Wikipèdia ocwiki https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Mèdia Especial Discutir Utilizaire Discussion Utilizaire Wikipèdia Discussion Wikipèdia Fichièr Discussion Fichièr MediaWiki Discussion MediaWiki Modèl Discussion Modèl Ajuda Discussion Ajuda Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Projècte Discussion Projècte TimedText TimedText talk Mòdul Mòdul Discussió Event Event talk 0 4386 2503579 2497624 2026-06-26T11:52:22Z ~2026-36841-97 64126 /* */ 2503579 wikitext text/x-wiki <!-- Article redigit en gascon -->{{1000 fondamentals}} {{Infobox Lenga | lenga = Español/Castellano | en occitan = Espanhòu | país = {{Bes | [[Espanha]] | [[America latina]] }} | regions = [[Euròpa]], [[America]], [[Africa]] | locutors = [[Lenga mairala|L1]]: 330 milions | locutors2 = [[Lenga segonda|L2]]: 90 milions | tipologia = {{SVO}}, {{vso min}} | status = {{Lista desenrotlanta | {{Bes | [[Argentina]] | [[Bolívia]] | [[Chile]] | [[Colómbia]] | [[Còsta Rica]] | [[Cuba]] | [[Eqüator (país)|Eqüator]] | [[Espanha]] |[[Puerto Rico]] | [[Nòu Mexic]] | [[Guatemala]] | [[Guinèa Eqüatoriala]] | [[Mexic]] | [[Honduras]] | [[Panamà]] | [[Paraguai]] | [[Lo Salvador]] | [[Peró]] | [[Republica Dominicana]] | [[Sahara Occidental]] | [[Uruguai]] | [[Veneçuèla]] | [[Organizacion de las Nacions Unidas|ONU]] | [[Union Europèa]] }} }} | academia = {{Ligam|Asociación de Academias de la Lengua Española}} | mòstra = Article primièr de la Declaracion dels Dreches de l'Òme en '''espanhòu''':<br /><br /> '''Artículo 1'''<br /><br /> Todos los seres humanos nacen libres e iguales en dignidad y derechos y, dotados como están de razón y conciencia, deben comportarse fraternalmente los unos con los otros. | espandida = I (lenga individuala) | tipe = L (lenga viva) | imatge=Detailed_SVG_map_of_the_Hispanophone_world.svg | fam1 = [[Lengas indoeuropèas]] | fam2 = [[Lengas italicas]] | fam3 = [[Lengas romanicas]] | fam4 = [[Galloiberic|Lengas galloibericas]] | fam5 = [[Iberoromanic|Lengas iberoromanicas]] }} L{{'}}'''espanhòu''' (var. '''espanhòl''') o '''castelhan''' (autonim: ''español, castellano'') qu'ei ua [[lenga romanica]] deu [[Lengas iberoromanicas|grop iberoromanic]] que la soa varietat estandard ei originària de la region de [[Castelha]] dont pòrta lo nom. Au dia de uei, que's parla en tota [[Espanha]] e en un sarròt de país deu [[continent]] [[america]]n. Que compta 330 milions de personas, 450 milions en comptant los qui'u parlan com segonda lenga. Que hè partida deu grop de las [[lengas indoeuropèas]], e a l'interior d'aqueras, de las lengas [[latin]]as. Per aquò, per rasons istoricas (preséncia [[arabi|aràbia]] e [[musulman]]a en Espanha durant sèt sègles), que possedeish ua grana quantitat d'elements arabis. == Istòria == [[File:Linguistic map Southwestern Europe-en.gif|frameless|right]] La lenga espanhòu que's desvolopè dens lo centre-nòrd de la [[Peninsula Iberica]], a partir deu [[latin vulgar]], dab l'influéncia d'un [[substrat]] [[celtic]] e d'un substrat [[basc]], e la d'un [[superestrat]] [[arabi]]. Entermiei las caracteristicas de l'espanhòu que trobam la lenicion (latin: ''vita'', castelhan: ''vida''), la palatalizacion (lat ''annum'', cast ''año''), e la diftongacion de las vocalas bracas ''e'' e ''o'' deu latin vulgar (lat ''terra'', cast ''tierra''; lat ''novum'', cast ''nuevo''); dauvuns d'aqueths cambiaments fonologics que's tròban en d'autas lengas romanicas. Durant la [[Reconquesta]], aqueth dialècte deu nòrd que s'espandí de cap au sud e a d'autas regions de la Peninsula Iberica. Lo prumèr diccionari latin-castelhan (''Gramática de la Lengua Castellana'') qu'estó publicat a Salamanca en [[1492]] per Elio Antonio de Nebrija. A comptar deu [[sègle XVI]], dab la colonizacion espanhòu, la lenga que guanhè America e dauvuas regions de l'[[Asia]]. Au [[sègle XX]], que s'introdusí en [[Guinèa Eqüatoriala|Guinèa Eqüatoriau]] e au [[Sahara Occidentau]]. == Distribucion geografica == Lo domeni primitiu de l'espanhòu qu'èra lo nòrd de la [[Castelha]] actuau. Dab la Reconquista, que hasó recular au sud lo [[mossarabi]] e l'[[arabi]]. Atau, dempuish la fin de l'Edat Mejana, lo domeni de basa de l'espanhòu qu'ei la part mei grana e mei centrau d'[[Espanha]], de [[Castelha]] dinc a [[Andalosia]], sens las zonas perifericas on i a lengas minorizadas (çò ei: [[occitan]] a [[Aran]], [[catalan]], [[basco]] e [[galèc]]; dauvuns que pensan que l'[[astrurleonés]] e l'[[aragonés]] non son pas tanpauc integraders dens l'espanhòu). L'espanhòu qu'ei ua de las lengas oficiaus de l'[[ONU]], de l'[[Union Europèa]] e de l'[[Union Africana]]. Dab mei de 100 milions d'abitants, [[Mexic]] que compta la mei importanta populacion de lenga espanhòu deu monde. Apuish qu'arriban las de [[Colómbia]] (44 milions), [[Espanha]] (43 milions), [[Argentina]] (39 milions) e los [[Estats Units]] (30 milions). L'espanhòu qu'ei la lenga oficiau de 20 Estats: [[Argentina]], [[Bolívia]] (cooficiau dab lo [[quíchoa]] e l'[[aimara]]), [[Colómbia]], la [[Còsta Rica]], [[Cuba]], [[Espanha]] (cooficiau dab l'[[occitan]] en [[Catalonha]], lo [[catalan]], lo [[basc]]o, e lo [[galèc]]), l'[[Eqüator (país)|Eqüator]], Lo [[Salvador]], la [[Guinèa Eqüatoriala]] (cooficiau dab lo [[francés]]), [[Guatemala]], [[Honduras]], [[Mexic]], [[Nicaragua]], [[Panamà]], [[Paraguai]] (cooficiau dab lo guaraní), [[Peró]] (cooficiau dab lo [[quíchoa]] e l'aimara), la [[Republica Dominicana]], [[Uruguai]], [[Veneçuèla]] e [[Chile]]. Aus [[Estats Units]], l'espanhòu qu'ei parlat per 40 milions de personas; qu'ei cooficiau dens l'estat deu [[Nòu Mexic]] e dens lo territòri de [[Puerto Rico]]. [[File:Detailed SVG map of the Hispanophone world.svg|frameless|center|upright=2]] {| class="wikitable" |- Païses amb un nombre significatiu d'ispanofòns ! Òrdre alfabetic ! Nombre de parlaires natius |- | # [[Alemanha]] (410&nbsp;000) # [[Andòrra]] (40&nbsp;000) # [[Argentina]] (41&nbsp;248&nbsp;000) # [[Aruba]] (105&nbsp;000) # [[Austràlia]] (150&nbsp;000) # [[Àustria]] (1970) # [[Belize]] (130&nbsp;000) # [[Bolívia]] (7&nbsp;010&nbsp;000) # [[Bonaire]] (5700) # [[Brasil]] (19&nbsp;700&nbsp;000) # [[Canadà]] (272&nbsp;000) # [[Chile]] (15&nbsp;795&nbsp;000) # [[China]] (250&nbsp;000) # [[Colómbia]] (45&nbsp;600&nbsp;000) # [[Corèa del Sud]] (90&nbsp;000) # [[Còsta Rica]] (4&nbsp;220&nbsp;000) # [[Cuba]] (11&nbsp;285&nbsp;000) # [[Curaçao]] (112&nbsp;450) # [[Eqüator (país)|Eqüator]] (10&nbsp;946&nbsp;000) # [[Espanha]] (44&nbsp;400&nbsp;000 ) # [[Estats Units d'America]] (41&nbsp;000&nbsp;000) # [[Filipinas]] (2&nbsp;900&nbsp;000) # [[Finlàndia]] (17&nbsp;200) # [[França]] (2&nbsp;100&nbsp;000) # [[Guatemala]] (8&nbsp;163&nbsp;000) # [[Guaiana francesa]] (13&nbsp;000) # [[Guinèa Eqüatoriala]] (447&nbsp;000) # [[Guyana]] (198&nbsp;000) # [[Aïtí (estat)|Aïtí]] (1&nbsp;650&nbsp;000) # [[Honduras]] (7&nbsp;267&nbsp;000) # [[Israèl]] (160&nbsp;000) # [[Itàlia]] (455&nbsp;000) # [[Japon]] (500&nbsp;000) # [[Liban]] (2300) # [[Mexic]] (106&nbsp;255&nbsp;000) # [[Marròc]] (86&nbsp;000) # [[Nicaragua]] (5&nbsp;503&nbsp;000) # [[Païses Basses]] (26&nbsp;100) # [[Panamà]] (3&nbsp;108&nbsp;000) # [[Paraguai]] (4&nbsp;737&nbsp;000) # [[Peró]] (26&nbsp;152&nbsp;265) # [[Portugal]] (1&nbsp;750&nbsp;000) # [[Puerto Rico]] (4&nbsp;017&nbsp;000) # [[Reialme Unit]] (900&nbsp;000) # [[Republica Dominicana]] (8&nbsp;850&nbsp;000) # [[Romania]] (7000) # [[Russia]] (1&nbsp;200&nbsp;000) # [[Sahara Occidental]] (341&nbsp;000) # [[Salvador]], Lo (6&nbsp;859&nbsp;000) # [[Suècia]] (39&nbsp;700) # [[Turquia]] (29&nbsp;500) # [[Uruguai]] (3&nbsp;442&nbsp;000) # [[Veneçuèla]] (26&nbsp;021&nbsp;000) | # [[Mexic]] (106&nbsp;255&nbsp;000) # [[Colómbia]] (45&nbsp;600&nbsp;000) # [[Espanha]] (44&nbsp;400&nbsp;000) # [[Argentina]] (41&nbsp;248&nbsp;000) # [[Estats Units d'America]] (41&nbsp;000&nbsp;000) # [[Peró]] (26&nbsp;152&nbsp;265) # [[Veneçuèla]] (26&nbsp;021&nbsp;000) # [[Brasil]] (19&nbsp;700&nbsp;000) # [[Chile]] (15&nbsp;795&nbsp;000) # [[Cuba]] (11&nbsp;285&nbsp;000) # [[Eqüator (país)|Eqüator]] (10&nbsp;946&nbsp;000) # [[Republica Dominicana]] (8&nbsp;850&nbsp;000) # [[Guatemala]] (8&nbsp;163&nbsp;000) # [[Honduras]] (7&nbsp;267&nbsp;000) # [[Bolívia]] (7&nbsp;010&nbsp;000) # [[Salvador]], Lo (6&nbsp;859&nbsp;000) # [[Nicaragua]] (5&nbsp;503&nbsp;000) # [[Paraguai]] (4&nbsp;737&nbsp;000) # [[Còsta Rica]] (4&nbsp;220&nbsp;000) # [[Puerto Rico]] (4&nbsp;017&nbsp;000) # [[Uruguai]] (3&nbsp;442&nbsp;000) # [[Panamà]] (3&nbsp;108&nbsp;000) # [[Filipinas]] (2&nbsp;900&nbsp;000) # [[França]] (2&nbsp;100&nbsp;000) # [[Portugal]] (1&nbsp;750&nbsp;000) # [[Haití]] (1&nbsp;650&nbsp;000) # [[Russia]] (1&nbsp;200&nbsp;000) # [[Marròc]] (960&nbsp;706) # [[Reialme Unit]] (900&nbsp;000) # [[Japon]] (500&nbsp;000) # [[Itàlia]] (455&nbsp;000) # [[Guinèa Eqüatoriala]] (447&nbsp;000) # [[Alemanha]] (410&nbsp;000) # [[Sahara Occidental]] (341&nbsp;000) # [[Canadà]] (272&nbsp;000) # [[China]] (250&nbsp;000) # [[Guyana]] (198&nbsp;000) # [[Soïssa]] (172&nbsp;000) # [[Israèl]] (160&nbsp;000) # [[Austràlia]] (150&nbsp;000) # [[Belize]] (130&nbsp;000) # [[Curaçao]] (112&nbsp;450) # [[Aruba]] (105&nbsp;000) # [[Corèa del Sud]] (90&nbsp;000) # [[Andòrra]] (40&nbsp;000) # [[Suècia]] (39&nbsp;700) # [[Trinitat e Tobago]] (32&nbsp;200) # [[Turquia]] (29&nbsp;500) # [[Nòva Zelanda]] (26&nbsp;100) # [[Païses Basses]] (17&nbsp;600) # [[Finlàndia]] (17&nbsp;200) # [[Guaiana]] (13&nbsp;000) # [[Romania]] (7000) # [[Bonaire]] (5700) # [[Liban]] (2300) # [[Àustria]] (1970) |- ! colspan="2" | Es pas de bon determinar lo nombre exacte d'ispanofòns perque totes los pòbles que demòran dins un país ont l'espanhòu es lenga oficiau lo parlan pas. |} == Fonologia == Lo sistèma consonantic de l'espanhòu qu'a coneishut cambiaments deus importants qui'u separan de la rèsta de las lengas ibericas: * La /f/ iniciau qu'a evoluit de cap a ua /h/ aspirada; puish l'aspiracion que s'ei esmudida enqüèra que l'ortografia la consèrve ("facer"-->"hacer") * La consonanta ''b'' e la ''v'' qu'an lo medish son bilabiau oclusiu, la reparticion enter las duas realizacions graficas que's hè generaument segon l'etimologia. * La consonanta sonòra alveolara fricativa ''z'' (qui s'escrivè "s" enter duas vocalas, com en occitan), que prenó lo son de l'alveolara fricativa shorda /s/ (qui s'escrivè "ss" enter duas vocalas, com en occitan tanben). * L'africada pòstalveolara sonòra /δ/ (qui s'escrivè "z"), que s'eishordí en (/ts/), (com la "ç", "ce", "ci" deu castelhan ancian), e au nòrd d'Espanha aqueth son /ts/ que devienó la consonanta interdentau /θ/, (qui s'escriu uei lo dia "z", "ce", "ci"), mes au sud d'Espanha e en America latina que devienó /s/. * La fricativa pòstalveolara sonòra /ʒ/ (qui s'escrivè "j, "ge", "gi", e se prononciava com en francés o en parlars gascons que i a (Auloron, Aussau)), que s'uní dab lo de la shorda /ʃ/ (qui s'escrivè "x" e se prononciava com la x deu gascon ancian). Mai tard, qu'evoluí de cap a /x/ (qui ei lo son qui aperam a còps "de la ''jota'' espanhòla, e qui existeish tanben en alemand (escrivut ''ch''), en breton (escrivut ''c'h''), en arab (transcrivut ''kh''). L'espanhòu actuau qu'a guardat las grafias "j", "ge", "gi"). Totun, la prononciacion anciana de l'espanhòu que s'ei conservada en [[Judeoespanhòl|judeoespanhòu]], la lenga deus judius [[sefarditas]], parlada peus descendents deus judius expulsats d'Espanha au [[sègle XV]]. == Sintaxi == Entà destacar un sol trèit sintaxic originau de l'espanhòu, citem l'emplec, en cas que i a, de la preposicion ''a'', davant un complement d'objècte dirècte. Aqueth emplec qu'existeish tanben en [[gascon]] mes n'i ei pas tant espandit: ''¿Le conoces a aquel hombre?'', "E coneishes ad aqueth òmi?"; ''Veo a Pedro'', "Que vei (a) Pèir". ==Alfabet== Segon la nòrma classica del castelhan, l'alfabet espanhòl ten 27 letras dins l'òrdre seguent: Aa Bb Cc Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj (Kk) Ll Mm Nn Ññ Oo Pp Qq Rr Ss Tt Uu Vv (Ww) Xx Yy Zz Las letras K, e W se considèra que son forestièras e s'emplegan sonque dins de mots d'origina forestièra Los noms de las letras son: {| class="wikitable" style="text-align:left" ! Letra ! Nom ! Escrit en espanhol ! Pronóncia occitan |- |'''A a''' || a || a || a |- |'''B b''' || be || ba be bi bo bu || bà be bi bò bo |- |'''C c''' || ce || ca que qui co cu (ce ci)|| cà que qui cò co (se si) |- |'''D d''' || de || da de di do du || dà de di dò do |- |'''E e''' || e || e || e |- |'''F f''' || efe || fa fe fi fo fu || fà fe fi fò fo |- |'''G g''' || ge || ga gue gui go gu (ge gi)|| gà gue gui gò go (khe khi) |- |'''H h''' || hache || - || muta |- |'''I i''' || i || i || i |- |'''J j''' || jotà || ja je ji jo ju || khà khe khi khò kho |- |''(K k)'' || cà || k || forestièra |- |'''L l''' || ele || la le li lo lu || là le li lò lo |- |'''M m''' || eme || ma me mi mo mu || mà me mi mò mo |- |'''N n''' || ene || na ne ni no nu || nà ne ni nò no |- |'''Ñ ñ''' || eñe || ña ñe ñi ño ñu || nhà nhe nhi nhò nho |- |'''O o''' || ò || o || ò |- |'''P p''' || pe || pa pe pi po pu || pà pe pi pò po |- |'''Q q''' || co || Come en C || |- |'''R r''' || ere || -ra -re -ri -ro -ru || rà re ri rò ro |- |'''S s''' || ese || sa se si so su || sà se si sò so |- |'''T t''' || te || ta te ti to tu || tà te ti tò to |- |'''U u''' || o || u || o |- |'''V v''' || ove || va ve vi vo vu || bà be bi bò bo |- |''(W w)'' || dòble ve || W || forestièra |- |'''X x''' || equis|| x || digraf cs (exámen=ecsamen) |- |''Y y'' || ye || ya, ye, yi, yo, yu ||jà je ji jò jo (En Argentina /sh/ ) |- |'''Z z''' || setà|| za, ze,, zi, zo, zu || sà se si sò so |} '''Los Digrafs'''</br> CH | che |cha, che, chi, cho, chu | chà, che, chi, chò, cho</br> LL | elle |lla, lle, lli, llo, llu | jà, je, ji, jò, jo (En Argentina /sh/)</br> RR | erre |-rra, -rre, -rri. -rro, -rru | rrà, rre, rri, rrò, rru == Variacions dialectaus == Qu'existeishen variacions dialectaus de las importantas dens las regions d'Espanha e d'America. La prononciacion deu nòrd-centre d'Espanha, especialament la prononciacion de la vila de [[Valhadolid]], qu'ei considerada com l'estandard internacionau, e las diferéncias que son granas dab l'espanhòu d'[[America Latina]], mes tanben de regions com [[Andalosia]]. == Diccionaris == * [https://web.archive.org/web/20070429193930/http://www.aranes.org/diccio.asp Diccionari aranés - catalan - castelhan - francés] * [https://web.archive.org/web/20071128014407/http://www.occitania.online.fr/aqui.comenca.occitania/es-oc.html Lexic espanhòl-occitan] * [http://www.101languages.net/catalan/ Catalan 101] Learn Catalan online {{Portal Lengas}} {{Lenga oficiala|Castelhan|d'Espanha}} [[Categoria:Inventari de lengas|espanhol]] [[Categoria:Lenga romanica]] [[Categoria:Lenga espanhòla|*]] [[Categoria:Lenga d'Andòrra]] [[Categoria:Lenga d'Argentina]] [[Categoria:Lenga de Bolívia]] [[Categoria:Lenga de Colómbia]] [[Categoria:Lenga de Guinèa Eqüatoriala]] [[Categoria:Lenga d'Uruguai]] [[Categoria:Lenga d'Eqüator]] [[Categoria:Lenga dels Estats Units d'America]] [[Categoria:Lenga de Belize]] [[Categoria:Lenga de Chile]] [[Categoria:Lenga de Còsta Rica]] [[Categoria:Lenga de Guatemala]] [[Categoria:Lenga d'Onduras]] [[Categoria:Lenga de Marròc]] [[Categoria:Lenga de Mexic]] [[Categoria:Lenga de Nicaragua]] [[Categoria:Lenga de Panamà]] [[Categoria:Lenga de Paraguai]] [[Categoria:Lenga de Peró]] [[Categoria:Lenga del Salvador]] [[Categoria:Lenga de Veneçuèla]] og8eb88lqc5029p5wl9n9vwv6t7rpb4 0 9356 2503562 2341079 2026-06-26T07:59:58Z ~2026-36784-60 64120 /* */ 2503562 wikitext text/x-wiki {{Infobox_País | nom_local= {{Lista desenrotlanta | estil_bóstia = background:transparent; font-weight:normal; line-height:normal; font-size: 13px; | {{Infotaula | estil-basic = border:transparent; | sosbóstia = òc | dataestil = font-style:italic; | label1 = [[Anglés]]: | data1 = Independent State of Papua-New Guinea | label2 = [[Tok pisin]]: | data2 = Independen Stet bilong Papua Niugini | label3 = [[Hiri motu]]: | data3 = Gau Hedinarai ai Papua–Matamata Guinea }} }} | imatge_mapa = Papua New Guinea (orthographic projection).svg | lengas_oficialas = [[Anglés]] · [[Tok pisin]] · [[Hiri motu]] | capitala = [[Port Moresby]] | coordenadas_capitala={{coord|9|28|S|147|12|E}} | ligam_vilas= | títol_mai_granda_vila=Mai granda vila | mai_granda_vila=[[Port Moresby]] |tipe_govèrn=[[Monarquia constitucionala]] | títol_cap1= [[Rei]]<br />[[Governador General de Papoa-Nòva Guinèa|Governador General]]<br />[[Primièr Ministre de Papoa-Nòva Guinèa|Primièr Ministre]] | nom_cap1=[[Carles III (Reialme Unit)|Carles III]]<br />[[Bob Dadae]]<br />[[James Marape]] | superfícia_reng=54 | superfícia_totala={{formatnum:462,840}} | percentatge_aiga={{unitat|2}} | populacion_reng=101 | populacion_totala={{formatnum:8,084,999}} | populacion_annada=2016 | densitat= | tipe_independéncia= | país_independéncia= | data_independéncia= | gentilici = Papó ([[epicèn]]) | còde_país = | moneda = | còde_moneda= | fus_orari= | imne_nacional= | domeni_internet=[[.pg]] | indicatiu_telefonic= | organizacions_internacionalas= }} '''Papoa-Nòva Guinèa''', oficialament l''''Estat Independent de Papoa-Nòva Guinèa''',<ref>{{cite web |títol=Constitution of the Independent State of Papua New Guinea |url=https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |url-archiu=https://web.archive.org/web/20220225145945/https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |data-archiu=25 de febrièr de 2022}}</ref> es un [[estat sobeiran]] d'[[Oceania]]. Es situada al sud-oèst de l'[[Ocean Pacific]], dins una region definida dempuèi lo començament del sègle XIX coma [[Melanesia]]. Son territori ocupa la mitat orientala de l'illa de [[Nòva Guinèa]] e tanben de nombrosas pichonas illas a l'entorn, mentre que la mitat occidentala de l'illa —nomenada [[Nòva Guinèa Occidentala]]— es format per doas províncias [[Indonesia|indonesianas]] ([[Papoa]] e [[Papoa Occidentala]]). La capitala, qu'es una de las vilas màgers, es [[Port Moresby]]. Es un dels païses pus divèrs de la tèrra, amb mai de [[lengas de Papoa-Nòva Guinèa|850 lengas]] e fòrça societats tradicionalas, per una populacion de mens de sièis milions de personas. == Istòria == === Periòde precoloniau === Lo resultat de recèrcas [[arqueologia|arqueologicas]] permèton de datar l'arribada de l'èsser uman en [[Nòva Guinèa]] vèrs {{formatnum:60000}} av. JC, probablament a partir de l'Asia dau Sud-Èst dins lo corrent d'un [[Glaciacion|periòde glaciari]]. Aquelei populacions formèron una societat de caçaires cuelheires que son istòria es fòrça mau coneguda avans l'arribada deis [[Euròpa|Europèus]] au començament dau sègle XVI. === Periòde coloniau === Lei [[Portugal|Portugués]] desbarquèron sus l'[[illa]] en [[1526]] e [[Dom Jorge de Meneses]] li donèt lo nom de Papoa. Lo nom de [[Nòva Guinèa]] data dau sègle seguent e foguèt probablament inventat per d'explorators [[Espanha|espanhòus]]. Fins a la segonda mitat dau sègle XIX, leis [[Euròpa|Europèus]] s'interessèron gaire a l'illa e lei regions interioras li èran totalament desconegudas. En [[1883]], la [[colonialisme|colonia]] de [[Queensland]] foguèt a l'origina de l'establiment d'un [[protectorat]] [[Reialme Unit|britanic]] (lo 6 de novembre de [[1884]]) sus lo quart sud-èst de l'[[illa]]. Dich Nòva Guinèa, aqueu protectorat foguèt fisat au [[govèrn]] [[Austràlia|australian]] en [[1902]]. Totjorn en [[1884]], [[Alemanha]] prenguèt lo contraròtle dau quart nòrd de l'illa e ne'n donèt la gestion a una companhiá comerciala. En [[1899]], aqueu territòri venguèt la [[Nòva Guinèa Alemanda]]. En [[1914]], de combats opausèron de tropas [[Austràlia|australianas]] ai [[garnison]]s [[Alemanha|alemandas]] que foguèron rapidament vencudas<ref>Un pichon grop de soudats capitèron de s'escondre dins la seuva fins a la fin de la guèrra. Pasmens, representava pas una menaça per leis [[Austràlia|Australians]].</ref>. A l'eissida de la guèrra, [[Austràlia]] prenguèt possession dau territòri alemand. Una economia coloniala, basada sus de plantacions e sus l'esplecha de jaciments d'[[aur]], assegurèt una prosperitat relativa a la colonia, que venguèt un mandat de la [[Societat dei Nacions]] en [[1921]]. Durant la [[Segonda Guèrra Mondiala]], l'illa venguèt un teatre important de la guèrra dau Pacific en causa de sa proximitat amb [[Austràlia]]. Lei [[Japon]]és n'ocupèron lo nòrd e installèron una basa importanta a [[Rabaul]]. Pasmens, mau capitèron d'avançar vèrs lo sud e sei fòrças foguèron pauc a pauc isoladas per lei còntra-ofensivas aliadas. Decimadas per lei [[malautiá]]s e la [[famina]], capitulèron a la fin de la guèrra. Après [[1945]], lo Territòri de Papoa foguèt plaçat sota administracion militara per [[Austràlia]]. [[Port Moresby]] ne'n venguèt oficialament la [[capitala]]. En [[1951]], lo territòri recebèt un premier estatut d'autonòmia ambé la creacion d'un conseu legislatiu e d'un sistèma judiciari pròpri. Renfòrçat en [[1963]]-[[1964]], menèt a l'[[independéncia]] dau país lo 16 de setembre de [[1975]] après la victòria deis independentistas de [[Michael Somare]] ais eleccions de [[1972]]. === La Papoa-Nòva Guinèa independenta === Dempuei son [[independéncia]], Papoa-Nòva Guinèa conoís una instabilitat politica cronica e un conflicte grèu còntra lo movement secessionista de l'[[illa de Bougainville]]. D'efèct, tre lo 1{{èr}} de setembre, [[illa de Bougainville|Bougainville]] faguèt secession mai una autonòmia donada per lo [[govèrn]] centrau en julhet de [[1976]] permetèt d'amaisar lei tensions durant quauqueis [[annada]]s. Pasmens, la situacion a l'origina de la secession — lo ròtle marginau dei populacions localas dins l'economia e la vida politica de l'illa — foguèt pas reglada. En [[1988]], de trèbols apareguèron tornarmai e [[Francis Ona]], cap de l'[[Armada Revolucionària de Bougainville]] proclamèt l'[[independéncia]] en mai de [[1990]]. Aquò marquèt lo començament de la [[guèrra de Bougainville]]. Après aver organizar lo [[blocus]] de l'illa, [[Port Moresby]] desbarquèt de tropas dins l'illa e capitèt de restaurar son autoritat dins lei regions centralas. Dins aquò, a partir de [[1994]], lei posicions militaras dei dos camps se gelèron e de negociacions deguèron acomençar. Permèton la signatura d'una alta-au-fuòc lo 30 d'abriu de [[1998]] que marquèt la fin d'una guèrra que faguèt aperaquí {{formatnum:15000}} [[mòrt]]s. La susvelhança de l'acòrd foguèt fisada a una fòrça internacionala e lo principi d'un referendum sus l'independéncia de Bougainville foguèt acceptat per Papoa-Nòva Guinèa en [[2000]]. A l'ora d'ara, l'illa es dirigida per un [[govèrn]] autonòm. La vida politica dau rèsta dau país foguèt principalament caracterizada per una manca d'estabilitat, en partida entraïnada per d'escandòls recurrents. En particular, en [[1997]], lo Premier Ministre [[Julius Chan]] deguèt demissionar après una temptative mancada d'utilizar de [[mercenari]]s còntra lei separatistas de Bougainville qu'aviá causat una [[mutinariá]] dei fòrças armadas. De mai, plusors eleccions, especialament lei legislativas de [[2002]], foguèron marcadas per de fraudas e dei violéncias. D'autra part, lei govèrns successius esitan entre un raprochament ambé lo Sud-Èst Asiatic defendut per [[Paias Wingti]], Premier Ministre en [[1985]]-[[1988]] e en [[1992]]-[[1994]]), e una politica orientada vèrs lo sud de l'[[Ocean Pacific]]. Dempuei [[2007]], la reduccion dei fraudas e dei violéncias electoralas es venguda una prioritat de la classa politica dau país. Ansin, lei listas electoralas subiguèron divèrsei revisions per eliminar leis electors imaginaris permetent lei fraudas<ref>Lo nombre d'electors inscrichs passèt de 5,3 milions — sus una populacion d'aperaquí 6 milions d'abitants... — a 3,9 milions, çò que dona una idèa de l'importància dei fraudas durant leis escrutinhs precendents.</ref>. Pasmens, lo resultat dau vòte permetèt pas de desgatjar una majoritat clara e una lònga crisi parlamentari se debanèt en [[2011]]-[[2012]] après la destitucion dau Premier Ministre [[Michael Somare]] que demorèt a la tèsta d'una administracion parallèla fins a d'eleccions novèlas organizadas en junh-julhet de [[2012]]. Aquel escrutinh confirmèt sa desfacha politica e son remplaçament per [[Peter O'Neill]]. == Politica == == Geografia == == Economia == ''De veire: [[Economia de Papoa-Nòva Guinèa]]'' == Cultura == == Ligams extèrnes == * {{en}} [https://web.archive.org/web/20081013143042/http://www.pngonline.gov.pg/ Govèrn de Papoa-Nòva Guinèa] == Nòtas == <references /> {{Commons|Category:Papua New Guinea|Papoa-Nòva Guinèa}} {{Oceania}} [[Categoria:Papoa-Nòva Guinèa| ]] 8sz6l1lulg2xz7ptlxg7uw3kt4svdv7 2503563 2503562 2026-06-26T08:02:39Z ~2026-36784-60 64120 /* */ 2503563 wikitext text/x-wiki {{Infobox_País | nom_local= {{Lista desenrotlanta | estil_bóstia = background:transparent; font-weight:normal; line-height:normal; font-size: 13px; | {{Infotaula | estil-basic = border:transparent; | sosbóstia = òc | dataestil = font-style:italic; | label1 = [[Anglés]]: | data1 = Independent State of Papua-New Guinea | label2 = [[Tok pisin]]: | data2 = Independen Stet bilong Papua Niugini | label3 = [[Hiri motu]]: | data3 = Gau Hedinarai ai Papua–Matamata Guinea }} }} | imatge_mapa = Papua New Guinea (orthographic projection).svg | lengas_oficialas = [[Anglés]] · [[Tok pisin]] · [[Hiri motu]] | capitala = [[Port Moresby]] | coordenadas_capitala={{coord|9|28|S|147|12|E}} | ligam_vilas= | títol_mai_granda_vila=Mai granda vila | mai_granda_vila=[[Port Moresby]] |tipe_govèrn=[[Monarquia constitucionala]] | cap_títol1= [[Rei]] | cap_títol2 = [[Governador general de Papoa-Nòva Guinèa|Governador general]] | cap_títol3 = [[Primièr ministre de Papoa-Nòva Guinèa|Primièr ministre]] | cap1 = [[Carles III (Reialme Unit)|Carles III]] | cap2 = [[Bob Dadae]] | cap3 = [[James Marape]] | superfícia_reng=54 | superfícia_totala={{formatnum:462,840}} | percentatge_aiga={{unitat|2}} | populacion_reng=101 | populacion_totala={{formatnum:8,084,999}} | populacion_annada=2016 | densitat= | tipe_independéncia= | país_independéncia= | data_independéncia= | gentilici = Papó ([[epicèn]]) | còde_país = | moneda = | còde_moneda= | fus_orari= | imne_nacional= | domeni_internet=[[.pg]] | indicatiu_telefonic= | organizacions_internacionalas= }} '''Papoa-Nòva Guinèa''', oficialament l''''Estat Independent de Papoa-Nòva Guinèa''',<ref>{{cite web |títol=Constitution of the Independent State of Papua New Guinea |url=https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |url-archiu=https://web.archive.org/web/20220225145945/https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |data-archiu=25 de febrièr de 2022}}</ref> es un [[estat sobeiran]] d'[[Oceania]]. Es situada al sud-oèst de l'[[Ocean Pacific]], dins una region definida dempuèi lo començament del sègle XIX coma [[Melanesia]]. Son territori ocupa la mitat orientala de l'illa de [[Nòva Guinèa]] e tanben de nombrosas pichonas illas a l'entorn, mentre que la mitat occidentala de l'illa —nomenada [[Nòva Guinèa Occidentala]]— es format per doas províncias [[Indonesia|indonesianas]] ([[Papoa]] e [[Papoa Occidentala]]). La capitala, qu'es una de las vilas màgers, es [[Port Moresby]]. Es un dels païses pus divèrs de la tèrra, amb mai de [[lengas de Papoa-Nòva Guinèa|850 lengas]] e fòrça societats tradicionalas, per una populacion de mens de sièis milions de personas. == Istòria == === Periòde precoloniau === Lo resultat de recèrcas [[arqueologia|arqueologicas]] permèton de datar l'arribada de l'èsser uman en [[Nòva Guinèa]] vèrs {{formatnum:60000}} av. JC, probablament a partir de l'Asia dau Sud-Èst dins lo corrent d'un [[Glaciacion|periòde glaciari]]. Aquelei populacions formèron una societat de caçaires cuelheires que son istòria es fòrça mau coneguda avans l'arribada deis [[Euròpa|Europèus]] au començament dau sègle XVI. === Periòde coloniau === Lei [[Portugal|Portugués]] desbarquèron sus l'[[illa]] en [[1526]] e [[Dom Jorge de Meneses]] li donèt lo nom de Papoa. Lo nom de [[Nòva Guinèa]] data dau sègle seguent e foguèt probablament inventat per d'explorators [[Espanha|espanhòus]]. Fins a la segonda mitat dau sègle XIX, leis [[Euròpa|Europèus]] s'interessèron gaire a l'illa e lei regions interioras li èran totalament desconegudas. En [[1883]], la [[colonialisme|colonia]] de [[Queensland]] foguèt a l'origina de l'establiment d'un [[protectorat]] [[Reialme Unit|britanic]] (lo 6 de novembre de [[1884]]) sus lo quart sud-èst de l'[[illa]]. Dich Nòva Guinèa, aqueu protectorat foguèt fisat au [[govèrn]] [[Austràlia|australian]] en [[1902]]. Totjorn en [[1884]], [[Alemanha]] prenguèt lo contraròtle dau quart nòrd de l'illa e ne'n donèt la gestion a una companhiá comerciala. En [[1899]], aqueu territòri venguèt la [[Nòva Guinèa Alemanda]]. En [[1914]], de combats opausèron de tropas [[Austràlia|australianas]] ai [[garnison]]s [[Alemanha|alemandas]] que foguèron rapidament vencudas<ref>Un pichon grop de soudats capitèron de s'escondre dins la seuva fins a la fin de la guèrra. Pasmens, representava pas una menaça per leis [[Austràlia|Australians]].</ref>. A l'eissida de la guèrra, [[Austràlia]] prenguèt possession dau territòri alemand. Una economia coloniala, basada sus de plantacions e sus l'esplecha de jaciments d'[[aur]], assegurèt una prosperitat relativa a la colonia, que venguèt un mandat de la [[Societat dei Nacions]] en [[1921]]. Durant la [[Segonda Guèrra Mondiala]], l'illa venguèt un teatre important de la guèrra dau Pacific en causa de sa proximitat amb [[Austràlia]]. Lei [[Japon]]és n'ocupèron lo nòrd e installèron una basa importanta a [[Rabaul]]. Pasmens, mau capitèron d'avançar vèrs lo sud e sei fòrças foguèron pauc a pauc isoladas per lei còntra-ofensivas aliadas. Decimadas per lei [[malautiá]]s e la [[famina]], capitulèron a la fin de la guèrra. Après [[1945]], lo Territòri de Papoa foguèt plaçat sota administracion militara per [[Austràlia]]. [[Port Moresby]] ne'n venguèt oficialament la [[capitala]]. En [[1951]], lo territòri recebèt un premier estatut d'autonòmia ambé la creacion d'un conseu legislatiu e d'un sistèma judiciari pròpri. Renfòrçat en [[1963]]-[[1964]], menèt a l'[[independéncia]] dau país lo 16 de setembre de [[1975]] après la victòria deis independentistas de [[Michael Somare]] ais eleccions de [[1972]]. === La Papoa-Nòva Guinèa independenta === Dempuei son [[independéncia]], Papoa-Nòva Guinèa conoís una instabilitat politica cronica e un conflicte grèu còntra lo movement secessionista de l'[[illa de Bougainville]]. D'efèct, tre lo 1{{èr}} de setembre, [[illa de Bougainville|Bougainville]] faguèt secession mai una autonòmia donada per lo [[govèrn]] centrau en julhet de [[1976]] permetèt d'amaisar lei tensions durant quauqueis [[annada]]s. Pasmens, la situacion a l'origina de la secession — lo ròtle marginau dei populacions localas dins l'economia e la vida politica de l'illa — foguèt pas reglada. En [[1988]], de trèbols apareguèron tornarmai e [[Francis Ona]], cap de l'[[Armada Revolucionària de Bougainville]] proclamèt l'[[independéncia]] en mai de [[1990]]. Aquò marquèt lo començament de la [[guèrra de Bougainville]]. Après aver organizar lo [[blocus]] de l'illa, [[Port Moresby]] desbarquèt de tropas dins l'illa e capitèt de restaurar son autoritat dins lei regions centralas. Dins aquò, a partir de [[1994]], lei posicions militaras dei dos camps se gelèron e de negociacions deguèron acomençar. Permèton la signatura d'una alta-au-fuòc lo 30 d'abriu de [[1998]] que marquèt la fin d'una guèrra que faguèt aperaquí {{formatnum:15000}} [[mòrt]]s. La susvelhança de l'acòrd foguèt fisada a una fòrça internacionala e lo principi d'un referendum sus l'independéncia de Bougainville foguèt acceptat per Papoa-Nòva Guinèa en [[2000]]. A l'ora d'ara, l'illa es dirigida per un [[govèrn]] autonòm. La vida politica dau rèsta dau país foguèt principalament caracterizada per una manca d'estabilitat, en partida entraïnada per d'escandòls recurrents. En particular, en [[1997]], lo Premier Ministre [[Julius Chan]] deguèt demissionar après una temptative mancada d'utilizar de [[mercenari]]s còntra lei separatistas de Bougainville qu'aviá causat una [[mutinariá]] dei fòrças armadas. De mai, plusors eleccions, especialament lei legislativas de [[2002]], foguèron marcadas per de fraudas e dei violéncias. D'autra part, lei govèrns successius esitan entre un raprochament ambé lo Sud-Èst Asiatic defendut per [[Paias Wingti]], Premier Ministre en [[1985]]-[[1988]] e en [[1992]]-[[1994]]), e una politica orientada vèrs lo sud de l'[[Ocean Pacific]]. Dempuei [[2007]], la reduccion dei fraudas e dei violéncias electoralas es venguda una prioritat de la classa politica dau país. Ansin, lei listas electoralas subiguèron divèrsei revisions per eliminar leis electors imaginaris permetent lei fraudas<ref>Lo nombre d'electors inscrichs passèt de 5,3 milions — sus una populacion d'aperaquí 6 milions d'abitants... — a 3,9 milions, çò que dona una idèa de l'importància dei fraudas durant leis escrutinhs precendents.</ref>. Pasmens, lo resultat dau vòte permetèt pas de desgatjar una majoritat clara e una lònga crisi parlamentari se debanèt en [[2011]]-[[2012]] après la destitucion dau Premier Ministre [[Michael Somare]] que demorèt a la tèsta d'una administracion parallèla fins a d'eleccions novèlas organizadas en junh-julhet de [[2012]]. Aquel escrutinh confirmèt sa desfacha politica e son remplaçament per [[Peter O'Neill]]. == Politica == == Geografia == == Economia == ''De veire: [[Economia de Papoa-Nòva Guinèa]]'' == Cultura == == Ligams extèrnes == * {{en}} [https://web.archive.org/web/20081013143042/http://www.pngonline.gov.pg/ Govèrn de Papoa-Nòva Guinèa] == Nòtas == <references /> {{Commons|Category:Papua New Guinea|Papoa-Nòva Guinèa}} {{Oceania}} [[Categoria:Papoa-Nòva Guinèa| ]] 6tycniou2cyjucu3d4e8sy3ujcueuyy 2503564 2503563 2026-06-26T08:05:15Z ~2026-36784-60 64120 /* */ 2503564 wikitext text/x-wiki {{Infobox_País | nom_local= {{Lista desenrotlanta | estil_bóstia = background:transparent; font-weight:normal; line-height:normal; font-size: 13px; | {{Infotaula | estil-basic = border:transparent; | sosbóstia = òc | dataestil = font-style:italic; | label1 = [[Anglés]]: | data1 = Independent State of Papua-New Guinea | label2 = [[Tok pisin]]: | data2 = Independen Stet bilong Papua Niugini | label3 = [[Hiri motu]]: | data3 = Gau Hedinarai ai Papua–Matamata Guinea }} }} | imatge_mapa = Papua New Guinea (orthographic projection).svg | lengas_oficialas = [[Anglés]] · [[Tok pisin]] · [[Hiri motu]] | capitala = [[Port Moresby]] | coordenadas_capitala={{coord|9|28|S|147|12|E}} | ligam_vilas= | títol_mai_granda_vila=Mai granda vila | mai_granda_vila=[[Port Moresby]] |tipe_govèrn=[[Monarquia constitucionala]] | cap_títol1= [[Rei]] | cap_títol2 = [[Governador general de Papoa-Nòva Guinèa|Governador general]] | cap_títol3 = [[Primièr ministre de Papoa-Nòva Guinèa|Primièr ministre]] | cap1 = [[Carles III (Reialme Unit)|Carles III]] | cap2 = [[Bob Dadae]] | cap3 = [[James Marape]] | superfícia_reng=54 | superfícia_totala={{formatnum:462840}} | percentatge_aiga={{unitat|2}} | populacion_reng=101 | populacion_totala={{formatnum:8084999}} | populacion_annada=2016 | densitat= | país_independéncia = [[Austràlia]] | data_independéncia = 16 de septembre de 1975 | gentilici = Papó ([[epicèn]]) | còde_país = PG | moneda = | còde_moneda= | fus_orari = [[UTC]]+10, +11 | imne_nacional = | domeni_internet=[[.pg]] | indicatiu_telefonic=+675 | organizacions_internacionalas= }} '''Papoa-Nòva Guinèa''', oficialament l''''Estat Independent de Papoa-Nòva Guinèa''',<ref>{{cite web |títol=Constitution of the Independent State of Papua New Guinea |url=https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |url-archiu=https://web.archive.org/web/20220225145945/https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |data-archiu=25 de febrièr de 2022}}</ref> es un [[estat sobeiran]] d'[[Oceania]]. Es situada al sud-oèst de l'[[Ocean Pacific]], dins una region definida dempuèi lo començament del sègle XIX coma [[Melanesia]]. Son territori ocupa la mitat orientala de l'illa de [[Nòva Guinèa]] e tanben de nombrosas pichonas illas a l'entorn, mentre que la mitat occidentala de l'illa —nomenada [[Nòva Guinèa Occidentala]]— es format per doas províncias [[Indonesia|indonesianas]] ([[Papoa]] e [[Papoa Occidentala]]). La capitala, qu'es una de las vilas màgers, es [[Port Moresby]]. Es un dels païses pus divèrs de la tèrra, amb mai de [[lengas de Papoa-Nòva Guinèa|850 lengas]] e fòrça societats tradicionalas, per una populacion de mens de sièis milions de personas. == Istòria == === Periòde precoloniau === Lo resultat de recèrcas [[arqueologia|arqueologicas]] permèton de datar l'arribada de l'èsser uman en [[Nòva Guinèa]] vèrs {{formatnum:60000}} av. JC, probablament a partir de l'Asia dau Sud-Èst dins lo corrent d'un [[Glaciacion|periòde glaciari]]. Aquelei populacions formèron una societat de caçaires cuelheires que son istòria es fòrça mau coneguda avans l'arribada deis [[Euròpa|Europèus]] au començament dau sègle XVI. === Periòde coloniau === Lei [[Portugal|Portugués]] desbarquèron sus l'[[illa]] en [[1526]] e [[Dom Jorge de Meneses]] li donèt lo nom de Papoa. Lo nom de [[Nòva Guinèa]] data dau sègle seguent e foguèt probablament inventat per d'explorators [[Espanha|espanhòus]]. Fins a la segonda mitat dau sègle XIX, leis [[Euròpa|Europèus]] s'interessèron gaire a l'illa e lei regions interioras li èran totalament desconegudas. En [[1883]], la [[colonialisme|colonia]] de [[Queensland]] foguèt a l'origina de l'establiment d'un [[protectorat]] [[Reialme Unit|britanic]] (lo 6 de novembre de [[1884]]) sus lo quart sud-èst de l'[[illa]]. Dich Nòva Guinèa, aqueu protectorat foguèt fisat au [[govèrn]] [[Austràlia|australian]] en [[1902]]. Totjorn en [[1884]], [[Alemanha]] prenguèt lo contraròtle dau quart nòrd de l'illa e ne'n donèt la gestion a una companhiá comerciala. En [[1899]], aqueu territòri venguèt la [[Nòva Guinèa Alemanda]]. En [[1914]], de combats opausèron de tropas [[Austràlia|australianas]] ai [[garnison]]s [[Alemanha|alemandas]] que foguèron rapidament vencudas<ref>Un pichon grop de soudats capitèron de s'escondre dins la seuva fins a la fin de la guèrra. Pasmens, representava pas una menaça per leis [[Austràlia|Australians]].