3i3um4c0a8v98aqgfc1b
Tresnuraghes
0
363397
3682534
3136148
2026-11-03T19:02:48Z
HerVal7752
105842
Geoboks
3682534
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
|bilete = Tresnuraghes, panorama (01).jpg
|provins = [[provinsen Oristano|Oristano]]
|region = Sardinia
|høgd = 257
|postnummer = 09079
|retningsnummer = 0785
}}
'''Tresnuraghes''' ([[sardisk]] ''Tresnuràghes'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har kring 1 000 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 31,58 km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 257 meter over havet.
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Geografispire}}
{{Kommunar i provinsen Oristano}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]]
itjnw552jdf6u7m9ipui9lromobo60a
Ula Tirso
0
363401
3682535
3136152
2026-11-03T19:03:56Z
HerVal7752
105842
Geoboks
3682535
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
|bilete = Ula Tirso, panorama (02).jpg
|provins = [[provinsen Oristano|Oristano]]
|region = Sardinia
|høgd = 348
|postnummer = 09080
|retningsnummer = 0783
}}
'''Ula Tirso''' ([[sardisk]] ''Ula'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har 450 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 18,85 km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 348 meter over havet.
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Geografispire}}
{{Kommunar i provinsen Oristano}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]]
racp9e60zgakc2c5igbr8isky5gi8et
3682537
3682535
2026-11-03T19:05:18Z
HerVal7752
105842
3682537
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
|bilete = Ula Tirso, panorama (02).jpg
|provins = [[provinsen Oristano|Oristano]]
|region = Sardinia
|høgd = 348
|postnummer = 09080
|retningsnummer = 0783
}}
'''Ula Tirso''' ([[sardisk]] ''Ula'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har omkring 450 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 18,85 km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 348 meter over havet.
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Geografispire}}
{{Kommunar i provinsen Oristano}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]]
kelkm1xzv3b5bltxhajah2w20f34zcz
Uras
0
363403
3682536
3136154
2026-11-03T19:04:57Z
HerVal7752
105842
Geoboks
3682536
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
|bilete = Uras - Panorama (02).JPG
|provins = [[provinsen Oristano|Oristano]]
|region = Sardinia
|høgd = 23
|postnummer = 09099
|retningsnummer = 0783
}}
'''Uras''' ([[sardisk]] ''Ùras'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har om lag 2 500 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 39,24 km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 23 meter over havet.
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Geografispire}}
{{Kommunar i provinsen Oristano}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]]
bolf0ayqilfl20e11ym4f6bebw3ma98
Usellus
0
363406
3682538
3136157
2026-11-03T19:06:16Z
HerVal7752
105842
Geoboks
3682538
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
|provins = [[provinsen Oristano|Oristano]]
|region = Sardinia
|høgd = 289
|postnummer = 09090
|retningsnummer = 0783
}}
'''Usellus''' ([[sardisk]] ''Usèddus'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har kringom 700 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 35,07 km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 289 meter over havet.
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Geografispire}}
{{Kommunar i provinsen Oristano}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]]
i63tteydyjqifuobj00n99hampa9t9e
Villa Sant'Antonio
0
363414
3682539
3142716
2026-11-03T19:07:28Z
HerVal7752
105842
Geoboks
3682539
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
|provins = [[provinsen Oristano|Oristano]]
|region = Sardinia
|høgd = 249
|postnummer = 09080
|retningsnummer = 0783
}}
'''Villa Sant'Antonio''' ([[sardisk]] ''Sant'Antòni'' ) er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har ikring 300 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 19,05 km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 249 meter over havet.
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Geografispire}}
{{Kommunar i provinsen Oristano}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]]
hw1s991e3zobee5b6w0ivf2ypuac94d
Villa Verde
0
363415
3682540
3136166
2026-11-03T19:08:31Z
HerVal7752
105842
Geoboks
3682540
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
|provins = [[provinsen Oristano|Oristano]]
|region = Sardinia
|høgd = 204
|postnummer = 09090
|retningsnummer = 0783
}}
'''Villa Verde''' ([[sardisk]] ''Bàini'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har rundt 250 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 17,65 km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 204 meter over havet.
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Geografispire}}
{{Kommunar i provinsen Oristano}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]]
3wn8rdez2mvw3inl2eji8lxvozm37ol
Villanova Truschedu
0
363420
3682541
3136171
2026-11-03T19:09:33Z
HerVal7752
105842
Geoboks
3682541
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
|bilete = Villanova Truschedu - Panorama (01).JPG
|provins = [[provinsen Oristano|Oristano]]
|region = Sardinia
|høgd = 56
|postnummer = 09084
|retningsnummer = 0783
}}
'''Villanova Truschedu''' ([[sardisk]] ''Biddanòa Truschèdu'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har omkring 250 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 16,61 km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 56 meter over havet.
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Geografispire}}
{{Kommunar i provinsen Oristano}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]]
ct9j7lc8skohzdm3yxxcwbkxzb0mnjn
Villaurbana
0
363430
3682542
3136182
2026-11-03T19:10:27Z
HerVal7752
105842
Geoboks
3682542
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
|provins = [[provinsen Oristano|Oristano]]
|region = Sardinia
|høgd = 110
|postnummer = 09080
|retningsnummer = 0783
}}
'''Villaurbana''' ([[sardisk]] ''Biddobràna'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har om lag 1 500 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 58,7 km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 110 meter over havet.
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Geografispire}}
{{Kommunar i provinsen Oristano}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]]
f4lfdjmed6qkrv4lt023khemhh418sn
Zeddiani
0
363431
3682543
3136183
2026-11-03T19:11:28Z
HerVal7752
105842
Geoboks
3682543
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
|provins = [[provinsen Oristano|Oristano]]
|region = Sardinia
|høgd = 10
|postnummer = 09080
|retningsnummer = 0783
}}
'''Zeddiani''' ([[sardisk]] ''Tzeddiàni'' ) er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har omtrent 1 000 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 11,81 km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 10 meter over havet.
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Geografispire}}
{{Kommunar i provinsen Oristano}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]]
7odx44pwus7k8jiwhc4iw2vncmu5826
Zerfaliu
0
363432
3682544
3136184
2026-11-03T19:12:23Z
HerVal7752
105842
Geoboks
3682544
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
|bilete = San Giovanni (Zerfaliu).JPG
|provins = [[provinsen Oristano|Oristano]]
|region = Sardinia
|høgd = 15
|postnummer = 09070
|retningsnummer = 0783
}}
'''Zerfaliu''' ([[sardisk]] ''Tzorfolìu'') er ein [[Kommunar i Italia|kommune]] i [[Italia]] som ligg i [[provinsen Oristano]] i [[Regionar i Italia|regionen]] [[Sardinia]]. Han har kring 1 000 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 15,56 km²<ref>{{språkikon|it}} [http://www.istat.it/it/files/2015/04/Altitudini_comuni_DEM.zip Istituto nazionale di statistica - ''Superficie territoriale per zona altimetrica'']</ref> og ligg i ei høgd på 15 meter over havet.
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
==Bakgrunnsstoff==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Geografispire}}
{{Kommunar i provinsen Oristano}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar i provinsen Oristano]]
ke65j6cws2gv24b78hmdgrqbou5okt4
Takuya Ohata
0
366730
3682707
3228002
2026-11-04T11:05:45Z
Johshh
122989
3682707
wikitext
text/x-wiki
{{Sletting}}
{{Infoboks fotballspelar
|namn=Takuya Ohata
|posisjon=Keeper
|år=2009-2010<br/>2015-2016<br/>2017-2018
|klubbar={{JPN}}[[Júbilo Iwata]]<br/>{{JPN}}[[Azul Claro Numazu]]<br/>{{JPN}}[[SC Sagamihara]]
}}
'''Takuya Ohata''' ({{fødd|28. mai|1990|Ohata}}) er ein [[Japan|japansk]] fotballspelar.
Han spela for klubbane [[Júbilo Iwata]], [[Azul Claro Numazu]] og [[SC Sagamihara]].
==Bakgrunnsstoff==
*{{J.League player}}
{{Fotballspire}}
[[Kategori:Japanske fotballspelarar]]
6a9m743qt6guqqb3h3rsy1y5axaqihc
Handball under sommar-OL 2016/Kvinner
0
374263
3682711
3656498
2026-11-04T11:50:22Z
Migne
2086
Migne flytte sida [[Handball under sommar-OL 2016 – Kvinner]] til [[Handball under sommar-OL 2016/Kvinner]]
3656497
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks OL-konkurranse
|leikar=[[Sommar-OL 2016]]
|dato=6.–20. august 2016
}}
[[Fil:Arenas Cariocas (2).jpg|mini|Arena Carioca]]
'''Handball under sommar-OL 2016''' for kvinner vart avvikla i tida 6. til 20. august 2016 i Arena Carioca i [[Rio de Janeiro]]. Tolv land var kvalifiserte og deltok i turneringa. [[Det russiske kvinnelandslaget i handball|Russland]] vart olympisk meister, [[Det franske kvinnelandslaget i handball|Frankrike]] fekk sølv og [[Det norske kvinnelandslaget i handball|Noreg]] bronse.
== Innleiande runde ==
=== Gruppe A ===
{{Serietabell start}}
{{Serietabell|1| {{handballflagg|kv=1|Brasil}} |5|4|0|1|138|117|8|farge=avans }}
{{Serietabell|2| {{handballflagg|kv=1|Noreg}} |5|4|0|1|141|121|8|farge=avans }}
{{Serietabell|3| {{handballflagg|kv=1|Spania}} |5|3|0|2|125|116|6|farge=avans }}
{{Serietabell|4| {{handballflagg|kv=1|Angola}} |5|2|0|3|116|128|4|farge=avans }}
{{Serietabell|5| {{handballflagg|kv=1|Romania}} |5|2|0|3|108|119|4| }}
{{Serietabell|6| {{handballflagg|kv=1|Montenegro}} |5|0|0|5|107|134|0| }}
{{Serietabell slutt}}
{{Handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 09.30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Noreg}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Brasil}}
|resultat = 28–31
|halvtid = 16–17
|mål1 = [[Nora Mørk|Mørk]] 12
|mål2 = [[Anna Paula Belo|Rodrigues]] 12
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Horáček, Novotný ([[Tsjekkia|CZE]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/01FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 8
|gult2 = 2
|raudt2 = 1
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 16.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Montenegro}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Spania}}
|resultat = 19–25
|halvtid = 10–14
|mål1 = [[Katarina Bulatović|K. Bulatović]] 5
|mål2 = ''Fire spillere'' 4
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/04FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 4
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 19.50
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Romania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Angola}}
|resultat = 19–23
|halvtid = 9–11
|mål1 = [[Cristina Neagu|Neagu]] 8
|mål2 = [[Isabel Guialo|Guialo]] 5
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Koo, Lee ([[Sør-Korea|KOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/05FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 5
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 14.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Spania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Noreg}}
|resultat = 24–27
|halvtid = 10–11
|mål1 = [[Alexandrina Cabral|Cabral]] 5
|mål2 = [[Veronica Kristiansen|Kristiansen]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Geipel, Helbig ([[Tyskland|GER]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/15OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 7
|gult2 = 4
|raudt2 = 1
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 16.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Brasil}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Romania}}
|resultat = 26–13
|halvtid = 14–9
|mål1 = [[Anna Paula Belo|Rodrigues]] 8
|mål2 = [[Cristina Neagu|Neagu]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/16OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 2
|raudt1 = 1
|2min2 = 4
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 21.50
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Angola}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Montenegro}}
|resultat = 27–25
|halvtid = 12–12
|mål1 = [[Isabel Guialo|Guialo]] 7
|mål2 = [[Katarina Bulatović|K. Bulatović]] 9
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Alpaidze, Berekzina ([[Russland|RUS]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/18OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 09.30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Brasil}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Spania}}
|resultat = 24–29
|halvtid = 12–15
|mål1 = [[Fernanda da Silva (Handballspiller)|da Silva]] 7
|mål2 = [[Nerea Pena|Pena]] 8
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Koo, Lee ([[Sør-Korea|KOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/25FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 8
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 11.30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Romania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Montenegro}}
|resultat = 25–21
|halvtid = 11–9
|mål1 = [[Cristina Neagu|Neagu]] 10
|mål2 = [[Katarina Bulatović|K. Bulatović]] 9
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Rashed, El-Sayed ([[Egypt|EGY]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/26FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 4
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 16.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Noreg}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Angola}}
|resultat = 30–20
|halvtid = 16–8
|mål1 = [[Nora Mørk|Mørk]] 8
|mål2 = [[Isabel Guialo|Guialo]] 8
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/PDF/28FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 2
|raudt2 = 1
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 09.30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Angola}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Brasil}}
|resultat = 24–28
|halvtid = 13–13
|mål1 = [[Natália Maria Bernardo|Bernardo]] 8
|mål2 = [[Ana Paula Rodrigues|Rodrigues]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Arntsen, Røen ([[Noreg|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/37FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 14.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Romania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Spania}}
|resultat = 24–21
|halvtid = 13–11
|mål1 = [[Cristina Neagu|Neagu]] 9
|mål2 = ''Tre spillere'' 4
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/39FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 16.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Montenegro}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Noreg}}
|resultat = 19–28
|halvtid = 11–16
|mål1 = [[Đurđina Jauković|Jauković]] 5
|mål2 = [[Nora Mørk|Mørk]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Coulibaly, Diabaté ([[Elfenbenskysten|CIV]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/40FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 09.30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Montenegro}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Brasil}}
|resultat = 23–29
|halvtid = 10–12
|mål1 = [[Biljana Pavićević|Pavićević]] 6
|mål2 = [[Ana Paula Rodrigues|Belo]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Mousaviyan, Kolahdouzan ([[Iran|IRI]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/49FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 3
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 16.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Noreg}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Romania}}
|resultat = 28–27
|halvtid = 14–13
|mål1 = [[Veronica Kristiansen|Kristiansen]] 7
|mål2 = [[Cristina Neagu|Neagu]] 11
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Alpaidze, Berekzina ([[Russland|RUS]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/52FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 6
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 6
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 19.50
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Spania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Angola}}
|resultat = 26–22
|halvtid = 13–12
|mål1 = [[Alexandrina Cabral|Cabral]], [[Carmen Martín|Martín]] 7
|mål2 = [[Isabel Guialo|Guialo]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Pinto, Menezes ([[Brasil|BRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/53FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 8
|gult2 = 3
|raudt2 = 1
}}
----
=== Gruppe B ===
{{Serietabell start}}
{{Serietabell|1| {{handballflagg|kv=1|Russland}} |5|5|0|0|165|147|10|farge=avans }}
{{Serietabell|2| {{handballflagg|kv=1|Frankrike}} |5|4|0|1|118| 93| 8|farge=avans }}
{{Serietabell|3| {{handballflagg|kv=1|Sverige}} |5|2|1|2|150|141| 5|farge=avans }}
{{Serietabell|4| {{handballflagg|kv=1|Nederland}} |5|1|2|2|135|135| 4|farge=avans }}
{{Serietabell|5| {{handballflagg|kv=1|Sør-Korea}} |5|1|1|3|130|136| 3| }}
{{Serietabell|6| {{handballflagg|kv=1|Argentina}} |5|0|0|5|101|147| 0| }}
{{Serietabell slutt}}
{{handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 11.30
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Nederland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Frankrike}}
|resultat = 14–18
|halvtid = 6–10
|mål1 = ''Tre spillere'' 3
|mål2 = [[Alexandra Lacrabère|Lacrabère]], [[Allison Pineau|Pineau]] 5
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Røen, Arntsen ([[Norge|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/02FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 3
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 14.40
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Russland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Sør-Korea}}
|resultat = 30–25
|halvtid = 12–13
|mål1 = [[Marina Sudakova|Sudakova]] 6
|mål2 = [[Jung Yu-ra|Jung]], [[Kim On-a|Kim O.]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Santos, Fonseca ([[Portugal|POR]])
|rapport =
|2min1 = 3
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 7
|gult2 = 4
|raudt2 = 1
}}
----
{{handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 21.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Sverige}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Argentina}}
|resultat = 31–21
|halvtid = 13–9
|mål1 = [[Nathalie Hagman|Hagman]] 6
|mål2 = [[Luciana Mendoza|Mendoza]] 5
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Coulibaly, Diabaté ([[Elfenbenskysten|CIV]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/PDF/06FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 6
|gult2 = 1
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 09.30
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Sør-Korea}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Sverige}}
|resultat = 28–31
|halvtid = 15–16
|mål1 = [[Woo Sun-hee|Woo]] 7
|mål2 = [[Nathalie Hagman|Hagman]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Røen, Arntsen ([[Norge|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/13OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 5
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 11.30
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Frankrike}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Russland}}
|resultat = 25–26
|halvtid = 10–15
|mål1 = [[Alexandra Lacrabère|Lacrabère]] 11
|mål2 = [[Polina Kuznetsova|Kuznetsova]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Lah, Sok ([[Slovenia|SLO]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/14OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 6
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 19.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Argentina}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Nederland}}
|resultat = 18–26
|halvtid = 9–13
|mål1 = [[Luciana Mendoza|Mendoza]] 3
|mål2 = [[Estavana Polman|Polman]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Mousaviyan, Kolahdouzan ([[Iran|IRI]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/17OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 6
|gult1 = 1
|raudt1 =
|2min2 = 5
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 14.40
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Russland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Sverige}}
|resultat = 36–34
|halvtid = 15–18
|mål1 = [[Vladlena Bobrovnikova|Bobrovnikova]], [[Darja Dmitrijeva (handballspiller)|Dmitrijeva]] 6
|mål2 = [[Isabelle Gulldén|Gulldén]] 11
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Pinto, Menezes ([[Brasil|BRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/27FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 6
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 19.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Nederland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Sør-Korea}}
|resultat = 32–32
|halvtid = 18–17
|mål1 = [[Yvette Broch|Broch]], [[Cornelia Groot|Groot]] 7
|mål2 = [[Gwon Han-na|Gwon]] 11
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Lopéz, Ramírez ([[Spania|ESP]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/29FTR.pdf Rapport]
|2min1 =
|gult1 = 5
|raudt1 = 3
|2min2 = 3
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 21.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Frankrike}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Argentina}}
|resultat = 27–11
|halvtid = 15–4
|mål1 = [[Manon Houette|Houette]] 8
|mål2 = [[Rocio Campigli|Campigli]] 4
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Alpaidze, Berezkina ([[Russland|RUS]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/29FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 4
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 7
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 11.30
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Sverige}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Nederland}}
|resultat = 29–29
|halvtid = 16–13
|mål1 = [[Nathalie Hagman|Hagman]] 14
|mål2 = [[Angela Malestein|Malestein]] 5
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Alpaidze, Berezkina ([[Russland|RUS]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/38FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 19.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Russland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Argentina}}
|resultat = 35–29
|halvtid = 20–18
|mål1 = [[Anna Vjakhireva|Vjakhireva]] 7
|mål2 = [[Manuela Pizzo|Pizzo]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Mousaviyan, Kolahdouzan ([[Iran|IRI]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/41FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 11
|gult1 = 3
|raudt1 = 1
|2min2 = 7
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 21.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Sør-Korea}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Frankrike}}
|resultat = 17–21
|halvtid = 11–11
|mål1 = [[Song Hai-rim|Song]] 5
|mål2 = [[Alexandra Lacrabère|Lacrabère]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Hansen, Gjeding ([[Danmark|DEN]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/42FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 1
|raudt1 =
|2min2 = 6
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 11.30
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Sverige}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Frankrike}}
|resultat = 25–27
|halvtid = 13–15
|mål1 = [[Jamina Roberts|Roberts]] 8
|mål2 = [[Alexandra Lacrabère|Lacrabère]] 8
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Røen, Arntsen ([[Norge|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/50FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 14.40
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Nederland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Russland}}
|resultat = 34–38
|halvtid = 16–17
|mål1 = [[Estavana Polman|Polman]] 12
|mål2 = [[Jekaterina Ilina|Ilina]] 8
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Lah, Sok ([[Slovenia|SLO]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/51FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 6
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 21.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Argentina}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Sør-Korea}}
|resultat = 22–28
|halvtid = 10–12
|mål1 = [[Luciana Mendoza|Mendoza]] 6
|mål2 = [[Gwon Han-na|Gwon]] 11
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/54FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 2
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
== Sluttspelet ==
=== Kvartfinalar ===
{{Handballresultat
|dato = 16. august 2016
|tid = 10:00
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Brasil}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Nederland}}
|resultat= 23–32
|halvtid = 11–12
|mål1 = [[Fernanda da Silva (Handballspiller)|da Silva]] 7
|mål2 = [[Estavana Polman|Polman]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Arntsen, Røen ([[Norge|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/61FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 6
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 2
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 16. august 2016
|tid = 13:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Spania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Frankrike}}
|resultat= 26–27 (e.e.o.)
|halvtid = 12–5 / '''FT:''' 23–23
|mål1 = [[Nerea Pena|Pena]] 13
|mål2 = [[Alexandra Lacrabère|Lacrabère]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Alpaidze, Berezkina ([[Russland|RUS]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/62FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 8
|gult1 = 4
|raudt1 = 1
|2min2 = 2
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 16. august 2016
|tid = 17:00
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Noreg}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Sverige}}
|resultat= 33–20
|halvtid = 19–7
|mål1 = [[Stine Bredal Oftedal|Oftedal]] 6
|mål2 = [[Isabelle Gulldén|Gulldén]] 9
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/63FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 1
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 16. august 2016
|tid = 20:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Russland}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Angola}}
|resultat= 31–27
|halvtid = 18–14
|mål1 = [[Polina Kuznetsova|Kuznetsova]] 5
|mål2 = [[Natália Bernardo|Bernardo]] 8
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Pinto, Menezes ([[Brasil|BRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/63FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 2
|raudt1 = 1
|2min2 = 4
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
=== Semifinalar ===
{{Handballresultat
|dato = 18. august 2016
|tid = 15:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Nederland}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Frankrike}}
|resultat= 23–24
|halvtid = 13–17
|mål1 = [[Laura van der Heijden|van der Heijden]] 8
|mål2 = [[Allison Pineau|Pineau]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Koo, Lee ([[Sør-Korea|KOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/63FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 3
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 18. august 2016
|tid = 20:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Russland}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Noreg}}
|resultat= 38–37 (e.e.o.)
|halvtid = 18–16 / '''FT:''' 31–31
|mål1 = [[Vladlena Bobrovnikova|Bobrovnikova]] 8
|mål2 = [[Nora Mørk|Mørk]] 14
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Lah, Sok ([[Slovenia|SLO]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/70FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 7
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
===Bronsefinalen===
{{Handballresultat
|dato = 20. august 2016
|tid = 11:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Nederland}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Noreg}}
|resultat= 26–36
|halvtid = 13–19
|mål1 = [[Cornelia Groot|Groot]] 6
|mål2 = [[Nora Mørk|Mørk]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/70FTR.pdf Rapport]
|2min1 =
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 1
|raudt2 =
}}
Noregs kvinner sikra seg bronsemedaljar ved å vinne bronsefinalen med 36-26 over Nederland. Dei norske medaljevinnarane var [[Kari Aalvik Grimsbø]], [[Mari Molid]], [[Emilie Hegh Arntzen]], [[Veronica Kristiansen]], [[Ida Alstad]], [[Heidi Løke]], [[Nora Mørk]], [[Stine Oftedal]], [[Marit Malm Frafjord]], [[Katrine Lunde]], [[Linn-Kristin Riegelhuth Koren]], [[Amanda Kurtović]], [[Camilla Herrem]] og [[Sanna Solberg]].
===Finalen===
{{Handballresultat
|dato = 20. august 2016
|tid = 15:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Frankrike}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Russland}}
|resultat= 19–22
|halvtid = 7–10
|mål1 = [[Siraba Dembélé|Dembélé]], [[Allison Pineau|Pineau]] 5
|mål2 = [[Anna Vjakhireva|Vjakhireva]] 5
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Røen, Arntsen ([[Norge|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/70FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 1
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 2
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
Dei russiske kvinnene leia 10-7 over Frankrike. Gjennom den andre omgangen heldt dei seg heile vegen nokre få mål framom, og til sist vann Russland OL-finalen med 22-19. [[Anna Vjakhireva]] vart russisk toppskårar med 5 mål, ho vart elles kåra til turneringas beste spelar. Russlands mannskap bestod elles av Anna Sedojkina, Polina Kuznetsova, Daria Dmitrijeva, Anna Sen, Olga Akopjan, Marina Sudakova, Vladlena Bobrovnikova, Viktoria Zjilinskajte, Jekaterina Marennikova, Irina Bliznova, Jekaterina Ilina, Maja Petrova, Tatjana Jerokhina, Viktorija Kalinina.
Dei norske dommarane Kjersti Arntsen og Guri Røen straffa Russland med to 2-minuttsutvisingar og Frankrike med ei.
== Sjå òg ==
* [[Handball under Sommar-OL 2016 – Menn]]
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Handball under Sommar-OL 2016/Kvinner|Handball under Sommar-OL 2016/Kvinner]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 22. mars 2021.''
{{refslutt}}
[[Kategori:Øvingar under sommar-OL 2016]]
[[Kategori:Handball under sommar-OL|2016 ]]
[[Kategori:Handball i 2016]]
h5mlbdb9fygo3ie6rxpjc8w6cv4b2kk
3682717
3682711
2026-11-04T11:55:13Z
Migne
2086
/* Gruppe B */
3682717
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks OL-konkurranse
|leikar=[[Sommar-OL 2016]]
|dato=6.–20. august 2016
}}
[[Fil:Arenas Cariocas (2).jpg|mini|Arena Carioca]]
'''Handball under sommar-OL 2016''' for kvinner vart avvikla i tida 6. til 20. august 2016 i Arena Carioca i [[Rio de Janeiro]]. Tolv land var kvalifiserte og deltok i turneringa. [[Det russiske kvinnelandslaget i handball|Russland]] vart olympisk meister, [[Det franske kvinnelandslaget i handball|Frankrike]] fekk sølv og [[Det norske kvinnelandslaget i handball|Noreg]] bronse.
== Innleiande runde ==
=== Gruppe A ===
{{Serietabell start}}
{{Serietabell|1| {{handballflagg|kv=1|Brasil}} |5|4|0|1|138|117|8|farge=avans }}
{{Serietabell|2| {{handballflagg|kv=1|Noreg}} |5|4|0|1|141|121|8|farge=avans }}
{{Serietabell|3| {{handballflagg|kv=1|Spania}} |5|3|0|2|125|116|6|farge=avans }}
{{Serietabell|4| {{handballflagg|kv=1|Angola}} |5|2|0|3|116|128|4|farge=avans }}
{{Serietabell|5| {{handballflagg|kv=1|Romania}} |5|2|0|3|108|119|4| }}
{{Serietabell|6| {{handballflagg|kv=1|Montenegro}} |5|0|0|5|107|134|0| }}
{{Serietabell slutt}}
{{Handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 09.30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Noreg}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Brasil}}
|resultat = 28–31
|halvtid = 16–17
|mål1 = [[Nora Mørk|Mørk]] 12
|mål2 = [[Anna Paula Belo|Rodrigues]] 12
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Horáček, Novotný ([[Tsjekkia|CZE]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/01FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 8
|gult2 = 2
|raudt2 = 1
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 16.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Montenegro}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Spania}}
|resultat = 19–25
|halvtid = 10–14
|mål1 = [[Katarina Bulatović|K. Bulatović]] 5
|mål2 = ''Fire spillere'' 4
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/04FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 4
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 19.50
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Romania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Angola}}
|resultat = 19–23
|halvtid = 9–11
|mål1 = [[Cristina Neagu|Neagu]] 8
|mål2 = [[Isabel Guialo|Guialo]] 5
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Koo, Lee ([[Sør-Korea|KOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/05FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 5
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 14.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Spania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Noreg}}
|resultat = 24–27
|halvtid = 10–11
|mål1 = [[Alexandrina Cabral|Cabral]] 5
|mål2 = [[Veronica Kristiansen|Kristiansen]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Geipel, Helbig ([[Tyskland|GER]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/15OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 7
|gult2 = 4
|raudt2 = 1
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 16.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Brasil}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Romania}}
|resultat = 26–13
|halvtid = 14–9
|mål1 = [[Anna Paula Belo|Rodrigues]] 8
|mål2 = [[Cristina Neagu|Neagu]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/16OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 2
|raudt1 = 1
|2min2 = 4
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 21.50
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Angola}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Montenegro}}
|resultat = 27–25
|halvtid = 12–12
|mål1 = [[Isabel Guialo|Guialo]] 7
|mål2 = [[Katarina Bulatović|K. Bulatović]] 9
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Alpaidze, Berekzina ([[Russland|RUS]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/18OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 09.30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Brasil}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Spania}}
|resultat = 24–29
|halvtid = 12–15
|mål1 = [[Fernanda da Silva (Handballspiller)|da Silva]] 7
|mål2 = [[Nerea Pena|Pena]] 8
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Koo, Lee ([[Sør-Korea|KOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/25FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 8
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 11.30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Romania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Montenegro}}
|resultat = 25–21
|halvtid = 11–9
|mål1 = [[Cristina Neagu|Neagu]] 10
|mål2 = [[Katarina Bulatović|K. Bulatović]] 9
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Rashed, El-Sayed ([[Egypt|EGY]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/26FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 4
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 16.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Noreg}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Angola}}
|resultat = 30–20
|halvtid = 16–8
|mål1 = [[Nora Mørk|Mørk]] 8
|mål2 = [[Isabel Guialo|Guialo]] 8
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/PDF/28FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 2
|raudt2 = 1
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 09.30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Angola}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Brasil}}
|resultat = 24–28
|halvtid = 13–13
|mål1 = [[Natália Maria Bernardo|Bernardo]] 8
|mål2 = [[Ana Paula Rodrigues|Rodrigues]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Arntsen, Røen ([[Noreg|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/37FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 14.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Romania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Spania}}
|resultat = 24–21
|halvtid = 13–11
|mål1 = [[Cristina Neagu|Neagu]] 9
|mål2 = ''Tre spillere'' 4
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/39FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 16.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Montenegro}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Noreg}}
|resultat = 19–28
|halvtid = 11–16
|mål1 = [[Đurđina Jauković|Jauković]] 5
|mål2 = [[Nora Mørk|Mørk]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Coulibaly, Diabaté ([[Elfenbenskysten|CIV]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/40FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 09.30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Montenegro}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Brasil}}
|resultat = 23–29
|halvtid = 10–12
|mål1 = [[Biljana Pavićević|Pavićević]] 6
|mål2 = [[Ana Paula Rodrigues|Belo]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Mousaviyan, Kolahdouzan ([[Iran|IRI]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/49FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 3
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 16.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Noreg}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Romania}}
|resultat = 28–27
|halvtid = 14–13
|mål1 = [[Veronica Kristiansen|Kristiansen]] 7
|mål2 = [[Cristina Neagu|Neagu]] 11
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Alpaidze, Berekzina ([[Russland|RUS]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/52FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 6
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 6
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 19.50
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Spania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Angola}}
|resultat = 26–22
|halvtid = 13–12
|mål1 = [[Alexandrina Cabral|Cabral]], [[Carmen Martín|Martín]] 7
|mål2 = [[Isabel Guialo|Guialo]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Pinto, Menezes ([[Brasil|BRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/53FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 8
|gult2 = 3
|raudt2 = 1
}}
----
=== Gruppe B ===
{{Serietabell start}}
{{Serietabell|1| {{handballflagg|kv=1|Russland}} |5|5|0|0|165|147|10|farge=avans }}
{{Serietabell|2| {{handballflagg|kv=1|Frankrike}} |5|4|0|1|118| 93| 8|farge=avans }}
{{Serietabell|3| {{handballflagg|kv=1|Sverige}} |5|2|1|2|150|141| 5|farge=avans }}
{{Serietabell|4| {{handballflagg|kv=1|Nederland}} |5|1|2|2|135|135| 4|farge=avans }}
{{Serietabell|5| {{handballflagg|kv=1|Sør-Korea}} |5|1|1|3|130|136| 3| }}
{{Serietabell|6| {{handballflagg|kv=1|Argentina}} |5|0|0|5|101|147| 0| }}
{{Serietabell slutt}}
{{handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 11.30
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Nederland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Frankrike}}
|resultat = 14–18
|halvtid = 6–10
|mål1 = ''Tre spillere'' 3
|mål2 = [[Alexandra Lacrabère|Lacrabère]], [[Allison Pineau|Pineau]] 5
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Røen, Arntsen ([[Norge|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/02FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 3
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 14.40
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Russland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Sør-Korea}}
|resultat = 30–25
|halvtid = 12–13
|mål1 = [[Marina Sudakova|Sudakova]] 6
|mål2 = [[Jung Yu-ra|Jung]], [[Kim On-a|Kim O.]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Santos, Fonseca ([[Portugal|POR]])
|rapport =
|2min1 = 3
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 7
|gult2 = 4
|raudt2 = 1
}}
----
{{handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 21.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Sverige}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Argentina}}
|resultat = 31–21
|halvtid = 13–9
|mål1 = [[Nathalie Hagman|Hagman]] 6
|mål2 = [[Luciana Mendoza|Mendoza]] 5
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Coulibaly, Diabaté ([[Elfenbenskysten|CIV]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/PDF/06FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 6
|gult2 = 1
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 09.30
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Sør-Korea}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Sverige}}
|resultat = 28–31
|halvtid = 15–16
|mål1 = [[Woo Sun-hee|Woo]] 7
|mål2 = [[Nathalie Hagman|Hagman]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Røen, Arntsen ([[Norge|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/13OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 5
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 11.30
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Frankrike}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Russland}}
|resultat = 25–26
|halvtid = 10–15
|mål1 = [[Alexandra Lacrabère|Lacrabère]] 11
|mål2 = [[Polina Kuznetsova|Kuznetsova]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Lah, Sok ([[Slovenia|SLO]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/14OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 6
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 19.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Argentina}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Nederland}}
|resultat = 18–26
|halvtid = 9–13
|mål1 = [[Luciana Mendoza|Mendoza]] 3
|mål2 = [[Estavana Polman|Polman]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Mousaviyan, Kolahdouzan ([[Iran|IRI]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/17OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 6
|gult1 = 1
|raudt1 =
|2min2 = 5
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 14.40
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Russland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Sverige}}
|resultat = 36–34
|halvtid = 15–18
|mål1 = [[Vladlena Bobrovnikova|Bobrovnikova]], [[Darja Dmitrijeva (handballspiller)|Dmitrijeva]] 6
|mål2 = [[Isabelle Gulldén|Gulldén]] 11
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Pinto, Menezes ([[Brasil|BRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/27FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 6
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 19.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Nederland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Sør-Korea}}
|resultat = 32–32
|halvtid = 18–17
|mål1 = [[Yvette Broch|Broch]], [[Nycke Groot|Groot]] 7
|mål2 = [[Gwon Han-na|Gwon]] 11
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Lopéz, Ramírez ([[Spania|ESP]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/29FTR.pdf Rapport]
|2min1 =
|gult1 = 5
|raudt1 = 3
|2min2 = 3
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 21.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Frankrike}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Argentina}}
|resultat = 27–11
|halvtid = 15–4
|mål1 = [[Manon Houette|Houette]] 8
|mål2 = [[Rocio Campigli|Campigli]] 4
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Alpaidze, Berezkina ([[Russland|RUS]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/29FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 4
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 7
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 11.30
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Sverige}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Nederland}}
|resultat = 29–29
|halvtid = 16–13
|mål1 = [[Nathalie Hagman|Hagman]] 14
|mål2 = [[Angela Malestein|Malestein]] 5
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Alpaidze, Berezkina ([[Russland|RUS]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/38FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 19.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Russland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Argentina}}
|resultat = 35–29
|halvtid = 20–18
|mål1 = [[Anna Vjakhireva|Vjakhireva]] 7
|mål2 = [[Manuela Pizzo|Pizzo]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Mousaviyan, Kolahdouzan ([[Iran|IRI]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/41FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 11
|gult1 = 3
|raudt1 = 1
|2min2 = 7
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 21.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Sør-Korea}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Frankrike}}
|resultat = 17–21
|halvtid = 11–11
|mål1 = [[Song Hai-rim|Song]] 5
|mål2 = [[Alexandra Lacrabère|Lacrabère]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Hansen, Gjeding ([[Danmark|DEN]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/42FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 1
|raudt1 =
|2min2 = 6
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 11.30
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Sverige}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Frankrike}}
|resultat = 25–27
|halvtid = 13–15
|mål1 = [[Jamina Roberts|Roberts]] 8
|mål2 = [[Alexandra Lacrabère|Lacrabère]] 8
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Røen, Arntsen ([[Norge|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/50FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 14.40
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Nederland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Russland}}
|resultat = 34–38
|halvtid = 16–17
|mål1 = [[Estavana Polman|Polman]] 12
|mål2 = [[Jekaterina Ilina|Ilina]] 8
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Lah, Sok ([[Slovenia|SLO]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/51FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 6
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 21.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Argentina}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Sør-Korea}}
|resultat = 22–28
|halvtid = 10–12
|mål1 = [[Luciana Mendoza|Mendoza]] 6
|mål2 = [[Gwon Han-na|Gwon]] 11
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/54FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 2
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
== Sluttspelet ==
=== Kvartfinalar ===
{{Handballresultat
|dato = 16. august 2016
|tid = 10:00
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Brasil}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Nederland}}
|resultat= 23–32
|halvtid = 11–12
|mål1 = [[Fernanda da Silva (Handballspiller)|da Silva]] 7
|mål2 = [[Estavana Polman|Polman]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Arntsen, Røen ([[Norge|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/61FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 6
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 2
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 16. august 2016
|tid = 13:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Spania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Frankrike}}
|resultat= 26–27 (e.e.o.)
|halvtid = 12–5 / '''FT:''' 23–23
|mål1 = [[Nerea Pena|Pena]] 13
|mål2 = [[Alexandra Lacrabère|Lacrabère]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Alpaidze, Berezkina ([[Russland|RUS]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/62FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 8
|gult1 = 4
|raudt1 = 1
|2min2 = 2
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 16. august 2016
|tid = 17:00
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Noreg}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Sverige}}
|resultat= 33–20
|halvtid = 19–7
|mål1 = [[Stine Bredal Oftedal|Oftedal]] 6
|mål2 = [[Isabelle Gulldén|Gulldén]] 9
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/63FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 1
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 16. august 2016
|tid = 20:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Russland}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Angola}}
|resultat= 31–27
|halvtid = 18–14
|mål1 = [[Polina Kuznetsova|Kuznetsova]] 5
|mål2 = [[Natália Bernardo|Bernardo]] 8
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Pinto, Menezes ([[Brasil|BRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/63FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 2
|raudt1 = 1
|2min2 = 4
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
=== Semifinalar ===
{{Handballresultat
|dato = 18. august 2016
|tid = 15:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Nederland}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Frankrike}}
|resultat= 23–24
|halvtid = 13–17
|mål1 = [[Laura van der Heijden|van der Heijden]] 8
|mål2 = [[Allison Pineau|Pineau]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Koo, Lee ([[Sør-Korea|KOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/63FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 3
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 18. august 2016
|tid = 20:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Russland}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Noreg}}
|resultat= 38–37 (e.e.o.)
|halvtid = 18–16 / '''FT:''' 31–31
|mål1 = [[Vladlena Bobrovnikova|Bobrovnikova]] 8
|mål2 = [[Nora Mørk|Mørk]] 14
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Lah, Sok ([[Slovenia|SLO]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/70FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 7
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
===Bronsefinalen===
{{Handballresultat
|dato = 20. august 2016
|tid = 11:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Nederland}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Noreg}}
|resultat= 26–36
|halvtid = 13–19
|mål1 = [[Cornelia Groot|Groot]] 6
|mål2 = [[Nora Mørk|Mørk]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/70FTR.pdf Rapport]
|2min1 =
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 1
|raudt2 =
}}
Noregs kvinner sikra seg bronsemedaljar ved å vinne bronsefinalen med 36-26 over Nederland. Dei norske medaljevinnarane var [[Kari Aalvik Grimsbø]], [[Mari Molid]], [[Emilie Hegh Arntzen]], [[Veronica Kristiansen]], [[Ida Alstad]], [[Heidi Løke]], [[Nora Mørk]], [[Stine Oftedal]], [[Marit Malm Frafjord]], [[Katrine Lunde]], [[Linn-Kristin Riegelhuth Koren]], [[Amanda Kurtović]], [[Camilla Herrem]] og [[Sanna Solberg]].
===Finalen===
{{Handballresultat
|dato = 20. august 2016
|tid = 15:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Frankrike}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Russland}}
|resultat= 19–22
|halvtid = 7–10
|mål1 = [[Siraba Dembélé|Dembélé]], [[Allison Pineau|Pineau]] 5
|mål2 = [[Anna Vjakhireva|Vjakhireva]] 5
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Røen, Arntsen ([[Norge|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/70FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 1
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 2
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
Dei russiske kvinnene leia 10-7 over Frankrike. Gjennom den andre omgangen heldt dei seg heile vegen nokre få mål framom, og til sist vann Russland OL-finalen med 22-19. [[Anna Vjakhireva]] vart russisk toppskårar med 5 mål, ho vart elles kåra til turneringas beste spelar. Russlands mannskap bestod elles av Anna Sedojkina, Polina Kuznetsova, Daria Dmitrijeva, Anna Sen, Olga Akopjan, Marina Sudakova, Vladlena Bobrovnikova, Viktoria Zjilinskajte, Jekaterina Marennikova, Irina Bliznova, Jekaterina Ilina, Maja Petrova, Tatjana Jerokhina, Viktorija Kalinina.
Dei norske dommarane Kjersti Arntsen og Guri Røen straffa Russland med to 2-minuttsutvisingar og Frankrike med ei.
== Sjå òg ==
* [[Handball under Sommar-OL 2016 – Menn]]
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Handball under Sommar-OL 2016/Kvinner|Handball under Sommar-OL 2016/Kvinner]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 22. mars 2021.''
{{refslutt}}
[[Kategori:Øvingar under sommar-OL 2016]]
[[Kategori:Handball under sommar-OL|2016 ]]
[[Kategori:Handball i 2016]]
4ld9d0srrloyvdf00czcnzrpahpjeil
3682718
3682717
2026-11-04T11:55:43Z
Migne
2086
/* Bronsefinalen */
3682718
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks OL-konkurranse
|leikar=[[Sommar-OL 2016]]
|dato=6.–20. august 2016
}}
[[Fil:Arenas Cariocas (2).jpg|mini|Arena Carioca]]
'''Handball under sommar-OL 2016''' for kvinner vart avvikla i tida 6. til 20. august 2016 i Arena Carioca i [[Rio de Janeiro]]. Tolv land var kvalifiserte og deltok i turneringa. [[Det russiske kvinnelandslaget i handball|Russland]] vart olympisk meister, [[Det franske kvinnelandslaget i handball|Frankrike]] fekk sølv og [[Det norske kvinnelandslaget i handball|Noreg]] bronse.
== Innleiande runde ==
=== Gruppe A ===
{{Serietabell start}}
{{Serietabell|1| {{handballflagg|kv=1|Brasil}} |5|4|0|1|138|117|8|farge=avans }}
{{Serietabell|2| {{handballflagg|kv=1|Noreg}} |5|4|0|1|141|121|8|farge=avans }}
{{Serietabell|3| {{handballflagg|kv=1|Spania}} |5|3|0|2|125|116|6|farge=avans }}
{{Serietabell|4| {{handballflagg|kv=1|Angola}} |5|2|0|3|116|128|4|farge=avans }}
{{Serietabell|5| {{handballflagg|kv=1|Romania}} |5|2|0|3|108|119|4| }}
{{Serietabell|6| {{handballflagg|kv=1|Montenegro}} |5|0|0|5|107|134|0| }}
{{Serietabell slutt}}
{{Handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 09.30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Noreg}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Brasil}}
|resultat = 28–31
|halvtid = 16–17
|mål1 = [[Nora Mørk|Mørk]] 12
|mål2 = [[Anna Paula Belo|Rodrigues]] 12
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Horáček, Novotný ([[Tsjekkia|CZE]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/01FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 8
|gult2 = 2
|raudt2 = 1
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 16.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Montenegro}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Spania}}
|resultat = 19–25
|halvtid = 10–14
|mål1 = [[Katarina Bulatović|K. Bulatović]] 5
|mål2 = ''Fire spillere'' 4
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/04FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 4
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 19.50
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Romania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Angola}}
|resultat = 19–23
|halvtid = 9–11
|mål1 = [[Cristina Neagu|Neagu]] 8
|mål2 = [[Isabel Guialo|Guialo]] 5
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Koo, Lee ([[Sør-Korea|KOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/05FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 5
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 14.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Spania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Noreg}}
|resultat = 24–27
|halvtid = 10–11
|mål1 = [[Alexandrina Cabral|Cabral]] 5
|mål2 = [[Veronica Kristiansen|Kristiansen]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Geipel, Helbig ([[Tyskland|GER]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/15OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 7
|gult2 = 4
|raudt2 = 1
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 16.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Brasil}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Romania}}
|resultat = 26–13
|halvtid = 14–9
|mål1 = [[Anna Paula Belo|Rodrigues]] 8
|mål2 = [[Cristina Neagu|Neagu]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/16OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 2
|raudt1 = 1
|2min2 = 4
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 21.50
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Angola}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Montenegro}}
|resultat = 27–25
|halvtid = 12–12
|mål1 = [[Isabel Guialo|Guialo]] 7
|mål2 = [[Katarina Bulatović|K. Bulatović]] 9
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Alpaidze, Berekzina ([[Russland|RUS]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/18OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 09.30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Brasil}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Spania}}
|resultat = 24–29
|halvtid = 12–15
|mål1 = [[Fernanda da Silva (Handballspiller)|da Silva]] 7
|mål2 = [[Nerea Pena|Pena]] 8
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Koo, Lee ([[Sør-Korea|KOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/25FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 8
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 11.30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Romania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Montenegro}}
|resultat = 25–21
|halvtid = 11–9
|mål1 = [[Cristina Neagu|Neagu]] 10
|mål2 = [[Katarina Bulatović|K. Bulatović]] 9
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Rashed, El-Sayed ([[Egypt|EGY]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/26FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 4
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 16.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Noreg}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Angola}}
|resultat = 30–20
|halvtid = 16–8
|mål1 = [[Nora Mørk|Mørk]] 8
|mål2 = [[Isabel Guialo|Guialo]] 8
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://www.ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/PDF/28FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 2
|raudt2 = 1
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 09.30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Angola}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Brasil}}
|resultat = 24–28
|halvtid = 13–13
|mål1 = [[Natália Maria Bernardo|Bernardo]] 8
|mål2 = [[Ana Paula Rodrigues|Rodrigues]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Arntsen, Røen ([[Noreg|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/37FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 14.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Romania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Spania}}
|resultat = 24–21
|halvtid = 13–11
|mål1 = [[Cristina Neagu|Neagu]] 9
|mål2 = ''Tre spillere'' 4
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/39FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 16.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Montenegro}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Noreg}}
|resultat = 19–28
|halvtid = 11–16
|mål1 = [[Đurđina Jauković|Jauković]] 5
|mål2 = [[Nora Mørk|Mørk]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Coulibaly, Diabaté ([[Elfenbenskysten|CIV]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/40FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 09.30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Montenegro}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Brasil}}
|resultat = 23–29
|halvtid = 10–12
|mål1 = [[Biljana Pavićević|Pavićević]] 6
|mål2 = [[Ana Paula Rodrigues|Belo]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Mousaviyan, Kolahdouzan ([[Iran|IRI]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/49FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 3
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 16.40
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Noreg}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Romania}}
|resultat = 28–27
|halvtid = 14–13
|mål1 = [[Veronica Kristiansen|Kristiansen]] 7
|mål2 = [[Cristina Neagu|Neagu]] 11
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Alpaidze, Berekzina ([[Russland|RUS]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/52FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 6
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 6
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 19.50
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Spania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Angola}}
|resultat = 26–22
|halvtid = 13–12
|mål1 = [[Alexandrina Cabral|Cabral]], [[Carmen Martín|Martín]] 7
|mål2 = [[Isabel Guialo|Guialo]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Pinto, Menezes ([[Brasil|BRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/53FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 8
|gult2 = 3
|raudt2 = 1
}}
----
=== Gruppe B ===
{{Serietabell start}}
{{Serietabell|1| {{handballflagg|kv=1|Russland}} |5|5|0|0|165|147|10|farge=avans }}
{{Serietabell|2| {{handballflagg|kv=1|Frankrike}} |5|4|0|1|118| 93| 8|farge=avans }}
{{Serietabell|3| {{handballflagg|kv=1|Sverige}} |5|2|1|2|150|141| 5|farge=avans }}
{{Serietabell|4| {{handballflagg|kv=1|Nederland}} |5|1|2|2|135|135| 4|farge=avans }}
{{Serietabell|5| {{handballflagg|kv=1|Sør-Korea}} |5|1|1|3|130|136| 3| }}
{{Serietabell|6| {{handballflagg|kv=1|Argentina}} |5|0|0|5|101|147| 0| }}
{{Serietabell slutt}}
{{handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 11.30
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Nederland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Frankrike}}
|resultat = 14–18
|halvtid = 6–10
|mål1 = ''Tre spillere'' 3
|mål2 = [[Alexandra Lacrabère|Lacrabère]], [[Allison Pineau|Pineau]] 5
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Røen, Arntsen ([[Norge|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/02FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 3
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 14.40
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Russland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Sør-Korea}}
|resultat = 30–25
|halvtid = 12–13
|mål1 = [[Marina Sudakova|Sudakova]] 6
|mål2 = [[Jung Yu-ra|Jung]], [[Kim On-a|Kim O.]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Santos, Fonseca ([[Portugal|POR]])
|rapport =
|2min1 = 3
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 7
|gult2 = 4
|raudt2 = 1
}}
----
{{handballresultat
|dato = 6. august 2016
|tid = 21.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Sverige}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Argentina}}
|resultat = 31–21
|halvtid = 13–9
|mål1 = [[Nathalie Hagman|Hagman]] 6
|mål2 = [[Luciana Mendoza|Mendoza]] 5
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Coulibaly, Diabaté ([[Elfenbenskysten|CIV]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/PDF/06FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 6
|gult2 = 1
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 09.30
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Sør-Korea}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Sverige}}
|resultat = 28–31
|halvtid = 15–16
|mål1 = [[Woo Sun-hee|Woo]] 7
|mål2 = [[Nathalie Hagman|Hagman]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Røen, Arntsen ([[Norge|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/13OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 5
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 11.30
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Frankrike}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Russland}}
|resultat = 25–26
|halvtid = 10–15
|mål1 = [[Alexandra Lacrabère|Lacrabère]] 11
|mål2 = [[Polina Kuznetsova|Kuznetsova]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Lah, Sok ([[Slovenia|SLO]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/14OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 6
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 8. august 2016
|tid = 19.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Argentina}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Nederland}}
|resultat = 18–26
|halvtid = 9–13
|mål1 = [[Luciana Mendoza|Mendoza]] 3
|mål2 = [[Estavana Polman|Polman]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Mousaviyan, Kolahdouzan ([[Iran|IRI]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/17OMR.pdf Rapport]
|2min1 = 6
|gult1 = 1
|raudt1 =
|2min2 = 5
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 14.40
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Russland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Sverige}}
|resultat = 36–34
|halvtid = 15–18
|mål1 = [[Vladlena Bobrovnikova|Bobrovnikova]], [[Darja Dmitrijeva (handballspiller)|Dmitrijeva]] 6
|mål2 = [[Isabelle Gulldén|Gulldén]] 11
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Pinto, Menezes ([[Brasil|BRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/27FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 6
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 19.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Nederland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Sør-Korea}}
|resultat = 32–32
|halvtid = 18–17
|mål1 = [[Yvette Broch|Broch]], [[Nycke Groot|Groot]] 7
|mål2 = [[Gwon Han-na|Gwon]] 11
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Lopéz, Ramírez ([[Spania|ESP]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/29FTR.pdf Rapport]
|2min1 =
|gult1 = 5
|raudt1 = 3
|2min2 = 3
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 10. august 2016
|tid = 21.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Frankrike}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Argentina}}
|resultat = 27–11
|halvtid = 15–4
|mål1 = [[Manon Houette|Houette]] 8
|mål2 = [[Rocio Campigli|Campigli]] 4
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Alpaidze, Berezkina ([[Russland|RUS]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/29FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 4
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 7
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 11.30
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Sverige}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Nederland}}
|resultat = 29–29
|halvtid = 16–13
|mål1 = [[Nathalie Hagman|Hagman]] 14
|mål2 = [[Angela Malestein|Malestein]] 5
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Alpaidze, Berezkina ([[Russland|RUS]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/38FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 19.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Russland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Argentina}}
|resultat = 35–29
|halvtid = 20–18
|mål1 = [[Anna Vjakhireva|Vjakhireva]] 7
|mål2 = [[Manuela Pizzo|Pizzo]] 6
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Mousaviyan, Kolahdouzan ([[Iran|IRI]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/41FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 11
|gult1 = 3
|raudt1 = 1
|2min2 = 7
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 12. august 2016
|tid = 21.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Sør-Korea}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Frankrike}}
|resultat = 17–21
|halvtid = 11–11
|mål1 = [[Song Hai-rim|Song]] 5
|mål2 = [[Alexandra Lacrabère|Lacrabère]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Hansen, Gjeding ([[Danmark|DEN]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/42FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 3
|gult1 = 1
|raudt1 =
|2min2 = 6
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 11.30
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Sverige}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Frankrike}}
|resultat = 25–27
|halvtid = 13–15
|mål1 = [[Jamina Roberts|Roberts]] 8
|mål2 = [[Alexandra Lacrabère|Lacrabère]] 8
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Røen, Arntsen ([[Norge|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/50FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 4
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 14.40
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Nederland}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Russland}}
|resultat = 34–38
|halvtid = 16–17
|mål1 = [[Estavana Polman|Polman]] 12
|mål2 = [[Jekaterina Ilina|Ilina]] 8
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Lah, Sok ([[Slovenia|SLO]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/51FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 6
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 4
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{handballresultat
|dato = 14. august 2016
|tid = 21.50
|lag1 = {{handballflagg-h|kv=1|Argentina}}
|lag2 = {{handballflagg|kv=1|Sør-Korea}}
|resultat = 22–28
|halvtid = 10–12
|mål1 = [[Luciana Mendoza|Mendoza]] 6
|mål2 = [[Gwon Han-na|Gwon]] 11
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum =
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/54FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 2
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
== Sluttspelet ==
=== Kvartfinalar ===
{{Handballresultat
|dato = 16. august 2016
|tid = 10:00
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Brasil}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Nederland}}
|resultat= 23–32
|halvtid = 11–12
|mål1 = [[Fernanda da Silva (Handballspiller)|da Silva]] 7
|mål2 = [[Estavana Polman|Polman]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Arntsen, Røen ([[Norge|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/61FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 6
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 2
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 16. august 2016
|tid = 13:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Spania}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Frankrike}}
|resultat= 26–27 (e.e.o.)
|halvtid = 12–5 / '''FT:''' 23–23
|mål1 = [[Nerea Pena|Pena]] 13
|mål2 = [[Alexandra Lacrabère|Lacrabère]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Alpaidze, Berezkina ([[Russland|RUS]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/62FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 8
|gult1 = 4
|raudt1 = 1
|2min2 = 2
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 16. august 2016
|tid = 17:00
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Noreg}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Sverige}}
|resultat= 33–20
|halvtid = 19–7
|mål1 = [[Stine Bredal Oftedal|Oftedal]] 6
|mål2 = [[Isabelle Gulldén|Gulldén]] 9
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/63FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 1
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 16. august 2016
|tid = 20:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Russland}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Angola}}
|resultat= 31–27
|halvtid = 18–14
|mål1 = [[Polina Kuznetsova|Kuznetsova]] 5
|mål2 = [[Natália Bernardo|Bernardo]] 8
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Pinto, Menezes ([[Brasil|BRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/63FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 2
|raudt1 = 1
|2min2 = 4
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
=== Semifinalar ===
{{Handballresultat
|dato = 18. august 2016
|tid = 15:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Nederland}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Frankrike}}
|resultat= 23–24
|halvtid = 13–17
|mål1 = [[Laura van der Heijden|van der Heijden]] 8
|mål2 = [[Allison Pineau|Pineau]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Koo, Lee ([[Sør-Korea|KOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/63FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 2
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 3
|gult2 = 2
|raudt2 =
}}
----
{{Handballresultat
|dato = 18. august 2016
|tid = 20:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Russland}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Noreg}}
|resultat= 38–37 (e.e.o.)
|halvtid = 18–16 / '''FT:''' 31–31
|mål1 = [[Vladlena Bobrovnikova|Bobrovnikova]] 8
|mål2 = [[Nora Mørk|Mørk]] 14
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Lah, Sok ([[Slovenia|SLO]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/70FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 5
|gult1 = 4
|raudt1 =
|2min2 = 7
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
----
===Bronsefinalen===
{{Handballresultat
|dato = 20. august 2016
|tid = 11:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Nederland}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Noreg}}
|resultat= 26–36
|halvtid = 13–19
|mål1 = [[Nycke Groot|Groot]] 6
|mål2 = [[Nora Mørk|Mørk]] 7
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Bonaventura, Bonaventura ([[Frankrike|FRA]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/70FTR.pdf Rapport]
|2min1 =
|gult1 = 3
|raudt1 =
|2min2 = 1
|gult2 = 1
|raudt2 =
}}
Noregs kvinner sikra seg bronsemedaljar ved å vinne bronsefinalen med 36-26 over Nederland. Dei norske medaljevinnarane var [[Kari Aalvik Grimsbø]], [[Mari Molid]], [[Emilie Hegh Arntzen]], [[Veronica Kristiansen]], [[Ida Alstad]], [[Heidi Løke]], [[Nora Mørk]], [[Stine Oftedal]], [[Marit Malm Frafjord]], [[Katrine Lunde]], [[Linn-Kristin Riegelhuth Koren]], [[Amanda Kurtović]], [[Camilla Herrem]] og [[Sanna Solberg]].
===Finalen===
{{Handballresultat
|dato = 20. august 2016
|tid = 15:30
|lag1 = {{Handballflagg-h|kv=1|Frankrike}}
|lag2 = {{Handballflagg|kv=1|Russland}}
|resultat= 19–22
|halvtid = 7–10
|mål1 = [[Siraba Dembélé|Dembélé]], [[Allison Pineau|Pineau]] 5
|mål2 = [[Anna Vjakhireva|Vjakhireva]] 5
|arena = Arena Carioca i Rio de Janeiro
|publikum=
|dommar = Røen, Arntsen ([[Norge|NOR]])
|rapport = [http://ihf.info/files/CompetitionData/49592af9-a303-4402-9f7f-4d4dd943194d/pdf/70FTR.pdf Rapport]
|2min1 = 1
|gult1 = 2
|raudt1 =
|2min2 = 2
|gult2 = 3
|raudt2 =
}}
Dei russiske kvinnene leia 10-7 over Frankrike. Gjennom den andre omgangen heldt dei seg heile vegen nokre få mål framom, og til sist vann Russland OL-finalen med 22-19. [[Anna Vjakhireva]] vart russisk toppskårar med 5 mål, ho vart elles kåra til turneringas beste spelar. Russlands mannskap bestod elles av Anna Sedojkina, Polina Kuznetsova, Daria Dmitrijeva, Anna Sen, Olga Akopjan, Marina Sudakova, Vladlena Bobrovnikova, Viktoria Zjilinskajte, Jekaterina Marennikova, Irina Bliznova, Jekaterina Ilina, Maja Petrova, Tatjana Jerokhina, Viktorija Kalinina.
Dei norske dommarane Kjersti Arntsen og Guri Røen straffa Russland med to 2-minuttsutvisingar og Frankrike med ei.
== Sjå òg ==
* [[Handball under Sommar-OL 2016 – Menn]]
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Handball under Sommar-OL 2016/Kvinner|Handball under Sommar-OL 2016/Kvinner]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 22. mars 2021.''
{{refslutt}}
[[Kategori:Øvingar under sommar-OL 2016]]
[[Kategori:Handball under sommar-OL|2016 ]]
[[Kategori:Handball i 2016]]
21o2l553agul6ln0zdsg5i69j6nuu82
Handball under Sommar-OL 2016/Kvinner
0
389184
3682714
3656555
2026-11-04T11:53:09Z
Xqbot
13738
robot: Fikser dobbel omdirigering fra [[Handball under sommar-OL 2016 – Kvinner]] til [[Handball under sommar-OL 2016/Kvinner]]
3682714
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Handball under sommar-OL 2016/Kvinner]]
lird7nui7esscosrbo81l4esdb6gh6d
Handball under Sommer-OL 2016 – Kvinner
0
389195
3682715
3656559
2026-11-04T11:53:14Z
Xqbot
13738
robot: Fikser dobbel omdirigering fra [[Handball under sommar-OL 2016 – Kvinner]] til [[Handball under sommar-OL 2016/Kvinner]]
3682715
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Handball under sommar-OL 2016/Kvinner]]
lird7nui7esscosrbo81l4esdb6gh6d
Polaritet i statsvitskap
0
403516
3682546
3458768
2026-11-03T20:30:29Z
~2026-58539-95
160591
3682546
wikitext
text/x-wiki
'''Polaritet''' er eit omgrep i [[internasjonal politikk]] som vert nytta for å forklåra maktfordelinga mellom land innanfor eit internasjonalt system. Ein pol i denne samanhengen vert rekna som eit politisk område, fyrst og fremst statar, som har innverknad på andre statar ved hjelp av økonomisk, militær og politisk makt. Polaritet tek ei konkret form via ulike globale institusjonar, til dømes: [[Verdsbanken]], [[Det internasjonale pengefondet|IMF]], [[Dei sameinte nasjonane|SN]] eller fleirstatlege militære samarbeid som [[NATO]] eller [[Warszawapakta]].
Det finst tre ulike tilstandar ein kan nytta for å seia noko om korleis det internasjonale samfunnet vert styrt:<ref>{{Tidskriftsref|författare=Paul Horness|rubrik=Understanding Paradigms and Polarity in International Relations}}</ref><ref>{{Tidskriftsref|rubrik=NORTHEAST ASIA IN THE MULTIPOLAR WORLD-SYSTEM|url=https://www.jstor.org/stable/42704739|tidskrift=Asian Perspective|år=2010|hämtdatum=2022-04-20|issn=0258-9184|sid=191–205|volym=34|nummer=4|förnamn=Immanuel|efternamn=Wallerstein}}</ref>
* '''Unipolar''', ein verdensorden med éin enkelt, overveldande dominerande stat. T.d. USA på 1990-talet.
* '''Bipolar''', ein verdensorden der to statar deler nesten all makt mellom seg. T.d. USA og Sovjetsamveldet under den kalde krigen.
* '''Multipolar''', ein verdensorden der makta er jamt balansert mellom ulike uavhengige statar og politiske område, det vil seia mellom fleire stormakter. Det er konsensus om at verdsordenen for tida skiftar frå ''unipolar'' til ''multipolar''.<ref>{{Citation|title=Ny forsvarskommisjon. Viktigere enn noen gang.|url=https://www.nof.no/arkiv/Ny-forsvarskommisjon--Viktigere-enn-noen-gang-|website=www.nof.no|accessdate=2023-01-26}}</ref>
hei
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Polaritet (politik)|Polaritet (politik)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|sv}}, den 26. januar 2023.''
{{refslutt}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Det internasjonale samfunnet]]
41n6zuwbwga5al98fudf3lz70twilus
3682547
3682546
2026-11-03T20:33:52Z
NDG
146544
Attenderulla endringa gjord av [[Special:Contributions/~2026-58539-95|~2026-58539-95]] ([[User talk:~2026-58539-95|diskusjon]]) til siste versjonen av [[User:HerVal7752|HerVal7752]]
3458768
wikitext
text/x-wiki
'''Polaritet''' er eit omgrep i [[internasjonal politikk]] som vert nytta for å forklåra maktfordelinga mellom land innanfor eit internasjonalt system. Ein pol i denne samanhengen vert rekna som eit politisk område, fyrst og fremst statar, som har innverknad på andre statar ved hjelp av økonomisk, militær og politisk makt. Polaritet tek ei konkret form via ulike globale institusjonar, til dømes: [[Verdsbanken]], [[Det internasjonale pengefondet|IMF]], [[Dei sameinte nasjonane|SN]] eller fleirstatlege militære samarbeid som [[NATO]] eller [[Warszawapakta]].
Det finst tre ulike tilstandar ein kan nytta for å seia noko om korleis det internasjonale samfunnet vert styrt:<ref>{{Tidskriftsref|författare=Paul Horness|rubrik=Understanding Paradigms and Polarity in International Relations}}</ref><ref>{{Tidskriftsref|rubrik=NORTHEAST ASIA IN THE MULTIPOLAR WORLD-SYSTEM|url=https://www.jstor.org/stable/42704739|tidskrift=Asian Perspective|år=2010|hämtdatum=2022-04-20|issn=0258-9184|sid=191–205|volym=34|nummer=4|förnamn=Immanuel|efternamn=Wallerstein}}</ref>
* '''Unipolar''', ein verdensorden med éin enkelt, overveldande dominerande stat. T.d. USA på 1990-talet.
* '''Bipolar''', ein verdensorden der to statar deler nesten all makt mellom seg. T.d. USA og Sovjetsamveldet under den kalde krigen.
* '''Multipolar''', ein verdensorden der makta er jamt balansert mellom ulike uavhengige statar og politiske område, det vil seia mellom fleire stormakter. Det er konsensus om at verdsordenen for tida skiftar frå ''unipolar'' til ''multipolar''.<ref>{{Citation|title=Ny forsvarskommisjon. Viktigere enn noen gang.|url=https://www.nof.no/arkiv/Ny-forsvarskommisjon--Viktigere-enn-noen-gang-|website=www.nof.no|accessdate=2023-01-26}}</ref>
== Kjelder ==
{{fotnoteliste}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Polaritet (politik)|Polaritet (politik)]]» frå {{Wikipedia-utgåve|sv}}, den 26. januar 2023.''
{{refslutt}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Det internasjonale samfunnet]]
2o58h5uk8r342lap9ytcp8kg0c4smfd
Marcella Liburd
0
414675
3682633
3540210
2026-11-04T08:39:13Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682633
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks politikar}}
'''Dame Marcella Althea Liburd''' ({{datoar}}<ref>{{kilde www |tittel=Hon. Marcella Liburd – St. Kitts-Nevis Labour Party |url=http://www.stkittsnevislabourparty.com/hon-marcella-liburd/ |dato=27. juli 2018 |besøksdato=2023-03-10 |arkiv-dato=2018-07-27 |arkiv-url=https://web.archive.org/web/20180727210349/http://www.stkittsnevislabourparty.com/hon-marcella-liburd/ }}</ref>) er ein [[Saint Kitts og Nevis|sanktkittisk]] [[politikar]] som 1. februar 2023 blei utnemnd til den femte generalguvernøren i øystaten [[Saint Kitts og Nevis]]. Ho har tidlegare vore parlamentspresident («speaker»), ho har innehatt fleire ministerpostar og vore fungerande statsminister og var opposisjonsleiar for Saint Kitts and Nevis Labour Party{{mrk|Må ikkje forvekslast med People's Labour Party, stifta av [[Timothy Harris]] i 2013 då han gjekk ut av Saint Kitts and Nevis Labour Parti i protest etter å ha blitt sparka frå regjeringa.}} i ein periode då dette partiet ikkje hadde regjeringsmakt.
== Stillinga til generalguvernøren ==
Saint Kitts og Nevis er eit [[konstitusjonelt monarki]] og statsoverhovudet er den britiske monarken, frå 2022 er det kong [[Charles III av Storbritannia|Charles III]]. Generalguvernøren blir utnemnd av monarken for eit tidsrom slått fast av monarken. Ordninga er nedfelt i Grunnloven for Saint Kitts og Nevis frå 1983, Kapittel III, punkt 21.<ref>{{kilde www | url=http://www.georgetown.edu/pdba/Constitutions/Kitts/stkitts-nevis.html | tittel=Constitution of St. Kitts and Nevis, 1983 | utgiver=Political Database of the Americas | besøksdato=8. mars 2023 | arkiv-dato=2005-05-26 | arkiv-url=https://web.archive.org/web/20050526074935/http://www.georgetown.edu/pdba/Constitutions/Kitts/stkitts-nevis.html | url-status=yes }}</ref>
== Biografi ==
[[Fil:Realms Lunch Coronation Event (52872261291).jpg|thumb|Liburd (til venstre) i samtale med kong Charles III på [[Buckingham Palace]] i mai 2023.]]
Liburd er fødd 10. juli 1953 i [[Basseterre]], hovudstaden i Saint Kitts og Nevis.<ref name=CE>{{kilde www | tittel=Marcella Liburd | url=http://caribbeanelections.com/kn/candidates/sknlp/Marcella_Liburd.asp | utgiver=KnowledgeWalk Institute | besøksdato=2023-03-10 | arkiv-dato=2010-09-20 | arkiv-url=https://web.archive.org/web/20100920011240/http://caribbeanelections.com/kn/candidates/sknlp/Marcella_Liburd.asp | url-status=unfit }}</ref> Ho har [[bachelorgrad]] i [[juss]] frå Norman Manley Law School og var [[advokatfullmektig]] og [[advokat]] i [[høgsterett]] før ho byrja sin politiske karriere. Ho ble sekretær i Saint Kitts and Nevis Labour Party i 1997. I 2004 blei ho den fyrste kvinnelege parlamentspresidenten i den saintkittiske nasjonalforsamlinga. Ho gjekk av i 2008 for å stille som kandidat ved valet. Ho har blant anna arbeidd med lovverk om vald i nære relasjonar og om likeløn.<ref name=CE/>
I 2013 blei Liburd som fyrste kvinne vald inn i styret for Saint Kitts and Nevis Labour Party.<ref>{{kilde www | forfatter=Toni Frederick | tittel=Liburd: No Confidence Motion not discussed at Labour Conference | utgiver=West Indies News Network | dato=23. mai 2013 | url=http://www.winnfm.com/news/local/4237-liburd-no-confidence-motion-not-discussed-at-labour-conference | besøksdato=2023-03-10 | arkiv-dato=2014-07-18 | arkiv-url=https://web.archive.org/web/20140718021051/http://www.winnfm.com/news/local/4237-liburd-no-confidence-motion-not-discussed-at-labour-conference | url-status=unfit }}</ref> I 2015 tapte partiet hennar regjeringsmakta etter 20 samanhengjande år med fleirtal, og Liburd måtte ta plass i opposisjonen. Ho blei nestleiar i partiet i 2018.
I 2022 blei Liburd utnemnd til mellombels generalguvernør.<ref>{{kilde www | tittel=Marcella Liburd JP Appointed as Governor-General of St Kitts and Nevis | url=https://associatestimes.com/marcella-liburd-jp-appointed-as-governor-general-of-st-kitts-and-nevis/ | utgiver=Associates Times | dato=1. februar 2023}}</ref> Frå 1. februar 2023 har ho vore generalguvernør.<ref>{{kilde www | tittel=HER EXCELLENCY DAME MARCELLA LIBURD GCMG, JP INSTALLED AS FIRST FEMALE GOVERNOR-GENERAL OF ST. CHRISTOPHER AND NEVIS | url=https://www.sknis.gov.kn/2023/02/01/her-excellency-marcella-liburd-jp-sworn-in-as-st-kitts-and-nevis-first-female-governor-general-2/ | utgiver=SKNIS | dato=3. februar 2023}}</ref> Same veke blei ho tildelt den kvinnelege storkrossen av [[Sankt Mikaels og Sankt Georgs orden]] (Dame Grand Cross of the Order of St Michael and St George).<ref>{{kilde www | tittel=Her Excellency Dame Marcella Liburd GCMG, JP installed as the first female Governor-General of St. Christopher and Nevis | url=https://www.sknvibes.com/news/newsdetails.cfm/121136 | utgiver=SKN Vibes | dato=8. februar 2023}}</ref>
==Merknadar==
{{Merknadar}}
== Kjelder ==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Marcella Liburd|Marcella Liburd]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. mars 2024.''
{{refslutt}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Sanktkittiske politikarar]]
[[Kategori:Sanktkittiske generalguvenørar]]
[[Kategori:Folk frå Basseterre]]
[[Kategori:Første kvinnelege stats- og regjeringsleiarar]]
c8vmksxe5pvktfr6so8oap5b43pkrk5
3682634
3682633
2026-11-04T08:40:39Z
Ranveig
39
Ref-flikk
3682634
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks politikar}}
'''Dame Marcella Althea Liburd''' ({{datoar}}<ref>{{kilde www |tittel=Hon. Marcella Liburd – St. Kitts-Nevis Labour Party |url=http://www.stkittsnevislabourparty.com/hon-marcella-liburd/ |dato=27. juli 2018 |besøksdato=2023-03-10 |arkiv-dato=2018-07-27 |arkiv-url=https://web.archive.org/web/20180727210349/http://www.stkittsnevislabourparty.com/hon-marcella-liburd/ }}</ref>) er ein [[Saint Kitts og Nevis|sanktkittisk]] [[politikar]] som 1. februar 2023 blei utnemnd til den femte generalguvernøren i øystaten [[Saint Kitts og Nevis]]. Ho har tidlegare vore parlamentspresident («speaker»), ho har innehatt fleire ministerpostar og vore fungerande statsminister og var opposisjonsleiar for Saint Kitts and Nevis Labour Party{{mrk|Må ikkje forvekslast med People's Labour Party, stifta av [[Timothy Harris]] i 2013 då han gjekk ut av Saint Kitts and Nevis Labour Parti i protest etter å ha blitt sparka frå regjeringa.}} i ein periode då dette partiet ikkje hadde regjeringsmakt.
== Stillinga til generalguvernøren ==
Saint Kitts og Nevis er eit [[konstitusjonelt monarki]] og statsoverhovudet er den britiske monarken, frå 2022 er det kong [[Charles III av Storbritannia|Charles III]]. Generalguvernøren blir utnemnd av monarken for eit tidsrom slått fast av monarken. Ordninga er nedfelt i Grunnloven for Saint Kitts og Nevis frå 1983, Kapittel III, punkt 21.<ref>{{kilde www | url=http://www.georgetown.edu/pdba/Constitutions/Kitts/stkitts-nevis.html | tittel=Constitution of St. Kitts and Nevis, 1983 | utgiver=Political Database of the Americas | besøksdato=8. mars 2023 | arkiv-dato=2005-05-26 | arkiv-url=https://web.archive.org/web/20050526074935/http://www.georgetown.edu/pdba/Constitutions/Kitts/stkitts-nevis.html }}</ref>
== Biografi ==
[[Fil:Realms Lunch Coronation Event (52872261291).jpg|thumb|Liburd (til venstre) i samtale med kong Charles III på [[Buckingham Palace]] i mai 2023.]]
Liburd er fødd 10. juli 1953 i [[Basseterre]], hovudstaden i Saint Kitts og Nevis.<ref name=CE>{{kilde www | tittel=Marcella Liburd | url=http://caribbeanelections.com/kn/candidates/sknlp/Marcella_Liburd.asp | utgiver=KnowledgeWalk Institute | besøksdato=2023-03-10 | arkiv-dato=2010-09-20 | arkiv-url=https://web.archive.org/web/20100920011240/http://caribbeanelections.com/kn/candidates/sknlp/Marcella_Liburd.asp | url-status=unfit }}</ref> Ho har [[bachelorgrad]] i [[juss]] frå Norman Manley Law School og var [[advokatfullmektig]] og [[advokat]] i [[høgsterett]] før ho byrja sin politiske karriere. Ho ble sekretær i Saint Kitts and Nevis Labour Party i 1997. I 2004 blei ho den fyrste kvinnelege parlamentspresidenten i den saintkittiske nasjonalforsamlinga. Ho gjekk av i 2008 for å stille som kandidat ved valet. Ho har blant anna arbeidd med lovverk om vald i nære relasjonar og om likeløn.<ref name=CE/>
I 2013 blei Liburd som fyrste kvinne vald inn i styret for Saint Kitts and Nevis Labour Party.<ref>{{kilde www | forfatter=Toni Frederick | tittel=Liburd: No Confidence Motion not discussed at Labour Conference | utgiver=West Indies News Network | dato=23. mai 2013 | url=http://www.winnfm.com/news/local/4237-liburd-no-confidence-motion-not-discussed-at-labour-conference | besøksdato=2023-03-10 | arkiv-dato=2014-07-18 | arkiv-url=https://web.archive.org/web/20140718021051/http://www.winnfm.com/news/local/4237-liburd-no-confidence-motion-not-discussed-at-labour-conference | url-status=unfit }}</ref> I 2015 tapte partiet hennar regjeringsmakta etter 20 samanhengjande år med fleirtal, og Liburd måtte ta plass i opposisjonen. Ho blei nestleiar i partiet i 2018.
I 2022 blei Liburd utnemnd til mellombels generalguvernør.<ref>{{kilde www | tittel=Marcella Liburd JP Appointed as Governor-General of St Kitts and Nevis | url=https://associatestimes.com/marcella-liburd-jp-appointed-as-governor-general-of-st-kitts-and-nevis/ | utgiver=Associates Times | dato=1. februar 2023}}</ref> Frå 1. februar 2023 har ho vore generalguvernør.<ref>{{kilde www | tittel=HER EXCELLENCY DAME MARCELLA LIBURD GCMG, JP INSTALLED AS FIRST FEMALE GOVERNOR-GENERAL OF ST. CHRISTOPHER AND NEVIS | url=https://www.sknis.gov.kn/2023/02/01/her-excellency-marcella-liburd-jp-sworn-in-as-st-kitts-and-nevis-first-female-governor-general-2/ | utgiver=SKNIS | dato=3. februar 2023}}</ref> Same veke blei ho tildelt den kvinnelege storkrossen av [[Sankt Mikaels og Sankt Georgs orden]] (Dame Grand Cross of the Order of St Michael and St George).<ref>{{kilde www | tittel=Her Excellency Dame Marcella Liburd GCMG, JP installed as the first female Governor-General of St. Christopher and Nevis | url=https://www.sknvibes.com/news/newsdetails.cfm/121136 | utgiver=SKN Vibes | dato=8. februar 2023}}</ref>
==Merknadar==
{{Merknadar}}
== Kjelder ==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Marcella Liburd|Marcella Liburd]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. mars 2024.''
{{refslutt}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Sanktkittiske politikarar]]
[[Kategori:Sanktkittiske generalguvenørar]]
[[Kategori:Folk frå Basseterre]]
[[Kategori:Første kvinnelege stats- og regjeringsleiarar]]
ld041e3i49szbadxfgz888vfrtmx8f6
Hege Hertzberg
0
414676
3682632
3540196
2026-11-04T08:39:09Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682632
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks biografi|fødenamn=Hege Berg-Nielsen}}
'''Hege Hertzberg''' ({{fødd-lua|18. september 1959 i [[Bærum]]}}) er ein [[Noreg|norsk]] [[diplomat]], [[ambassadør]] og tidlegare [[politikar]] i [[Venstre]].
==Liv og virke==
Hertzberg er utdanna [[ernæringsfysiolog]].
Ho var leiar i [[Unge Venstre]] i perioden 1985–1986, og stod på stortingslista til [[Akershus]] [[Venstre]] i 1981. Tida hennar som leiar i Unge Venstre var prega av harde kampar i organisasjonen med å sameine [[økologi]] og [[miljøvern]] med [[liberalisme|den liberale ideologien]].
Hertzberg var utviklingspolitisk direktør i [[Utanriksdepartementet]].<ref>[http://www.bistandsaktuelt.no/nyheter-og-reportasjer/arkiv-nyheter-og-reportasjer/portrett-bistandsstrategen Bistandsstrategen]{{Død lenke|dato=februar 2021 |bot=InternetArchiveBot }}, portrettintervju med Hertzberg i Bistandsaktuelt.</ref> Ho var ambassadør i [[Ghana]] frå 2013,<ref>{{Kilde www|url = http://www.regjeringen.no/nb/dep/ud/pressesenter/pressemeldinger/2013/pm_stasjonssjefer.html?id=725267|tittel = Fem nye norske ambassadører og generalkonsuler|besøksdato = 2013-08-15|utgiver = Utenriksdepartementet|dato = 2013-04-26}}</ref> og blei sideakkreditert til [[Liberia]], [[Senegal]], [[Sierra Leone]], [[Gambia]] og [[Mali]] i 2013, [[Guinea]] og [[Gambia]] i 2014 og frå 2015 til [[Burkina Faso]].<ref>[https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/offisielt-fra-statsrad-1-november-2013/id744861/ Offisielt fra statsråd 1. november 2013]</ref><ref>[https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/offisielt-fra-statsradet-23-august-2013/id734215/ Offisielt frå statsrådet 23. august 2013]</ref><ref>[https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/offisielt-fra-statsradet-22-november-201/id746188/ Offisielt frå statsrådet 22. november 2013]</ref><ref>[https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/offisielt-fra-statsrad-29-november-2013/id746904/ Offisielt fra statsråd 29. november 2013]</ref><ref>[https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/offisielt-fra-statsrad-13-desember-2013/id747889/ Offisielt fra statsråd 13. desember 2013]</ref><ref>[https://www.regjeringen.no/no/aktuelt/Offisielt-fra-statsradet-21-mars-2014/id753656/ Offisielt frå statsrådet 21. mars 2014]</ref><ref>{{Citation|title=Offisielt frå statsrådet 24. april 2015|url=https://www.regjeringen.no/nn/aktuelt/offisielt-fra-statsradet-24.-april-2015/id2407979/|website=Regjeringa.no|date=2015-04-24|accessdate=2024-03-24|language=nn-NO|first=|last=}}</ref>
Mellom 2017 og 2019 var ho direktør for [[Fredskorpset]].<ref>{{Kilde www |url=https://www.fredskorpset.no/om-fk/ansatte/ |tittel=Ansatte |besøksdato=2017-09-06 |arkiv-dato=2017-09-06 |arkiv-url=https://web.archive.org/web/20170906181915/https://www.fredskorpset.no/om-fk/ansatte/ }}</ref> I 2019 blei ho utnemnd til assisterande utanriksråd<ref>{{Kilde www|url = https://www.bistandsaktuelt.no/utviklingsbransjen-utviklingspolitikk/hege-hertzberg-utnevnt-til-ny-assisterende-utenriksrad/129608|tittel = Hege Hertzberg utnevnt til ny assisterende utenriksråd |besøksdato = 2022-05-18|utgiver = Bistandsaktuelt|dato = 2019-06-07}}</ref> i [[UD]].<ref>{{Kilde www|url = https://www.regjeringen.no/no/dep/ud/org/adm_ledelse/assisterende-utenriksrad-hege-hertzberg/id2660863/|tittel = Assisterende utenriksråd Hege Hertzberg |besøksdato = 2022-05-18|utgiver = Utenriksdepartementet|dato =}}</ref>
== Kjelder ==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hege Hertzberg|Hege Hertzberg]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 23. mars 2024.''
{{refslutt}}
{{Unge Venstre-leiarar}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Norske politikarar]]
[[Kategori:Norske diplomatar]]
[[Kategori:Norske ambassadørar]]
[[Kategori:Norske ambassadørar til Burkina Faso]]
[[Kategori:Norske ambassadørar til Gambia]]
[[Kategori:Norske ambassadørar til Ghana]]
[[Kategori:Norske ambassadørar til Guinea]]
[[Kategori:Norske ambassadørar til Liberia]]
[[Kategori:Norske ambassadørar til Mali]]
[[Kategori:Norske ambassadørar til Senegal]]
[[Kategori:Norske ambassadørar til Sierra Leone]]
[[Kategori:Norske fysiologar]]
[[Kategori:Leiarar i Unge Venstre]]
[[Kategori:Folk frå Bærum]]
e6gdjyhqo27eeg27wlhcsc6b303m4pp
Mette Abildgaard
0
414701
3682631
3550664
2026-11-04T08:39:00Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682631
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks politikar
| verv = [[Folketinget|Folketingsmedlem]]
| periode = 18. juni 2015–
| valgkrets = [[Nordsjællands storkrets]]
}}
'''Mette Abildgaard Juulsager''' ({{fødd-lua|12. oktober 1988 i [[Horsens]]}}) er ein [[Danmark|dansk]] politikar for [[Det Konservative Folkeparti]]. Ho har vore vald til [[Folketinget]] frå [[Nordsjællands storkrins]] sidan 2015. Ho har vore både formann og [[politisk ordførar]] for den konservative folketingsgruppa.<ref name="ft">{{Kilde www|url=https://www.ft.dk/da/medlemmer/folketingetsmedlemmer/mette-abildgaard-(kf)|tittel=Mette Abildgaard (KF)|utgiver=Folketinget|besøksdato= 2019-03-08|språk=dansk}}</ref>
== Liv og virke ==
Abildgaard vaks opp i landsbyen [[Føvling]] i dåverande [[Holsted kommune]]. Faren var lastebilsjåfør, og mora arbeidde på ein eldreheim.<ref>{{Kilde www|url=http://hsfo.dk/article/20150619/ARTIKLER/150618999|tittel=Føvling-pige på vej i Folketinget: Det er så vildt|dato=19. juni 2015|forfatter=Wissendorff, Anya|verk=Horsens Folkeblad|besøksdato=18. juli 2015|språk=dansk}}</ref><ref>{{Kilde www|url=https://www.berlingske.dk/politik/30-aar-fredag-den-konservative-komet|tittel=30 år fredag: Den konservative komet|verk=Berlingske|forfatter=Mortensen, Mikkel Walentin|dato=11. oktober 2018|besøksdato=10. august 2020|språk=dansk}}</ref> Ho tok [[studentereksamen]] ved Tørring Gymnasium i 2007 og kandidatutdanning (med graden [[cand.scient.soc.]]) i offentleg administrasjon og kommunikasjon ved [[Roskilde Universitet]] i 2013. Ho har sidan budd i [[København]]-området. Ho har vore kommunikasjonsrådgjevar for [[Betty Nansen Teatret]] og for IT-selskapet Solution Team.<ref name="ft" />
Abildgaard melde seg inn i [[Konservativ Ungdom]] som 14-åring.<ref>{{Kilde www|url=http://www.altinget.dk/artikel/paa-spring-til-folketinget-mette-abildgaard-k|tittel=På spring til Folketinget: Mette Abildgaard|forfatter=Skjoldan, Lise-Lotte|utgiver=altinget.dk|dato=28. mai 2015|besøksdato=18. juli 2015|språk=dansk}}</ref> I perioden mellom 2009 og 2014 var ho 2. vara til dei konservative til [[Europaparlamentet]]. Abildgaard blei vald inn i regionrådet for [[Region Hovedstaden]] i 2014, og blei formann for den konservative gruppa, formann i kreftutvalet og medlem av helseutvalet og psykiatriutvalet. Ho blei styremedlem i [[Patienterstatningen]] og [[Professionshøjskolen Metropol]] i tillegg til medlem av helseutvalet i [[Danske Regioner]]. I 2015 blei Abildgaard vald til Folketinget frå Nordsjællands storkrins med 3 207 personlege røyster, etter å ha vore 1. vara i perioden 2011–2015.<ref name="ft" /><ref>{{Kilde www|url=http://www.konservative.dk/Personer/M/Mette-Abildgaard/Om-Mette/CV|tittel=Mette Abildgaard. CV|utgiver=Det Konservative Folkeparti|besøksdato=18. juli 2015|språk=dansk|arkiv-url=https://web.archive.org/web/20150701155021/http://www.konservative.dk/Personer/M/Mette-Abildgaard/Om-Mette/CV|arkivdato=2015-07-01}}</ref>
Abildgaard har vore spesielt engasjert i kreftsaka. Ho har vore friviljug kampanjeleiar i [[Kræftens Bekæmpelse]].<ref name="ft" />
== Privatliv ==
I 2016 gifta Abildgaard seg med journalisten Jens Jacob Juulsager. Dei bur i [[København]].<ref name="ft" />
== Kjelder ==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mette Abildgaard|Mette Abildgaard]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 24. mars 2024.''