</ref>. A l'eissida de la guèrra, [[Austràlia]] prenguèt possession dau territòri alemand. Una economia coloniala, basada sus de plantacions e sus l'esplecha de jaciments d'[[aur]], assegurèt una prosperitat relativa a la colonia, que venguèt un mandat de la [[Societat dei Nacions]] en [[1921]]. Durant la [[Segonda Guèrra Mondiala]], l'illa venguèt un teatre important de la guèrra dau Pacific en causa de sa proximitat amb [[Austràlia]]. Lei [[Japon]]és n'ocupèron lo nòrd e installèron una basa importanta a [[Rabaul]]. Pasmens, mau capitèron d'avançar vèrs lo sud e sei fòrças foguèron pauc a pauc isoladas per lei còntra-ofensivas aliadas. Decimadas per lei [[malautiá]]s e la [[famina]], capitulèron a la fin de la guèrra. Après [[1945]], lo Territòri de Papoa foguèt plaçat sota administracion militara per [[Austràlia]]. [[Port Moresby]] ne'n venguèt oficialament la [[capitala]]. En [[1951]], lo territòri recebèt un premier estatut d'autonòmia ambé la creacion d'un conseu legislatiu e d'un sistèma judiciari pròpri. Renfòrçat en [[1963]]-[[1964]], menèt a l'[[independéncia]] dau país lo 16 de setembre de [[1975]] après la victòria deis independentistas de [[Michael Somare]] ais eleccions de [[1972]]. === La Papoa-Nòva Guinèa independenta === Dempuei son [[independéncia]], Papoa-Nòva Guinèa conoís una instabilitat politica cronica e un conflicte grèu còntra lo movement secessionista de l'[[illa de Bougainville]]. D'efèct, tre lo 1{{èr}} de setembre, [[illa de Bougainville|Bougainville]] faguèt secession mai una autonòmia donada per lo [[govèrn]] centrau en julhet de [[1976]] permetèt d'amaisar lei tensions durant quauqueis [[annada]]s. Pasmens, la situacion a l'origina de la secession — lo ròtle marginau dei populacions localas dins l'economia e la vida politica de l'illa — foguèt pas reglada. En [[1988]], de trèbols apareguèron tornarmai e [[Francis Ona]], cap de l'[[Armada Revolucionària de Bougainville]] proclamèt l'[[independéncia]] en mai de [[1990]]. Aquò marquèt lo començament de la [[guèrra de Bougainville]]. Après aver organizar lo [[blocus]] de l'illa, [[Port Moresby]] desbarquèt de tropas dins l'illa e capitèt de restaurar son autoritat dins lei regions centralas. Dins aquò, a partir de [[1994]], lei posicions militaras dei dos camps se gelèron e de negociacions deguèron acomençar. Permèton la signatura d'una alta-au-fuòc lo 30 d'abriu de [[1998]] que marquèt la fin d'una guèrra que faguèt aperaquí {{formatnum:15000}} [[mòrt]]s. La susvelhança de l'acòrd foguèt fisada a una fòrça internacionala e lo principi d'un referendum sus l'independéncia de Bougainville foguèt acceptat per Papoa-Nòva Guinèa en [[2000]]. A l'ora d'ara, l'illa es dirigida per un [[govèrn]] autonòm. La vida politica dau rèsta dau país foguèt principalament caracterizada per una manca d'estabilitat, en partida entraïnada per d'escandòls recurrents. En particular, en [[1997]], lo Premier Ministre [[Julius Chan]] deguèt demissionar après una temptative mancada d'utilizar de [[mercenari]]s còntra lei separatistas de Bougainville qu'aviá causat una [[mutinariá]] dei fòrças armadas. De mai, plusors eleccions, especialament lei legislativas de [[2002]], foguèron marcadas per de fraudas e dei violéncias. D'autra part, lei govèrns successius esitan entre un raprochament ambé lo Sud-Èst Asiatic defendut per [[Paias Wingti]], Premier Ministre en [[1985]]-[[1988]] e en [[1992]]-[[1994]]), e una politica orientada vèrs lo sud de l'[[Ocean Pacific]]. Dempuei [[2007]], la reduccion dei fraudas e dei violéncias electoralas es venguda una prioritat de la classa politica dau país. Ansin, lei listas electoralas subiguèron divèrsei revisions per eliminar leis electors imaginaris permetent lei fraudas<ref>Lo nombre d'electors inscrichs passèt de 5,3 milions — sus una populacion d'aperaquí 6 milions d'abitants... — a 3,9 milions, çò que dona una idèa de l'importància dei fraudas durant leis escrutinhs precendents.</ref>. Pasmens, lo resultat dau vòte permetèt pas de desgatjar una majoritat clara e una lònga crisi parlamentari se debanèt en [[2011]]-[[2012]] après la destitucion dau Premier Ministre [[Michael Somare]] que demorèt a la tèsta d'una administracion parallèla fins a d'eleccions novèlas organizadas en junh-julhet de [[2012]]. Aquel escrutinh confirmèt sa desfacha politica e son remplaçament per [[Peter O'Neill]]. == Politica == == Geografia == == Economia == ''De veire: [[Economia de Papoa-Nòva Guinèa]]'' == Cultura == == Ligams extèrnes == * {{en}} [https://web.archive.org/web/20081013143042/http://www.pngonline.gov.pg/ Govèrn de Papoa-Nòva Guinèa] == Nòtas == <references /> {{Commons|Category:Papua New Guinea|Papoa-Nòva Guinèa}} {{Oceania}} [[Categoria:Papoa-Nòva Guinèa| ]] 94yj18qq88fjhtc9fhv2rzasnx6cyw4 2503565 2503564 2026-06-26T08:13:42Z ~2026-36784-60 64120 /* */ 2503565 wikitext text/x-wiki {{Infobox_País | nom_local= {{Lista desenrotlanta | estil_bóstia = background:transparent; font-weight:normal; line-height:normal; font-size: 13px; | {{Infotaula | estil-basic = border:transparent; | sosbóstia = òc | dataestil = font-style:italic; | label1 = [[Anglés]]: | data1 = Independent State of Papua New Guinea | label2 = [[Tok pisin]]: | data2 = Independen Stet bilong Papua Niugini | label3 = [[Hiri motu]]: | data3 = Gau Hedinarai ai Papua–Matamata Guinea }} }} | imatge_mapa = Papua New Guinea (orthographic projection).svg | lengas_oficialas = [[Anglés]] · [[Tok pisin]] · [[Hiri motu]] | capitala = [[Port Moresby]] | mai_granda_vila=[[Port Moresby]] |tipe_govèrn=[[Monarquia constitucionala]] | cap_títol1= [[Rei]] | cap_títol2 = [[Governador general de Papoa-Nòva Guinèa|Governador general]] | cap_títol3 = [[Primièr ministre de Papoa-Nòva Guinèa|Primièr ministre]] | cap1 = [[Carles III (Reialme Unit)|Carles III]] | cap2 = [[Bob Dadae]] | cap3 = [[James Marape]] | superfícia_reng=54 | superfícia_totala={{formatnum:462840}} | percentatge_aiga={{unitat|2}} | populacion_reng=101 | populacion_totala={{formatnum:8084999}} | populacion_annada=2016 | densitat= | país_independéncia = [[Austràlia]] | data_independéncia = 16 de septembre de 1975 | gentilici = Papó ([[epicèn]]) | còde_país = PG | moneda = [[Kina]] | còde_moneda = PGK | fus_orari = [[UTC]]+10, +11 | imne_nacional =''[[O Arise, All You Sons of This Land]]''<br>([[anglés]]: «O levatz-vos, filhs d'aquesta tèrra») <center>[[Fichièr:O Arise, All You Sons (instrumental).ogg]]</div><center> | domeni_internet=[[.pg]] | indicatiu_telefonic=+675 | organizacions_internacionalas= |devisa=''Unity in diversity''<ref>{{Cite web |títol= Stable Government, Investment Initiatives, and Economic Growth |obra= Keynote address to the 8th Papua New Guinea Mining and Petroleum Conference (Google cache) |data= 6 de decembre de 2004 |autor= ''Sir'' Michael Somare |url= http://www.pm.gov.pg/pmsoffice/PMsoffice.nsf/pages/B6475E51C894229B4A256F6900141A4B?OpenDocument |lenga=anglés |url-archiu= https://web.archive.org/web/20060628014059/http://www.pm.gov.pg/pmsoffice/PMsoffice.nsf/pages/B6475E51C894229B4A256F6900141A4B?OpenDocument |data-archiu= 28 de junh de 2006 }}</ref><br> (en [[anglés]]: «Unitat dins la diversitat»)}} '''Papoa-Nòva Guinèa''', oficialament l''''Estat Independent de Papoa-Nòva Guinèa''',<ref>{{cite web |títol=Constitution of the Independent State of Papua New Guinea |url=https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |url-archiu=https://web.archive.org/web/20220225145945/https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |data-archiu=25 de febrièr de 2022}}</ref> es un [[estat sobeiran]] d'[[Oceania]]. Es situada al sud-oèst de l'[[Ocean Pacific]], dins una region definida dempuèi lo començament del sègle XIX coma [[Melanesia]]. Son territori ocupa la mitat orientala de l'illa de [[Nòva Guinèa]] e tanben de nombrosas pichonas illas a l'entorn, mentre que la mitat occidentala de l'illa —nomenada [[Nòva Guinèa Occidentala]]— es format per doas províncias [[Indonesia|indonesianas]] ([[Papoa]] e [[Papoa Occidentala]]). La capitala, qu'es una de las vilas màgers, es [[Port Moresby]]. Es un dels païses pus divèrs de la tèrra, amb mai de [[lengas de Papoa-Nòva Guinèa|850 lengas]] e fòrça societats tradicionalas, per una populacion de mens de sièis milions de personas. == Istòria == === Periòde precoloniau === Lo resultat de recèrcas [[arqueologia|arqueologicas]] permèton de datar l'arribada de l'èsser uman en [[Nòva Guinèa]] vèrs {{formatnum:60000}} av. JC, probablament a partir de l'Asia dau Sud-Èst dins lo corrent d'un [[Glaciacion|periòde glaciari]]. Aquelei populacions formèron una societat de caçaires cuelheires que son istòria es fòrça mau coneguda avans l'arribada deis [[Euròpa|Europèus]] au començament dau sègle XVI. === Periòde coloniau === Lei [[Portugal|Portugués]] desbarquèron sus l'[[illa]] en [[1526]] e [[Dom Jorge de Meneses]] li donèt lo nom de Papoa. Lo nom de [[Nòva Guinèa]] data dau sègle seguent e foguèt probablament inventat per d'explorators [[Espanha|espanhòus]]. Fins a la segonda mitat dau sègle XIX, leis [[Euròpa|Europèus]] s'interessèron gaire a l'illa e lei regions interioras li èran totalament desconegudas. En [[1883]], la [[colonialisme|colonia]] de [[Queensland]] foguèt a l'origina de l'establiment d'un [[protectorat]] [[Reialme Unit|britanic]] (lo 6 de novembre de [[1884]]) sus lo quart sud-èst de l'[[illa]]. Dich Nòva Guinèa, aqueu protectorat foguèt fisat au [[govèrn]] [[Austràlia|australian]] en [[1902]]. Totjorn en [[1884]], [[Alemanha]] prenguèt lo contraròtle dau quart nòrd de l'illa e ne'n donèt la gestion a una companhiá comerciala. En [[1899]], aqueu territòri venguèt la [[Nòva Guinèa Alemanda]]. En [[1914]], de combats opausèron de tropas [[Austràlia|australianas]] ai [[garnison]]s [[Alemanha|alemandas]] que foguèron rapidament vencudas<ref>Un pichon grop de soudats capitèron de s'escondre dins la seuva fins a la fin de la guèrra. Pasmens, representava pas una menaça per leis [[Austràlia|Australians]].</ref>. A l'eissida de la guèrra, [[Austràlia]] prenguèt possession dau territòri alemand. Una economia coloniala, basada sus de plantacions e sus l'esplecha de jaciments d'[[aur]], assegurèt una prosperitat relativa a la colonia, que venguèt un mandat de la [[Societat dei Nacions]] en [[1921]]. Durant la [[Segonda Guèrra Mondiala]], l'illa venguèt un teatre important de la guèrra dau Pacific en causa de sa proximitat amb [[Austràlia]]. Lei [[Japon]]és n'ocupèron lo nòrd e installèron una basa importanta a [[Rabaul]]. Pasmens, mau capitèron d'avançar vèrs lo sud e sei fòrças foguèron pauc a pauc isoladas per lei còntra-ofensivas aliadas. Decimadas per lei [[malautiá]]s e la [[famina]], capitulèron a la fin de la guèrra. Après [[1945]], lo Territòri de Papoa foguèt plaçat sota administracion militara per [[Austràlia]]. [[Port Moresby]] ne'n venguèt oficialament la [[capitala]]. En [[1951]], lo territòri recebèt un premier estatut d'autonòmia ambé la creacion d'un conseu legislatiu e d'un sistèma judiciari pròpri. Renfòrçat en [[1963]]-[[1964]], menèt a l'[[independéncia]] dau país lo 16 de setembre de [[1975]] après la victòria deis independentistas de [[Michael Somare]] ais eleccions de [[1972]]. === La Papoa-Nòva Guinèa independenta === Dempuei son [[independéncia]], Papoa-Nòva Guinèa conoís una instabilitat politica cronica e un conflicte grèu còntra lo movement secessionista de l'[[illa de Bougainville]]. D'efèct, tre lo 1{{èr}} de setembre, [[illa de Bougainville|Bougainville]] faguèt secession mai una autonòmia donada per lo [[govèrn]] centrau en julhet de [[1976]] permetèt d'amaisar lei tensions durant quauqueis [[annada]]s. Pasmens, la situacion a l'origina de la secession — lo ròtle marginau dei populacions localas dins l'economia e la vida politica de l'illa — foguèt pas reglada. En [[1988]], de trèbols apareguèron tornarmai e [[Francis Ona]], cap de l'[[Armada Revolucionària de Bougainville]] proclamèt l'[[independéncia]] en mai de [[1990]]. Aquò marquèt lo començament de la [[guèrra de Bougainville]]. Après aver organizar lo [[blocus]] de l'illa, [[Port Moresby]] desbarquèt de tropas dins l'illa e capitèt de restaurar son autoritat dins lei regions centralas. Dins aquò, a partir de [[1994]], lei posicions militaras dei dos camps se gelèron e de negociacions deguèron acomençar. Permèton la signatura d'una alta-au-fuòc lo 30 d'abriu de [[1998]] que marquèt la fin d'una guèrra que faguèt aperaquí {{formatnum:15000}} [[mòrt]]s. La susvelhança de l'acòrd foguèt fisada a una fòrça internacionala e lo principi d'un referendum sus l'independéncia de Bougainville foguèt acceptat per Papoa-Nòva Guinèa en [[2000]]. A l'ora d'ara, l'illa es dirigida per un [[govèrn]] autonòm. La vida politica dau rèsta dau país foguèt principalament caracterizada per una manca d'estabilitat, en partida entraïnada per d'escandòls recurrents. En particular, en [[1997]], lo Premier Ministre [[Julius Chan]] deguèt demissionar après una temptative mancada d'utilizar de [[mercenari]]s còntra lei separatistas de Bougainville qu'aviá causat una [[mutinariá]] dei fòrças armadas. De mai, plusors eleccions, especialament lei legislativas de [[2002]], foguèron marcadas per de fraudas e dei violéncias. D'autra part, lei govèrns successius esitan entre un raprochament ambé lo Sud-Èst Asiatic defendut per [[Paias Wingti]], Premier Ministre en [[1985]]-[[1988]] e en [[1992]]-[[1994]]), e una politica orientada vèrs lo sud de l'[[Ocean Pacific]]. Dempuei [[2007]], la reduccion dei fraudas e dei violéncias electoralas es venguda una prioritat de la classa politica dau país. Ansin, lei listas electoralas subiguèron divèrsei revisions per eliminar leis electors imaginaris permetent lei fraudas<ref>Lo nombre d'electors inscrichs passèt de 5,3 milions — sus una populacion d'aperaquí 6 milions d'abitants... — a 3,9 milions, çò que dona una idèa de l'importància dei fraudas durant leis escrutinhs precendents.</ref>. Pasmens, lo resultat dau vòte permetèt pas de desgatjar una majoritat clara e una lònga crisi parlamentari se debanèt en [[2011]]-[[2012]] après la destitucion dau Premier Ministre [[Michael Somare]] que demorèt a la tèsta d'una administracion parallèla fins a d'eleccions novèlas organizadas en junh-julhet de [[2012]]. Aquel escrutinh confirmèt sa desfacha politica e son remplaçament per [[Peter O'Neill]]. == Politica == == Geografia == == Economia == ''De veire: [[Economia de Papoa-Nòva Guinèa]]'' == Cultura == == Ligams extèrnes == * {{en}} [https://web.archive.org/web/20081013143042/http://www.pngonline.gov.pg/ Govèrn de Papoa-Nòva Guinèa] == Nòtas == <references /> {{Commons|Category:Papua New Guinea|Papoa-Nòva Guinèa}} {{Oceania}} [[Categoria:Papoa-Nòva Guinèa| ]] 82az2veuabzje9q8upufoa7ujmsfcy1 2503566 2503565 2026-06-26T08:15:36Z ~2026-36784-60 64120 2503566 wikitext text/x-wiki {{Infobox_País | nom_local= {{Lista desenrotlanta | estil_bóstia = background:transparent; font-weight:normal; line-height:normal; font-size: 13px; | {{Infotaula | estil-basic = border:transparent; | sosbóstia = òc | dataestil = font-style:italic; | label1 = [[Anglés]]: | data1 = Independent State of Papua New Guinea | label2 = [[Tok pisin]]: | data2 = Independen Stet bilong Papua Niugini | label3 = [[Hiri motu]]: | data3 = Gau Hedinarai ai Papua–Matamata Guinea }} }} | imatge_mapa = Papua New Guinea (orthographic projection).svg | lengas_oficialas = [[Anglés]] · [[Tok pisin]] · [[Hiri motu]] | capitala = [[Port Moresby]] | mai_granda_vila=[[Port Moresby]] |tipe_govèrn=[[Monarquia constitucionala]] | cap_títol1= [[Rei]] | cap_títol2 = [[Governador general de Papoa-Nòva Guinèa|Governador general]] | cap_títol3 = [[Primièr ministre de Papoa-Nòva Guinèa|Primièr ministre]] | cap1 = [[Carles III (Reialme Unit)|Carles III]] | cap2 = [[Bob Dadae]] | cap3 = [[James Marape]] | superfícia_reng=54 | superfícia_totala={{formatnum:462840}} | percentatge_aiga={{unitat|2}} | populacion_reng=101 | populacion_totala={{formatnum:8084999}} | populacion_annada=2016 | densitat= | país_independéncia = [[Austràlia]] | data_independéncia = 16 de septembre de 1975 | gentilici = Papó ([[epicèn]]) | còde_país = PG | moneda = [[Kina]] | còde_moneda = PGK | fus_orari = [[UTC]]+10, +11 | imne_nacional =''[[O Arise, All You Sons of This Land]]''<br>([[anglés]]: «O levatz-vos, filhs d'aquesta tèrra») <center>[[Fichièr:O Arise, All You Sons (instrumental).ogg]]</div><center> | domeni_internet=[[.pg]] | indicatiu_telefonic=+675 | organizacions_internacionalas= |devisa=''Unity in diversity''<ref>{{Cite web |títol= Stable Government, Investment Initiatives, and Economic Growth |obra= Keynote address to the 8th Papua New Guinea Mining and Petroleum Conference (Google cache) |data= 6 de decembre de 2004 |autor= ''Sir'' Michael Somare |url= http://www.pm.gov.pg/pmsoffice/PMsoffice.nsf/pages/B6475E51C894229B4A256F6900141A4B?OpenDocument |lenga=anglés |url-archiu= https://web.archive.org/web/20060628014059/http://www.pm.gov.pg/pmsoffice/PMsoffice.nsf/pages/B6475E51C894229B4A256F6900141A4B?OpenDocument |data-archiu= 28 de junh de 2006 }}</ref><br> (en [[anglés]]: «Unitat dins la diversitat»)}} '''Papoa-Nòva Guinèa''', oficialament l''''Estat Independent de Papoa-Nòva Guinèa''',<ref>{{cite web |títol=Constitution of the Independent State of Papua New Guinea |url=https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |url-archiu=https://web.archive.org/web/20220225145945/https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |data-archiu=25 de febrièr de 2022}}</ref> es un [[estat sobeiran]] d'[[Oceania]]. Es situada al sud-oèst de l'[[Ocean Pacific]], dins una region definida dempuèi lo començament del sègle XIX coma [[Melanesia]]. Son territori ocupa la mitat orientala de l'illa de [[Nòva Guinèa]] e tanben de nombrosas pichonas illas a l'entorn, mentre que la mitat occidentala de l'illa —nomenada [[Nòva Guinèa Occidentala]]— es format per doas províncias [[Indonesia|indonesianas]] ([[Papoa]] e [[Papoa Occidentala]]). La capitala, qu'es una de las vilas màgers, es [[Port Moresby]]. Es un dels païses pus divèrs de la tèrra, amb mai de [[lengas de Papoa-Nòva Guinèa|850 lengas]] e fòrça societats tradicionalas, per una populacion de mens de sièis milions de personas. == Istòria == === Periòde precoloniau === Lo resultat de recèrcas [[arqueologia|arqueologicas]] permèton de datar l'arribada de l'èsser uman en [[Nòva Guinèa]] vèrs {{formatnum:60000}} av. JC, probablament a partir de l'Asia dau Sud-Èst dins lo corrent d'un [[Glaciacion|periòde glaciari]]. Aquelei populacions formèron una societat de caçaires cuelheires que son istòria es fòrça mau coneguda avans l'arribada deis [[Euròpa|Europèus]] au començament dau sègle XVI. === Periòde coloniau === Lei [[Portugal|Portugués]] desbarquèron sus l'[[illa]] en [[1526]] e [[Dom Jorge de Meneses]] li donèt lo nom de Papoa. Lo nom de [[Nòva Guinèa]] data dau sègle seguent e foguèt probablament inventat per d'explorators [[Espanha|espanhòus]]. Fins a la segonda mitat dau sègle XIX, leis [[Euròpa|Europèus]] s'interessèron gaire a l'illa e lei regions interioras li èran totalament desconegudas. En [[1883]], la [[colonialisme|colonia]] de [[Queensland]] foguèt a l'origina de l'establiment d'un [[protectorat]] [[Reialme Unit|britanic]] (lo 6 de novembre de [[1884]]) sus lo quart sud-èst de l'[[illa]]. Dich Nòva Guinèa, aqueu protectorat foguèt fisat au [[govèrn]] [[Austràlia|australian]] en [[1902]]. Totjorn en [[1884]], [[Alemanha]] prenguèt lo contraròtle dau quart nòrd de l'illa e ne'n donèt la gestion a una companhiá comerciala. En [[1899]], aqueu territòri venguèt la [[Nòva Guinèa Alemanda]]. En [[1914]], de combats opausèron de tropas [[Austràlia|australianas]] ai [[garnison]]s [[Alemanha|alemandas]] que foguèron rapidament vencudas<ref>Un pichon grop de soudats capitèron de s'escondre dins la seuva fins a la fin de la guèrra. Pasmens, representava pas una menaça per leis [[Austràlia|Australians]].</ref>. A l'eissida de la guèrra, [[Austràlia]] prenguèt possession dau territòri alemand. Una economia coloniala, basada sus de plantacions e sus l'esplecha de jaciments d'[[aur]], assegurèt una prosperitat relativa a la colonia, que venguèt un mandat de la [[Societat dei Nacions]] en [[1921]]. Durant la [[Segonda Guèrra Mondiala]], l'illa venguèt un teatre important de la guèrra dau Pacific en causa de sa proximitat amb [[Austràlia]]. Lei [[Japon]]és n'ocupèron lo nòrd e installèron una basa importanta a [[Rabaul]]. Pasmens, mau capitèron d'avançar vèrs lo sud e sei fòrças foguèron pauc a pauc isoladas per lei còntra-ofensivas aliadas. Decimadas per lei [[malautiá]]s e la [[famina]], capitulèron a la fin de la guèrra. Après [[1945]], lo Territòri de Papoa foguèt plaçat sota administracion militara per [[Austràlia]]. [[Port Moresby]] ne'n venguèt oficialament la [[capitala]]. En [[1951]], lo territòri recebèt un premier estatut d'autonòmia ambé la creacion d'un conseu legislatiu e d'un sistèma judiciari pròpri. Renfòrçat en [[1963]]-[[1964]], menèt a l'[[independéncia]] dau país lo 16 de setembre de [[1975]] après la victòria deis independentistas de [[Michael Somare]] ais eleccions de [[1972]]. === La Papoa-Nòva Guinèa independenta === Dempuei son [[independéncia]], Papoa-Nòva Guinèa conoís una instabilitat politica cronica e un conflicte grèu còntra lo movement secessionista de l'[[illa de Bougainville]]. D'efèct, tre lo 1{{èr}} de setembre, [[illa de Bougainville|Bougainville]] faguèt secession mai una autonòmia donada per lo [[govèrn]] centrau en julhet de [[1976]] permetèt d'amaisar lei tensions durant quauqueis [[annada]]s. Pasmens, la situacion a l'origina de la secession — lo ròtle marginau dei populacions localas dins l'economia e la vida politica de l'illa — foguèt pas reglada. En [[1988]], de trèbols apareguèron tornarmai e [[Francis Ona]], cap de l'[[Armada Revolucionària de Bougainville]] proclamèt l'[[independéncia]] en mai de [[1990]]. Aquò marquèt lo començament de la [[guèrra de Bougainville]]. Après aver organizar lo [[blocus]] de l'illa, [[Port Moresby]] desbarquèt de tropas dins l'illa e capitèt de restaurar son autoritat dins lei regions centralas. Dins aquò, a partir de [[1994]], lei posicions militaras dei dos camps se gelèron e de negociacions deguèron acomençar. Permèton la signatura d'una alta-au-fuòc lo 30 d'abriu de [[1998]] que marquèt la fin d'una guèrra que faguèt aperaquí {{formatnum:15000}} [[mòrt]]s. La susvelhança de l'acòrd foguèt fisada a una fòrça internacionala e lo principi d'un referendum sus l'independéncia de Bougainville foguèt acceptat per Papoa-Nòva Guinèa en [[2000]]. A l'ora d'ara, l'illa es dirigida per un [[govèrn]] autonòm. La vida politica dau rèsta dau país foguèt principalament caracterizada per una manca d'estabilitat, en partida entraïnada per d'escandòls recurrents. En particular, en [[1997]], lo Premier Ministre [[Julius Chan]] deguèt demissionar après una temptative mancada d'utilizar de [[mercenari]]s còntra lei separatistas de Bougainville qu'aviá causat una [[mutinariá]] dei fòrças armadas. De mai, plusors eleccions, especialament lei legislativas de [[2002]], foguèron marcadas per de fraudas e dei violéncias. D'autra part, lei govèrns successius esitan entre un raprochament ambé lo Sud-Èst Asiatic defendut per [[Paias Wingti]], Premier Ministre en [[1985]]-[[1988]] e en [[1992]]-[[1994]]), e una politica orientada vèrs lo sud de l'[[Ocean Pacific]]. Dempuei [[2007]], la reduccion dei fraudas e dei violéncias electoralas es venguda una prioritat de la classa politica dau país. Ansin, lei listas electoralas subiguèron divèrsei revisions per eliminar leis electors imaginaris permetent lei fraudas<ref>Lo nombre d'electors inscrichs passèt de 5,3 milions — sus una populacion d'aperaquí 6 milions d'abitants... — a 3,9 milions, çò que dona una idèa de l'importància dei fraudas durant leis escrutinhs precendents.</ref>. Pasmens, lo resultat dau vòte permetèt pas de desgatjar una majoritat clara e una lònga crisi parlamentari se debanèt en [[2011]]-[[2012]] après la destitucion dau Premier Ministre [[Michael Somare]] que demorèt a la tèsta d'una administracion parallèla fins a d'eleccions novèlas organizadas en junh-julhet de [[2012]]. Aquel escrutinh confirmèt sa desfacha politica e son remplaçament per [[Peter O'Neill]]. == Politica == == Geografia == == Economia == ''De veire: [[Economia de Papoa-Nòva Guinèa]]'' == Cultura == == Ligams extèrnes == * {{en}} [https://web.archive.org/web/20081013143042/http://www.pngonline.gov.pg/ Govèrn de Papoa-Nòva Guinèa] == Nòtas == {{Commons|Category:Papua New Guinea|Papoa-Nòva Guinèa}} <references /> {{Oceania}} [[Categoria:Papoa-Nòva Guinèa| ]] d76srszm08u66k9gg1dyeb5ga8bhbqu 2503567 2503566 2026-06-26T08:16:32Z ~2026-36784-60 64120 /* */ 2503567 wikitext text/x-wiki {{Infobox_País | nom_local= {{Lista desenrotlanta | estil_bóstia = background:transparent; font-weight:normal; line-height:normal; font-size: 13px; | {{Infotaula | estil-basic = border:transparent; | sosbóstia = òc | dataestil = font-style:italic; | label1 = [[Anglés]]: | data1 = Independent State of Papua New Guinea | label2 = [[Tok pisin]]: | data2 = Independen Stet bilong Papua Niugini | label3 = [[Hiri motu]]: | data3 = Gau Hedinarai ai Papua–Matamata Guinea }} }} | imatge_mapa = Papua New Guinea (orthographic projection).svg | lengas_oficialas = [[Anglés]] · [[Tok pisin]] · [[Hiri motu]] | capitala = [[Port Moresby]] | mai_granda_vila=[[Port Moresby]] |tipe_govèrn=[[Monarquia constitucionala]] | cap_títol1= [[Rei]] | cap_títol2 = [[Governador general de Papoa-Nòva Guinèa|Governador general]] | cap_títol3 = [[Primièr ministre de Papoa-Nòva Guinèa|Primièr ministre]] | cap1 = [[Carles III (Reialme Unit)|Carles III]] | cap2 = [[Bob Dadae]] | cap3 = [[James Marape]] | superfícia_reng=54 | superfícia_totala={{formatnum:462840}} | percentatge_aiga={{unitat|2}} | populacion_reng=101 | populacion_totala={{formatnum:8084999}} | populacion_annada=2016 | densitat= | país_independéncia = [[Austràlia]] | data_independéncia = 16 de septembre de 1975 | gentilici = Papó ([[epicèn]]) | còde_país = PG | moneda = [[Kina]] | còde_moneda = PGK | fus_orari = [[UTC]]+10, +11 | imne_nacional =''[[O Arise, All You Sons of This Land]]''<br>([[anglés]]: «O levatz-vos, filhs d'aquesta tèrra») <center>[[Fichièr:O Arise, All You Sons (instrumental).ogg]]</div><center> | domeni_internet=[[.pg]] | indicatiu_telefonic=+675 | organizacions_internacionalas= |devisa=''Unity in diversity''<ref>{{Cite web |títol= Stable Government, Investment Initiatives, and Economic Growth |obra= Keynote address to the 8th Papua New Guinea Mining and Petroleum Conference (Google cache) |data= 6 de decembre de 2004 |autor= ''Sir'' Michael Somare |url= http://www.pm.gov.pg/pmsoffice/PMsoffice.nsf/pages/B6475E51C894229B4A256F6900141A4B?OpenDocument |lenga=anglés |url-archiu= https://web.archive.org/web/20060628014059/http://www.pm.gov.pg/pmsoffice/PMsoffice.nsf/pages/B6475E51C894229B4A256F6900141A4B?OpenDocument |data-archiu= 28 de junh de 2006 }}</ref><br> (en [[anglés]]: «Unitat dins la diversitat»)}} '''Papoa-Nòva Guinèa''', oficialament l''''Estat Independent de Papoa-Nòva Guinèa''',<ref>{{cite web |títol=Constitution of the Independent State of Papua New Guinea |url=https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |url-archiu=https://web.archive.org/web/20220225145945/https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |data-archiu=25 de febrièr de 2022}}</ref> es un [[estat sobeiran]] d'[[Oceania]]. Es situada al sud-oèst de l'[[ocean Pacific]], dins una region definida dempuèi lo començament del sègle XIX coma [[Melanesia]]. Son territori ocupa la mitat orientala de l'illa de [[Nòva Guinèa]] e tanben de nombrosas pichonas illas a l'entorn, mentre que la mitat occidentala de l'illa —nomenada [[Nòva Guinèa Occidentala]]— es format per doas províncias [[Indonesia|indonesianas]] ([[Papoa]] e [[Papoa Occidentala]]). La capitala, qu'es una de las vilas màgers, es [[Port Moresby]]. Es un dels païses pus divèrs de la tèrra, amb mai de [[lengas de Papoa-Nòva Guinèa|850 lengas]] e fòrça societats tradicionalas, per una populacion de mens de sièis milions de personas. == Istòria == === Periòde precoloniau === Lo resultat de recèrcas [[arqueologia|arqueologicas]] permèton de datar l'arribada de l'èsser uman en [[Nòva Guinèa]] vèrs {{formatnum:60000}} av. JC, probablament a partir de l'Asia dau Sud-Èst dins lo corrent d'un [[Glaciacion|periòde glaciari]]. Aquelei populacions formèron una societat de caçaires cuelheires que son istòria es fòrça mau coneguda avans l'arribada deis [[Euròpa|Europèus]] au començament dau sègle XVI. === Periòde coloniau === Lei [[Portugal|Portugués]] desbarquèron sus l'[[illa]] en [[1526]] e [[Dom Jorge de Meneses]] li donèt lo nom de Papoa. Lo nom de [[Nòva Guinèa]] data dau sègle seguent e foguèt probablament inventat per d'explorators [[Espanha|espanhòus]]. Fins a la segonda mitat dau sègle XIX, leis [[Euròpa|Europèus]] s'interessèron gaire a l'illa e lei regions interioras li èran totalament desconegudas. En [[1883]], la [[colonialisme|colonia]] de [[Queensland]] foguèt a l'origina de l'establiment d'un [[protectorat]] [[Reialme Unit|britanic]] (lo 6 de novembre de [[1884]]) sus lo quart sud-èst de l'[[illa]]. Dich Nòva Guinèa, aqueu protectorat foguèt fisat au [[govèrn]] [[Austràlia|australian]] en [[1902]]. Totjorn en [[1884]], [[Alemanha]] prenguèt lo contraròtle dau quart nòrd de l'illa e ne'n donèt la gestion a una companhiá comerciala. En [[1899]], aqueu territòri venguèt la [[Nòva Guinèa Alemanda]]. En [[1914]], de combats opausèron de tropas [[Austràlia|australianas]] ai [[garnison]]s [[Alemanha|alemandas]] que foguèron rapidament vencudas<ref>Un pichon grop de soudats capitèron de s'escondre dins la seuva fins a la fin de la guèrra. Pasmens, representava pas una menaça per leis [[Austràlia|Australians]].</ref>. A l'eissida de la guèrra, [[Austràlia]] prenguèt possession dau territòri alemand. Una economia coloniala, basada sus de plantacions e sus l'esplecha de jaciments d'[[aur]], assegurèt una prosperitat relativa a la colonia, que venguèt un mandat de la [[Societat dei Nacions]] en [[1921]]. Durant la [[Segonda Guèrra Mondiala]], l'illa venguèt un teatre important de la guèrra dau Pacific en causa de sa proximitat amb [[Austràlia]]. Lei [[Japon]]és n'ocupèron lo nòrd e installèron una basa importanta a [[Rabaul]]. Pasmens, mau capitèron d'avançar vèrs lo sud e sei fòrças foguèron pauc a pauc isoladas per lei còntra-ofensivas aliadas. Decimadas per lei [[malautiá]]s e la [[famina]], capitulèron a la fin de la guèrra. Après [[1945]], lo Territòri de Papoa foguèt plaçat sota administracion militara per [[Austràlia]]. [[Port Moresby]] ne'n venguèt oficialament la [[capitala]]. En [[1951]], lo territòri recebèt un premier estatut d'autonòmia ambé la creacion d'un conseu legislatiu e d'un sistèma judiciari pròpri. Renfòrçat en [[1963]]-[[1964]], menèt a l'[[independéncia]] dau país lo 16 de setembre de [[1975]] après la victòria deis independentistas de [[Michael Somare]] ais eleccions de [[1972]]. === La Papoa-Nòva Guinèa independenta === Dempuei son [[independéncia]], Papoa-Nòva Guinèa conoís una instabilitat politica cronica e un conflicte grèu còntra lo movement secessionista de l'[[illa de Bougainville]]. D'efèct, tre lo 1{{èr}} de setembre, [[illa de Bougainville|Bougainville]] faguèt secession mai una autonòmia donada per lo [[govèrn]] centrau en julhet de [[1976]] permetèt d'amaisar lei tensions durant quauqueis [[annada]]s. Pasmens, la situacion a l'origina de la secession — lo ròtle marginau dei populacions localas dins l'economia e la vida politica de l'illa — foguèt pas reglada. En [[1988]], de trèbols apareguèron tornarmai e [[Francis Ona]], cap de l'[[Armada Revolucionària de Bougainville]] proclamèt l'[[independéncia]] en mai de [[1990]]. Aquò marquèt lo començament de la [[guèrra de Bougainville]]. Après aver organizar lo [[blocus]] de l'illa, [[Port Moresby]] desbarquèt de tropas dins l'illa e capitèt de restaurar son autoritat dins lei regions centralas. Dins aquò, a partir de [[1994]], lei posicions militaras dei dos camps se gelèron e de negociacions deguèron acomençar. Permèton la signatura d'una alta-au-fuòc lo 30 d'abriu de [[1998]] que marquèt la fin d'una guèrra que faguèt aperaquí {{formatnum:15000}} [[mòrt]]s. La susvelhança de l'acòrd foguèt fisada a una fòrça internacionala e lo principi d'un referendum sus l'independéncia de Bougainville foguèt acceptat per Papoa-Nòva Guinèa en [[2000]]. A l'ora d'ara, l'illa es dirigida per un [[govèrn]] autonòm. La vida politica dau rèsta dau país foguèt principalament caracterizada per una manca d'estabilitat, en partida entraïnada per d'escandòls recurrents. En particular, en [[1997]], lo Premier Ministre [[Julius Chan]] deguèt demissionar après una temptative mancada d'utilizar de [[mercenari]]s còntra lei separatistas de Bougainville qu'aviá causat una [[mutinariá]] dei fòrças armadas. De mai, plusors eleccions, especialament lei legislativas de [[2002]], foguèron marcadas per de fraudas e dei violéncias. D'autra part, lei govèrns successius esitan entre un raprochament ambé lo Sud-Èst Asiatic defendut per [[Paias Wingti]], Premier Ministre en [[1985]]-[[1988]] e en [[1992]]-[[1994]]), e una politica orientada vèrs lo sud de l'[[Ocean Pacific]]. Dempuei [[2007]], la reduccion dei fraudas e dei violéncias electoralas es venguda una prioritat de la classa politica dau país. Ansin, lei listas electoralas subiguèron divèrsei revisions per eliminar leis electors imaginaris permetent lei fraudas<ref>Lo nombre d'electors inscrichs passèt de 5,3 milions — sus una populacion d'aperaquí 6 milions d'abitants... — a 3,9 milions, çò que dona una idèa de l'importància dei fraudas durant leis escrutinhs precendents.