{{refslutt}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Folketingsmedlemmar frå Det Konservative Folkeparti]]
[[Kategori:Elevar ved Roskilde Universitet]]
[[Kategori:Folk frå Vejen]]
n5w52tbmufd79ew883wqqwquxl2x01l
Margit Stórá
0
414769
3682630
3541003
2026-11-04T08:38:56Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682630
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks politikar
| verv = {{ikkjeraud|Færøyske helseministrar|Helseminister på Færøyane}}
| periode = 22. desember 2022
| regjering = {{ikkjeraud|Regjeringa Aksel V. Johannesen II|A.V. Johannesen II}}
| føregangar = [[Kaj Leo Johannesen]]
| etterfylgjar =
| verv2 = [[Lagtinget på Færøyane|Lagtingsmedlem]]
| periode2 = 8. desember 2022
| valkrins2 = Færøyane
}}
'''Margit Stórá''' ({{fødd-lua|6. januar 1971}}) er ein [[Færøyane|færøysk]] [[sjukepleiar]] og [[politikar]]. Ho er {{ikkjeraud|Færøyske helseministrar|helseminister}} på Færøyane frå desember 2022. Ho representerer det [[sosialdemokrati]]ske partiet [[Javnaðarflokkurin]].
== Bakgrunn ==
Stórá er utdanna sjukepleiar og har også ein [[mastergrad]] i offentleg leiing. Ho arbeidde ved fleire sjukehus i [[Danmark]] før ho blei avdelingssjukepleiar ved {{ikkjeraud|Landssjúkrahúsið}} i [[Tórshavn]] i 2005. Ho har siden hatt ei rekkje leiarstillingar i [[helsevesen]]et. I 2018 blei Stórá visedirektør ved Landssjúkrahúsið.<ref>{{Kilde www|url=https://www.hmr.fo/fo/kunning/tidindi/nyggjur-varastjori-a-landssjukrahusinum-1/|tittel=Nýggjur varastjóri á Landssjúkrahúsinum|utgiver=Heilsumálaráðið|dato=26. februar 2018|besøksdato=23. desember 2022|språk=færøysk}}</ref><ref>{{Kilde www|url=https://www.linkedin.com/in/margit-st%C3%B3r%C3%A1-962408a/|tittel=Margit Stórás profil|utgiver=LinkedIn|besøksdato=23. desember 2022|språk=engelsk}}</ref>
== Politisk karriere ==
I desember 2022 blei Stórá vald inn på [[Lagtinget på Færøyane|Lagtinget]]. Ho blei så helseminister i den andre regjeringa til [[Aksel V. Johannesen]].<ref>{{Kilde www|url=https://kvf.fo/greinar/2022/12/22/bjort-logtingsforkvinna-og-aksel-logmadur|tittel=Bjørt løgtingsforkvinna og Aksel løgmaður|utgiver=Kringvarp Føroya|forfatter=Johannesen, Johnsigurd|dato=22. desember 2022|besøksdato=22. desember 2022|språk=færøysk|arkiv-dato=2022-12-22|arkiv-url=https://web.archive.org/web/20221222111907/https://kvf.fo/greinar/2022/12/22/bjort-logtingsforkvinna-og-aksel-logmadur}}</ref>
Stórá har vore leiar for velgjarforeininga til Javnaðarflokkurin i {{ikkjeraud|Suðurstreymoy}}.<ref>{{Kilde www|url=https://www.in.fo/news-detail/margit-st-r-n-ggj-forkvinna|tittel=Margit Stórá nýggj forkvinna|forfatter=Bertholdsen, Áki|dato=3. april 2012|utgiver=in.fo|verk=Sosialurin|besøksdato=23. desember 2022|språk=færøysk}}</ref>
== Privatliv ==
Stórá er gift med Tormóður Stórá, overlege og leiar for psykiatrisk senter ved Landssjúkrahúsið.<ref>{{Kilde www|url=https://www.j.fo/flokkurin/loegtingsvalevnir/margit-stora|tittel=Margit Stórá|utgiver=Javnaðarflokkurin|besøksdato=23. desember 2022|språk=færøysk}}</ref>
== Kjelder ==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Margit Stórá|Margit Stórá]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 28. mars 2024.''
{{refslutt}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Færøyske politikarar]]
[[Kategori:Færøyske ministrar]]
[[Kategori:Færøyske helseministrar]]
[[Kategori:Færøyske lagtingsmedlemmar]]
[[Kategori:Færøyske sjukepleiarar]]
[[Kategori:Folk frå Fuglafjørður]]
9iysvk1pvgfuq4wwht70ofeopllyvc8
Maria Hansen
0
414782
3682629
3541057
2026-11-04T08:38:50Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682629
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks politikar
| fødd = {{Fødselsdato og alder|1939|11|10}}
| parti = [[Sambandsflokkurin]]
| verv = [[Lagtinget på Færøyane|Lagtingsmedlem]]
| periode = 7. juli 1994–30. april 1998
| valkrins = [[Norðurstreymoy]]
| verv2 = {{ikkjeraud|Liste over borgermeistrar i Vestmanna|Borgarmeister}} i {{ikkjeraud|Vestmanna}}
| periode2 = 1. januar 1989–31. desember 1996
}}
'''Maria Louisa Fríðgerð Hansen''' ({{fødd-lua|10. november 1939 i {{ikkjeraud|Kvívík}}}}) er ein [[Færøyene|færøysk]] tidlegare [[sjukepleiar]] og [[politikar]] som representerte partiet [[Sambandsflokkurin]].
== Liv og virke ==
Hansen er dotter av Herluf Davidsen og Karolina Egholm i Kvívík og gift med Jákup O. Hansen i {{ikkjeraud|Vestmanna}}.<ref name="Dahl">{{Kilde bok|forfatter=Dahl, Árni |artikkel=Ævisøgur |år=2002 |tittel=Løgtingið 150 – Hátíðarrit |bind=2 |side=283 |forlag=Løgtingið |utgivelsessted=Tórshavn |isbn=978-99918-966-5-6 |url=http://logting.elektron.fo/Ymiskt/L%C3%B8gtingss%C3%B8gan%202.pdf |språk=færøysk |url-status=live |arkivurl=https://web.archive.org/web/20140104002731/http://logting.elektron.fo/Ymiskt/L%C3%B8gtingss%C3%B8gan%202.pdf |arkivdato=2014-01-04 }}</ref> Ho var [[borgarmeister]] i {{ikkjeraud|Vestmanna kommuna|Vestmanna}} 1989–1996, vald for {{ikkjeraud|Kvinnulistin}} (Kvinnelista).<ref>{{Kilde bok|forfatter=Jákupsstovu, Beinta í og Kjersem, Eli Kjersem |år=2005 |tittel=Rekruttering av færøyske kommunepolitikere |utgiver=Høgskolen i Molde |isbn=82-7962-059-1 |språk=norsk |side=34–35 |url=http://www.himolde.no/filespublic/biblioteket/200504rettet-manus.pdf |arkivurl=https://web.archive.org/web/20121207013208/http://www.himolde.no/filespublic/biblioteket/200504rettet-manus.pdf |arkivdato=2012-12-07 }}</ref><ref>{{Kilde www|url=http://www.demokratia.fo/print.asp?id=2639|tittel=– Ein háttur, sum hóvar kvinnum|forfatter=Petersen, Katrin|verk=Dimmalætting|utgiver=Demokratia|arkiv_url=https://web.archive.org/web/20160116161735/http://www.demokratia.fo/print.asp?id=2639|arkivdato=16. januar 2016|språk=færøysk}}</ref> Hansen var vald inn på [[Lagtinget på Færøyane|Lagtinget]] frå [[Norðurstreymoy]] 1994–1998, vald på lista til Sambandsflokkurin.<ref name="Dahl" /> Ho blei medlem av Lagtingets sosial- og helsekomité, som i 1995 blei slått saman med arbeidskomiteen til {{ikkjeraud|Lagtingets velferdskomité|velferdskomiteen}}.<ref>{{Kilde bok|tittel=Árbók fyri Føroyar 1995|år=1995|utgiver=Hagstova Føroya|utgivelsessted=Tórshavn|side=78|språk=færøysk|url=https://books.google.no/books?id=hR98h3fj44QC}}</ref> Ho var også medlem av Lagtingets delegasjon til [[Nordisk råd]] 1994–1995.<ref name="Dahl" />
== Kjelder ==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Maria Hansen|Maria Hansen]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 29. mars 2024.''
{{refslutt}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Færøyske politikarar]]
[[Kategori:Færøyske lagtingsmedlemmar]]
[[Kategori:Færøyske borgarmeistrar]]
[[Kategori:Folk frå Kvívík]]
dwyv1vdlc6zgl0ms2ah3a1b9cfz99kb
Inga Lærum Liebich
0
414794
3682628
3541235
2026-11-04T08:38:43Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682628
wikitext
text/x-wiki
{{Infoboks musikar}}
'''Inga Lærum Liebich''' ({{datoar}}), også kjend som '''Inga Lærum Liebig''', var ein [[Noreg|norsk]] [[komponist]], [[Orkesterleiar|dirigent]], [[kor]]leiar og musikklærar.<ref>{{Kilde www|url=https://www.klassika.info/Komponisten/Laerum_Liebich_Inga/lebenslauf_1.html|tittel=Klassika: Inga Lærum Liebich (1864-1936): Lebenslauf|besøksdato=2019-05-09|verk=www.klassika.info}}</ref> I 1917 var ho med å skipa [[Norsk Komponistforening]].<ref>{{Kilde www|url=http://www.komponist.no/historikk/|tittel=Historikk|besøksdato=2019-05-09|forlag=Norskkomponistforening|sitat=Norsk Komponistforening (NKF) ble stiftet i Kristiania 24. oktober 1917:|arkiv-dato=2015-06-30|arkiv-url=https://web.archive.org/web/20150630200534/http://www.komponist.no/historikk/}}</ref>
== Biografi ==
Inga Lærum var dotter av kjøpmannen Johan Lærum (1830–1906) og tyske Antonie Hansen (1839–1920). Ho lærte å spele piano av {{ikkjeraud|Erika Nissen}}, og studerte komposisjon med [[Christian Sinding]]. Seinare studerte ho piano og musikkteori hos [[Otto Winter-Hjelm]]. Ho studerte i [[Roma]], [[London]] og [[Milano]]. I London møtte ho den [[USA|USA-amerikanske]] pianisten og musikkpedagogen Rudolf Liebich, som ho seinare blei gift med. Ho debuterte som komponist ved ein musikkfest i Kristiania i 1887 der ein av komposisjonane hennar blei framført av Christiania Theater sitt orkester. Ho framførte sine eigne komposisjonar i konsert fyrste gongen den 11. oktober 1892.
Med attestar frå Grieg og Svendsen søkte Lærum Schäffers legat for vidare utdanning innan instrumentasjon og komposisjon, men blei ikke tildelt dette. Ho gifta seg med Rudolf Liebich (også skrive Liebig) og forlet så Noreg. Ho budde i [[Burlington i Vermont|Burlington]] i [[USA]], der ho var korleiar og dirigent ved den katolske kyrkja i nesten fem år. Seinare flytta ho til [[Berlin]], der verka hennar blei framførte i konsert. Ho flytta tilbake til Christiania før 1917, då ho var med å skipa [[Norsk Komponistforening]]. Tilbake i Noreg var ho korinstruktør ved {{ikkjeraud|St. Olavs domkyrkje i Oslo|St. Olav kyrkje}}.<ref>{{ Kilde bok | forfatter = Dahm, Cecilie (1928-) | utgivelsesår = 1987 | tittel = Kvinner komponerer: ni portretter av norske kvinnelige komponister i tiden 1840-1930 | isbn = 8256004851 | utgivelsessted = Oslo | forlag = Solum | url = https://urn.nb.no/URN:NBN:no-nb_digibok_2011081206104 }}</ref>
Verka til Lærum Liebich omfattar i hovudsak songar, pianomusikk og kormusikk. Ho gav ut 21 songar, 15 klaverstykke og ein romanse for fiolin og klaver.
Lærum Liebich døydde 15. september 1936 og er gravlagd på [[Vestre gravlund]].
==Kjelder==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Inga Lærum Liebich|Inga Lærum Liebich]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 30. mars 2024.''
{{refslutt}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Norske komponistar]]
[[Kategori:Kvinnelege komponistar]]
[[Kategori:Gravlagde på Vestre gravlund]]
9lg60wwo1fb40qmmpx59f0ll977x0uf
Line Flem Høst
0
417117
3682627
3563286
2026-11-04T08:38:21Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682627
wikitext
text/x-wiki
{{infoboks idrettsutøvar}}
{{MedaljeTabellTopp|bredde=bred}}
{{MedaljeLand| {{Flagg|Noreg|lenke}} }}
{{MedaljeSport| [[Segling]]:}}
{{MedaljeKonkurranse|[[Fil:Olympic rings.svg|30px|Dei olympiske ringar]] [[Olympiske leikar]]}}
{{MedaljeBronse|[[Friidrett under sommar-OL 2024|Paris]] [[Noreg under sommar-OL 2024|2024]]|[[Segling under sommar-OL 2024 – Laser Radial|Laser Radial]]}}
{{MedaljeBotn}}
'''Line Flem Høst''' ({{fødd-lua|10. november 1995}}) er ein norsk [[segling|seglar]].<ref name=olympedia>{{cite web |title=Line Høst |website=olympedia.org |url=https://www.olympedia.org/athletes/145676 |access-date=23. juli 2021}}</ref>
== Karriere ==
Flem Høst vann bronsemedalje under VM i laser radial 2020 i [[Melbourne]], [[Australia]].<ref>{{cite web |url=https://sailingresults.net/sa/results/overall.aspx?ID=80330.4 |website=sailingresults.net |title=Overall Results - Women |access-date=24. juli 2021}}</ref>
Flem Høst deltok i [[sommar-OL 2020]] i [[Tokyo]] i 2021<ref name=olympiatoppen2021>{{cite web |url=https://www.olympiatoppen.no/om_olympiatoppen/aktuelt/page10320.html |title=48 utøvere tatt ut i tredje uttak til OL og Paralympics i Tokyo |trans-title=48 athletes selected for the Tokyo Olympics and Paralympics |work=[[Olympiatoppen]] |language=no |date=5. juli 2021 |access-date=24. juli 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210723092347/https://www.olympiatoppen.no/om_olympiatoppen/aktuelt/page10320.html |archive-date=23. juli 2021}}</ref> i [[Segling under sommar-OL 2020 – Laser Radial|Laser Radial]].<ref>{{Cite web |title=Tokyo 2020 Olympic Sailing Competition - Day 2 |url=https://www.sail-world.com/news/239938/Tokyo-2020-Olympic-Sailing-Competition-day-2 |access-date=2021-07-27 |website=www.sail-world.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=New |first=Gerald |title=Tokyo Olympics – Day 2 Sailing Highlights |url=https://www.sailweb.co.uk/2021/07/26/tokyo-olympics-day-2-sailing-highlights/ |access-date=2021-07-27 |language=en-GB}}</ref>
Flem Høst blei tatt ut til å representere Noreg i [[sommar-OL 2024]], der ho vann bronsemedalje.<ref>{{cite web |title=16 utøvere tatt ut i første uttak til OL og Paralympics i Paris |publisher=Olympiatoppen |url=https://olympiatoppen.no/contentassets/775a9eaff251448f85f6e3e1936265cf/pmuttak1paris.pdf |date=14 May 2024 |access-date=27 July 2024 |language=no}}</ref><ref>{{cite web|url=https://apnews.com/article/2024-olympics-sailing-dinghy-08a692d7eb037f89df7ebeac0111a9a9|title=Marit Bouwmeester wins gold in women’s dinghy, her 4th sailing medal in as many Games and 1st as mom|first=Giovanna|last=Dell'Orto|date=7. august 2024|accessdate=7. august 2024|website=apnews.com|publisher=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.vg.no/sport/i/73peQV/flem-hoest-28-tok-ol-bronse-i-seiling?utm_source=vgfront&utm_content=hovedlopet_row9_pos1&utm_medium=dre-66b3642acc71d1d1dc4c3956 |website=VG.no |title=Line Flem Høst skal feire OL-bronse stort: – Blir mengder med champagne|access-date=7. august 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.abcnyheter.no/nyheter/sport/2024/08/07/196020917/tarevat-flem-host-handterte-presset-tok-sterk-ol-bronse-i-seiling?nr=1 |website=ABC Nyheter |title=Tårevåt Flem Høst håndterte presset – tok sterk OL-bronse i seiling|access-date=7. august 2024}}</ref>
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Line Flem Høst|Line Flem Høst]]» frå {{Wikipedia-utgåve|en}}, den 7. august 2024.''
;Referansar
<references/>
{{refslutt}}
{{spire|idrett|Noreg}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Norske seglarar]]
[[Kategori:Folk frå Oslo]]
[[Kategori:Norske deltakarar under sommar-OL 2020]]
[[Kategori:Seglarar under sommar-OL 2020]]
[[Kategori:Norske deltakarar under sommar-OL 2024]]
[[Kategori:Seglarar under sommar-OL 2024]]
[[Kategori:Olympiske bronsemedaljevinnarar for Noreg]]
[[Kategori:Medaljevinnarar under sommar-OL 2024]]
qrfjr2itwnve86s4x2awjssarktpesd
Cupfinalen i fotball 1987/Menn
0
417843
3682692
3568136
2026-11-04T10:40:39Z
Migne
2086
la til [[Kategori:Noregsmeisterskap i 1987]] med [[WP:HotCat|HotCat]]
3682692
wikitext
text/x-wiki
'''Cupfinalen i fotball 1987''' var den 82. finalen i rekka av norske meisterskap i fotball for menn. [[Bryne Fotballklubb]] vart noregsmeister då laget vann 1–0 over [[SK Brann]] frå [[Bergen]]. Finalekampen vart spelt 25. oktober 1987 på [[Ullevaal stadion]] i [[Oslo]] framfor 23 080 tilskodarar. Kjell Nordby frå [[Rygge Idrettslag]] dømde kampen.
===Kampen===
Bryne opna svakt, utan Brann klarte å omsette spele-overtaket i teljande mål. I den andre omgangen skaut Redouane Drici i stolpen i det 50. minutt, eit kvarter seinare skalla også [[Hugo Hansen]] ballen i ein stolpe. Etter to mållause omgangar vart finalen avgjort då trøndaren [[Kolbjørn Ekker]] i det 102. minutt sette ballen i mål frå ganske kort hald, etter eit hjørnespark.
===Laga===
'''Bryne''' sitt historiske lag bestod av [[Lars Gaute Bø]], [[Kolbjørn Ekker]], Bjørn Gulden, Leif Rune Salte, Roar Pedersen, [[Hugo Hansen]], Tor Fosse, Paal Fjeldstad, [[Arne Larsen Økland]], [[Børre Meinseth]], Jan Madsen. Geir Giljarhus og Paul Folkvord kom i spel i ekstraomgangane, ut gjekk Gulden og Madsen.
'''Brann''' mønstra Bjarni Sigurdsson, Hans Brandtun, [[Per Egil Ahlsen]], Jan Halvor Halvorsen, Redouane Drici, [[Erik Solér]], [[Arne Møller (1960)|Arne Møller]], Lars Moldestad, Odd Johnsen, Halvor Storskogen, Trond Nordeide. Moldestad gjekk ut i den ordinære pausen, Knut Arild Løberg kom inn. Per Hilmar Nybø spelte ekstraomgangane i staden for Drici.
==Kjelder==
*[https://www.nb.no/items/832e956a9d584292af2e438d86d64c64?page=19&searchText=%22kolbj%C3%B8rn%20Ekker%22 Rogalands Avis 26. oktober 1987]
[[Kategori:NM i fotball]]
[[Kategori:Sport i Noreg i 1987]]
[[Kategori:Idrettstilskipingar i Oslo]]
[[Kategori:Noregsmeisterskap i 1987]]
juzdspez1knyzfqdyzlljf3oa4p1q50
Cupfinalen i fotball 1983/Menn
0
417844
3682697
3649166
2026-11-04T10:43:58Z
Migne
2086
la til [[Kategori:Noregsmeisterskap i 1983]] med [[WP:HotCat|HotCat]]
3682697
wikitext
text/x-wiki
'''Cupfinalen i fotball 1983''' var den 78. finalen i rekka av norske meisterskap i fotball for menn. [[Moss Fotballklubb]] vart noregsmeister etter at laget vann 2–0 over Vålerengen IF frå Oslo. Finalekampen vart spelt 23. oktober 1983 på [[Ullevaal stadion]] i Oslo framfor 23 000 tilskodarar. [[Thorodd Presberg]] frå [[Strømsgodset]] IF var dommar.
===Kampen===
Moss sin Geir Henæs vart felt i straffefeltet av VIF-spelaren Tor Brevik. Dommaren dømde straffespark, ei straffe som Stein Kollshaugen sette i mål i det 9. minutt. Tor Brevik vart utvist i det 73. minutt, etter å ha felt Geir Henæs enno ein gong. Same Henæs avgjorde kampen då han i det 83. minutt dribla av ein VIF-fosvarar og la på til 2–0.
===Laga===
'''Moss''' sitt historiske lag bestod av Nils Espen Eriksen, Rune Gjestrumbakken, Tore Gregersen, [[Morten Vinje]], [[Svein Grøndalen]], Jan Rafn, [[Stein Kollshaugen]], Per Heliasz, [[Ole Jonny Henriksen]], [[Geir Henæs]] (kaptein), Brede Halvorsen. Hans Deunk kom inn i 2. omgang og spelte siste halvtimen, medan målvakta Odd Skauen vart bytta inn to minuttar før slutt.
'''Vålerenga''' mønstra [[Tom R. Jacobsen]], Per Gunnar Bredesen, [[Trond Sollied]], Dag Roar Austmo, Tor Brevik, Henning Bjarnøy, [[Vidar Davidsen]], Stein Gran, [[Egil Flemming Johansen]], Lasse Eriksen og Jo Bergsvand. Paal Fredheim og [[Pål Jacobsen]] vart begge sett i spel i det 61. minutt.
==Kjelder==
*[https://www.nb.no/items/1f707376f949828e23aa9065b5ae690e?page=7&searchText=gjestrumbakken Moss Avis 24. oktober 1983]
[[Kategori:NM i fotball]]
[[Kategori:Sport i Noreg i 1983]]
[[Kategori:Idrettstilskipingar i Oslo]]
[[Kategori:Noregsmeisterskap i 1983]]
0i55jx13tpo3bm2y6k2paooyuufxbud
Cupfinalen i fotball 1986/Menn
0
417847
3682693
3568142
2026-11-04T10:41:17Z
Migne
2086
la til [[Kategori:Noregsmeisterskap i 1986]] med [[WP:HotCat|HotCat]]
3682693
wikitext
text/x-wiki
'''Cupfinalen i fotball 1986''' var den 81. finalen i rekka av norske meisterskap i fotball for menn. [[Tromsø Idrettslag]] vart noregsmeister då laget vann 4–1 over [[Lillestrøm Sportsklubb]]. Finalekampen vart spelt 26. oktober 1986 på [[Ullevaal stadion]] i [[Oslo]] framfor 22 000 tilskodarar. Egil Nervik frå [[Freidig]] dømde kampen. Tromsø IL spelte NM-finale for aller fyrste gong i idrettslagets historie.
===Kampen===
I det 2. minutt smelte Tromsøs Nils Solstad til frå langt hald og ballen dal ned i målet bak målvakta til Lillestrøm. Berre seks minutt seinare la kapteinen, midtspissen Lars Espejord på til 2 – 0. Etter 51 minutts spel reduserte [[Bård Bjerkeland]] for Lillestrøm. Eit kvarter seinare auka Truls Jenssen til 3-1, før Tore Rismo fastsette sluttsiffera til siger 4 – 1 for Tromsø IL.
===Laga===
'''Tromsø''' sitt historiske vinnarlag bestod av [[Bjarte Flem]], Nils Solstad, Tore Nilsen, [[Tor H. Pedersen]], Trond Steinar Albertsen, Truls Jenssen, [[Tore Rismo]], Sigmund Forfang, Lars Espejord (kaptein), Trond Johansen og [[Per-Mathias Høgmo]]. I sluttminutta entra Yngvar Bendiksen og målvakta Gunnar Gamst bana.
'''Lillestrøm''' mønstra Arne Amundsen, Ole Dyrstad, [[Tor Inge Smedås]], [[Bård Bjerkeland]], [[Gunnar Halle]], [[Rune Richardsen]], [[Kjetil Osvold]], [[Tom Sundby]], Bjarne Sognnæs, [[Sten Glenn Håberg]] og [[André Krogsæter]].
==Kjelder==
*[https://www.nb.no/items/845f786ddac099a1932710acd001ec9b?page=39&searchText=troms%C3%B8 Arbeiderbladet 27. oktober 1987]
[[Kategori:NM i fotball]]
[[Kategori:Sport i Noreg i 1986]]
[[Kategori:Idrettstilskipingar i Oslo]]
[[Kategori:Noregsmeisterskap i 1986]]
e6ohdprntsdru8p1l0wyonbdrb02x66
Cupfinalen i fotball 2000/Menn
0
417889
3682703
3568258
2026-11-04T10:48:21Z
Migne
2086
la til [[Kategori:Noregsmeisterskap i 2000]] med [[WP:HotCat|HotCat]]
3682703
wikitext
text/x-wiki
'''Cupfinalen i fotball 2000''' var den 93. finalen i rekka av norske meisterskap i fotball for menn. [[Odds Ballklubb]] frå [[Skien]] vart noregsmeister for tolvte gong, 69 år etter den forrige triumfen, då laget vann 2–1 over [[Viking Fotballklubb]] frå [[Stavanger]]. Finalekampen vart spelt 29. oktober 2000 på [[Ullevaal stadion]] i [[Oslo]] framfor 24 864 tilskodarar. Frode Kvam frå [[Strindheim IL]] dømde kampen.
===Kampen===
Viking tok leiinga straks før pause, sidebacken [[Bjørn Dahl]] sleiva ballen inn ved stolperota. Odd utlikna då Viking-stopparen Hannu Tihinen beina ballen i eige nett i det 65. minutt. Ingen fleire mål kom i ordinær tid. Etter ein mållaus fyrste ekstraomgang, kom danske Christian Flindt-Bjerg innpå og vart matchvinnar med ei fin skåring då kampen var 106 minutt gammal.
===Laga===
'''Odd'''-heltane omfatta [[Erik Holtan]], [[Alexander Aas]], Jan Frode Nornes, [[Bård Borgersen]], [[Ronny Deila]], Morten Fevang, [[Erik Pedersen]], Sami Mahlio, Espen Hoff, Kim Larsen og Thomas Røed. [[Anders Rambekk]] kom i spel etter den ordinære pausen, ut gjekk Nornes. Sidan fekk Tor Gunnar Johnsen plassen til Hoff i det 75. minutt, og danske Christian Flindt-Bjerg spelte 2. ekstraomgang i staden for Fevang.
'''Viking''' valde å mønstre [[Lars Gaute Bø]], [[Bjørn Dahl]], Hannu Tihinen, Audun Helgason, Thomas Pereira, Morten Berre, Bjørn Berland, Bjarte Aarsheim, Erik Fuglestad, [[Erik Nevland]], Ríkharður Daðason. Berland vart skadd og Gunnar Aase kom på bana i det 27. minutt, åtte før ekstraomgangane var over tok Jørgen Tengesdal plassen hans. Nevland steig av etter 74 minutt, Tom Sanne kom innpå.
==Kjelder==
*[https://www.nb.no/items/c102e4dbbcd741020a132e4da33e06ff?page=17&searchText=%22Bj%C3%B8rn%20dahl%22 Dagsavisen Arbeiderbladet 30. oktober 2000]
[[Kategori:NM i fotball]]
[[Kategori:Sport i Noreg i 2000]]
[[Kategori:Idrettstilskipingar i Oslo]]
[[Kategori:Noregsmeisterskap i 2000]]
qopt0keuz87fcew1ohsou7utytsw2tj
Cupfinalen i fotball 1975/Menn
0
417924
3682691
3568500
2026-11-04T10:38:41Z
Migne
2086
la til [[Kategori:Noregsmeisterskap i 1975]] med [[WP:HotCat|HotCat]]
3682691
wikitext
text/x-wiki
'''Cupfinalen i fotball 1975''' var den 70. finalen i rekka av norske meisterskap i fotball for menn. [[Bodø/Glimt]] vart noregsmeister etter at laget vann 2–0 over [[Sportsklubben Vard]] frå [[Haugesund]]. Finalekampen vart spelt 25. oktober 1975 på [[Ullevaal stadion]] i Oslo framfor 22 681 tilskodarar. Kaare Lindboe frå [[Sportsklubben Vidar]] var dommar. Det var fyrste gongen eit nordnorsk lag spelte finale i noregsmeisterskapen i fotball. Begge finalistane spelte i 2. divisjon den sesongen.
===Kampen===
Bodø/Glimt opna forsiktig, før dei flinke midtspelarane til laget tok grep om spelet ut over i 1. omgang. I det 70. minutt stupte innbytaren Sturla Solhaug fram på eit innlegg og skalla Glimt i leiing frå 4-5 meters hald. Vard makta ikkje svar og Arne Hanssen la på til 2-0 i det 87. minutt med ein hard markkrypar.
===Laga===
'''Bodø/Glimt''' sitt historiske vinnarlag bestod av Jon Abrahamsen, Tor Eriksen, Einar Kolstad, Odd Bjørn Kristoffersen, Trond Tiedemann, Arild Olsen, [[Harald Berg]], Jakob Klette, Ove Andreassen, [[Arne Hanssen]] og Terje Mørkved. Sturla Solhaug kom inn for Andreassen etter 57 minutt, og Trygve Nygård fekk Mørkved sin plass dei siste fem minutta.
'''Vard'''-spelarane heitte Hans Høie, Leo Austevik, Tor Olav Wiig, Kolbein Oddenes, Per Sønstabø, Egil Severeide, Rune Ottesen, Paul Reine, Åge Risanger, [[Arne Larsen Økland]], Helge Hustvedt. Svein Hammerø kom inn for Hustvedt etter 60 minutt, medan Ernst Fosen fekk siste fire minutta i staden for Austevik.
==Kjelder==
*''Sportsboken 75''. Dreyerbok Stavanger. 1975.
*[https://www.nb.no/items/5921832d8ae776e08327195484c29e62?page=0&searchText=%22sturla%20solhaug%22 Nordlands Framtid 26. oktober 1975]
[[Kategori:NM i fotball]]
[[Kategori:Sport i Noreg i 1975]]
[[Kategori:Idrettstilskipingar i Oslo]]
[[Kategori:Noregsmeisterskap i 1975]]
mpkmiaflbhymzbsbl2k41rppb6bghjm
Griegsamlinga
0
418114
3682625
3569216
2026-11-04T08:37:40Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682625
wikitext
text/x-wiki
{{dokumentarv}}
'''Griegsamlinga''' er den testamentariske gåva til {{ikkjeraud|Bergen offentlege bibliotek}} frå [[Edvard Grieg]] og kona hans [[Nina Grieg]]. Samlinga inneheld rundt 25 000 sider med blant anna 5700 brev, 890 skrivne av Edvard Grieg,<ref>{{Kilde www|url=http://www.kulturradet.no/c/document_library/get_file?uuid=244f604f-ea5e-40a1-a381-0b9f5eb6f6a7&groupId=10157|tittel=Norges Dokmentarv - Edvard Grieg|besøksdato=2016-05-20|forfattere=Bergen Offentlige Bibliotek, Griegsamlingen|arkiv-dato=2014-12-04|arkiv-url=https://web.archive.org/web/20141204194742/http://www.kulturradet.no/c/document_library/get_file?uuid=244f604f-ea5e-40a1-a381-0b9f5eb6f6a7&groupId=10157}}</ref> noko som er rekna vere rundt tre firedelar av alt Grieg produserte. Materialet blei testamentert i 1906, ti månader før Edvard Grieg døydde. Samlinga består av notemanuskript, bilete, brev og dagbøker, og blei gjeven under føresetnad av at ho blei halden ved like og gjort tilgjengeleg for ålmenta i Bergen.<ref name=":0">{{Kilde www|url=http://bergenbibliotek.no/digitale-samlinger/grieg/samlingen/grieg-samlingen-intro|tittel=Oversikt over samlingen — Bergen Offentlige Bibliotek|besøksdato=2016-05-20|verk=bergenbibliotek.no}}</ref>
Samlinga er ein del av [[Noregs dokumentarv]], eit register over dei viktigaste dokumenta i norsk historie.<ref name=kr>{{Kilde www|url=http://www.kulturradet.no/vis-mowartikkel/-/mow-griegsamlingen-18432007|tittel=Griegsamlingen 1843–2007 - Norges dokumentarv - kulturradet.no|besøksdato=2016-05-20|verk=www.kulturradet.no}}</ref> Det er ei nasjonal utgåve av [[Verdsminne|Verdensminne-programmet]] til [[UNESCO]] (''Memory of the World''). Originalmanuskriptet til [[Klaverkonsert i a-moll av Grieg|Klaverkonserten i a-moll, op. 16]] blei innlemma saman med Griegsamlinga i registeret.<ref name=kr/>
Då [[Troldhaugen]] blei selt i 1919 blei samlinga overført til biblioteket, og ho har sidan vakse gjennom gåver og innkjøp av dokument. I 1930 blei ei samling av kunstnarbrev lagd inn i samlinga av Nina Grieg.<ref>{{Kilde www|url=http://bergenbibliotek.no/digitale-samlinger/grieg/samlingen/grieg-samlingen-historie|tittel=Samlingens historikk — Bergen Offentlige Bibliotek|besøksdato=2016-05-20|verk=bergenbibliotek.no}}</ref> Notemanuskript og brev er noko av det som er innkjøpt, blant anna med hjelp frå lokale sponsorar og [[Bergen kommune]].<ref name=":0" />
== Kjelder ==
{{reflist}}
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Griegsamlingen|Griegsamlingen]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 21. september 2024.''
{{refslutt}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Edvard Grieg]]
[[Kategori:Noregs dokumentarv]]
ewfh5hfppcf5d9z3cpcw7xytkp5xn5q
Guinea-Bissau under sommar-OL 2020
0
419372
3682624
3675949
2026-11-04T08:37:21Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682624
wikitext
text/x-wiki
[[Fil:Flag of Guinea-Bissau.svg|mini|Flagget til Guinea-Bissau.]]
[[Fil:Olympic rings.svg|mini|Dei olympiske ringane.]]
'''[[Guinea-Bissau]]''' deltok under [[sommar-OL 2020]] i [[Tokyo]] i [[Japan]] i perioden 23. juli til 8. august 2021. Sommar-OL blei utsett i eit år frå 24. juli 2020 på grunn av [[koronaviruspandemien]].<ref>{{Kilde www|tittel=New dates: 23 July to 8 August 2021|url=https://olympics.com/tokyo-2020/en/news/new-dates-tokyo-2020|besøksdato=2021-06-17|arkiv-dato=2021-06-18|arkiv-url=https://web.archive.org/web/20210618011035/https://olympics.com/tokyo-2020/en/news/new-dates-tokyo-2020}}</ref>
Den bissauguineanske troppen bestod av fire utøvarar: to brytarar, ein friidrettsutøvar og ein judoka. Judokaen {{ikkjeraud|Taciana Cesar}} var flaggberar for Guinea-Bissau under opningsseremonien, medan brytaren Augusto Midana var flaggberar under avslutningsseremonien.<ref>{{cite web |url=https://stillmed.olympics.com/media/Documents/News/2021/07/Tokyo-2020-Opening-Ceremony-Flag-bearers-Marching-order.pdf?_ga=2.120143808.953436897.1650413868-amp-l66ZUeFJZSYK8m2QhwGA_A |title=The flagbearers for the Tokyo 2020 Opening Ceremony |website=olympics.com |publisher=[[International Olympic Committee|IOC]] |date=23. juli 2021 |access-date=26. desember 2023}}</ref><ref>{{cite web|title=The flagbearers for the Tokyo 2020 Closing Ceremony |url=https://olympics.com/ioc/news/the-flagbearers-for-the-tokyo-2020-closing-ceremony |website=olympics.com |date=8. august 2021 |publisher=International Olympic Committee |access-date=8. august 2021 }}</ref><ref name=":0">{{cite web|title=List of flagbearers for the 205 NOCs and the IOC Refugee Olympic Team |url=https://stillmed.olympics.com/media/Documents/News/2021/08/Tokyo-2020-Closing-Ceremony-Flag-bearers.pdf |website=olympics.com |publisher=International Olympic Committee |access-date=8. august 2021 }}</ref>
== [[Fil:Wrestling pictogram.svg|30px|Bryting]] Bryting ==
{|class="wikitable" style="font-size:90%"
!rowspan=2|Utøvar
!rowspan=2|Øving
!Åttedelsfinale<ref>{{cite web |title=2020 Summer Olympics — Wrestling - Olympic Schedule & Results |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/wrestling/olympic-schedule-and-results.htm |website=Tokyo 2020 |access-date=18. august 2021 |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801095659/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/wrestling/olympic-schedule-and-results.htm }}</ref><ref>{{cite web |title=2020 Summer Olympics — Wrestling - Olympic Schedule & Results |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/wrestling/olympic-schedule-and-results.htm |website=Tokyo 2020 |access-date=18. august 2021 |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801095659/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/wrestling/olympic-schedule-and-results.htm }}</ref>
!Kvartfinale
!Semifinale
!Repechage
!colspan=2|Finale / {{abbr|BF|Bronsefinale}}
|-style="font-size: 95%"
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Plass
|-align=center
|align=left|{{ikkjeraud|Diamantino Iuna Fafé}}
|align=left|{{ikkjeraud|Bryting under sommar-OL 2020 – Fri stil menn 57 kg|Fri stil 57 kg menn}}
|{{flaggikon|Kasakhstan}} {{ikkjeraud|Nurislam Sanajev|Sanajev}}<br/>'''T''' 0–3 <sup>PO</sup>
|colspan="5" {{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|-align=center
|align=left|{{ikkjeraud|Augusto Midana}}
|align=left|{{ikkjeraud|Bryting under sommar-OL 2020 – Fri stil menn 74 kg|Fri stil 74 kg menn}}
|{{flaggikon|Russland}} {{ikkjeraud|Zaurbek Sidakov|Sidakov}}<br />'''T''' 1–4 <sup>SP</sup>
|colspan="2" {{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|{{flaggikon|Usbekistan}} {{ikkjeraud|Bekzod Abdurakhmonov|Abdurakhmonov}}<br />'''T''' 0–4 <sup>ST</sup>
|{{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|11
|}
== [[Fil:Athletics pictogram.svg|30px|Friidrett]] Friidrett ==
{| class="wikitable" style="font-size:90%" width=60%
|-
!rowspan="2"|Utøvar
!rowspan="2"|Øving
!colspan="2"|Innleiande<ref>{{Kilde www |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/ATH/OG2020-_ATH_C74A_ATHM100M--------------PREL--------.pdf |tittel=Athletics – Men's 100m - Preliminary Round - Results Summary |utgiver=olympics.com |dato=31. juli 2021 |besøksdato=2021-08-16 |språk=engelsk |arkiv-dato=2021-07-31 |arkiv-url=https://web.archive.org/web/20210731091202/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/ATH/OG2020-_ATH_C74A_ATHM100M--------------PREL--------.pdf }}</ref>
!colspan="2"|Heat
!colspan="2"|Semifinale
!colspan="2"|Finale
|-style="font-size:95%"
!Resultat
!Plass
!Resultat
!Plass
!Resultat
!Plass
!Resultat
!Plass
|-align=center
|align=left|{{ikkjeraud|Seco Camara}}
|align=left|{{ikkjeraud|Friidrett under sommar-OL 2020 – 100 meter menn|100 meter menn}}
|11,33 '''PB'''
|7
|colspan="6" {{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|}
== [[Fil:Judo pictogram.svg|30px|Judo]] Judo ==
{| class="wikitable" style="font-size:90%"
!rowspan="2"|Utøvar
!rowspan="2"|Øving
!16.-delsfinale<ref>[https://www.ijf.org/competition/2035/draw?id_weight=9 Judo at the 2020 Summer Olympics – Women's 52 kg], International Judo Federation.</ref>
!Åttedelsfinale
!Kvartfinale
!Semifinale
!Repechage
!colspan=2|Finale / {{abbr|BF|Bronsefinale}}
|-style="font-size:95%"
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Plass
|-align=center
|align=left|{{ikkjeraud|Taciana Cesar}}
|align=left|{{ikkjeraud|Judo under sommar-OL 2020 – 52 kg kvinner|52 kg kvinner}}
|{{flaggikon|Sør-Korea}} {{ikkjeraud|Park Da-sol|Park D-s}}<br />'''T''' 00–11
|colspan="6" {{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|}
== Kjelder ==
{{refstart}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Guinea-Bissau under Sommer-OL 2020|Guinea-Bissau under Sommer-OL 2020]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 19. oktober 2024.''
{{refslutt}}
{{Nasjonar under sommar-OL 2020}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Nasjonar under sommar-OL 2020]]
[[Kategori:Guinea-Bissau under sommar-OL|2024]]
[[Kategori:2020 i Guinea-Bissau]]
5s8adpiryp6ml5atqosxns6z4az2uph
Guinea under sommar-OL 2020
0
419379
3682623
3675947
2026-11-04T08:36:49Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682623
wikitext
text/x-wiki
[[Fil:Flag of Guinea.svg|mini|Flagget til Guinea.]]
[[Fil:Olympic rings.svg|mini|Dei olympiske ringane.]]