</ref>. Pasmens, lo resultat dau vòte permetèt pas de desgatjar una majoritat clara e una lònga crisi parlamentari se debanèt en [[2011]]-[[2012]] après la destitucion dau Premier Ministre [[Michael Somare]] que demorèt a la tèsta d'una administracion parallèla fins a d'eleccions novèlas organizadas en junh-julhet de [[2012]]. Aquel escrutinh confirmèt sa desfacha politica e son remplaçament per [[Peter O'Neill]]. == Politica == == Geografia == == Economia == ''De veire: [[Economia de Papoa-Nòva Guinèa]]'' == Cultura == == Ligams extèrnes == * {{en}} [https://web.archive.org/web/20081013143042/http://www.pngonline.gov.pg/ Govèrn de Papoa-Nòva Guinèa] == Nòtas == {{Commons|Category:Papua New Guinea|Papoa-Nòva Guinèa}} <references /> {{Oceania}} [[Categoria:Papoa-Nòva Guinèa| ]] 3bnct8po0pj0o046zajjsgkho41loaj 2503568 2503567 2026-06-26T08:19:51Z ~2026-36784-60 64120 /* */ 2503568 wikitext text/x-wiki {{Infobox_País | nom_local= {{Lista desenrotlanta | estil_bóstia = background:transparent; font-weight:normal; line-height:normal; font-size: 13px; | {{Infotaula | estil-basic = border:transparent; | sosbóstia = òc | dataestil = font-style:italic; | label1 = [[Anglés]]: | data1 = Independent State of Papua New Guinea | label2 = [[Tok pisin]]: | data2 = Independen Stet bilong Papua Niugini | label3 = [[Hiri motu]]: | data3 = Gau Hedinarai ai Papua–Matamata Guinea }} }} | imatge_mapa = Papua New Guinea (orthographic projection).svg | lengas_oficialas = [[Anglés]] · [[Tok pisin]] · [[Hiri motu]] | capitala = [[Port Moresby]] | mai_granda_vila=[[Port Moresby]] |tipe_govèrn = [[Monarquia constitucionala]] | cap_títol1 = [[Rei]] | cap_títol2 = [[Governador general de Papoa-Nòva Guinèa|Governador general]] | cap_títol3 = [[Primièr ministre de Papoa-Nòva Guinèa|Primièr ministre]] | cap1 = [[Carles III (Reialme Unit)|Carles III]] | cap2 = [[Bob Dadae]] | cap3 = [[James Marape]] | superfícia_reng=54 | superfícia_totala={{formatnum:462840}} | percentatge_aiga={{unitat|2}} | populacion_reng=101 | populacion_totala={{formatnum:8084999}} | populacion_annada=2016 | densitat= | país_independéncia = [[Austràlia]] | data_independéncia = 16 de septembre de 1975 | gentilici = Papó ([[epicèn]]) | còde_país = PG | moneda = [[Kina]] | còde_moneda = PGK | fus_orari = [[UTC]]+10, +11 | imne_nacional =''[[O Arise, All You Sons of This Land]]''<br>(en [[anglés]]: «O levatz-vos, filhs d'aquesta tèrra»)<center>[[Fichièr:O Arise, All You Sons (instrumental).ogg]]</div><center> | domeni_internet=[[.pg]] | indicatiu_telefonic=+675 | organizacions_internacionalas= | devisa = ''Unity in diversity''<ref>{{Cite web |títol= Stable Government, Investment Initiatives, and Economic Growth |òbra= Keynote address to the 8th Papua New Guinea Mining and Petroleum Conference (Google cache) |data= 6 de decembre de 2004 |autor= ''Sir'' Michael Somare |url= http://www.pm.gov.pg/pmsoffice/PMsoffice.nsf/pages/B6475E51C894229B4A256F6900141A4B?OpenDocument |lenga=anglés |url-archiu= https://web.archive.org/web/20060628014059/http://www.pm.gov.pg/pmsoffice/PMsoffice.nsf/pages/B6475E51C894229B4A256F6900141A4B?OpenDocument |data-archiu= 28 de junh de 2006 }}</ref><br>(en [[anglés]]: «Unitat dins la diversitat») }} '''Papoa-Nòva Guinèa''', oficialament l''''Estat Independent de Papoa-Nòva Guinèa''',<ref>{{cite web |títol=Constitution of the Independent State of Papua New Guinea |url=https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |url-archiu=https://web.archive.org/web/20220225145945/https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |data-archiu=25 de febrièr de 2022}}</ref> es un [[estat sobeiran]] d'[[Oceania]]. Es situada al sud-oèst de l'[[ocean Pacific]], dins una region definida dempuèi lo començament del sègle XIX coma [[Melanesia]]. Son territori ocupa la mitat orientala de l'illa de [[Nòva Guinèa]] e tanben de nombrosas pichonas illas a l'entorn, mentre que la mitat occidentala de l'illa —nomenada [[Nòva Guinèa Occidentala]]— es format per doas províncias [[Indonesia|indonesianas]] ([[Papoa]] e [[Papoa Occidentala]]). La capitala, qu'es una de las vilas màgers, es [[Port Moresby]]. Es un dels païses pus divèrs de la tèrra, amb mai de [[lengas de Papoa-Nòva Guinèa|850 lengas]] e fòrça societats tradicionalas, per una populacion de mens de sièis milions de personas. == Istòria == === Periòde precoloniau === Lo resultat de recèrcas [[arqueologia|arqueologicas]] permèton de datar l'arribada de l'èsser uman en [[Nòva Guinèa]] vèrs {{formatnum:60000}} av. JC, probablament a partir de l'Asia dau Sud-Èst dins lo corrent d'un [[Glaciacion|periòde glaciari]]. Aquelei populacions formèron una societat de caçaires cuelheires que son istòria es fòrça mau coneguda avans l'arribada deis [[Euròpa|Europèus]] au començament dau sègle XVI. === Periòde coloniau === Lei [[Portugal|Portugués]] desbarquèron sus l'[[illa]] en [[1526]] e [[Dom Jorge de Meneses]] li donèt lo nom de Papoa. Lo nom de [[Nòva Guinèa]] data dau sègle seguent e foguèt probablament inventat per d'explorators [[Espanha|espanhòus]]. Fins a la segonda mitat dau sègle XIX, leis [[Euròpa|Europèus]] s'interessèron gaire a l'illa e lei regions interioras li èran totalament desconegudas. En [[1883]], la [[colonialisme|colonia]] de [[Queensland]] foguèt a l'origina de l'establiment d'un [[protectorat]] [[Reialme Unit|britanic]] (lo 6 de novembre de [[1884]]) sus lo quart sud-èst de l'[[illa]]. Dich Nòva Guinèa, aqueu protectorat foguèt fisat au [[govèrn]] [[Austràlia|australian]] en [[1902]]. Totjorn en [[1884]], [[Alemanha]] prenguèt lo contraròtle dau quart nòrd de l'illa e ne'n donèt la gestion a una companhiá comerciala. En [[1899]], aqueu territòri venguèt la [[Nòva Guinèa Alemanda]]. En [[1914]], de combats opausèron de tropas [[Austràlia|australianas]] ai [[garnison]]s [[Alemanha|alemandas]] que foguèron rapidament vencudas<ref>Un pichon grop de soudats capitèron de s'escondre dins la seuva fins a la fin de la guèrra. Pasmens, representava pas una menaça per leis [[Austràlia|Australians]].</ref>. A l'eissida de la guèrra, [[Austràlia]] prenguèt possession dau territòri alemand. Una economia coloniala, basada sus de plantacions e sus l'esplecha de jaciments d'[[aur]], assegurèt una prosperitat relativa a la colonia, que venguèt un mandat de la [[Societat dei Nacions]] en [[1921]]. Durant la [[Segonda Guèrra Mondiala]], l'illa venguèt un teatre important de la guèrra dau Pacific en causa de sa proximitat amb [[Austràlia]]. Lei [[Japon]]és n'ocupèron lo nòrd e installèron una basa importanta a [[Rabaul]]. Pasmens, mau capitèron d'avançar vèrs lo sud e sei fòrças foguèron pauc a pauc isoladas per lei còntra-ofensivas aliadas. Decimadas per lei [[malautiá]]s e la [[famina]], capitulèron a la fin de la guèrra. Après [[1945]], lo Territòri de Papoa foguèt plaçat sota administracion militara per [[Austràlia]]. [[Port Moresby]] ne'n venguèt oficialament la [[capitala]]. En [[1951]], lo territòri recebèt un premier estatut d'autonòmia ambé la creacion d'un conseu legislatiu e d'un sistèma judiciari pròpri. Renfòrçat en [[1963]]-[[1964]], menèt a l'[[independéncia]] dau país lo 16 de setembre de [[1975]] après la victòria deis independentistas de [[Michael Somare]] ais eleccions de [[1972]]. === La Papoa-Nòva Guinèa independenta === Dempuei son [[independéncia]], Papoa-Nòva Guinèa conoís una instabilitat politica cronica e un conflicte grèu còntra lo movement secessionista de l'[[illa de Bougainville]]. D'efèct, tre lo 1{{èr}} de setembre, [[illa de Bougainville|Bougainville]] faguèt secession mai una autonòmia donada per lo [[govèrn]] centrau en julhet de [[1976]] permetèt d'amaisar lei tensions durant quauqueis [[annada]]s. Pasmens, la situacion a l'origina de la secession — lo ròtle marginau dei populacions localas dins l'economia e la vida politica de l'illa — foguèt pas reglada. En [[1988]], de trèbols apareguèron tornarmai e [[Francis Ona]], cap de l'[[Armada Revolucionària de Bougainville]] proclamèt l'[[independéncia]] en mai de [[1990]]. Aquò marquèt lo començament de la [[guèrra de Bougainville]]. Après aver organizar lo [[blocus]] de l'illa, [[Port Moresby]] desbarquèt de tropas dins l'illa e capitèt de restaurar son autoritat dins lei regions centralas. Dins aquò, a partir de [[1994]], lei posicions militaras dei dos camps se gelèron e de negociacions deguèron acomençar. Permèton la signatura d'una alta-au-fuòc lo 30 d'abriu de [[1998]] que marquèt la fin d'una guèrra que faguèt aperaquí {{formatnum:15000}} [[mòrt]]s. La susvelhança de l'acòrd foguèt fisada a una fòrça internacionala e lo principi d'un referendum sus l'independéncia de Bougainville foguèt acceptat per Papoa-Nòva Guinèa en [[2000]]. A l'ora d'ara, l'illa es dirigida per un [[govèrn]] autonòm. La vida politica dau rèsta dau país foguèt principalament caracterizada per una manca d'estabilitat, en partida entraïnada per d'escandòls recurrents. En particular, en [[1997]], lo Premier Ministre [[Julius Chan]] deguèt demissionar après una temptative mancada d'utilizar de [[mercenari]]s còntra lei separatistas de Bougainville qu'aviá causat una [[mutinariá]] dei fòrças armadas. De mai, plusors eleccions, especialament lei legislativas de [[2002]], foguèron marcadas per de fraudas e dei violéncias. D'autra part, lei govèrns successius esitan entre un raprochament ambé lo Sud-Èst Asiatic defendut per [[Paias Wingti]], Premier Ministre en [[1985]]-[[1988]] e en [[1992]]-[[1994]]), e una politica orientada vèrs lo sud de l'[[Ocean Pacific]]. Dempuei [[2007]], la reduccion dei fraudas e dei violéncias electoralas es venguda una prioritat de la classa politica dau país. Ansin, lei listas electoralas subiguèron divèrsei revisions per eliminar leis electors imaginaris permetent lei fraudas<ref>Lo nombre d'electors inscrichs passèt de 5,3 milions — sus una populacion d'aperaquí 6 milions d'abitants... — a 3,9 milions, çò que dona una idèa de l'importància dei fraudas durant leis escrutinhs precendents.</ref>. Pasmens, lo resultat dau vòte permetèt pas de desgatjar una majoritat clara e una lònga crisi parlamentari se debanèt en [[2011]]-[[2012]] après la destitucion dau Premier Ministre [[Michael Somare]] que demorèt a la tèsta d'una administracion parallèla fins a d'eleccions novèlas organizadas en junh-julhet de [[2012]]. Aquel escrutinh confirmèt sa desfacha politica e son remplaçament per [[Peter O'Neill]]. == Politica == == Geografia == == Economia == ''De veire: [[Economia de Papoa-Nòva Guinèa]]'' == Cultura == == Ligams extèrnes == * {{en}} [https://web.archive.org/web/20081013143042/http://www.pngonline.gov.pg/ Govèrn de Papoa-Nòva Guinèa] == Nòtas == {{Commons|Category:Papua New Guinea|Papoa-Nòva Guinèa}} <references /> {{Oceania}} [[Categoria:Papoa-Nòva Guinèa| ]] qzxrsdtab7p5sw5tqh17iqpqjjtglg7 2503569 2503568 2026-06-26T08:22:23Z ~2026-36784-60 64120 /* */ 2503569 wikitext text/x-wiki {{Infobox_País | nom_local= {{Lista desenrotlanta | estil_bóstia = background:transparent; font-weight:normal; line-height:normal; font-size: 13px; | {{Infotaula | estil-basic = border:transparent; | sosbóstia = òc | dataestil = font-style:italic; | label1 = [[Anglés]]: | data1 = Independent State of Papua New Guinea | label2 = [[Tok pisin]]: | data2 = Independen Stet bilong Papua Niugini | label3 = [[Hiri motu]]: | data3 = Gau Hedinarai ai Papua–Matamata Guinea }} }} | imatge_mapa = Papua New Guinea (orthographic projection).svg | lengas_oficialas = [[Anglés]] · [[Tok pisin]] · [[Hiri motu]] | capitala = [[Port Moresby]] | mai_granda_vila=[[Port Moresby]] |tipe_govèrn = [[Monarquia constitucionala]] | cap_títol1 = [[Rei]] | cap_títol2 = [[Governador general de Papoa-Nòva Guinèa|Governador general]] | cap_títol3 = [[Primièr ministre de Papoa-Nòva Guinèa|Primièr ministre]] | cap1 = [[Carles III (Reialme Unit)|Carles III]] | cap2 = [[Bob Dadae]] | cap3 = [[James Marape]] | superfícia_reng=54 | superfícia_totala={{formatnum:462840}} | percentatge_aiga={{unitat|2}} | populacion_reng=101 | populacion_totala={{formatnum:8084999}} | populacion_annada=2016 | densitat= | país_independéncia = [[Austràlia]] | data_independéncia = 16 de septembre de 1975 | gentilici = Papó ([[epicèn]]) | còde_país = PG | moneda = [[Kina]] | còde_moneda = PGK | fus_orari = [[UTC]]+10, +11 | imne_nacional =''[[O Arise, All You Sons of This Land]]''<br>(en [[anglés]]: «O levatz-vos, filhs d'aquesta tèrra»)<center>[[Fichièr:O Arise, All You Sons (instrumental).ogg]]</div><center> | domeni_internet=[[.pg]] | indicatiu_telefonic=+675 | organizacions_internacionalas= | devisa = ''Unity in diversity''<ref>{{Cite web |títol= Stable Government, Investment Initiatives, and Economic Growth |òbra= Keynote address to the 8th Papua New Guinea Mining and Petroleum Conference (Google cache) |data= 6 de decembre de 2004 |autor= ''Sir'' Michael Somare |url= http://www.pm.gov.pg/pmsoffice/PMsoffice.nsf/pages/B6475E51C894229B4A256F6900141A4B?OpenDocument |lenga=anglés |url-archiu= https://web.archive.org/web/20060628014059/http://www.pm.gov.pg/pmsoffice/PMsoffice.nsf/pages/B6475E51C894229B4A256F6900141A4B?OpenDocument |data-archiu= 28 de junh de 2006 }}</ref><br>(en [[anglés]]: «Unitat dins la diversitat») }} '''Papoa-Nòva Guinèa''', oficialament l''''Estat Independent de Papoa-Nòva Guinèa''',<ref>{{cite web |títol=Constitution of the Independent State of Papua New Guinea |url=https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |url-archiu=https://web.archive.org/web/20220225145945/https://www.constituteproject.org/constitution/Papua_New_Guinea_2016.pdf?lang=en |data-archiu=25 de febrièr de 2022}}</ref> es un [[estat sobeiran]] d'[[Oceania]]. Es situada al sud-oèst de l'[[ocean Pacific]], dins una region definida dempuèi lo començament del sègle XIX coma [[Melanesia]]. Son territori ocupa la mitat orientala de l'illa de [[Nòva Guinèa]] e tanben de nombrosas pichonas illas a l'entorn, mentre que la mitat occidentala de l'illa —nomenada [[Nòva Guinèa Occidentala]]— es formada per doas províncias [[Indonesia|indonesianas]] ([[Papoa]] e [[Papoa Occidentala]]). La capitala, qu'es una de las vilas màgers, es [[Port Moresby]]. Es un dels païses pus divèrs de la tèrra, amb mai de [[lengas de Papoa-Nòva Guinèa|850 lengas]] e fòrça societats tradicionalas, per una populacion de mens de sièis milions de personas. == Istòria == === Periòde precoloniau === Lo resultat de recèrcas [[arqueologia|arqueologicas]] permèton de datar l'arribada de l'èsser uman en [[Nòva Guinèa]] vèrs {{formatnum:60000}} av. JC, probablament a partir de l'Asia dau Sud-Èst dins lo corrent d'un [[Glaciacion|periòde glaciari]]. Aquelei populacions formèron una societat de caçaires cuelheires que son istòria es fòrça mau coneguda avans l'arribada deis [[Euròpa|Europèus]] au començament dau sègle XVI. === Periòde coloniau === Lei [[Portugal|Portugués]] desbarquèron sus l'[[illa]] en [[1526]] e [[Dom Jorge de Meneses]] li donèt lo nom de Papoa. Lo nom de [[Nòva Guinèa]] data dau sègle seguent e foguèt probablament inventat per d'explorators [[Espanha|espanhòus]]. Fins a la segonda mitat dau sègle XIX, leis [[Euròpa|Europèus]] s'interessèron gaire a l'illa e lei regions interioras li èran totalament desconegudas. En [[1883]], la [[colonialisme|colonia]] de [[Queensland]] foguèt a l'origina de l'establiment d'un [[protectorat]] [[Reialme Unit|britanic]] (lo 6 de novembre de [[1884]]) sus lo quart sud-èst de l'[[illa]]. Dich Nòva Guinèa, aqueu protectorat foguèt fisat au [[govèrn]] [[Austràlia|australian]] en [[1902]]. Totjorn en [[1884]], [[Alemanha]] prenguèt lo contraròtle dau quart nòrd de l'illa e ne'n donèt la gestion a una companhiá comerciala. En [[1899]], aqueu territòri venguèt la [[Nòva Guinèa Alemanda]]. En [[1914]], de combats opausèron de tropas [[Austràlia|australianas]] ai [[garnison]]s [[Alemanha|alemandas]] que foguèron rapidament vencudas<ref>Un pichon grop de soudats capitèron de s'escondre dins la seuva fins a la fin de la guèrra. Pasmens, representava pas una menaça per leis [[Austràlia|Australians]].</ref>. A l'eissida de la guèrra, [[Austràlia]] prenguèt possession dau territòri alemand. Una economia coloniala, basada sus de plantacions e sus l'esplecha de jaciments d'[[aur]], assegurèt una prosperitat relativa a la colonia, que venguèt un mandat de la [[Societat dei Nacions]] en [[1921]]. Durant la [[Segonda Guèrra Mondiala]], l'illa venguèt un teatre important de la guèrra dau Pacific en causa de sa proximitat amb [[Austràlia]]. Lei [[Japon]]és n'ocupèron lo nòrd e installèron una basa importanta a [[Rabaul]]. Pasmens, mau capitèron d'avançar vèrs lo sud e sei fòrças foguèron pauc a pauc isoladas per lei còntra-ofensivas aliadas. Decimadas per lei [[malautiá]]s e la [[famina]], capitulèron a la fin de la guèrra. Après [[1945]], lo Territòri de Papoa foguèt plaçat sota administracion militara per [[Austràlia]]. [[Port Moresby]] ne'n venguèt oficialament la [[capitala]]. En [[1951]], lo territòri recebèt un premier estatut d'autonòmia ambé la creacion d'un conseu legislatiu e d'un sistèma judiciari pròpri. Renfòrçat en [[1963]]-[[1964]], menèt a l'[[independéncia]] dau país lo 16 de setembre de [[1975]] après la victòria deis independentistas de [[Michael Somare]] ais eleccions de [[1972]]. === La Papoa-Nòva Guinèa independenta === Dempuei son [[independéncia]], Papoa-Nòva Guinèa conoís una instabilitat politica cronica e un conflicte grèu còntra lo movement secessionista de l'[[illa de Bougainville]]. D'efèct, tre lo 1{{èr}} de setembre, [[illa de Bougainville|Bougainville]] faguèt secession mai una autonòmia donada per lo [[govèrn]] centrau en julhet de [[1976]] permetèt d'amaisar lei tensions durant quauqueis [[annada]]s. Pasmens, la situacion a l'origina de la secession — lo ròtle marginau dei populacions localas dins l'economia e la vida politica de l'illa — foguèt pas reglada. En [[1988]], de trèbols apareguèron tornarmai e [[Francis Ona]], cap de l'[[Armada Revolucionària de Bougainville]] proclamèt l'[[independéncia]] en mai de [[1990]]. Aquò marquèt lo començament de la [[guèrra de Bougainville]]. Après aver organizar lo [[blocus]] de l'illa, [[Port Moresby]] desbarquèt de tropas dins l'illa e capitèt de restaurar son autoritat dins lei regions centralas. Dins aquò, a partir de [[1994]], lei posicions militaras dei dos camps se gelèron e de negociacions deguèron acomençar. Permèton la signatura d'una alta-au-fuòc lo 30 d'abriu de [[1998]] que marquèt la fin d'una guèrra que faguèt aperaquí {{formatnum:15000}} [[mòrt]]s. La susvelhança de l'acòrd foguèt fisada a una fòrça internacionala e lo principi d'un referendum sus l'independéncia de Bougainville foguèt acceptat per Papoa-Nòva Guinèa en [[2000]]. A l'ora d'ara, l'illa es dirigida per un [[govèrn]] autonòm. La vida politica dau rèsta dau país foguèt principalament caracterizada per una manca d'estabilitat, en partida entraïnada per d'escandòls recurrents. En particular, en [[1997]], lo Premier Ministre [[Julius Chan]] deguèt demissionar après una temptative mancada d'utilizar de [[mercenari]]s còntra lei separatistas de Bougainville qu'aviá causat una [[mutinariá]] dei fòrças armadas. De mai, plusors eleccions, especialament lei legislativas de [[2002]], foguèron marcadas per de fraudas e dei violéncias. D'autra part, lei govèrns successius esitan entre un raprochament ambé lo Sud-Èst Asiatic defendut per [[Paias Wingti]], Premier Ministre en [[1985]]-[[1988]] e en [[1992]]-[[1994]]), e una politica orientada vèrs lo sud de l'[[Ocean Pacific]]. Dempuei [[2007]], la reduccion dei fraudas e dei violéncias electoralas es venguda una prioritat de la classa politica dau país. Ansin, lei listas electoralas subiguèron divèrsei revisions per eliminar leis electors imaginaris permetent lei fraudas<ref>Lo nombre d'electors inscrichs passèt de 5,3 milions — sus una populacion d'aperaquí 6 milions d'abitants... — a 3,9 milions, çò que dona una idèa de l'importància dei fraudas durant leis escrutinhs precendents.</ref>. Pasmens, lo resultat dau vòte permetèt pas de desgatjar una majoritat clara e una lònga crisi parlamentari se debanèt en [[2011]]-[[2012]] après la destitucion dau Premier Ministre [[Michael Somare]] que demorèt a la tèsta d'una administracion parallèla fins a d'eleccions novèlas organizadas en junh-julhet de [[2012]]. Aquel escrutinh confirmèt sa desfacha politica e son remplaçament per [[Peter O'Neill]]. == Politica == == Geografia == == Economia == ''De veire: [[Economia de Papoa-Nòva Guinèa]]'' == Cultura == == Ligams extèrnes == * {{en}} [https://web.archive.org/web/20081013143042/http://www.pngonline.gov.pg/ Govèrn de Papoa-Nòva Guinèa] == Nòtas == {{Commons|Category:Papua New Guinea|Papoa-Nòva Guinèa}} <references /> {{Oceania}} [[Categoria:Papoa-Nòva Guinèa| ]] 4t0o3tfevly12y99wcq9w7uf75t4qnh 4 12599 2503532 2503413 2026-06-25T13:29:54Z MediaWiki message delivery 18686 /* Enllaç de desplegament de contactes legals i de seguretat al peu de pàgina del vostre wiki */ seccion nòva 2503532 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{/Entèsta}} == Una version pels mainatges? == Adieu a totes, Dempuèi 2015, la version basca de Wikipèdia a creat un projècte de divulgacion nomenat Txikipedia qu'es dedicat als mainatges de 8-13 ans. Ja extistís una version occitana de Vikidia, però non es un grand succès pr'amor d'una manca d'editors. Mas, perqué sostenir un projècte d'aquela ampliada, sembra inutil, estupid, non? Daissatz-me qualques linhas per explicar: * Txikipedia non es pas un site separat, mas una seccion integrada dins Wikipèdia. Aiçò permet una visibilitat fòrça mai granda que Vikidia, que demòra marginala e pauc coneguda. Dins lo cas de l'occitan, aiçò poiriá ajudar a faire venir de joves lectros (e editors) directament cap a Wikipèdia occitana, sens los dispersar sus mai d’un site. * La Wikipèdia occitana es mai activa e mai coneguda que la Vikidia occitana. Aital, un Txikipedia occitan beneficiariá de la comunitat ja existenta sus Wikipèdia, quitament se pichona. Seriá mai simple de coordonar los esfòrces, d’atraire de nòus contributors, de melhorar la qualitat dels articles, e tanben crear de nòus projèctes. * Lo public dels 8-13 ans es estrategic: son los futurs parlants de la lenga nòstra. Un contengut adaptat a aquel nivèl ajuda a normalizar la preséncia de l’occitan dins lo mond numeric e educatiu. Los professors e las escòlas poirián utilizar aquelas ressorsas coma material didactic en lenga occitana, çò qu’es fòrça limitat actualament. * Lo projècte basc a demostrat que lo ligam entre lenga, joventut e Wikipèdia pòt èsser fòrça eficaç. Per l’occitan, seriá una mena de revitalizacion simbolica: mostrar que la lenga pòt parlar de tot, quitament dins una version simplificada pels enfants. Seriá tanben un biais de diferenciar Wikipèdia occitana dins lo mond de las lengas minoritàrias, en mostrant un engatjament cap al public jove. Per suportar aquel projècte qu'es fòrça important per ieu, es NECESSARI lo sosten d'autras personas per alargar los limtis, decidir de las prioritats, descriure clarament l'estatut e prepausar de basas per aquela collaboracion. Coralament, [[Utilizaire:Lhanars|Lhanars]] ([[Discussion Utilizaire:Lhanars|d]]) 16 setembre de 2025 a 15.55 (UTC) == <span lang="ca" dir="ltr">La vostra wiki estarà aviat només en mode lectura</span> == <div lang="ca" dir="ltr"> <section begin="server-switch"/><div class="plainlinks"> [[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Llegiu aquest missatge en una altra llengua]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-Tech%2FServer+switch&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}] La [[foundation:|Fundació Wikimedia]] canviarà el trànsit entre els seus centres de dades. Això garantirà que la Viquipèdia i les altres wikis de Wikimedia romanguin disponibles fins i tot si es produeix un desastre. Tot el trànsit es durà el '''{{#time:j xg|2025-09-24|ca}}'''. La prova començarà a les '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]'''. Malauradament, a causa de limitacions de [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]] cal limitar la possibilitat d'editar durant el canvi. Ens disculpem per aquesta disrupció, i estem treballant per minimitzar-la en el futur. Es mostrarà un avís a totes les wikis de la Fundació Wikimedia 30 minuts abans que tingui lloc aquesta operació. <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">This banner will remain visible until the end of the operation.</span> <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&task=view&language=&filter=&action=translate translation or proofreading] of this banner text.</span> '''Durant una estona, podreu llegir, però no pas editar les wikis durant una estona breu.''' *No podreu editar durant com a màxima una hora el {{#time:l j xg Y|2025-09-24|ca}}. *Si proveu d'editar o desar canvis durant aquestes interrupcions, veureu un missatge d'error. Esperem que no es perdi cap edició durant aquest període de temps, però no us ho podem garantir. Si veieu el missatge d'error, espereu fins que tot torni a funcionar. Llavors hauríeu de poder desar la vostra edició. Tot i així, us recomanem que primer feu una còpia dels vostres canvis, per si un cas. ''Altres efectes'': *Els treballs automàtics de rerefons aniran més lents, i alguns es podrien aturar. Potser els enllaços vermells no s'actualitzaran tan ràpidament com és habitual. Si creeu un article que ja ha estat enllaçat en algun altre lloc, l'enllaç pot mantenir-se en vermell més estona de l'habitual. Alguns ''scripts'' de llarga durada s'hauran d'aturar. * Esperem que les implementacions de codi es produeixin com qualsevol altra setmana. No obstant això, algun codi concret es podria congelar puntualment si l'operació ho requereix. * [[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] no estarà disponible durant uns 90 minuts. Aquest projecte es podria ajornar si fos necessari. Podeu [[wikitech:Switch_Datacenter|llegir la planificació a wikitech.wikimedia.org]]. Es comunicarà qualsevol canvi a la planificació. '''Si us plau, compartiu aquesta informació amb la vostra comunitat viquimedista.'''</div><section end="server-switch"/> </div> <span dir=ltr>[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])</span> 18 setembre de 2025 a 15.42 (UTC) <!-- Message mandat per User:Trizek (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29170715 --> == <span lang="fr" dir="ltr">Donnez votre avis : votez pour le conseil d'administration 2025</span> == <div lang="fr" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Bonjour à tous, La période de vote pour les [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|élections 2025 du conseil d'administration]] est désormais ouverte. Les candidats se présentent pour deux (2) sièges au conseil. Pour vérifier votre éligibilité en tant qu'électeur, veuillez consulter la [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|page relative à l'éligibilité des électeurs]]. Pour en savoir plus à leur sujet, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|lisez leurs déclarations de candidature et regardez leurs vidéos de présentation]]. Lorsque vous serez prêt, rendez-vous sur la [[m:Special:SecurePoll/vote/405|page de vote SecurePoll pour voter]]. '''Le vote est ouvert du 8 octobre à 00h00 UTC au 22 octobre à 23h59 UTC.''' Bien à vous, Abhishek Suryawanshi<br />Président, Comité des élections<section end="announcement-content" /> </div> [[Utilizaire:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Discussion Utilizaire:MediaWiki message delivery|d]]) 9 octobre de 2025 a 04.48 (UTC) <!-- Message mandat per User:RamzyM (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 --> == <span lang="fr" dir="ltr">Aidez-nous à décider du nom du nouveau projet ''Abstract Wikipedia''</span> == <div lang="fr" dir="ltr"> <section begin="function1"/> Bonjour ! Participez à choisir un nom pour le nouveau projet de wiki ''Abstract Wikipedia'' (« Wikipédia abstraite ») ! Ce projet sera un wiki qui permettra aux utilisateurs et utilisatrices de combiner les fonctions des [[:f:|Wikifonctions]] et les données de Wikidata afin de générer des phrases naturelles dans les langues prises en charges. Ces phrases pourront ensuite être réutilisées sur les Wikipédia (ou ailleurs). Le scrutin se déroulera en deux tours, chacun étant suivi par un examen juridique des candidats ; ils commenceront respectivement le 20 octobre et le 17 novembre. Notre objectif est d’avoir un nom de projet final choisi à la mi-décembre 2025. Si vous souhaitez participer, '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|lisez le détail du scrutin et votez maintenant]]''' sur Meta-Wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 20 octobre de 2025 a 11.43 (UTC) <!-- Message mandat per User:Sannita (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 --> == <span lang="fr" dir="ltr">À la recherche de bénévoles pour rejoindre plusieurs comités du mouvement</span> == <div lang="fr" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Chaque année, généralement d’octobre à décembre, plusieurs comités du mouvement cherchent de nouveaux bénévoles. Pour en savoir plus sur les comités, consultez leurs pages Meta-wiki : * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Comité des affiliations (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Commission de médiation (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Comité d'examen des cas (CRC)]] Les candidatures aux comités sont ouvertes à partir du 30 octobre 2025. Les candidatures au Comité des affiliations sont closes le 11 décembre 2025, et les candidatures à la commission de médiation et au Comité d'examen des cas sont closes le 11 décembre 2025. Pour savoir comment postuler, [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|consultez la page de nomination sur Meta-wiki]]. Publiez sur la page de discussion ou envoyez un e-mail à cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org pour toute question que vous pourriez avoir. Pour l'équipe de soutien du comité, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] 30 octobre de 2025 a 14.12 (UTC) <!-- Message mandat per User:MKaur (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == <span lang="fr" dir="ltr">Rappel : aidez-nous à décider du nom du nouveau projet ''Abstract Wikipedia''</span> == <div lang="fr" dir="ltr"> <section begin="function2"/> Bonjour ! Rappel : aidez-nous à choisir un nom pour le nouveau projet de wiki ''Abstract Wikipedia'' (« Wikipédia abstraite »). Le vote final commence aujourd’hui. Les noms finalistes sont : <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. Si vous souhaitez participer, '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|lisez la présentation du scrutin et votez maintenant]]''' sur Méta-Wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 20 novembre de 2025 a 14.22 (UTC) <!-- Message mandat per User:Sannita (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == Wikipedia 25: cercasi volontari per registrare un benvenuto sonoro == <div lang="en" dir="ltr"> <div lang="it" dir="ltr"> [[File:Work-in-progress sketch of the Confetti mascot easter egg.jpg|frameless|250px|right]] {{int:please-translate}} {{int:Hello}}, scusate se scrivo in italiano! Per il [[:m:Wikipedia 25|25° compleanno di Wikipedia]] e per creare delle [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|sorpresine per i lettori]] come proposto dalla Wikimedia Foundation, sto invitando i volontari delle varie Wikipedie dell'area italiana a registrare la frase "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nella loro lingua regionale. Il messaggio audio comparirà "a sorpresa" sulla Wikipedia in italiano e sulle altre wikipedie aderenti al progetto degli [[:m:Wikipedia 25/Easter egg experiments|Ester eggs experiments]]. Farà parte di una raccolta di suoni che include tutte le registrazioni di "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nelle varie lingue registrate, più alcuni altri suoni provenienti da Commons. Quando un utente cliccerà sulla mascotte del Globetto (Baby Globe) che suona con un sintetizzatore, verrà riprodotto un suono casuale da questa raccolta. Quindi, la frase nella tua lingua non verrà riprodotta ogni volta, ma solo alcune volte e in modo casuale. '''Briefing su come registrare il benvenuto sonoro su Wikipedia''' ([[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#c-CDekock-WMF-20251209155700-Song_Ng%C6%B0-20251201160400|da qui]]): #la registrazione audio deve essere più corta di 10 secondi, e consistere solo nella frase "Benvenuti su Wikipedia" o "Ti diamo il benvenuto su Wikipedia" nella tua lingua regionale; #il file va caricato su [[:commons:Special:UploadWizard|Wikimedia Commons]] e bisogna chiederne la protezione da parte di un admin di modo da impedire che sia vandalizzato o spostato; #condividi il link del file su Commons [[:m:Talk:Wikipedia_25/Easter_egg_experiments#Are_there_ideas_or_elements_that_you_would_love_to_see_implemented_on_your_language_Wikipedia?|qui]] notificando l'utente CDekock-WMF; #'''deadline''' per fornire i link agli audio su Commons dei "Benvenuti su Wikipedia": '''mercoledi 21 gennaio 2026'''. Registriamo più audio possibile. {{Int:Feedback-thanks-title}} --[[User:Una tantum|Una tantum]] ([[User talk:Una tantum|talk]]) </div> </div> 14 genièr de 2026 a 15.44 (UTC) <!-- Message mandat per User:Una tantum@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Una_tantum/sandbox/MM/It_fallback_v2&oldid=29928398 --> == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 16 genièr de 2026 a 19.45 (UTC) <!-- Message mandat per User:ZI Jony@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Utilizaire:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Discussion Utilizaire:MediaWiki message delivery|d]]) 18 genièr de 2026 a 13.21 (UTC) <!-- Message mandat per User:Tiven2240@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="fr" dir="ltr">Révision annuelle du code universel de conduite et des lignes directrices de l'application</span> == <div lang="fr" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Nous vous informons que la période de relecture annuelle du Code de conduite universel et des règles d'applications est actuellement ouverte. Vous pouvez faire vos commentaires sur les modifications que vous souhaitez apporter jusqu'au 9 février 2026. C'est la première d'une série d'étapes nécessaires pour la révision annuelle. Vous trouverez [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|d'autres informations et les discussions auxquelles participer sur la page UCoC de Meta]]. Le [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Comité de coordination du code universel de conduite]] (U4C &mdash; Universal Code of Conduct Coordinating Committee) est un groupe global dont le rôle est de fournir une implémentation équitable et cohérente de l'UCoC. Cette relecture annuelle a été envisagée et mise en place par l'U4C. Pour plus d'informations et les responsabilités de l'U4C, veuillez lire la [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|Charte de l'U4C]]. Veuillez partager ces informations avec les autres membres concernés de votre communauté. -- En coopération avec l'U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|discussion]])<section end="announcement-content" /> </div> 19 genièr de 2026 a 21.01 (UTC) <!-- Message mandat per User:Keegan (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == <span lang="fr" dir="ltr">Migration vers Parsoid</span> == <div lang="fr" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Lire ceci dans une autre langue]]</em> <div class="mw-translate-fuzzy"> Bonjour à tous et toutes ! Je suis heureux de vous informer que, dans le cadre de la prochaine étape du projet d’[[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|unification des analyseurs syntaxiques]], Parsoid sera bientôt activé en tant qu’analyseur d’articles par défaut sur votre $wiki. Nous augmentons progressivement le nombre de wikis utilisant Parsoid, avec l’intention d’en faire l’analyseur de wikicode par défaut pour la prochaine version maintenue à long terme de MediaWiki. Cela rendra nos wikis plus fiables et plus cohérents entre les utilisations par le contributorat, le lectorat et les outils, et facilitera le développement de futures fonctionnalités du wikicode. </div> Si cela perturbe votre flux de travail, ne vous inquiétez pas ! Vous pourrez toujours désactiver Parsoid pour le wiki dans vos préférences utilisateur, ou uniquement sur la page en cours en utilisant le sous-menu Outils, comme décrit dans la documentation de [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]]. Il y a [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Confidence Framework|plus d’informations sur notre stratégie de déploiement]] disponible, y compris les tests effectués avant d’activer Parsoid pour un nouveau wiki. Pour signaler des bogues et des problèmes, vous pouvez consulter notre documentation des [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|problèmes connus]] et si vous avez trouvé un nouveau bogue, créez un ticket phab et en l’étiquetant avec [[phab:project/view/5846|<i lang="en">Content Transform Team</i>]] qui représente l’équipe Transformation du contenu sur Phabricator. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> 23 genièr de 2026 a 21.59 (UTC) <!