'''[[Guinea]]''' deltok under [[sommar-OL 2020]] i [[Tokyo]] i [[Japan]] i perioden 23. juli til 8. august 2021. Sommar-OL blei utsett i eit år frå 24. juli 2020 på grunn av [[koronaviruspandemien]].<ref>{{Kilde www|tittel=New dates: 23 July to 8 August 2021|url=https://olympics.com/tokyo-2020/en/news/new-dates-tokyo-2020|besøksdato=2021-06-17|arkiv-dato=2021-06-18|arkiv-url=https://web.archive.org/web/20210618011035/https://olympics.com/tokyo-2020/en/news/new-dates-tokyo-2020}}</ref>
Den guineanske troppen bestod av fem utøvarar: to symjarar, ein brytar, ein friidettsutøvar og ein judoka. Ein friviljug var flaggberar for Guinea under opningsseremonien, medan brytaren {{ikkjeraud|Fatoumata Camara}} var flaggberar under avslutningsseremonien.<ref>{{cite web|title=The flagbearers for the Tokyo 2020 Closing Ceremony |url=https://olympics.com/ioc/news/the-flagbearers-for-the-tokyo-2020-closing-ceremony |website=olympics.com |date=8 August 2021 |publisher=International Olympic Committee |access-date=8. august 2021 }}</ref><ref name=":0">{{cite web|title=List of flagbearers for the 205 NOCs and the IOC Refugee Olympic Team |url=https://stillmed.olympics.com/media/Documents/News/2021/08/Tokyo-2020-Closing-Ceremony-Flag-bearers.pdf |website=olympics.com |publisher=International Olympic Committee |access-date=8. august 2021 }}</ref>
== [[Fil:Wrestling pictogram.svg|30px|Wrestling]] Bryting ==
{|class="wikitable" style="font-size:90%"
!rowspan=2|Utøvar
!rowspan=2|Øving
!Åttedelsfinale<ref>{{cite web |title=2020 Summer Olympics — Wrestling - Olympic Schedule & Results |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/wrestling/olympic-schedule-and-results.htm |website=Tokyo 2020 |access-date=18. august 2021 |archive-date=2021-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210801095659/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/en/results/wrestling/olympic-schedule-and-results.htm }}</ref>
!Kvartfinale
!Semifinale
!Repechage
!colspan=2|Finale / {{abbr|BF|Bronsefinale}}
|-style="font-size: 95%"
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Plass
|-align=center
|align=left|{{ikkjeraud|Fatoumata Camara}}
|align=left|{{ikkjeraud|Bryting under sommar-OL 2020 – Fri stil kvinner 57 kg|Fri stil 57 kg kvinner}}
|{{flaggikon|Japan}} {{ikkjeraud|Risako Kawai|Kawai}}<br>'''T''' 1–3 <sup>PP</sup>
|colspan="2" {{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|{{flaggikon|Mongolia}} {{ikkjeraud|Boldsaikhany Khongorzul|Boldsaikhan}}<br>'''T''' 0–4 <sup>ST</sup>
|colspan="2" {{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|}
== [[Fil:Athletics pictogram.svg|30px|Friidrett]] Friidrett ==
{| class="wikitable" style="font-size:90%" width=70%
|-
!rowspan="2"|Utøvar
!rowspan="2"|Øving
!colspan="2"|Innleiande<ref>{{Kilde www |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/ATH/OG2020-_ATH_C73B_ATHW100M--------------PREL--------.pdf |tittel=Athletics – Women's 100m - Preliminary Round - Results Summary |utgiver=olympics.com |dato=2021-07-30 |besøksdato=2021-09-01 |språk=engelsk |arkiv-dato=2021-08-05 |arkiv-url=https://web.archive.org/web/20210805004409/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/ATH/OG2020-_ATH_C73B_ATHW100M--------------PREL--------.pdf }}</ref>
!colspan="2"|Heat
!colspan="2"|Semifinale
!colspan="2"|Finale
|-style="font-size:95%"
!Resultat
!Plass
!Resultat
!Plass
!Resultat
!Plass
!Resultat
!Plass
|-align=center
|align=left|{{ikkjeraud|Aïssata Deen Conte}}
|align=left|{{ikkjeraud|Friidrett under sommar-OL 2020 – 100 meter kvinner|100 meter kvinner}}
|12,43 '''PB'''
|7
|colspan="6" {{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|}
== [[Fil:Judo pictogram.svg|30px|Judo]] Judo ==
{| class="wikitable" style="font-size:90%"
!rowspan="2"|Utøvar
!rowspan="2"|Øving
!16.-delsfinale<ref name=IJF>{{cite web |title=2020 Summer Olympics|url=https://www.ijf.org/competition/2035/draw?id_weight=3 |website=[[International Judo Federation]] |access-date=22. juli 2021}}</ref>
!8.-delsfinale
!Kvartfinale
!Semifinale
!Repechage
!colspan=2|Finale / {{abbr|BF|Bronsefinale}}
|-style="font-size:95%"
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Plass
|-align=center
|align=left|{{ikkjeraud|Mamadou Samba Bah}}
|align=left|{{ikkjeraud|Judo under sommar-OL 2020 – 73 kg menn|73 kg menn}}
|{{flaggikon|Mongolia}} {{ikkjeraud|Tsend-Otsjiryn Tsogtbaatar|Tsend-Otsjiryn}}<br />'''T''' 00–10
|colspan="6" {{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|}
== [[Fil:Swimming pictogram.svg|30px|Symjing]] Symjing ==
{|class=wikitable style="font-size:90%"
|-
!rowspan="2"|Utøvar
!rowspan="2"|Øving
!colspan="2"|Heat<ref>{{Kilde www |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/SWM/OG2020-_SWM_C74A_SWMM50MFR-------------HEAT--------.pdf |tittel=Swimming – Men's 50m Freestyle - Heats - Results Summary |utgiver=olympics.com |dato=30. juli 2021 |besøksdato=2021-08-12 |språk=engelsk |arkiv-dato=2021-07-30 |arkiv-url=https://web.archive.org/web/20210730102913/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/SWM/OG2020-_SWM_C74A_SWMM50MFR-------------HEAT--------.pdf }}</ref><ref>{{Kilde www |url=https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/SWM/OG2020-_SWM_C74A_SWMW100MBR------------HEAT--------.pdf |tittel=Swimming – Women's 100m Breaststroke - Heats - Results Summary |utgiver=olympics.com |dato=25. juli 2021 |besøksdato=2021-08-28 |språk=engelsk |arkiv-dato=2021-07-25 |arkiv-url=https://web.archive.org/web/20210725113329/https://olympics.com/tokyo-2020/olympic-games/resOG2020-/pdf/OG2020-/SWM/OG2020-_SWM_C74A_SWMW100MBR------------HEAT--------.pdf }}</ref>
!colspan="2"|Semifinale
!colspan="2"|Finale
|-style="font-size:95%"
!Tid
!Plass
!Tid
!Plass
!Tid
!Plass
|-align=center
|align=left|{{ikkjeraud|Mamadou Bah}}
|align=left|{{ikkjeraud|Symjing under sommar-OL 2020 – 50 meter fri stil menn|50 meter fri menn}}
|26,52
|61
|colspan="4" {{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|-align=center
|align=left|{{ikkjeraud|Mariama Touré}}
|align=left|{{ikkjeraud|Symjing under sommar-OL 2020 – 100 meter brystsymjing kvinner|100 meter brystsymjing kvinner}}
|colspan="2"|{{abbr|DNS|Starta ikkje}}
|colspan="4" {{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|}
== Kjelder ==
{{refstart}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Guinea under Sommer-OL 2020|Guinea under Sommer-OL 2020]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 19. oktober 2024.''
{{refslutt}}
{{Nasjonar under sommar-OL 2020}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Nasjonar under sommar-OL 2020]]
[[Kategori:Guinea under sommar-OL|2020]]
[[Kategori:2020 i Guinea]]
hm5w849eta9r5lrjof2ve6ldkqh7lvy
Guinea under sommar-OL 2016
0
419679
3682622
3675939
2026-11-04T08:36:32Z
Ranveig Alternativ
138520
rydda/retta using [[Project:AWB|AWB]]
3682622
wikitext
text/x-wiki
[[Fil:Flag of Guinea.svg|mini|Flagget til Guinea.]]
[[Fil:Olympic rings.svg|mini|Dei olympiske ringane.]]
'''[[Guinea]]''' deltok under [[sommar-OL 2016]] i [[Rio de Janeiro]] i [[Brasil]] i perioden [[5. august|5.]] til [[21. august]] [[2016]].
Den guineanske troppen bestod av fem utøvarar: to friidrettsutøvarar, to symjarar og ein judoka.<ref>{{cite web|title=30è édition JO Rio 2016: la Guinée avec 5 athlètes pour 3 disciplines ralliera les lieux de la compétition en retard|trans-title=30th edition of the Olympics – Rio 2016: 5 Guinean athletes competing in 3 sports will rally the tournament|url=https://mediaguinee.org/2016/08/03/30e-edition-jo-rio-2016-guinee-5-athletes-3-disciplines-ralliera-lieux-de-competition-retard/|publisher=Mediaguinee.org|access-date=4 August 2016|language=fr|date=3. august 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160804145745/https://mediaguinee.org/2016/08/03/30e-edition-jo-rio-2016-guinee-5-athletes-3-disciplines-ralliera-lieux-de-competition-retard/|archive-date=4. august 2016|df=dmy-all}}</ref> Judokaen {{ikkjeraud|Mamadama Bangoura}} var flaggberar for Guinea under opnings- og avslutningseremonien.<ref name="IOC list">{{cite web|title=The Flagbearers for the Rio 2016 Opening Ceremony|url=https://www.olympic.org/news/the-flagbearers-for-the-rio-2016-opening-ceremony|publisher=[[International Olympic Committee]]|access-date=5. august 2016}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.olympic.org/news/the-flagbearers-for-the-rio-2016-closing-ceremony|title=The Flagbearers for the Rio 2016 Closing Ceremony|date=2016-08-21|access-date=2016-08-21}}</ref><ref>{{Cite web|title=Rio 2016 Closing Ceremony - Flag Bearers|url=https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/News/2016/08/2016-08-21-Rio-2016-Closing-Ceremony-Flag-Bearers.pdf|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822094245/https://stillmed.olympic.org/media/Document%20Library/OlympicOrg/News/2016/08/2016-08-21-Rio-2016-Closing-Ceremony-Flag-Bearers.pdf |archive-date=2016-08-22 }}</ref>
== [[Fil:Athletics pictogram.svg|30px|Friidrett]] Friidrett ==
{| class="wikitable" style="font-size:90%" width=70%
|-
!rowspan="2"|Utøvar
!rowspan="2"|Øving
!colspan="2"|Innleiande<ref>[https://www.iaaf.org/competitions/olympic-games/the-xxxi-olympic-games-5771/results/men/100-metres/preliminary-round/result Resultat 100 meter menn – innleiande runde]</ref><ref>{{cite web | url=https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/A/T/ATW001P00_Results_2016_08_12_b67ae7fa_8522_4b46_8a31_253f1bb98f44.pdf | title=Athletics – Women's 100m – Preliminary Round | publisher=Rio 2016 | date=12. august 2016 | access-date=14. august 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160920124117/https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/A/T/ATW001P00_Results_2016_08_12_b67ae7fa_8522_4b46_8a31_253f1bb98f44.pdf | archive-date=2016-09-20 | url-status=dead | df=dmy-all }} {{Kilde www |url=https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/A/T/ATW001P00_Results_2016_08_12_b67ae7fa_8522_4b46_8a31_253f1bb98f44.pdf |tittel=Arkivert kopi |besøksdato=2021-08-06 |arkiv-dato=2016-09-20 |arkiv-url=https://web.archive.org/web/20160920124117/https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/A/T/ATW001P00_Results_2016_08_12_b67ae7fa_8522_4b46_8a31_253f1bb98f44.pdf }}</ref>
!colspan="2"|Kvartfinale
!colspan="2"|Semifinale
!colspan="2"|Finale
|-style="font-size:95%"
!Resultat
!Plass
!Resultat
!Plass
!Resultat
!Plass
!Resultat
!Plass
|-align=center
|align=left|{{ikkjeraud|Makoura Keita}}
|align=left|{{ikkjeraud|Friidrett under sommar-OL 2016 – 100 meter kvinner|100 meter kvinner}}
|12,66
|4
|colspan="6" {{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|-align=center
|align=left|{{ikkjeraud|Mohamed Lamine Dansoko}}
|align=left|{{ikkjeraud|Friidrett under sommar-OL 2016 – 100 meter menn|100 meter menn}}
|11,05
|6
|colspan="6" {{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|}
== [[Fil:Judo pictogram.svg|30px|Judo]] Judo ==
{| class="wikitable" style="font-size:90%"
!rowspan="2"|Utøvar
!rowspan="2"|Øving<ref>{{cite web|title=Judo – Women's 63 kg |url=https://www.rio2016.com/en/judo-standings-ju-women-63-kg |publisher=[[Rio 2016]] |access-date=8. august 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160820143738/https://www.rio2016.com/en/judo-standings-ju-women-63-kg |archive-date=20. august 2016 }}</ref>
!1. runde
!2. runde
!Kvartfinale
!Semifinale
!Repechage
!colspan=2|Finale / {{abbr|BF|Bronsefinale}}
|-style="font-size:95%"
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Motstandar<br />Resultat
!Plass
|-align=center
|align=left|{{ikkjeraud|Mamadama Bangoura}}
|align=left|{{ikkjeraud|Judo under sommar-OL 2016 – 63 kg kvinner|63 kg kvinner}}
|{{flaggikon|Ecuador}} {{ikkjeraud|Estefania García|García}}<br />'''T''' 000–100
|colspan="6" {{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|}
== [[Fil:Swimming pictogram.svg|30px|Symjing]] Symjing ==
{|class=wikitable style="font-size:90%" width=75%
|-
!rowspan="2"|Utøvar
!rowspan="2"|Øving
!colspan="2"|Heat<ref>[https://web.archive.org/web/20160825215016/https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/S/W/SWW010900_ResultsSummary_2016_08_12_7f3ba403_5961_4ac6_a3ed_cfb4601478f4.pdf Resultat forsøksheat kvinner], Rio 2016.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20160812012637/https://smsprio2016-a.akamaihd.net/_odf-documents/S/W/SWM010900_ResultsSummary_2016_08_11_3b276459_b6cd_464a_b4b4_82fa2e718698.pdf Resultat forsøksheat menn], Rio 2016.</ref>
!colspan="2"|Semifinale
!colspan="2"|Finale
|-style="font-size:95%"
!Tid
!Plass
!Tid
!Plass
!Tid
!Plass
|-align=center
|align=left|{{ikkjeraud|Mariama Sow}}
|align=left|{{ikkjeraud|Symjing under sommar-OL 2016 – 50 meter fri kvinner|50 meter fri kvinner}}
|39,85
|87
|colspan="4" {{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|-align=center
|align=left|{{ikkjeraud|Amadou Camara}}
|align=left|{{ikkjeraud|Symjing under sommar-OL 2016 – 50 meter fri menn|50 meter fri menn}}
|27,35
|78
|colspan="4" {{n/a|Gjekk ikkje vidare}}
|}
== Kjelder ==
{{refstart}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Guinea under Sommer-OL 2016|Guinea under Sommer-OL 2016]]» frå {{Wikipedia-utgåve|nb}}, den 24. august 2024.''
{{refslutt}}
{{Nasjonar under sommar-OL 2016}}
{{autoritetsdata}}
[[Kategori:Nasjonar under sommar-OL 2016]]
[[Kategori:Guinea under sommar-OL|2016]]
[[Kategori:2016 i Guinea]]
j2g8l61pjtx261snt2735p4x8aniia2
Attendekopling
0
424324
3682585
3605514
2026-11-04T07:44:06Z
Sigmundg
835
/* Elektronikk */
3682585
wikitext
text/x-wiki
[[Fil:FeedbackAmp.png|mini|Fig. 1 Attendekopling.]]
'''Attendekopling''' er ein teknikk som samanliknar ein skalert versjon <math>x_f</math> av utgangsverdien frå <math>x_o</math> frå eit system med inngangsverdien <math>x_{in}</math> for å generera eit feilsignal <math>x_e=x_{in}-x_f</math>, som så vert nytta for å korrigera utgangen frå systemet. Når ein subtraherer <math>x_f</math> frå <math>x_{in}</math> vert det kalla negativ attendekoplinga. Dei fleste systema som nyttar attendekopling nyttar negativ attendekopling, men nokre system, som til dømes [[oscillator]]ar gjer bruk av både negativ og positive attendekopling. Positiv attendekopling kan føra til at systemet vert utsabilt, så ein lyt balansera positiv og negativ attendekopling mot kvarandre for å unnga dette.
Negativ attendekopling vart oppfunnet av [[Harold Stephen Black|Harold Black]] i 1927, i samband med at han arbeidde med å redusera [[forvrengning]]a i forsterkarane som var nytta i [[reléstasjon]]ane i telefonnettverket<ref name="Kline"/>. Black søkte patent på prinsippet i 1928, men fekk det ikkje godkjend før i 1937<ref name="Black"/>. I 1932 publiserte [[Harry Nyquist]] ei vitskapleg analyse av negativ attendekopling, der han utleia eit kriterium for korleis attenderkoplinga påverkar stabiliteten til ein forsterkar<ref name="Nyquist"/>. Negativ attendekopling viste seg å vera ein effektiv metode som etter kvart spreidde seg til ei rad med andre bruksområder. Eit av dei viktigaste av desse er [[reguleringsteknikk]], der negativ attendekopling spelar ein sentral rolle.
== Bakgrunn ==
[[Fil:Stabilitet.png|mini|Fig. 2 Utgangssignal frå stabilt, labilt og ustabilt system.]]
Blokka merka <math>A</math> i fig. 1 representerer systemet utan tilbakekopling. Parameteren <math>A</math> er [[transferfunksjon]]en frå inngangen til utgangen, slik at
:<math>x_o=Av_{in}.</math>
Om vi går rundt sløyfa ser vi at utgangssignalet vert multplisert med <math>\beta A</math> før det atter når utgangen. <math>\beta A</math> vert difor kalla sløyfeforsterkninga. Det er <math>\beta A</math> som bestemmer om systemet er stablit eller ikkje. Fig. 2 syner [[impulsrespons]]en <math>x_o</math> frå system i fig. 1 for tre ulike verdiar av <math>\beta A</math>.
* Når <math>\beta A < 1</math> er systemet stabilt, slik at responsen døyr ut etter som tida går. Det er denne typen respons ein som oftast er ute etter når ein nyttar attendekopling.
* Når <math>\beta A = 1</math> er systemet på grensa til ustabilitet og amplituden til responsen er konstant, så systemet fungerer som ein oscillator.
* Når <math>\beta A > 1</math> er systemet ustabilt, slik at amplituden til response aukar over tid. Eit ustabilt system er generelt problematisk og er noko ein freistar å unngå.
== Bruksområde ==
Negativ attendekopling vert i dag nytta innan ei rad forskjellige områder, og er i bruk i ei rad med teknisk utstyr.
=== Elektronikk ===
[[Fil:ClassBNFBmedbiasnettverk.png|mini|Operasjonsforsterkar med enkelt [[Push-pull-trinn|push-pull]] utgangstrinn.]]
{{Hovudartikkel|Attendekopla forsterkar}}
Negativ attendekopling vart utvikla for å redusera forvrengning i [[Forsterkar med negativ attendekopling|forsterkarar]], men det reduserer òg [[støy]], stabilserte forsterkninga og auka [[Bandbreidde|bandbreidda]]. Dessutan kan ein med negativ attendekopling endra [[Inngangsimpedans|inn-]] og [[utgangsimpedans]]ane. Metoden er så effektiv at dei aller fleste forsterkarar i dag nyttar han. Ein av dei viktigaste forsterkartypane er [[operasjonsforsterkar]]ar, som kan nyttast for å utføra [[Matematisk operasjon|matematiske operasjonar]] som [[Summasjonsforsterkar|addisjon/subtraksjon]], [[Derivator|derivasjon]] og [[Integrator|integrasjon]], etc. Operasjonane multiplikasjon og divisjon er i denne samanhengen det same som forsterkning. Operasjonsforsterkarar vart tidlegare nytta for å bygga [[Analog regnemaskin|analoge reknemaskinar]], som mellom anna vart nytta for å rekna ut [[Kasterørsle|prosjektilbanane]] for [[artilleri]], men òg for ei mengd andre oppgåver. Nokre krinsar, som [[Schmitt-trigger]]ar, nyttar positiv attendekopling for å innføra [[hystere]]. Innan [[digital elektronikk]] nyttar [[vipper]] positiv attendekopling for å oppnå to stabile tilstandar. [[SRAM]] er bygd av vipper, og arbeider difor med positiv attendekopling<ref name="Friedman"/>.
=== Digital signalhandsaming ===
Innan [[digital signalhandsaming]] finn ein negativ attendekopling i til dømes [[Rekursivt diskret filter|rekursive filtere]] og [[Adaptivt filter|adaptive filtere]]<ref name="Proakis"/>. [[Sigma-Delta-omformarar]]ar har attendekopling i støyformardelen.
=== Reguleringsteknikk ===
[[Fil:Reguleringssløyfe.PNG|mini|Eit reguleringssystem.]]
Reguleringsteknikk går ut på å syta for at utgangen frå eit system vert held stabil eller fylgjer eit styresignal på inngangen, samstundes som forstyrrelsar som påverkar systemet vert undertrykkte<ref name="Healy"/><ref name="Kuo"/>. Regulatorar nyttar negativ attendekopling for å utføra denne oppgåva. Enkle regulatorar har ein inngang (styresignal) og ein utgang, men det finst og mange døme på regulatorar med felire inngangar og/eller fleire utgangar.
Innan [[mekatronikk]] og [[robot]]ikk vert det nytta regulatorar, og difor negativ attendekopling, til dømes for å kontrollera/styra lineær rørsle (posisjon, [[fart]], [[akselerasjon]]), [[rotasjon]] ([[vinkel]], [[vinkelfart]], [[vinkelakselerasjon]]), [[kraft]], etc.<ref name="Jouaneh"/>. I samband med optiske lagringsmdium som [[Kompaktplate|CD]] og [[DVD]] til dømes vert negativ attendekopling nytta for å halda den lineære farten til sporet konstant (turtalet er ikkje konstant), for radial sporing av laserstrålen, og for å fokusera [[laser]]strålen<ref name="Pohlman"/>.
[[Prosesskontroll]] er òg tufta på negativ attendekopling. Typiske døme er [[tresliperi]] og [[oljeraffineri]].
Innan [[Varme-, ventilasjons- og sanitærteknikk|VVS]] spelar negativ attendekopling ein sentral rolle i sambandm styring av [[temperatur]] og [[ventilasjon]].
=== Kjemi og biologi ===
[[Kjemi]]ske prosessar som [[kjemisk likevekt|likevekt]] ([[Le Chateliers prinsippet]]) kan analyserast som eit system med negativ attendekopling.
Innan [[biologi]]ske system finn ein fleire døme på negativ attendekopling, som regulering av [[blodtrykk]], [[stoffskifte]], etc.
=== Komplekse system ===
Mange system er svært komplekse, med eit stort antal parametre som påverkar kvarandre og som er vanskeleg å analysera. Miljø, økonomi og politikk til dømes er filtra saman og påverkar kvarandre på fleire måtar, som er svært vanskelege å analysera og forstå i detalj. Ein lyt ofte nøya seg med å utvikla tilnærma modellar og så korrigera desse når det viser seg at dei ikkje stemmer med verkelegheita. Dette kan sjåast på som eit døme på negativ attendekopling. Mange system har både negativ og positiv attendekopling<ref name="Gan"/>.
==== Global oppvarming ====
{{Hovudartikkel|Global oppvarming}}
[[Fil:Drivhuseffekt.png|mini|Drivhuseffekten i strålingsbalansen til jorda.]]
[[Global oppvarming]] kan modellerast som eit system med mange attendekoplingssløyfer, som er meir eller mindre samankopla og påverkar kvarandre<ref name="Friedlingstein"/><ref name="Cronin"/>. I fylgje [[Stefan-Boltzmann-lova]] er den totale energien per areal som vert stråla ut frå ein [[Svart lekam|svartlekam]] proporsjonal med den [[termodynamisk temperatur]]en. Når temperaturen til jorda går opp aukar difor den [[termisk energi]] som vert stråla attende til [[verdsrommet]]. Dette kan difor sjåst på som negativ attendekopling, som er med på å stabilisera temperaturen på jorda. Som døme på positiv attendekopling kan ein nemna at varm luft kan halda på meir vassdamp enn kald luft, så når temperaturen går opp blir det meir vassdamp i atmosfæra. Etter som vassdamp er ein [[drivhusgass]] vil dette føra til meir oppvarming, som i sin tur aukar innhaldet av vassdamp i atmosfæra, etc.
==== Økonomi ====
Handel med varer og tenestar kan modellerast som eit system med negativ attendekopling: når prisane aukar minkar salet, som fører til at prisane går ned slik at salet atter aukar. Mange økonomiske system er svært kopliserte og inneheld mange attendekoplingar som påverkar kvarandre (kopla system).
==== Politikk ====
Politikk kan òg modellerast som eit system med attendekopling. Her er det òg mange parametrar som heng saman og i større eller mindre grad påverkar kvarandre. Eit klassisk døme er at når det offentlege krev inn [[skatt]]ar og [[avgift]]er blir det meir pengar til oppgåver som [[Velferdsstat|velferd]], [[Det norske forsvaret|forsvar]], [[utdanning]], [[forsking]], etc. Men om skattane vert for høge kan det føra til at det vert vanskelegar å starta ny [[industri]], slik at det offentlege endar opp med mindre inntekter. Styresmaktene fungerer då som ein regulator som samanliknar responsen frå samfunnet (inntektene) med intensjonane til politikarane og korrigerer skattar og avgifter. Politiske system er svært komplekse og vanskelege å modellera, både på grunn av motstridande interessar og på grunn av at det ikkje finst gode modellar å støtta seg til. Samspelet mellom politikken til styresmaktene og responsen frå innbyggarane er eit aktivt forskningsområder<ref name="Grossman"/>.
== Referansar ==
<references>
<ref name="Kline">Ronald Kline, ''Harold Black and the negative-feedback amplifier'', IEEE Control Systems, vol. 13, nr 4, aug. 1993, ss. 82-85.</ref>
<ref name="Black">H.S. Black, ''Wave translation system'', US Patent 2,102,671, 1937.</ref>
<ref name="Nyquist">Nyquist, H., ''Regeneration theory'', Bell System Technical Journal, vol. 11, 1932, ss. 126-147.</ref>
<ref name="Friedman">A.D. Friedman, ''Logic design of digital systems'', Pitman, 1977.</ref>
<ref name="Proakis">J.G. Proakis og D.G. Manolakis, ''Digital signal processing: Principles, algorithms, and applications'', 4. utg., Pearson Prentice Hall, 2007.</ref>
<ref name="Healy">M. Healy, ''Principles of automatic control'', 3. utg., Hodder and Stoughton, 1975.</ref>
<ref name="Kuo">B.C. Kuo, ''Automatic control systems'', 6. utg., Prentice-Hall, 1991.</ref>
<ref name="Jouaneh">M. Jouaneh, ''Fundamentals of mechatronics'', Cengate Learning, 2013.</ref>
<ref name="Pohlman">K.C. Pohlman, ''The compact disk technology and formats: Applications'', Jou. Audio Eng. Soc., vol. 36, nr 4, april 1988, ss. 350-287.</ref>
<ref name="Gan">R. Gan, ''A brief discussion on the coupling principle of positive and negative feedback in the economic system'', Resour Environ Econ, vol 5, nr 2, 2024, ss. 420-425.</ref>
<ref name="Friedlingstein">P. Friedlingstein, [https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsta.2014.0421 ''Carbon cycle feedbacks and future climate change''], Philosophical Transactions of the Royal Society A, vol. 373, nr 2054, 13, nov. 2015.</ref>
<ref name="Cronin">T.W. Cronin og I. Dutta, ''How well do we understand the Planck feedback?'', Jou. of Advances in Modeling Earth Systems, vol. 15, nr. 7, 2023, ss. 1-19.</ref>
<ref name="Grossman">E. Grossman, ''Retour sur la notion de policy feedback : les effets des politiques publiques sur l'opinion publique'', CAIRN Info, vol. 10, nr 4, okt.-des. 2021, ss. 163-169.</ref>
</references>
== Sjå òg ==
* [[Attendekopla forsterkar I|Attendekopla forsterkar]]
* [[Reguleringsteknikk]]
* [[Kybernetikk]]
* [[Framoverkopling]]
[[Kategori:Analog elektronikk]]
[[Kategori:Reguleringsteknikk]]
[[Kategori:Analog signalhandsaming]]
[[Kategori:Digital signalhandsaming]]
6i4evgwjldkcvm8buo7tjxk3z5e6j7r
Cupfinalen i fotball 1984/Menn
0
427217
3682696
3627267
2026-11-04T10:42:42Z
Migne
2086
la til [[Kategori:Noregsmeisterskap i 1984]] med [[WP:HotCat|HotCat]]
3682696
wikitext
text/x-wiki
{{flett|Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1984}}
'''Cupfinalen i fotball 1984''' var den 79. finalen i rekka av norske meisterskap i fotball for menn.
Etter som finalemøtet mellom [[Fredrikstad Fotballklubb]] og [[Idrettslaget Viking]] frå [[Stavanger]] den 22. oktober enda uavgjort 3–3, måtte det omkamp til før [[Norges Fotballforbund]] kunne tildele kongepokalen til vinnaren av fotballturneringa.
I den fyrste finalekampen kom Viking framom i 22. minutt då spissen Gary Goodchild og FFK-backen Jan Erik Audsen i fellesskap tuppa ballen over målstreken. Fredrikstad-spissen [[Jørn Andersen]] utlikna i det 42. minutt.78 minutt ut i kampen når [[Vidar Hansen]] eit innlegg og sender FFK i føring. Berre to minutt seinare slår [[Isak Arne Refvik]] eit innlegg som Fredrikstad-målvakta slår inn i målburet. I ekstraomgangane kom høgdepunktet i kampen i det 96. minutt. [[Per Egil Ahlsen]] smeller eit frispark frå om lag 30 meter i venstre vinkelhjørne og sender FFK i leiing. Gary Goodchild utlikna i det 107. minutt. 23 668 tilskodarar såg kampen på [[Ullevaal Stadion]].
15 993 tilskodarar såg den avgjerande finalekampen, omkampen sundag 29. oktober. Fredrikstad skåra ved Jørn Andersen allereie i det 4. minutt, Per Egil Ahlsen la på til 2-0 på eit straffespark i det 18. minutt. Kjell Lundal reduserte i det 63. minutt, før Terje Jensen la på til 3-1 fem minutt etter. Omgåande reduserte Nils Ove Hellvik til 2-3. Fleire mål vart det ikkje.
Per Arne Larsgård var dommar i den fyrste finalekampen, Einar Halle i den andre.
===Laga===
Fredrikstad sitt vinnarlag: Jan Erik Olsen, Lars Sørli, [[Per Egil Ahlsen]], Hans Deunk, Espen Engebretsen, Morten Thomassen, [[Terje Jensen]], Reidar Lund, [[Vidar Hansen]], [[Jørn Andersen]] og Atle Kristoffersen. I sluttminutta vart Tom Espen Fingarsen og målvakta Arild Andreassen sleppt inn på bana. I det fyrste oppgjeret spelte Jan Erik Audsen i staden for Thomassen, medan Vidar Kristoffersen kom i spel som innbytar.
Viking-mannskapet bestod av [[Erik Thorstvedt]], [[Svein Fjælberg]], Per Henriksen, Arild Ravndal, Isak Arne Refvik, Torbjørn Svendsen, Tonning Hammer, Ivar Hauge, Kjell Lundal, Nils Ove Hellvik, Gary Goodchild. Etter ein times spel gjekk Henriksen ut og Einar Sæbø kom inn.
Den 22. oktober deltok ikkje Fjælberg, då var Sæbø med frå start. Elles kom då Knut Inge Svela elles inn for Ravndal.
==Kjelder==
*[https://www.nb.no/items/ab5834730af44ee653d3d021673c68fc?page=1&searchText=%22per%20egil%20ahlsen%22 Arbeiderbladet 22. oktober 1984]
*[https://www.nb.no/items/00a77c4fecbfd77ba312f3ca8bbda3bd?page=27&searchText=%22per%20egil%20ahlsen%22 Arbeiderbladet 29. oktober 1984]
[[Kategori:NM i fotball]]
[[Kategori:Sport i Noreg i 1984]]
[[Kategori:Idrettstilskipingar i Oslo]]
[[Kategori:Noregsmeisterskap i 1984]]
54rgx1jnqy9pxxeyktz4b5qe0vdovv5
Diskusjon:Vigdis Bollerud
1
429291
3682560
3645588
2026-11-04T00:30:33Z
CHANEL DECAMP
160597
/* Hvorfor bruker vigdis bollerud adv firma som støtter de som Vigdis som */ ny bolk
3682560
wikitext
text/x-wiki
== Sletting på bokmål-wikipediaen ==
Eg vil berre seia frå om at denne artikkelen, som tek opp eit viktig tema, er nominert for sletting på bokmål-wikipediaen, men om han er gangbar her som det er eit litt mindre miljø, så kanskje eg går heilt over hit.
[[Brukar:Eao|Eao]] ([[Brukardiskusjon:Eao|diskusjon]]) 1. mars 2026 kl. 00:12 (CET)
== Hvorfor bruker vigdis bollerud adv firma som støtter de som Vigdis som ==
Hvorfor bruker bollerud elden som advokat når han er en politi advokat og medlem i frilos [[Brukar:CHANEL DECAMP|CHANEL DECAMP]] ([[Brukardiskusjon:CHANEL DECAMP|diskusjon]]) 4. november 2026 kl. 01:30 (CET)
c7oiqxevfcsaiifdkk14mrl8kumxxyf
3682593
3682560
2026-11-04T08:09:39Z
Ranveig
39
Rullar attende versjon [[Special:Diff/3682560|3682560]] av [[Special:Contributions/CHANEL DECAMP|CHANEL DECAMP]] ([[User talk:CHANEL DECAMP|diskusjon]]). Ikkje diskusjon av artikkelen.
3682593
wikitext
text/x-wiki
== Sletting på bokmål-wikipediaen ==
Eg vil berre seia frå om at denne artikkelen, som tek opp eit viktig tema, er nominert for sletting på bokmål-wikipediaen, men om han er gangbar her som det er eit litt mindre miljø, så kanskje eg går heilt over hit.
[[Brukar:Eao|Eao]] ([[Brukardiskusjon:Eao|diskusjon]]) 1. mars 2026 kl. 00:12 (CET)
iq9ixnf7vklz4coleuqqtxsimh8uvhm
Cupfinalen i fotball 1985/Menn
0
429401
3682695
3646305
2026-11-04T10:42:05Z
Migne
2086
la til [[Kategori:Noregsmeisterskap i 1985]] med [[WP:HotCat|HotCat]]
3682695
wikitext
text/x-wiki
'''Cupfinalen i fotball 1985''' var den 80. finalen i rekka av norske meisterskap i fotball for menn.
Finalekampen vart spelt sundag 20. oktober på [[Ullevaal stadion]] i [[Oslo]] framfor 18 500 tilskodarar. [[Lillestrøm Sportsklubb]] vart norsk meister etter å ha slått oslolaget [[Vålerenga Idrettsforening]] med 4 mål mot eitt. Det var fjerde gongen Lillestrøm SK vann NM-pokalen.
===Kampen===
I det 26. minutt var midtspissen André Krogsæter spelt fri midt framom mål og frå 15 meter hald sette han ballen mellom føtene på VIF-målvakta og midt i det tome målet. Åtte minutt seinare storma same Krogsæter fritt fram på Lillestrøm si høgreside og sette ballen under målvakta frå skrått hald, etter å krangla ballen forbi ein VIF-forsvarar som kom stormande. I det 11. minutt av den andre omgangen mottok Vidar Davidsen ballen i straffefeltet til LSK, vende kvikt og plasserte ballen tilbake i motsett hjørnet av målburet. Kampen var 74 minutt gammal då Krogsæter, etter ein hovudduell mellom ulike spelarar, tuppa ballen i mål frå 2-3 meter. Ti minutt seinare tok Joar Vaadal seg ned mot venstre dødlinja til VIF, før han sentra tilbake til ein fri Krogsæter som roleg sende ein markkrypar i mål frå 6-7 meter.
===Laga===
'''Lillestrøm''' stilte med Arne Amundsen, Ole Dyrstad, Georg Hammer, [[Bård Bjerkeland]], [[Tor Inge Smedås]], [[Rune Richardsen]], [[Kjetil Osvold]], [[Arne Erlandsen]] (kaptein), [[Tom Sundby]], Joar Vaadal og [[André Krogsæter]]. [[Gunnar Halle]] kom på bana i det 79. minutt og Bjørnar Erlandsen i det 89. Smedås og Vaadal måtte vike plass.
'''Vålerengen''': Espen Muggeby, Jan Erik Aalbu, [[Jo Bergsvand]], Lasse Eriksen, [[Per Edmund Mordt]], Tore Nilsen, Knut Arild Løberg, [[Vidar Davidsen]], [[Egil Flemming Johansen|Egil Johansen]], [[Jørn Andersen]] og Paal Fredheim. På tampen av kampen kom Steinar Enerly og så Henning Lund i spel. Ut steig Nilsen og Johansen.
==Kjelder==
*[https://www.nb.no/items/1fc355e4f552d1370d892574bc443ced?page=7&searchText=krogs%C3%A6ter Arbeiderbladet, 21. oktober 1985]
[[Kategori:NM i fotball]]
[[Kategori:Sport i Noreg i 1985]]
[[Kategori:Idrettstilskipingar i Oslo]]
[[Kategori:Noregsmeisterskap i 1985]]
3j4pqha6tc5h7o0ct4sfshxbko3eot2
Handball under Sommar-OL 2016 – Kvinner
0
430647
3682716
3656499
2026-11-04T11:53:19Z
Xqbot
13738
robot: Fikser dobbel omdirigering fra [[Handball under sommar-OL 2016 – Kvinner]] til [[Handball under sommar-OL 2016/Kvinner]]
3682716
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Handball under sommar-OL 2016/Kvinner]]
lird7nui7esscosrbo81l4esdb6gh6d
Chodov
0
433694
3682493
3671680
2026-11-03T16:18:04Z
TU-nor
12071
3682493
wikitext
text/x-wiki
'''Chodov''' kan vise til:
* [[Chodov i Domažlice]], ein kommune i [[Domažlice]] i distriktet Domažlice okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Chodov i Karlovy Vary]], ein kommune i [[Karlovy Vary]] i distriktet Karlovy Vary okres i regionen Karlovy Vary kraj i Tsjekkia
* [[Chodov i Praha]], eit matrikkelområde i [[Praha 11]] i hovudstaden Praha i Tsjekkia
* [[Chodov i Sokolov]], ein kommune i distriktet Sokolov okres i regionen Karlovy Vary kraj i Tsjekkia
* [[Zadní Chodov]], ein kommune i [[Tachov]] i distriktet Tachov okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
{{fleirtyding}}
haigkpbij0r94ic966pfex3w0ueklmx
Kamýk
0
433824
3682495
3671921
2026-11-03T16:24:29Z
TU-nor
12071
3682495
wikitext
text/x-wiki
'''Kamýk''' kan vise til:
* [[Kamýk i Litoměřice]], ein kommune i [[Litoměřice]] i distriktet Litoměřice okres i regionen Ústí nad Labem kraj i Tsjekkia
* [[Kamýk i Praha]], eit matrikkelområde i [[Praha 11]] i hovudstaden Praha i Tsjekkia
* [[Kamýk nad Vltavou]], ein kommune i [[Příbram]] i distriktet Příbram okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia
{{fleirtyding}}
gsni6s5ybtafkoxi82vm5rg7jd9d6up
Felles kollektorkopling
0
434397
3682548
3674277
2026-11-03T20:41:17Z
Sigmundg
835
Sigmundg flytte sida [[Felles kolletorkopling]] til [[Felles kollektorkopling]]: Feilstava tittel
3674277
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Emitterfylgjar]]
jqyrg94aly4s33gfn2pg0aj4qxlri6x
Újezd
0
434729
3682523
3682310
2026-11-03T17:57:51Z
TU-nor
12071
3682523
wikitext
text/x-wiki
'''Újezd''' kan vise til:
* [[Újezd i Beroun]], ein kommune i [[Hořovice]] i distriktet Beroun okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia
* [[Újezd i Domažlice]], ein kommune i [[Domažlice]] i distriktet Domažlice okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Újezd i Mohelnice]], ein busetnad i kommunen [[Mohelnice]] i distriktet Šumperk okres i regionen Olomouc kraj i Tsjekkia
* [[Újezd i Olomouc]], ein kommune i [[Uničov]] i distriktet Olomouc okres i regionen Olomouc kraj i Tsjekkia
* [[Újezd i Plzeň]], ein busetnad i kommunen [[Plzeň]] i distriktet Plzeň-město okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Újezd i Vodňany]], ein busetnad i kommunen [[Vodňany]] i distriktet Strakonice okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia
* [[Újezd i Žďár nad Sázavou]], ein kommune i [[Žďár nad Sázavou]] i distriktet Žďár nad Sázavou okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia
* [[Újezd i Zlín]], ein kommune i [[Valašské Klobouky]] i distriktet Zlín okres i regionen Zlín kraj i Tsjekkia
* [[Újezd i Znojmo]], ein kommune i [[Znojmo]] i distriktet Znojmo okres i regionen Sør-Mähren i Tsjekkia
* Újezd nad Lesy, tidlegare namn på bydistriktet [[Praha 20]] i hovudstaden Praha i Tsjekkia
* [[Újezd nade Mží]], ein kommune i [[Nýřany]] i distriktet Plzeň-sever okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Újezd pod Troskami]], ein kommune i [[Jičín]] i distriktet Jičín okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia
* [[Újezd u Brna]], ein kommune i distriktet Brno-venkov okres i regionen Sør-Mähren i Tsjekkia
* [[Újezd u Chocně]], ein kommune i [[Vysoké Mýto]] i distriktet Ústí nad Orlicí okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia
* [[Újezd u Plánice]], ein kommune i [[Klatovy]] i distriktet Klatovy okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Újezd u Přelouče]], ein kommune i [[Přelouč]] i distriktet Pardubice okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia
* [[Újezd u Průhonic]], eit bydistrikt i hovudstaden Praha i Tsjekkia
* [[Újezd u Rosic]], ein kommune i [[Rosice]] i distriktet Brno-venkov okres i regionen Sør-Mähren i Tsjekkia
* [[Újezd u Sezemic]], ein kommune i [[Pardubice]] i distriktet Pardubice okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia
* [[Bílý Újezd]], ein kommune i [[Rychnov nad Kněžnou]] i distriktet Rychnov nad Kněžnou okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia
* [[Chodský Újezd]], ein kommune i [[Tachov]] i distriktet Tachov okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Dlouhý Újezd]], ein kommune i [[Tachov]] i distriktet Tachov okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Drahoňův Újezd]], ein kommune i [[Rokycany]] i distriktet Rokycany okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Hradišťský Újezd]], ein busetnad i kommunen [[Blovice]] i distriktet Plzeň-jih okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Kumburský Újezd]], ein busetnad i kommunen [[Nová Paka]] i distriktet Jičín okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia
* [[Malý Újezd]], ein kommune i [[Mělník]] i distriktet Mělník okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia
* [[Ostrolovský Újezd]], ein kommune i [[Trhové Sviny]] i distriktet České Budějovice okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia
* [[Panoší Újezd]], ein kommune i [[Rakovník]] i distriktet Rakovník okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia
* [[Podhorní Újezd a Vojice]], ein kommune i [[Hořice]] i distriktet Jičín okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia
* [[Pletený Újezd]], ein kommune i [[Kladno]] i distriktet Kladno okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia
* [[Svijanský Újezd]], ein kommune i [[Turnov]] i distriktet Liberec okres i regionen Liberec kraj i Tsjekkia
* [[Svatojanský Újezd]], ein kommune i [[Jičín]] i distriktet Jičín okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia
Sjå òg:
* [[Červený Újezd]]
* [[Dolní Újezd]]
* [[Horní Újezd]]
* [[Kamenný Újezd]]
* [[Vysoký Újezd]]
{{fleirtyding}}
a7qu0u6dikyrkeb7kmnw0n06r5ai2ao
3682524
3682523
2026-11-03T17:58:15Z
TU-nor
12071
3682524
wikitext
text/x-wiki
'''Újezd''' kan vise til:
* [[Újezd i Beroun]], ein kommune i [[Hořovice]] i distriktet Beroun okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia
* [[Újezd i Domažlice]], ein kommune i [[Domažlice]] i distriktet Domažlice okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Újezd i Mohelnice]], ein busetnad i kommunen [[Mohelnice]] i distriktet Šumperk okres i regionen Olomouc kraj i Tsjekkia
* [[Újezd i Olomouc]], ein kommune i [[Uničov]] i distriktet Olomouc okres i regionen Olomouc kraj i Tsjekkia
* [[Újezd i Plzeň]], ein busetnad i kommunen [[Plzeň]] i distriktet Plzeň-město okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Újezd i Vodňany]], ein busetnad i kommunen [[Vodňany]] i distriktet Strakonice okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia
* [[Újezd i Žďár nad Sázavou]], ein kommune i [[Žďár nad Sázavou]] i distriktet Žďár nad Sázavou okres i regionen Vysočina kraj i Tsjekkia
* [[Újezd i Zlín]], ein kommune i [[Valašské Klobouky]] i distriktet Zlín okres i regionen Zlín kraj i Tsjekkia
* [[Újezd i Znojmo]], ein kommune i [[Znojmo]] i distriktet Znojmo okres i regionen Sør-Mähren i Tsjekkia
* Újezd nad Lesy, tidlegare namn på bydistriktet [[Praha 21]] i hovudstaden Praha i Tsjekkia
* [[Újezd nade Mží]], ein kommune i [[Nýřany]] i distriktet Plzeň-sever okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Újezd pod Troskami]], ein kommune i [[Jičín]] i distriktet Jičín okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia
* [[Újezd u Brna]], ein kommune i distriktet Brno-venkov okres i regionen Sør-Mähren i Tsjekkia
* [[Újezd u Chocně]], ein kommune i [[Vysoké Mýto]] i distriktet Ústí nad Orlicí okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia
* [[Újezd u Plánice]], ein kommune i [[Klatovy]] i distriktet Klatovy okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Újezd u Přelouče]], ein kommune i [[Přelouč]] i distriktet Pardubice okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia
* [[Újezd u Průhonic]], eit bydistrikt i hovudstaden Praha i Tsjekkia
* [[Újezd u Rosic]], ein kommune i [[Rosice]] i distriktet Brno-venkov okres i regionen Sør-Mähren i Tsjekkia
* [[Újezd u Sezemic]], ein kommune i [[Pardubice]] i distriktet Pardubice okres i regionen Pardubice kraj i Tsjekkia
* [[Bílý Újezd]], ein kommune i [[Rychnov nad Kněžnou]] i distriktet Rychnov nad Kněžnou okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia
* [[Chodský Újezd]], ein kommune i [[Tachov]] i distriktet Tachov okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Dlouhý Újezd]], ein kommune i [[Tachov]] i distriktet Tachov okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Drahoňův Újezd]], ein kommune i [[Rokycany]] i distriktet Rokycany okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Hradišťský Újezd]], ein busetnad i kommunen [[Blovice]] i distriktet Plzeň-jih okres i regionen Plzeň kraj i Tsjekkia
* [[Kumburský Újezd]], ein busetnad i kommunen [[Nová Paka]] i distriktet Jičín okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia
* [[Malý Újezd]], ein kommune i [[Mělník]] i distriktet Mělník okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia
* [[Ostrolovský Újezd]], ein kommune i [[Trhové Sviny]] i distriktet České Budějovice okres i regionen Sør-Böhmen i Tsjekkia
* [[Panoší Újezd]], ein kommune i [[Rakovník]] i distriktet Rakovník okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia
* [[Podhorní Újezd a Vojice]], ein kommune i [[Hořice]] i distriktet Jičín okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia
* [[Pletený Újezd]], ein kommune i [[Kladno]] i distriktet Kladno okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia
* [[Svijanský Újezd]], ein kommune i [[Turnov]] i distriktet Liberec okres i regionen Liberec kraj i Tsjekkia
* [[Svatojanský Újezd]], ein kommune i [[Jičín]] i distriktet Jičín okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia
Sjå òg:
* [[Červený Újezd]]
* [[Dolní Újezd]]
* [[Horní Újezd]]
* [[Kamenný Újezd]]
* [[Vysoký Újezd]]
{{fleirtyding}}
rksd4r88873s1f2b2bq2snfwjqk3v7r
Vysočany
0
434774
3682462
3676958
2026-11-03T12:40:29Z
TU-nor
12071
3682462
wikitext
text/x-wiki
'''Vysočany''' kan vise til:
* [[Vysočany i Bánovce nad Bebravou]], ein kommune i distriktet [[Bánovce nad Bebravou okres]] i regionen Trenčín kraj i Slovakia
* [[Vysočany i Blansko]], ein kommune i [[Blansko]] i distriktet Blansko okres i regionen Sør-Mähren i Tsjekkia
* [[Vysočany i Nový Bydžov]], ein busetnad i kommunen [[Nový Bydžov]] i distriktet Hradec Králové okres i regionen Hradec Králové kraj i Tsjekkia
* [[Vysočany i Praha]], eit matrikkelområde i [[Praha 9]] i hovudstaden Praha i Tsjekkia
* [[Vysočany i Znojmo]], ein kommune i [[Znojmo]] i distriktet Znojmo okres i regionen Sør-Mähren i Tsjekkia
{{fleirtyding}}
7alschq7ir5nmwxm1rbdjswiuwf497c
Komořany
0
434993
3682496
3676921
2026-11-03T16:25:23Z
TU-nor
12071
3682496
wikitext
text/x-wiki
'''Komořany''' kan vise til:
* [[Komořany i Most]], ein busetnad i kommunen [[Most i Tsjekkia|Most]] i regionen Ústí nad Labem kraj i Tsjekkia
* [[Komořany i Praha]], eit matrikkelområde i [[Praha 11]] i hovudstaden Praha i Tsjekkia
* [[Komořany i Vyškov]], ein kommune i [[Vyškov]] i distriktet Vyškov okres i regionen Sør-Mähren i Tsjekkia
{{fleirtyding}}
gclzk6ze4myqdvih9au68ozu0ncqy9d
Lipník nad Bečvou
0
435101
3682502
3677335
2026-11-03T16:43:51Z
TU-nor
12071
3682502
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|kommune
| andre namn =
| bilete = Lipník-náměstí.jpg
| bilettekst = Sentralt torg i Lipník nad Bečvou
| kart =
| karttekst =
| flagg = Lipník nad Bečvou flag CZ.svg
| symbol = Lipník nad Bečvou CoA CZ.svg
| land = Tsjekkia
| regiontype = [[Regionar i Tsjekkia|Kraj]]
| region = [[Olomouc kraj]]
| fylketype = [[Distrikt i Tsjekkia|Okres]]
| fylke = [[Přerov okres|Přerov]]
| arealtype = Areal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]]
| areal = 118,62<ref name="Areal"/>
| folketaltype = Folketal [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|SO]]
| folketal = 14544
| folketal1type = kommune
| folketal1 = 7710
| folketal_by = 6607
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Lipník nad Bečvou'''{{mrk|[[tysk]] ''Leipnik''}} er ein by og ein [[Kommunar i Tsjekkia|kommune]] med utvida fullmakter i [[Distrikt i Tsjekkia|distriktet]] [[Přerov okres]] i [[Regionar i Tsjekkia|regionen]] [[Olomouc kraj]] i [[Tsjekkia]].