-- Message mandat per User:ABreault (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2026-01-26_Wikipedias&oldid=29972868 --> == Proposicion per permetre la participacion en grafia mistralenca == Bonjorn a totes, Notifiqui en particular @[[User:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]], @[[User:Jfblanc|Jfblanc]] e @[[User:Lembeye|Lembeye]], los tres administrators actius d'aqueste wiki. Fa qualque temps, parlèri amb [[User:Maxime Ravel|Maxime Ravel]], un utilizaire fòrça actiu sus Wikidata e Wikipèdia en francés sus de tematicas ligadas a la lenga e la cultura provençalas, de la possibilitat de contribuïr sus Wikipédia en occitan en grafia mistralenca. Son argument èra que es una grafia fòrça utilizada en Provença, e mai dins de publicacions academicas. Ieu pensi que poiriá èsser positiu de permetre a de personas que mestrejan pas la grafia classica de participar al wiki. Mon idèa èra de permetre la preséncia d'una version d'aquestes articles en grafia mistralenca (coma jospagina) en complement de la version classica, que demòra de tot biais la fòrma basica e centrala (s'agís pas de remplaçar una grafia per l'autra, aquò seriá impossible de manténer sus l'ensemble del wiki). Maxime me diguèt que conossiá una autra persona que poiriá èsser motivada per contribuïr en grafia mistralenca. Ieu soi volontari per seguir aquestes articles e far la transcripcion en grafia classica. Per donar un exemple concret del resultat, ai creat dos modèls ({{m|Vejatz grafia mistralenca}} e {{m|Vejatz grafia classica}}), qu'ai utilizats sus l'article [[Annalisa Chevalier]]. Que ne pensatz ? [[Utilizaire:CaféBuzz|CaféBuzz]] ([[Discussion Utilizaire:CaféBuzz|d]]) 24 genièr de 2026 a 11.52 (UTC) :Bonjorn, :Per çò faire, caldriá passar per una modificacion de la [[Wikipèdia:Carta lingüistica]]. :(Personalament, soi en contra, avèm pas prossas mans per ajudar, e duplicar los articles existents ajudarà pas.) — [[User:Jfblanc|Joan Francés Blanc]] ([[User talk:Jfblanc|me´n parlar]]) 24 genièr de 2026 a 12.17 (UTC) :: Bonjorn, siáu tanben pas favorable a aquela possibilitat. Gerir la diversitat dialectala es ja pas totjorn simple e ai un dobte seriós sus la possibilitat de gerir doas grafias. En revènge, serai pas opausat a la mesa en plaça d'un sistèma de conversion permetent de passar de la grafia classica a la grafia mistralenca per la lectura (un tau sistèma existís sus lei projèctes en chinés ò en sèrbi). S'es ben fach, aquò podriá benlèu de redigir un article tant en grafia classica que mistralenca. Coralament, --[[Utilizaire:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] ([[Discussion Utilizaire:Nicolas Eynaud|d]]) 24 genièr de 2026 a 12.28 (UTC) :::@[[User:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] : sas cossí fonciona aqueste sistèma de conversion ? Mon idèa èra de propausar quicòm aital, simplament sabiái pas qu'i aviá de melhoras solucions tecnicas. [[Utilizaire:CaféBuzz|CaféBuzz]] ([[Discussion Utilizaire:CaféBuzz|d]]) 24 genièr de 2026 a 12.43 (UTC) ::::@[[User:CaféBuzz|CaféBuzz]] : non, mai aquò sembla un començament per cercar : [[:meta:Automatic conversion between simplified and traditional Chinese]] e [[:meta:Wikipedias in multiple writing systems]]. --[[Utilizaire:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] ([[Discussion Utilizaire:Nicolas Eynaud|d]]) 24 genièr de 2026 a 17.59 (UTC) ::::::::@[[User:Nicolas Eynaud|Nicolas Eynaud]] : mercés. S'ai pas mal comprés, la transcripcion d'un sistèma a l'autra se fa automaticament per un biais tecnic (logicial). Non vesi pas cossí aquò se poiriá implementar dins nòstre cas. [[Utilizaire:CaféBuzz|CaféBuzz]] ([[Discussion Utilizaire:CaféBuzz|d]]) 25 genièr de 2026 a 09.21 (UTC) ::::::::: Adieu [[User:CaféBuzz|CaféBuzz]] (e leis autrei !). Ieu tròbi ta prepausicion interessanta e lo biais que l'as implantada dins l'article [[Annalisa Chevalier]] absoludament perfiech . Per èstre mai precís, una tala iniciativa pòu rompre l'argument nèci que voudriá veire dins lo provençau una lenga diferenta de la rèsta de l'occitan. L'usatge de la grafiá mistralenca es pron fòrt en Provença, verai, e mai institucionau. M'agrada mièlhs de veire una tala iniciativa puslèu que de donar d'arguments an aquelei que reclamariá una wiki de mai en grafiá mistralenca per la rason que considèron lo provençau e l'occitan coma doás lengas desseparadas. Se sa grafiá vengue possibla d'emplegar aicí, alòr aquest argument vendrà vuege. Evidentament, fau pas que s'agisse de convertir l'ensem de la WP en grafiá mistralenca (levat s'a n'un coratjós particulier li pren l'enveja) mai de permetre an aquelei que la mestrejan de venir contribuïr a son nivèu. Mi sembla que dins ta requèsta, a degun l'es demandat de duplicar totei leis articles existents ò de sistematizar la practica.[[Utilizaire:Matieu Sokolovic|Matieu Sokolovic]] ([[Discussion Utilizaire:Matieu Sokolovic|d]]) 4 febrièr de 2026 a 13.16 (UTC) == IMPORTANT: Admin activity review == Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]]. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years): # [[User:Lembeye]] (administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Utilizaire:EPIC|EPIC]] ([[Discussion Utilizaire:EPIC|d]]) 14 febrièr de 2026 a 18.04 (UTC) == Request for Comment: VisualEditor automatic reference names == <div lang="en" dir="ltr"> Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]]. We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community. * Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently <code>":n"</code>, e.g. <code>":0"</code>, <code>":1"</code>...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. <code>"book_reference-1"</code>). * Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name. * Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation). * Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. "title" or "last"+"first") – defined by the community. === Feedback === [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]]. '''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism. We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic. Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings. Thank you for participating!</div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|discussion]])</bdi> 19 març de 2026 a 11.15 (UTC) <!-- Message mandat per User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&oldid=30281362 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message mandat per User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Utilizaire:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Discussion Utilizaire:MediaWiki message delivery|d]]) 3 abril de 2026 a 17.11 (UTC) <!-- Message mandat per User:ZI Jony@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Utilizaire:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Discussion Utilizaire:MediaWiki message delivery|d]]) 26 abril de 2026 a 00.58 (UTC) </bdi> <!-- Message mandat per User:Codename Noreste@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="fr" dir="ltr">Votez maintenant aux élections 2026 de l'U4C</span> == <div lang="fr" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Les votants éligibles sont invités à participer à l'élection 2026 du [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Comité de coordination du Code de conduite universel]]. De plus amples informations – notamment sur la vérification de l'éligibilité, le processus de vote, les candidats et un lien vers le scrutin – sont disponibles sur Meta à la [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|page d'informations sur les élections de 2026]]. Le scrutin se termine le 2 juin 2026 à [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00 h 00 UTC]. Veuillez voter si votre compte est éligble. Les résultats seront disponibles avant le 14 juin 2026. -- en coopération avec l'U4C.<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 27 mai de 2026 a 17.14 (UTC) <!-- Message mandat per User:Keegan (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|discussion]])</bdi> 23 junh de 2026 a 17.11 (UTC) <!-- Message mandat per User:Codename Noreste@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="ca" dir="ltr">Enllaç de desplegament de contactes legals i de seguretat al peu de pàgina del vostre wiki</span> == <div lang="ca" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Contactes dels departament Legal i de Seguretat''' Hola comunitat, la Fundació Wikimedia ha proporcionat una [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|pàgina única de contacte legal i de seguretat]], que s'ha d'enllaçar al peu de pàgina del vostre wiki, per garantir l'accés a informació legal precisa. Es tracta d'un requisit reglamentari. Ja hem implementat enllaços als projectes en anglès, alemany, italià, espanyol i altres, i properament els implementarem al vostre wiki. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Si us plau, llegiu-ne més a la pàgina del projecte]] i deixeu qualsevol comentari en aquest fil o a la [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|pàgina de discussió]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 25 junh de 2026 a 13.29 (UTC) <!-- Message mandat per User:Sannita (WMF)@metawiki en utilizant la lista a https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> 00fvs73jmhzjieftbdyi3o3r291zyqr 0 21146 2503573 2428152 2026-06-26T11:25:34Z ~2026-36843-54 64125 2503573 wikitext text/x-wiki Un '''país''' (del [[latin]] ''pagus'') designa una aira definida sus la [[Tèrra]], que pòt èsser un [[estat sobeiran]], un [[estat non reconegut]] o un [[territòri dependent]].<ref name="w658">{{cite book | títol=USITC Publication | editor=U.S. Government Printing Office | data=1993 | url=https://books.google.com/books?id=UdQWAQAAMAAJ&pg=PA20 | pagina=20}}</ref><ref name="Fowler Bunck 1996 pp. 381–404" /><ref name="academic.oup.com i784" /><ref>{{ref-publicacion |cognòm=Jones |nom=J. |an=1964 |títol=What Makes a Country? |òbra=Human Events |volum=24(31) |pagina=14}}</ref> * Una entitat administrativa francesa similara al [[parçan]] o [[comarca]]. [[Categoria:país]] esu6szktljmggoffcurb646vp2ywqhr 2503574 2503573 2026-06-26T11:31:01Z ~2026-36843-54 64125 /* */ 2503574 wikitext text/x-wiki Un '''país''' (del [[latin]] ''pagus'') designa una aira definida sus la [[Tèrra]], que pòt èsser un [[estat sobeiran]], un [[estat non reconegut]] o un [[territòri dependent]].<ref name="w658">{{cite book | títol=USITC Publication | editor=U.S. Government Printing Office | data=1993 | url=https://books.google.com/books?id=UdQWAQAAMAAJ&pg=PA20 | pagina=20}}</ref><ref name="Fowler">{{Ref-publicacion |cognòm=Fowler |nom=Michael Rossel |cognòm2=Bunck |nom2=Julie Marie |an=1996 |títol=What constitutes the sovereign state? |òbra=Review of International Studies |volum='''22''' (4) |editor=Cambridge University Press (CUP) |paginas=381–404 |doi=10.1017/s0260210500118637 |issn= 0260-2105}}</ref><ref>{{ref-publicacion |cognòm=Jones |nom=J. |an=1964 |títol=What Makes a Country? |òbra=Human Events |volum='''24''' (31) |pagina=14}}</ref> == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} [[Categoria:país]] ao07wioic68gnpvxkal92j4uio13tfq 2503575 2503574 2026-06-26T11:33:46Z ~2026-36841-97 64126 /* */ 2503575 wikitext text/x-wiki Un '''país''' (del [[latin]] ''pagus'') designa una aira definida sus la [[Tèrra]], que pòt èsser un [[estat sobeiran]], un [[estat amb reconesséncia limitada]], un [[país constitutiu]] o un [[territòri dependent]].<ref name="w658">{{cite book | títol=USITC Publication | editor=U.S. Government Printing Office | data=1993 | url=https://books.google.com/books?id=UdQWAQAAMAAJ&pg=PA20 | pagina=20}}</ref><ref name="Fowler">{{Ref-publicacion |cognòm=Fowler |nom=Michael Rossel |cognòm2=Bunck |nom2=Julie Marie |an=1996 |títol=What constitutes the sovereign state? |òbra=Review of International Studies |volum='''22''' (4) |editor=Cambridge University Press (CUP) |paginas=381–404 |doi=10.1017/s0260210500118637 |issn= 0260-2105}}</ref><ref>{{ref-publicacion |cognòm=Jones |nom=J. |an=1964 |títol=What Makes a Country? |òbra=Human Events |volum='''24''' (31) |pagina=14}}</ref> == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} [[Categoria:país]] r460ksec9lq52rbi197yh08b60ar03f 2503576 2503575 2026-06-26T11:35:32Z ~2026-36841-97 64126 /* */ 2503576 wikitext text/x-wiki Un '''país''' (del [[latin]] ''pagus'') designa una aira definida sus la [[Tèrra]], que pòt èsser un [[estat sobeiran]], un [[estat amb reconeissença limitada]], un [[país constitutiu]] o un [[territòri dependent]].<ref name="w658">{{cite book | títol=USITC Publication | editor=U.S. Government Printing Office | data=1993 | url=https://books.google.com/books?id=UdQWAQAAMAAJ&pg=PA20 | pagina=20}}</ref><ref name="Fowler">{{Ref-publicacion |cognòm=Fowler |nom=Michael Rossel |cognòm2=Bunck |nom2=Julie Marie |an=1996 |títol=What constitutes the sovereign state? |òbra=Review of International Studies |volum='''22''' (4) |editor=Cambridge University Press (CUP) |paginas=381–404 |doi=10.1017/s0260210500118637 |issn= 0260-2105}}</ref><ref>{{ref-publicacion |cognòm=Jones |nom=J. |an=1964 |títol=What Makes a Country? |òbra=Human Events |volum='''24''' (31) |pagina=14}}</ref> == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} [[Categoria:país]] 5v4q7zp1t9szncxfyf3yda0dmx4whhn 2503577 2503576 2026-06-26T11:43:03Z ~2026-36841-97 64126 /* */ 2503577 wikitext text/x-wiki Un '''país''' (del [[latin]]: ''pagus'', per l'intermediari del [[francés]]: ''pays'')<ref>{{Ref-libre |cognòm=Poli |nom=Xavier |an=1907 |títol=La Corse dans l'Antiquité et dans le Haut Moyen Âge |luòc=París |editor=Librairie Albert Fontemoing |lenga=fr}}</ref><ref>{{Ref-libre |cognòm=Cagnat, |nom=René |an=1896 |títol=Étude sur les cités romaines de la Tunisie, dans le Journal des Savants |pagina=406 |lenga=fr}}</ref> designa una aira definida sus la [[Tèrra]], que pòt èsser un [[estat sobeiran]], un [[estat amb reconeissença limitada]], un [[país constitutiu]] o un [[territòri dependent]].<ref name="w658">{{cite book | títol=USITC Publication | editor=U.S. Government Printing Office | data=1993 | url=https://books.google.com/books?id=UdQWAQAAMAAJ&pg=PA20 | pagina=20}}</ref><ref name="Fowler">{{Ref-publicacion |cognòm=Fowler |nom=Michael Rossel |cognòm2=Bunck |nom2=Julie Marie |an=1996 |títol=What constitutes the sovereign state? |òbra=Review of International Studies |volum='''22''' (4) |editor=Cambridge University Press (CUP) |paginas=381–404 |doi=10.1017/s0260210500118637 |issn= 0260-2105}}</ref><ref>{{ref-publicacion |cognòm=Jones |nom=J. |an=1964 |títol=What Makes a Country? |òbra=Human Events |volum='''24''' (31) |pagina=14}}</ref> Tanben es utilizat coma sinonim d'[[Estat]], conjunt d'institucions politicas dotadas d'un territòri, una populacion e sobeiranetat.<ref>{{Ref-libre |cognòm=Sánchez Meca, |nom=D. |cognòm2=Mateu Alonso |nom2=J. D. |an=2015 |títol=13. Poder y Estado: legitimidad y gobierno» |editor=Andaluz, Manuel, ed. Filosofía. Anaya |pagina=251. |isbn=978-84-678-2736-1}}</ref> == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} [[Categoria:país]] o1rh9e43lvh1aa7s8easbhmbwb3a2d5 2503578 2503577 2026-06-26T11:50:28Z ~2026-36841-97 64126 /* */ 2503578 wikitext text/x-wiki Un '''país''' (del [[latin]]: ''pagus'', per l'intermediari del [[francés]]: ''pays'')<ref>{{Ref-libre |cognòm=Poli |nom=Xavier |an=1907 |títol=''La Corse dans l'Antiquité et dans le Haut Moyen Âge'' |luòc=París |editor=Librairie Albert Fontemoing |lenga=fr}}</ref><ref>{{Ref-libre |cognòm=Cagnat |nom=René |an=1896 |títol=''Étude sur les cités romaines de la Tunisie, dans le Journal des Savants'' |pagina=406 |lenga=fr}}</ref> designa una aira definida sus la [[Tèrra]], que pòt èsser un [[estat sobeiran]], un [[estat amb reconeissença limitada]], un [[país constitutiu]] o un [[territòri dependent]].<ref name="w658">{{cite book | títol=USITC Publication | editor=U.S. Government Printing Office | data=1993 | url=https://books.google.com/books?id=UdQWAQAAMAAJ&pg=PA20 | pagina=20}}</ref><ref name="Fowler">{{Ref-publicacion |cognòm=Fowler |nom=Michael Rossel |cognòm2=Bunck |nom2=Julie Marie |an=1996 |títol=What constitutes the sovereign state? |òbra=Review of International Studies |volum='''22''' (4) |editor=Cambridge University Press (CUP) |paginas=381–404 |doi=10.1017/s0260210500118637 |issn= 0260-2105}}</ref><ref>{{ref-publicacion |cognòm=Jones |nom=J. |an=1964 |títol=What Makes a Country? |òbra=Human Events |volum='''24''' (31) |pagina=14}}</ref> Tanben es utilizat coma sinonim d'[[Estat]], conjunt d'institucions politicas dotadas d'un territòri, una populacion e sobeiranetat.<ref>{{Ref-publicacion |cognòm=Sánchez Meca |nom=D. |cognòm2=Mateu Alonso |nom2=J. D. |an=2015 |títol=13. Poder y Estado: legitimidad y gobierno |òbra=Andaluz, Manuel. ''Filosofía'' |editor=Ed. Anaya |pagina=251 |isbn=978-84-678-2736-1}}</ref> == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} [[Categoria:país]] slq3hi2xpbnbi2czbp61avevktw7yj1 0 23445 2503548 2455081 2026-06-25T23:09:52Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2503548 wikitext text/x-wiki {{1000 fondamentals}} {{Infobox Edifici |imatge = Eiffel_tower_from_Cite_Architecture_Chaillot.jpg }} [[Imatge:Paris 06 Eiffelturm 4828.jpg|right|thumb|200px|La Torre Eiffel]] [[Imatge:Torre Eiffel Paris 2006.jpg|right|thumb|200px|Fòto presa dempuèi lo Pòrt de Suffren, al pè de la torre, costat èst.]] [[Fichièr:Tour Eiffel - 20150801 15h30 (10621).jpg|vinheta]] [[File:Eiffel Tower Drone 4k-Qx c1X3zfEc-313-251.webm|thumb|Torre Eiffel]] La '''Torre Eiffel''' (''Tour Eiffel'' en [[lenga francesa|francés]]) es una estructura concebuda e dessenhada per l'[[engenhariá|engenhaire]] francés [[Gustave Eiffel]] a l'ocasion de l'[[Exposicion Universala]] de [[1889]] a [[París]] ([[França]]). Construïda en plena controvèrsia amb los [[artista]]s de l'epòca, que la percebián coma un mostre d'[[acièr]], es considerada coma lo simbòl màger de l'[[Estat francés]] e subretot de la vila de [[París]]. Es lo [[monument]] mai visitat del mond. == Caracteristicas tecnicas == La [[Torre]] es nauta de 300&nbsp;[[mètre|m]]. Amb l'antena de ràdio qu'es a sa cima, la torre arriba a mesurar 324&nbsp;m. Quand foguèt bastida, la Torre pesava aperaquí 7300 tonas, a mai se uèi se calcula que son pes passa 10&nbsp;000 tonas (per encausa del [[musèu]], dels [[Restaurant|restaurants]] e de las botigas que encabís actualament). Èra previst que la torre arribèsse a 350&nbsp;m, mas los vesins èran espantats (de paur qu'un edifici talament naut e bastit sens [[pèira]]s poguèsse tombar) e se manifestèron, provocant un cambiament dins los plans. Los 24 darrièrs mètres correspondon a una [[antena]] de [[ràdio]] que foguèt aponduda plan mai tard.<br /> (Situacion geografica 48º 51' 29,04" N; 2º 17' 40,10" E) En foncion de la [[temperatura]] ambienta, la cima de la Torre Eiffel se pòt sarrar o alunhar del sòl de gaireben 8&nbsp;cm, per encausa que la [[dilatacion]] termica del [[metal]] que la vertèbra. Segon lo site oficial del monument, per aténher la cima cal montar 1665 escalons (e non pas 1792, nombre que d'unes creson cèrt en allusion a l'annada de la [[Primièra Republica Francesa]]). Lo manteniment de la torre demanda l'aplicacion de 50&nbsp;t de pintura cada sèt ans, pr'amor de la protegir de la [[corrosion]]. Qualques vegadas, la color de la pintura se càmbia, a mai se en ([[2005]]) la torre aguèt una tonalitat parda. Al primièr nivèl, i a de consòlas que permeton de votar per la causida de la futura color de l'estructura. La color originala de la torre èra lo jaune, a mai se actualament demòra pas res d'el. == Istòria == L'estructura se construiguèt entre [[1887]] e [[1889]] pr'amor que venguèsse arca de dintrada de l'[[Exposicion Universala]], una fièra mondiala organizada per commemorar lo centenari de la [[Revolucion Francesa]]. La torre foguèt inaugurada lo [[31 de març]] de [[1889]], e foguèt dobèrta al public lo [[6 de mai]] d'aquela annada. Gaireben 200 obrièrs uniguèron 18&nbsp;038 pèças de [[fèrre]], en emplegar dos milions e mièg de [[bolon]]s, e en seguir lo dessenh estructural de [[Maurice Koechlin]]. Per encausa de la proximitat del flum e de la natura del sòl sos cements an, a una de sus pautas, una prigondor de 30 mètres. En diferéncia dels gratacèls modèrnes, la torre ten una estructura dobèrta sens nivèls intermediaris, se fasèm excepcion de sas doas plataformas. Malgrat las precaucions immensas d'Eiffel devèrs sos obrièrs (que inclusián l'emplec d'arneses), un d'eles tombèt durant l'installacion dels ascensors. Coma anecdòta, cal notar que l'engenhaire francés [[Gustave Eiffel]] presentèt d'en primièr son projècte de torre als responsables de la Comuna de Barcelona, per que la torre siá construida a [[Barcelona]] a l'ocasion de l'[[Exposicion Universala de Barcelona (1888)]]. Mas un projècte aital semblèt als responsables de la comuna barcelonesa una construccion estranha e cara, que convendriá pas ges a l'arquitectura de la vila. Aprèp la responsa negativa de las autoritats de la ciutat, Eiffel presentèt son projècte als responsables de l'Exposicion Universala de [[París]], que se faguèt un an mai tard, en [[1889]]. Aqueles acceptèron de bastir la torre, malgrat que a la debuta pensèssen que se deuriá desmontar un còp s'acabèsse l'exposicion. Sonque la volontat populara evitèt que se tombèsse. == Vejatz tanben == * [[Istòria de París]] == Ligams extèrnes == {{commonscat|Tour Eiffel}} * [https://web.archive.org/web/20101205121142/http://www.tour-eiffel.fr/teiffel/uk/ Sit oficial] (en [[francés]]) * [https://web.archive.org/web/20070210213721/http://www.visitandoeuropa.com/paris/monumentos/torre-eiffel.html Guida per visitar la Torre Eiffel] * [http://www.valvanera.com/allende/eiffel.htm Informacion sus la Torre Eiffel] * [http://www.voyages-photos.fr/tour-eiffel/etour-eiffel1.htm Fotografías - Torre Eiffel] * [https://web.archive.org/web/20061009015934/http://www.familia.cl/ContenedorTmp/Eiffel/eiffel2.htm Gustave Eiffel] * [https://web.archive.org/web/20070304095303/http://paris.vagabondage.fr/en/tour_eiffel/english-eiffel.html Torre Eiffel - Fotografias] * [https://web.archive.org/web/20150511205917/http://zsmith.net/ Vidèos de la Torre Eiffel] * [https://web.archive.org/web/20060807231123/http://www.paris-live.com/ Torre Eiffel Webcams] * [http://tk.kelly.free.fr/tour%20eiffel/menu.html Fotografias e Vidèos de la Torre Eiffel] * [https://web.archive.org/web/20110805143357/http://www.world-city-photos.org/Paris/photos/Eiffel_Tower/ Fotografias de la Torre Eiffel] * [http://www.baudelet.net/paris/tour-eiffel.htm Fotografias de la Torre Eiffel] (francés) [[Categoria:Monument francés]] [[Categoria:Torre|Eiffel]] [[Categoria:Monument de París]] [[Categoria:Emissor de radiofrequéncias|Eiffel]] [[Categoria:Torre autoportanta|Eiffel]] b08q04ltck3wf9hywhvd43ybe9jfavt 0 25513 2503549 2344506 2026-06-25T23:44:16Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2503549 wikitext text/x-wiki <!--- Article redigit en lengadocian --> {{omon|Ur}} {{Taxobox debuta | animal|''Bos primigenius''|Bos_primigenius_Vig_uroksen.jpg|Ur (''Bos primigenius''). Esqueleta <br />d'ur datat de 7500 abans la nòstra èra amb impactes de [[sageta]]s e [[sagaia]]s}} {{Taxobox | embrancament | Chordata }} {{Taxobox | sosembrancament | Vertebrata }} {{Taxobox | classa | Mammalia }} {{Taxobox | sosclassa | Theria }} {{Taxobox | infraclassa | Eutheria }} {{Taxobox | òrdre | Artiodactyla }} {{Taxobox | familha | Bovidae }} {{Taxobox | sosfamilha | Bovinae }} {{Taxobox | genre | Bos }} {{Taxobox taxon | animal | espècia | Bos primigenius | [[Ludwig Heinrich Bojanus|Bojanus]], [[1827]] }} {{Taxobox sinonims | * ''[[Bos taurus]] primigenius'' * ''Bos mauretanicus'' <small>Thomas, 1881</small> * ''Bos namadicus'' <small>Falconer, 1859</small> }} {{Taxobox imatge | Image:Bos primigenius map.jpg | La carte de l'habitat originel de l'aurochs }} {{Taxobox UICN | EX }} {{Taxobox fin}} L''''ur'''<ref>Lo francisme ''auròcs*'' (per dire "ur") es artificial e desconselhable en occitan. </ref> es un [[Bovid]] desaparegut, aujòl de las raças actualas de bovins domestics. Son nom scientific es ''Bos primigenius''; sos noms latins son ''urus'' o ''ura''. == Istòria == [[Fichièr:Bos primigenius map.jpg|250px|thumb|left|La mapa de l'abitat original de l'ur.]] L'ur seriá aparegut en [[Índia]] al [[Pleïstocèn]] inferior, fa environ dos milions d'annadas<ref>''Paleontologisk Museum'' de l'[[Universitat d'Òslo]]</ref>. Seriá probablament eissit de ''Bos platifrons'' o de ''Bos acutifrons'', coneguts dins las Siwaliks <ref name="Crégut">E. Crégut-Bonnoure et Cl. Guérin (1996), « Familha dels Bovids », ''Les grands mammifères plio-pléistocènes d'Europe'', Masson, coll. Préhistoire.</ref>. Auriá puèi migrat vèrs l'[[Orient Mejan]] e la rèsta d'[[Asia]] per ganhar [[Euròpa]] al Pleïstocèn mejan. La data precisa de sa difusion en Euròpa varia segon las fonts : començament del Pleïstocèn mejan (siá fa environ {{formatnum:780000}} ans) <ref name="Crégut"/>, {{formatnum:275000}} ans <ref>d'aprèp Lehmann en 1949, citat per Van Vuure en 2002.</ref> o {{formatnum:250000}} ans <ref>d'aprèp lo [https://web.archive.org/web/20060926203814/http://www.toyen.uio.no/palmus/galleri/montre/english/a31922.htm ''Paleontologisk Museum''] de l'Universitat d'Òslo.</ref>. Fòrça autors destrian tres sosespècias, largament espandidas a travèrs lo mond ancian : * los urs europèus e mejan-orientals (''Bos primigenius primigenius'') ; * los urs asiatics o indians (''Bos primigenius namadicus''<ref>Grisson (1980), a prepausat de far d'aqueste [[taxon]] una espècia a part, mas es pas estat seguit gaire.</ref>) ; * los urs nòrd-africans (''Bos primigenius africanus'' = ''Bos primigenius opisthonomous'' = ''Bos primigenius mauretanicus'')<ref name="WWF">Margret Bunzel-Drüke, « Ecological substitutes for Wild horse and Aurochs », [[World Wide Fund for Nature|WWF]] Large Herbivore Initiative, 2001, [https://web.archive.org/web/20061003003924/http://www.zoo-koeln.de/takhi/PDF/Auerochs_Bunzel.pdf PDF].</ref> ». Es de notar que de formas regionalas mal conegudas existisson, e es possible qu'aja existit de sosespècias non descrichas. L'ur de [[Sicília]] aviá una talha inferiora de 20 % als urs continentals<ref>D'aprèp Brugal en 1987 e Van Vuure en 2003.</ref>. L'ur foguèt caçat pels gropes de [[Òme de Neandertal|Neandertalians]], coma o atèstan las descobèrtas arqueologicas realizadas dins los sites coma [[Biache-Saint-Vaast]] o [[La Bòrda (site arqueologic)|La Bòrda]]. L'ur foguèt puèi fòrça frequentament representat dins l'[[art parietal]] del [[Paleolitic|Paleolitic superior]], en particular a [[Bauma de Las Caus|Lascauç]] o [[Cauna de Font de Gaume|Font de Gaume]]. Aprèp sa desaparicion dins las autras regions del mond, demorèt pro abondant dins los bòsques d'[[Euròpa]] fins a l'[[Edat Mejana]], data a laquala qualques mesuras de proteccion foguèron presas per protegir una cacilha de tria per la noblesa. Èra l'unic simbòl del [[Principat de Moldàvia]] (romanés: ''bour'' del latin ''bubalus''), e es representat sul blason de [[Romania]] e de [[Republica de Moldàvia]]. Aquestas mesuras restrenchas demorèron gaire efectivas, e lo darrièr ur salvatge identificat foguèt tuat dins lo bòsc de Jaktorów, en [[Polonha]], en [[1627]]. === La domesticacion de l'ur === La domesticacion de l'ur salvatge, ''[[Bos primigenius]]'', remontariá a 8000 ab. J.-C., a l'Orient Mejan puèi en Índia<ref>Font : Laboratoire de Préhistoire et Protohistoire de l'Ouest de la France [https://web.archive.org/web/20090626225631/http://palissy.humana.univ-nantes.fr/LABOS/UMR/serveur/recherche/pruvost.html]. Sus la domesticacion en Índia (en fach dins l'actual [[Paquistan]]), vejatz tanben Badam, 1984.</ref>. Caduna de las tres sosespècias seriá estada domesticada, e seriá a l'origina de raças domesticas : los urs europèus e mejan-orientals (''Bos primigenius primigenius'') serián a l'origina dels bestials sens bòça domestics (''Bos primigenius f. taurus''), los urs asiatics o indians (''Bos primigenius namadicus'') an versemblablament donat lo bestial domestic de bòça, o [[zèbu]] (''Bos primigenius f. taurus'' = ''Bos primigenius f. indicus'') e l'ur nòrd-african (''Bos primigenius africanus'' = ''Bos primigenius opisthonomous'' = ''Bos primigenius mauretanicus'') poiriá aver contribuit al patrimòni genetic dels bestials domestics africans (per exemple Cluttonbrock 1999)<ref name="WWF" /> ». ==Nòtas== <references /> {{Portal zoologia}} [[Categoria:Bovinae]] [[Categoria:Bovid]] [[Categoria:Mamifèr del Pliocèn]] [[Categoria:Mamifèr desaparegut]] [[Categoria:Mamifèr (nom vernacular)]] 49lia0qwlcovlaua3ny6vpypigw3x3l 0 36868 2503530 2499643 2026-06-25T12:00:29Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2503530 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} <!--Article redigit en gascon--><!--Aranès--> [[Fichièr:KlausEbner.jpg|thumb|''Klaus Ebner (2008)'']] '''Klaus Ebner''', neishut eth [[8 d'agost]] de [[1964]] en [[Viena (Àustria)]], ei un escrivan [[Àustria|austrian]] de [[lenga alemanda|lengua alemanda]] e tanben un [[poèta]] en [[catalan|lengua catalana]]. Durant es ans 80 publiquèc libres informatics e en revistes literàries primeiros tèxtes cuerti e [[poesia]]. Era primeira colleccion de racontes s'editèc eth 2007. == Biografia == '''Klaus Ebner''' estudièc [[lengas romanicas|lengües romaniques]] e er [[alemand]], traductologia e [[economia]] europèa.<ref>Cf. era biografia en Ebner, Klaus: ''Auf der Kippe'', Gosau 2008, p. 139.</ref> Durant es ans 80 trabalhèc per ua associacion e ua revista literària.<ref>Ebner siguec autor e redactor dera revista literària vienesa ''Texte''.</ref> Dempús començèc ses carrières professionaus coma era traduccion, er ensenhament de lengües estrangères e era collaboracion enes projèctes informatics.<ref>Cf. era biografia en Lorenz, Dieter e Klaus Ebner: ''DNS-Implementierung im Windows-Netzwerk'', Microsoft Press, Unterschleißheim 2004, p. 427.</ref> Durant es ans 90 er autor escriuec articles especializats e libres<ref>Escriuèc pes editoriaus Data Becker, Markt & Technik, IWT, TEWI e Microsoft Press.</ref> sus [[logiciau]]s e hilats informatics. Des dera fi des ans escolars escrivia pròsa corta, poesia e radiocomèdies.<ref>Per exemple er es revistes ''Texte'' (1983-1986) e ''Lesezirkel'' (20 e 27).</ref> Usuaument publicava en revistes literàries e culturaus. Es publicacions en revistes e antologies augmentèren a partir deth 2004.<ref>Eth 2005 publiquèc aumens 9 tèxtes er es revistes ''Literarisches Österreich 2/2005'', ''Literatur und Kritik 397/398'', ''Lyrikzeit'' (ezine), ''Gegenwind 21'', ''die Rampe 4/2005'', ''Schnipsel'' (ezine) damb dues contribucions, ''Schreibkraft 12'' e ''Volltext.net'' (ezine).</ref> Klaus Ebner ei un autor de narrativa ([[roman]], contes e pròsa curta), [[assag]]s e [[poesia]]. Escriu poesia en [[lenga alemanda|alemand]] e en [[lenga catalana|catalan]]. Eth 2007 a recebut ua subvencion deth govèrn austriac per escríuer un ensag istoricoculturau sus eth [[Andòrra|Principat d'Andòrra]].<ref>Cf. er interviu de Christof Pelz ara [https://web.archive.org/web/20081010203014/http://www.klausebner.eu/pages/biografie/essays-interviews.php pagina oficiau der autor].</ref> Es tèxtes de Ebner evoquen es [[societat]]s multiculturals, es [[mentalitat]]s, es lengües, es etnies e es credences.<ref>Per exemple es racontes ''Notruf'', ''Momentaufnahme'' e ''Der Pflegling'' en Ebner, Klaus: ''Lose'', Neckenmarkt 2007.</ref> Era tolerància e era comprenença vien mès visibles encara laguens eth dusau libre ''Auf der Kippe''. Eth poèma "òme de papèr" a estat mencionat ath Prèmi Internacionau de Poesia ''Nosside''. Eth jurat mencionèc era "tristesa metropolitana", representada per òme de papèr qu'a coma minjar era solitud e coma guarnicion era esperança decebuda.<ref>Amoroso, Giuseppe: ''L'immaginario dei poeti del Nosside 2007 e il loro potere di esprimere il mondo'', Città del Sole Editioni, ISBN 978-8873511847, Reggio Calabria 2007, p. 41 (italian), p. 49f. (espanhòu).</ref> Eth poèma catalan ''el perquè de tot plegat'' siguec mencionat ara Catalana de Lletres 2004<ref>''La Catalana de Lletres'', Cossetània Edicions ISBN 84-9791-098-2, Barcelona 2005, p. 40.</ref>, descriu er afan que sente un escrivan entà escríuer: {| class="wikitable" |- ! Catalan ! Occitan |- | ''escriure<br /> ''vol dir foragitar<br /> ''el flux ardent de dins<br /> ''atreure<br /> ''un glop de trencaclosques<br /> ''amb llum i mil paraules<br /> ''complaure<br /> ''el joc de l'escrivent<br /> ''que cull un do profund<br /> ''escriure<br /> ''atreu els cossos negres<br /> ''de llengües raonades'' | ''escríuer<br /> ''vò díder horabandir<br /> ''eth flux ardent de laguens<br /> ''atrèir<br /> ''ua gorjada de trencaclosques<br /> ''damb lutz e mil paraules<br /> ''complàuer<br /> ''eth jòc der escrivan<br /> ''que coelh un don prigond<br /> ''escríuer<br /> ''atrè es còrssi neres<br /> ''de lengües pensades'' |- |} Eth 2008, Klaus Ebner arrecebec eth prèmi ''Wiener Werkstattpreis 2007''. Eth tèxte guanhador, ''Der Flügel Last (Eth pes des ales)'', ei ua narracion sus ua mainada de sèt ans qu'a [[càncer]]. Er estil narratiu adòpte era perspectiva dera mainada. Damb er ensag guanhador ''Was blieb vom Weißen Ritter? (Qué demorèc deth cavalièr blanc?)'' represente eth roman medievau catalan ''Tirant lo Blanc'' deth valencian [[Joanot Martorell]] a un public de parlar alemand. Er autor honec era pròpria experiéncia de lector damb es hèts istorics e filologics.<ref>Es dus tèxtes son publicadi en Schaden, Peter: ''wordshop x'', FZA Verlag, Viena 2008.</ref> Klaus Ebner viu e trabalhe en [[Viena (Àustria)]] e ei membre des associacions austriaques des escrivans ''Grazer Autorinnen Autorenversammlung (GAV)''<ref>Cf. era fiche d'autor ara [http://www.gav.at/member.html?menu=3&sel=2&mid=694&sub= pagina dera associacion GAV].</ref> e ''Österreichischer Schriftstellerverband (ÖSV)''. == Prèmis == * 2008 ''Subvencion pera Literatura'', deth govèrn austriac * 2007 ''Wiener Werkstattpreis 2007'', prèmi principau ([[Viena (Àustria)]]) * 2007 ''Subvencion de Viatge pera Literatura'', deth govèrn austriac * 2007 ''Premio Internazionale di Poesia Nosside'', mencion (Reggio de Calàbria) * 2005 ''Feldkircher Lyrikpreis'', Prèmi de Poesia de Feldkirch (quart) * 2004 ''La Catalana de Lletres 2004'', mencion e edicion deth poèma ena antologia * 1988 ''Prèmi pera Joventut'' dera banca Die Erste peth roman ''Nils'' * 1984 ''Prèmi de Radiocomèdia'' dera revista literària ''Texte'' (tercer) == Bibliografia == * ''Hominide'' («Hominidat»), raconte, FZA Verlag, Viena 2008, ISBN 978-3950229974 * ''Auf der Kippe'' («En equilibri inestable»), pròsa corta, Arovell Verlag, Gosau (Àustria) 2008, ISBN 978-3902547675 * ''Lose'' («Destins»), racontes, Edition Nove, Neckenmarkt (Àustria) 2007, ISBN 978-3852511979 == Òbras en lengua catalana == * ''Vermells'' («Vermelhs»), poesia, [[:ca:SetzeVents Editorial|SetzeVents Editorial (en catalan)]], Urús 2009, ISBN 978-8492555109 * ''El perquè de tot plegat'', poèma, en: La Catalana de Lletres 2004, Cossetània Edicions, Barcelona 2005, ISBN 8497910982 == Contribucions a antologies (exemples) == * ''Die Stadt und das Meer'' (Era ciutat e era mar); assag (''alemand''), en: Reisenotizen, FZA Verlag, Viena 2007, ISBN 978-3950229943 * ''Routiniert'' (Rutinàriament); narracion (''alemand''), en: Sexlibris, Schreiblust Verlag, Dortmund (Alemanha) 2007, ISBN 978-3980827812 * ''Weinprobe'' (Degustacion de vin); narracion (''alemand''), en: Das Mädchen aus dem Wald, Lerato-Verlag, Oschersleben (Alemanha) 2006, ISBN 393888214X * ''Abflug'' (Arringada); narracion (''alemand''), en: Gedanken-Brücken, Edition Doppelpunkt, Viena 2000, ISBN 385273102X * ''Island'' (Islàndia); poèma (''alemand''), en: Vom Wort zum Buch, Edition Doppelpunkt, Viena 1997, ISBN 3852730562 * ''Heimfahrt'' (Retornar a casa); narracion (''alemand''), en: Ohnmacht Kind, Boesskraut & Bernardi, Viena 1994, ISBN 3700406606 * ''Träume'' (Sòns); pròsa (''alemand''), en: Junge Literatur aus Österreich 85/86, Österreichischer Bundesverlag, Viena 1986, ISBN 3215060965 == Fonts == * ''Literarisches Leben in Österreich/Vida literària en Àustria'' Nº 5, IG Autorinnen Autoren, Viena 2001, ISBN 3900419299, p. 730 * Anthologia ''Kaleidoskop'', ed. Eleonore Zuzak, Edition Atelier, Viena 2005, ISBN 3902498013, informacion sus er autor p. 368 * Revista literària ''Lichtungen'' Nº 109/2007, [[Graz]] 2007, ISSN 1012-4705, informacion sus er autor p. 114 * Revista literària ''Literatur und Kritik'' Nº 397/398, [[Salzborg]] 2005, informacion sus er autor p. 111 * [http://www.dum.at/doc/autor.php?autnr=23&nav=aut Revista literària ''DUM'' (Àustria)], biografia en linha * Revista literària ''Neue Sirene'' Nº 21, [[Munic]] 2007, ISBN 978-3000203589, ISSN 0945-9995, informacion sus er autor p. 131 == Nòtes == <small><references/></small> == Ligams extèrnes == * [http://www.gav.at/member.html?menu=3&sel=2&mid=694&sub=/ GAV Associacion des Escrivans Austrians, entrada sus Klaus Ebner] * [https://web.archive.org/web/20071117075815/http://www.schreib-lust.de/verlag/autoren/klaus_ebner.php Biografia (en alemand), Schreiblust-Verlag] * [https://web.archive.org/web/20071024211208/http://schreibkraft.adm.at/ausgaben/13-mitte/reflektor/ ''Reflektor'', raconte en alemand, revista Schreibkraft 13 (Àustria)] * [https://web.archive.org/web/20110815073630/http://schreibkraft.adm.at/ausgaben/15-noch-fragen/selbsterklarend ''Selbsterklärend'', narracion en alemand, revista Schreibkraft 15 (Àustria)] * [https://web.archive.org/web/20160624185109/http://www.media4ways.de/pool/schnipsel.htm?formen.htm/ ''Lyrische Formen'', narracion en alemand, revista Schnipsel (Alemanha)] * [http://www.lyrik.ch/lyrzeit/ebner/ poesia en alemand, revista Lyrikzeit (Soïssa)] * [http://www.joescric.com/publica/comunidad/obra.aspx?cod=5354/ ''Capvespre venecià'', poèma catalan, Jo Escric.com] * [http://www.klausebner.eu/ Pagina Web der autor «Fitxa de l'autor», en alemand e catalan] {{DEFAULTSORT:Ebner, Klaus}} {{commonscat|Klaus Ebner}} [[Categoria:Escrivan austriac]] [[Categoria:Escrivan de lenga alemanda]] [[Categoria:Escrivan de lenga catalana]] [[Categoria:Naissença a Viena (Àustria)]] [[Categoria:Naissença en 1964]] 3wkgqajg926vto8wy7t4bhra3crnixz 0 37565 2503561 2058299 2026-06-26T07:44:05Z ~2026-36784-60 64120 2503561 wikitext text/x-wiki {{Infobox Geografia politica}} '''Badajoz''' (en [[extremenc]]: ''Badajós'') es la capitala de la [[Badajoz (província)|província]] [[Espanha|espanhòla]] omonima. [[Image:Badajoz desde la Torre de Espantaperros.jpg|thumb|430px|left|Vista de Badajoz.]] [[categoria:Vila d'Espanha|Badajoz]] a3d8iivk002q847u1pagtg5ff3dqvh3 0 45249 2503571 2008566 2026-06-26T10:08:41Z Alaric 506 44932 2503571 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Larraun''' es una comuna de la [[Comunautat Forala de Navarra]] al nòrd d'[[Espanha]]. {{Comunas de Navarra}} [[Categoria:Comuna de Navarra]] 4jfl9motzyicesqzxw6ebfv8akofi0z 0 47800 2503541 2503473 2026-06-25T17:11:33Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2503541 wikitext text/x-wiki L''''Occident''' (o '''mond occidental''', '''societat occidentala''') es una zòna geografica que compren inicialament l'[[Euròpa de l'Oèst]]. L'extension de la zòna atal designada a variat al cors de l'Istòria; a un periòde donat, tanben pòt variar en foncion del locutor e del contèxt. Al començament del {{sègle|XXI}}, s'admet generalament que l'Occident recampa Euròpa, los Estats d'[[America del Nòrd]] (mai precisament: [[Estats Units d'America|Estats Units]] e [[Canadà]]), [[Austràlia]] e [[Nòva Zelanda]].<ref name=Hachette2006>Dictionnaire Hachette, edicion de 2006, entrada ''occident'': «... 3 (amb una majuscula) Ensemble dels païses d'Euròpa Occidentala e d'America del Nòrd »</ref><ref name=Robert1993>Dictionnaire Petit Robert, edicion de 1993, entrada ''occident'': «... 3 ''POLIT'' L'Euròpa de l'Oèst, los Estats Units e, pus generalament, los membres de l'[[Organizacion del Tractat de l'Atlantic Nòrd]] (OTAN). ''La defensa de l'Occident'' (autres còps opausada a ''Èst, païses de l'Èst'') »</ref> [[Fichièr:Western World Latin America torn countries.png|miniatura|306x306px|Lo mond occidental, basat sul [[Chòc de civilizacions|''Chòc de Civilizacions'']] de [[Samuel Phillips Huntington|Samuel P. Huntington]] de 1996.<ref>[https://web.archive.org/web/20070312101415/http://s02.middlebury.edu/FS056A/Herb_war/clash3.htm THE WORLD OF CIVILIZATIONS: POST-1990] scanned image {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312101415/http://s02.middlebury.edu/FS056A/Herb_war/clash3.htm|date= 12 març 2007}}</ref> En color turquesa i a l'America Latina e lo monde ortodòxe, que forman part de l'Occident o son civilizacions diferents intimament relacionadas amb l'Occident.<ref>{{ref-libre|autor=Huntington, Samuel P.|url=https://archive.org/details/clashofcivilizat00hunt/page/38|títol=Clash of Civilizations|an=1991|isbn=978-0-684-84441-1|edicion=6a|luòc=Washington, DC}}</ref><ref name="Simon Schuster Clash of Civilizations">{{ref-libre|cognòm1=Huntington|nom1=Samuel P.|títol=The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order|data= 2 agost 2011|editor=Simon & Schuster|isbn=978-1451628975|paginas=151–154}}</ref>]] L'emplec del mot e del concèpte d'''Occident'' repausa sovent sus l'idèa sosjacenta d'una civilizacion comuna a aquesta zòna, e sus una oposicion semantica entre l'Occident e, siá la resta del mond, siá un o maitas autras zònas geograficas (Occident / [[Orient]], Occident / [[Blòc comunista]], en particular). == Nòtas == <references /> === Ligams extèrnes === * {{fr}}[https://web.archive.org/web/20070630210833/http://www2.marianopolis.edu/civilisation/ Istòria de la civilizacion occidentala] {{Portal|istòria|geografia}} [[Categoria:Orientacion]] [[Categoria:Civilizacion]] 2duavy8x7j5la92h559pm3dn2gxleyb 0 61537 2503547 2359851 2026-06-25T22:58:02Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2503547 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cinèma (personalitat) | data de mesa a jorn = | color = artista | width = | nom = [[Θóδωρος Αγγελóπουλος]] | imatge = Theodoros Angelopoulos Athens 26-4-2009-2.jpg | talha imatge = 250 px | legenda = Theo Angelópoulos | nom de naissença = [[en Thódoros Angelópoulos]]... | data de naissença = [[27 d'abril]] de [[1935]] | luòc de naissença = [[Atenas]], {{Grècia}} | data de mòrt = [[24 de genièr]] de [[2012]] | luòc de mòrt = [[Atenas]] | nacionalitat = {{GRE-d}}&nbsp;[[Grècia|Grèc]] | profession(s) = [[Cineasta]] | filmes notables = ''[[Αναπαρασταση / La Reconstitucion]]''<br /><br /> ''[[Μερες του '36 / Jorns de 36]]''<br /><br /><br /><br /> '''''[[Lo Viatge dels comedians|Ο θιασος / Lo Viatge dels comedians]]'''''<br /><br /><br /><br /> ''[[Οι Κυνηγοι / Los caçaires]]''<br /> '''''[[Ο Μεγαλεςανδρος / Alexandre lo Grand]]'''''<br /><br /> '''''[[Ταςιδι ςτα Κυθηρα / Viatge a Citera]]'''''<br /><br /><br /> '''''[[Ο Μελισσοκομος / L'abelhaire]]'''''<br /><br /><br /> '''''[[Τοπιο στην Ομιχλη / Païsatge dins la nèbla]]'''''<br /><br /><br /><br /> '''''[[Το Μετεωρο Βημα του Πελαργου / Lo pas aplantat de la cigonha]]'''''<br /><br /><br /> '''''[[Το Βλεμμα του Οδυσσεα / L'Agachar d'Ulisses]]'''''<br /><br /><br /> '''''[[Μια αιωνιοτητα και μια μερα / L'eternitat mai un jorn]]'''''<br /><br /><br /> '''''[[Τριλογια - I. Το λιβαδι που δακρυζει / Trilogia I : La Tèrra que plora]]'''''<br /><br /><br /> '''''[[Τριλογια - II. Η σκονη του χρονου / Trilogia II : Lo Temps de la polvèra]]'''''<br /> | conjunt = [[Phoebe Economopoulou]]<br />[[1980 - ara]] | sit internet = [http://www.theoangelopoulos.com/main.htm ] | recompensa = '''''[[Leon d'Aur]]''''' [[Mòstra de Venècia]] [[1980]] per... [[Ο Μεγαλεςανδρος ... Alexandre lo Grand]]<br /><br />'''[[Leon d'Argent]]''' del ''[[Melhor realizator]]'' [[Mòstra de Venècia]] [[1988]] per... [[Τοπιο ςτην Ομιχλη ... Païsatge dins la nèbla]]<br /><br />'''[[Prèmi especial de la jurada]]''' [[Festenal de Canas]] [[1995]] per... [[Το Βεμμα του Οδυσσεα ... L'Agachar d'Ulisses]]<br /><br />'''''[[Palma d'Aur]]''''' [[Festenal de Canas]] per... [[Μια αιωνιóτητα και μια μερα ... L'eternitat mai un jorn]]<br /><br /><br />''''' & mai de '''[[50]]''' prèmis, guerdons, recompensas divèrses entre 1968 & ara...''''' }} [[Fichièr:Snow in Ouranopolis, Chalkidiki prefecture, Greece.jpg|thumb|300 px|right|''[[χιóνι... Nèu]]''... [[Ouranopolis]]... '''[[Chalkidiki]]''']] [[Fichièr:Florina Melissokomos.jpg|thumb|300 px|right|''[[Florina]]''... l' ostal ont se filmèt '''[[L'abelhaire]]''']] '''Theo Angelopoulos''' ( idem ''Theodoros'', id '''Thódoros Angelópoulos'''... '''[[Θóδωρος Αγγελóπουλος]]''' en grèc... nascut a [[Atenas]] lo 27 d'abril de [[1935]] - defuntat idem lo 24 de genièr de 2012) es un [[cineasta]] (realizator, scenarista, productor) grèc.[[Ellèn]]. == la Vida == === citacions === == l'Òbra cinematografica == === citacions === == los Caps d'òbra == === '''''[[Lo Viatge dels comedians]]''''' (1975) === Veire article [[Lo Viatge dels comedians]] === Alexandre lo Grand (1980) === * Veire article [[Alexandre lo Grand]] === Viatge a Citera (1984) === * Veire article [[Viatge a Citera]] === L'abelhaire (1986) === * Veire article [[L'abelhaire]] === '''''[[Païsatge dins la nèbla]]''''' (1988) === [[Fichièr:Kastoria 2.jpg|thumb|250 px|left|''[[Kastoria]]''... '''''[[Hellas]]''''']] ****** Veire article [[Païsatge dins la nèbla]] === '''''[[Lo pas aplantat de la cigonha]]''''' (1991) === * Veire article [[Lo pas aplantat de la cigonha]] === '''''[[L'Agachar d'Ulisses]]''''' (1995) === * Veire article [[L'Agachar d'Ulisses]] === L'Eternitat mai un jorn (1998) === * Veire article [[L'eternitat mai un jorn]] [[Fichièr:Arenta Mountain - Evrytania, Greece - 03.jpg|thumb|350 px|right|Mont ''[[Arenta]]''...[[Evrytania]]]] == Citacions == ... ''''' " [[A la debuta, n'èra tot Caòs... a la debuta n'èra tot caòs... E puèi i aguèt la Lutz...]] " '''''... (...)... ([[Païsatge dins la nèbla]], ''1988'') * ... ''''' " [[Aguèssi cridat, qual m'auriá ausit d'a l'armada dels Àngels?]] " '''''... (...)...('''idem''') * ... ''''' " [[N'es sempre aital lo primièr còp, solitariona... solitariona, n'es sempre aital lo primièr còp... Ne còrbategas fins a lo te traucar.N'es sempre aital lo primièr còp, solitariona.N'as las cambas que tremòlan... que n'as enveja de te morir...]] " '''''... (...)...('''idem''') ***** ... ''''' " [[He had a secret wound.]] " '''''... (...)... ([[Lo pas aplantat de la cigonha]], ''1991'') == Citacions ''bis'' == * ..."'' [[Mos personatges son sempre quadrats al mitan que, n'i aguèsse dos quitament, i permegi per crear un equilibri absolut d'un costat e de l'autre.]]''... ''[[Me pensi qu'es bon de se respiechar las règlas mespresadas e abandonadas de la composicion picturala, atal lo nombre d'aur o la composicion classica del quadre.]]... ''" (...) <ref>entrevista, que lai ne parla el de [[Viatge a Citera]], [[Festenal de Canas]] de [[1984]], amb en [[Jacques Gerstenkorn]], citada dins la revista [[études cinématographiques]], num. 142-145... veire Bibliografia çai-sus</ref> Mai de [[1984]] * ..."'' [[A l'endintre de mon òbra, cada filme a la siá filosofia pròpia del plan sequéncia.]]... ''" (...) <ref>idem</ref> '''''idem''''' <br /> ** ..."'' [[Los filmes son la miá vida.Ne moririái per contunhar de filmar.]]... ''" (...)<ref>entrevista, [[Japon]]</ref> [[2005]] === en delai cinèma & temps === * "'' [[Per qu'un pòble trobe son identitat, li ne cal permejar a la siá lenga amai la siá libertat.]] ''" * "'' [[Ne vendrem liures de verai sonque quand n'aurem aprés tornar a trespassar la mòrt, quand se serem darcada aquela frontièra mentala que li ne permet a l'òme l'armonia amb se-meteis.]] ''" * "'' [[Totes ne sentissem que no'n cal acabar amb aicesta societat neurotica per que privada de sòmi.Cal fondar un sòmi novèl: es un besonh gaireben fisic.]] ''" == Resson critic en Grècia == === citacions === == Resson critic endacòm mai == === citacions === == Prèmis e guerdons == * [[Fichièr:Olive wreath.svg|150 px]] [[Fichièr:Olympion Cinema Thessaloniki.jpg|thumb|320 px|left|...''[[Olympion Cinema]]'' sèti del [[Festenal de cinèma]] de '''[[Tessalonica]]''']] [[Fichièr:Berlinale Zoo Palast.JPG|thumb|320 px|left|...''[[Zoo Palast]]'' sèti del [[Festenal de cinèma]] de '''[[Berlin]]''']] [[Fichièr:Lion of Venice.jpg|thumb|200 px|left|...''[[Istòrias de leons]]''...]] [[Fichièr:Cannes Palace.jpg|thumb|320 px|left|''[[Palais del Festenal]]''... '''[[Canas]]''']] [[Fichièr:Venice - Lion at the Arsenal 01.jpg|thumb|320 px|left|'' [[venecians]]''...]] [[Fichièr:Bandeau cannes.JPG|thumb|320 px|left|... ''[[Palma d'Aur]]'' del '''[[Festenal de Canas]]]] [[Fichièr:Odysseus Vatican pushkin.jpg|thumb|260 px|left|'''''[[Ulisses]]''''']] * '''1968''': ''[[Prèmi de l'Associacion grèga de critics cinematografics]]'' del ''[[Melhor filme cort de ficcion]]'' al [[Festenal de cinèma de Tessalonica]] per ''[[Emission]]''<br /><br /> * '''1970''': ''[[Melhor filme d'art]]'' al [[Festenal de cinèma de Tessalonica]] per ''[[Reconstitucion]]'' * '''1970''': ''[[Melhor realizator novelari]]'' al [[Festenal de cinèma de Tessalonica]] per ''[[Reconstitucion]]'' * '''1970''': ''[[Prèmi de l'Associacion grèga de critics cinematografics]]'' del ''[[Melhor filme]]'' per ''[[Reconstitucion]]'' * '''1971''': ''[[Prèmi Georges Sadoul]]'' del ''[[Melhor filme de l'an]]'' per ''[[Reconstitucion]]'' * '''1971''': '' [[Melhor filme estrangièr]]'' al [[Festenal d'Ieras]] per ''[[Reconstitucion]]'' * '''1971''': ''[[Mencion especiala FIPRESCI]]'' <ref>id est ''Associacion internacionala de la premsa cinematografica''</ref> al '''[[Festenal de Berlin]]''' per ''[[Reconstitucion]]''<br /><br /> * '''1973''': ''[[Melhor realizator]]'' al [[Festenal de cinèma de Tessalonica]] per ''[[Jorns de 36]]'' * '''1973''': '''''[[Prèmi FIPRESCI]]''''' al '''[[Festenal de Berlin]]''' per '''[[Jorns de 36]]'''<br /> *** '''1975''' ''[[Melhor filme]]'' al [[Festenal de cinèma de Tessalonica]] per '''''[[Lo Viatge dels comedians]]''''' * '''1975''': ''[[Melhor realizator]]'' al [[Festenal de cinèma de Tessalonica]] per '''''[[Lo Viatge dels comedians]]''''' * '''1975''': ''[[Melhor scenari]]'' al [[Festenal de cinèma de Tessalonica]] per '''''[[Lo Viatge dels comedians]]''''' * '''1975''': ''[[Prèmi]]'' de la [[Critica cinematografica grèga]] al [[Festenal de Tessalonica]] per '''''[[Lo Viatge dels comedians]]''''' * '''1975''': '''''[[Prèmi FIPRESCI]]''''' al '''[[Festenal de Canas]]''' per '''''[[Lo Viatge dels comedians]]''''' * '''1975''': ''[[Prèmi especial]]'' al [[Festenal de Taormina]] per '''''[[Lo Viatge dels comedians]]''''' * '''1975''': ''[[Prèmi Interfilme]]'' del ''[[Forum del nòu cinèma]]'' al '''[[Festenal de Berlin]]''' per '''''[[Lo viatge dels comedians]]''''' * '''1975''': ''[[Prèmi Âge d'or]]'' al [[Festenal de Brussèlas]] per '''''[[Lo Viatge dels comedians]]''''' * '''1975''': ''[[Grand prèmi de las Arts]]'' [[Japon]] per '''''[[Lo Viatge dels comedians]]''''' * '''1975''': ''[[Melhor filme de l'an]]'' [[Japon]] per '''''[[Lo Viatge dels comedians]]''''' ** '''1975''': '''''[[Top Ten History of Cinema - FIPRESCI]]''''' per '''''[[Lo Viatge dels comedians]]''''' * '''1975''': ''[[Prèmi del melhor filme de l'an / Sutherland Trophy]]'' del '''[[British Film Institute]]''' per '''''[[Lo Viatge dels comedians]]''''' * '''1980''': '''''[[Kinema Junpo Award]]''''' del ''[[Melhor realizator de filme en lenga estrangièra]]'' per '''''[[Lo Viatge dels comedians]]''''' * '''1980''': '''''[[Melhor filme del mond per la decada 1970-1980]]''''' del ''[[Sindicat nacional de critics cinematografics italians]]'' <ref>id est ''Sindacato Nazionale Giornalisti Cinematografici Italiani'' '''[[SNGCI]]'''</ref> per '''''[[Lo Viatge dels comedians]]'''''<br /><br /> * '''1978''': ''[[Hugo d'Aur]]'' del ''[[Melhor filme]]'' al [[Festenal de Chicago]] per ''[[Los caçaires]]''<br /> *** '''1980''': '''''[[Leon d'Aur]]''''' a la '''[[Mòstra de Venècia]]''' per '''''[[Alexandre lo Grand]]''''' * '''1980''': ''[[Prèmi de l'Associacion grèga de critics cinematografics]]'' del ''[[Melhor filme]]'' per '''''[[Alexandre lo Grand]]''''' * '''1980''': ''[[Melhor filme]]'' del [[Festenal de cinèma de Tessalonica]] per '''''[[Alexandre lo Grand]]'''''<br /> *** '''1984''': ''[[Prèmi del melhor scenari]]'' al '''[[Festenal de Canas]]''' per '''''[[Viatge a Citera]]''''' * '''1984''': ''[[Prèmi FIPRESCI]]'' al '''[[Festenal de Canas]]''' per '''''[[Viatge a Citera]]''''' * '''1984''': ''[[Prèmi de la critica]]'' al [[Festenal de Rio de Janeiro]] per '''''[[Viatge a Citera]]''''' * '''1984''': ''[[Prèmi nacional de Grècia]]'' del ''[[Melhor filme]]'' per '''''[[Viatge a Citera]]''''' * '''1984''': ''[[Prèmi nacional de Grècia]]'' del ''[[Melhor scenari]]'' per '''''[[Viatge a Citera]]'''''<br /> *** '''1988''': '''''[[Leon d'Argent]]''''' del ''[[Melhor realizator]]'' a la '''[[Mòstra de Venècia]]''' per '''''[[Païsatge dins la nèbla]]''''' * '''1988''': ''[[Prèmi CICAE]]''<ref>id est ''Confederacion Internacionala dels Cinèmas d'Art e Ensag''</ref>per '''''[[Païsatge dins la nèbla]]''''' * '''1988''': ''[[Prèmi OCIC]]''<ref>id est ''International Catholic Organization for Cinema and Audiovisual''</ref> per '''''[[Païsatge dins la nèbla]]''''' * '''1988''': ''[[Prèmi Pasinetti]]''<ref>decernit pel ''SNGCI''</ref> per '''''[[Païsatge dins la nèbla]]''''' * '''1988''': ''[[Prèmi]]'' [[Sapienza Università di Roma]] per '''''[[Païsatge dins la nèbla]]''''' * '''1988''': ''[[Prèmi Sergio Trasatti]]'' per '''''[[Païsatge dins la nèbla]]''''' * '''1988''': ''[[Prèmi Felix]]'' al ''[[Melhor filme europèu]]'' per '''''[[Païsatge dins la nèbla]]''''' * '''1988''': ''[[Hugo d'Aur]]'' a la ''[[Melhora mesa en scèna]]'' del [[Festenal de Chicago]] per '''''[[Païsatge dins la nèbla]]''''' * '''1989''': ''[[Prèmi Interfilme]]'' del ''[[Forum del nòu cinèma]]'' al '''[[Festenal de Berlin]]''' per '''''[[Païsatge dins la nèbla]]'''''<br /> <br /> *** '''1995''': '''''[[Grand prèmi de la jurada]]''''' al '''[[Festenal de Canas]]''' per '''''[[L'Agachar d'Ulisses]]''''' * '''1995''': ''[[Prèmi FIPRESCI]]'' al '''[[Festenal de Canas]]''' per '''''[[L'Agachar d'Ulisses]]''''' * '''1995''': ''[[Prèmi del Sindicat francés de critics cinematografics]]'' <ref>id est dins l'encastre de la [[Setmana de la critica]], ''fòra'' Festenal de Canas, organizada per lo ''Syndicat Français de la critique de cinéma'' idem '''[[SFCC]]'''</ref> al ''[[Melhor filme estrangièr]]'' per '''''[[L'Agachar d'Ulisses]]''''' * '''1996''': ''[[Riban d'Argent]]'' del ''[[Sindicat nacional de jornalistas cinematografics italians]]'' al ''[[Melhor realizator de filme en lenga estrangièra]]'' per '''''[[L'Agachar d'Ulisses]]''''' * '''1997''': ''[[Prèmi]]'' del '''[[Mainichi Film Concours]]''' al ''[[Melhor filme en lenga estrangièra]]'' per '''''[[L'Agachar d'Ulisses]]''''' * '''1997''': ''[[Prèmi Sant Jordi]]'' <ref>decernits a [[Barcelona]] [[Catalonha]]</ref> al ''[[Melhor filme estrangièr]]'' per '''''[[L'Agachar d'Ulisses]]''''' * '''1997''': ''[[Prèmi Turia]]''<ref>decernit a [[Valéncia]] [[Pais valencian]]</ref> al ''[[Melhor filme estrangièr]]'' per '''''[[L'Agachar d'Ulisses]]''''' * '''1999''': ''[[Condòr d'Argent]]'' de l' ''[[Associacion de critics cinematografics d'Argentina]]'' <ref>id sunt ''Condor de Plata'' & ''Asociación de Críticos Cinematográficos de Argentina''</ref> al ''[[Melhor filme estrangièr]]'' per '''''[[L'Agachar d'Ulisses]]'''''<br /> *** '''1998''': '''''[[Palma d'Aur]]''''' al '''[[Festenal de Canas]]''' per '''''[[L'eternitat mai un jorn]]''''' * '''1998''': ''[[Prèmi de la Jurada Ecumenica]]'' al '''[[Festenal de Canas]]''' per '''''[[L'eternitat mai un jorn]]''''' * '''1998''': ''[[Melhor filme]]'' del [[Festenal de cinèma de Tessalonica]] per '''''[[L'eternitat mai un jorn]]''''' * '''1998''': ''[[Melhor realizator]]'' al [[Festenal de cinèma de Tessalonica]] per '''''[[L'Eternitat mai un jorn]]''''' * '''1998''': ''[[Melhor scenari]]'' al [[Festenal de cinèma de Tesalonica]] per '''''[[L'eternitat mai un jorn]]'''''<br /><br /> ** '''2003''': ''[[Prèmi a la carrièra]]'' ''[[Flaiano Internazionali]]''<ref>o ''Premi Internazionali Flaiano'', [[Pescara]] [[Itàlia]]</ref><br /> * '''2003''': ''[[Prèmi d'Onor]]''<ref>o ''Honorary Award''</ref> del [[Festenal Internacional del Filme de Copenaga]] *** '''2004''': ''[[Prèmi FIPRESCI]]'' per '''''[[Trilogia I: La Tèrra que plora]]'''''<br /> *** '''2005''': ''[[Prèmi especial de la jurada]]'' ''[[" Spiritual Competition "]]'' al [[Fajr Film Festival]] [[Iran]] per '''''[[Trilogia I: La Tèrra que plora]]'''''<br /> *** '''2008''': ''[[Medalha d'Aur]]'' de la Fondacion [[Círculo de Bellas Artes]] [[Madrid]] per tot lo projècte '''''[[Trilogia]]'''''... e ca === nominacions === * E, vist que ne cal èsser çò mai enciclopedic que n'es possible, çai n'apondrem las ''nominacions'' non seguidas de trionf d'en Theo Angelopoulos o las siás òbras... [[Fichièr:Temple of Artemis and Storks 1.jpg|thumb|320px|right|Cigonha... ''[[Πελαργóς]]''... aplantada en pel temple d'''[[Artèmis]]''... [[Turquia]]]] [[Fichièr:Stork nest on power mast.jpg|thumb|220 px|right|...''[[Autra cigonha aplantada]]'' endacòm mai...'''''[[Αλλοú]]''''']] ** '''1977''': ''nominat'' '''[[Palma d'Aur]]''' del [[Festenal de Canas]] per ''[[Los caçaires]]'' ** '''1984''': ''nominat'' '''[[Palma d'Aur]]''' del [[Festenal de Canas]] per ''[[Viatge a Citera]]'' ** '''1989''': ''nominat'' [[European Film Award]] del [[Melhor realizator]] per ''[[Païsatge dins la nèbla]]'' * '''1989''': ''nominat'' [[European Film Award]] del [[Melhor scenari]] per ''[[Païsatge dins la nèbla]]'' *** '''1991''': ''nominat'' '''[[Palma d'Aur]]''' del [[Festenal de Canas]] per '''''[[Lo pas aplantat de la cigonha]]'''''<br /> ** '''1995''': ''nominat'' '''[[Palma d'Aur]]''' del [[Festenal de Canas]] per ''[[L'Agachar d'Ulisses]]'' ** '''1997''': ''nominat'' [[Prèmi Goya]]<ref>o ''Premio(s) Goya'', decernit(s) per [[Academia de las Artes y las Ciencias Cinematográficas de España]]</ref> del [[Melhor filme estrangièr europèu]] per ''[[L'Agachar d'Ulisses]]'' ** '''2001''': ''nominat'' [[Condòr d'Argent]] del [[Melhor filme estrangièr]] per ''[[L'eternitat mai un jorn]]'' ** '''2004''': ''nominat'' '''[[Leon d'Aur]]''' del [[Festenal de Berlin]] per ''[[Trilogia I : La Tèrra que plora]]'' * '''2004''': ''nominat'' [[Prèmi del public]] - [[European Film Award]] del [[Melhor realizator]] per ''[[Trilogia I : La Tèrra que plora]]'' * '''2004''': ''nominat'' [[European Film Award]] del [[Melhor realizator]] per ''[[Trilogia I : La Tèrra que plora]]'' e ca == Filmografia == [[Fichièr:G2Panaflexclosed.jpg|200 px]] * [[1968 al cinèma|1968]] : ''[[Η Εκπομπη (I Ekpombi)]]'' Broadcast ''[[Emission]]'' ... filme cort (b&n/ 23') ** [[1970 al cinèma|1970]] : ''[[Αναπαρασταση (Anaparastasis)]]'' Reconstruction '' [[Reconstitucion]] '' (b&n/ 100') *** [[1972 al cinèma|1972]] : ''[[Μερες του '36 (Meres tou '36)]]'' Days of 36 ''[[Jorns de 36]] '' (c/ 105') **** [[1975 al cinèma|1975]] '''''[[Ο Θιασος (O Thiasos)]]''''' The Travelling Players ''[[Lo Viatge dels comedians]]'' ... ''1974 - 1975'' (c/ 230') *** [[1977 al cinèma|1977]] : ''[[Οι Κυνηγοι (I Kinighi)]]'' The Huntsmen ''[[Los caçaires]]'' (c/ 168') **** [[1980 al cinèma|1980]] : '''''[[Ο Μεγαλεςανδρος (O Megalexandros)]]''''' Alexandre the Great ''[[Alexandre lo Grand]]'' (c/ 235') ** [[1983 al cinèma|1983]] : ''[[Αθηνα, επιστροψη στην Ακρóπολη (Athina, epistrofi stin Akropoli)]]'' Athens '' [[Atenas, de retorn a l'Acropòli]]'' (c/ 43') ** [[1984 al cinèma|1984]] : '''''[[Ταςιδι στα Κυθηρα (Taxidi sta Kythera)]]''''' Voyage to Cythera ''[[Viatge a Citera]]'' (c/ 120') ** [[1986 al cinèma|1986]] : '''''[[Ο Μελισσοκóμος (O Melissokomos)]]''''' The Beekeeper ''[[L'abelhaire]]'' (c/ 140') *** [[1988 al cinèma|1988]] : '''''[[Τοπιο στην Ομιχλη (Topio stin Omichli)]]''''' Lanscape in the Mist ''[[Païsatge dins la nèbla]]'' (c/ 127') **** [[1991 al cinèma|1991]] : '''''[[Tο Μετεωρο Βημα του Πελαργου (To Meteoro Vima tou Pelargou)]]''''' The Suspended Step of the Stork ''[[Lo pas aplantat de la cigonha]]'' (c/ 143') **** [[1995 al cinèma|1995]] : '''''[[Το Βλεμμα του Οδυσσεα (To Vlemma tou Odyssea]]''''') Ulysses' Gaze ''[[L'Agachar d'Ulisses]] '' (c/ 176') *** [[1998 al cinèma|1998]] : '''''[[Μια αιωνιóτητα και μια μερα / (Mia aiwniothta kai mia mera)]]''''' Eternity and a Day ''[[L'Eternitat mai un jorn]]'' (c/ 130') *** [[2004 al cinèma|2004]] : '''''[[Τριλογια - I. Το λιβαδι που δακρυζει (Trilogia - I. To livadi pou dakryzei)]]''''' The Weeping Meadow ''[[Trilogia I : La Tèrra que plora]]'' (c/ 185') *** [[2008 al cinèma|2008]] : '''''[[Τριλογια - II. Η σκóνη του χρóνου (Trilogia - II. I skoni tou chronou)]]''''' ''[[Trilogia II : Lo Temps de la polvèra]]'' (c/ 125') === filmografia annèxa === * [[1981 al cinèma|1981]] : ''Chorio ena, katikos enas'', documentari, episòdi de la seria tv ''Oi reporters'', Grècia ** [[1995 al cinèma|1995]] : ''Lumière et compagnie'', filme collectiu realizat per 40 cineastas del mond entièr per celebrar lo centenari del [[1èr filme]] mostrat en public pels fraires [[Louis & Auguste Lumière]] en [[1895]], [[França (e ca)]] ** [[2007 al cinèma|2007]] : ''Chacun son cinéma (...)'', filme collectiu de 33 realizators del mond entièr, id == Bibliografia == [[Fichièr:Wikisource logo suggestion - curved books.png|100 px]] * [[Sergio Arecco]]: ''Theodoros Anghelopoulos''... [[Il Castoro Cinema num.50]] [[Editrice Il Castoro]] [[1978]] (en italian) * [[Michel Demopoulos]]: '''''[[Le cinéma grec]]''''', assistit per [[Babis Aktsoglou]], colleccion [[cinéma/pluriel]], bailejada per en [[Jean-Loup Passek]], edicions del [[Centre Jòrdi Pompidor]], [[París]], [[1995]]... ''Una òbra espectaclosa''... (en francés) * [[Rafał Syska]]: ''Poezja obrazu.Filmy Theo Angelopoulosa'' (''La poesia de l'imatge: los filmes de Theo Angelopoulos''), [[Cracòvia]], [[Polonha]], [[2008]] (en polonés) ** ... numèro 174 de la revista [[Positif]] amb dorsièr Theo Angelopoulos & Lo Viatge dels comedians..., octobre de 1975 (en francés) * ... Numèro especial '''''Theo Angelopoulos''''' de la revista trimestrala [[études cinématographiques]] 142-145, engulhat per [[Michel Estève]], dab entreten amb [[Theo Angelopoulos]], cò en Minard [[1985]] (id) *** ... ''[[O Thiasos / Le Voyage des comédiens]]'', [[descopatge integral]], revista mesadièra [[l'Avant-Scène du cinéma]], num. 164, decembre de [[1975]] (id) e ca == Documents audiovisuals == * [[Fichièr:Camera video.PNG|75 px]] ** [[Fichièr:CinematographeProjection.png|100 px]] * {{fr}} [https://web.archive.org/web/20090227154510/http://citoyen.onf.ca/theo-angelopoulos ''Entrevistas'' amb en Theo Angelopoulos sul sit ''Paraula ciutadana'' ] == Vejatz tanben == * [[Fichièr:Loupe.svg|50 px]] * [[Lo Viatge dels comedians]] == Ligams extèrnes == [[Fichièr:Www.gif|50 px]] * {{imdb name|id=0000766}} * [https://web.archive.org/web/20090304130316/http://www.miscellanea.de/film/Theo_Angelopoulos/] ''[[Bibliotèca virtuala]]'' en '''[[Theo Angelopoulos...]]'''(en + multi) * {{en}} [https://web.archive.org/web/20110722064836/http://www.theoangelopoulos.com/main.htm Sit oficial en Theo Angelopoulos] * {{en}} [https://web.archive.org/web/20051127074757/http://filmref.com/directors/dirpages/angelopoulos.html ''Analisi de l'òbra'' d'en ''[[Theo Angelopoulos]]''] == Ligams videografics == [[Fichièr:Video.jpg|75 px]] * [http://www.youtube.com] ** sus [[YouTube]]... mai de ''[[460]]'' documents subre en '''[[Theo Angelopoulos]]''' en picar coma clau ''[[Theo Angelopoulos]]'' == Nòtas e referéncias == <references> {{Portal cinèma}} {{DEFAULTSORT:Angelopoulos, Theo}} [[Categoria:Naissença en 1935]] [[Categoria:Naissença a Atenas]] [[Categoria:Realizator grèc]] [[Categoria:Ancian estudiant a la Sorbona]] [[Categoria:Decès en 2012]] rfy1sc7mhd4qc55o0z4x53uwwxodd6t 0 69144 2503542 2056142 2026-06-25T18:06:36Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2503542 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} <!--Article redigit en gascon--> [[Fichièr:Forbes' Quarry 2.jpg|left|thumb|250px|Entrada de l'espeluga de Forbes qui muisha un hòrt de la [[Dusau Guèrra Mondiau]].]] [[Fichièr:Neanderthal skull from Forbes' Quarry.jpg|right|thumb|250px|''Gibraltar 1'', lo crani neandertalian descobèrt a la peirèra de Forbes en 1848 peu capitani Edmund Flint.]] La '''peirèra de Forbes''' (''Forbes’ Quarry'' en [[anglés]]) qu’ei un jaç arqueologic de [[Gibartar]] situat dens la cara nòrd de l’[[arròc de Gibartar|arròc]]. En 1848, lo purmèr crani coneishut d’un adulte [[Òmi de Neandertal|neandertalian]] que i estó descobèrt peus arqueològs qui cavavan lo site. Totun, aceth n’estó pas alavetz identificat com lo testimòni d’ua espècia umana desapareishuda, qui seré sonque arreconeishuda dab la descobèrta, en 1856, d’autas rèstas dens la vath de Neandertal, en [[Alemanha]]. La data deu crani qu’ei de mau precisar, mes las darrèras recèrcas<ref>Bruner, E.; Manzi, G. (2006). "Saccopastore 1: the earliest Neanderthal? A new look at an old cranium". Neanderthals revisited: new approaches and perspectives. Vertebrate paleobiology and paleoanthropology, vol. 2. Springer. p. 31. ISBN 9781402051203.</ref> que muishan que poderé datar de la debuta deu darrèr periòde glaciari o [[Glaciacion de Würm]], de cap a {{Formatnum:100000}} ans abans lo present. ===Bibliografia=== * [https://web.archive.org/web/20130930105252/http://www.uhu.es/jr.vidal/pdf/bookschapters/pdf08.pdf La peirèra de Forbes com patrimòni naturau carstic de Gibartar] {{es}} ===Referéncias=== <references /> {{Portal preïstòria}} [[Categoria:Gibartar]] [[Categoria:Sit preïstoric]] [[Categoria:Balma d'Euròpa]] 95yqcfkri2btte8sb7ogoi3z3gtllg2 0 70256 2503534 2348572 2026-06-25T15:00:45Z Jiròni 239 2503534 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Lançargues | nom2 = ''Lansargues'' | imatge = Egliselansargues.JPG | descripcion = La glèisa de Sant Martin de Lançargues. | lògo = cap | escut = Blason ville fr Lansargues (Hérault).svg | ist = {{Lengadòc}} | parçan = {{Camarga|Petita Camarga}} | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Erau}} | arrondiment = [[Arrondiment de Montpelhièr|Montpelhièr]] | canton = [[Canton de Mauguiò|Mauguiò]] | intercom = [[Comunautat d'aglomeracion dau País de l'Òrt]] | insee = 34127 | cp = 34130 | cònsol = Nicolzs Noguera | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = lançargòu, lançargòla | latitud = 43.6525 | longitud = 4.0736 | alt mini = 0 | alt mej = 16 | alt maxi = 16 | km² = 18.39 | sit = [http://www.lansargues.fr/ www.lansargues.fr] |}} '''Lançargues''' (''Lansargues'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Erau (departament)|Erau]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Lansargues2.jpg|thumb|300px|left|Vista aeriana de Lançargues.]] La comuna es situada en [[Pichòta Camarga]] entre l'[[Estanh de l'Òrt]] e las [[Cevenas]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 34127.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== La prononciacion es [lansargé] ([[Ernèst Negre]], Revue internationale d'Onomastique XVII, p.22). Las fòrmas ancianas son : ''villam que appellatur Lanzanegues'' (varianta : ''Lauzargues''), ''ville de Lanzanegues'' (varianta : ''Lauzargues''), ''villa de Lanzanegues'' en 1152, ''ad Lanzanegues'' en 1153, ''ad Lanzaneges'' en 1161, ''de Lanssanicis'', ''de Lansanicis'', sense data [sègle XII ?], ''la bailia de Lanzanicis'' au sègle XII, ''prioris de Lancanicis'' en 1222, ''de Lansanicis'' en 1226, ''Lancergas'' en 1226, ''prior de Lansanicis'', ''de Lanzanicis'' en 1228, ''de Lansaneges'' en 1230, ''de Lansanicis'' en 1289, ''de Laussanicis'', ''de Lausanicis'' en 1295, ''prior de Lauranicis'' en 1392, ''de Lansanicis'', a la fin dau sègle XIV, ''Lansargues'' en 1526, ''Lanssargues'' en 1626, ''Lensargues'' en 1678-1700, ''Lansargues'' en 1648, 1740-60, en 1770-71 (mapa de Cassini)<ref name = frh>Frank R. Hamlin, ''Toponymie de l'Hérault, Dictionnaire Topographique et Étymologique'', Éditions du Beffroi e Études Héraultaises, 2000, p. 206</ref>. Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Lançargues'' ven del nom latin d'òme ''Lancius'', ''Lantius'', amb lo doble sufixe ''-anicum''<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 383, a ''Lancé''</ref>; segon [[Frank R. Hamlin|Hamlin]], ''Lançargues'' ven dau gentilici latin ''Lantius'', amb lo sufixe ''-anicis''<ref name = frh/>. Per de rasons foneticas, lo sufixe ''-anicis'' emplegat sistematicament per Hamlin permet pas de menar a ''-argues''; lo cal remplaçar per lo sufixe ''-anicos'' segon [[Joan Pèire Chambon]]<ref>https://www.etudesheraultaises.fr/wp-content/uploads/ael-art-2006-30-11-nouvelles-observations-toponymie-herault-frank-hamlin.pdf p. 251</ref>. Lançargues èra una proprietat galloromana<ref name = frh/>. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta |insee= 34127 |Títol= Lista dei cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2008]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Michel Carlier|Partit= [[PS]] |Qualitat= quadre }} {{Elegit |Debuta= [[1999]] |Fin= 2008 |Identitat=Francis Bérard |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 1999 |Identitat=Michel Lazerges |Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1958]] |Fin= 1962 |Identitat= Pierre Grasset-Morel|Partit= Centre Democrata |Qualitat= deputat}} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat=}} {{Elegit |Debuta= mai ? de [[1925]] |Fin= ? |Identitat=Jean Alès |Partit=PRRRS |Qualitat= deputat}} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1925 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 34127 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=1454 |1846=1449 |1851=1488 |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=1655 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=1725 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=1500 |1968= |1975= |1982= |1990= |1999=2491 |2004=2602 |2006= |2007= |2008= |2009= |cassini=18684 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr34|0}} la populacion èra de {{popfr34|127}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr34|127}}/18.39) round 2}}}} ab/km². ==Luòcs e monuments== ==Personatges celèbres== * [[Alexandre Langlada]], escrivan occitan ==Veire tanben== * [[Comunas d'Erau]] ==Liames extèrnes== ==Nòtas== {{reflist}} {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Erau}} [[Categoria:Comuna de Camarga|Petita Camarga]] [[Categoria:Comuna d'Erau]] q11zppqb00825tq6sj836crmibobylr 0 71317 2503553 2474274 2026-06-26T04:08:54Z GosGroc 1603 2503553 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom = La Sauvetat Sent Gili | nom2 = ''La Salvetat-Saint-Gilles'' | imatge = La Salvetat-Saint-Gilles - Le château - 20110813 (1).jpg | descripcion = Le castèth de la Sauvetat en 2011. | lògo = cap | escut = Blason_ville_fr_La_Salvetat-Saint-Gilles_(Haute-Garonne).svg | escais = | region = {{Occitània (Region)}} | ist = {{Lengadòc}} | parçan = | arrondiment = [[Arrondiment de Tolosa|Tolosa]] | canton = [[Canton de Legavin|Legavin]] | intercom = [[Le Gran Oèst Tolosan Aglomeracion]] | insee = 31526 | cp = 31880 | cònsol = François Arderiu | mandat = [[2020]]-[[2026]] | latitud = 43.5769444444 | longitud = 1.27222222222 | alt mini = 166 | alt mej = | alt maxi = 197 | ectaras = 575 | gentilici = ''salvetains'' (en [[francés]]) | km² = 5.75 |}} '''La Sauvetat Sent Gili'''{{RepTopMP}} o '''La Sauvetat de Sent Gili''' (''La Salvetat-Saint-Gilles'' en [[francés]]) es ua [[comuna]] [[Lengadòc|lengadociana]] istoricament, mès lingüisticament [[Gascon|gascona]], situada dens lo [[departament francés|departament]] de la [[Hauta Garona]] e la [[region francesa|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== Comuna de l'[[airal urban de Tolosa]] en [[Savés]] sus l'[[Aussonèla]] a 16 km al sud oèst de [[Tolosa]]. S'acaba au nòrd e au nòrd-oèst per la comuna de [[Legavin]], a l'oèst per la de [[Fontanilhas]], au sud, au sud-èst e au nòrd-èst per [[Plasença deu Toish]]. Sens tocar aquera comunas, es tanben au sud-oèst de [[Colomièrs]] e a l'oèst de [[Tornafuèlha]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 31526.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre del territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = La Sauvetat de Sent Gili | nòrd = [[Legavin]] | nòrd-èst = | èst = | sud-èst = [[Plasença deu Toish]] | sud = | sud-oèst = [[Fontanilhas (Comenge)|Fontanilhas]] | oèst = | nòrd-oèst = }} ==Toponimia== La Sauvetat es atestada en 1428 ''La Salvetat de Sant Gilis'' <ref name = erne>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume III, n° 27 142</ref>. Le nom, deu latin ''salvitas'', es totjorn d'origina medievala, e pus precisament de la segonda mitat deu sègle XI e deu sègle XII. Las salvetats èran a l'Edat Mejana, en Occitània, de lòcs d'asile creats per la Glèisa catolica e delimitats a l'entorn d'una glèisa. Avèvan tanben un ròtle de pòblament e de colonizacion de las tèrras verges <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 640</ref>{{,}}<ref name = erne/>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 297</ref>. ==Istoria== Pendent l'Ancian Regime, La Sauvetat èra de la diocèsi civila de [[Tolosa]], donc de la província de [[Lengadòc]], de la generalitat de Tolosa, de l'[[archidiocèsi de Tolosa]], de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Gili. Tanlèu 1790, La Sauvetat èra deu [[canton de Legavin]]. ''La Salvetat'' prengó lo nom de ''La Salvetat-Saint-Gilles'' per decret deu 5 de gèr de 1965 <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 47 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 31526 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= ([[2026]]) |Identitat= François Arderiu |Partit= divèrs esquèrra|Qualitat= engenhaire }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Philippe Dauvel|Partit= [[PS]] |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= 2001 |Identitat= François Garel |Partit=PS |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1980]] |Fin= 1989 |Identitat= Francis Patient |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1975]] |Fin= 1980 |Identitat=Jean Gayraud |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[1959]] |Fin= 1975 |Identitat=Marius Franc |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1945]] |Fin= 1958 |Identitat=Pierre Laigneau |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1945 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 31526 |1793=197 |1800=230 |1806=229 |1821=221 |1831=253 |1836=242 |1841=247 |1846=248 |1851=248 |1856=248 |1861=261 |1866=265 |1872=267 |1876=270 |1881=292 |1886=324 |1891=313 |1896=301 |1901=285 |1906=268 |1911=263 |1921=184 |1926=216 |1931=190 |1936=220 |1946=206 |1954=250 |1962=278 |1968=575 |1975=1615 |1982=2368 |1990=4282 |1999=5779 |2004=6194 |cassini=35200 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr31|0}} la populacion èra de {{popfr31|526}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|526}}/5.75) round 2}}}} ab/km². ===Transports=== *Linha de bus [[Tisséo]] 55 ==Lòcs e monuments== * Le castèth de La Sauvetat (crompat per la comuna en 2016) <gallery> La_Salvetat-Saint-Gilles_Chateau_Raymond_IV_AL_04.jpg|Le castèth en 2022, façada nòrd. La_Salvetat-Saint-Gilles_(Haute-Garonne,_Fr)_mairie.JPG| L'ostau de comuna. La_Salvetat-Saint-Gilles_(Haute-Garonne,_Fr)_église_vue_du_cimetière.JPG|La glèisa Sent Gili. La_Salvetat-Saint-Gilles_château_d'eau_AL_64.jpg|Le castèth d'aiga. La_Salvetat-Saint-Gilles_(Haute-Garonne,_Fr)_l'Aussonnelle.JPG|L'Aussonèla. </gallery> {{messatge galariá}} ==Véser tanben== * [[Comunas de la Nauta Garona]] == Ligams extèrnes == * [http://www.lasalvetat31.com/]site la vila == Nòtas et referéncias == <references /> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas de la Nauta Garona}} [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] [[Categoria:Comuna de Savés]] ? dnnxituc1peuovurxxsofckscy5jdum 0 76859 2503551 2479969 2026-06-26T04:05:41Z GosGroc 1603 2503551 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta=oc | nom = Sabonèras | nom2 = ''Sabonnères' | imatge = EDVV - Sabonneres - 00005.jpg | descripcion = | lògo = cap | escut = | escais = | ist = {{Gasconha}} | parçan = [[Savés]] | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Murèth|Murèth]] | canton = [[canton de Plasença deu Toish|Plasença deu Toish]] ([[Canton de Riumas|Riumas]] abans 2015) | intercom = [[Le Muretin Agló]] | insee = 31464 | cp = 31370 | cònsol = Pierre Bérail | mandat = [[2020]]-[[2026]] | longitud = 1.06472222222 | latitud = 43.4669444444 | alt mej = 320 | alt mini = 196 | alt maxi = 331 | km² = 12.3 | gentilici = |}} '''Sabonèras'''{{RepTopMP}} (''Sabonnères'' en [[francés]]) es ua [[comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Savés]], situada dens lo [[departament francés|departament]] de la [[Hauta Garona]] e de la [[region francesa|region]] administrativa d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. == Geografia == Comuna de l'[[airal urban de Tolosa]] situada en [[Savés]] a 26 km a l'Oèst de [[Murèth]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 31464.