== Administrativ inndeling ==
{{stack|[[Fil:ORP Lipník nad Bečvou.png|mini|250px|Det administrative området til Lipník nad Bečvou innanfor regionen [[Olomouc kraj]]]]}}
Då distrikta vart avvikla som administrative einingar i 2003,<ref name="320/2002"/> vart det administrative ansvaret til distrikta ført over til [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] (tsjekkisk ''správní obvody obcí s rozšířenou působností'', forkorta ''SO ORP'').<ref name ="128/2000"/> Lipník nad Bečvou er ein slik by med utvida fullmakter.
===Storbyområde===
Som eit verktøy i økonomisk planlegging er det oppretta eit [[storbyområdet Olomouc|storbyområde]] for Olomouc og områda rundt.<ref name="agg"/> Sju av kommunane i lista nedanfor inngår i storbyområdet. Dei er merkte med *. I tillegg kjem 43 kommuner frå det det administrativet området til [[Olomouc]] og 124 kommunar frå fleire andre administrative område.<ref name=mmr/>
===Kommunar===
Det administrative området til Lipník nad Bečvou omfattar 14 [[Kommunar i Tsjekkia|kommunar]]. Av desse er ein by (tsjekkisk ''město''). Bykommunar er utheva med halvfeit skrift.
{{Columns-list|colwidth=20em|
* [[Bohuslávky]]*
* [[Dolní Nětčice]]
* [[Dolní Újezd i Přerov|Dolní Újezd]]*
* [[Hlinsko i Přerov|Hlinsko]]*
* [[Horní Nětčice]]
* [[Jezernice]]
* [[Kladníky]]
* [[Lhota i Přerov|Lhota]]
* '''[[Lipník nad Bečvou]]'''*
* [[Osek nad Bečvou]]*
* [[Radotín i Přerov|Radotín]]
* [[Soběchleby]]
* [[Týn nad Bečvou]]*
* [[Veselíčko i Přerov|Veselíčko]]*
}}
==Folketal==
Folketalet i det administrative området i dei siste folketeljingane:
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
|-
! !! Folketal 2001<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2011<ref name ="Historisk folketal"/> !! Folketal 2021<ref name ="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Lipník nad Bečvou SO || 15 442 || 14 890 || 14 544
|-
|}
===Kommunar===
Dei største kommunane i det administrative området:
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Kommune !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | '''Lipník nad Bečvou''' || 7 710
|-
| style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Osek nad Bečvou}} || 1 250
|-
| style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Dolní Újezd i Přerov|Dolní Újezd}} || 1 152
|-
| style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Veselíčko i Přerov|Veselíčko}} || 860
|-
| style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Týn nad Bečvou}} || 751
|}
===Byar og tettstader===
Dei største tettstadene i det administrative området:
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | '''Lipník nad Bečvou''' || 6 607
|-
| style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Osek nad Bečvou}} || 1 250
|-
| style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Týn nad Bečvou}} || 751
|-
| style=text-align:left; | {{ikkjeraud|Veselíčko i Přerov|Veselíčko}} || 712
|-
|}
===Bydelar i Hranice===
Bydelane og tettstadene i Hranice:
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydel/tettstad !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Lipník nad Bečvou I-Město || 6 607
|-
! Lipník nad Bečvou by
! style=text-align:right; | 6 607
|-
| style=text-align:left; | Lipník nad Bečvou III-Nové Dvory || 220
|-
| style=text-align:left; | Lipník nad Bečvou V-Podhoří || 308
|-
| style=text-align:left; | Lipník nad Bečvou VI-Loučka || 460
|-
| style=text-align:left; | Lipník nad Bečvou VII-Trnávka || 115
|-
! Lipník nad Bečvou kommune
!style=text-align:right; | 7 710
|-
|}
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name="128/2000">{{cite web
|title=Zákon č. 128/2000 Sb.: Zákon o obcích (obecní zřízení)) («Lov av 15.05.2000 om kommunar (kommunal organisering)»)
|url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2000-128
|website=zakonyprolidi.cz
|language=cs
|access-date=2026-08-22
}}</ref>
<ref name="320/2002">{{cite web
|title=Zákon č. 320/2002 Sb.: Zákon o změně a zrušení některých zákonů v souvislosti s ukončením činnosti okresních úřadů («Lov av 18.07.2002 om endring og oppheving av visse lover i samband med opphøyr av verksemda til distriktsstyremaktene»)
|url=https://www.zakonyprolidi.cz/cs/2002-320
|website=zakonyprolidi.cz
|language=cs
|access-date=2026-08-22
}}</ref>
<ref name ="Areal">{{Kjelde www
|url=https://data.csu.gov.cz/datastat/data/VYBER/RSO03K?vSet=4&vSel=1
|tittel=Druhy pozemků, katastrální výměry - územní srovnání
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www
|url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0
|tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="agg">{{Kjelde www
|url=https://mmr.gov.cz/getmedia/420ae22b-fe35-4b75-88d0-5824612a4e85/PrF_200120_ZAVERECNY-DOKUMENT_FINAL_02042020.pdf.aspx?ext=.pdf
|tittel= Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR
|vitja=2026-09-05
|utgjevar=EY Audit}}
</ref>
<ref name=mmr>{{cite web
|title=Dodatek k závěrečnému dokumentu VZ Vymezení území pro Integrované teritoriální investice (ITI) v ČR
|language=cs
|url=https://mmr.gov.cz/getattachment/Microsites/Uzemni-dimenze/UD-typy/Stara-UD/Integrovane-nastroje/ITI/Dokumenty/Dodatek-k-zaverecnemu-dokumentu/Dodatek-k-zaverecnemu-dokumentu_2021-(1).pdf.aspx?lang=cs-CZ&ext=.pdf
|website=mmr.gov.cz
|date=2020-06-04
|access-date=2026-10-07
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Kommunar med utvida fullmakter i Olomouc kraj|Lipnik]]
[[Kategori:Kommunar i Přerov okres|Lipnik]]
[[Kategori:Byar i Olomouc kraj|Lipnik]]
4i6iy2nq3vhb0iltr2ewjhmo641vime
Vršovice
0
435699
3682479
3680948
2026-11-03T14:08:31Z
TU-nor
12071
3682479
wikitext
text/x-wiki
'''Vršovice''' kan vise til:
* [[Vršovice i Louny]], ein kommune i [[Louny]] i distriktet Louny okres i regionen Ústí nad Labem kraj i Tsjekkia
* [[Vršovice i Opava]], ein kommune i [[Opava]] i distriktet Opava okres i regionen Mähren-Schlesien i Tsjekkia
* [[Vršovice i Praha]], eit matrikkelområde i [[Praha 10]] i hovudstaden Praha i Tsjekkia
{{fleirtyding}}
8t4lp1qu73hkd7ws7ttfln1b88n6xyx
Wikipedia:Utvald artikkel/Veke 48, 2026
4
435816
3682531
3682188
2026-11-03T18:18:51Z
Ranveig
39
3682531
wikitext
text/x-wiki
{{framside bilete|Kutná Hora - pohled od Svaté Barbory.jpg|Sentrum av Kutná Hora.|:nn:Kutná Hora}}
'''[[:nn:Kutná Hora|Kutná Hora]]''' er ein by og ein kommune med utvida fullmakter i distriktet Kutná Hora okres i regionen Sentral-Böhmen i Tsjekkia. Byen ligg ved elva Vrchlice, om lag 56 km aust for Praha. Kutná Hora ligg på ein ås som hadde store mengder sølvmalm i fjellgrunnen. I motsetnad til andre gruvebyar vart han lagt oppå malmen, slik at alle gruvenedgangane ligg inni sjølve byen.
I dag har Kutná Hora om lag 21 000 innbyggjarar, og dei sentrale delane av byen har vore på UNESCO si verdsarvliste sidan 1995. Det eldste huset som framleis står er Det italienske hoffet frå slutten av 1200-talet, som tidlegare var kongeleg residens, gildehall/hoff og kongeleg myntstøyperi. Santa Barbarakatedralen, som er vigd til vernehelgenen for gruvearbeidarar, vart starta i 1368 og var meint å overstråle Karlskatedralen i Praha. Han er eit godt døme på høggotisk byggekunst, men vart først fullført langt seinare. ''[[:nn:Kutná Hora|Les meir …]]''
e7jumbegnq3ewvxjuwuzzr6kt1dpbx1
Administrativ struktur i Praha
0
435825
3682482
3682332
2026-11-03T14:36:12Z
TU-nor
12071
3682482
wikitext
text/x-wiki
Praha har ein kompleks [[Administrativ struktur i Praha|administrativ struktur]] på fleire nivå. Som lovbestemt by har [[Praha]] rett til på eiga hand å opprette sjøvstyrande bydistrikt (tsjekkisk ''městské obvody'').<ref name="bydistrikt"/> Det er oppretta 57 slike bydistrikt som er grupperte i 22 nummererte (Praha 1 – Praha 22) administrative distrikt (tsjekkisk ''správní obvod''). Desse er igjen til dels underlagt ei eldre inndeling i 10 nasjonalt administerte kommunedistrikt (Praha 1 – Praha 10) som framleis har visse funksjonar.<ref name="Bydel"/>
Innanfor alle desse tre distriktsinndelingane bruker ein same type nummerering. For Praha 1, Praha 2 og Praha 3 fell alle dei tre nivåa saman, men for dei andre kommunedelane kan nummereringa vise til ulike område. Bydistrikta har dels nummerering (for kjerneområdet i dei 22 administratrive distrikta), dels namn (for dei 35 andre bydristrikta).
==Oversyn==
{| class="wikitable"
!Kommunedistrikt !! Administrative distrikt !! Bydistrikt
|-
|Praha 1 || [[Praha 1]] || Praha 1
|-
|Praha 2 || [[Praha 2]] || Praha 2
|-
|Praha 3 || [[Praha 3]] || Praha 3
|-
|rowspan=3 | Praha 4|| [[Praha 4]] || Praha 4, [[Kunratice i Praha|Kunratice]]
|-
|[[Praha 11]] (del) || Praha 11, [[Šeberov]], [[Újezd u Průhonic]]
|-
|[[Praha 12]] || Praha 12, [[Libuš]]
|-
|rowspan=4 | Praha 5 || [[Praha 5]] || Praha 5, [[Slivenec]]
|-
|[[Praha 13]] || Praha 13, [[Řeporyje]]
|-
|[[Praha 16]] || Praha 16 (tidlegare Radotín), [[Lipence]], [[Lochkov]], [[Velká Chuchle]], [[Zbraslav]]
|-
|[[Praha 17]] (del) || [[Zličín]]
|-
|rowspan=2 | Praha 6 || [[Praha 6]] || Praha 6, [[Lysolaje]], [[Nebušice]], [[Přední Kopanina]], [[Suchdol i Praha|Suchdol]]
|-
|[[Praha 17]] (del) || Praha 17 (tidlegare Řepy]
|-
|Praha 7 || [[Praha 7]] || Praha 7, [[Troja i Praha|Troja]]
|-
|Praha 8 || [[Praha 8]] || Praha 8, [[Březiněves]], [[Ďáblice]], [[Dolní Chabry]]
|-
|rowspan=6 | Praha 9 || [[Praha 9]] || Praha 9
|-
|[[Praha 14]] || Praha 14, [[Dolní Počernice]]
|-
|[[Praha 18]] || Praha 18 (tidlegare Letňany), [[Čakovice]]
|-
|[[Praha 19]] || Praha 19 (tidlegare Kbely), [[Satalice]], [[Vinoř]],
|-
|[[Praha 20]] || Praha 20 (tidlegare Horní Počernice)
|-
|[[Praha 21]] || Praha 21 (tidlegare Újezd nad Lesy), [[Běchovice]], [[Klánovice]], [[Koloděje]]
|-
|rowspan=4 | Praha 10 || [[Praha 10]] || Praha 10
|-
|[[Praha 11]] (del) || [[Křeslice]]
|-
|[[Praha 15]] || Praha 15, [[Dolní Měcholupy]], [[Dubeč]], [[Petrovice i Praha|Petrovice]], [[Štěrboholy]]
|-
|[[Praha 22]] || Praha 22 (tidlegare Uhříněves), [[Benice i Praha|Benice]], [[Kolovraty]], [[Královice i Praha|Královice]], [[Nedvězí u Říčan]]
|}
==Folketal==
===Folketalet i dei administrative distrikta===
[[File:Prague administrative districts.png|thumb|right|300px|Administrative distrikt i Praha]]
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Administrativt distrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 1]] || 22 967
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 2]] || 45 405
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 3]] || 74 307
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 4]] || 141 048
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 5]] || 93 006
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 6]] || 114 939
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 7]] || 45 910
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 8]] || 115 527
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 9]] || 62 651
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 10]] || 114 377
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 11]] || 80 283
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 12]] || 66 628
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 13]] || 66 264
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 14]] || 49 816
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 15]] || 51 691
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 16]] || 25 273
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 17]] || 30 859
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 18]] || 33 686
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 19]] || 14 132
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 20]] || 15 303
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 21]] || 17 980
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 22]] || 19 380
|-
! Praha kommune
!style=text-align:right; | 1 301 432
|}
===Folketalet i bydistrikta===
[[File:Prague Subdivisions.svg|thumb|right|300px|Administrative distrikt og bydistrikt i Praha]]
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 1]] || 22 967
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 2]] || 45 405
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 3]] || 74 307
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 4]] || 130 957
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 5]] || 89 007
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 6]] || 103 254
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 7]] || 44 442
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 8]] || 104 921
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 9]] || 62 651
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 10]] || 114 377
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 11]] || 72 102
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 12]] || 56 591
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 13]] || 60 189
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 14]] || 47 014
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 15]] || 35 167
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 16]] || 8 462
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 17]] || 22 461
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 18]] || 21 702
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 19]] || 7 216
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 20]] || 15 303
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 21]] || 10 429
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 22]] || 13 903
|-
| style=text-align:left; | [[Běchovice|Praha-Běchovice]] || 2 414
|-
| style=text-align:left; | [[Benice i Praha|Praha-Benice]] || 729
|-
| style=text-align:left; | [[Březiněves|Praha-Březiněves]] || 1 821
|-
| style=text-align:left; | [[Čakovice|Praha-Čakovice]] || 11 984
|-
| style=text-align:left; | [[Ďáblice|Praha-Ďáblice]] || 3 750
|-
| style=text-align:left; | [[Dolní Chabry|Praha-Dolní Chabry]] || 5 035
|-
| style=text-align:left; | [[Dolní Měcholupy|Praha-Dolní Měcholupy]] || 4 132
|-
| style=text-align:left; | [[Dolní Počernice|Praha-Dolní Počernice]] || 2 802
|-
| style=text-align:left; | [[Dubeč|Praha-Dubeč]] || 4 175
|-
| style=text-align:left; | [[Klánovice|Praha-Klánovice]] || 3 511
|-
| style=text-align:left; | [[Koloděje|Praha-Koloděje]] || 1 626
|-
| style=text-align:left; | [[Kolovraty|Praha-Kolovraty]] || 3 944
|-
| style=text-align:left; | [[Královice i Praha|Praha-Královice]] || 438
|-
| style=text-align:left; | [[Křeslice|Praha-Křeslice]] || 1 173
|-
| style=text-align:left; | [[Kunratice i Praha|Praha-Kunratice]] || 10 091
|-
| style=text-align:left; | [[Libuš|Praha-Libuš]] || 10 037
|-
| style=text-align:left; | [[Lipence|Praha-Lipence]] || 2 970
|-
| style=text-align:left; | [[Lochkov|Praha-Lochkov]] || 874
|-
| style=text-align:left; | [[Lysolaje|Praha-Lysolaje]] || 1 484
|-
| style=text-align:left; | [[Nebušice|Praha-Nebušice]] || 2 734
|-
| style=text-align:left; | [[Nedvězí u Říčan|Praha-Nedvězí]] || 366
|-
| style=text-align:left; | [[Petrovice i Praha|Praha-Petrovice]] || 5 753
|-
| style=text-align:left; | [[Přední Kopanina|Praha-Přední Kopanina]] || 628
|-
| style=text-align:left; | [[Řeporyje|Praha-Řeporyje]] || 6 075
|-
| style=text-align:left; | [[Satalice|Praha-Satalice]] || 2 388
|-
| style=text-align:left; | [[Šeberov|Praha-Šeberov]] || 3 179
|-
| style=text-align:left; | [[Slivenec|Praha-Slivenec]] || 3 999
|-
| style=text-align:left; | [[Štěrboholy|Praha-Štěrboholy]] || 2 464
|-
| style=text-align:left; | [[Suchdol i Praha|Praha-Suchdol]] || 6 839
|-
| style=text-align:left; | [[Troja i Praha|Praha-Troja]] || 1 468
|-
| style=text-align:left; | [[Újezd u Průhonic|Praha-Újezd]] || 3 829
|-
| style=text-align:left; | [[Velká Chuchle|Praha-Velká Chuchle]] || 2 827
|-
| style=text-align:left; | [[Vinoř|Praha-Vinoř]] || 4 528
|-
| style=text-align:left; | [[Zbraslav|Praha-Zbraslav]] || 10 140
|-
| style=text-align:left; | [[Zličín|Praha-Zličín]] || 8 398
|-
! Praha kommune
!style=text-align:right; | 1 301 432
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Administrative inndelingar i Tsjekkia|Praha]]
[[Kategori:Bydelar i Praha| ]]
letunyhuua5z8at9f0nagu6txueovmt
3682510
3682482
2026-11-03T17:29:24Z
TU-nor
12071
/* Oversyn */
3682510
wikitext
text/x-wiki
Praha har ein kompleks [[Administrativ struktur i Praha|administrativ struktur]] på fleire nivå. Som lovbestemt by har [[Praha]] rett til på eiga hand å opprette sjøvstyrande bydistrikt (tsjekkisk ''městské obvody'').<ref name="bydistrikt"/> Det er oppretta 57 slike bydistrikt som er grupperte i 22 nummererte (Praha 1 – Praha 22) administrative distrikt (tsjekkisk ''správní obvod''). Desse er igjen til dels underlagt ei eldre inndeling i 10 nasjonalt administerte kommunedistrikt (Praha 1 – Praha 10) som framleis har visse funksjonar.<ref name="Bydel"/>
Innanfor alle desse tre distriktsinndelingane bruker ein same type nummerering. For Praha 1, Praha 2 og Praha 3 fell alle dei tre nivåa saman, men for dei andre kommunedelane kan nummereringa vise til ulike område. Bydistrikta har dels nummerering (for kjerneområdet i dei 22 administratrive distrikta), dels namn (for dei 35 andre bydristrikta).
==Oversyn==
{| class="wikitable"
!Kommunedistrikt !! Administrative distrikt !! Bydistrikt
|-
|Praha 1 || [[Praha 1]] || Praha 1
|-
|Praha 2 || [[Praha 2]] || Praha 2
|-
|Praha 3 || [[Praha 3]] || Praha 3
|-
|rowspan=3 | Praha 4|| [[Praha 4]] || Praha 4, [[Kunratice i Praha|Kunratice]]
|-
|[[Praha 11]] (del) || Praha 11, [[Šeberov]], [[Újezd u Průhonic]]
|-
|[[Praha 12]] || Praha 12, [[Libuš]]
|-
|rowspan=4 | Praha 5 || [[Praha 5]] || Praha 5, [[Slivenec]]
|-
|[[Praha 13]] || Praha 13, [[Řeporyje]]
|-
|[[Praha 16]] || Praha 16 (tidlegare Radotín), [[Lipence]], [[Lochkov]], [[Velká Chuchle]], [[Zbraslav]]
|-
|[[Praha 17]] (del) || [[Zličín]]
|-
|rowspan=2 | Praha 6 || [[Praha 6]] || Praha 6, [[Lysolaje]], [[Nebušice]], [[Přední Kopanina]], [[Suchdol i Praha|Suchdol]]
|-
|[[Praha 17]] (del) || Praha 17 (tidlegare Řepy]
|-
|Praha 7 || [[Praha 7]] || Praha 7, [[Troja i Praha|Troja]]
|-
|Praha 8 || [[Praha 8]] || Praha 8, [[Březiněves]], [[Ďáblice]], [[Dolní Chabry]]
|-
|rowspan=6 | Praha 9 || [[Praha 9]] || Praha 9
|-
|[[Praha 14]] || Praha 14, [[Dolní Počernice]]
|-
|[[Praha 18]] || Praha 18 (tidlegare Letňany), [[Čakovice]]
|-
|[[Praha 19]] || Praha 19 (tidlegare Kbely), [[Satalice]], [[Vinoř]]
|-
|[[Praha 20]] || Praha 20 (tidlegare Horní Počernice)
|-
|[[Praha 21]] || Praha 21 (tidlegare Újezd nad Lesy), [[Běchovice]], [[Klánovice]], [[Koloděje]]
|-
|rowspan=4 | Praha 10 || [[Praha 10]] || Praha 10
|-
|[[Praha 11]] (del) || [[Křeslice]]
|-
|[[Praha 15]] || Praha 15, [[Dolní Měcholupy]], [[Dubeč]], [[Petrovice i Praha|Petrovice]], [[Štěrboholy]]
|-
|[[Praha 22]] || Praha 22 (tidlegare Uhříněves), [[Benice i Praha|Benice]], [[Kolovraty]], [[Královice i Praha|Královice]], [[Nedvězí u Říčan]]
|}
==Folketal==
===Folketalet i dei administrative distrikta===
[[File:Prague administrative districts.png|thumb|right|300px|Administrative distrikt i Praha]]
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Administrativt distrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 1]] || 22 967
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 2]] || 45 405
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 3]] || 74 307
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 4]] || 141 048
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 5]] || 93 006
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 6]] || 114 939
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 7]] || 45 910
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 8]] || 115 527
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 9]] || 62 651
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 10]] || 114 377
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 11]] || 80 283
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 12]] || 66 628
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 13]] || 66 264
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 14]] || 49 816
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 15]] || 51 691
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 16]] || 25 273
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 17]] || 30 859
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 18]] || 33 686
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 19]] || 14 132
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 20]] || 15 303
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 21]] || 17 980
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 22]] || 19 380
|-
! Praha kommune
!style=text-align:right; | 1 301 432
|}
===Folketalet i bydistrikta===
[[File:Prague Subdivisions.svg|thumb|right|300px|Administrative distrikt og bydistrikt i Praha]]
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 1]] || 22 967
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 2]] || 45 405
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 3]] || 74 307
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 4]] || 130 957
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 5]] || 89 007
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 6]] || 103 254
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 7]] || 44 442
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 8]] || 104 921
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 9]] || 62 651
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 10]] || 114 377
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 11]] || 72 102
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 12]] || 56 591
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 13]] || 60 189
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 14]] || 47 014
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 15]] || 35 167
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 16]] || 8 462
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 17]] || 22 461
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 18]] || 21 702
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 19]] || 7 216
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 20]] || 15 303
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 21]] || 10 429
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 22]] || 13 903
|-
| style=text-align:left; | [[Běchovice|Praha-Běchovice]] || 2 414
|-
| style=text-align:left; | [[Benice i Praha|Praha-Benice]] || 729
|-
| style=text-align:left; | [[Březiněves|Praha-Březiněves]] || 1 821
|-
| style=text-align:left; | [[Čakovice|Praha-Čakovice]] || 11 984
|-
| style=text-align:left; | [[Ďáblice|Praha-Ďáblice]] || 3 750
|-
| style=text-align:left; | [[Dolní Chabry|Praha-Dolní Chabry]] || 5 035
|-
| style=text-align:left; | [[Dolní Měcholupy|Praha-Dolní Měcholupy]] || 4 132
|-
| style=text-align:left; | [[Dolní Počernice|Praha-Dolní Počernice]] || 2 802
|-
| style=text-align:left; | [[Dubeč|Praha-Dubeč]] || 4 175
|-
| style=text-align:left; | [[Klánovice|Praha-Klánovice]] || 3 511
|-
| style=text-align:left; | [[Koloděje|Praha-Koloděje]] || 1 626
|-
| style=text-align:left; | [[Kolovraty|Praha-Kolovraty]] || 3 944
|-
| style=text-align:left; | [[Královice i Praha|Praha-Královice]] || 438
|-
| style=text-align:left; | [[Křeslice|Praha-Křeslice]] || 1 173
|-
| style=text-align:left; | [[Kunratice i Praha|Praha-Kunratice]] || 10 091
|-
| style=text-align:left; | [[Libuš|Praha-Libuš]] || 10 037
|-
| style=text-align:left; | [[Lipence|Praha-Lipence]] || 2 970
|-
| style=text-align:left; | [[Lochkov|Praha-Lochkov]] || 874
|-
| style=text-align:left; | [[Lysolaje|Praha-Lysolaje]] || 1 484
|-
| style=text-align:left; | [[Nebušice|Praha-Nebušice]] || 2 734
|-
| style=text-align:left; | [[Nedvězí u Říčan|Praha-Nedvězí]] || 366
|-
| style=text-align:left; | [[Petrovice i Praha|Praha-Petrovice]] || 5 753
|-
| style=text-align:left; | [[Přední Kopanina|Praha-Přední Kopanina]] || 628
|-
| style=text-align:left; | [[Řeporyje|Praha-Řeporyje]] || 6 075
|-
| style=text-align:left; | [[Satalice|Praha-Satalice]] || 2 388
|-
| style=text-align:left; | [[Šeberov|Praha-Šeberov]] || 3 179
|-
| style=text-align:left; | [[Slivenec|Praha-Slivenec]] || 3 999
|-
| style=text-align:left; | [[Štěrboholy|Praha-Štěrboholy]] || 2 464
|-
| style=text-align:left; | [[Suchdol i Praha|Praha-Suchdol]] || 6 839
|-
| style=text-align:left; | [[Troja i Praha|Praha-Troja]] || 1 468
|-
| style=text-align:left; | [[Újezd u Průhonic|Praha-Újezd]] || 3 829
|-
| style=text-align:left; | [[Velká Chuchle|Praha-Velká Chuchle]] || 2 827
|-
| style=text-align:left; | [[Vinoř|Praha-Vinoř]] || 4 528
|-
| style=text-align:left; | [[Zbraslav|Praha-Zbraslav]] || 10 140
|-
| style=text-align:left; | [[Zličín|Praha-Zličín]] || 8 398
|-
! Praha kommune
!style=text-align:right; | 1 301 432
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Administrative inndelingar i Tsjekkia|Praha]]
[[Kategori:Bydelar i Praha| ]]
i88kfyj24lk6zpgl55dzwodf2ts9xyo
Praha 4
0
435832
3682467
3682431
2026-11-03T13:09:36Z
TU-nor
12071
3682467
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Pankrac Krc letecky 0692.JPG
| bilettekst = Flyfoto av {{ikkjeraud|Nusle}}, {{ikkjeraud|Krč}} og {{ikkjeraud|Braník}} i den nordlege delen av Praha 4
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 4.PNG
| karttekst = Praha 4 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)<br/>• kommunedistrikt (oransje og mørkt grått)
| flagg = Flag of Prague 4.svg
| symbol = Praha-04 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 130957
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 141048
| folketal2type = kommunedistrikt
| folketal2 = 286786
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 4''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
{{stack|[[Fil:Praha 4 - mapa.png|mini|250px|Kart som viser matrikkelområda i bydistriktet Praha 4]]}}
'''Praha 4''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Braník}}, {{ikkjeraud|Hodkovičky}}, {{ikkjeraud|Krč}}, {{ikkjeraud|Lhotka i Praha|Lhotka}} og {{ikkjeraud|Podolí i Praha|Podolí}} og delar av {{ikkjeraud|Michle}}, {{ikkjeraud|Nusle}}, {{ikkjeraud|Vinohrady}} og {{ikkjeraud|Záběhlice}}.
'''Praha 4''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 4 omfattar bydistrikta:
* Praha 4
* [[Kunratice i Praha|Praha-Kunratice]]
'''Praha 4''' er òg eitt av 10 nasjonalt administerte kommunedistrikt for statleg administrajon, dels avvikla på tilsvarande måte som [[Distrikt i Tsjekkia|distrikta]] i resten av landet, men framleis med ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål.<ref name="Bydel"/> Kommunedistriktet Praha 4 omfattar dei administrative distrikta:
* Praha 4
* [[Praha 12]] (bydistrikta Praha 12 og [[Libuš|Praha-Libuš]])
* delar av [[Praha 11]] (bydistrikta Praha 11, [[Šeberov|Praha-Šeberov]] og [[Újezd u Průhonic|Praha-Újezd u Průhonic]])
==Folketal==
===Administrivt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 4 || 130 957
|-
| style=text-align:left; | [[Kunratice i Praha|Praha-Kunratice]] || 10 091
|-
! Administrativt distrikt Praha 4
!style=text-align:right; | 286 786
|-
|}
===Kommunedistrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Administrativt distrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 4 || 141 048
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 11]]<small> (del)</small>{{mrk|Bydistrikta Praha 11, [[Šeberov|Praha-Šeberov]] og [[Újezd u Průhonic|Praha-Újezd u Průhonic]]. Bydistriktet [[Křeslice|Praha-Křeslice]] høyrer til [[Praha 10]].}} || 79 110
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 12]] || 66 628
|-
! Kommunedistriktet Praha 4
!style=text-align:right; | 286 786
|-
|}
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
ttkinaw13qff32f5a0ohfwldb9gugf4
3682468
3682467
2026-11-03T13:12:19Z
TU-nor
12071
3682468
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Pankrac Krc letecky 0692.JPG
| bilettekst = Flyfoto av {{ikkjeraud|Nusle}}, {{ikkjeraud|Krč}} og {{ikkjeraud|Braník}} i den nordlege delen av Praha 4
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 4.PNG
| karttekst = Praha 4 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)<br/>• kommunedistrikt (oransje og mørkt grått)
| flagg = Flag of Prague 4.svg
| symbol = Praha-04 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 130957
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 141048
| folketal2type = kommunedistrikt
| folketal2 = 286786
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 4''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
{{stack|[[Fil:Praha 4 - mapa.png|mini|250px|Kart som viser matrikkelområda i bydistriktet Praha 4]]}}
'''Praha 4''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Braník}}, {{ikkjeraud|Hodkovičky}}, {{ikkjeraud|Krč}}, {{ikkjeraud|Lhotka i Praha|Lhotka}} og {{ikkjeraud|Podolí i Praha|Podolí}} og delar av {{ikkjeraud|Michle}}, {{ikkjeraud|Nusle}}, {{ikkjeraud|Vinohrady}} og {{ikkjeraud|Záběhlice}}.
'''Praha 4''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 4 omfattar bydistrikta:
* Praha 4
* [[Kunratice i Praha|Praha-Kunratice]]
'''Praha 4''' er òg eitt av 10 nasjonalt administerte kommunedistrikt for statleg administrajon, dels avvikla på tilsvarande måte som [[Distrikt i Tsjekkia|distrikta]] i resten av landet, men framleis med ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål.<ref name="Bydel"/> Kommunedistriktet Praha 4 omfattar dei administrative distrikta:
* Praha 4
* [[Praha 12]] (bydistrikta Praha 12 og [[Libuš|Praha-Libuš]])
* delar av [[Praha 11]] (bydistrikta Praha 11, [[Šeberov|Praha-Šeberov]] og [[Újezd u Průhonic|Praha-Újezd u Průhonic]])
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 4 || 130 957
|-
| style=text-align:left; | [[Kunratice i Praha|Praha-Kunratice]] || 10 091
|-
! Administrativt distrikt Praha 4
!style=text-align:right; | 286 786
|-
|}
===Kommunedistrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Administrativt distrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 4 || 141 048
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 11]]<small> (del)</small>{{mrk|Bydistrikta Praha 11, [[Šeberov|Praha-Šeberov]] og [[Újezd u Průhonic|Praha-Újezd u Průhonic]]. Bydistriktet [[Křeslice|Praha-Křeslice]] høyrer til [[Praha 10]].}} || 79 110
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 12]] || 66 628
|-
! Kommunedistriktet Praha 4
!style=text-align:right; | 286 786
|-
|}
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
s4wy1y77rxpe95cj5slov5sr80dl3ju
3682469
3682468
2026-11-03T13:14:09Z
TU-nor
12071
3682469
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Pankrac Krc letecky 0692.JPG
| bilettekst = Flyfoto av {{ikkjeraud|Nusle}}, {{ikkjeraud|Krč}} og {{ikkjeraud|Braník}} i den nordlege delen av Praha 4
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 4.PNG
| karttekst = Praha 4 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)<br/>• kommunedistrikt (oransje og mørkt grått)
| flagg = Flag of Prague 4.svg
| symbol = Praha-04 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 130957
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 141048
| folketal2type = kommunedistrikt
| folketal2 = 286786
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 4''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
{{stack|[[Fil:Praha 4 - mapa.png|mini|250px|Kart som viser matrikkelområda i bydistriktet Praha 4]]}}
'''Praha 4''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Braník}}, {{ikkjeraud|Hodkovičky}}, {{ikkjeraud|Krč}}, {{ikkjeraud|Lhotka i Praha|Lhotka}} og {{ikkjeraud|Podolí i Praha|Podolí}} og delar av {{ikkjeraud|Michle}}, {{ikkjeraud|Nusle}}, {{ikkjeraud|Vinohrady}} og {{ikkjeraud|Záběhlice}}.
'''Praha 4''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 4 omfattar bydistrikta:
* Praha 4
* [[Kunratice i Praha|Praha-Kunratice]]
'''Praha 4''' er òg eitt av 10 nasjonalt administerte kommunedistrikt for statleg administrajon, dels avvikla på tilsvarande måte som [[Distrikt i Tsjekkia|distrikta]] i resten av landet, men framleis med ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål.<ref name="Bydel"/> Kommunedistriktet Praha 4 omfattar dei administrative distrikta:
* Praha 4
* [[Praha 12]] (bydistrikta Praha 12 og [[Libuš|Praha-Libuš]])
* delar av [[Praha 11]] (bydistrikta Praha 11, [[Šeberov|Praha-Šeberov]] og [[Újezd u Průhonic|Praha-Újezd u Průhonic]])
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 4 || 130 957
|-
| style=text-align:left; | [[Kunratice i Praha|Praha-Kunratice]] || 10 091
|-
! Administrativt distrikt Praha 4
!style=text-align:right; | 141 048
|-
|}
===Kommunedistrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Administrativt distrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 4 || 141 048
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 11]]<small> (del)</small>{{mrk|Bydistrikta Praha 11, [[Šeberov|Praha-Šeberov]] og [[Újezd u Průhonic|Praha-Újezd u Průhonic]]. Bydistriktet [[Křeslice|Praha-Křeslice]] høyrer til [[Praha 10]].}} || 79 110
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 12]] || 66 628
|-
! Kommunedistriktet Praha 4
!style=text-align:right; | 286 786
|-
|}
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
r7xrpa5gfn63k66axgcnjzh96fpqs9e
Praha 5
0
435834
3682470
3682432
2026-11-03T13:20:25Z
TU-nor
12071
3682470
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| bilete = Praha 5, town hall1.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Praha 5
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 5.PNG
| karttekst = Praha 5 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)<br/>• kommunedistrikt (oransje og mørkt grått)
| flagg = Flag of Prague 5.svg
| symbol = Praha5 CoA CZ.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 89007
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 93006
| folketal2type = kommunedistrikt
| folketal2 = 192941
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 5''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 5''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Hlubočepy}}, {{ikkjeraud|Košíře}}, {{ikkjeraud|Motol}}, {{ikkjeraud|Radlice}} og {{ikkjeraud|Smíchov}} og delar av matrikkelområda {{ikkjeraud|Jinonice}}, [[Malá Strana i Praha|Malá Strana]] og {{ikkjeraud|Břevnov}}.
'''Praha 5''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 5 omfattar bydistrikta:
* Praha 5
* [[Slivenec|Praha-Slivenec]]
'''Praha 5''' er òg eitt av 10 nasjonalt administerte kommunedistrikt for statleg administrajon, dels avvikla på tilsvarande måte som [[Distrikt i Tsjekkia|distrikta]] i resten av landet, men framleis med ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål.<ref name="Bydel"/> Kommunedistriktet Praha 5 omfattar dei administrative distrikta:
* Praha 5
* [[Praha 13]] (bydistrikta Praha 13 og [[Řeporyje|Praha-Řeporyje]])
* [[Praha 16]] (bydistrikta Praha 16, [[Lipence|Praha-Lipence]], [[Lochkov|Praha-Lochkov]], [[Velká Chuchle|Praha-Velká Chuchle]], [[Zbraslav|Praha-Zbraslav]])
* delar av [[Praha 17]] (bydistriktet [[Zličín|Praha-Zličín]])
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 5 || 89 007
|-
| style=text-align:left; | [[Slivenec|Praha-Slivenec]] || 3 999
|-
! Administrativt distrikt Praha 5
!style=text-align:right; | 93 006
|-
|}
===Kommunedistrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Administrativt distrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 5 || 93 006
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 13]] || 66 264
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 16]] || 25 273
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 17]]<small> (del)</small>{{mrk|Bydistriktet [[Zličín i Praha|Praha-Zličín]]. Bydistriktet [[Praha 17]] høyrer til [[Praha 6]].}} || 8 398
|-
! Kommunedistriktet Praha 5
!style=text-align:right; | 192 941
|-
|}
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
5xed0lyaivejgi0ih7f5i8kb2b3msng
3682652
3682470
2026-11-04T09:17:14Z
TU-nor
12071
3682652
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| bilete = Praha 5, town hall1.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Praha 5
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 5.PNG
| karttekst = Praha 5 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)<br/>• kommunedistrikt (oransje og mørkt grått)
| flagg = Flag of Prague 5.svg
| symbol = Praha5 CoA CZ.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 89007
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 93006
| folketal2type = kommunedistrikt
| folketal2 = 192941
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 5''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 5''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Hlubočepy}}, {{ikkjeraud|Košíře}}, {{ikkjeraud|Motol}}, {{ikkjeraud|Radlice}} og {{ikkjeraud|Smíchov}} og delar av matrikkelområda {{ikkjeraud|Jinonice}}, [[Malá Strana i Praha|Malá Strana]] og {{ikkjeraud|Břevnov}}.