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Sabonèras | nòrd = [[Bragairac]] | nòrd-èst = [[Senta Fe de Peirolièras]] | èst = [[Bèuhòrt]] | sud-èst = | sud = [[Montgràs]] | sud-oèst = [[Pebeas]] <small>([[Gers (departament)|Gers]])</small> | oèst = | nòrd-oèst = [[Savinhac e Lo Monar]] <small>([[Gers (departament)|Gers]])</small> }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son ''Sabonerii'' en 1026, ''Ecclesia de Saboneres'' en 1162 <ref>Émile Connac, ''Dictionnaire topographique du département de la Haute-Garonne'', manuscrit, 1882, Vol. 4, p. 2452, cercar sus Gallica</ref>, ''de Saboneres'' en 1137, ''de destructione de Saboneriis'' en 1255<ref name = erne>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume II, n° 25 199</ref>. </br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Sabonèras'' veng deu latin ''sapo'', ''saponis'', « sabon », ambe'u sufixe ''-aria'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 581</ref>. </br> Segon [[Ernèst Negre|Negre]], ''Sabonèras'' es le plurau de l'occitan ''sabonièra'', « saboneria, lòc que i han le sabon »; le sufixe gascon ''-èra'' es l'equivalent deu sufixe ''-ièra'' en lengadocian <ref name = erne/>. </br> Segon Astor, ''Sabonèras'' es un lòc on amassavan la saponària (saboneta, sablon deus praubes), planta oficinala<ref>Jacques Astor, ''Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la France'', ed. du Beffroi, 2002, p. 320</ref>, que conteng saponina, qu'a la proprietat de har escrumar (mossar, gramar) l'aiga. == Istòria == Pendent l'Ancian Regime, Sabonèras èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'[[Aush]], de la [[diocèsi de Lombèrs]] e de la senescaucia de [[Tolosa]]. Lo vocable de la glèisa es Sent German. Tanlèu 1790, Sabonèras èra deu [[canton de Riumas]] <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 39 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 31464 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2026]]) |Identitat= Pierre Bérail |Partit=shens |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Victor Cavasa |Partit= shens |Qualitat= retirat }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Michel Valette|Partit=shens |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 2008 |Identitat= Auguste Bernat |Partit= shens |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1989 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu [[canton de Riumas]]; qu'es ara deu canton de [[Plasença deu Toish]]. ==Demografia== {{Demografia |insee= 31464 |1793=322 |1800=312 |1806=332 |1821=364 |1831=447 |1836=468 |1841=466 |1846=453 |1851=473 |1856=432 |1861=433 |1866=418 |1872=396 |1876=378 |1881=356 |1886=338 |1891=393 |1896=350 |1901=331 |1906=338 |1911=345 |1921=254 |1926=270 |1931=258 |1936=263 |1946=253 |1954=224 |1962=223 |1968=181 |1975=200 |1982=192 |1990=178 |1999=218 |2005=279 |max=400 |cassini=30127 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr31|0}} la populacion èra de {{popfr31|464}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|464}}/12.3) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== * Monument dels mòrts * Glèisa * Aerodròm ==Véser tanben== * [[Comunas de la Nauta Garona]] ==Nòtas e referéncias== <references /> ==Ligams extèrnes== * [http://www.sabonneres.fr site de la vila] {{Portal Gasconha}} {{Comunas de la Nauta Garona}} [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] [[Categoria:Comuna de Savés]] gwcxpgdw1asqarl0h1y2n18fz8x2vw2 2503552 2503551 2026-06-26T04:05:56Z GosGroc 1603 2503552 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{Infobox vila occitana | carta=oc | nom = Sabonèras | nom2 = ''Sabonnères'' | imatge = EDVV - Sabonneres - 00005.jpg | descripcion = | lògo = cap | escut = | escais = | ist = {{Gasconha}} | parçan = [[Savés]] | region = {{Occitània (Region)}} | arrondiment = [[Arrondiment de Murèth|Murèth]] | canton = [[canton de Plasença deu Toish|Plasença deu Toish]] ([[Canton de Riumas|Riumas]] abans 2015) | intercom = [[Le Muretin Agló]] | insee = 31464 | cp = 31370 | cònsol = Pierre Bérail | mandat = [[2020]]-[[2026]] | longitud = 1.06472222222 | latitud = 43.4669444444 | alt mej = 320 | alt mini = 196 | alt maxi = 331 | km² = 12.3 | gentilici = |}} '''Sabonèras'''{{RepTopMP}} (''Sabonnères'' en [[francés]]) es ua [[comuna]] [[Gasconha|gascona]] de [[Savés]], situada dens lo [[departament francés|departament]] de la [[Hauta Garona]] e de la [[region francesa|region]] administrativa d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Miègjorn-Pirenèus]]</small>. == Geografia == Comuna de l'[[airal urban de Tolosa]] situada en [[Savés]] a 26 km a l'Oèst de [[Murèth]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 31464.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre deu territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Sabonèras | nòrd = [[Bragairac]] | nòrd-èst = [[Senta Fe de Peirolièras]] | èst = [[Bèuhòrt]] | sud-èst = | sud = [[Montgràs]] | sud-oèst = [[Pebeas]] <small>([[Gers (departament)|Gers]])</small> | oèst = | nòrd-oèst = [[Savinhac e Lo Monar]] <small>([[Gers (departament)|Gers]])</small> }} ==Toponimia== Las fòrmas ancianas son ''Sabonerii'' en 1026, ''Ecclesia de Saboneres'' en 1162 <ref>Émile Connac, ''Dictionnaire topographique du département de la Haute-Garonne'', manuscrit, 1882, Vol. 4, p. 2452, cercar sus Gallica</ref>, ''de Saboneres'' en 1137, ''de destructione de Saboneriis'' en 1255<ref name = erne>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', volume II, n° 25 199</ref>. </br> Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Sabonèras'' veng deu latin ''sapo'', ''saponis'', « sabon », ambe'u sufixe ''-aria'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', reedicion Librairie Guénégaud, 1984, p. 581</ref>. </br> Segon [[Ernèst Negre|Negre]], ''Sabonèras'' es le plurau de l'occitan ''sabonièra'', « saboneria, lòc que i han le sabon »; le sufixe gascon ''-èra'' es l'equivalent deu sufixe ''-ièra'' en lengadocian <ref name = erne/>. </br> Segon Astor, ''Sabonèras'' es un lòc on amassavan la saponària (saboneta, sablon deus praubes), planta oficinala<ref>Jacques Astor, ''Dictionnaire des Noms de Familles et Noms de Lieux du Midi de la France'', ed. du Beffroi, 2002, p. 320</ref>, que conteng saponina, qu'a la proprietat de har escrumar (mossar, gramar) l'aiga. == Istòria == Pendent l'Ancian Regime, Sabonèras èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'[[Aush]], de la [[diocèsi de Lombèrs]] e de la senescaucia de [[Tolosa]]. Lo vocable de la glèisa es Sent German. Tanlèu 1790, Sabonèras èra deu [[canton de Riumas]] <ref>''Dictionnaire des localités de la Haute-Garonne'', p. 39 e 1 https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html https://docplayer.fr/14783413-Dictionnaire-des-localites.html</ref>. ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 31464 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= ([[2026]]) |Identitat= Pierre Bérail |Partit=shens |Qualitat= retirat}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat= Victor Cavasa |Partit= shens |Qualitat= retirat }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Michel Valette|Partit=shens |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1989]] |Fin= 2008 |Identitat= Auguste Bernat |Partit= shens |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1989 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} * Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu [[canton de Riumas]]; qu'es ara deu canton de [[Plasença deu Toish]]. ==Demografia== {{Demografia |insee= 31464 |1793=322 |1800=312 |1806=332 |1821=364 |1831=447 |1836=468 |1841=466 |1846=453 |1851=473 |1856=432 |1861=433 |1866=418 |1872=396 |1876=378 |1881=356 |1886=338 |1891=393 |1896=350 |1901=331 |1906=338 |1911=345 |1921=254 |1926=270 |1931=258 |1936=263 |1946=253 |1954=224 |1962=223 |1968=181 |1975=200 |1982=192 |1990=178 |1999=218 |2005=279 |max=400 |cassini=30127 |senscomptesdobles=1962}} * En {{popfr31|0}} la populacion èra de {{popfr31|464}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr31|464}}/12.3) round 2}}}} ab/km². ==Lòcs e monuments== * Monument dels mòrts * Glèisa * Aerodròm ==Véser tanben== * [[Comunas de la Nauta Garona]] ==Nòtas e referéncias== <references /> ==Ligams extèrnes== * [http://www.sabonneres.fr site de la vila] {{Portal Gasconha}} {{Comunas de la Nauta Garona}} [[Categoria:Comuna de la Nauta Garona]] [[Categoria:Comuna de Savés]] r7qqlm4wbnptjvq575pmyablo5bg4vr 0 81335 2503539 2480280 2026-06-25T16:13:02Z ~2026-36813-05 64107 2503539 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom2=Valergues |nom=Valèrgues | lògo= | imatge=Valergues - chevet d03.JPG | descripcion= |escut=Blason ville fr Valergues (Hérault).svg |region= {{Occitània (Region)}} |departament={{Erau}} |ist={{Lengadòc}} |parçan= | canton= [[Canton de Lunèl|Lunèl]] | cp=34130 |insee=34321 |cònsol=Cédric Charbonnel |mandat=[[2026]]-[[2032]] |intercom=[[Comunautat d'aglomeracion dau País de l'Òrt]] | alt mej=18 | longitud=4.0625 | latitud=43.6686111111 |alt mini=9 |alt maxi=41 |km²=5.2 |gentilici=Valergòl, valergòla |}} '''Valèrgues''' [va'lɛrge]<ref>https://www.persee.fr/doc/rio_0048-8151_1965_num_17_1_1874</ref> (''Valergues'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]]. Situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Erau (departament)|Erau]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>, comptava 2.173 abitants en 2022. ==Geografia== {{...}} ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=34321 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= [[]] |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin=2014 |Identitat= Jean-Louis Bouscarain|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=34321 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962= |1968= |1975= |1982= |1990= |1999= |2004= |2005= |2006= |2007= |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas d'Erau]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Erau}} [[Categoria:Comuna d'Erau]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] 91ktl7joj59z9dl6nkp81xnoz3oancn 2503540 2503539 2026-06-25T16:13:55Z ~2026-36813-05 64107 /* Administracion */ 2503540 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana |carta=oc | nom2=Valergues |nom=Valèrgues | lògo= | imatge=Valergues - chevet d03.JPG | descripcion= |escut=Blason ville fr Valergues (Hérault).svg |region= {{Occitània (Region)}} |departament={{Erau}} |ist={{Lengadòc}} |parçan= | canton= [[Canton de Lunèl|Lunèl]] | cp=34130 |insee=34321 |cònsol=Cédric Charbonnel |mandat=[[2026]]-[[2032]] |intercom=[[Comunautat d'aglomeracion dau País de l'Òrt]] | alt mej=18 | longitud=4.0625 | latitud=43.6686111111 |alt mini=9 |alt maxi=41 |km²=5.2 |gentilici=Valergòl, valergòla |}} '''Valèrgues''' [va'lɛrge]<ref>https://www.persee.fr/doc/rio_0048-8151_1965_num_17_1_1874</ref> (''Valergues'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Lengadòc]]. Situada dins lo [[departaments franceses|departament]] d'[[Erau (departament)|Erau]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Lengadòc-Rosselhon]]</small>, comptava 2.173 abitants en 2022. ==Geografia== {{...}} ==Istòria== {{...}} ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=34321 |Títol= Lista dels cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2026]] |Fin= [[2032]] |Identitat= Cédric Charbonnel |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin=2014 |Identitat= Jean-Louis Bouscarain|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[]] |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=34321 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962= |1968= |1975= |1982= |1990= |1999= |2004= |2005= |2006= |2007= |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas d'Erau]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Lengadòc}} {{Comunas d'Erau}} [[Categoria:Comuna d'Erau]] [[Categoria:Comuna de Lengadòc]] mf0u3x5sizmsc1mbrnki8ysjwrotiwu 0 114150 2503570 2451282 2026-06-26T08:23:20Z ~2026-36784-60 64120 /* */ 2503570 wikitext text/x-wiki [[Imatge:Forms_of_government_2021.svg|right|400px|thumb|Monarquia constitucionala:<br /> {{Legenda|#E75353|Monarquia constitucionala amb un sistèma parlamentari}} {{Legenda|#EE1AF9|Monarquia constitucionala que lo sobeiran exercís un ròtle mas o mens important dins la politica del país}} ]] Una '''monarquia constitucionala''', tanben coneguda coma '''monarquia limitada''' o '''monarquia democratica''', es un tipe de regim politic que reconeis un [[monarca]] elegit o ereditari coma cap de l'Estat, mas qu'una [[constitucion]] limita sos poders. Las monarquias constitucionalas modèrnas son mai sovent de monarquia parlementàrias amb un sistèma de [[separacion dels poders]] que lo monarca es lo cap simbolic del [[poder executiu]]. Aquel poder es en practica devolut a un [[primièr ministre]] nomenat pel monarca, e devent aver lo sosten del [[Parlament]], davans que, son [[govèrn]] es sol responsable. Lo [[monarca]], independent des [[Partit politic|partits politics]], dispausa de prerogativas constitucionalas per exercir son ròtle eminentament simbolic coma fisador de la [[Constitucion]] e de la [[democracia]], de l'unitat nacionala e de l'integritat territoriala, mas tanben coma simbòl del contunh istoric de l'Estat, representant e fisador de sos interèsses a l'estrangièr. Pòt aver tanben un drech de gaita, de conselh e d'avertiment sus la politica menada pel govèrn, presidir las sesilhas del conselh dels ministres, e èsser arbitre, en cas de crisi politica o de govèrn. Per aquò, a un ròtle neutre e pòt servir de mediator, e lo monarca es un {{cita|poder moderator}} segon [[Benjamin Constant]]. Atal, lo monarca parlamentari regna mas govèrna pas, o segon la formulacion d'[[Adolphe Thiers]]: {{cita|Le rei administra pas, govèrna pas, regna.}} Lo monarca ereditari pòt èsser rei o reina, coma dins gaireben totas las monarquias europèas, mas tanben grand duc o granda duquessa, coma al [[Luxemborg (país)|Luxemborg]], prince, coma a [[Mónegue]] o au [[Liechtenstein]], [[emir]], coma al [[Kowait]], o emperador, coma al [[Japon]]. == Origina == Las originas del concèpte venon de las [[monarquia absoluda|monarquias absoludas]] de la fin de l'[[Edat Mejana]] que l'autoritat del govèrn i es exercida pel monarca e son govèrn. Lo desvolopament de la participacion populara dins las [[democracia]]s passèt lo poder dels govèrns causits a d'assembladas e parlaments legislatius, produsent de sistèmas mai democratics. Atal, lo monarca regna mas govèrna pas. == Cap teoric de l'executiu == Dins una monarquia constitucionala, lo pòste de cap de l'Estat se transmet abitualament al sen d'una familha reiala. Lo cap de l'Estat es teoricament responsable de l'[[Poder executiu|executiu]], çò qu'explica l'origina de denominacions coma {{cita|Lo govèrn de Sa Majestat}}. Dins qualques païses lo monarca pòt téner sesilha amb lo govèrn malgrat qu'aja pas de ròtle dins la formacion de la politica. Dins d'autres, lo monarca a un drech d'accès a totes los afars del govèrn. Pasmens, qualques [[constitucion]]s monarquicas rebutan lo monarca de tota participacion al govèrn. Es lo cas en [[Suècia]] e [[Japon]], que lors sobeirans demòran pasmens de monarcas constitucionals. == Cap efectiu de l'executiu == Pasmens, existís encara de monarquias constitucionalas que lor monarca es dotat de vertadièrs poders politics. Es lo cas de Mónegue que lo prince sobeiran a l'iniciativa de leis e nomena le Govèrn princièr. Aquel darrièr es responsable pas que davant el. En efècte, la separacion estricta dels poders fa que lo Govèrn es pas eissit del Conselh Nacional (parlament monegasc monocameral). == Aplicacion == Actualament, es gaireben totjorn associada a una democracia representativa, çò que dona un compromés entre las teorias de sobeiranetat del pòble e un govèrn seguent una tradicion. E mai lo rei o la reina pòsca èsser vist coma cap de govèrn, es lo [[Primièr ministre]] que govèrna le país. Son poder deriva dirèctament o indirèctament d'eleccions. Istoricament de monarquias constitucionalas foguèron pas totjorn de democracias representativas. Per exemple [[Itàlia]], [[Japon]] e [[Espanha]] coneguèron de monarquias coexistissent amb un regim [[Autoritarisme|autoritari]]. == Dins lo monde == {| class="wikitable" ! Estat !! Dempuèi la<br />constitucion de !! Estatut !! Tipe de succession |- | {{Andòrra}} || [[1993]] || [[Principat]] || [[Evesque d'Urgèl]] e lo [[President de la Republica Francesa]] |- {{linha grisa}} | {{Antigua e Barbuda}} || [[1981]] || Estat (reialme) || ereditari ([[Ostal de Windsor]]) |- | {{Austràlia}} || [[1901]] || Dominion (reialme) || ([[Ostal de Windsor]]) |- {{linha grisa}} | {{Bahamas}} || [[1973]] || Estat (reialme) || ([[Ostal de Windsor]]) |- | {{Bahrayn}} || [[2002]] || Reialme || ereditari (Ostal Al-Khalifa) |- {{linha grisa}} | {{Barbados}} || [[1966]] || Estat (reialme) || ereditari ([[Ostal de Windsor]]) |- | {{Belgica}} || [[1831]] || Reialme || ereditari ([[Lista dels monarcas de Belgica|familha de Belgica]], ''ostal de [[Ducat de Saxe-Cobourg-Gotha|Saxe-Cobourg-Gotha]]'') |- {{linha grisa}} | {{Belize}} || [[1981]] || Estat (reialme) || ereditari ([[Ostal de Windsor]]) |- | {{Botan}} || [[1907]] || Reialme || ereditari (familha [[Dinastia Wangchuck|Wangchuck]]) |- | {{Cambòtja}} || [[1993]] || Reialme || electiva: seleccionat pels nòus membres del Conselh del Tròn entre los membres de la familha reiala |- {{linha grisa}} | {{Canadà}} || [[1867]] || Dominion (reialme) || ereditari ([[Ostal de Windsor]]) |- | {{Danemarc}} || [[1849]] || Reialme || ereditari (familha Glücksborg, ''[[Ostal d'Oldenborg]]'') |- {{linha grisa}} | {{Emirats Arabis Units}} || [[1971]] || Estat (emirat) || electiva: elegit pels sèt [[emir]]s del [[Conselh Suprèm (Emirats Arabis Units)|Conselh Suprèm]] |- | {{Espanha}} || [[1978]] || Reialme || ereditari ([[Ostal de Borbon]]) |- {{linha grisa}} | {{Grenada}} || [[1974]] || Estat (reialme) || Succession ([[Ostal de Windsor]]) |- | {{Salamon}} || [[1978]] || Estat (reialme) || ereditari ([[Ostal de Windsor]]) |- {{linha grisa}} | {{Jamaica}} || [[1962]] || Estat (reialme) || ereditari ([[Ostal de Windsor]]) |- | {{Japon}} || [[1946]] || [[Empèri]] || ereditari ([[Ostal imperial de Japon]] [[Linhada Yamato]]) |- {{linha grisa}} | {{Jordania}} || [[1952]] || Reialme || ereditari ([[familha Al-Hashimi]]) |- | {{Kowait}} || [[1962]] || Estat ([[emirat]]) || ereditari: aprovat per [[Sobeirans de Kowait|la familha Al-Sabah]] e a la majoritat de l'[[Assemblada nacionala (Kowait)|Assemblada nacionala]] |- {{linha grisa}} | {{Lesotho}} || [[1993]] || Reialme || ereditari: aprovat per collègi de Caps |- | {{Liechtenstein}} || [[1862]] || Principat || ereditari (familha Von Liechtenstein) |- {{linha grisa}} | {{Luxemborg}} || [[1868]] || [[Grand ducat]] || ereditari ([[Ostal de Nassau]]) |- | {{Malàisia}} || [[1957]] || Federacion (reialme) || electiva: elegit pels nòus [[sultan]]s dels Estats de Malàisia |- {{linha grisa}} | {{Mónegue}} || [[1962]] || Principat || ereditari ([[familha Grimaldi]]) |- | {{Marròc}} || [[1631]] || Reialme || ereditari ([[familha El Alaoui]]) |- {{linha grisa}} | {{Nòva Zelanda}} || [[1907]] || Dominion (reialme) || ereditari ([[Ostal de Windsor]]) |- {{linha grisa}} | {{Norvègia}} || [[1814]] || Reialme || ereditari (familha af Glücksborg, [[Ostal d'Oldenbourg]]) |- | {{Papoa-Nòva Guinèa}} || [[1975]] || Estat (reialme) || ereditari ([[Ostal de Windsor]]) |- {{linha grisa}} | {{Païses Basses}} || [[1815]] || Reialme || ereditari ([[Ostal d'Orange-Nassau|familha Van Oranje-Nassau]]) |- | {{Reialme Unit}} || [[1688]] || Reialme || ereditari ([[Maison de Windsor|familha Windsor]]) |- {{linha grisa}} | {{Sant Cristòl e Nevis}} || [[1983]] || Federacion (reialme) || ereditari ([[Ostal de Windsor]]) |- | {{Samoa}} || 1960 || Estat || electiva |- | {{Santa Lúcia}} || [[1979]] || Estat (reialme) || ereditari ([[Ostal de Windsor]]) |- {{linha grisa}} | {{Sant Vincenç e las Grenadinas}} || [[1979]] || Estat (reialme) || ereditari ([[Ostal de Windsor]]) |- | {{Suècia}} || [[1819]] || Reialme || ereditari ([[Ostal Bernadòta]]) |- {{linha grisa}} | {{Tailàndia}} || [[1997]] || Reialme || ereditari ([[Chakri|familha Chakri]]) |- | {{Tònga}} || [[1970]] || Reialme || ereditari ([[Sobeirans de las Tòngas|familha Tupou]]) |- {{linha grisa}} | {{Tuvalu}} || [[1978]] || || ereditari ([[Ostal de Windsor]]) |- |} == Ancianas monarquias constitucionalas == Mai d'un païses coneguèron una monarquia constitucionala abans de venir republicas, coma : * [[Àustria-Ongria]], de [[1867]] a [[1919]] ; * [[Alemanha]], de [[1871]] a [[1919]], amb l'[[Empèri Alemand]] ; * [[Brasil]], de [[1822]] a [[1889]], avec l’[[Empèri de Brasil]]. * [[França]], de [[1791]] a [[1792]] amb lo [[Reialme dels Franceses]], puèi de [[1814]] a [[1848]], amb la [[Restauracion francesa]] e la [[Monarquia de Julhet]] ; * [[Portugal]], de [[1820]] a [[1828]] e de [[1834]] a [[1910]], jos branca liberala de l'[[Ostal de Bragança]] ; * [[Romania]], de 1831 a 1848 amb los [[Reglaments organics]] de Valachia e de Moldàvia; de 1859 a 1866, amb los Principats units, e puèi de 1866 a 1947, coma Principat de Romania, puèi del [[Reialme de Romania]]. * Savòia e Sardenha, de 1713 a 1860. == Nòtas e referéncias == <references /> == Articles connèxes == * [[Constitucion]] * [[Politica]] * [[Monarquia]] * [[Monarquia absoluda]] * [[Republica]] [[hu:Monarchia#Alkotmányos monarchia]] 520i5o7h8959g5hw2zsgge1m8rh0u3t 0 124663 2503572 2503481 2026-06-26T10:09:18Z Alaric 506 44932 /* Toponimia */ 2503572 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa }} '''Guils de Cerdanya''' es un [[municipi]] de la [[Comunautat autonòma d'Espanha|Comunautat Autonòma]] de la [[Catalonha (comunautat autonòma)|Generalitat de Catalonha]], de la [[Província d'Espanha|província]] [[Catalonha|catalana]] de [[Girona (província) |Girona]] e de la [[Comarcas de Catalonha|comarca]] de [[Bassa Cerdanha]]. {{Entpopcat}} ==Toponimia== ===Guils=== La prononciacion es [gils]. Las fòrmas ancianas son ''Higuiles'' en 944, ''Egils'' en 983, ''Enguils'' en 1011, ''Eguils'' en 1040, 1070, 1359, ''Enuils'' en 1163 e 1335, ''Aguils'' en 1175, ''Guils'' en 1182. Ven del latin ''equiles'', « estable de chavals, escudariá » <ref>Joan Coromines, etc, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. IV, p. 402 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=21277</ref>. ===Aravó=== Es una aiga, dita tanben riu Querol. Se pronóncia [ər'bo], mès Sant Martin d'Aravó es [Sant Mər'ti dərə'bo] (o Sant Martí). Las fòrmas ancianas son ''ripparia Aravonis'' en 1286, ''flumen Aravonis'' en 1297. Sembla un nom indoeuropèu, benlèu celtic, coma ''Ara'', ''Arba'', [[Aragon (riu)|Aragon]] e un riu omonime afluent de [[Danubi]] citat per [[Claudi Ptolemèu|Ptolemèu]], ''Arabo'', ''-onis'' <ref>Joan Coromines, etc, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. II, p. 216 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=3320</ref>. ===Saneja=== La prononciacion es [sə'neʒə]. Las fòrmas ancianas son ''Exenegia'' en 839, 1011, 1030, 1163, ''villa Eisiniga'' en 908, ''villa Exeneia'' en 1088, ''Seneia'' en 1264, 1632, ''Saneya'' en 1281, ''Sanegia'' en 1463. ''S-'' iniciala pareis sonque en 1264, donc es lo resultat d'una dissimilacion de palatalitat : ''ʃ-ʒ'' > ''s-ʒ''. La vocala iniciala, confonduda ambe la preposicion locativa ''a'', es estada deglutinada. L'etime es ''EʃE-N-EGI-A'', ambe ''eʃe'', varianta de ''etxe'' « ostal » dins aquel ancian basc extrème-oriental, e ''egi'' « travèrs ». Una ''-n-'' es aponduda de còps als noms basques; per exemple ''Lekunberri'', a [[Larraun]] (e nom d'ostal ''Lecumberri''), es compausat de ''leku'' « lòc » e ''berri'' « nòu » <ref>Joan Coromines, etc, ''Onomasticon Cataloniæ'', vol. VII, p. 36 https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=36735</ref>. == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} {{Portal Catalonha}} {{Municipis de|17}} tvv756svq4w5tms5ox7nfqyxwwxczfy 0 143675 2503537 2008788 2026-06-25T15:54:22Z Gabriele.romano 43364 2503537 wikitext text/x-wiki [[File:Alela Diane and Ryan Francesconi in Orpheum Theatre (23300775569).jpg|thumb|Alela Diane in Orpheum Theatre]] {{Infobox|tematica=|carta=}} '''Alela Diane Menig''', mai coneguda coma '''Alela Diane''' ([[Nevada City]], [[Califòrnia]], [[20 d'abril]] de [[1983]]) es una cantautora [[Estats Units|americana]]. Son album ''The Pirate's Gospel'', autopublicat inicialament en 2004 e reeditat puèi, foguèt classificat coma un dels 10 melhors albums de 2007 per la revista francesa ''[[Les Inrockuptibles]]''. == Discografia == * ''Forest Parade'' (2003) * ''The Pirate's Gospel'' (2004 e reeditat posteriorament) * ''To Be Still'' (2009) * ''Alela Diane & Wild Divine'' (2011) * ''About Farewell'' (2013) * ''Cold Moon'' 2015 * ''Cusp'' 2018 * ''Live at the Map Room'' 2021 * ''Looking Glass'' 2022 * ''Who's Keeping Time?'' 2026 gr3yimcds77hxticx3z5mjr7102qegr 0 156956 2503535 2375300 2026-06-25T15:04:56Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2503535 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Deadseascrolls.jpg|thumb|Fragments de ròtlèu expausats al Musèu arqueologic d'Amman en Jordania.]] Los '''manuscrits de la mar Mòrta''', tanben nomenat '''manuscrits de Qumran''', son una seria de pargamins e de fragments de papirs [[Bíblia|biblics]] trobada entre 1947 e 1956 près del site de Qumran, a l'epòca en Transjordania. La descobèrta oficiala d'aqueles 870 manuscrits - qu'a vegadas demora sonque unes fragments - redigits entre lo sègle III AbC e lo I ApC. se faguèt dins onze cròtas ont èran entrepausats. Los manuscrits biblics ebrieus de la mar Mòrta precedisson de qualques sègles los tèxtes mai ancians coneguts fins alara e presentan un interés considerable per la sciéncia biblica. Ara se pensa  qu'i aviá près de 850 ròtleus que trobèt mai de <span class="nowrap">15 000</span> fragments. Mas sovent son atribuits, mas sens pròva definitiva, al grop dels [[Essenians]]. La descobèrta màger de Qumran es lo ròtleu d'Isaïas A, vengut celèbre mondialament. Es lo manuscrit [[ebrieu]] complet mai ancian conegut d'un libre biblic<span></span>: lo ''[[Livre d'Isaïe|Libre d'Isaïas]]''. Lo tèxte es escrichen 54 colomnas sus 17 fuèlhas de cosuda ensems tròç per tròç, d'un longor totala de gaireben 7,30 m. Foguèt fabregat al sègle II AbC<abbr class="abbr" title="avant Jésus-Christ">.</abbr> [[Fichièr:Qumran.jpeg|thumb|Una de las cròtas ont los manuscrits foguèron trobadas.]] D'autres luòcs de la riba occidentala de la mar mòrta donèron tanben de manuscrits, entre autres Massada, Nahal Hever. == Descobèrta == La version mai comunament acceptada d'aquela istòria se basa subretot su d'enquèsta de [[John C.Trever]]. Segon Trever, pendent la prima de [[1947]] un pastre bedoïn, Muhammed edh-Dhib Hassan, partit cercar un dels seus animals, trapa dins una cròta de grandas jarras que, gaireben totas, contenián de ròtleus de cuèr  estonantament plan conservats, envelopats dins de tela. De recercas ulterioras sortisson fòrça autres documents. Los ròtleus son d'en primièr portats a un anticari de [[Betelèm]] nomenat Ibrahim 'Ijha. La cròta, e aquelas de las descobèrtas seguentas, son situadas suls penjals desertics de Qumran, sus las broas nordoèst de la [[mar Mòrta]], e son d'accès malaisit. L'[[Arqueologia|arqueològ]] [[Israèl|israelian]] Eleazar Sukenik comprend l'importança dels ròtleus e es un d'aqueles que capita a convéncer l'Estat israelian de comprar aqueles qu'aván estat venduts. « De 1947 a 1956, de desenas d'excavacions o de cròtas son exploradas a l'entorn  de Qumran. Dins onze d'aquelas, se trobèt de manuscrits en nombre e en qualitat variables<span></span>: unes avián estat pausats dins des jarras. Dels amagatals, se tira unes ròtleus es bon estat, e mai de miliers de fragments a las dimensions diversas anant d'unas colomnas a unes milimètres carrats »<ref name="André-Paul">« [https://web.archive.org/web/20111214110250/http://www.clio.fr/BIBLIOTHEQUE/qumrAn_et_les_manuscrits_de_la_mer_morte.asp Qumrân et les manuscrits de la mer Morte] », André Paul, Historien, bibliste et théologien, Février 2003, reproduit sur le site de [http://www.clio.fr Clio.fr].</ref>. « Lo deschiframent e lo regropament de la multitud de pèças son estonantament rapids. Començat en 1953, lo trabalh es gaireben acabat en 1960. Per la publicacion es autra causa<span></span>: aprés un bon començament, puèi d'arrestes e de crisis, calguèt esperar la fin del sègle per dispausar de la gaireben totes los tèxtes<ref name="André-Paul"/> ». « Las peripecias e las lentors acompanhant los trabalhs de lectura e de transcripcion, pendent quaranta e siès ans, foguèron qualificadas per Geza Vermes, professor a l'universitat d'Oxford, de "escandal academic del sègle <abbr class="abbr" title="Vingtième">XX</abbr>"<ref name="le monde">[https://web.archive.org/web/20110827135732/http://www.cbl-grenoble.org/2001/manuscripts.php « Après 54 ans d'attente, les manuscrits de la mer Morte sont enfin édités »].</ref> ». « Las edicions ''Oxford University Press'' publiquèron als EUA los manuscrits de la mar Mòrta. L'ensems forma trenta e nòu volums e es presentat jol títol general de ''Discoveries in the Judaean Desert''. Un trabalh d'examèn e d'interpretacion contunha fins ara. == Datacion dels tèxtes == « L'ensems de las pèças descobertas representa unes uèit cent cinquanta escrichs o libres diferents. La datacion, aquela de la copia e non de la redaccion primièra, va entre lo sègle III AbC e la mitat del sègle I ApC<ref name="André-Paul"/> ». Lo tèxte biblic mai ancian, trobat a Qumrân, es benlèu un fragment d'un ròtleu dels libres de Samuèl, datant de la mitat o de la fin del sègle III AbC. Lo ròtleu d'Isaïas A, mai ancian manuscrit [[ebrieu]] complet conegut d'un libre biblic (''Libre d'Isaïas'') foguèt fabregat al sègle II AbC<abbr class="abbr" title="avant Jésus-Christ"></abbr>. Al delà de la data de l'escritura dels documents trobats se pausa la question de la data de lor dissimulacion. L'ipotèsi mai sovent admesa e aquela d'una dissimulacion pendent la [[Première Guerre judéo-romaine|Granda revòlta josièva]], abans lo contraròtle de la region per l'armada romana ([[68]]-[[70]]). Per Daniel Stoekl Ben Ezra, istorian de las religions e encargat de recerca al CNRS, « "l'analisi dels dos terces dels manuscrits nos permetèt de constatar que de documents mai recents e d'autres mai ancians de gaireben cinquanta a setenta ans foguèron trobats ensems, dins las meteissas cròtas". [...] es mai sovent admés que l'ensems dels documents foguèron amagats dins la cròtas a l'entorn de 68, [...] al moment de la primièra revòlta josièva contra los romans. [...] se caldrá  d'ara enlà prene en compte de l'existéncia de [...] doas bibliotècas que, en mai, benlèu foguèron amagadas a dos moments diferents. Non solament en 68 [...], mas tanben gaireben setenta ans mai d'ora <ref>[https://web.archive.org/web/20100108012739/http://sciencesetavenirmensuel.nouvelobs.com/hebdo/parution/p731/articles/a362527-manuscrits_de_la_mer_morte_%C3%A0_double_fonds.html « Manuscrits de la mer Morte à double fonds »].</ref>! ». == Attribucion dels tèxtes == Foguèt a partir de [[1948]], qu'un primièr autor, l'[[Arqueologia|arqueològ]] [[Israèl|israelian]] Eleazar Sukenik, publica un article ont establit un ligam entre los ròtleus (e lor contengut) e la secta dissidenta [[Jusieus|josieva]] que se nomena en grèc ''[[essenians]]''. Foguèt tanben evocat l'apartenéncia de [[Jèsus de Nazaret|Jèsus]] o de [[Joan Batista]] a aquela comunautat, mas sens poder balhar de pròva non discutiblas. Lo subjècte fa l'objècte de debats intenses. Aquela teoria es venguda l'interpretacion mai comunament admesa sus l'origina dels ròtleus. Es considerada coma probabla, mas pas cap de pròba formala n'existís. Es discutida per de cercaires. Per K. H. Rengstorf, seguit per N. Golb, los manuscrits vendián de bibliotècas de Jerusalèm (del [[temple de Jerusalèm]] coma de bibliotècas privadas), e serián estat aparats dins de cròtas pendent l’apròcha dels Romans, vèrs 70 <abbr class="abbr" title="après Jésus-Christ">Ap</abbr><abbr class="abbr" title="après Jésus-Christ">C.</abbr> Segon André Paul<ref>{{Modèl:Referéncia Harvard sens parentèsis|Héricher, Michaël Langlois et Estelle Villeneuve|2010|p = 152-156}}</ref>, fòrça cercaire s'afranquisson ara de la tèsi esseniana e « se comença a descobrir qu'aqueles documents precioses son tanben de fonts del judaïsme rabbinic o classic [...que] percebèm aisidament las premícias dins la bibliotèca de Qumran<span></span>: los modèls de la quita comunautat ideala supausa una existéncia alunhada del Sanctuari central. Unes escrits fan la teoria de l'alunhament del Temple centralizator, veire de l'abséncia d'aquel, quitament cercant a instaurar de suppletius simbolics o sublimats. D'ont l'importança particulara balhada a la Lei [...]. Sens lo saber, se prava pas tanben a Qumran l'ora ont i auriá pas pus de Temple, aquela del regim del ''tot-[[Torah]]'' ». == Roïnas arqueologicas == Près de las cròtas foguèt trobat un important site arqueologic que « conten las roïnas d'un complèxe comunautari de granda talha, avent gaireben la forma d'un quadrilatèr de cent mètres de long e ochen de larg<ref name="André-Paul"/> ». D'indicis permeton de pensar que lo site es aquel dels autors dels manuscrits. En efièch, ''la Règla de la comuna'', trobada dins los manuscrits, indica una vida comunautària e religiosa que se trapa dins las roïnas, ont « son los rèstes d'importantas installacions concebudas per una experiéncia de vida comuna, durabla e regulada. Pendent l'an 1997, se faguèt la descobèrta tota recenta d'un preciós ''ostrakon'' o « trencadisses » sus un dels barris<span></span>: se poirá i legir lo mot ebrieu ''yahad'', que tradisèm per « comuna ». Aquel tèrma figura entre autres dins lo títol de l'un dels grands escrits coneguts dempuèi 1947, que los rèstes d'un decenat d'exemplars serán culhits dins las cròtas de Qumran<span></span>: ''la Règla de la comuna''<ref name="André-Paul"/> » (o ''la Règla de la comunautat'', segon una autra traduccion). « Se s'apiejam sus las conclusons dels arqueològs, es gaireben segur que la fasa significativa de l'occupacion dels luòcs s'acabèt après de la desfacha de la resistança josièva contra Roma, abans o puslèu après la casuda de Jerusalèm, en 70. Podèt aver començat entre 130 e 120 AbC, quitament abans. L'aventura auriá durat dos sègles sens gaire d'interrupcions, mas non sens evolucion<ref name="André-Paul"/> ». Las datas de l'occupacion del site correspondon plan amb aquelas dels documents, e son foncionament correspond plan amb la vida comunautària descricha per ''la Règla de la comuna''. Fin finala, « fòrça donadas suggerisson de ligams entre aquel escrich normatiu e l'establiment près de que foguèt trobat<ref name="André-Paul"/> », mas sens pròva definitiva. == Fragments == Foguèron trobats 100 000 fragments, despartits en 870 manuscrits diferents, que 220 son de tèxtes biblics de la [[Tanakh|Bíblia ebraïca]]. Totes los libres de la Talakh i son presentats, levat lo ''Libre d'Estèr''<ref>Michaela Bauks (éd.) et Christophe Nihan (éd.</ref>. En mai dels libres de l'Ancian Testament, i a tanben de libres apocrifs (levats del canon biblic pels crestians, mas tanben pels josieus), coma lo ''[[Libre d'Enòc]]'' e lo ''[[Libre dels Jubilèus]]''. Gaireben totes son ebrieu, unes en grèc, tirats de la version de la Setanta. A aqueles libres (canonics o non) s'apondon de comentaris sus aqueles, coma de tèxtes especifics de la comunautat josieva que vivián à Qumran, coma Lo Ròtleu del Temple e La Règla de la Comunautat. Fin finala, la cròta 7 contien de fragments escrichs en grèc. Los tèxtes amb que son ligats fan l'objècte de discussions entre los especialistas<ref>{{Modèl:Lien web|langue = |titre = Etude de Fr. Bonnet-Eymard|url = http://crc-resurrection.org/toute-notre-doctrine/contre-reforme-catholique/archeologie-biblique/les-decouvertes-de-qumran-et-le-moyen-testament/le-7q5-fragment-de-saint-marc/|site = |date = |consulté le = }}</ref>{{Modèl:,}}<ref>{{Modèl:Obratge|langue = Français|auteur1 = Carsten Peter Thiede|titre = Qumran et les évangiles|lieu = Paris|éditeur = François-Xavier de Guibert|année = 1994|pages totales = |isbn = |lire en ligne = |passage = }}</ref>{{Modèl:,}}<ref>{{Modèl:Obratge|langue = |auteur1 = J. O'Callaghan|titre = Los papiros griegos de la Cueva 7 de Qumran|lieu = Madrid|éditeur = |année = 1974|pages totales = |isbn = |lire en ligne = |passage = p. 44-61}}</ref>{{Modèl:,}}<ref>{{Modèl:Lien web|auteur = Thierry Koltes|titre = Le papyrus 7Q5 de Qumran : un texte juif ou un texte chrétien ?