'''Praha 5''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 5 omfattar bydistrikta:
* Praha 5
* [[Slivenec|Praha-Slivenec]]
'''Praha 5''' er òg eitt av 10 nasjonalt administerte kommunedistrikt for statleg administrajon, dels avvikla på tilsvarande måte som [[Distrikt i Tsjekkia|distrikta]] i resten av landet, men framleis med ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål.<ref name="Bydel"/> Kommunedistriktet Praha 5 omfattar dei administrative distrikta:
* Praha 5
* [[Praha 13]] (bydistrikta Praha 13 og [[Řeporyje|Praha-Řeporyje]])
* [[Praha 16]] (bydistrikta Praha 16, [[Lipence|Praha-Lipence]], [[Lochkov|Praha-Lochkov]], [[Velká Chuchle|Praha-Velká Chuchle]], [[Zbraslav|Praha-Zbraslav]])
* delar av [[Praha 17]] (bydistriktet [[Zličín|Praha-Zličín]])
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 5 || 89 007
|-
| style=text-align:left; | [[Slivenec|Praha-Slivenec]] || 3 999
|-
! Administrativt distrikt Praha 5
!style=text-align:right; | 93 006
|-
|}
===Kommunedistrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Administrativt distrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 5 || 93 006
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 13]] || 66 264
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 16]] || 25 273
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 17]]<small> (del)</small>{{mrk|Bydistriktet [[Zličín|Praha-Zličín]]. Bydistriktet [[Praha 17]] høyrer til [[Praha 6]].}} || 8 398
|-
! Kommunedistriktet Praha 5
!style=text-align:right; | 192 941
|-
|}
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
32nqi63umiconwg1q036jzlz8p7i6c9
Praha 6
0
435835
3682473
3682437
2026-11-03T13:32:15Z
TU-nor
12071
3682473
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, radnice Prahy 6.JPG
| bilettekst = Rådhuset i Praha 6
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 6.PNG
| karttekst = Praha 6 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)<br/>• kommunedistrikt (oransje og mørkt grått)
| flagg = Flag of Prague 6.svg
| symbol = Praha 6 znak.gif
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 103254
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 114939
| folketal2type = kommunedistrikt
| folketal2 = 137400
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 6''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 6''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Dejvice}}, {{ikkjeraud|Liboc}}, {{ikkjeraud|Ruzyně}}, {{ikkjeraud|Střešovice}}, {{ikkjeraud|Veleslavín}} og {{ikkjeraud|Vokovice}} og delar av matrikkelområda {{ikkjeraud|Břevnov}}, {{ikkjeraud|Bubeneč}}, {{ikkjeraud|Sedlec i Praha|Sedlec}} og [[Hradčany]].
'''Praha 6''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 6 omfattar bydistrikta:
* Praha 6
* [[Lysolaje|Praha-Lysolaje]]
* [[Nebušice|Praha-Nebušice]]
* [[Přední Kopanina|Praha-Přední Kopanina]]
* [[Suchdol i Praha|Praha-Suchdol]]
'''Praha 6''' er òg eitt av 10 nasjonalt administerte kommunedistrikt for statleg administrajon, dels avvikla på tilsvarande måte som [[Distrikt i Tsjekkia|distrikta]] i resten av landet, men framleis med ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål.<ref name="Bydel"/> Kommunedistriktet Praha 4 omfattar dei administrative distrikta:
* Praha 6
* delar av [[Praha 17]] (bydistriktet Praha 17)
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 6 || 103 254
|-
| style=text-align:left; | [[Lysolaje|Praha-Lysolaje]] || 1 484
|-
| style=text-align:left; | [[Nebušice|Praha-Nebušice]] || 2 734
|-
| style=text-align:left; | [[Přední Kopanina|Praha-Přední Kopanina]] || 628
|-
| style=text-align:left; | [[Suchdol i Praha|Praha-Suchdol]] || 6 839
|-
! Administrativt distrikt Praha 6
!style=text-align:right; | 114 939
|-
|}
===Kommunedistrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Administrativt distrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 6 || 114 939
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 17]]<small> (del)</small>{{mrk|Bydistriktet [[Praha 17]]. Bydistriktet [[Zličín i Praha|Praha-Zličín]] høyrer til [[Praha 5]].}} || 22 461
|-
! Kommunedistriktet Praha 6
!style=text-align:right; | 137 400
|-
|}
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
fy0tum1skk27jm1wvg8d01tmaukk1e8
3682653
3682473
2026-11-04T09:17:35Z
TU-nor
12071
3682653
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, radnice Prahy 6.JPG
| bilettekst = Rådhuset i Praha 6
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 6.PNG
| karttekst = Praha 6 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)<br/>• kommunedistrikt (oransje og mørkt grått)
| flagg = Flag of Prague 6.svg
| symbol = Praha 6 znak.gif
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 103254
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 114939
| folketal2type = kommunedistrikt
| folketal2 = 137400
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 6''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 6''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Dejvice}}, {{ikkjeraud|Liboc}}, {{ikkjeraud|Ruzyně}}, {{ikkjeraud|Střešovice}}, {{ikkjeraud|Veleslavín}} og {{ikkjeraud|Vokovice}} og delar av matrikkelområda {{ikkjeraud|Břevnov}}, {{ikkjeraud|Bubeneč}}, {{ikkjeraud|Sedlec i Praha|Sedlec}} og [[Hradčany]].
'''Praha 6''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 6 omfattar bydistrikta:
* Praha 6
* [[Lysolaje|Praha-Lysolaje]]
* [[Nebušice|Praha-Nebušice]]
* [[Přední Kopanina|Praha-Přední Kopanina]]
* [[Suchdol i Praha|Praha-Suchdol]]
'''Praha 6''' er òg eitt av 10 nasjonalt administerte kommunedistrikt for statleg administrajon, dels avvikla på tilsvarande måte som [[Distrikt i Tsjekkia|distrikta]] i resten av landet, men framleis med ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål.<ref name="Bydel"/> Kommunedistriktet Praha 4 omfattar dei administrative distrikta:
* Praha 6
* delar av [[Praha 17]] (bydistriktet Praha 17)
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 6 || 103 254
|-
| style=text-align:left; | [[Lysolaje|Praha-Lysolaje]] || 1 484
|-
| style=text-align:left; | [[Nebušice|Praha-Nebušice]] || 2 734
|-
| style=text-align:left; | [[Přední Kopanina|Praha-Přední Kopanina]] || 628
|-
| style=text-align:left; | [[Suchdol i Praha|Praha-Suchdol]] || 6 839
|-
! Administrativt distrikt Praha 6
!style=text-align:right; | 114 939
|-
|}
===Kommunedistrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Administrativt distrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 6 || 114 939
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 17]]<small> (del)</small>{{mrk|Bydistriktet [[Praha 17]]. Bydistriktet [[Zličín|Praha-Zličín]] høyrer til [[Praha 5]].}} || 22 461
|-
! Kommunedistriktet Praha 6
!style=text-align:right; | 137 400
|-
|}
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
fvoge76svdma5y9bloslvxcpswzytmc
Praha 7
0
435836
3682475
3682438
2026-11-03T13:52:13Z
TU-nor
12071
3682475
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, Holešovice, Budova Prahy 7.JPG
| bilettekst = Kommunehus og finanssenter i Praha 7
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 7.PNG
| karttekst = Praha 4 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt og kommunedistrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 7.svg
| symbol = Praha-07 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 44442
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 45910
| folketal2type = kommunedistrikt
| folketal2 = 45910
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 7''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 7''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar delar av matrikkelområda {{ikkjeraud|Bubeneč}}, {{ikkjeraud|Holešovice}} og {{ikkjeraud|Libeň}}.
'''Praha 7''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 7 omfattar bydistrikta:
* Praha 7
* [[Troja i Praha|Praha-Troja]]
'''Praha 7''' er òg eitt av 10 nasjonalt administerte kommunedistrikt for statleg administrajon, dels avvikla på tilsvarande måte som [[Distrikt i Tsjekkia|distrikta]] i resten av landet, men framleis med ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål.<ref name="Bydel"/> Kommunedistriktet Praha 7 fell saman med det administrative distriktet Praha 7.
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 7 || 44 442
|-
| style=text-align:left; | [[Troja i Praha|Praha-Troja]] || 1 468
|-
! Administrativt distrikt Praha 7
!style=text-align:right; | 45 910
|-
|}
===Kommunedistrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Administrativt distrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 7 || 45 910
|-
! Kommunedistriktet Praha 7
!style=text-align:right; | 45 910
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
m1skwca0ufv1uez8zcxt0tk93o8qa40
Praha 8
0
435837
3682477
3682441
2026-11-03T13:56:59Z
TU-nor
12071
3682477
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Libeňský zámek 2.jpg
| bilettekst = Herskapshus i {{ikkjeraud|Libeň}} i Praha 8
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 8.PNG
| karttekst = Praha 8 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt og kommunedistrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 8.svg
| symbol = Praha-08 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 104921
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 115527
| folketal2type = kommunedistrikt
| folketal2 = 115527
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 8''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 8''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Bohnice}}, {{ikkjeraud|Čimice}}, {{ikkjeraud|Karlín}} og {{ikkjeraud|Kobylisy}} og delar av {{ikkjeraud|Libeň}}, [[Nové Město i Praha|Nové Město]], {{ikkjeraud|Střížkov}}, {{ikkjeraud|Troja i Praha|Troja}} og {{ikkjeraud|Žižkov i Praha|Žižkov}}.
'''Praha 8''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 8 omfattar bydistrikta:
* Praha 8
* [[Březiněves|Praha-Březiněves]]
* [[Ďáblice|Praha-Ďáblice]]
* [[Dolní Chabry|Praha-Dolní Chabry]]
'''Praha 8''' er òg eitt av 10 nasjonalt administerte kommunedistrikt for statleg administrajon, dels avvikla på tilsvarande måte som [[Distrikt i Tsjekkia|distrikta]] i resten av landet, men framleis med ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål.<ref name="Bydel"/> Kommunedistriktet Praha 8 fell saman med det administrative distriktet Praha 8.
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 8 || 104 921
|-
| style=text-align:left; | [[Březiněves|Praha-Březiněves]] || 1 821
|-
| style=text-align:left; | [[Ďáblice|Praha-Ďáblice]] || 3 750
|-
| style=text-align:left; | [[Dolní Chabry|Praha-Dolní Chabry]] || 5 035
|-
! Administrativt distrikt Praha 8
!style=text-align:right; | 115 527
|-
|}
===Kommunedistrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Administrativt distrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 8 || 115 527
|-
! Kommunedistriktet Praha 8
!style=text-align:right; | 115 527
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
jen65yy6v7nnqnjwpzeukyjd76v8vnd
Praha 9
0
435843
3682478
2026-11-03T14:03:15Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Prague Vysocany Town Hall.jpg | bilettekst = Rådhuset i {{ikkjeraud|Vysočany i Praha|Vysočany}} i Praha 9 | kart = Location map municipal district Prague - Praha 9.PNG | karttekst = Praha 9 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt og administrativt distrikt (mørkt oransje)<br/>• kommunedistrikt (oransje og mørkt grått) | flagg = Flag of Prague 9.svg | symbol = Praha-09 CoA.svg | land = Tsjekkia | region = Pra…»
3682478
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Prague Vysocany Town Hall.jpg
| bilettekst = Rådhuset i {{ikkjeraud|Vysočany i Praha|Vysočany}} i Praha 9
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 9.PNG
| karttekst = Praha 9 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt og administrativt distrikt (mørkt oransje)<br/>• kommunedistrikt (oransje og mørkt grått)
| flagg = Flag of Prague 9.svg
| symbol = Praha-09 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 62651
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 62651
| folketal2type = kommunedistrikt
| folketal2 = 193568
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 9''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 9''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet {{ikkjeraud|Prosek}} og delar av {{ikkjeraud|Vysočany i Praha|Vysočany}}, {{ikkjeraud|Hrdlořezy}}, {{ikkjeraud|Střížkov}}, {{ikkjeraud|Hloubětín}}, {{ikkjeraud|Libeň}} og {{ikkjeraud|Malešice}}
'''Praha 9''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 9 fell saman med bydistriktet Praha 9.
'''Praha 9''' er òg eitt av 10 nasjonalt administerte kommunedistrikt for statleg administrajon, dels avvikla på tilsvarande måte som [[Distrikt i Tsjekkia|distrikta]] i resten av landet, men framleis med ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål.<ref name="Bydel"/> Kommunedistriktet Praha 9 omfattar dei administrative distrikta:
* Praha 9
* [[Praha 14]] (bydistrikta Praha 14 og [[Dolní Počernice|Praha-Dolní Počernice]])
* [[Praha 18]] (bydistrikta Praha 18 og [[Čakovice|Praha-Čakovice]])
* [[Praha 19]] (bydistrikta Praha 19, [[Satalice|Praha-Satalice]] og [[Vinoř|Praha-Vinoř]])
* [[Praha 20]] (bydistriktet Praha 20)
* [[Praha 21]] (bydistrikta Praha 21, [[Běchovice|Praha-Běchovice]], [[Klánovice|Praha-Klánovice]] og [[Koloděje|Praha-Koloděje]])
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 9 || 62 651
|-
! Administrativt distrikt Praha 9
!style=text-align:right; | 62 651
|-
|}
===Kommunedistrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Administrativt distrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 9 || 62 651
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 14]] || 49 816
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 18]] || 33 686
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 19]] || 14 132
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 20]] || 15 303
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 21]] || 17 980
|-
! Kommunedistriktet Praha 9
!style=text-align:right; | 193568
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
oibm8zs602lax5ac0c6lah7fdd746w9
Praha 10
0
435844
3682483
2026-11-03T14:36:36Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Vršovice, kostel sv. Václava 16.JPG | bilettekst = Sankt Václav-kyrkje i {{ikkjeraud|Vršovice i Praha|Vršovice}} i Praha 10 | kart = Location map municipal district Prague - Praha 10.PNG | karttekst = Praha 10 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt og administrativt distrikt (mørkt oransje)<br/>• kommunedistrikt (oransje og mørkt grått) | flagg = Flag of Prague 10.svg | symbol = Znak mestske casti Praha 10.sv…»
3682483
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Vršovice, kostel sv. Václava 16.JPG
| bilettekst = Sankt Václav-kyrkje i {{ikkjeraud|Vršovice i Praha|Vršovice}} i Praha 10
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 10.PNG
| karttekst = Praha 10 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt og administrativt distrikt (mørkt oransje)<br/>• kommunedistrikt (oransje og mørkt grått)
| flagg = Flag of Prague 10.svg
| symbol = Znak mestske casti Praha 10.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 114377
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 114377
| folketal2type = kommunedistrikt
| folketal2 = 186621
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 10''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 10''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet {{ikkjeraud|Vršovice i Praha|Vršovice}} og delar av {{ikkjeraud|Strašnice}}, {{ikkjeraud|Malešice}}, {{ikkjeraud|Záběhlice}}, {{ikkjeraud|Michle}}, {{ikkjeraud|Vinohrady}}, {{ikkjeraud|Hrdlořezy}}, {{ikkjeraud|Hloubětín}} og {{ikkjeraud|Žižkov i Praha|Žižkov}}.
'''Praha 10''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 10 fell saman med bydistriktet Praha 10.
'''Praha 10''' er òg eitt av 10 nasjonalt administerte kommunedistrikt for statleg administrajon, dels avvikla på tilsvarande måte som [[Distrikt i Tsjekkia|distrikta]] i resten av landet, men framleis med ein funksjon for aktivitetane til ulike etatar og for statistiske føremål.<ref name="Bydel"/> Kommunedistriktet Praha 10 omfattar dei administrative distrikta:
* Praha 10
* delar av [[Praha 11]] (bydistriktet [[Křeslice|Praha-Křeslice]])
* [[Praha 15]] (bydistrikta Praha 15, [[Dolní Měcholupy|Praha-Dolní Měcholupy]], [[Dubeč|Praha-Dubeč]], [[Petrovice i Praha|Praha-Petrovice]] og [[Štěrboholy|Praha-Štěrboholy]])
* [[Praha 22]] (bydistrikta Praha 22, [[Benice i Praha|Benice]], [[Kolovraty]], [[Královice i Praha|Královice]], [[Nedvězí u Říčan]])
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 10 || 114 377
|-
! Administrativt distrikt Praha 10
!style=text-align:right; | 114 377
|-
|}
===Kommunedistrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Administrativt distrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 10 || 114 377
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 11]]<small> (del)</small>{{mrk|Bydistriktet [[Křeslice|Praha-Křeslice]]. Bydistrikta Praha 11, [[Šeberov|Praha-Šeberov]] og [[Újezd u Průhonic|Praha-Újezd u Průhonic]] høyrer til [[Praha 4]].}} || 1 173
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 15]] || 51 691
|-
| style=text-align:left; | [[Praha 22]] || 19 380
|-
! Kommunedistriktet Praha 10
!style=text-align:right; | 186 621
|-
|}
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
c6utg0l9m8edop70pk2yac3gt44q4ly
Praha 11
0
435845
3682487
2026-11-03T14:58:55Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Jizni Mesto letecky 0890.JPG | bilettekst = Flyfoto av bustadområdet {{ikkjeraud|Jižní Město}} i Praha 11 | kart = Location map municipal district Prague - Praha 11.PNG | karttekst = Praha 11 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje) | flagg = Flag of Prague 11.svg | symbol = Prague 11 CoA CZ.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | folke…»
3682487
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Jizni Mesto letecky 0890.JPG
| bilettekst = Flyfoto av bustadområdet {{ikkjeraud|Jižní Město}} i Praha 11
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 11.PNG
| karttekst = Praha 11 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 11.svg
| symbol = Prague 11 CoA CZ.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 72102
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 80283
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 11''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 11''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Chodov}} og {{ikkjeraud|Háje}}.
'''Praha 11''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 11 omfattar bydistrikta:
* Praha 11
* [[Křeslice|Praha-Křeslice]]
* [[Šeberov|Praha-Šeberov]]
* [[Újezd u Průhonic|Praha-Újezd u Průhonic]]
[[Křeslice]] høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 10]], medan Praha 11, [[Šeberov]] og [[Újezd u Průhonic]] høyrer inn under [[Praha 4]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 11 || 72 102
|-
| style=text-align:left; | [[Křeslice|Praha-Křeslice]] || 1 173
|-
| style=text-align:left; | [[Šeberov|Praha-Šeberov]] || 3 179
|-
| style=text-align:left; | [[Újezd u Průhonic|Praha-Újezd u Průhonic]] || 3 829
|-
! Administrativt distrikt Praha 11
!style=text-align:right; | 80 283
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
7xaxzcc8i9bftvmw5xfsc1429sy6rpf
3682494
3682487
2026-11-03T16:20:01Z
TU-nor
12071
3682494
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Jizni Mesto letecky 0890.JPG
| bilettekst = Flyfoto av bustadområdet {{ikkjeraud|Jižní Město}} i Praha 11
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 11.PNG
| karttekst = Praha 11 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 11.svg
| symbol = Prague 11 CoA CZ.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 72102
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 80283
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 11''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 11''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Chodov i Praha|Chodov}} og {{ikkjeraud|Háje}}.
'''Praha 11''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 11 omfattar bydistrikta:
* Praha 11
* [[Křeslice|Praha-Křeslice]]
* [[Šeberov|Praha-Šeberov]]
* [[Újezd u Průhonic|Praha-Újezd u Průhonic]]
[[Křeslice]] høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 10]], medan Praha 11, [[Šeberov]] og [[Újezd u Průhonic]] høyrer inn under [[Praha 4]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 11 || 72 102
|-
| style=text-align:left; | [[Křeslice|Praha-Křeslice]] || 1 173
|-
| style=text-align:left; | [[Šeberov|Praha-Šeberov]] || 3 179
|-
| style=text-align:left; | [[Újezd u Průhonic|Praha-Újezd u Průhonic]] || 3 829
|-
! Administrativt distrikt Praha 11
!style=text-align:right; | 80 283
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
44ob2kkn2rhn38b6ldrrry308y5ncn0
3682512
3682494
2026-11-03T17:35:18Z
TU-nor
12071
3682512
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Jizni Mesto letecky 0890.JPG
| bilettekst = Flyfoto av bustadområdet {{ikkjeraud|Jižní Město}} i Praha 11
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 11.PNG
| karttekst = Praha 11 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 11.svg
| symbol = Prague 11 CoA CZ.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 72102
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 80283
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 11''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 11''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Chodov i Praha|Chodov}} og {{ikkjeraud|Háje}}.
'''Praha 11''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 11 omfattar bydistrikta:
* Praha 11
* [[Křeslice|Praha-Křeslice]]
* [[Šeberov|Praha-Šeberov]]
* [[Újezd u Průhonic|Praha-Újezd u Průhonic]]
[[Křeslice]] høyrer inn under det nasjonalt administerte kommunedistriktet [[Praha 10]], medan Praha 11, [[Šeberov]] og [[Újezd u Průhonic]] høyrer inn under [[Praha 4]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 11 || 72 102
|-
| style=text-align:left; | [[Křeslice|Praha-Křeslice]] || 1 173
|-
| style=text-align:left; | [[Šeberov|Praha-Šeberov]] || 3 179
|-
| style=text-align:left; | [[Újezd u Průhonic|Praha-Újezd u Průhonic]] || 3 829
|-
! Administrativt distrikt Praha 11
!style=text-align:right; | 80 283
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
m4udepzip6n2lmwib93phyb9nnhdcok
Praha 12
0
435846
3682488
2026-11-03T15:17:40Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Praha12.jpg | bilettekst = Flyfoto av bustadområdet {{ikkjeraud|Jižní Město}} i Praha 12 | kart = Location map municipal district Prague - Praha 12.PNG | karttekst = Praha 12 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje) | flagg = Flag of Prague 12.svg | symbol = Praha-12 CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | folketaltype = Folketal by…»
3682488
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha12.jpg
| bilettekst = Flyfoto av bustadområdet {{ikkjeraud|Jižní Město}} i Praha 12
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 12.PNG
| karttekst = Praha 12 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 12.svg
| symbol = Praha-12 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 56591
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 66628
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 12''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 12''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Chodov}} og {{ikkjeraud|Háje}}.
'''Praha 12''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 12 omfattar bydistrikta:
* Praha 12
* [[Libuš|Praha-Libuš]]
Praha 12 høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 9]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 12 || 56 591
|-
| style=text-align:left; | [[Libuš|Praha-Libuš]] || 10 037
|-
! Administrativt distrikt Praha 12
!style=text-align:right; | 66 628
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
3brcktkpafgu5fy9twi1vfptwt5rffv
3682497
3682488
2026-11-03T16:26:19Z
TU-nor
12071
3682497
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha12.jpg
| bilettekst = Flyfoto av bustadområdet {{ikkjeraud|Jižní Město}} i Praha 12
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 12.PNG
| karttekst = Praha 12 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 12.svg
| symbol = Praha-12 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 56591
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 66628
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 12''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 12''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Cholupice}}, {{ikkjeraud|Kamýk i Praha|Kamýk}}, {{ikkjeraud|Komořany i Praha|Komořany}}, {{ikkjeraud|Modřany}} og {{ikkjeraud|Točná}}.
'''Praha 12''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 12 omfattar bydistrikta:
* Praha 12
* [[Libuš|Praha-Libuš]]
Praha 12 høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 9]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 12 || 56 591
|-
| style=text-align:left; | [[Libuš|Praha-Libuš]] || 10 037
|-
! Administrativt distrikt Praha 12
!style=text-align:right; | 66 628
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
0zzejm8wq1ry9jk1tgcj3d08mhidh8s
3682513
3682497
2026-11-03T17:35:41Z
TU-nor
12071
3682513
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha12.jpg
| bilettekst = Flyfoto av bustadområdet {{ikkjeraud|Jižní Město}} i Praha 12
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 12.PNG
| karttekst = Praha 12 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 12.svg
| symbol = Praha-12 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 56591
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 66628
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 12''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 12''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Cholupice}}, {{ikkjeraud|Kamýk i Praha|Kamýk}}, {{ikkjeraud|Komořany i Praha|Komořany}}, {{ikkjeraud|Modřany}} og {{ikkjeraud|Točná}}.
'''Praha 12''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 12 omfattar bydistrikta:
* Praha 12
* [[Libuš|Praha-Libuš]]
Praha 12 høyrer inn under det nasjonalt administerte kommunedistriktet [[Praha 9]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 12 || 56 591
|-
| style=text-align:left; | [[Libuš|Praha-Libuš]] || 10 037
|-
! Administrativt distrikt Praha 12
!style=text-align:right; | 66 628
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
ihiu9wr2gs3sud5fj9lthgkvqvuyy6j
Praha 13
0
435847
3682490
2026-11-03T16:06:11Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Hurka-slunecnak.jpg | bilettekst = Bustadblokkar i Praha 13 | kart = Location map municipal district Prague - Praha 13.PNG | karttekst = Praha 13 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje) | flagg = Flag of Prague 13.svg | symbol = Praha-13 CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 60189 | f…»
3682490
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Hurka-slunecnak.jpg
| bilettekst = Bustadblokkar i Praha 13
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 13.PNG
| karttekst = Praha 13 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 13.svg
| symbol = Praha-13 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 60189
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 66264
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 13''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 13''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar det meste av matrikkelområdet {{ikkjeraud|Stodůlky}} og delar av {{ikkjeraud|Jinonice}}, {{ikkjeraud|Třebonice}} og [[Řeporyje]].
'''Praha 13''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 13 omfattar bydistrikta:
* Praha 13
* [[Řeporyje|Praha-Řeporyje]]
Praha 13 høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 5]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 12 || 60 189
|-
| style=text-align:left; | [[Řeporyje|Praha-Řeporyje]] || 6 075
|-
! Administrativt distrikt Praha 12
!style=text-align:right; | 66 264
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
qsk6n2m08pafh9k2or2eirwogu2q583
3682491
3682490
2026-11-03T16:07:30Z
TU-nor
12071
3682491
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Hurka-slunecnak.jpg
| bilettekst = Bustadblokkar i Praha 13
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 13.PNG
| karttekst = Praha 13 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 13.svg
| symbol = Praha-13 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 60189
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 66264
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 13''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 13''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar det meste av matrikkelområdet {{ikkjeraud|Stodůlky}} og delar av {{ikkjeraud|Jinonice}}, {{ikkjeraud|Třebonice}} og [[Řeporyje]].
'''Praha 13''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 13 omfattar bydistrikta:
* Praha 13
* [[Řeporyje|Praha-Řeporyje]]
Praha 13 høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 5]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 13 || 60 189
|-
| style=text-align:left; | [[Řeporyje|Praha-Řeporyje]] || 6 075
|-
! Administrativt distrikt Praha 13
!style=text-align:right; | 66 264
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
5w2t6pyz4wgeoyd7wbguu8ev74d4rjr
3682514
3682491
2026-11-03T17:36:07Z
TU-nor
12071
3682514
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Hurka-slunecnak.jpg
| bilettekst = Bustadblokkar i Praha 13
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 13.PNG
| karttekst = Praha 13 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 13.svg
| symbol = Praha-13 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 60189
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 66264
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 13''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 13''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar det meste av matrikkelområdet {{ikkjeraud|Stodůlky}} og delar av {{ikkjeraud|Jinonice}}, {{ikkjeraud|Třebonice}} og [[Řeporyje]].
'''Praha 13''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 13 omfattar bydistrikta:
* Praha 13
* [[Řeporyje|Praha-Řeporyje]]
Praha 13 høyrer inn under det nasjonalt administerte kommunedistriktet [[Praha 5]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 13 || 60 189
|-
| style=text-align:left; | [[Řeporyje|Praha-Řeporyje]] || 6 075
|-
! Administrativt distrikt Praha 13
!style=text-align:right; | 66 264
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
gh0ul95rj6oxklxh6pbxcjpjqz4ais9
Praha 14
0
435848
3682498
2026-11-03T16:27:45Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Bratří Venclíků str, Prague Kyje.jpg | bilettekst = Rådhuset i Praha 14 | kart = Administrative district Prague 14.png | karttekst = Praha 14 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje) | flagg = Flag of Prague 14.svg | symbol = Praha-14 CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 47014 |…»
3682498
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Bratří Venclíků str, Prague Kyje.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Praha 14
| kart = Administrative district Prague 14.png
| karttekst = Praha 14 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 14.svg
| symbol = Praha-14 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 47014
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 49816
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 14''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 14''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet {{ikkjeraud|Hloubětína}} og delar av {{ikkjeraud|Kyje}}, {{ikkjeraud|Černý Most}} og {{ikkjeraud|Hostavice}}.
'''Praha 14''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 14 omfattar bydistrikta:
* Praha 14
* [[Dolní Počernice|Praha-Dolní Počernice]]
Praha 14 høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 9]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 14 || 47 014
|-
| style=text-align:left; | [[Dolní Počernice|Praha-Dolní Počernice]] || 2 802
|-
! Administrativt distrikt Praha 14
!style=text-align:right; | 49 816
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
6pv4p1052o4tq3wlx4niwcckrl7x3w2
3682515
3682498
2026-11-03T17:36:30Z
TU-nor
12071
3682515
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Bratří Venclíků str, Prague Kyje.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Praha 14
| kart = Administrative district Prague 14.png
| karttekst = Praha 14 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 14.svg
| symbol = Praha-14 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 47014
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 49816
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 14''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 14''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet {{ikkjeraud|Hloubětína}} og delar av {{ikkjeraud|Kyje}}, {{ikkjeraud|Černý Most}} og {{ikkjeraud|Hostavice}}.
'''Praha 14''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 14 omfattar bydistrikta:
* Praha 14
* [[Dolní Počernice|Praha-Dolní Počernice]]
Praha 14 høyrer inn under det nasjonalt administerte kommunedistriktet [[Praha 9]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 14 || 47 014
|-
| style=text-align:left; | [[Dolní Počernice|Praha-Dolní Počernice]] || 2 802
|-
! Administrativt distrikt Praha 14
!style=text-align:right; | 49 816
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
gt9hzrk0l07sncz228mr5cpj8qy6d9j
Praha 15
0
435849
3682500
2026-11-03T16:40:17Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Praha, Horní Měcholupy, ÚMČ Praha 15.jpg | bilettekst = Rådhuset i Praha 15 | kart = Administrative district Prague 15.png | karttekst = Praha 15 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje) | flagg = Flag of Prague 15.svg | symbol = Praha-15 CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 35167…»
3682500
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, Horní Měcholupy, ÚMČ Praha 15.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Praha 15
| kart = Administrative district Prague 15.png
| karttekst = Praha 15 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 15.svg
| symbol = Praha-15 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 35167
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 51691
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 15''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 15''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Horní Měcholupy}} og {{ikkjeraud|Hostivař}}.
'''Praha 15''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 15 omfattar bydistrikta:
* Praha 15
* [[Dolní Měcholupy|Praha-Dolní Měcholup]]
* [[Dubeč|Praha-Dubeč]]
* [[Petrovice i Praha|Praha-Petrovice]]
* [[Štěrboholy|Praha-Štěrboholy]]
Praha 15 høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 10]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 15 || 35 167
|-
| style=text-align:left; | [[Dolní Měcholupy|Praha-Dolní Měcholupy]] || 4 132
|-
| style=text-align:left; | [[Dubeč|Praha-Dubeč]] || 4 175
|-
| style=text-align:left; | [[Petrovice i Praha|Praha-Petrovice]] || 5 753
|-
| style=text-align:left; | [[Štěrboholy|Praha-Štěrboholy]] || 2 464
|-
! Administrativt distrikt Praha 15
!style=text-align:right; | 51 691
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
es6wijhqxmcer0k86oozaaqemt0ps5q
3682516
3682500
2026-11-03T17:37:02Z
TU-nor
12071
3682516
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, Horní Měcholupy, ÚMČ Praha 15.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Praha 15
| kart = Administrative district Prague 15.png
| karttekst = Praha 15 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 15.svg
| symbol = Praha-15 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 35167
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 51691
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 15''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 15''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda {{ikkjeraud|Horní Měcholupy}} og {{ikkjeraud|Hostivař}}.
'''Praha 15''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 15 omfattar bydistrikta:
* Praha 15
* [[Dolní Měcholupy|Praha-Dolní Měcholup]]
* [[Dubeč|Praha-Dubeč]]
* [[Petrovice i Praha|Praha-Petrovice]]
* [[Štěrboholy|Praha-Štěrboholy]]
Praha 15 høyrer inn under det nasjonalt administerte kommunedistriktet [[Praha 10]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 15 || 35 167
|-
| style=text-align:left; | [[Dolní Měcholupy|Praha-Dolní Měcholupy]] || 4 132
|-
| style=text-align:left; | [[Dubeč|Praha-Dubeč]] || 4 175
|-
| style=text-align:left; | [[Petrovice i Praha|Praha-Petrovice]] || 5 753
|-
| style=text-align:left; | [[Štěrboholy|Praha-Štěrboholy]] || 2 464
|-
! Administrativt distrikt Praha 15
!style=text-align:right; | 51 691
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
begkvz0i8cvz4lke0bo7ueonqy8ph73
Radotín
0
435850
3682501
2026-11-03T16:42:35Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Praha 16]]
3682501
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Praha 16]]
qvv95qfkj7xr85ovvu37h6i9a622mir
Radotín (fleirtyding)
0
435851
3682503
2026-11-03T16:57:19Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «'''Radotín''' omdirigerer til [[Praha 16]]. '''Radotín''' kan ellers vise til: * [[Radotín i Přerov]], ein kommune i [[Lipník nad Bečvou]] i distriktet Přerov okres i regionen Olomouc kraj i Tsjekkia {{fleirtyding}}»
3682503
wikitext
text/x-wiki
'''Radotín''' omdirigerer til [[Praha 16]].
'''Radotín''' kan ellers vise til:
* [[Radotín i Přerov]], ein kommune i [[Lipník nad Bečvou]] i distriktet Přerov okres i regionen Olomouc kraj i Tsjekkia
{{fleirtyding}}
qlf1j7d462idis1bmai4zw3m0v09otq
Praha 16
0
435852
3682504
2026-11-03T17:00:22Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{Omdirigering|Radotín}} {{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Radotín, z Hradiště-Závisti.jpg | bilettekst = Utsyn mot Radotín | kart = Location map municipal district Prague - Praha 16 Radotín.PNG | karttekst = Praha 16 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje) | flagg = Praha-16 flag.svg | symbol = Praha-16 CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | folketaltype = Fol…»
3682504
wikitext
text/x-wiki
{{Omdirigering|Radotín}}
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Radotín, z Hradiště-Závisti.jpg
| bilettekst = Utsyn mot Radotín
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 16 Radotín.PNG
| karttekst = Praha 16 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Praha-16 flag.svg
| symbol = Praha-16 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 8462
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 25273
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 16''', tidlegare '''Radotín''', refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 16''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet Radotín.
'''Praha 16''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 16 omfattar bydistrikta:
* Praha 16
* [[Dolní Měcholupy|Praha-Dolní Měcholup]]
* [[Dubeč|Praha-Dubeč]]
* [[Petrovice i Praha|Praha-Petrovice]]
* [[Štěrboholy|Praha-Štěrboholy]]
Praha 16 høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 5]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 16 || 8 462
|-
| style=text-align:left; | [[Lipence|Praha-Lipence]] || 2 970
|-
| style=text-align:left; | [[Lochkov|Praha-Lochkov]] || 874
|-
| style=text-align:left; | [[Velká Chuchle|Praha-Velká Chuchle]] || 2 827
|-
| style=text-align:left; | [[Zbraslav|Praha-Zbraslav]] || 10 140
|-
! Administrativt distrikt Praha 16
!style=text-align:right; | 25 273
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
dimo87hqmosys1fb6ga32j5ggyfo9hi
3682505
3682504
2026-11-03T17:10:11Z
TU-nor
12071
3682505
wikitext
text/x-wiki
{{Omdirigering|Radotín}}
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Radotín, z Hradiště-Závisti.jpg
| bilettekst = Utsyn mot Radotín
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 16 Radotín.PNG
| karttekst = Praha 16 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Praha-16 flag.svg
| symbol = Praha-16 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 8462
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 25273
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 16''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 16''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet Radotín.
'''Praha 16''', tidlegare '''Radotín''', er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 16 omfattar bydistrikta:
* Praha 16
* [[Dolní Měcholupy|Praha-Dolní Měcholup]]
* [[Dubeč|Praha-Dubeč]]
* [[Petrovice i Praha|Praha-Petrovice]]
* [[Štěrboholy|Praha-Štěrboholy]]
Praha 16 høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 5]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 16 || 8 462
|-
| style=text-align:left; | [[Lipence|Praha-Lipence]] || 2 970
|-
| style=text-align:left; | [[Lochkov|Praha-Lochkov]] || 874
|-
| style=text-align:left; | [[Velká Chuchle|Praha-Velká Chuchle]] || 2 827
|-
| style=text-align:left; | [[Zbraslav|Praha-Zbraslav]] || 10 140
|-
! Administrativt distrikt Praha 16
!style=text-align:right; | 25 273
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
twa45peietp43i5j0uc45nipbmuuaz6
3682506
3682505
2026-11-03T17:13:13Z
TU-nor
12071
3682506
wikitext
text/x-wiki
{{Omdirigering|Radotín}}
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Radotín, z Hradiště-Závisti.jpg
| bilettekst = Utsyn mot Radotín
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 16 Radotín.PNG
| karttekst = Praha 16 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Praha-16 flag.svg
| symbol = Praha-16 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 8462
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 25273
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 16''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 16''', tidlegare '''Radotín''', er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet Radotín.
'''Praha 16''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 16 omfattar bydistrikta:
* Praha 16
* [[Dolní Měcholupy|Praha-Dolní Měcholup]]
* [[Dubeč|Praha-Dubeč]]
* [[Petrovice i Praha|Praha-Petrovice]]
* [[Štěrboholy|Praha-Štěrboholy]]
Praha 16 høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 5]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 16 || 8 462
|-
| style=text-align:left; | [[Lipence|Praha-Lipence]] || 2 970
|-
| style=text-align:left; | [[Lochkov|Praha-Lochkov]] || 874
|-
| style=text-align:left; | [[Velká Chuchle|Praha-Velká Chuchle]] || 2 827
|-
| style=text-align:left; | [[Zbraslav|Praha-Zbraslav]] || 10 140
|-
! Administrativt distrikt Praha 16
!style=text-align:right; | 25 273
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
lweaytvakqrxzae3jigzorwfj2iu4e2
3682517
3682506
2026-11-03T17:37:30Z
TU-nor
12071
3682517
wikitext
text/x-wiki
{{Omdirigering|Radotín}}
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Radotín, z Hradiště-Závisti.jpg
| bilettekst = Utsyn mot Radotín
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 16 Radotín.PNG
| karttekst = Praha 16 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Praha-16 flag.svg
| symbol = Praha-16 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 8462
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 25273
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 16''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 16''', tidlegare '''Radotín''', er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet Radotín.
'''Praha 16''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 16 omfattar bydistrikta:
* Praha 16
* [[Dolní Měcholupy|Praha-Dolní Měcholup]]
* [[Dubeč|Praha-Dubeč]]
* [[Petrovice i Praha|Praha-Petrovice]]
* [[Štěrboholy|Praha-Štěrboholy]]
Praha 16 høyrer inn under det nasjonalt administerte kommunedistriktet [[Praha 5]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 16 || 8 462
|-
| style=text-align:left; | [[Lipence|Praha-Lipence]] || 2 970
|-
| style=text-align:left; | [[Lochkov|Praha-Lochkov]] || 874
|-
| style=text-align:left; | [[Velká Chuchle|Praha-Velká Chuchle]] || 2 827
|-
| style=text-align:left; | [[Zbraslav|Praha-Zbraslav]] || 10 140
|-
! Administrativt distrikt Praha 16
!style=text-align:right; | 25 273
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
mn0thxfr8sgga9jhq21bzjivyjyvldf
3682636
3682517
2026-11-04T08:45:20Z
TU-nor
12071
3682636
wikitext
text/x-wiki
{{Omdirigering|Radotín}}
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Radotín, z Hradiště-Závisti.jpg
| bilettekst = Utsyn mot Radotín
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 16 Radotín.PNG
| karttekst = Praha 16 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Praha-16 flag.svg
| symbol = Praha-16 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 8462
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 25273
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 16''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 16''', tidlegare '''Radotín''', er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet Radotín.
'''Praha 16''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 16 omfattar bydistrikta:
* Praha 16
* [[Lipence|Praha-Lipence]]
* [[Lochkov|Praha-Lochkov]]
* [[Velká Chuchle|Praha-Velká Chuchle]]
* [[Zbraslav|Praha-Zbraslav]]
Praha 16 høyrer inn under det nasjonalt administerte kommunedistriktet [[Praha 5]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 16 || 8 462
|-
| style=text-align:left; | [[Lipence|Praha-Lipence]] || 2 970
|-
| style=text-align:left; | [[Lochkov|Praha-Lochkov]] || 874
|-
| style=text-align:left; | [[Velká Chuchle|Praha-Velká Chuchle]] || 2 827
|-
| style=text-align:left; | [[Zbraslav|Praha-Zbraslav]] || 10 140
|-
! Administrativt distrikt Praha 16
!style=text-align:right; | 25 273
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
ot5oqhyd2lgubzqthvb22rlunen0ea4
Praha 17
0
435853
3682507
2026-11-03T17:14:06Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Praha, Řepy, Slánská II.JPG | bilettekst = Hovudgater i Řepy | kart = Location map municipal district Prague - Praha 17 Řepy.PNG | karttekst = Praha 17 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje) | flagg = Flag of Prague 17.svg | symbol = Řepy CoA CZ.gif | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal =…»
3682507
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, Řepy, Slánská II.JPG
| bilettekst = Hovudgater i Řepy
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 17 Řepy.PNG
| karttekst = Praha 17 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 17.svg
| symbol = Řepy CoA CZ.gif
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 22461
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 30859
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 17''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 17''', tidlegare '''Řepy''', er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet Řepy.
'''Praha 17''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 17 omfattar bydistrikta:
* Praha 17
* [[Zličín i Praha|Praha-Zličín]]
Praha 17 høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 6]], medan [[Zličín i Praha|Zličín]] høyrer til i [[Praha 5]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 17 || 22 461
|-
| style=text-align:left; | [[Zličín i Praha|Praha-Zličín]] || 8 398
|-
! Administrativt distrikt Praha 17
!style=text-align:right; | 30 859
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
po1tm0eadeylr8eb3ihjkvpv9yvoqgv
3682518
3682507
2026-11-03T17:37:52Z
TU-nor
12071
3682518
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, Řepy, Slánská II.JPG
| bilettekst = Hovudgater i Řepy
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 17 Řepy.PNG
| karttekst = Praha 17 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 17.svg
| symbol = Řepy CoA CZ.gif
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 22461
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 30859
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 17''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 17''', tidlegare '''Řepy''', er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet Řepy.
'''Praha 17''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 17 omfattar bydistrikta:
* Praha 17
* [[Zličín i Praha|Praha-Zličín]]
Praha 17 høyrer inn under det nasjonalt administerte kommunedistriktet [[Praha 6]], medan [[Zličín i Praha|Zličín]] høyrer til i [[Praha 5]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 17 || 22 461
|-
| style=text-align:left; | [[Zličín i Praha|Praha-Zličín]] || 8 398
|-
! Administrativt distrikt Praha 17
!style=text-align:right; | 30 859
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
hntfryb600ssykgdsruy3fhao8dl5rn
3682650
3682518
2026-11-04T09:16:21Z
TU-nor
12071
3682650
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, Řepy, Slánská II.JPG
| bilettekst = Hovudgater i Řepy
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 17 Řepy.PNG
| karttekst = Praha 17 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 17.svg
| symbol = Řepy CoA CZ.gif
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 22461
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 30859
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 17''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 17''', tidlegare '''Řepy''', er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet Řepy.
'''Praha 17''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 17 omfattar bydistrikta:
* Praha 17
* [[Zličín|Praha-Zličín]]
Praha 17 høyrer inn under det nasjonalt administerte kommunedistriktet [[Praha 6]], medan [[Zličín i Praha|Zličín]] høyrer til i [[Praha 5]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 17 || 22 461
|-
| style=text-align:left; | [[Zličín|Praha-Zličín]] || 8 398
|-
! Administrativt distrikt Praha 17
!style=text-align:right; | 30 859
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
964e6vxgyct60w8mm0re2qpcfstly9q
3682651
3682650
2026-11-04T09:16:41Z
TU-nor
12071
3682651
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, Řepy, Slánská II.JPG
| bilettekst = Hovudgater i Řepy
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 17 Řepy.PNG
| karttekst = Praha 17 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 17.svg
| symbol = Řepy CoA CZ.gif
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 22461
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 30859
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 17''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 17''', tidlegare '''Řepy''', er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet Řepy.
'''Praha 17''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 17 omfattar bydistrikta:
* Praha 17
* [[Zličín|Praha-Zličín]]
Praha 17 høyrer inn under det nasjonalt administerte kommunedistriktet [[Praha 6]], medan [[Zličín|Zličín]] høyrer til i [[Praha 5]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 17 || 22 461
|-
| style=text-align:left; | [[Zličín|Praha-Zličín]] || 8 398
|-
! Administrativt distrikt Praha 17
!style=text-align:right; | 30 859
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
h9pjv1qpb81f2sk9hou8xxqhizure3x
Řepy
0
435854
3682508
2026-11-03T17:18:11Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Praha 17]]
3682508
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Praha 17]]
nem82f8mt32mzkx5qeebvxvhkx3r4v8
Praha 18
0
435855
3682509
2026-11-03T17:23:49Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Praha-letnany.jpg | bilettekst = Flyfoto av Letňany | kart = Administrative district Prague 18.png | karttekst = Praha 18 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje) | flagg = Flag of Prague 18.svg | symbol = Praha-18 CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 21702 | folketal1type = administ…»
3682509
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha-letnany.jpg
| bilettekst = Flyfoto av Letňany
| kart = Administrative district Prague 18.png
| karttekst = Praha 18 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 18.svg
| symbol = Praha-18 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 21702
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 33686
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 18''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 18''', tidlegare '''Letňany''', er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet Letňany.
'''Praha 18''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 18 omfattar bydistrikta:
* Praha 18
* [[Čakovice|Praha-Čakovice]]
Praha 18 høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 9]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 18 || 21 702
|-
| style=text-align:left; | [[Čakovice|Praha-Čakovice]] || 11 984
|-
! Administrativt distrikt Praha 18
!style=text-align:right; | 33 686
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
12e6jcyg8hx5cy77o46xiod6vrtpsn7
3682519
3682509
2026-11-03T17:38:21Z
TU-nor
12071
3682519
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha-letnany.jpg
| bilettekst = Flyfoto av Letňany
| kart = Administrative district Prague 18.png
| karttekst = Praha 18 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 18.svg
| symbol = Praha-18 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 21702
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 33686
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 18''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 18''', tidlegare '''Letňany''', er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet Letňany.
'''Praha 18''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 18 omfattar bydistrikta:
* Praha 18
* [[Čakovice|Praha-Čakovice]]
Praha 18 høyrer inn under det nasjonalt administerte kommunedistriktet [[Praha 9]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 18 || 21 702
|-
| style=text-align:left; | [[Čakovice|Praha-Čakovice]] || 11 984
|-
! Administrativt distrikt Praha 18
!style=text-align:right; | 33 686
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
nphg3xuwpe6t9e3n9ouw8l0a6z55q8t
Kbely
0
435856
3682511
2026-11-03T17:33:02Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Praha 19]]
3682511
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Praha 19]]
2h90d2e3uaj890ppz7jy6q6n9i3giaa
Praha 19
0
435857
3682520
2026-11-03T17:38:56Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Praha-Kbely radnice 2.jpg | bilettekst = Rådhuset i Praha 19 | kart = Location map municipal district Prague - Praha 19 Kbely.PNG | karttekst = Praha 19 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje) | flagg = Flag of Prague 19.svg | symbol = Praha 19 CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 72…»
3682520
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha-Kbely radnice 2.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Praha 19
| kart = Location map municipal district Prague - Praha 19 Kbely.PNG
| karttekst = Praha 19 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 19.svg
| symbol = Praha 19 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 7216
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 14132
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 19''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 19''', tidlegare '''Kbely''', er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet Kbely.
'''Praha 19''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 19 omfattar bydistrikta:
* Praha 19
* [[Satalice|Praha-Satalice]]
* [[Vinoř|Praha-Vinoř]]
Praha 19 høyrer inn under det nasjonalt administerte kommunedistriktet [[Praha 9]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 19 || 7 216
|-
| style=text-align:left; | [[Satalice|Praha-Satalice]] || 2 388
|-
| style=text-align:left; | [[Vinoř|Praha-Vinoř]] || 4 528
|-
! Administrativt distrikt Praha 19
!style=text-align:right; | 14 132
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
pr1t2ntwd2fxhvjrzj34yd3u88ugrzw
Horní Počernice
0
435858
3682521
2026-11-03T17:45:33Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Praha 20]]
3682521
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Praha 20]]
j3gqnmhplp185ltxwdfyb07pbm2jc7i
Praha 20
0
435859
3682522
2026-11-03T17:46:06Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Praha, Horní Počernice, radnice Praha 20.jpg | bilettekst = Rådhuset i Praha 20 | kart = Municipal district Prague 20.png | karttekst = Praha 18 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt og administrativt distrikt (mørkt oransje) | flagg = Flag of Praha 20.svg | symbol = Coat of arms of Praha 20.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 15303 | folketal1type = ad…»
3682522
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, Horní Počernice, radnice Praha 20.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Praha 20
| kart = Municipal district Prague 20.png
| karttekst = Praha 18 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt og administrativt distrikt (mørkt oransje)
| flagg = Flag of Praha 20.svg
| symbol = Coat of arms of Praha 20.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 15303
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 15303
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 20''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 20''', tidlegare '''Horní Počernice''', er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet Horní Počernice.
'''Praha 20''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 20 fell saman med bydistriktet Praha 20.
Praha 20 høyrer inn under det nasjonalt administerte kommunedistriktet [[Praha 9]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 20 || 15 303
|-
! Administrativt distrikt Praha 20
!style=text-align:right; | 15 303
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
5jleotylkpfz5ojrv56rt2cga8ttpne
Praha 21
0
435860
3682525
2026-11-03T17:58:56Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Ratborska str, Prague Újezd n.Lesy.jpg | bilettekst = Gammal villa i Újezd nad Lesy | kart = Administrative district Prague 21.png | karttekst = Praha 21 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje) | flagg = Praha-21 flag.svg | symbol = Praha-21 CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 1042…»
3682525
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Ratborska str, Prague Újezd n.Lesy.jpg
| bilettekst = Gammal villa i Újezd nad Lesy
| kart = Administrative district Prague 21.png
| karttekst = Praha 21 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Praha-21 flag.svg
| symbol = Praha-21 CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 10429
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 17980
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 21''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 21''', tidlegare '''Újezd nad Lesy''', er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområdet Újezd nad Lesy.
'''Praha 21''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 21 omfattar bydistrikta:
* Praha 21
* [[Běchovice|Praha-Běchovice]]
* [[Klánovice|Praha-Klánovice]]
* [[Koloděje|Praha-Koloděje]]
Praha 21 høyrer inn under det nasjonalt administerte kommunedistriktet [[Praha 9]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 21 || 10 429
|-
| style=text-align:left; | [[Běchovice|Praha-Běchovice]] || 2 414
|-
| style=text-align:left; | [[Klánovice|Praha-Klánovice]] || 3 511
|-
| style=text-align:left; | [[Koloděje|Praha-Koloděje]] || 1 626
|-
! Administrativt distrikt Praha 21
!style=text-align:right; | 17 980
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
teky3a43b1iky1vx1kk5shchqkmnkwk
Újezd nad Lesy
0
435861
3682526
2026-11-03T17:59:27Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Praha 21]]
3682526
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Praha 21]]
59u47mmc6lnoidlw9jywu4e1q41e4gq
Wikipedia:Utvald svensk artikkel/Veke 48, 2026
4
435862
3682527
2026-11-03T18:02:23Z
Orland
485
|titel=Tjeckoslovakiens historia
3682527
wikitext
text/x-wiki
{{Artikelsammanfattning/{{{1|}}}
|titel=Tjeckoslovakiens historia
|bild=Flag of the President of Czechoslovakia (1960–1990).svg
|bildförhållande=0.89 <!-- bredd/höjd -->
|bildtext=Tjeckoslovakiens presidents vapen mellan 1960–1990 (texten betyder "Sanningen segrar").
|text=
'''[[:sv:Tjeckoslovakiens historia|Tjeckoslovakiens historia]]''' berör den tid som Tjeckoslovakien existerade som suverän stat, 1918–1992. Landet bildades efter första världskriget när dubbelmonarkin Österrike-Ungern upplöstes och fick sitt namn efter folkgrupperna tjeckerna och slovakerna, men landet hade också andra stora minoritetsgrupper som tyskar och ungrare. Särskilt tyskarna var missnöjda med de levnadssituationer de hade i Tjeckoslovakien, vilket ledde till en politisk uppgörelse 1938 kallad Münchenöverenskommelsen.
Merparten av Tjeckoslovakien befriades 1945 av Röda armén, och det tjeckoslovakiska kommunistpartiet hade ett stort stöd bland befolkningen. Från mitten av 1960-talet började vissa reformer att diskuteras och under Pragvåren 1968 diskuterades dessa reformer öppet. Tjeckoslovakiens grannländer oroades dock över detta och invaderade Tjeckoslovakien i augusti 1968. Under de följande 20 åren motarbetades all form av opposition.
De politiska förändringarna i Europa 1989 påverkade även Tjeckoslovakien, vilket bland annat resulterade i att Václav Havel blev president och fria val hölls 1990. Bland tjecker och slovaker fanns det olika åsikter om hur snabbt vissa ekonomiska reformer skulle genomföras och det ledde till att Tjeckoslovakien upplöstes 1992. Den 1 januari 1993 bildades istället de två separata republikerna Tjeckien och Slovakien.}}
ffjdz1tncoalfkmdap94d259ikmfglk
Praha 22
0
435863
3682528
2026-11-03T18:10:38Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Praha, Uhříněves, radnice MČ Praha 22.jpg | bilettekst = Rådhuset i Praha 22 | kart = Administrative district Prague 22.png | karttekst = Praha 22 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje) | flagg = Flag of Prague 22.svg | symbol = Prague 22 CoA CZ.jpg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal =…»
3682528
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, Uhříněves, radnice MČ Praha 22.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Praha 22
| kart = Administrative district Prague 22.png
| karttekst = Praha 22 innanfor Praha:<br/>• bydistrikt (mørkt oransje)<br/>• administrativt distrikt (mørkt og lyst oransje)
| flagg = Flag of Prague 22.svg
| symbol = Prague 22 CoA CZ.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 13903
| folketal1type = administrativt distrikt
| folketal1 = 19380
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Praha 22''' refererer til ulike [[Administrativ struktur i Praha|administrative einingar]] i hovudstaden [[Praha]] i Tsjekkia.
==Administrativ inndeling==
'''Praha 22''', tidlegare '''Uhříněves''', er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Distriktet omfattar matrikkelområda Uhříněves, {{ikkjeraud|Hájek u Uhříněves}} og {{ikkjeraud|Pitkovice}}.
'''Praha 22''' er òg eitt av 22 administrative distrikt som Praha er delt inn i for å utføre delegerte statlege oppgåver, tilsvarande [[Administrative område til kommunar med utvida fullmakter i Tsjekkia|administrative område til kommunar med utvida fullmakter]] i resten av landet.<ref name="Bydel"/> Det adminstrative distriktet Praha 22 omfattar bydistrikta:
* Praha 22
* [[Benice i Praha|Praha-Benice]]
* [[Kolovraty|Praha-Kolovraty]]
* [[Královice i Praha|Praha-Královice]]
* [[Nedvězí u Říčan|Praha-Nedvězí]]
Praha 22 høyrer inn under det nasjonalt administerte kommunedistriktet [[Praha 10]].
==Folketal==
===Administrativt distrikt===
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 22 || 13 903
|-
| style=text-align:left; | [[Benice i Praha|Praha-Benice]] || 729
|-
| style=text-align:left; | [[Kolovraty|Praha-Kolovraty]]|| 3 944
|-
| style=text-align:left; | [[Královice i Praha|Praha-Královice]] || 438
|-
| style=text-align:left; | [[Nedvězí u Říčan|Praha-Nedvězí]] || 366
|-
! Administrativt distrikt Praha 22
!style=text-align:right; | 19 380
|-
|}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
64wgo3aw200u673pl60t49kfo7tqcr5
Uhříněves
0
435864
3682529
2026-11-03T18:11:33Z
TU-nor
12071
Omdirigerer til [[Praha 22]]
3682529
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Praha 22]]
omqj18ec2hgtyeqjsy6wpmthl52uiiz
Wikipedia:Utvald dansk artikkel/Veke 48, 2026
4
435865
3682530
2026-11-03T18:15:25Z
Orland
485
marie
3682530
wikitext
text/x-wiki
{{Forside billede|Princess Marie of Orléans (1865–1909) (cropped).jpg|Prinsesse Marie|:da:Prinsesse Marie af Orléans}}
'''[[:da:Prinsesse Marie af Orléans|Prinsesse Marie af Orléans]]''' (1865-1909) var en fransk prinsesse af [[:da:Huset Orléans|huset Orléans]], der gennem sit ægteskab med [[:da:Prins Valdemar|prins Valdemar]] i 1885 blev medlem af [[:da:Det danske kongehus|det danske kongehus]]. Med sin uafhængige, livlige og utraditionelle personlighed blev hun hurtigt en af landets mest afholdte kongelige skikkelser.
Ægteskabet med prins Valdemar, yngste søn af kong [[:da:Christian 9.|Christian 9.]], var dynastisk motiveret. Hun gjorde hjemmet i [[:da:Det Gule Palæ|Det Gule Palæ]] ved [[:da:Amalienborg|Amalienborg]] til samlingssted for kunstnere, forfattere, officerer, diplomater og erhvervsfolk. Bag sin selskabelige fremtræden udøvede Marie en betydelig uformel indflydelse. Dertil understøttede hun prins Valdemars afslag på både den [[:da:Kongeriget Bulgarien|bulgarske]] trone i 1886 og den [[:da:Norge|norske]] trone i 1905.
Prinsessen døde pludseligt 4. december 1909 af en smertefuld sygdom, kun 44 år gammel. {{mere|Prinsesse Marie af Orléans}}
ihg4ng0n4dxps9caa4uxvuie2w9tg2k
Wikipedia:Utvald bokmålsartikkel/Veke 48, 2026
4
435866
3682532
2026-11-03T18:26:18Z
Orland
485
Ski-VM 2019
3682532
wikitext
text/x-wiki
{{forsidebilde|20180126 FIS NC WC Seefeld Seefeld 2019 850 9846.jpg|Ski-VM 2019.|:no:Ski-VM 2019}}
'''[[:no:Ski-VM 2019|Ski-VM 2019]]''' ble arrangert i Seefeld i Østerrike fra 20. februar til 3. mars 2019. Dette var andre gang Seefeld arrangerte VM på ski i nordiske grener, byen arrangerte også VM i 1985.
Det ble konkurrert i 22 øvelser, av disse var det 9 lagøvelser. Norge tok 25 av 66 medaljer, mens Tyskland tok 9 og Sverige 5 medaljer. Therese Johaug ble den mestvinnende utøveren med 4 medaljer. Markus Eisenbichler og Johannes Høsflot Klæbo tok 3 medaljer hver. For første gang ble det arrangert lagkonkurranse i skihopping for kvinner. ''[[:no:Ski-VM 2019|► Les mer her.]]''
91ao01ftddfkgmjz96gff9ob2jqkdu1
Felles kolletorkopling
0
435867
3682549
2026-11-03T20:41:17Z
Sigmundg
835
Sigmundg flytte sida [[Felles kolletorkopling]] til [[Felles kollektorkopling]]: Feilstava tittel
3682549
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Felles kollektorkopling]]
az4eu8rvbpszlsib9pz12qyk7b7p87k
Kunratice i Praha
0
435868
3682550
2026-11-03T20:58:10Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Kunratice kostel 3a.jpg | bilettekst = Sankt Jakobskyrkje i Kunratice | kart = Location map municipal district Prague - Kunratice.PNG | karttekst = Kunratice innanfor det administrative distriktet [[Praha 4]] | flagg = Praha-Kunratice flag.svg | symbol = Prague-Kunratice CoA CZ.jpg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 10091 | folketal_i_år = 2021<ref name="F…»
3682550
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Kunratice kostel 3a.jpg
| bilettekst = Sankt Jakobskyrkje i Kunratice
| kart = Location map municipal district Prague - Kunratice.PNG
| karttekst = Kunratice innanfor det administrative distriktet [[Praha 4]]
| flagg = Praha-Kunratice flag.svg
| symbol = Prague-Kunratice CoA CZ.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 10091
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Kunratice''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Kunratice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 4]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
ttnvyh7h5ne3hmzdjaaez7s09ecqs7w
3682551
3682550
2026-11-03T21:06:27Z
TU-nor
12071
3682551
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Kunratice kostel 3a.jpg
| bilettekst = Sankt Jakobskyrkje i Kunratice
| kart = Location map municipal district Prague - Kunratice.PNG
| karttekst = Kunratice innanfor det administrative distriktet [[Praha 4]]
| flagg = Praha-Kunratice flag.svg
| symbol = Prague-Kunratice CoA CZ.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 4]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 10091
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Kunratice''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Kunratice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 4]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
rphnak3sbt4ayjav7yeek94dfas95vc
3682582
3682551
2026-11-04T07:40:05Z
TU-nor
12071
3682582
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Kunratice kostel 3a.jpg
| bilettekst = Sankt Jakobskyrkje i Kunratice
| kart = Location map municipal district Prague - Kunratice.PNG
| karttekst = Kunratice innanfor det administrative distriktet [[Praha 4]]
| flagg = Praha-Kunratice flag.svg
| symbol = Prague-Kunratice CoA CZ.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 4]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 10091
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Kunratice'''{{mrk|[[tysk]] ''Kunratitz'', ''Kundratitz''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Kunratice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 4]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
46mgm0nlwxunqyyy1ndmjitlirtwryu
Slivenec
0
435869
3682552
2026-11-03T21:10:45Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Slivenec OÚ.jpg | bilettekst = Kommunehuset i Slivenec | kart = Location map municipal district Prague - Slivenec.PNG | karttekst = Slivenec innanfor Praha | flagg = Praha-Slivenec flag.svg | symbol = Praha-Slivenec CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 5]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 3999 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folke…»
3682552
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Slivenec OÚ.jpg
| bilettekst = Kommunehuset i Slivenec
| kart = Location map municipal district Prague - Slivenec.PNG
| karttekst = Slivenec innanfor Praha
| flagg = Praha-Slivenec flag.svg
| symbol = Praha-Slivenec CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 5]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 3999
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Slivenec''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Slivenec høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 5]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
oa7p6kysgtfnljxshsxq6lvlqt3fbdj
3682583
3682552
2026-11-04T07:40:59Z
TU-nor
12071
3682583
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Slivenec OÚ.jpg
| bilettekst = Kommunehuset i Slivenec
| kart = Location map municipal district Prague - Slivenec.PNG
| karttekst = Slivenec innanfor Praha
| flagg = Praha-Slivenec flag.svg
| symbol = Praha-Slivenec CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 5]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 3999
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Slivenec'''{{mrk|[[tysk]] ''Sliwenetz''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Slivenec høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 5]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
nouf0twqgj4sjmkch2sb8ug5ym8bgbb
Lysolaje
0
435870
3682553
2026-11-03T21:17:49Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Lysolajské údolí str, Prague Lysolaje.jpg | bilettekst = Sentral gate i Lysolaje | kart = Location map municipal district Prague - Lysolaje.PNG | karttekst = Lysolaje innanfor Praha | flagg = Praha-Lysolaje vlajka.jpg | symbol = Praha-Lysolaje CoA.gif | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 6]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 1484 | folketa…»
3682553
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Lysolajské údolí str, Prague Lysolaje.jpg
| bilettekst = Sentral gate i Lysolaje
| kart = Location map municipal district Prague - Lysolaje.PNG
| karttekst = Lysolaje innanfor Praha
| flagg = Praha-Lysolaje vlajka.jpg
| symbol = Praha-Lysolaje CoA.gif
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 6]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 1484
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Lysolaje'''{{mrk|[[tysk]] ''Lisolei''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Lysolaje høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 6]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
b3f3b2rueiestqkhkdhdtrbdl9k73e9
Nebušice
0
435871
3682554
2026-11-03T21:27:07Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Nebušická str3, Prague Nebušice.jpg | bilettekst = Bustadgate i Nebušice | kart = Location map municipal district Prague - Nebušice.PNG | karttekst = Nebušice innanfor Praha | flagg = Praha-Nebušice vlajka.svg | symbol = Praha-Nebusice CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 6]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 2734 | folketal_i_…»
3682554
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Nebušická str3, Prague Nebušice.jpg
| bilettekst = Bustadgate i Nebušice
| kart = Location map municipal district Prague - Nebušice.PNG
| karttekst = Nebušice innanfor Praha
| flagg = Praha-Nebušice vlajka.svg
| symbol = Praha-Nebusice CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 6]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 2734
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Nebušice'''{{mrk|[[tysk]] ''Nebuschitz''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Lysolaje høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 6]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
brp089ficf6u0dic3xzrdgpudwyvpv6
3682555
3682554
2026-11-03T21:28:34Z
TU-nor
12071
3682555
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Nebušická str3, Prague Nebušice.jpg
| bilettekst = Bustadgate i Nebušice
| kart = Location map municipal district Prague - Nebušice.PNG
| karttekst = Nebušice innanfor Praha
| flagg = Praha-Nebušice vlajka.svg
| symbol = Praha-Nebusice CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 6]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 2734
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Nebušice'''{{mrk|[[tysk]] ''Nebuschitz''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Nebušice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 6]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
4i9ywm9xh1k8tc7lqf9e1r7pkwl8szg
Přední Kopanina
0
435872
3682556
2026-11-03T21:34:08Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Rotunda Svaté Kateřiny v Přední Kopanině2.jpg | bilettekst = Maria Magdalena-rotunden i Přední Kopanina | kart = Location map municipal district Prague - Přední Kopanina.PNG | karttekst = Přední Kopanina innanfor Praha | flagg = Flag of Predni Kopanina.svg | symbol = Praha-Přední Kopanina CoA CZ.gif | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 6]] | folke…»
3682556
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Rotunda Svaté Kateřiny v Přední Kopanině2.jpg
| bilettekst = Maria Magdalena-rotunden i Přední Kopanina
| kart = Location map municipal district Prague - Přední Kopanina.PNG
| karttekst = Přední Kopanina innanfor Praha
| flagg = Flag of Predni Kopanina.svg
| symbol = Praha-Přední Kopanina CoA CZ.gif
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 6]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 628
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Přední Kopanina'''{{mrk|[[tysk]] ''Vorder Kopanin''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Přední Kopanina høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 6]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha|Predni]]
asbretjnvnhgp0qsj0lhbyqfn70lm86
Suchdol i Praha
0
435873
3682557
2026-11-03T21:37:56Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Suchdolské sq, Prague Suchdol.jpg | bilettekst = Det sentrale torget i Suchdol | kart = Location map municipal district Prague - Suchdol.PNG | karttekst = Suchdol innanfor Praha | flagg = | symbol = Znak mc col gr.png | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 6]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 6839 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal20…»
3682557
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Suchdolské sq, Prague Suchdol.jpg
| bilettekst = Det sentrale torget i Suchdol
| kart = Location map municipal district Prague - Suchdol.PNG
| karttekst = Suchdol innanfor Praha
| flagg =
| symbol = Znak mc col gr.png
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 6]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 6839
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Suchdol'''{{mrk|[[tysk]] ''Lisolei''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Suchdol høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 6]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
dtmgll62gbdauaqzcwiz9vx3cl2i9xk
3682558
3682557
2026-11-03T21:39:12Z
TU-nor
12071
3682558
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Suchdolské sq, Prague Suchdol.jpg
| bilettekst = Det sentrale torget i Suchdol
| kart = Location map municipal district Prague - Suchdol.PNG
| karttekst = Suchdol innanfor Praha
| flagg =
| symbol = Znak mc col gr.png
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 6]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 6839
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Suchdol'''{{mrk|[[tysk]] ''Sukdol''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Suchdol høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 6]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
0jkzp1hd7qabuyqi14yqcb1cmwp19j5
Troja i Praha
0
435874
3682559
2026-11-03T21:52:35Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Château de Troja01.jpg | bilettekst = Herskapshus i Troja | kart = Location map municipal district Prague - Troja.PNG | karttekst = Troja innanfor Praha | flagg = Praha-Troja vlajka.jpg | symbol = Praha-Troja CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 7]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 1468 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021…»
3682559
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Château de Troja01.jpg
| bilettekst = Herskapshus i Troja
| kart = Location map municipal district Prague - Troja.PNG
| karttekst = Troja innanfor Praha
| flagg = Praha-Troja vlajka.jpg
| symbol = Praha-Troja CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 7]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 1468
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Troja''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Troja høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 7]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
ew5f61264cjxbip2znd450axrujjsy3
Březiněves
0
435875
3682565
2026-11-04T06:43:59Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Na Hlavní str 2, Prague Březiněves.jpg | bilettekst = Restaurant i sentrum av Březiněves | kart = Location map municipal district Prague - Breziněves.PNG | karttekst = Březiněves innanfor det administrative distriktet [[Praha 8]] | flagg = Praha-Březiněves vlajka.jpg | symbol = Praha-Březiněves znak.jpg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 8]] | fo…»
3682565
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Na Hlavní str 2, Prague Březiněves.jpg
| bilettekst = Restaurant i sentrum av Březiněves
| kart = Location map municipal district Prague - Breziněves.PNG
| karttekst = Březiněves innanfor det administrative distriktet [[Praha 8]]
| flagg = Praha-Březiněves vlajka.jpg
| symbol = Praha-Březiněves znak.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 8]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 1821
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Březiněves''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Březiněves høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 8]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
otpff69ix2e6y7vcvs7wxlbylp3wami
3682584
3682565
2026-11-04T07:43:45Z
TU-nor
12071
3682584
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Na Hlavní str 2, Prague Březiněves.jpg
| bilettekst = Restaurant i sentrum av Březiněves
| kart = Location map municipal district Prague - Breziněves.PNG
| karttekst = Březiněves innanfor det administrative distriktet [[Praha 8]]
| flagg = Praha-Březiněves vlajka.jpg
| symbol = Praha-Březiněves znak.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 8]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 1821
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Březiněves'''{{mrk|[[tysk]] ''Weiß Kratschen''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Březiněves høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 8]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
hhwvauk9yt04l4lawiz787wp7yqgoie
Ďáblice
0
435876
3682566
2026-11-04T06:48:03Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Prague Ďáblice Observatory2.jpg | bilettekst = Astronomisk observatorium i Ďáblice | kart = Location map municipal district Prague - Ďáblice.PNG | karttekst = Ďáblice innanfor det administrative distriktet [[Praha 8]] | flagg = Praha-Ďáblice vlajka.jpg | symbol = Praha-Ďáblice znak.jpg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 8]] | folketaltype = Folke…»
3682566
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Prague Ďáblice Observatory2.jpg
| bilettekst = Astronomisk observatorium i Ďáblice
| kart = Location map municipal district Prague - Ďáblice.PNG
| karttekst = Ďáblice innanfor det administrative distriktet [[Praha 8]]
| flagg = Praha-Ďáblice vlajka.jpg
| symbol = Praha-Ďáblice znak.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 8]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 3750
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Ďáblice''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Ďáblice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 8]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
1woqj7x4c7bw1c0cmmpsdz36vj9kh1j
3682586
3682566
2026-11-04T07:44:37Z
TU-nor
12071
3682586
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Prague Ďáblice Observatory2.jpg
| bilettekst = Astronomisk observatorium i Ďáblice
| kart = Location map municipal district Prague - Ďáblice.PNG
| karttekst = Ďáblice innanfor det administrative distriktet [[Praha 8]]
| flagg = Praha-Ďáblice vlajka.jpg
| symbol = Praha-Ďáblice znak.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 8]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 3750
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Ďáblice'''{{mrk|[[tysk]] ''Dablitz''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Ďáblice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 8]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
3vq2od489i5nqmy0f72gsgjm8e57dv7
Dolní Chabry
0
435877
3682567
2026-11-04T06:52:46Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Dolní Chabry, Hrušovanské náměstí, zvonička a Chaberský dvůr.jpg | bilettekst = Sentralt torg med klokketårn i Dolní Chabry | kart = Location map municipal district Prague - Dolní Chabry.PNG | karttekst = Dolní Chabry innanfor det administrative distriktet [[Praha 8]] | flagg = Praha-Dolní Chabry flag.svg | symbol = Praha-Dolní Chabry CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype =…»
3682567
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Dolní Chabry, Hrušovanské náměstí, zvonička a Chaberský dvůr.jpg
| bilettekst = Sentralt torg med klokketårn i Dolní Chabry
| kart = Location map municipal district Prague - Dolní Chabry.PNG
| karttekst = Dolní Chabry innanfor det administrative distriktet [[Praha 8]]
| flagg = Praha-Dolní Chabry flag.svg
| symbol = Praha-Dolní Chabry CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 8]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 1821
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Dolní Chabry''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Dolní Chabry høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 8]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
iq2y0r5pm7ugr20jz497tvfrohz80gl
3682568
3682567
2026-11-04T06:56:48Z
TU-nor
12071
3682568
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Dolní Chabry, Hrušovanské náměstí, zvonička a Chaberský dvůr.jpg
| bilettekst = Sentralt torg med klokketårn i Dolní Chabry
| kart = Location map municipal district Prague - Dolní Chabry.PNG
| karttekst = Dolní Chabry innanfor det administrative distriktet [[Praha 8]]
| flagg = Praha-Dolní Chabry flag.svg
| symbol = Praha-Dolní Chabry CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 8]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 5035
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Dolní Chabry''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Dolní Chabry høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 8]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
7wwf2fjyw61z0jnqyo7dm2xt5q22jov
Křeslice
0
435878
3682569
2026-11-04T06:59:08Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Prague Kreslice North.jpg | bilettekst = Park i den nordlege delen av Křeslice | kart = Location map municipal district Prague - Křeslice.PNG | karttekst = Křeslice innanfor Praha | flagg = Praha-Kreslice flag.svg | symbol = Praha-Kreslice CoA CZ.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 11]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 1173 | folketa…»
3682569
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Prague Kreslice North.jpg
| bilettekst = Park i den nordlege delen av Křeslice
| kart = Location map municipal district Prague - Křeslice.PNG
| karttekst = Křeslice innanfor Praha
| flagg = Praha-Kreslice flag.svg
| symbol = Praha-Kreslice CoA CZ.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 11]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 1173
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Křeslice''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Křeslice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 11]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
3vmua5b6b7h5pb1uvl9vc3fkvlf3u1y
Šeberov
0
435879
3682570
2026-11-04T07:02:32Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Praha Šeberov domky.jpg | bilettekst = Bustadgate i Šeberov | kart = Location map municipal district Prague - Šeberov.PNG | karttekst = Šeberov innanfor Praha | flagg = Flag of Praha-Šeberov.svg | symbol = Praha-Šeberov znak.jpg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 11]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 3179 | folketal_i_år = 2021<ref…»
3682570
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha Šeberov domky.jpg
| bilettekst = Bustadgate i Šeberov
| kart = Location map municipal district Prague - Šeberov.PNG
| karttekst = Šeberov innanfor Praha
| flagg = Flag of Praha-Šeberov.svg
| symbol = Praha-Šeberov znak.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 11]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 3179
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Šeberov''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Šeberov høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 11]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
2r5j8gq2l6yicwqglmvq49pishfdzqs
3682574
3682570
2026-11-04T07:16:09Z
TU-nor
12071
3682574
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha Šeberov domky.jpg
| bilettekst = Bustadgate i Šeberov
| kart = Location map municipal district Prague - Šeberov.PNG
| karttekst = Šeberov innanfor Praha
| flagg = Flag of Praha-Šeberov.svg
| symbol = Praha-Šeberov znak.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 11]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 3179
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Šeberov''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Šeberov høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 11]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha|Seberov]]
pg8pz35gouoef98vbrg85ke5979k7te
3682587
3682574
2026-11-04T07:46:45Z
TU-nor
12071
3682587
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha Šeberov domky.jpg
| bilettekst = Bustadgate i Šeberov
| kart = Location map municipal district Prague - Šeberov.PNG
| karttekst = Šeberov innanfor Praha
| flagg = Flag of Praha-Šeberov.svg
| symbol = Praha-Šeberov znak.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 11]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 3179
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Šeberov'''{{mrk|[[tysk]] ''Scheberau''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Šeberov høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 11]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha|Seberov]]
ebaf1alk3h82p8zyc1pvm1r1w9wzomx
Újezd u Průhonic
0
435880
3682571
2026-11-04T07:06:48Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Prague Ujezd pond.jpg | bilettekst = Dam i sentrum av Újezd u Průhonic | kart = Location map municipal district Prague - Újezd.PNG | karttekst = Újezd u Průhonic innanfor det administrative distriktet [[Praha 11]] | flagg = Praha-Újezd u Průhonic vlajka.jpg | symbol = Praha-Ujezd CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 11]] | folketaltype = Folketa…»
3682571
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Prague Ujezd pond.jpg
| bilettekst = Dam i sentrum av Újezd u Průhonic
| kart = Location map municipal district Prague - Újezd.PNG
| karttekst = Újezd u Průhonic innanfor det administrative distriktet [[Praha 11]]
| flagg = Praha-Újezd u Průhonic vlajka.jpg
| symbol = Praha-Ujezd CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 11]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 3829
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Újezd u Průhonic''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Újezd u Průhonic høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 11]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
m78pxfv7d1xsf8oeax72u17iesr3iav
3682590
3682571
2026-11-04T07:50:22Z
TU-nor
12071
3682590
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Prague Ujezd pond.jpg
| bilettekst = Dam i sentrum av Újezd u Průhonic
| kart = Location map municipal district Prague - Újezd.PNG
| karttekst = Újezd u Průhonic innanfor det administrative distriktet [[Praha 11]]
| flagg = Praha-Újezd u Průhonic vlajka.jpg
| symbol = Praha-Ujezd CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 11]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 3829
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Újezd u Průhonic'''{{mrk|[[tysk]] ''Aujest bei Pruhonitz''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Újezd u Průhonic høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 11]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
f3z724niyuafyad6xzjnexs7sdsr8jz
Libuš
0
435881
3682572
2026-11-04T07:10:47Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Prague Libus Libusska str1.jpg | bilettekst = Sentral gate i Libuš | kart = Location map municipal district Prague - Libuš.PNG | karttekst = Libuš innanfor Praha | flagg = Praha-Libuš vlajka.jpg | symbol = Praha-Libuš znak.jpg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 12]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 10037 | folketal_i_år = 2021<ref na…»
3682572
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Prague Libus Libusska str1.jpg
| bilettekst = Sentral gate i Libuš
| kart = Location map municipal district Prague - Libuš.PNG
| karttekst = Libuš innanfor Praha
| flagg = Praha-Libuš vlajka.jpg
| symbol = Praha-Libuš znak.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 12]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 10037
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Libuš''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Libuš høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 12]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
77c4af3mp9fj3hp7c57v5u51shxcjzz
3682588
3682572
2026-11-04T07:48:19Z
TU-nor
12071
3682588
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Prague Libus Libusska str1.jpg
| bilettekst = Sentral gate i Libuš
| kart = Location map municipal district Prague - Libuš.PNG
| karttekst = Libuš innanfor Praha
| flagg = Praha-Libuš vlajka.jpg
| symbol = Praha-Libuš znak.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 12]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 10037
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Libuš'''{{mrk|[[tysk]] ''Libusch''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Libuš høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 12]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
jud9vwgz7i7tr6p0m2o4urli2jszv9k
Řeporyje
0
435882
3682573
2026-11-04T07:15:16Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Praha, Řeporyjské náměstí.jpg | bilettekst = Sentralt torg i Řeporyje | kart = Location map municipal district Prague - Řeporyje.PNG | karttekst = Řeporyje innanfor Praha | flagg = Praha-Řeporyje vlajka.jpg | symbol = Praha-Řeporyje znak.jpg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 13]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 6075 | folketal_…»
3682573
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, Řeporyjské náměstí.jpg
| bilettekst = Sentralt torg i Řeporyje
| kart = Location map municipal district Prague - Řeporyje.PNG
| karttekst = Řeporyje innanfor Praha
| flagg = Praha-Řeporyje vlajka.jpg
| symbol = Praha-Řeporyje znak.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 13]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 6075
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Řeporyje''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Řeporyje høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 13]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha|Reporyje]]
bbun7a0pcfjdrfjqgol6zkghdzu2p48
3682589
3682573
2026-11-04T07:49:31Z
TU-nor
12071
3682589
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, Řeporyjské náměstí.jpg
| bilettekst = Sentralt torg i Řeporyje
| kart = Location map municipal district Prague - Řeporyje.PNG
| karttekst = Řeporyje innanfor Praha
| flagg = Praha-Řeporyje vlajka.jpg
| symbol = Praha-Řeporyje znak.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 13]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 6075
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Řeporyje'''{{mrk|[[tysk]] ''Rübstich''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Řeporyje høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 13]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha|Reporyje]]
olrucai702ey08ups96kmiwqfsjmtnv
Dolní Počernice
0
435883
3682575
2026-11-04T07:21:47Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Dolní Počernice zámek jih 1.jpg | bilettekst = Herskapshus i Dolní Počernice | kart = Municipal district Prague Dolní Počernice.png | karttekst = Dolní Počernice innanfor Praha | flagg = Flag of Dolni Pocernice.svg | symbol = Praha-Dolní Počernice CoA CZ.jpg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 14]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal =…»
3682575
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Dolní Počernice zámek jih 1.jpg
| bilettekst = Herskapshus i Dolní Počernice
| kart = Municipal district Prague Dolní Počernice.png
| karttekst = Dolní Počernice innanfor Praha
| flagg = Flag of Dolni Pocernice.svg
| symbol = Praha-Dolní Počernice CoA CZ.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 14]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 2802
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Dolní Počernice''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Dolní Počernice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 14]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
gx5o4dy1y3ybphm0h5ezjbp5k3sntn5
3682580
3682575
2026-11-04T07:34:13Z
TU-nor
12071
3682580
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Dolní Počernice zámek jih 1.jpg
| bilettekst = Herskapshus i Dolní Počernice
| kart = Municipal district Prague Dolní Počernice.png
| karttekst = Dolní Počernice innanfor Praha
| flagg = Flag of Dolni Pocernice.svg
| symbol = Praha-Dolní Počernice CoA CZ.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 14]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 2802
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Dolní Počernice'''{{mrk|[[tysk]] ''Unter Potschernitz''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Dolní Počernice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 14]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
8f8r80pwqfrb6nw0013ydjlizgw45n4
Verdscupen i langrenn 2006/Kvinner
0
435884
3682576
2026-11-04T07:22:32Z
Migne
2086
Oppretta sida med «'''Verdscupen i langrenn for kvinner i 2006-sesongen''' omfatta 24 individuelle tevlingar og 5 stafettar, tre av dei vekslings-stafettar. Dei 24 individuelle renna bestod av åtte tevlingar à 10 kilometer, fem på 15 km, ei tremil, ein 45 km og ni sprintrenn. Tevlingane tok til 22. oktober 2005 og vart avslutta 19. mars 2005. Renna fann stad i Düsseldorf og Oberstdorf i Tyskland, Beitostølen, Drammen og Oslo i Noreg, Kuusamo i Finland, Vernon og Canmore i Canada, O…»
3682576
wikitext
text/x-wiki
'''Verdscupen i langrenn for kvinner i 2006-sesongen''' omfatta 24 individuelle tevlingar og 5 stafettar, tre av dei vekslings-stafettar. Dei 24 individuelle renna bestod av åtte tevlingar à 10 kilometer, fem på 15 km, ei tremil, ein 45 km og ni sprintrenn. Tevlingane tok til 22. oktober 2005 og vart avslutta 19. mars 2005.
Renna fann stad i Düsseldorf og Oberstdorf i Tyskland, Beitostølen, Drammen og Oslo i Noreg, Kuusamo i Finland, Vernon og Canmore i Canada, Otepää i Estland, Nové Město na Moravě i Tsjekkia, Lago di Tesero i Italia, Davos i Sveits, Mora, Borlänge og Falun i Sverige, Changchun i Kina og Sapporo i Japan.
Norske [[Marit Bjørgen]] forsvarte topplassen i verdscupen, like framom Beckie Scott frå Canada. Ho sigra i seks enkeltrenn, landskvinnene Ella Gjømle og Hilde Gjermundshaug Pedersen sikra seg kvar sin triumf i andre enkeltrenn. Norske kvinner vann dei to fyrste stafett-tevlingane i turneringa.
== Individuelt ==
{| border="0" style="border: 1px solid #999; color:black; background-color:#FFFFFF; text-align:center"
|-align="center" bgcolor="#CCCCCC"
! Plass !! Utøvar!! Land!! Poeng !! Sigrar
|- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;"
| 1 ||align=left| [[Marit Bjørgen]] || align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} || 1036
|- style="color:black; background-color:#DCE5E5;"
| 2 ||align="left" | [[Beckie Scott]] || align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} || 1020
|- style="color:black; background-color:#FFDAB9;"
| 3 || align="left" | [[Julija Tsjepalova]] || align="left"| {{flagg|Russland|lenke}} || 780
|-
| 4 ||align="left" | [[Evi Sachenbacher]] || align="left" | {{flagg|Tyskland}} || 716
|-
| 5 || align="left" | [[Kateřina Neumannová]] || align="left" |{{flagg|Tsjekkia|lenke}} || 655
|-
| 6 ||align=left| [[Virpi Kuitunen]] || align=left| {{flagg|Finland|lenke}} || 636
|-
| 7 ||align="left" | [[Claudia Künzel]] || align="left" | {{flagg|Tyskland}} || 571
|-
| 8 ||align=left| [[Hilde Gjermundshaug Pedersen]] || align=left| {{flagg|Noreg|lenke}} || 557
|-
| 9 ||align="left" | [[Petra Majdič]] || align="left" | {{flagg|Slovenia}} || 538
|-
| 10 ||align="left" | Sara Renner || align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} || 446
|-
| 11 || align="left" | Ella Gjømle || align="left"| {{flagg|Noreg}} || 415
|-
| 12 ||align="left" | [[Aino-Kaisa Saarinen]] ||align=left| {{flagg|Finland|lenke}} || 404
|-
| 13 ||align="left" | [[Justyna Kowalczyk]] || align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} || 392
|-
| 14 ||align=left| [[Valentina Sjevtsjenko]] || align=left| {{flagg|Ukraina|lenke}} || 376
|-
| 15 ||align="left" | Lina Andersson || align="left" | {{flagg|Sverige}} || 365
|-
| 16 ||align="left" | [[Arianna Follis]] || align="left" |{{flagg|Italia|lenke}} || 351
|-
| 17 ||align="left" | [[Kristina Šmigun-Vähi|Kristina Šmigun]] || align="left" |{{flagg|Estland|lenke}} || 346
|-
| 18 ||align="left" | Viola Bauer || align="left" | {{flagg|Tyskland}} || 324
|-
| 19 ||align=left| Olga Rotsjeva || align=left| {{flagg|Russland|lenke}} || 307
|-
| 20 ||align=left| [[Anna Dahlberg]] || align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} || 300
|-
| 21 ||align="left" | Manuela Henkel || align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} || 277
|-
| 22 ||align="left" | [[Kristin Størmer Steira]] || align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} || 266
|-
| 23 ||align=left| Aljona Sidko || align=left| {{flagg|Russland|lenke}} || 251
|-
| 24 || align="left" | Sabina Valbusa || align="left"| {{flagg|Italia}} || 230
|-
| 25 ||align=left| Emelie Öhrstig || align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} || 228
|}
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skilanglauf-Weltcup 2005/06|Skilanglauf-Weltcup 2005/06]]» frå {{Wikipedia-utgåve|de}}, den 4. november 2026.''
{{refslutt}}
[[Kategori:Nordiske greiner]]
[[Kategori:Verdscupen i langrenn|2006]]
[[Kategori:Sport i 2006]]
3cfbmdq45n7eitacfomcp8vr9x4zcuv
3682648
3682576
2026-11-04T09:11:40Z
Migne
2086
/* Individuelt */
3682648
wikitext
text/x-wiki
'''Verdscupen i langrenn for kvinner i 2006-sesongen''' omfatta 24 individuelle tevlingar og 5 stafettar, tre av dei vekslings-stafettar. Dei 24 individuelle renna bestod av åtte tevlingar à 10 kilometer, fem på 15 km, ei tremil, ein 45 km og ni sprintrenn. Tevlingane tok til 22. oktober 2005 og vart avslutta 19. mars 2005.