|url = http://thierry.koltes.free.fr/7q5.htm|consulté le = 10 décembre 2014}}</ref>. Aqueles fragments foguèron escampilhats pel mond e son conservats dins diferentas institucions. Aqueles que se trapan a París o a Londres i foguèron enviats pels paire Roland de Vaux. Constituisson una part bèla de l'ensems. '''Tièra dels libres segon le nombre de manuscrits trobats (16 primièrs)''' {| style="margin-bottom: 10px;" class="wikitable" ! Libres ! Nombre de manuscrits |- | Psalmes |39 |- | Deuteronòm |33 |- | [[Libre d'Enòc|Enòc 1]] |25 |- | [[Genèsi]] |24 |- | [[Isaïas (profèta)|Isaïas]] |22 |- | Jubilèus |21 |- | [[Libre de l'Exòde|Exòde]] |18 |- | Levitic |17 |- | Nombres |11 |- | Pichons profètas |10 |- | Danièl |8 |- | Jeremias |6 |- | Ezequièl |6 |- | Jòb |6 |- | Samuèl 1 & 2 |4 |} === Cròta 1 === Foguèt sonque en [[1949]], près de dos ans après la descobèrta primièra, que se trobèt la cròta d'ont foguèt sortit los primièrs manuscrits. D'escavacions comencèron en febrièr, menadas per G L Harding, Roland de Vaux, e Ibrahim El-Assouli, del Musèu Rockefeller. Pas mens de 600 fragments èran amassats, e tanben de troces de fusta e de terralha, de vestits. === Cròta 2 === Tres ans mai tard, en [[1952]], los bedoïns descobriguèron près d'aquí la cròta 2, mens monumentala; pasmens fòrça fragments i foguèron descobèrts e venduts al musèu arqueologic d'Israèl e a l'escòla biblica e arqueologica francesa de Jerusalèm. === Cròta 3 === Lo 14 de març del meteis an, una tresena cròta foguèt descobèrta, que conteniá lo mai misteriós dels manuscrits, lo Ròtleu de coire. [[Fichièr:Grotta_qumran.JPG|thumb|La cròta n°4.]] === Cròta 4 === Foguèt descobèrta en 1952 pel Paire Roland de Vaux, director de l’escòla biblica e arqueologica francesa de Jerusalèm. == Vejatz tanben == === Bibliografia === * {{fr}}Katell Berthelot, Thierry Legrand, André Paul (dir.), ''La Bibliothèque de Qumrân. Vol. 1. Torah. Genèse'', Paris, Editions du Cerf, 2008, XXXIII + 589 paginas. Primièr volum d'una edicion francofòna complèta (nòu volums) dels manuscrits de Qumran: introduccions als manuscrits, tèxtes e traduccions notadas. * {{fr}}Katell Berthelot, Thierry Legrand, André Paul (dir.), ''La Bibliothèque de Qumrân. Vol. 2. Torah. Exode - Levitique - Nombres'', París, Editions du Cerf, 2010, XXXIII + 464 paginas. [https://web.archive.org/web/20140904180659/http://www.editionsducerf.fr/html/fiche/fichelivre.asp?n_liv_cerf=8990 Segon volum d'una edicion francofòna complèta (nòu volums) dels manuscrits de Qumran: introduccions als manuscrits, tèxtes e traduccions notadas. * {{fr}}André Dupont-Sommer, ''Les Écrits esséniens découverts près de la mer Morte'', Payot, 1959 : 1980 * {{Modèl:Obratge|títol = Qumrân. les secrets des manuscrits de la mer Morte|prenom = Laurent|autor = Héricher, Michaël Langlois e Estelle Villeneuve|editor = [[Bibliothèque nationale de France]]|an = 2010|isbn = 978-2-7177-2452-3}} * {{fr}}Ernest-Marie Laperrousaz, ''Les Manuscrits de la mer Morte'', Que sais-je, 1961 ; 1984 ; 10e éd. mise à jour, 2003 * {{}}Ernest-Marie Laperrousaz, ''Qoumrân : L'établissement essénien des bords de la mer Morte, Histoire et archéologie du site'', Picard, 1976 * {{fr}}Ernest-Marie Laperrousaz, ''Qoumrân et ses manuscrits de la mer Morte'', Non Lieu, 2006 * {{fr}}Ursula Schattner-Rieser, ''Textes araméens de la mer Morte. Édition bilingue, vocalisée et commentée'', coll. Langues et cultures anciennes 5, éd. Safran, Bruxelles, 2005, {{Modèl:ISBN|2-87457-001-X}} * {{fr}}Schiffman Lawrence, Encyclopedia of the Dead Sea Scrolls, 2 vols. (New York: Oxford University Press, 2000)(with James C. VanderKam (eds.) * {{fr}}Roland de Vaux, ''L'Archéologie et les manuscrits de la mer Morte (The Schweich Lectures of the British Academy, 1959)'', Londres, Oxford University Press, 1961, edition postuma aumentada, en traduccion anglesa: {{en}}''Archeology and the Dead Sea Scrolls'', Londres, 1973 * {{fr}}Geza Vermes, ''Les Manuscrits du désert de Juda'', Desclée et Cie, 1953 * {{fr}}Charline Zeitoun, ''La double vie des manuscrits de la mer Morte'', in ''Le journal du CNRS'', n°214, novembre de 2007, p.&nbsp;9. === Articles connèxes === * [[Essenians]] * [[Judaïsme ellenistic]] * [[Manuscrits de la Bíblia]] * [[Ròtleu de coire]] === Ligams extèrnes === * [http://dss.collections.imj.org.il/ Digital Dead Sea Scrolls], presentacion en linha dels manuscrits sul site del Musèu d'Israèl. * https://web.archive.org/web/20081125045554/http://www.reforme.net/archive2/article.php?num=3118&ref=367 * [https://web.archive.org/web/20150924085638/http://www.regard.eu.org/articles/Archeologie/TXT.complet.archeo/PSDDLMDLMM2.php {{fr}}La plus sensationnelle des découvertes.] [https://web.archive.org/web/20150924085638/http://www.regard.eu.org/articles/Archeologie/TXT.complet.archeo/PSDDLMDLMM2.php {{fr}}Les manuscrits de Qumrân] En ce temps-là, la Bible N°15, pages III-II. * [https://web.archive.org/web/20111214110250/http://www.clio.fr/BIBLIOTHEQUE/qumrAn_et_les_manuscrits_de_la_mer_morte.asp {{fr}}Qumrân et les manuscrits de la mer Morte] per André Paul, istorian, biblista e teologian. * {{Modèl:Pdf}} [https://web.archive.org/web/20150420205717/http://www-irma.u-strasbg.fr/~foata/fuchs/mer.pdf {{fr}}Les manuscrits de la mer Morte] per Aimé Fuchs. * [http://www.bibliquest.org/Lamorte-Mer_morte-Decouvertes.htm {{fr}}Les découvertes archéologiques de la mer Morte] * [https://web.archive.org/web/20150923201001/http://www.cbl-grenoble.org/6-cbl-grenoble-4-action-15-page-0.html Publications des manuscrits de la mer Morte] * [http://www.oup.com/ Oxford University Press] Discoveries in the Judaean Desert (rechercher sur le site) * {{Modèl:Pdf}} https://web.archive.org/web/20101026042906/http://www.premiumorange.com/theologie.protestante/enseignants/legrand/bdqpresent.pdf per Thierry Legrand, Istòria de las religions, Universitat Marc Bloch - Estrasborg. * [http://bcrfj.revues.org/4922?&id=4922 {{fr}}Les manuscrits de la Mer Morte, cinquante ans après] ==== Notas e referéncias ==== <references /> 2kou4g0mni83egrjyrj3y7t7tfa652f 0 158074 2503538 2013417 2026-06-25T15:56:28Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2503538 wikitext text/x-wiki '''Milada Musilová''' (1912-1996) foguèt una soprano chèca. ==Biografia== Milada Musilová nasquèt lo 14 de febrièr 1912 a Blansko (Moràvia), a 20km al nòrd de [[Brno]], de Kristina Musilová e Rudolf Musil. I demorèt pas gaire, que'l paire trobèt una plaça als camins de fèr en tant qu'engenhaire, e donc la familha agèt a se mudar a Brno. Pr'aquò, i tornèt sovent pendent las dimenjadas e los jorns de fèsta, tant que visquèron los pepin e menina. En 1929, dintrèt al Conservatòri d'Estat a Brno. Venguèt sòcia del teatre amator Sokol e, dins las annadas 1929-1936 joguèt de ròtles dins mai d'una opereta. Aprèp que foguèt diplomada del conservatòri en 1935, contunhèt a estudiar lo cant ambe'l professor Branberger a [[Praga]]. Dempuèi 1936, foguèt engatjada 9 ans a l'operà d'[[Ostrava]]. Se maridèt ambe'l Doctor en Dret Antonín Parme. Dins las années 1945 - 1948, trabalhèt a l'Operà del 9 de mai a Praga, que fusionèt en 1948 ambe'l Teatre Nacional. Cantèt mai que mai dins d'operàs de Mozart, Smetana et Janáček, fins a 1975. Dempuèi 1962, se consacrava tanben a l'ensenhament. En 1968, recebèt lo títol d'Artista Emerita e, la meteissa annada, foguèt nommada ciutadana d'onor de la vila de Blansko. Milada Musilová moriguèt lo 24 de genièr 1996. <ref>http://www.muzeum-blansko.cz/vyznamne-osobnosti-blanenska/milada-musilova-1912-1996-/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190905030616/https://blanensky.denik.cz/serialy/milada-musilova-legenda-se-zlatem-v-hrdle20120210.html</ref>. La plaça de Milada Musilová dins la musica enregistrada es benlèu relativament modèsta, mas foguèt considerada coma la ''Mařenka'' ideala, ambe son soprano leugièr, per sa participacion a l'enregistrament de ''La Promesa venduda'' de [[Jaroslav Vogel]] en 1952<ref>L'Avant-Scène Opéra, n° 246, ''La Fiancée vendue'', edicions Premières Loges, 2008</ref>. Es aquò que li val d'èsser coneguda internacionalament e d'obténer un passapòrt per l'immortalitat. Avertiment : pr'amor de la declinason en chèc e de la traduccion en occitan, la fòrma de qualques noms pròpis, de personas pauc conegudas, es aleatòria dins aqueste article per çò qu'es de las finalas. ==Nòtas e Referéncias== jfm7h5yhxp4iibwtrkozwydkkdmpdm1 0 166624 2503545 2454068 2026-06-25T21:02:25Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2503545 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Salt_ponds_SF_Bay_(dro!d).jpg|vinheta|Salina de baia de San Francisco.]] La '''salina '''o''' lo salin''' es un ensems d'installacions d'origina antropica que la tòca es de favorizar l'extraccion e la culhida de la [[sal]] de mar a partir de la dintra d'una font, l'aiga de mar. Es mai sovent un dispositiu de restancas, de palas, de canals e de diferents bacins de sèrva menant fin finala a de bacins de fèble prigondors, ont se culhís la sal, obtenguda per l'evaporacion de l'[[aiga de mar]], jos l'accion combinada del [[Soleu|solelh]] e del [[vent]]. == Principi == Levat unas excepcions dins de lacs salats, las salinas son litoralas e foncionan amb de l'[[aiga de mar]]. Aquesta es menada per gravitat pendent las marèas mejanas e fòrtas mejans un grand malhum de canals fins a de sèrva o bacins intermediaris. De là, es en seguida menada dins los bacins de culhida. En sason cauda, tot lo long del percors, la salinitat aumenta regularament quitament abans la dintrada de l'aiga dins los bacins de culhida. Dins los darrirèrs bacins, los cristallizaires, lo sal es culhida jos forma de cristals grosses precipitant al fons de la prima sisa d'aiga saturada. Lo salnièr pòt tanben culhir la ''flor de sal'' constituida de cristals mai pichons se las condicions son favorablas (preséncia de vent). Mai sovent la produccion se debana que de la mitat de junh a la mitat de setembre dins l'emisfèr nòrd; lo rèste de l'annada es consacrat a l'entreten de la salina o a l'apara del maltemps. En [[Mar Mediterranèa|Mediterranèa]], lo solelh accelèra l'evaporacion; atal la sason de produccion es mai longa e subretot la secada de l'estiu dona la possibilitat de realizat una culhida de sal seca, naturalament blanca, alara qu'en Bretanha, la culhida se fa de junh a setembre, donant una sal grisa e umida.<gallery mode="packed"> Pen-Bron.jpg|Vista aeriana de las salinas de Guérande. Marais salants ile de Re.jpg|Salinas sur l'illa de Ré. Piles of Salt Salar de Uyuni Bolivia Luca Galuzzi 2006 a.jpg|Culhida de la sal dins lo Salar de Uyuni, en Bolivia. Photo 100047 Les salins d'Aigues Mortes en Camargue.jpg|Los salins de Camarga (Aigasmòrtas). Marais salants de Guérande.jpg|Salinas de Guérande. </gallery> == Color == La color de las salinas varia segon la salinitat e depend dels microorganismes presents dins l'aiga. Pòt variar del verd pale al roge intens. Las salinas que la salinitat es puslèu bassa auràn una color verda a causa de la predominança d'algas d'aquesta color. Quand la salinitat aumenta, l'alga ''[[Dunaliella salina]]'' dona una tinta anant del ròse al roge. De cambaròtas pichinas, ''Artemia salina'', evoluant dins d'aiga de salinitat mejana donan una tinta iranjada a las salinas<ref>https://web.archive.org/web/20170831132135/http://www.la-palma24.info/es/salina-fuencaliente/25/</ref>. De bacterias coma ''Stichococcus'' contribuisson tanben a las tintas. == Condicions de produccion == [[Fichièr:Bilma-Saline-85.jpg|vinheta|Totas las salinas son pas litoralas, coma las Salinas de Bilma, al Niger, aicí en decembre de 1985.]] Un cristallizaire mesura de 20 a 100&nbsp;m². La superfícia dels cristallizaires representa una fèbla fraccion de la superfícia totala de la salina. Fòrça paramètres influisson sus la produccion annala d'un bacin de culhida. Es de l'òrdre d'una tona de sal. Lo saber-far del salnièr repausa d'en primièr sus l'expleitacion optimala de las condicions naturalas, subretot meteorologicas. L'evaporacion es accelerada pels factors seguents (per òrdre d'importança) : (1) lo vent, (2) una espessor d’aiga tan fèble que possible, (3) lo solelh e (4) l'aviada de l'aiga. Fòra del periòde de produccion, lo salnièr a tanben una importanta responsabilitat dins l'entreten de la salina. == Utilizacion == La sal de mar pòt èsser utilizada per l'alimentacion, l'agroalimentari (agent conservator), d'usatges industrials o de léser, e mai rarament pel desglaç de las carrièras (melhor s'utiliza la sal gemma mens cara).<gallery mode="packed"> France_salin_de_giraud_salt_mountain.jpg|Puèg de sal al Salin de Giraud (Arle). </gallery> == Istòria == Los primièrs salins semblan aver estat inventats pals [[Roma antica|Romans]] a la broa la [[Mar Mediterranèa|Mediterranèa]] e tanben en Euròpa de l'Oèst<ref>Comité des Salines de France, ''[http://rouzeau.chez.com/sel-web/resumes/rouzeau/Rouzeau.htm L'exploitation du sel dans la France protohistorique et ses marges]'' Table ronde du Comité des Salines de France ; Paris, lundi 18 mai 1998</ref>. A aquesta epòca dins lo nòrd de França e Belgica e mai al sud en [[Vendèa]] e paluns peitavins, la produccion de la sal èra ''« ignigèna »'', es a dire eissida de l'[[evaporacion]] d'aiga-sal dins de forns alimentats per de lenha. Las quita aiga-sal venent de grandas quantitats d'[[aiga de mar]]. Èran caufadas e cristallizadas. Cal esperar l'Edat Mejana per que l'Atlantica vei apareisser los primièrs arrenjaments de las salinas en aiga e bacins. Mai plan abans los Etruscs, los Fenicèus, los Grècs bastissián de salins. Las rotas del sal son evocadas dempuèi l'Antiquitat. Erodòt e Estrabon, geografs, evòcan aqueste comèrci de la sal dins fòrça tèxtes. La sal circulava dins tot lo bacin mediterranèu, mas tanben dins l'Orient Mejan per las carrièras que ligavan lo golf Persic a la Mediterranèa orientala se crosant a Tadmor, l'antica Palmira, ont las salinas èran considerablas. Se dobrissan las ribas de la mar Negra los camins de la sal en l'Euròpa orientala e atal donar a Bizanci una moneda d'escambi amb los Eslaus. La sal passava per Roma venent de las salinas d'Ostra pel sud, e ne partissiá cap al nòrd per la "Via salaria" (la via de la sal) per anar fins al confins septentrionals de l'empèri. En Provença se comencèt a expleitar la sal pendent l'Antiquitat (a l'epòca dels Grècs), los Focèus ne fasián lo comèrci. Puèi a partir del sègle VI, lo Lengadòc ([[Aigasmòrtas]]), la Provença e la Sardenha venon de productors de sal. De salins, desvolopats dins aquestas regions a partir d'aquesta epòca, son encara en activitat. == Referéncias == {{Reflist}} == Bibliografia == * Gildas Buron, ''Hommes du sel - Bretagne des marais salants'', Skol Vreizh, Morlaix. {{ISBN|2-911447-42-5}}. * Gildas Buron, ''Bretagne des marais salants - Deux mille ans d'histoire'', Skol Vreizh, Morlaix. {{ISBN|2-911447-58-1}}. * Jean-Claude Hocquet, ''Hommes et paysages du sel, une aventure millénaire'', Actes Sud 2001 * Georges Drano, Nicole Drano et les élèves de l’école publique d’[[Azereg|Assérac]], ''Les Marais-salants bretons'', in Chantier Bibliothèque de travail 944 de l'ICEM, décembre 1983 [https://web.archive.org/web/20160304001911/http://www.icem-pedagogie-freinet.org/sites/default/files/bt944ill1.pdf texte en pdf par Marjolaine Billebault, décembre 2012] == Vejats tanben == === Articles connèxes === * [[Clorur de sòdi]] * [[Sal alimentària|Sal alimentari]] * [[Flor de sal]] * [[Palun]] === Ligams extèrnes === * [http://www.marais-salant.com/ Ecomusèu del salin] * [https://web.archive.org/web/20070624190213/http://www.forum-marais-atl.com/index.html Forum des Marais Atlantiques Pôle relais en faveur des zones humides littorales Manche Atlantique et Mer du Nord] * [https://web.archive.org/web/20140805202741/http://www.batzsurmer.com/index.php3?rubrique=culture&sous_rubrique=musee&page=index Musèu de Batz-sur-Mer] * [https://web.archive.org/web/20150409164819/http://museepaysderetz.com/sel.html Esquèma, istòri e imatges de las salinas del País de Retz] * Site sus la sal e los salnièrs de l'Illa de Noirmoutier : [http://jalladeauj.fr/seldenoirmoutier/ ''Du sel et des hommes''] cxzub3bsucd9k95u07o4v2v3qgapty2 0 170933 2503546 2496817 2026-06-25T21:14:02Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2503546 wikitext text/x-wiki {{Infobox Identitat | tematica = sant | carta = sant | nom = | nomdebateg = | imatge = Saint brendan german manuscript.jpg | legenda = Lo viatge de sant Brendan illustrat per un manuscrit alemand del sègle XV. | talhaimatge(en px) = 200 | datadenaissença = 484 | luòcdenaissença = Tralee | datadedecès = 578 | luòcdedecès = Annaghdown | paísdorigina = | profession = Explorator, escrivan, prèire catolic | títol1 = abat | començamentderenhe = | finderenhe = | títol2 = | dinastia = | gradmilitar = | arma = | començamentdecarrièra = | findecarrièra = | coronament = | investitura = | predecessor = | successor = | conflicte = | comandament = | fachesdarmas = | distincions = | omenatge = | autrasfoncions = | paire = | maire = | conjunt = | enfants = | mestressas = | Títol_politic = | Nacion = | Periòde_govèrn1 = | Predecessor1 = | Successor1 = | Periòde_govèrn2 = | Predecessor2 = | Successor2 = | Partit = }} Sant '''Brendan''', '''Brendan de Clonfert ''' o '''Breanainn de Clonfert''', nascut vèrs [[484]] a Ciarraight Luachra o Kerry-Luachra, província d'Altraich-Cuile del reialme de [[Munster]] (dins l'actual comtat de Kerry, en Irlanda), e mòrt en [[578]] a Eanach Dhúin o Annaghdown/Annadown), chafrat ''lo Navigator'' o ''Chief Prophet of Ireland'', es un d’aquestes sants monges del cristianisme irlandés que la legenda passèt l'istòria. == Istoriografia == Las donadas biograficas sus la vida de Brendan an per referéncia doas fonts agiograficas, mescladas de recits subrenaturals: la ''Vida de Brendan'' que nos foguèt transmesa per diferentas versions, latinas e irlandesas (''Vita Brendani'' / ''Betha Brenainn'') e tanben lo celèbre ''Viatge del sant abat Brendan'' (''Navigatio sancti Brendani abbatis''). Las datas aproximativas, coma unes fachs, son pasmens confirmats pels annals e genealogias irlandesas. Se la ''Vita'' e la ''Navigatio'' son pas veraiament fisablas, al mens son un tesmoniatge de la veneracion que l'abat foguèt l'objècte dins los sègles que seguisson son sacerdòci. Al plan filologic, se pausa tanben lo problèma de las influéncias mutualas entre las tradicions que representan aquestas doas fonts. Atal, la naissença de la tradicion de la ''Vita'' es mal datada. Quitament se las copias manuscritas que tenem sián pas anterioras a la fin del sègle XII, los cercaires estiman que l’arquetipe deguèt èsser compausat avant l’an mila, mas la ''Navigatio'' li es anteriora d’unes dos sègles, e ven de segur de la segonda mitat del sègle VIII. Es perque, per restablir la trama dels fachs de la biografia de Brendan, o per comprene la natura de la legenda a l’entorn de sa vida, es melhor de se fisar als annals e genealogias contemporanèas de l’abat, o comparar entre elas las versions successivas de la ''Vita Brendani''<ref>D'après {{Cite book}}.</ref>. Existís mai de cent manuscrichs del ''Viatge de Sant Brendan'' escampilhadas per las bibliotècas d’Euròpa, e encora mai de traduccions<ref>D'après {{Revista|nom1=Silvère Menegaldo}}</ref>. La mai anciana version complèta del tèxte paréis vèrs 900. Aqueste recit edificant descriu de fenomèns naturals, d’aparicions fantasticas o de païses meravelhós, que l’evocacion deviá embelinar los fidèls. I a fòrça parallels e de referéncias crosadas entre lo ''Viatge de Sant Brendan'' e lo ''Viatge de Bran'' o ''Lo Viatge de Máel Dúin''. Un dels mai vièlhs manuscrits portant aquesta legenda, ''De Reis van Sinte Brandaen'', es escrich en [[bas francic]] e data del sègle XII. Los filològs estiman que s'agís del recamp d’una font en [[naut alemand mejan]] uèi perduda, amb de legendas irlandesas, que s’entrevei la mescla d’elements crestians e encantarèls. La version anglesa: ''Life of Saint Brandan'', es pas qu’una traduccion tardièra d’aquesta version neerlandesa<ref>D'après {{Cite book}}.</ref>. == Arqueologia == En [[1965]], l'arqueològ Thomas Lee anóncia la descobèrta de roïnas circulàrias irlandesas al bòrd de la baia d'Ungava, al nòrd de [[Quebèc]] ; d'autres arqueològs pròvan qu’aquestas roïnas aurián podut èsser daissadas per d'autres Europèus, coma los Franceses<ref name="archeologie_19-26">{{Cite book}}</ref>. == Biografia == Baptejat per l'evèsque Erec, Brendan es contemporanèu de [[Beneset de Nurcia]]. Es d’11 d’edat quand [[Patric d’Irlanda|Sant Patric]], l'evangelizator d'[[Irlanda (illa)|Irlanda]], morís. Brendan (tanben ortografiat '''Brandan''', '''Brendaine''', '''Bridoine''', '''Brévalaire'''...) se prepara a la vida monastica a l'abadiá de [[Llancarfan]], dins lo reialme de Gwent, près de clergues que li ensenhan lo latin, lo grèc, la literatura, las matematicas, l'astronomia e la medecina. Vèrs [[515]]-[[524]] son primièr grand viatge lo mena a las [[Illas Feròe]] e en [[Islàndia]] à bord d'un [[coracle]]. Dins la tradicion cèlta de l'immram, s’en va enseguida per una quista de set ans En cerca del jardin d'[[Jardin d'Edèn|Edèn]]. S'aventura sus l'[[ocean Atlantic]] amb una nau pichona (benlèu un currach) e unes monges, benlèu vèrs l'an [[530]]. Torna en [[Irlanda (illa)|Irlanda]] en afirmant aver descobèrt una illa (enseguida nomenada [[Illa de Sant Brendan]]) qu'assimila al [[Paradís]]; lo recit lèu escampilhat de sas aventuras atrach fòrça peregrins a [[Aldfert]], lo vilatge d'ont faguèt sa partença. Segon lo recit mediéval, ''Navigatio Sancti Brendani abbatis'', sant Brendan auriá realizat dos longs viatges en mar, sus de naus de tipe ponto. Lo primièr vèrs 530 l'auriá menat cap a las [[Illas Canàrias|illas Fortunadas]] ([[illas Canàrias]]); lo segond viatge, mai tardièr, vèrs [[544]]-[[545]], l'auriá menat, segon la saga irlandesa, cap als [[Açòres]] e benlèu las [[Antilhas]] qu'auriá comparadas al Paradís<ref>https://web.archive.org/web/20081120012924/http://saintbrendan.d-t-x.com/pages/pnotes03.html</ref>. [[Fichièr:St_Brendan_the_Navigator_-_geograph.org.uk_-_332894.jpg|vinheta|Estatua modèrna sus l'illa Samphire]] Dins son obratge ''Las Crosièras del'' Pourquoi pas ''?'' Per la [[mar de Groenlàndia]], lo [[Jean-Baptiste Charcot|comandant Charcot]] fa referéncia a aqueste manuscrit del sègle IX: la ''Peregrinacion de Sant Brendan'', alara que tracta de las aventuras fantasticas del monge Brennain Mac Filonga dins l’illa de Jan-Mayen, situada en plen [[Ocean Artic|ocen Artic]], a 780 quilomètres al nòrd oèst d’[[Islàndia]]. Fondèt en Irlàndia, presisa l’autor, l’abadiá de Cluainfert (ou Clonfert) ont moriguèt en 578, e venguèt '''Sant Brendan'''. Segon la tradicion, sant Brendan escriguèt de règlas monasticas sota la dictada dels [[Àngel|àngels]]. Viatja dins las [[illas Britanicas]] e en [[Bretanha (istorica)|Bretanha]] pendent près de vint e cinq ans. A l'estuari del fluvi [[Renk|Rance]], fondèt un convent a Aleth (près de [[Sant-Maloù|Sant Maloù]]). En [[561]], tornèt en Irlanda ont fondèt lo [[monastèri de Clonfert]] dins lo [[comtat de Galway]]. Moriguèt entre 574 e 578 près de sa cabdeta, abadessa fondatritz d'Enach Dvin<ref>https://web.archive.org/web/20200807203029/http://www.netmarine.net/tradi/celebres/brendan/index.htm</ref>. Primièr foguèt condamnat, puèi canonizat per la Glèisa<ref>[http://www.utqueant.org/net/fascinationbren.html G.Vincent].</ref>, fixant sa fèsta lo de 16 mai. == Interpretacions del recit == Lo recit de son viatge es ligat a una tradicion irlandesa de viatges iniciatics contenent des passatges obligats (los ''imrama'', coma ''Immram Brain maic Febail''), foguèt interpretat coma un recit simbolic fa referéncia a la liturgia pascala (los viatges de sant Maloù son essencialament identics), mas fòrça detalhs son la pròva qu'al mens es un recit escrich per qualqu'un avent la practica de la navigacion en nauta mar sus una pichona nau medievala. En [[1976]], l'Irlandés [[Tim Severin]] bastiguèt una barca de pèl tirada e tocan Tèrra Nòva per las illas Feròe e l'Islanda, pròva que lo viatge de Brendan fins en [[America]] es tecnicament possible. D’especialistas de literatura medievala e de geografia istorica veson pasmens dins la navigacion la retranscripcion exacta d'un autentic viatge e considèran qu'i a pas de pròvas que Brendan aja podut passar l'Islanda<ref>{{citation étrangère|Brendan was an actual historical figure who may have made western voyages, perhaps as far as Iceland, known to have had an Irish monastic colony at the time of Norse colonization in the ninth century (Oleson, 1964). Although, as with the purported journeys of Phoenicians and Greeks, there is no evidence to suggest a North American landfall for Brendan or other Irish clerical explorers, the Brendani literary cycle was a significant part of late Medieval geographical lore|lang=en}} J.L. Allen, « From Cabot to Cartier : The Early Exploration of Eastern North America, 1497-1543 », ''Annals of the Association of American Geographers'' , 82 (3), 1992, pp. 500-521.</ref>,<ref>Selon John D. Anderson, on ne peut accepter les lectures littérales qui envoient Brendan en Amérique {{Incise|dont la reconstitution de 1976}} « The navigatio brendani : a medieval best seller », The ''Classical Journal'', 83, 4, 1988, pp. 315-322 et surtout pp. 315-316.</ref>. Sièis elements an podut far pensar lo contrari e que sant Brendan auriá atench d’illas tropicalas: * una descripcion de nòga de cocòt; * una descripcion de fuèlha de palma, mas los palmièrs èran coneguts en Africa del Nòrd ; * de descripcions de fruchs exotics, mas aquestas descripcions pòdon tanebn èsser interpretada coma d’iperbòlas; * la mencion de la caça e de la consomacion de tartugas; * la mencion d'un corrent marin semblant a un fluvi verd dins la mar, mas poiriá èsser una exageracion d’un corrent que que siá e pas del Gulf Stream ; * la durada de la demorança de dos ans de Brendan dins l'illa, es un indici de distància e de la dificultat de preparar lo retorn, coma foguèt Lo cas per [[Cristòl Colomb]]. == Lo sarcofag de sant Brendan e la toponimia fasent referéncia a aqueste sant en Bretanha == [[Fichièr:005_Trégrom.JPG|vinheta|[[Trégrom]]: lo « [[sarcofag]] de sant Brandan »]] * La comuna de [[Trégrom]] ([[Còstas d'Arvòr]]) possedís un « sarcofag de Sant Brandan »: aqueste [[sarcofag]] monolitic, que data de l'epòca carolingiana o [[Art romanic|romanica]], es benlèu un « pausador » (sepultura temporària utilizat pendent las ceremonias funeràrias), mas la tradicion dich que lo tombèl de sant Brandan, veire la nau (nau de pèira) d’aqueste monge irlandés quand venguèt evangelizar la Bretanha; es encara visible dins lo claus parroquial<ref>https://web.archive.org/web/20160303193249/http://fr.topic-topos.com/saint-brandan-tregrom</ref>. * Lo nom de la comuna [[Finistèrra|finisteriana]] de [[Loprevaler|Loc-Brévalaire]] ven tanben del nom de « Brendan de Clonfert ». * La glèisa parroquiala de [[Kerlouan]] es consacrada a sant Brévalaire, que seriá pasmens un autre sant, d'origina galesa (conegut en [[País de Galas|Galas]] jol nom de sant Branwallader e de sant Breladre a [[Jersei]])<ref>http://nominis.cef.fr/contenus/Branwallader.pdf</ref>. Le nom de la comuna de [[Sant-Brewalaer|Saint-Broladre]] ([[Ille et Vilaine|Ille-et-Vilaine]]) auriá la mèsma origina. <br /> == Bibliografia == === Tèxte === * ''Le Merveilleux Voyage de saint Brandan à la recherche du Paradis'', par Paul Tuffrau, L'Artisan du Livre, 1925 * ''La Navigation de saint Brendan'' (Terre de Brume, 1996), adaptation romancée du '''Navigatio Sancti Brendani Abbatis'' par René-Yves Creston * ''Benoît : Navigation de saint Brendan à la recherche du paradis'', in éd. par Francis Lacassin, ''Voyages aux pays de nulle part'', Robert Laffont, coll. "Bouquins", 1320 p. * Benedeit, ''Le Voyage de saint Brendan'' (déb. du XII° s.), édi. (anglo-normand) et trad. Ian Short et Brian Merrilees, Champion Classiques, 2006, 224 p. (Texte-source : ''Navigatio sancti Brendani abbatis'', IX° s.). * ''L'Autre Monde au Moyen Âge. Voyages et visions. La Navigation de saint Brendan, Le Purgatoire de saint Patrice, La Vision d'Albéric. Trois récits traduits par Jean Marchand'', Paris, de Boccard (Poèmes et récits de la vieille France, 17), 1940, xxxiv + 185 p. === Estudis === * Louis Kervran, ''Brandan, le grand navigateur celte du VIe siècle'', Robert Laffont, coll. « les grandes énigmes de l'univers », 1977, 290 pages. * Tim Severin, ''Le Voyage du Brendan'', Albin Michel, 1978. * Samivel, ''L’Or de l'Islande'', éd. Arthaud (1963) === Articles connèxes === * * [[Saint-Brandan]], comuna de [[Bretanha (istorica)|Bretanha]] pòrta lo nom del sant qu’i auriá demorat. === Ligams extèrnes === * [https://web.archive.org/web/20201127015513/http://saintbrendan.d-t-x.com/ Site del tèxte illustrat del viatge de St Brandan] * [http://www.utqueant.org/net/fascinationbren.html Analisi de las ''Vitae'' e de la ''Navigatio''] * [http://www.biographi.ca/FR/ShowBio.asp?BioId=34209 Biografia] du ''Dictionnaire biographique du Canada en linha'' * [http://www.arlima.net/mp/navigatio_sancti_brendani.html Archius tèxtes medievals] === Nòtas e referéncias === {{Referéncias}} [[Categoria:Sant catolic e ortodòxe]] dxjgdm8npgo28fj6st7lwpsuko8e334 0 171156 2503550 2431500 2026-06-26T00:42:13Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2503550 wikitext text/x-wiki {{sostítol/Taxon|ns1=Bos taurus indicus}} {{Taxobox debuta | animal | ''Bos taurus indicus'' | Bos taurus indicus.jpg | Zebú }} {{Taxobox | embrancament | Chordata }} {{Taxobox | sosembrancament | Vertebrata }} {{Taxobox | classa | Mammalia }} {{Taxobox | sosclassa | Theria }} {{Taxobox | infraclassa | Eutheria }} {{Taxobox | òrdre | Artiodactyla }} {{Taxobox | familha | Bovidae }} {{Taxobox | sosfamilha | Bovinae }} {{Taxobox | genre | Bos }} {{Taxobox | espècia | Bos taurus }} {{Taxobox taxon | animal | sosespèce | Bos taurus indicus | [[Carl von Linné|Linnaeus]], [[1758]] }} {{Taxobox fin}} [[Fichièr:Zébus_de_Madagascar_01.jpg|vinheta|De '''zebús''' de Madagascar.]] [[Fichièr:Burkina_longhorn_cattle_gorom_gorom.jpg|vinheta|De '''zebús''' al [[Burkina Faso]].]] Lo '''zebú''' (''Bos taurus indicus'') es un [[Bovidae|bovid]] [[Domesticacion|domestic]] davalant d'una sosespècia [[Índia|indiana]] de l'[[Ur (bovid)|urs]]. Lo mot zebú ven del [[tibetan]] « zeba » significant etimologicament « giba ». == Sistematica == Avent agut un estatut d'espècia separada (''Bos indicus''), lo zebú es aura considerat per la majoritat dels autors coma una sosespècia de ''[[Bos taurus]]'' : ''Bos taurus indicus''. Segon la tendéncia actuala dels biologistas a tornar classificar las espècias domesticas en simple sosgrop de las espècias salvatjas originalas, lo zebú est sovent presentat jol nom de ''Bos primigenius indicus'' (una sosespècia de ''[[Ur (bovid)|Bos primigenius]]''), o ''Bos primigenius f. indicus''<ref>Margret Bunzel-Drüke, « Ecological substitutes for Wild horse and Aurochs », [[World Wide Fund for Nature|WWF]] Large Herbivore Initiative, 2001, [https://web.archive.org/web/20061003003924/http://www.zoo-koeln.de/takhi/PDF/Auerochs_Bunzel.pdf PDF].</ref> » (f. per ''forma'' significant que lo zebú es una « forma » domestica, e non pas una sosespècias separada, estatut reservat per unes biologistas a d’animals salvatges). === Lista de la sosespècias eventualas === Segon NCBI (9 mai 2012)[2] : * sosespècia ''Bos indicus gudali'' == Origina == Lo zebú es originari de la peninsula indiana. Ja existiguèt dins la [[preïstòria]] una branca separada de l'us en [[Índia]], ''Bos primigenius namadicus''. N’es lo zebú lo descendent, o se separèt mai tard de la branca ''Bos primigenius taurus'' ? Las recercas actualas en arqueologia son pas seguraa. Mas, l'istòria del zebú contemporanèu, ''Bos taurus indicus'', es plan mai coneguda. Sa domesticacion comencèt fa {{Nombre amb unitat|8500}} ans a [[Mehrgarh]]. De là, colonizèt tota la peninsula indiana. Puèi, arribèt en [[Africa]] ont sas capacitats d'acclimatacion faguèron que s’adaptèt plas a l'assecament progressiu d'una partida de continent. Las tres teorias sus la data de son arribada en Africa son: * ''Arribada anciana'' (fa {{Nombre amb unitat|3000|ans}}) Seriá vengut per la [[Mesopotamia]] e l'[[Egipte antica|Egipte]]. (Payne e Wilson, 1999 et Henri Lhote, ''L'Extraordinaire aventure des Peuls''<ref>[http://ennedi.free.fr/peul.html sahara néolithique - peuls]</ref>) * ''Arribada al Millenari I AbC.'' d'un zebú vengut d'[[Egipte antica|Egipte]]. (teoria basada sus las recercas arqueologica: Muzzolini, 2000) Aqueste zebú, auriá lentament difusat sos gèns au dins las [[:en:Ancient Egyptian cattle|populacion bovinas autoctònas d'Africa]]. * ''Arribada tardièra'' del zebús [[Índia|indo]][[Paquistan|paquistanés]] menat dins la [[Bana d'Africa]] pels [[Arabs]]. ([[Etiopia]], [[Somalia]]) Aquesta tèsi se pièja sus de receras en genetica moleculària; (Hanotte et al, 2002) mòstra una difusion rapida dels gèns de zebús dins las populacions autoctònas. Una segonda arribada fòrça mai recenta en Africa data de las annadas 1880. De missionnaris italians introduguèron de bovids europèus per aumentar la productivitat en [[Eritrèa]]. Amb eles, menèran la pèsta bovina que decimèt lo cabal local. Una importacion massissa se faguèt dempuèi l'[[Índia]] per tornar a las populacions localas lor mejan de subsisténcia. Los Americans e Australians agradèron les qualitats del bovid gibós e tanben l’importèron. Desvolopèron un [[Noirigatge|elevatge]] florissent al [[Brasil]], als [[Estats Units d'America|EUA]], en [[America Centrala|America centrala]] e en [[Austràlia]]. Dempuèi l'independéncia de l'Índia, las exportacions de bovids son arrestadas. La vaca es sagrada, e lor viatge otramer es pas desirat. == Morfologia e aptituds == [[Fichièr:Brahman_(EMAPA)_110307_REFON_2.jpg|drecha|vinheta|Brahman (Bos Indicus), en Avaré]] Lo zebú existís en colors tan variadas coma aquestas del [[Bos taurus|buòu]]. Mas, las colors rojencas e gris clair son majoritàrias. Mai sovent, lo pèl es de color clara, li permetent de suportar la calor. Sota lo pel, la pèl es negra qu’es rica en [[melanina]] per minimizar los riscs de càncer. La pèl es ampla, veire flaca sota lo col: augenta la superfícia, permetent un melhor escambi termic. Aquesta pèl a la facultat de vibrar coma aquesta dels caval per far fugir las moscas e tavans. Sa resisténcia als parasits extèrnes es importanta. Una bòça de grais s’auça al nivèl del garròt, subretot pels mascles, aquesta giba es pichona o grossa, drecha o casentas segon las raças. Constituís una sèrva calorica lor perment de suportar de periòdes de carestiá: cofla en sason umida e descofla pendent la sason seca. Segon las raças e la riquesa de las pasturas, los individús pòdon pesar de {{Nombre amb unitat|200|kg}} a mai d'una tona. Malgrat aquestes excellents aptituds rustics, los zebús son sensibles a las atmosdèras umidas, als [[Tripanosoma|tripanosomas]], als lagasts e a las malautiás transmesas per aquestes <ref>P. Lhoste, V. Dollé, J. Rousseau and D. Soltner, ''Zootechnie des régions chaudes : les systèmes d'élevage'', Paris, [[Ministère de la Coopération]], {{Coll.}} ''Manuels et précis d'élevage'', 1993, p. 19, 288 p.