Renna fann stad i Düsseldorf og Oberstdorf i Tyskland, Beitostølen, Drammen og Oslo i Noreg, Kuusamo i Finland, Vernon og Canmore i Canada, Otepää i Estland, Nové Město na Moravě i Tsjekkia, Lago di Tesero i Italia, Davos i Sveits, Mora, Borlänge og Falun i Sverige, Changchun i Kina og Sapporo i Japan.
Norske [[Marit Bjørgen]] forsvarte topplassen i verdscupen, like framom Beckie Scott frå Canada. Ho sigra i seks enkeltrenn, landskvinnene Ella Gjømle og Hilde Gjermundshaug Pedersen sikra seg kvar sin triumf i andre enkeltrenn. Norske kvinner vann dei to fyrste stafett-tevlingane i turneringa.
== Individuelt ==
{| border="0" style="border: 1px solid #999; color:black; background-color:#FFFFFF; text-align:center"
|-align="center" bgcolor="#CCCCCC"
! Plass !! Utøvar!! Land!! Poeng !! Sigrar
|- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;"
| 1 ||align=left| [[Marit Bjørgen]] || align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} || 1036 || 6
|- style="color:black; background-color:#DCE5E5;"
| 2 ||align="left" | [[Beckie Scott]] || align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} || 1020 || 4
|- style="color:black; background-color:#FFDAB9;"
| 3 || align="left" | [[Julija Tsjepalova]] || align="left"| {{flagg|Russland|lenke}} || 780 || 2
|-
| 4 ||align="left" | [[Evi Sachenbacher]] || align="left" | {{flagg|Tyskland}} || 716 || 1
|-
| 5 || align="left" | [[Kateřina Neumannová]] || align="left" |{{flagg|Tsjekkia|lenke}} || 655 || 3
|-
| 6 ||align=left| [[Virpi Kuitunen]] || align=left| {{flagg|Finland|lenke}} || 636 || 1
|-
| 7 ||align="left" | [[Claudia Künzel]] || align="left" | {{flagg|Tyskland}} || 571
|-
| 8 ||align=left| [[Hilde Gjermundshaug Pedersen]] || align=left| {{flagg|Noreg|lenke}} || 557 || 1
|-
| 9 ||align="left" | [[Petra Majdič]] || align="left" | {{flagg|Slovenia}} || 538 || 1
|-
| 10 ||align="left" | Sara Renner || align="left"| {{flagg|Canada|lenke}} || 446
|-
| 11 || align="left" | Ella Gjømle || align="left"| {{flagg|Noreg}} || 415 || 1
|-
| 12 ||align="left" | [[Aino-Kaisa Saarinen]] ||align=left| {{flagg|Finland|lenke}} || 404
|-
| 13 ||align="left" | [[Justyna Kowalczyk]] || align="left"| {{flagg|Polen|lenke}} || 392
|-
| 14 ||align=left| [[Valentina Sjevtsjenko]] || align=left| {{flagg|Ukraina|lenke}} || 376
|-
| 15 ||align="left" | Lina Andersson || align="left" | {{flagg|Sverige}} || 365 || 1
|-
| 16 ||align="left" | [[Arianna Follis]] || align="left" |{{flagg|Italia|lenke}} || 351 || 1
|-
| 17 ||align="left" | [[Kristina Šmigun-Vähi|Kristina Šmigun]] || align="left" |{{flagg|Estland|lenke}} || 346
|-
| 18 ||align="left" | Viola Bauer || align="left" | {{flagg|Tyskland}} || 324
|-
| 19 ||align=left| Olga Rotsjeva || align=left| {{flagg|Russland|lenke}} || 307
|-
| 20 ||align=left| [[Anna Dahlberg]] || align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} || 300 || 1
|-
| 21 ||align="left" | Manuela Henkel || align="left"| {{flagg|Tyskland|lenke}} || 277
|-
| 22 ||align="left" | [[Kristin Størmer Steira]] || align="left"| {{flagg|Noreg|lenke}} || 266
|-
| 23 ||align=left| Aljona Sidko || align=left| {{flagg|Russland|lenke}} || 251 || 1
|-
| 24 || align="left" | Sabina Valbusa || align="left"| {{flagg|Italia}} || 230
|-
| 25 ||align=left| Emelie Öhrstig || align="left"| {{flagg|Sverige|lenke}} || 228
|}
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:de:Skilanglauf-Weltcup 2005/06|Skilanglauf-Weltcup 2005/06]]» frå {{Wikipedia-utgåve|de}}, den 4. november 2026.''
{{refslutt}}
[[Kategori:Nordiske greiner]]
[[Kategori:Verdscupen i langrenn|2006]]
[[Kategori:Sport i 2006]]
slxtqvrdub0vyu9ioamt1wuk0nkai1z
Dubeč
0
435885
3682577
2026-11-04T07:26:44Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Starodubečská str3, Prague Dubeč.jpg | bilettekst = Rådhuset i Dubeč | kart = Municipal district Prague Dubeč.png | karttekst = Dubeč innanfor Praha | flagg = Praha-Dubeč Flag.jpg | symbol = Praha-Dubeč CoA.png | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 15]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 4175 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2…»
3682577
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Starodubečská str3, Prague Dubeč.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Dubeč
| kart = Municipal district Prague Dubeč.png
| karttekst = Dubeč innanfor Praha
| flagg = Praha-Dubeč Flag.jpg
| symbol = Praha-Dubeč CoA.png
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 15]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 4175
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Dubeč''' er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Dubeč høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 15]].<ref name="Bydel"/>
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
jmuxzg81qj6nn7abuvwg9s3p8xclczq
3682578
3682577
2026-11-04T07:31:54Z
TU-nor
12071
3682578
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Starodubečská str3, Prague Dubeč.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Dubeč
| kart = Municipal district Prague Dubeč.png
| karttekst = Dubeč innanfor Praha
| flagg = Praha-Dubeč Flag.jpg
| symbol = Praha-Dubeč CoA.png
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 15]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 4175
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Dubeč'''{{mrk|[[tysk]] ''Groß Dubetsch''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Dubeč høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 15]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
21ccbqaqhnr0ztajt4jlwu2o4mb0dzb
Dolní Měcholupy
0
435886
3682579
2026-11-04T07:32:26Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Town Hall in Dolnoměcholupská str, Prague Dolní Měcholupy.jpg | bilettekst = Rådhuset i Dolní Měcholupy | kart = Municipal district Prague Dolní Měcholupy.png | karttekst = Dolní Měcholupy innanfor Praha | flagg = Praha-Dolni Mecholupy flag.svg | symbol = Coat of arms of Dolní Měcholupy.png | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 15]] | folketaltype…»
3682579
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Town Hall in Dolnoměcholupská str, Prague Dolní Měcholupy.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Dolní Měcholupy
| kart = Municipal district Prague Dolní Měcholupy.png
| karttekst = Dolní Měcholupy innanfor Praha
| flagg = Praha-Dolni Mecholupy flag.svg
| symbol = Coat of arms of Dolní Měcholupy.png
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 15]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 4132
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Dolní Měcholupy'''{{mrk|[[tysk]] ''Unter Miecholup''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Dolní Měcholupy høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 15]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
pmhmva8ggbviofrymz9d1uqgfpl7u3o
3682635
3682579
2026-11-04T08:42:37Z
TU-nor
12071
3682635
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Town Hall in Dolnoměcholupská str, Prague Dolní Měcholupy.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Dolní Měcholupy
| kart = Municipal district Prague Dolní Měcholupy.png
| karttekst = Dolní Měcholupy innanfor Praha
| flagg = Praha-Dolni Mecholupy flag.svg
| symbol = Coat of arms of Dolní Měcholupy.png
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 16]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 4132
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Dolní Měcholupy'''{{mrk|[[tysk]] ''Unter Miecholup''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Dolní Měcholupy høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 16]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
b6c88v5w7mrpf48uc2lxzjxm2leyop5
Petrovice i Praha
0
435887
3682591
2026-11-04T07:56:11Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Praha, Petrovice, sídliště Dobrá Voda.jpg | bilettekst = Bustadblokker i Petrovice | kart = Location map municipal district Prague - Petrovice.PNG | karttekst = Petrovice innanfor Praha | flagg = Praha-Petrovice vlajka.jpg | symbol = Praha-Petrovice CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 15]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 5753 |…»
3682591
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, Petrovice, sídliště Dobrá Voda.jpg
| bilettekst = Bustadblokker i Petrovice
| kart = Location map municipal district Prague - Petrovice.PNG
| karttekst = Petrovice innanfor Praha
| flagg = Praha-Petrovice vlajka.jpg
| symbol = Praha-Petrovice CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 15]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 5753
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Petrovice'''{{mrk|[[tysk]] ''Petrowitz''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Petrovice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 15]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
ak6rhwyfa0vrl3jm3bkbe1y5msxbtiu
Štěrboholy
0
435888
3682592
2026-11-04T07:59:31Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Úřad městské části Praha Štěrboholy.jpg | bilettekst = Rådhuset i Štěrboholy | kart = Location map municipal district Prague - Štěrboholy.PNG | karttekst = Štěrboholy innanfor Praha | flagg = Praha-Sterboholy flag.svg | symbol = Praha-Sterboholy CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 15]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal =…»
3682592
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Úřad městské části Praha Štěrboholy.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Štěrboholy
| kart = Location map municipal district Prague - Štěrboholy.PNG
| karttekst = Štěrboholy innanfor Praha
| flagg = Praha-Sterboholy flag.svg
| symbol = Praha-Sterboholy CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 15]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 2464
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Štěrboholy'''{{mrk|[[tysk]] ''Sterbohol''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Štěrboholy høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 15]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
00t0ofnda9gkgpnkf529iwpbe3joit0
Lipence
0
435889
3682637
2026-11-04T08:53:43Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Černošice, pohled na Lipence.JPG | bilettekst = Utsyn mot Lipence frå [[Černošice]] | kart = Location map municipal district Prague - Lipence.PNG | karttekst = Lipence innanfor Praha | flagg = Praha-Lipence flag.svg | symbol = Praha-Lipence CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 16]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 2970 | folketa…»
3682637
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Černošice, pohled na Lipence.JPG
| bilettekst = Utsyn mot Lipence frå [[Černošice]]
| kart = Location map municipal district Prague - Lipence.PNG
| karttekst = Lipence innanfor Praha
| flagg = Praha-Lipence flag.svg
| symbol = Praha-Lipence CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 16]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 2970
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Lipence'''{{mrk|[[tysk]] ''Lipenetz''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Lipence høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 16]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
kdbzoh6neydsxktz7iijhtxsga6thke
Lochkov
0
435890
3682642
2026-11-04T08:57:51Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Prague Lochkov Cementarska1.jpg | bilettekst = Hovudgate i Lochkov | kart = Location map municipal district Prague - Lochkov.PNG | karttekst = Lochkov innanfor Praha | flagg = Praha-Lochkov flag.svg | symbol = Praha-Lochkov CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 16]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 874 | folketal_i_år = 2021<ref name…»
3682642
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Prague Lochkov Cementarska1.jpg
| bilettekst = Hovudgate i Lochkov
| kart = Location map municipal district Prague - Lochkov.PNG
| karttekst = Lochkov innanfor Praha
| flagg = Praha-Lochkov flag.svg
| symbol = Praha-Lochkov CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 16]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 874
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Lochkov'''{{mrk|[[tysk]] ''Lochkow''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Lochkov høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 16]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
aj0qxa2ton45j1do3tavmx6z83i2yn3
Spartacus
0
435891
3682644
2026-11-04T08:59:16Z
Ranveig
39
Omdirigerer til [[Spartakus]]
3682644
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Spartakus]]
6xpcn24wc952vnodv2nk3ey5ao47j8l
Velká Chuchle
0
435892
3682646
2026-11-04T09:01:33Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Praha Velka Chuchle - MU.jpg | bilettekst = Rådhuset i Velká Chuchle | kart = Location map municipal district Prague - Velká Chuchle.PNG | karttekst = Velká Chuchle innanfor Praha | flagg = Praha-Velka Chuchle flag.svg | symbol = Praha-Velka Chuchle CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 16]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 2927 |…»
3682646
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha Velka Chuchle - MU.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Velká Chuchle
| kart = Location map municipal district Prague - Velká Chuchle.PNG
| karttekst = Velká Chuchle innanfor Praha
| flagg = Praha-Velka Chuchle flag.svg
| symbol = Praha-Velka Chuchle CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 16]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 2927
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Velká Chuchle'''{{mrk|[[tysk]] ''Groß Kuchel''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Velká Chuchle høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 16]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
axn5b9r340yavczcuivp6gnr0xvqwsj
Zbraslav
0
435893
3682647
2026-11-04T09:07:40Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Zbraslav, Radotín a estakáda.jpg | bilettekst = Bru over [[Moldau|Vltava (Moldau)]] i Zbraslav | kart = Location map municipal district Prague - Zbraslav.PNG | karttekst = Zbraslav innanfor Praha | flagg = Praha-Zbraslav flag.svg | symbol = Praha-Zbraslav CoA.png | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 16]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 101…»
3682647
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Zbraslav, Radotín a estakáda.jpg
| bilettekst = Bru over [[Moldau|Vltava (Moldau)]] i Zbraslav
| kart = Location map municipal district Prague - Zbraslav.PNG
| karttekst = Zbraslav innanfor Praha
| flagg = Praha-Zbraslav flag.svg
| symbol = Praha-Zbraslav CoA.png
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 16]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 10140
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Zbraslav'''{{mrk|[[tysk]] ''Königsaal''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Zbraslav høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 16]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
0usv8a67vua7yozv2uy3fz517tadxq4
Zličín
0
435894
3682649
2026-11-04T09:13:58Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Praha, Zličín, rybník v centru obce.JPG | bilettekst = Dam sentralt i Zličín | kart = Location map municipal district Prague - Zličín.PNG | karttekst = Zličín innanfor Praha | flagg = Praha-Zlicin flag.svg | symbol = Praha-Zličín znak.jpg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 17]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 8398 | folketal_i_…»
3682649
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, Zličín, rybník v centru obce.JPG
| bilettekst = Dam sentralt i Zličín
| kart = Location map municipal district Prague - Zličín.PNG
| karttekst = Zličín innanfor Praha
| flagg = Praha-Zlicin flag.svg
| symbol = Praha-Zličín znak.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 17]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 8398
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Zličín'''{{mrk|[[tysk]] ''Slitschin''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Zličín høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 17]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
hd9z5tzyuvoih5bgt2w8k0mx0j50e9s
Čakovice
0
435895
3682654
2026-11-04T09:25:50Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Praha, Čakovice, radnice.jpg | bilettekst = Rådhuset i Čakovice | kart = Municipal district Prague Čakovice.png | karttekst = Čakovice innanfor Praha | flagg = Praha-Cakovice flag.svg | symbol = Praha-Cakovice CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 18]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 11984 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folke…»
3682654
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha, Čakovice, radnice.jpg
| bilettekst = Rådhuset i Čakovice
| kart = Municipal district Prague Čakovice.png
| karttekst = Čakovice innanfor Praha
| flagg = Praha-Cakovice flag.svg
| symbol = Praha-Cakovice CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 18]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 11984
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Čakovice'''{{mrk|[[tysk]] ''Tschakowitz'', ''Groß Tschakowitz''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Čakovice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 18]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
c698z19deki3hnpw6l3978q2kpzxava
Satalice
0
435896
3682655
2026-11-04T09:31:05Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Vinořská str4, Prague Satalice.jpg | bilettekst = Sentral rundkøyring i Satalice | kart = Location map municipal district Prague - Satalice.PNG | karttekst = Satalice innanfor Praha | flagg = Flag of Praha-Satalice.svg | symbol = Praha-Satalice CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 19]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 2388 | folke…»
3682655
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Vinořská str4, Prague Satalice.jpg
| bilettekst = Sentral rundkøyring i Satalice
| kart = Location map municipal district Prague - Satalice.PNG
| karttekst = Satalice innanfor Praha
| flagg = Flag of Praha-Satalice.svg
| symbol = Praha-Satalice CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 19]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 2388
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Satalice'''{{mrk|[[tysk]] ''Satalitz''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Satalice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 19]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
qts4kwp6mtvtyeomb8x8s77q01yoajd
Vinoř
0
435897
3682656
2026-11-04T09:34:35Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Vinořská str4, Prague Satalice.jpg | bilettekst = Sentral rundkøyring i Vinoř | kart = Location map municipal district Prague - Vinoř.PNG | karttekst = Vinoř innanfor Praha | flagg = Flag of Vinor.svg | symbol = Praha-Vinor CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 19]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 4528 | folketal_i_år = 2021<r…»
3682656
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Vinořská str4, Prague Satalice.jpg
| bilettekst = Sentral rundkøyring i Vinoř
| kart = Location map municipal district Prague - Vinoř.PNG
| karttekst = Vinoř innanfor Praha
| flagg = Flag of Vinor.svg
| symbol = Praha-Vinor CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 19]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 4528
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Vinoř'''{{mrk|[[tysk]] ''Winor''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Vinoř høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 19]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
b2ynkbrfy5ptnyy5h27grw2gycaam2d
Verdscupen i nordisk kombinert 1985
0
435898
3682657
2026-11-04T09:40:58Z
Migne
2086
Oppretta sida med «'''Verdscupen i nordisk kombinert 1985''' tok til 17. desember 1983 i [[Planica]] i dåverande [[Jugoslavia]] og vart avslutta 16. mars 1985 i [[Holmenkollen]] i Oslo. Verdscupen omfatta i alt 8 individuelle tevlingar og 2 lagtevlingar. Omframt dei nemnde renna vart det arrangert renn i [[St. Moritz]], [[Oberwiesenthal]], [[Schonach]], [[Seefeld in Tirol]] ([[Ski-VM 1985]]), [[Leningrad]], [[Lahti]] og [[Falun]]. Norske [[Geir Andersen]] gjekk til topps i [[FIS]]-turn…»
3682657
wikitext
text/x-wiki
'''Verdscupen i nordisk kombinert 1985''' tok til 17. desember 1983 i [[Planica]] i dåverande [[Jugoslavia]] og vart avslutta 16. mars 1985 i [[Holmenkollen]] i Oslo. Verdscupen omfatta i alt 8 individuelle tevlingar og 2 lagtevlingar. Omframt dei nemnde renna vart det arrangert renn i [[St. Moritz]], [[Oberwiesenthal]], [[Schonach]], [[Seefeld in Tirol]] ([[Ski-VM 1985]]), [[Leningrad]], [[Lahti]] og [[Falun]].
Norske [[Geir Andersen]] gjekk til topps i [[FIS]]-turneringa, framom [[Vest-Tyskland|vesttyske]] [[Hermann Weinbuch]].
==Individuelt==
{| border="0" style="border: 1px solid #999; color:black; background-color:#FFFFFF; text-align:center"
|-align="center" bgcolor="#CCCCCC"
! Plass!! Utøvar !! Land!! Poeng!!Sigrar
|- align="center" valign="top" style="color:black; background-color:#F7F6A8;"
| 1 ||align=left| [[Geir Andersen]] || align=left | {{flagg|Noreg}} || 140 || 4
|- style="color:black; background-color:#DCE5E5;"
| 2 ||align=left| [[Hermann Weinbuch]] || {{flagg|Vest-Tyskland|lenke}} || 126 || 3
|- style="color:black; background-color:#FFDAB9;"
| 3 ||align=left| Hubert Schwarz || align="left" | {{flagg|Vest-Tyskland}} || 79
|-
| 4 ||align=left| [[Hallstein Bøgseth]] || align="left" |{{flagg|Noreg|lenke}} || 38
|-
| 5 ||align=left| Heiko Hunger || align="left" | {{Flagg|Aust-Tyskland}} || 62 || 1
|-
| 6 ||align="left" | [[Uwe Dotzauer]] || align="left" | {{Flagg|Aust-Tyskland}} || 52
|-
| 7 ||align="left" | Thomas Müller || align="left" | {{flagg|Vest-Tyskland}} ||46
|-
| 8 ||align=left| [[Torbjørn Løkken]] || align="left" |{{flagg|Noreg|lenke}} || 39
|-
| 9 ||align=left| Ivar Olsen || align="left" |{{flagg|Noreg|lenke}} || 38
|-
| 10 ||align=left| [[Klaus Sulzenbacher]] || align="left" | {{flagg|Austerrike}} || 34
|-
| 11 ||align=left| Gian-Paolo Mosele || align=left| {{flagg|Italia}} || 31
|-
| 12 ||align="left"| Peter Wucher || align="left" | {{Flagg|Vest-Tyskland}} || 30
|-
| 13 ||align=left| [[Espen Andersen]] || align=left| {{flagg|Noreg}} || 28
|-
| 14 ||align=left| Tadeusz Bafia || align="left"|{{flagg|Polen|lenke}} || 24
|-
| 15 ||align="left"| Pat Ahern || align="left" | {{flagg|USA}} || 24
|-
| 16 ||align="left"| Fredy Glanzmann || align="left" | {{flagg|Sveits|lenke}} || 22
|-
| 17 ||align=left| John Riiber || align="left" |{{flagg|Noreg|lenke}} || 21
|-
| 18 ||align="left" | [[Jouko Karjalainen]] || align="left" | {{flagg|Finland}} || 19
|-
| 19 ||align=left| Jukka Ylipulli || align="left" | {{flagg|Finland}} || 18
|-
| 20 ||align=left| Knut Leo Abrahamsen || align="left" |{{flagg|Noreg|lenke}} || 16
|-
|}
==Kjelder==
{{refopning}}
*''Denne artikkelen bygger på «[[:de:Weltcup der Nordischen Kombination 1984/85|Weltcup der Nordischen Kombination 1984/85]]» frå {{Wikipedia-utgåve|de}}, den 4. november 2026.''
{{refslutt}}
[[Kategori:Nordiske greiner]]
[[Kategori:Verdscupen i nordisk kombinert]]
[[Kategori:Sport i 1985]]
feczenpf1c6borl6osfaatfn947ypze
Běchovice
0
435899
3682658
2026-11-04T09:41:40Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Tour Pub, Prague Běchovice.jpg | bilettekst = Tidlegare skysstasjon i Běchovice | kart = Municipal district Prague Bechovice.png | karttekst = Běchovice innanfor Praha | flagg = Praha-Bechovice flag.svg | symbol = Praha-Běchovice CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 21]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 2414 | folketal_i_år = 20…»
3682658
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Tour Pub, Prague Běchovice.jpg
| bilettekst = Tidlegare skysstasjon i Běchovice
| kart = Municipal district Prague Bechovice.png
| karttekst = Běchovice innanfor Praha
| flagg = Praha-Bechovice flag.svg
| symbol = Praha-Běchovice CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 21]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 2414
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Běchovice'''{{mrk|[[tysk]] ''Biechowitz'', ''Walhendorf''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Běchovice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 21]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
np69qds8cgakos16o6g2j177h4cbd29
Klánovice
0
435900
3682659
2026-11-04T09:47:48Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Klanovicky dum.jpg | bilettekst = Tradisjonelt hus i Klánovice | kart = Municipal district Prague Klánovice.png | karttekst = Klánovice innanfor Praha | flagg = Flag of Klanovice.svg | symbol = Praha-Klanovice CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 21]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 3511 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal…»
3682659
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Klanovicky dum.jpg
| bilettekst = Tradisjonelt hus i Klánovice
| kart = Municipal district Prague Klánovice.png
| karttekst = Klánovice innanfor Praha
| flagg = Flag of Klanovice.svg
| symbol = Praha-Klanovice CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 21]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 3511
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Klánovice'''{{mrk|[[tysk]] ''Klanowitz''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Klánovice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 21]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
5yto62o25qpt0kf21h8hfctwizgn2oa
Koloděje
0
435901
3682660
2026-11-04T09:54:06Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Zámek Koloděje vjezd.JPG | bilettekst = Borga i Koloděje | kart = Municipal district Prague Koloděje.png | karttekst = Koloděje innanfor Praha | flagg = Praha-Kolodeje flag.svg | symbol = Praha-Kolodeje CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 21]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 1626 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"…»
3682660
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Zámek Koloděje vjezd.JPG
| bilettekst = Borga i Koloděje
| kart = Municipal district Prague Koloděje.png
| karttekst = Koloděje innanfor Praha
| flagg = Praha-Kolodeje flag.svg
| symbol = Praha-Kolodeje CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 21]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 1626
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Koloděje'''{{mrk|[[tysk]] ''Kolodei''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Koloděje høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 21]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
92n2ehw85n3y8jjyj7p2x3vg44k9na0
NM i badminton 1983
0
435902
3682661
2026-11-04T09:57:18Z
Migne
2086
Oppretta sida med «'''Noregsmeisterskapen i badminton 1983''' vart avvikla på [[Nøtterøy]] i [[Vestfold]] dagane frå 9. til 11. april. ==Karar== ===Single=== *Petter Thoresen – Geir Dahl 2 – 1 ===Dobbel=== *Tomm Eriksen/Hans Christian Seeberg – Hans Sperre/Jan Terje Kultorp 2 – 1 (15-8) ==Kvinner== ===Single=== *Else Thoresen – Marianne Wikdal 2 – 0 ===Dobbel=== *Marianne Wikdal/Kjersti Torp – Else Thoresen/Kari Johansen 2 – 0 ==Mix dobbel== *Marianne Wikdal/Geir D…»
3682661
wikitext
text/x-wiki
'''Noregsmeisterskapen i badminton 1983''' vart avvikla på [[Nøtterøy]] i [[Vestfold]] dagane frå 9. til 11. april.
==Karar==
===Single===
*Petter Thoresen – Geir Dahl 2 – 1
===Dobbel===
*Tomm Eriksen/Hans Christian Seeberg – Hans Sperre/Jan Terje Kultorp 2 – 1 (15-8)
==Kvinner==
===Single===
*Else Thoresen – Marianne Wikdal 2 – 0
===Dobbel===
*Marianne Wikdal/Kjersti Torp – Else Thoresen/Kari Johansen 2 – 0
==Mix dobbel==
*Marianne Wikdal/Geir Dahl – Tomm Eriksen/Gro Storvik 2 – 0
==Kjelder==
*[https://www.nb.no/items/a99779bfa64f3b270cbff454788139c2?page=11&searchText=wikdal Tønsbergs Blad 12. april 1983]
[[Kategori:Noregsmeisterskap i badminton]]
[[Kategori:Noregsmeisterskap i 1983]]
[[Kategori:Idrettstilskipingar i Vestfold]]
tu1xtcfftc4g4gcchc2zy85ky5igeao
Benice i Praha
0
435903
3682662
2026-11-04T10:01:02Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Prague Benice KvetnovehoPovst.jpg | bilettekst = Sentral gate og park i Benice | kart = Municipal district Prague Benice.png | karttekst = Benice innanfor Praha | flagg = Praha-Benice flag CZ.svg | symbol = Praha-Benice CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 22]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 729 | folketal_i_år = 2021<ref name="Fo…»
3682662
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Prague Benice KvetnovehoPovst.jpg
| bilettekst = Sentral gate og park i Benice
| kart = Municipal district Prague Benice.png
| karttekst = Benice innanfor Praha
| flagg = Praha-Benice flag CZ.svg
| symbol = Praha-Benice CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 22]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 729
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Benice'''{{mrk|[[tysk]] ''Benitz''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Benice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 22]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
rddrk45cjni4vjnky6utmdocyqxczge
Kolovraty
0
435904
3682671
2026-11-04T10:16:34Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Mladotova str, Prague Kolovraty.jpg | bilettekst = Bustadområde i Kolovraty | kart = Location map municipal district Prague - Kolovraty.PNG | karttekst = Kolovraty innanfor Praha | flagg = Praha-Kolovraty flag.svg | symbol = Praha-Kolovraty CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 22]] | folketaltype = Folketal bydistrikt | folketal = 3944 | folketal_i_…»
3682671
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Mladotova str, Prague Kolovraty.jpg
| bilettekst = Bustadområde i Kolovraty
| kart = Location map municipal district Prague - Kolovraty.PNG
| karttekst = Kolovraty innanfor Praha
| flagg = Praha-Kolovraty flag.svg
| symbol = Praha-Kolovraty CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 22]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 3944
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Kolovraty'''{{mrk|[[tysk]] ''Kolowrat''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Kolovraty høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 22]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
bytqme7pdxlupflyqc79oeavmjvmayy
NM i badminton 1984
0
435905
3682677
2026-11-04T10:20:48Z
Migne
2086
Oppretta sida med «'''Noregsmeisterskapen i badminton 1984''' vart avvikla i [[Kristiansand]] den 31. mars og 1. april. ==Karar== ===Single=== *Petter Thoresen – Espen Larsen 2 – 0 ===Dobbel=== *Øyvind Berntsen/Espen Larsen – Jan Terje Kultorp/Roar Kaupang 2 – 0 ==Kvinner== ===Single=== *Sissel Svestad – Marianne Wikdal 2 – 1 (12-11) ===Dobbel=== *Kari Johansen/Trine Leikvold – Marianne Wikdal/Anne Svarstad 2 – 0 ==Mix dobbel== *Per Rose/Anne Svarstad – Thore Næss/…»
3682677
wikitext
text/x-wiki
'''Noregsmeisterskapen i badminton 1984''' vart avvikla i [[Kristiansand]] den 31. mars og 1. april.
==Karar==
===Single===
*Petter Thoresen – Espen Larsen 2 – 0
===Dobbel===
*Øyvind Berntsen/Espen Larsen – Jan Terje Kultorp/Roar Kaupang 2 – 0
==Kvinner==
===Single===
*Sissel Svestad – Marianne Wikdal 2 – 1 (12-11)
===Dobbel===
*Kari Johansen/Trine Leikvold – Marianne Wikdal/Anne Svarstad 2 – 0
==Mix dobbel==
*Per Rose/Anne Svarstad – Thore Næss/Marianne Wikdal 2 – 0
==Kjelder==
*[https://www.nb.no/items/60809f1d2e65756c0b468ed99aebe21d?page=5&searchText=wikdal Sandefjords Blad 2. april 1984]
[[Kategori:Noregsmeisterskap i badminton]]
[[Kategori:Noregsmeisterskap i 1984]]
[[Kategori:Idrettstilskipingar i Agder]]
9k1osndi1wu34gbnzrtwk5ur1hegfu0
Královice i Praha
0
435906
3682680
2026-11-04T10:25:13Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = Praha-Královice tvrz 02-2021 05.jpg | bilettekst = Borgruinane i Královice med rekonstruert tårn | kart = Location map municipal district Prague - Královice.PNG | karttekst = Královice innanfor Praha | flagg = Flag of Kralovice (Praha).svg | symbol = Praha-Kralovice CoA.svg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = [[Praha 22]] | folketaltype = Folketal bydistrikt |…»
3682680
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = Praha-Královice tvrz 02-2021 05.jpg
| bilettekst = Borgruinane i Královice med rekonstruert tårn
| kart = Location map municipal district Prague - Královice.PNG
| karttekst = Královice innanfor Praha
| flagg = Flag of Kralovice (Praha).svg
| symbol = Praha-Kralovice CoA.svg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 22]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 438
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Královice'''{{mrk|[[tysk]] ''Kralowitz''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Královice høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 22]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
9n8a59cv2k329yw7nt3z0hthrux4d81
Nedvězí u Říčan
0
435907
3682685
2026-11-04T10:30:36Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydistrikt | andre namn = | bilete = World War I Memorial in Nedvězí (Prague), Břízova street.jpg | bilettekst = Minesmerke for [[første verdskrigen]] i Nedvězí u Říčan | kart = Location map municipal district Prague - Nedvězí.PNG | karttekst = Nedvězí u Říčan innanfor Praha | flagg = Praha-Nedvězí vlajka.jpg | symbol = Praha-Nedvězí znak.jpg | land = Tsjekkia | region = [[Praha]] | distrikttype = Bydistrikt | distrikt = Pra…»
3682685
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydistrikt
| andre namn =
| bilete = World War I Memorial in Nedvězí (Prague), Břízova street.jpg
| bilettekst = Minesmerke for [[første verdskrigen]] i Nedvězí u Říčan
| kart = Location map municipal district Prague - Nedvězí.PNG
| karttekst = Nedvězí u Říčan innanfor Praha
| flagg = Praha-Nedvězí vlajka.jpg
| symbol = Praha-Nedvězí znak.jpg
| land = Tsjekkia
| region = [[Praha]]
| distrikttype = Bydistrikt
| distrikt = [[Praha 22]]
| folketaltype = Folketal bydistrikt
| folketal = 366
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Nedvězí u Říčan'''{{mrk|[[tysk]] ''Nedwies''}} er eitt av 57 sjølvstyrande bydistrikt<ref name="bydistrikt"/> som Praha er delt inn i med grunnlag i at Praha blir rekna som ein [[Lovbestemte byar i Tsjekkia|lovbestemt by]].<ref name="Lovbestemt"/> Nedvězí u Říčan høyrer inn under det administrative distriktet [[Praha 22]].<ref name="Bydel"/>
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Bydel">{{cite web
|title=Správa a struktura hlavního města Prahy – Městské čtvrti
|url=https://www.prague.fm/cs/230871/sprava-a-struktura-hlavniho-mesta-prahy
|publisher=Turistický Průvodce Prahou
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name="Lovbestemt">{{cite web
|title=Analýzy: Analýza rozsahu výkonu veřejné správy v jednotlivých statutárních městech, městských částech a městských obvodech
|url=https://archiv.mv.gov.cz/soubor/analyza-rozsahu-vykonu-verejne-spravy-v-jednotlivych-statutarnich-mestech-mestskych-castech-a-mestskych-obvodech.aspx
|website=mvcr.cz
|publisher= Ministerstvo vnitra České republiky («Innanriksdepartementet i Tsjekkia»)
|pages=16–18
|language=cs
|date=2018
}}</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
*{{offisiell nettstad}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
11kmk58qu7ny87vcb1if8depjc47hn9
NM i bordtennis 1983
0
435908
3682689
2026-11-04T10:33:36Z
Migne
2086
Oppretta sida med «'''Noregsmeisterskapen i bordtennis 1983''' vart avvikla i [[Bergen]] i [[Hordaland]] 18.–20. mars. ==Karar== ===Single=== *Tom Johansen – Geir Gustavsen 3 – 2 ===Dobbel=== *Tom Johansen/Geir Gustavsen – Svein Solheim/John Grahl-Madsen 3 – 0 ==Kvinner== ===Single=== *Tone Folkeson – Kristin Hagen 3 – 0 ===Dobbel=== *Tone Folkeson/Kristin Hagen – Bente Aasen/Bente Kristiansen 3 – 0 ==Mix dobbel== *Kristin Hagen/Jon Olav Haugen – Anne Heidi Skutle/…»
3682689
wikitext
text/x-wiki
'''Noregsmeisterskapen i bordtennis 1983''' vart avvikla i [[Bergen]] i [[Hordaland]] 18.–20. mars.
==Karar==
===Single===
*Tom Johansen – Geir Gustavsen 3 – 2
===Dobbel===
*Tom Johansen/Geir Gustavsen – Svein Solheim/John Grahl-Madsen 3 – 0
==Kvinner==
===Single===
*Tone Folkeson – Kristin Hagen 3 – 0
===Dobbel===
*Tone Folkeson/Kristin Hagen – Bente Aasen/Bente Kristiansen 3 – 0
==Mix dobbel==
*Kristin Hagen/Jon Olav Haugen – Anne Heidi Skutle/Erik Rasmussen 3 – 1
==Kjelder==
*[https://www.nb.no/items/de71e43e765949f0c66658893f07360b?page=13&searchText=folkeson Bergens Arbeiderblad 21. mars 1983]
[[Kategori:Noregsmeisterskap i bordtennis]]
[[Kategori:Noregsmeisterskap i 1983]]
[[Kategori:Idrettstilskipingar i Bergen]]
irxapgvwdelblp0ejupir6shvat7xxg
Staré Město i Praha
0
435909
3682708
2026-11-04T11:20:41Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydel | namn = Staré Město | bilete = Prague Old Town Square, Czech Republic - Oct 2010.jpg | bilettekst = Hovudtorget i gamlebyen i Praha | kart = Praha KÚ Staré Město.png | karttekst = Staré Město innanfor Praha | region = [[Praha]] | folketal = 6272 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Staré Město''' i Praha{{mrk|[[tsjekkisk]] ''Staré Město pražské'', [[tysk]] ''Prager Altstadt''}} er ein busetnad frå mellomalde…»
3682708
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydel
| namn = Staré Město
| bilete = Prague Old Town Square, Czech Republic - Oct 2010.jpg
| bilettekst = Hovudtorget i gamlebyen i Praha
| kart = Praha KÚ Staré Město.png
| karttekst = Staré Město innanfor Praha
| region = [[Praha]]
| folketal = 6272
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Staré Město''' i Praha{{mrk|[[tsjekkisk]] ''Staré Město pražské'', [[tysk]] ''Prager Altstadt''}} er ein busetnad frå [[mellomalderen]] i den tsjekkiske hovudstaden [[Praha]]. Staré Město ligg på austsida av elva [[Moldau|Vltava (Moldau)]] og er bunde saman med Malá Strana på vestsida med [[Karlsbrua]].
Staré Město har røter attende til 800-talet. I 1784 vart Staré Město slått saman med [[Hradčany]], [[Malá Strana i Praha|Malá Strana]] og [[Nové Město i Praha|Nové Město]] til ein by. Det jødiske kvarteret [[Josefov]], som er heilt omgitt av Staré Město, vart innlemma i 1850.
Administrativt høyrer Staré Město til bydistriktet [[Praha 1]].<ref name="bydistrikt"/>
==Folketal==
{{historisk folketal|1869|46060|1880|44027|1890|42332|1900|37888|1910|35504|1921|35503|1930|30481|1950|24516|1961|24718|1970|20592|1980|15888|1991|13040|2001|10531|2011|8705|2021|6272|align=none|kolonnar=3|kjelde=Folketeljingar<ref name ="Historisk folketal"/><ref name ="Folketal2021"/>}}
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www
|url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0
|tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
glg314x6n6tbvv26ydelyic0h1qx3sh
3682709
3682708
2026-11-04T11:22:29Z
TU-nor
12071
3682709
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydel
| namn = Staré Město
| bilete = Prague Old Town Square, Czech Republic - Oct 2010.jpg
| bilettekst = Hovudtorget i gamlebyen i Praha
| kart = Praha KÚ Staré Město.png
| karttekst = Staré Město innanfor Praha
| region = [[Praha]]
| folketal = 6272
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Staré Město''' i Praha{{mrk|'''Gamlebyen''', [[tsjekkisk]] ''Staré Město pražské'', [[tysk]] ''Prager Altstadt''}} er ein busetnad frå [[mellomalderen]] i den tsjekkiske hovudstaden [[Praha]]. Staré Město ligg på austsida av elva [[Moldau|Vltava (Moldau)]] og er bunde saman med Malá Strana på vestsida med [[Karlsbrua]].
Staré Město har røter attende til 800-talet. I 1784 vart Staré Město slått saman med [[Hradčany]], [[Malá Strana i Praha|Malá Strana]] og [[Nové Město i Praha|Nové Město]] til ein by. Det jødiske kvarteret [[Josefov]], som er heilt omgitt av Staré Město, vart innlemma i 1850.
Administrativt høyrer Staré Město til bydistriktet [[Praha 1]].<ref name="bydistrikt"/>
==Folketal==
{{historisk folketal|1869|46060|1880|44027|1890|42332|1900|37888|1910|35504|1921|35503|1930|30481|1950|24516|1961|24718|1970|20592|1980|15888|1991|13040|2001|10531|2011|8705|2021|6272|align=none|kolonnar=3|kjelde=Folketeljingar<ref name ="Historisk folketal"/><ref name ="Folketal2021"/>}}
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www
|url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0
|tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
e0dikg76migd5chp4dozl8nlyrb92of
Nové Město i Praha
0
435910
3682710
2026-11-04T11:42:19Z
TU-nor
12071
Oppretta sida med «{{geoboks|bydel | namn = Nové Město | bilete = Novoměstská radnice 1.jpg | bilettekst = Karlsplassen med rådhuset i Nové Město | kart = Praha KÚ Nové Město.png | karttekst = Nové Město innanfor Praha | region = [[Praha]] | folketal = 21941 | folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/> }} '''Nové Město''' i Praha{{mrk|'''Nybyen''', [[tsjekkisk]] ''Nové Město pražské'', [[tysk]] ''Prager Neustadt'', [[latin]] ''Nova Civitas''}} er ein buse…»
3682710
wikitext
text/x-wiki
{{geoboks|bydel
| namn = Nové Město
| bilete = Novoměstská radnice 1.jpg
| bilettekst = Karlsplassen med rådhuset i Nové Město
| kart = Praha KÚ Nové Město.png
| karttekst = Nové Město innanfor Praha
| region = [[Praha]]
| folketal = 21941
| folketal_i_år = 2021<ref name="Folketal2021"/>
}}
'''Nové Město''' i Praha{{mrk|'''Nybyen''', [[tsjekkisk]] ''Nové Město pražské'', [[tysk]] ''Prager Neustadt'', [[latin]] ''Nova Civitas''}} er ein busetnad i den tsjekkiske hovudstaden [[Praha]]. Nové Město ligg på sør og aust for gamlebyen [[Staré Město|Staré Město]] på austsida av elva [[Moldau|Vltava (Moldau)]].
==Historie==
Nové Město vart grunnlagd på 1300-talet. I 1784 vart Nové Město slått saman med [[Hradčany]], [[Malá Strana i Praha|Malá Strana]] og [[Staré Město i Praha|Staré Město]] til ein by. Det jødiske kvarteret [[Josefov]] vart innlemma i 1850.
==Administrativ inndeling==
Administrativt er Nové Město fordelt mellom bydistrikta [[Praha 1]], [[Praha 2]] og [[Praha 8]].<ref name="bydistrikt"/>
==Folketal==
{{stack|[[Fil:Nové Město - katastr.png|mini|250px|Nové Město i bydelane]]}}
{| class="wikitable"; style=text-align:right;
! Bydistrikt !! Folketal 2021<ref name="Folketal2021"/>
|-
| style=text-align:left; | Praha 1 || 11 541
|-
| style=text-align:left; | Praha 2 || 10 400
|-
| style=text-align:left; | Praha 8 || 0
|-
! Nové Město
!style=text-align:right; | 21 941
|-
|}
{{historisk folketal|1869|73277|1880|74355|1890|75734|1900|84462|1910|81760|1921|87329|1930|78121|1950|64636|1961|64805|1970|54907|1980|44224|1991|34991|2001|28113|2011|27105|2021|21941|align=none|kolonnar=3|kjelde=Folketeljingar<ref name ="Historisk folketal"/><ref name ="Folketal2021"/>}}
==Merknader==
{{merknadar}}
== Kjelder ==
<references>
<ref name="bydistrikt">{{cite web
|title=Městské části hlavního města Prahy
|url=https://csu.gov.cz/pha/mesta_a_obce
|publisher=Český statistický úřad
|language=cs
|access-date=2026-10-31
}}</ref>
<ref name ="Historisk folketal">{{Kjelde www
|url=https://csu.gov.cz/docs/107508/97414e04-ff75-c50c-5aa9-6c64223300bc/13008415.xlsx?version=1.0
|tittel= Retrospektivní přehled o počtu obyvatel a domů v letech 1869 - 2011 v krajích a okresech
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
<ref name ="Folketal2021">{{Kjelde www
|url=https://scitani.gov.cz/vysledky
|tittel= Sčítání: Výsledky
|vitja=2026-08-27
|utgjevar=Český statistický úřad}}
</ref>
</references>
== Bakgrunnsstoff ==
{{commonskat}}
{{Autoritetsdata}}
[[Kategori:Bydelar i Praha]]
sga2nps787wtd5psp88jzbwnsb6ak11
Handball under sommar-OL 2016 – Kvinner
0
435911
3682712
2026-11-04T11:50:22Z
Migne
2086
Migne flytte sida [[Handball under sommar-OL 2016 – Kvinner]] til [[Handball under sommar-OL 2016/Kvinner]]
3682712
wikitext
text/x-wiki
#OMDIRIGER [[Handball under sommar-OL 2016/Kvinner]]
lird7nui7esscosrbo81l4esdb6gh6d