</ref>. == Utilizacions == [[Fichièr:Cornes_de_zébus.jpg|vinheta|De banas de zebú utilizadas per de l'artisanat [[Madagascar|malgach]]]] En [[Índia]], es elevat per son lach e sa fòrça de trabalh. Los animals tròp vièlhs son relargats en libertat. Vagan dins los camps e las vilas, cercant lo manjar que los [[Indoïsme|indós]] lor donan. Lo zebú es tanben utilizat al Jalikatai qu’es un [[espòrt]] practicat al sud de l'Índia dins l'Estat del [[Tamil Nadu]]. Dins los autres païses, la produccion tanben se faguèt per la carn. Quand la seleccion a l'europèa joguèt, lor productivitat egala gaireben aquesta dels bovids europèus, mas dins de mitans climatics ont sols los zebús pòdon èsser rendables. Es elevat pels agricultors, per son [[lach]], per sa [[carn]], son [[cuer]] e coma [[Traccion animala|animal de tira]]. Las cornas de zebús son utilizadas en artisant coma en costeleriá. Son preferidas a las banas de buòu, que son mai grandas. Pels pòbles d'[[Africa]] practicant [[nomadisme]] e pastoralisme, coma los [[Massai|Massaïs]] o los [[Peuls]], lo prestigi de las familhas se mesura a l'importança dels tropels. Alara, los animals son rarament tuats. Lors elevaires utilizan lor lach; quitament se la produccion per animal es feble, la tracha es facha en rotacion sus totas las femelas, assegurant atal una quantitat sufisenta per la tribú. Pels Massaïs, de sang es levat mejans una flecha sus una vena del col dels animals. Provesisson atal un produch ric en proteïnas e en fèrre, sens aver a tuar l'animal. Lo zebú essent un bovid, la lista de las raças existentas es compresa dins la Lista de las raças bovinas. Es tanben difficil de destriar bovid eurasiatic e zebú en Africa, coma los mestissatges entre ambedoas brancas foguèron importants e repetits. A [[Madagascar]], existís un esport nomenat ''savika'', mena de tauromaquia sens chaple del zebú. Lo principi es de s'arrapar amb sas mans sus la bòça del naut de l’esquina del zebú e d'utilizar sas cambas coma de ressòrts per se fa pas trepejar per las patas del zebú. Aquestes que practican aquestes espòrt son nomenats los {{Lang|mg|''mpisavika''}} a Madagascar<ref>{{Ligam web}}</ref>. == Ibrids == * zopiok (femela a vegadfa feconda): zebú + [[iac]] * Fòrça raças resultan de l'ibridacion entre zebú e [[buòu]]: barzona, beefmaster, braford, brahmousin, Frisonne-sahiwal australiana, Santa Gertrudis, zebu lachièr australian... == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} == Vejatz tanben == === Articles connèxes === * [[Bovinae|Bovids]] * [[Ur (bovid)|Ur]] === Ligams extèrnes === * [http://www.mpl.ird.fr/LEA/french/niveau2/proda3.html#Muturu Des taurins et des hommes] * {{En}} [https://web.archive.org/web/20070928021700/http://www.odi.org.uk/publications/wp122pdf/chap3and4.pdf race de zébu indigènes au Nigéria] === Referéncias extèrnas === * (fr) Référence Catalogue of Life : Bos indicus Linnaeus, 1758 Non Valide (consulté le 9 mai 2012) * (fr) Référence Catalogue of Life : Bos taurus Linnaeus, 1758 (consulté le 9 mai 2012) * {{TPDB|104267|''Bos indicus'' Linnaeus 1758}} * (en) Référence NCBI : Bos indicus (consulté le 9 mai 2012) * {{UBIO|655948|''Bos indicus'' Linnaeus, 1758}} * (en) Référence Brainmuseum : Bos taurus indicus * (fr+en) Référence ITIS : Bos indicus Linnaeus, 1758 Non valide (+ version anglaise ) * (fr+en) Référence ITIS : Bos taurus Linnaeus, 1758 (+ version anglaise ) [[Categoria:Raça bovina]] [[Categoria:Bovid]] [[Categoria:Portal:Zoologia/Articles ligats]] sfis8w0n48eq36ft8mecqalmkrwmo6y 0 171443 2503544 2371503 2026-06-25T20:11:30Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2503544 wikitext text/x-wiki {{esbòs}} {{Infobox Vila dels USA | vila = Riverside | nom2 = | nom3 = | imatge = | imatge_panorama= {{Montatge fotografic | photo1a = MissionInn SpanishWing.jpg | photo2a = First Church Of Christ Historical 0196 Wiki a (cropped).jpg | photo2b = FirstCongregationalChurch20090821f (cropped).jpg | photo3a = Riverside County Courthouse, 1903.jpg | photo3b = Old YWCA Building front faces south.JPG | spacing = 2 | border = 3 | position = center | color_border = black | color = white | size = 266 | foot_montage = En sentit orari: [[Mission Inn]]; First Congregational Church; [[Riverside Art Museum]]; Riverside County Courthouse; First Church of Christ.}} | bandièra = Flag of Riverside, California (2002–2020).svg | armas = Seal of Riverside, California.png | devisa = City of Arts & Innovation<br>(''Vila dels arts e d'innovacion'') | escais = | imatge_mapa = Riverside County California Incorporated and Unincorporated areas Riverside Highlighted.svg | de vila = de Riverside dins sa comtat e l'estat de Califòrnia. | coord_n = 33.948056 | coord_w = -117.396111 | superfícia = 211,18 km² | altmax = | alt mej = 252 | altitud = | altmin = | estat = {{Califòrnia}} | comtat = {{Comtat de Riverside}} | cònsol = Rusty Bailey | ZIP = 92501–92509, 92513–92519, 92521–92522<ref>{{cite web |url = https://tools.usps.com/zip-code-lookup.htm?bycitystate |title = ZIP Code by City and State |publisher= U.S. Postal Service |accessdate = July 8, 2019 }}</ref> | annada = 2018 | populacion = 330 063<ref name=":2">{{cite web |url = https://factfinder.census.gov/faces/nav/jsf/pages/community_facts.xhtml?src=bkmk |title = Riverside city, California |publisher= U.S. Census Bureau |accessdate = July 8, 2019 }}</ref> | dens = 1568.89 | fondada = | incorporada = [[11 d'octobre]] de [[1883]] | etimologia = Per sa situacion en riba del riu de [[Santa Ana (riu)|Santa Ana]]. | omonim = | fus orari = [[Fus orari#UTC-8 (PST)|PST]] | fus orari DST = [[Fus orari#UTC-7 (PDT)|PDT]] | utc = -8 | utc+1 = -7 | sit web = https://www.riversideca.gov |}} Fondada al debut de las [[annadas 1870]], '''Riverside''' es lo sètge e mai granda ciutat de la [[comtat de Riverside]] dins l'[[Estats dels Estats Units|estat]] [[Estats Units|american]] de [[Califòrnia]], nomenada de per sa situacion en riba del riu de [[Santa Ana (riu)|Santa Ana]] (Lo mot "riverside" significa una riba, un ribairenc, o pus literalament "al bòrd del riu"). ==Istòria== {{...}} ==Geografia== {{...}} ===Comunautats vesinas=== {{Localizacion vila | vila = Riverside | nòrd = [[Grand Terrace (Califòrnia)|Grand Terrace]] | nòrd-èst = | èst = [[Moreno Valley (Califòrnia)|Moreno Valley]] | sud-èst = [[March Air Reserve Base]] | sud = | sud-oèst = [[Corona (Califòrnia)|Corona]] | oèst = [[Norco (Califòrnia)|Norco]] | nòrd-oèst = [[Jurupa Valley (Califòrnia)|Jurupa Valley]],<br>[[Rubidoux (Califòrnia)|Rubidoux]] (ancianament) }} ===Clima=== {{Weather box|location = Riverside (1981–2010 normals, extremes 1893–present) |single line = Y |Jan record high F = 94 |Feb record high F = 94 |Mar record high F = 102 |Apr record high F = 105 |May record high F = 110 |Jun record high F = 118 |Jul record high F = 118 |Aug record high F = 113 |Sep record high F = 115 |Oct record high F = 109 |Nov record high F = 100 |Dec record high F = 94 |Jan high F = 66.5 |Feb high F = 67.2 |Mar high F = 71.0 |Apr high F = 75.3 |May high F = 80.2 |Jun high F = 84.8 |Jul high F = 92.9 |Aug high F = 94.3 |Sep high F = 90.3 |Oct high F = 81.8 |Nov high F = 73.8 |Dec high F = 66.6 |year high F= 78.8 |Jan low F = 43.3 |Feb low F = 44.2 |Mar low F = 46.5 |Apr low F = 50.4 |May low F = 55.6 |Jun low F = 59.7 |Jul low F = 63.9 |Aug low F = 64.5 |Sep low F = 61.9 |Oct low F = 54.9 |Nov low F = 46.9 |Dec low F = 42.5 |year low F= 52.9 |Jan record low F = 18 |Feb record low F = 24 |Mar record low F = 25 |Apr record low F = 29 |May record low F = 33 |Jun record low F = 35 |Jul record low F = 41 |Aug record low F = 40 |Sep record low F = 37 |Oct record low F = 30 |Nov record low F = 23 |Dec record low F = 21 |precipitation colour = green |Jan precipitation inch = 2.09 |Feb precipitation inch = 2.51 |Mar precipitation inch = 1.66 |Apr precipitation inch = 0.77 |May precipitation inch = 0.15 |Jun precipitation inch = 0.08 |Jul precipitation inch = 0.04 |Aug precipitation inch = 0.11 |Sep precipitation inch = 0.13 |Oct precipitation inch = 0.51 |Nov precipitation inch = 0.83 |Dec precipitation inch = 1.45 |year precipitation inch=10.33 |unit precipitation days = 0.01 in |Jan precipitation days = 5.5 |Feb precipitation days = 5.9 |Mar precipitation days = 5.1 |Apr precipitation days = 2.5 |May precipitation days = 1.0 |Jun precipitation days = 0.3 |Jul precipitation days = 0.5 |Aug precipitation days = 0.3 |Sep precipitation days = 1.0 |Oct precipitation days = 1.7 |Nov precipitation days = 2.7 |Dec precipitation days = 3.9 |year precipitation days=30.4 |source 1 = NOAA (temperature normals and records at [[Riverside Municipal Airport]], precipitation normals at "Riverside Fire STN 3" ({{coord|33.9511|N|117.3881|W|display=inline}})<ref name= "NOWData SGX">{{cite web| url = http://w2.weather.gov/climate/xmacis.php?wfo=sgx| title = NOWData - NOAA Online Weather Data| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]| access-date = 2018-04-18}}</ref><ref name = "NCDC txt KRAL">{{cite web | url = ftp://ftp.ncdc.noaa.gov/pub/data/normals/1981-2010/products/station/USW00003171.normals.txt | title = Station Name: CA RIVERSIDE MUNI AP | publisher = National Oceanic & Atmospheric Administration | accessdate = 2018-04-18}}</ref><ref name= "NCDC COOP">{{cite web| url = ftp://ftp.ncdc.noaa.gov/pub/data/normals/1981-2010/products/station/USC00047470.normals.txt| title = CA Riverside Fire STN 3| publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]]| access-date = 2018-04-18}}</ref> }} ==Demografia== {{...}} ==Economia== {{...}} ==Arts e cultura == ===Luòcs e monuments=== * [[Glèisa crestiana ortodòxa de Sant Andrieu]] * [[Cementèri nacional de Riverside]] ===Musèus=== {{...}} ===Festivitats e Eveniments=== {{...}} ==Administracion== {{...}} ==Educacion== {{...}} ==Transpòrt== ===Autorotas=== Riverside es traversada per tres grandas autorotas (aquelas autorotas son "freeways" en [[anglés american]]) que se rejonhent dins lo nòrd-èst de la ciutat a un escambiador a mantun nivèls que foguèt reconstrugut en 2007.<ref>{{cite web|url=http://www.pe.com/localnews/inland/stories/PE_News_Local_D_flyover25.1959457.html|title=News : Press Enterprise|work=pe.com}}</ref> Aquelas autorotas son: * [[Image:California 91.svg|32px]] [[Rota 91 de l'Estat de Califòrnia|SR 91]] * [[Image:California 60.svg|32px]] [[Rota 60 de l'Estat de Califòrnia|SR 60]] * [[Image: I-215 (CA).svg|32px]] [[Interstate 215 (Califòrnia)]] ===Camins de fèrre=== [[Fichièr:Train in citrus groves in Riverside, California (CHS-1636).jpg|thumb|Un tren del Southern Pacific Railroad travèrsa los camins de fèr d’una irangièra a Riverside, en Califòrnia, circa 1910.]] La vila conten tres estacions de tren de banlèga [[Metrolink (Califòrnia del Sud)|Metrolink]]: [[Riverside (Amtrak station)|Riverside-Downtown]], [[Riverside-La Sierra (Metrolink station)|Riverside-La Sierra]] e [[Riverside-Hunter Park/UCR station|Riverside-Hunter Park/UCR]]. Las doas primièras son desservidas per la [[Linha Inland Empire-Orange County]] e la [[Linha 91 (Metrolink)|Linha 91]], mentre que la gara del centre-vila es desservida per la [[Linha Riverside (Metrolink)|Linha Riverside]] en [[jorn obrat]] e per la [[Linha San Bernardino (Metrolink)|Linha San Bernardino]] pendent la fin de setmana. L’estacion Hunter Park es desservida per la Linha 91 en jorn obrat unicament. Lo ''[[Southwest Chief]]'' (Cap del Sud-Oèst) d'[[Amtrak]], que religa [[Los Angeles]] a [[Chicago]], desservís egalament la vila. ===Linhas d’autobus=== Lo servici d’autobus local es #fornit per la [[Riverside Transit Agency]]. Lo servici de bus interurban es #fornit per [[Greyhound Lines]], [[Amtrak California]] e una manilha de pichons operators que desserviscan lo marcat transfrontalièr fins a [[Mexic]]. ===Aeropòrts=== L’aeropòrt mai pròche pels vòls comercials es l'[[Aeropòrt internacional d'Ontario]] en [[Ontario (Califòrnia)|Ontario]], 28km a l'oèst-nòrd-oèst de la centre-vila de Riverside. L'[[Aeropòrt municipal de Riverside]] es un aeropòrt situat a l’interior de las limitas de Riverside, mas dispausa pas de servici aerian comercial. Es principalament utilizat per l’aviacion privada e es tanben lo luòc del Spectacle aerian annual de Riverside (oficialament ''Riverside Air Show'') ==Personalitats ligadas amb Riverside== {{Article principal|Lista dels personalitats ligadas amb Riverside (Califòrnia)}} ==Embessonatges== * [[Sendai]] ({{Japon}}) dempuèi lo [[10 de decembre]] de [[1957]], * [[Cuatla]] ({{Mexic}}) dempuèi lo [[9 de julhet]] de [[1968]], * [[Ensenada]] ({{Mexic}}) dempuèi lo [[9 de març]] de [[1976]], * [[Jiangmen]] ({{China }}) dempuèi lo [[15 d'abril]] de [[1997]], * [[Gangnam]] ({{Corèa del Sud}}) dempuèi lo [[1 de mai]] de [[1998]], * [[Hyderabad]] ({{Índia}}) dempuèi lo [[16 de febrièr]] de [[2000]],<ref>{{cite web |url = https://www.riversideca.gov/mayor/international-relations/sister-cities |title = Sister Cities |publisher= City of Riverside |accessdate = July 8, 2019 }}</ref> * [[Obuasi]] ({{Ghana}}) dempuèi [[2008]], * [[Erlangen]] ({{Alemanha }}) dempuèi [[2011]], * [[Can Tho]] ({{Vietnam}}) dempuèi [[2015]].<ref>{{cite web |url = https://ircriverside.org/ |title = Our Sister Cities |publisher= International Relations Council of Riverside |accessdate = July 8, 2019 }}</ref> ==Vejatz tanben== * [[Ranchos de Califòrnia]] {{...}} ==Ligams extèrnes== * [https://www.riversideca.gov/ site oficial] * [https://web.archive.org/web/20190709054320/http://www.riversider.org/ {{en}} Istòria de Riverside] ==Nòtas e referéncias== {{Traduccion/Referéncia|en|Riverside, California}} {{reflist}} [[Categoria:Vila de Califòrnia]] [[Categoria:Sèti de comtat de Califòrnia]] 3wddwk8kz51f2ndahsj7tk4sh5gf17x 0 185349 2503543 2485278 2026-06-25T19:05:09Z Raymond Trencavel 26125 /* Discografia */ 2503543 wikitext text/x-wiki [[Image:Cats on Trees.jpg|right|250px|thumb|Cats on Trees (Nina Goern) en 2014]] '''Cats on Trees''' (Gats dins los Arbres) es un grop de pop ròck de [[Tolosa]] ([[Occitània]]), que canta mai que mai en [[anglés]]. Format en 2007, es compausat del duò Nina Goern (votz e piano) e Yohan Hennequin (ritmica). == Biografia == Lor primièr album, ''Cats on Trees'', s'es vendut a mai de de 220 000 exemplaris gràcias a la capitada de la cançon ''Sirens Call''<ref>https://www.lepoint.fr/culture/le-chant-des-sirenes-de-cats-on-trees-27-05-2013-1672658_3.php</ref> que foguèt una brava sansònha en França tota fin 2013 e debut 2014 (cançon classada 3ena dins los charts en França lo 10 de febrièr de 2014). Aital, lo grop foguèt nomenat a las ''Victòrias de la musica de França de 2014'', categoria « Album revelacion de l'annada »<ref>https://www.ladepeche.fr/article/2014/02/14/1818375-victoires-musique-soir-gloire-toulousains-cats-trees.html</ref>. En 2015, fan una represa de lor cançon ''Jimmy'' en duo ambe lo cantaire [[francés]] [[Calogero]]. En genièr de 2016, lo duò deven coach de ''[https://fr.wikipedia.org/wiki/The_Voice_Belgique The Voice Belgica]''. Lo 16 de març de 2018, lo grop torna ambe un segond album, titolat ''Neon''. L'album, compausat de dètz títols, conten una segonda sansònha pel grop, ''Keep on Dancing'', cançon que se classèt 17ena dins los charts. En 2022, sortida d'un tresen album titolat ''Alie''<ref>https://www.ladepeche.fr/2022/04/08/toulouse-ce-que-les-cats-on-trees-reservent-a-leur-public-ce-vendredi-soir-au-bikini-10223249.php</ref>. ==Discografia== * 2013 : ''Cats on Trees'' * 2018 : ''Neon'' * 2022 : ''Alie'' ==Cançons las mai conegudas== * ''Sirens call'' (2013) * ''Jimmy'' (2014, tanben en duò en 2015 amb [[Calogero]]) * ''Love You Like A Love Song'' (2014, represa de [https://fr.wikipedia.org/wiki/Selena_Gomez Selena Gomez]) * ''Mad World'' (2015, represa de [[Tears for Fears]]) * ''Aimer est plus fort que d'être aimé'' (2016, represa de [[Daniel Balavoine]]) * ''Keep on Dancing'' (2018) * ''Please Please Please'' (2021) == Referéncias == [[Categoria:grops e cantaires d'Occitània]] [[Categoria:Artista o grop tolosenc]] [[Categoria:grop rock d'Occitània]] [[Categoria:Grop de rock]] [[Categoria:grop de rock francés]] [[Categoria:Grop de musica dels ans 2010]] [[Categoria:Grop de musica dels ans 2020]] [[Categoria:Grop de musica francés]] kvmg4teitjdgbb336544emie0hpuod8 2 195410 2503559 2503492 2026-06-26T07:00:45Z Briantin de Montrei 37340 2503559 wikitext text/x-wiki http://www.geocities.ws/diaspora.occitana/MA_18_EUA_Exil_economic.htm =[[EMDR]]= Lo '''EMDR''' es un tipe d'intervencion psicoterapeutica mesa al punt per Francine Shapiro a partir de 1987. Es uèi utilizada coma un dels tractements per la presa en carga del trobla d'[[estrès post-traumatic]] (TSPT). FR L'intégration neuro-émotionnelle par les mouvements oculaires ou plus couramment EMDR, d'après l'anglais eye movement desensitization and reprocessing, est un type d'intervention à visée psychothérapeutique mis au point par Francine Shapiro à partir de 1987. Elle est utilisée aujourd'hui comme un des traitements pour la prise en charge du trouble de stress post-traumatique (TSPT). La particularité de l’EMDR réside dans la stimulation sensorielle généralement appliquée sous une forme bilatérale alternée et le plus souvent par le biais des mouvements oculaires. On parle alors de « stimulation bilatérale alternée » ou SBA, qui désigne l'utilisation d'une alternance régulière de stimulations gauche‑droite — par des mouvements oculaires, des sons ou des tapotements — afin d'activer un « traitement adaptatif de l’information » (c’est‑à‑dire, dans ce contexte, un mécanisme par lequel le cerveau réorganise et intègre des souvenirs traumatiques pour réduire leur charge émotionnelle). EN Eye movement desensitization and reprocessing (EMDR) is a form of psychotherapy designed to treat post-traumatic stress disorder (PTSD). Devised by Francine Shapiro in 1987, it involves talking about traumatic memories while engaging in side-to-side eye movements or other forms of bilateral stimulation. It is also used for some other psychological conditions. EMDR is recommended for the treatment of PTSD by various government and medical bodies citing varying levels of evidence, including the World Health Organization, the UK National Institute for Health and Care Excellence, the Australian National Health and Medical Research Council, and the US Departments of Veterans Affairs and Defense. The American Psychological Association does not endorse EMDR as a first-line treatment, but indicates that it is probably effective for treating adult PTSD. Systematic analyses published since 2013 generally indicate that EMDR treatment efficacy for adults with PTSD is equivalent to trauma-focused cognitive and behavioral therapies (TF-CBT), such as prolonged exposure therapy (PE) and cognitive processing therapy (CPT). However, bilateral stimulation does not substantially contribute to treatment effectiveness, if at all. The predominant therapeutic factors in EMDR and TF-CBT are exposure and various components of cognitive-behavioral therapy. Because eye movements and other bilateral stimulation techniques do not uniquely contribute to EMDR treatment efficacy, EMDR has been characterized as a purple hat therapy, i.e., its effectiveness is due to the same therapeutic methods found in other evidence-based psychotherapies for PTSD, namely exposure therapy and CBT techniques, without any contribution from its distinctive add-ons. ==Terminologia== Lo tèrme EMDR ven de l'anglés ''Eye movement desensitization and reprocessing'', es a dire "desensibilizacion e reprocessament per de movements oculars". En França utilizon lo tèrme ''intégration neuro-émotionnelle par les mouvements oculaires'', en occitan "integracion neuroemocionala per de movements oculars". L'abreviacion anglesa s'es emplegada en francés, catalan, italian e castelhan. =compositors barròcs del Miègjorn= *[[:fr:Jacques de Gouy]] actiu e [[Ambrun]] e a [[París]] *[[:fr:Antoine Lardenois]] parisenc actiu en Occitània, Aguiaina, e Arpitània, mòrt a [[Dacs]]. *[[:fr:Philibert de Lavigne]] en servici del comte d'[[Aient]]? *[[:fr:J. C. dit Perdigal]], escaisnom occitan ==Aguiaina== *[[:fr:Louis Grénon]] (plan actiu en Occitània) *[[:fr:Pierre de La Garde]] *[[:fr:Jean Mignon]] ??? ==Bascoat== <!--*[[:fr:Durocher (claveciniste)]], [[:fr:Pierre Dandrieu]]... looks like they were just on a Basque organ, not actually in the Basque country?--> ==Berric== *[[:fr:François Bourgoing (chantre)]] *[[:fr:François Dufaut]] *[[:fr:A. Fleury]] *[[:fr:Pierre Lauverjat]] [L’Auvergat, Lauvergat] *[[:fr:Nicolas Pacotat]] *[[:fr: *[[:fr: *[[:fr: *[[:fr: *[[:fr: *[[:fr: *[[:fr: =compositors d'opèra occitans= [[Léopold Aimon]] • [[Pierre Ancelin]] =[[Lista dels senhors d'Alès]]= {{Obratge|url=https://www.calameo.com/books/000357550bc0f73648054|títol=Histoire & généalogie de la famille Pelet et de ses alliances|autor=Marc Gauer|annada=19 de març de 2015}} https://roglo.eu/roglo?lang=fr;m=TT;sm=S;p=d%27Al%C3%A8s <!--*Bernat I Pelet--> *Raimon I "lo Crosat" *Bermond I Pelet *Bernat II Pelet *Bertran de Pelet *Raimon II de Pelet *Bernat III de Pelet *Bernat IV de Pelet *Pèire I de Pelet *Raimond III (de) Pelet (-1315/8) *Raimond IV (de) Pelet (-1347/8) *Bernat V (de) Pelet (-1402) *Gui "Guiòt" (de) Pelet (1347-debuta de 1446) *Antonieta (-ap. jun 1468), m. Jean de Châteauneuf-Randon =[[Pistòla (moneda)]]= La '''pistòla''' (var. '''pistola'''){{TdF}} foguèt inicialament utilizada en italian e francés per indicar lo [[doblon]] espanhòl, e èra tanben una pèça de 6,76 g d'aur de 22 [[carat]]s. La moneda de la meteissa valor conia en Itàlia amb lo nom de [[:it:Doppia (moneta)|doppia]] (pistola mai rarament), quitament s'es realizada en França amb lo [[loís d'aur]] (pistolet mai rarament). Lo pistolet èra tanben connectat a un autre estat, e foguèt cambiat pel nom de la moneda francesa. La pistole est une appellation qui servait, en français, à qualifier notamment certaines pièces d'or émises d'abord en Italie et en Espagne à partir du XVIe siècle. Un détenu en prison était dit « à la pistole » lorsqu'il payait pour avoir des conditions d'emprisonnement plus douces : cellule particulière, draps propres, livres, meilleure nourriture. Pistola es el nombre italiano dado a una moneda de plata española usada en 1537; era el doble de un escudo, moneda de oro. También se dio ese nombre al luis de oro de Juan XIII y a otras monedas de oro europeas con un valor similar a la moneda española. Una pistola equivalía aproximadamente a diez libras francesas.1​ Pistola (in francese pistole) era inizialmente il nome usato in italiano e francese per indicare il doblón spagnolo, detto anche escudo de a dos era una moneta di 6,76 g d'oro a 22 carati. Le monete di ugual valore coniate in Italia presero il nome di doppia (pistola più raramente), mentre quelle realizzate in Francia furono chiamate louis d'or (più raramente pistole e pistolet). La pistola fu coniata anche da altri stati, che mutuarono il nome dalla moneta francese.[1][2] ......................................... (they've got regional examples!) Pistole is the French name given to a Spanish gold coin in use from 1537; it was a doubloon or double escudo, the gold unit. The name was also given to the Louis d'Or of Louis XIII of France, and to other European gold coins of about the value of the Spanish coin.[1] One pistole was worth approximately ten livres or three écus, but higher figures are also seen.[2] == Originas del nom == <!--Traduccion dels articles anglés, italian, e francés, favorizant l'anglés--> La derivacion es incèrta; lo tèrme pòt venir del [[Chèc (lenga)|chèc]] píšťala ("fiulet", un tèrme per un [[canon de man]]), de la vila italiana de [[Pistòia]], o del tèrme italo-espanhòl ''piastola'' significant piccola piastra:<ref name = Martinori>Martinori: ''La moneta''...</ref><ref name = Klutz>Klütz: ''Münznamen''...</ref> "pichòta pèça", d’aquí, benlèu, e per corrupcion, lo mot piastra.<ref name=CNRTL/> Segon d'unes, èra a l'origina grafiada ''pistolet'' e s'originèt dins l'argòt militar, e a probablament la meteissa racina que [[pistolet]].<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=r-0IAAAAQAAJ&q=pistole+etymology&pg=PA297|títol=An Etymological Dictionary of the French Language|nom=Auguste|cognòm=Brachet|data=April 8, 1878|editor=Clarendon Press|via=Google Books|access-data=January 14, 2023|archive-data=January 14, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114130152/https://books.google.com/books?id=r-0IAAAAQAAJ&q=pistole+etymology&pg=PA297|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VigsBojU2c4C&q=pistole+etymology&pg=PT35|títol=An Etymological Dictionary of Modern English|first=Ernest|last=Weekley|data=July 18, 2012|editor=Courier Corporation|isbn=9780486122861|via=Google Books|access-data=January 14, 2023|archive-data=January 14, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114130130/https://books.google.com/books?id=VigsBojU2c4C&q=pistole+etymology&pg=PT35|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qYHPuEwaBswC&q=czech++pistole+coin&pg=PA700|títol=Concise English Dictionary|first=Wordsworth Editions|last=Limited|data=July 5, 1993|editor=Wordsworth Editions|isbn=9781840224979|via=Google Books|access-data=January 14, 2023|archive-data=January 14, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114130130/https://books.google.com/books?id=qYHPuEwaBswC&q=czech++pistole+coin&pg=PA700|url-status=live}}</ref> Segon d'autres, lo ligam amb lo mot "pistolet" es pas establit.<ref name=CNRTL>[https://www.cnrtl.fr/definition/pistole « Pistole »], base lexicographique du CNRTL.</ref> Dato il valore di doppio [[Escudo spagnolo|escudo]] era chiamata anche [[doblone]], ''onza de oro'', ''peso duro de oro''; la doppia pistola era chiamata "quadrupla" o ''"quadrupet"''. ==Istòria== <!--===[[Espanha]]===--> ===[[França]] e [[Occitània Granda]]=== {{Veire|Loís d'aur}} Inizialmente fu usato in Francia per indicare le nuove monete d'oro spagnole e poi il nome fu dato al [[luigi (moneta)|Louis d'Or]] di [[Luigi XIII di Francia]]. Una ''pistole'' valeva inizialmente dieci [[livre tournois|livre]].<ref name=Martinori/> Con il termine di ''pistolet'' veniva indicata la mezza ''pistole'' coniata nel [[XVII secolo|XVII]] e [[XVIII secolo]].<ref name = Klutz/> Nel 1689 il valore della moneta d'oro era diventato di 11 [[livre]] e 12 [[sou (moneta)|sou]]. In seguito divenne una moneta di conto dal valore di 10 livre. Si usava l'espressione "''être cousu de Pistoles''"<ref>letteralmente "Essere cucito di pistole"</ref> nel senso di essere ricco sfondato.<ref name=Martinori/> Nel romanzo di [[Alexandre Dumas (padre)|Dumas]] ''[[I tre moschettieri (romanzo)|I tre moschettieri]]'', ambientato negli [[anni 1620]] si apprende che 35 pistole e 20 corone facevano 465 livre. La zecca di [[Besançon]] emise dal 1537 al 1579 delle pistole dal valore di un doppio [[ducato (moneta)|ducato]], assieme a delle doppie a quadruple pistole. Nella stessa sede furono coniate nel 1654 con il nome di ''pistolet'' delle monete d'oro che recavano il busto di [[Carlo V]]. L'imperatore aveva infatti concesso alla città il diritto di coniare moneta e quindi tutte le monete di questa zecca recavano sempre il busto dell'imperatore, anche dopo la sua morte. Una delle prime emissioni fu quella del [[Elenco dei reggenti di Lorena|duca]] [[Carlo III di Lorena]] (1545-1608) dal 1587 assieme ai pezzi da mezza, doppia e quadrupla pistola. Era anche chiamata ''écu pistolet'' o pistola di [[Nancy]]. La pistola di Carlo aveva lo stemma al dritto e la [[croce di Gerusalemme]] al rovescio.<ref name="Martinori" /> Fu coniata fino al 1709. Dans le royaume de France, en tous les cas, le terme désigna de façon certaine l'écu d'or espagnol ou « doublon » (doblón), une grosse pièce donc. Ce terme se rencontre dans de très nombreux écrits rédigés entre le XVIe et le XIXe siècle, entre autres dans la littérature qui met en scène des pirates et des corsaires. La pistole y devient, dans l'intervalle, une unité de compte, assez informelle, entre la fin du XVIIe et le début du XVIIIe siècle ; elle est l'équivalent d'un louis d'or de 10 livres tournois. Une double pistole était appelée quadrupla, en français : un « quadrupet ». Ont été produits sous le règne de Lous XIV des poids monétaires aux armes de France indiquant « 1 pistol », et pesant 6,72 g (cf. ci-contre)2. The coin appears repeatedly in Dumas' fiction. He has his character state, in The Three Musketeers set in the 1620s, that one hundred pistoles were worth a thousand livres tournois when Athos bargains for the horse he takes to the battle of La Rochelle.[12] It was also referred to by Raphael Sabatini; who wrote 'swashbuckling' tales of the 17th and 18th centuries; in his book, St Martin's Summer. The coin gave its name to the town of Trois-Pistoles, Quebec, where according to local legend an explorer lost a goblet worth three pistoles in the river.[13] En la novela Los tres mosqueteros, de Alexandre Dumas, cuya acción transcurre en la década de 1620, cuando Athos negocia por un caballo para ir al Asedio de La Rochelle, se muestra que 100 pistolas equivalen a mil libras de Tours.2​ Como tres libras equivalían a un escudo francés, cien pistolas eran 333,3 escudos franceses. Esta moneda dio nombre a la ciudad de Trois-Pistoles en Quebec, donde según la leyenda local, un explorador perdió en el río una copa que valía tres pistolas.4​ En [[Occitània]], la pistòla èra encara usitada al [[sègle XIX]] en [[Gasconha]] (notadament en [[Bearn]]) e [[Auvèrnhe (Occitània)|Auvèrnhe]], valant 10 francs o 10 liuras.<ref name=Laus>{{títol=Dictionnaire Occitan-Français|autor=[[Cristian Laus]]|annada=[[2001]]}}</ref><ref name=Lespin>{{DBAEM}}</ref>{{TdF}}<!--Laus: pistòla "pistole (ancienne monnaie de compte valant 10 francs)."; Lespy: 'Pistole - ancienne monnaie d'or d'Espagne; aujourd'hui encore monnaie de compte en Béarn (10 fr.)'; Mistral: 'Pistolo, Pistoulo (rouerg.), monnaie de compte qui valait dix livres, encore usitée en Gascogne et en Auvergne; pièce d'une prison.'--> ===[[Itàlia]]=== {{Veire|Doppia (moneta)}} [[Imatge:Pius VII Doppia 1817.jpg|vinheta|...]] {{Coin image box 1 double | header = Pio VII: pistola o doppia | hbkg = #abcdef | image = Image:Pius VII Doppia 1817.jpg | caption_left = Stemma dei Chiaramonti con sopra le chiavi decussate e la tiara | caption_right = San Pietro in trono tra nuvole di fronte che tiene le chiavi; sotto le armi del cardinale responsabile della zecca. | width = 300 | footer = AV Doppia 5,45 g, 12h, zecca di Roma. Anno di pontificato XVIII (1817). | position = right | margin = 0 }} In Italia il nome fu dato ad una moneta d'oro coniata a Genova dal valore di 50 [[lira genovese|lire genovesi]]. Questa moneta circolava a Roma per un valore di 8 [[scudo pontificio|scudi romani]] e 6 [[baiocco|baiocchi]]. Pistole furono coniate a [[Modena]] dai [[duchi di Modena e Reggio]] [[Cesare d'Este]] nel 1608, [[Francesco I d'Este|Francesco I]] nel 1631 e [[Alfonso IV d'Este|Alfonso IV]] nel 1660.<ref name=Martinori/><ref name=Crespellani>Crespellani: ''Zecca''...</ref> La moneta di Cesare pesava 6,33 grammi ed aveva al dritto il ritratto del duca e la legenda CESAR DVX MVT REG C. In esergo "L S" le iniziali dello zecchiere Lodovico Salvatico. Al rovescio era raffigurata la Pazienza stante con la legenda OMNIA VINCIT<ref name=Crespellani/> La pistola di Francesco pesava 6,50 g e quella di Alfonso 3,22.<ref name=Martinori/> Le vecchie doppie di Parma erano chiamate pistole ancora nel XIX secolo, mentre col nome di pistole papali o di Roma si indicavano nello stesso periodo i doppi zecchini o doppi scudi d'oro coniati da Pio VI e Pio VII.<ref name= Martinori/> Prese il nome di pistola la moneta dei [[Casa Savoia|Savoia]] da 24 lire, detta anche "[[Doppia (moneta)|doppia]] di Piemonte" <!--===[[Danemarc]]=== ===[[Malta]]=== ===[[Soïssa]]===--> ===[[Alemanha]]=== In molti stati della Germania settentrionale e centrale la pistola fu la principale moneta aurea durante il XVII e la prima metà del XIX secolo.<ref name=Klutz/> "''Pistole''" era il nome con cui veniva chiamata la moneta da d'oro dal valore di 5 [[tallero|talleri]] e doppia pistola era la moneta da 10 talleri. La prima ''Pistole'' fu coniata in [[Prussia]] nel 1737; spesso erano anche chiamate con il nome del sovrano ad imitazione del [[luigi (moneta)|Luis d'or]]; quindi ''Friedrich d'or'', ''Georg d'or'', ''Jérôme d'or'' o ''Karl d'or''. In [[Baviera]] fu chiamata ''Pistole'' la ''Karolin'' o ''Karldor'', una moneta coniata dall'allora principe [[Carlo VII di Baviera|Carlo Alberto]] (1726-1745) ad imitazione del Louis d'or francese.<ref name=Klutz/> Valeva 10 fiorini. Fu coniata anche nel [[Elettorato del Palatinato|Palatinato]] sotto il principe elettore [[Carlo III Filippo del Palatinato|Carlo Filippo]]<ref name=Klutz/> En royaume de Prusse, on ne mit à frapper au XVIIIe siècle des pièces d'or d'une valeur de 5⅔ de thalers, en référence à la pistole espagnole et au louis d'or de France : cette monnaie fut appelée frédéric d'or, car il figurait le profil du roi Frédéric de Prusse3. <!--===[[Escòcia]]===--> ===[[Irlanda]]=== {{Coin image box 1 double | header = Pistola | hbkg = #abcdef | image = File:Irish pistole.jpg | caption_left = 4:9^tt_w: 7:gr: | caption_right = 4:9^tt_w: 7:gr: | width = 300 | footer = AV Pistola 6,61 g; anni 1642-1649 | position = right | margin = 0 }} [[File:Irish pistole.jpg|left|thumb|Irish gold pistole, bearing its weight (4 ''[[Pennyweight|dwt]]'' 7 ''[[Grain (unit)|gr]]'') ([[National Museum of Ireland – Decorative Arts and History]])]] A small number of gold pistoles and double pistoles were minted in Ireland in 1646, during the Irish Confederate Wars and the reign of Charles I. James Butler, 1st Duke of Ormond authorised the issue in order to prevent troop defections, as there was a shortage of silver coins for paying soldiers. The coins had an approximate value of 13 shillings (26 s. for the double pistole); they are today worth over £65,000, as only eleven examples are known to survive.[6][7] They are the only gold coins ever struck in Ireland, except for a small number of proof and ECU issues.[8] The pistole weighed 103 grains (6.67 grams; 0.215 troy oz) while the double pistole was 206 grains (13.35 grams; 0.429 troy oz); the fineness was 19 karat.[9] The coins (also called "pieces" or "pledges") did not bear any royal symbols, simply their weight (4 dwt 7 gr, or 8 dwt 14 gr) on both sides.[10] In Irlanda ci fu una moneta con questo nome. Fa parte delle [[Inchiquin money]]. le [[notgeld|moneta di necessità]] coniata durante la [[ribellione irlandese del 1641]], che prendono il nome da [[Murrough O'Brien]], lord di [[Inchiquin]], che aveva il comando delle truppe protestanti periodo 1642-1647. Se ne conoscono pochissimi esemplari individuati solo nel XIX secolo.<ref name="Grueber" /> Sono le uniche monete d'oro conosciute che siano state coniate in Irlanda.<ref name="Grueber" /> =Modèl:MonedaOccitana= What a MESS! So we have the general medieval Carolingian/French system. But then we have local variations. But Occitania also includes Aran, bits of Navarre, Provence, the Valleys, etc. Regions which weren't under French control traditionally, and either had their own currencies or shared with their larger neighbors. So do we divide it by NAME (LOCAL, LOCAL, LOCAL, LOCAL)? By MONETARY SYSTEM? (K. OF FRANCE: SOL, DENIER, FRANC, ETC.; V. OF BEARN; ETC.)? [[Monde Antic]]: *[[Moneda gallesa]] *[[Moneda romana]]<!--lo nom del [[talent (moneda)|talent]] es conegut en occitan, mas es d'utilizacion grèga.--> [[Regim Ancian]]: *[[Sistèma monetari del Reialme de França|moneda francesa]]: [[malha francesa|francesa]], double tournois, liard, gros blanc, gros tournois, 1/5 escut, [[franc a caval|franc]], [[escut francés|escut]], [[loís (moneda)|loís]]<!-- d'aur--> *Moneda bearnesa, "[[morlan (moneda)|morlan]]s": dinèr, escut, liura, malha, sòu<!--Mistral: mourlan 'sòu mourlan/so mourla, malho mourlano, lièuro mourlano'; Palay: mourlâ/mourlâs 'so mourlâ, dinè mourlâ, escut mourlâ, liure mourlane'--> *Moneda navarresa: sanchet<!--Palay: sanchét--> *Moneda provençala, "coronats/-adas": denièr, liura, reiau d'aur, sòu<!--Lei "coronats/coronadas" (denièr, liura, reiau, sòu) son de monedas provençalas.--> *Moneda tolosana, "tolzans": Edat Revolucionària: *Moneda francesa *Moneda espanhòla Abans l'Eurò: *Moneda francesa: [[franc francés]] () *Moneda espanhòla: [[pesseta]] {{Metapaleta de navigacion | modèl = MonedaOccitana | tematica =numismatica | carta = oc | estildejós = {{Geografia|coloroc}} | estilgrop = {{Geografia|coloroc}}vertical-align:middle | estiltítol = {{Geografia|coloroc}} | títol = [[Imatge:Flag of Occitania (with star).svg|30px]] {{títolcolor|oc|La moneda en Occitània}} | sostítol = | estilcòs = line-height:1.2 | estillista = text-align:justify | estilpar = background:#FFECEC | imatge = | grop1 = Monedas oficialas d'Estats | lista1 = [[èuro]] | grop2 = Monedas localas contemporanèas | lista2 = [[Abeille (moneda)|abeille]] de [[Vilanuèva d'Òlt]] •&nbsp;[[céou (moneda)|céou]] de [[Gordon]] •&nbsp;[[cers (moneda)|cers]] de [[Narbona]] •&nbsp;[[cigalonde (moneda)|cigalonde]] de las [[Mauras]] •&nbsp;[[doume (moneda)|doume]] dau [[Puèi de Doma]] •&nbsp;[[eureu]] de [[Dacs]] •&nbsp;[[eusko]] de [[Baiona]] e deu Bascoat •&nbsp;[[Luciole (moneda)|luciole]] d’[[Ardecha (departament)|Ardecha]] •&nbsp;[[Mesure (moneda)|mesure]] de [[Rumans d'Isèra|Rumans]] •&nbsp;[[Miel (moneda)|miel]] de [[Liborna]] •&nbsp;[[nissart]] de [[Niça]] •&nbsp;[[Occitan (moneda)|occitan]] de [[Pesenàs]] •&nbsp;[[pyrène (moneda)|pyrène]] de [[Fois]] •&nbsp;[[Roue (moneda)|roue]] de [[Vauclusa (departament)|Vauclusa]] •&nbsp;[[sol-Olympe (moneda)|sol-olympe]] de [[Montalban]] •&nbsp;[[sol Si(moneda)|sol si]] de [[Caors]] •&nbsp;[[sol-Violette (moneda)|sol-siolette]] de [[Tolosa]] •&nbsp;[[Tinda (moneda)|tinda]] de [[Bearn]] •&nbsp;[[Touselle (moneda)|touselle]] de [[Comenge]] | grop3 = Monedas ancianas | lista3 = [[moneda gallesa]]<!-- --> • [[ardit (moneda)|ardit]]<!--Identic al Liard--><!-- --> • [[denièr]] ([[Aureus|roman]], [[denièr franc|franc]], [[denièr angevin|angevin]], [[denièr coronat|coronat]], [[denièr pogés|pogés]], [[denièr tornés|tornés]])<!--Palay: dinè--><!-- --> • [[escut (moneda)|escut]] ([[escut espanhòl|espanhòl]], [[escut francés|francés]])<!-- --> • [[franc francés]]<!-- --> • [[galabin]] de [[Bearn]]<!--Mistral: Galabin, Galabi (b.); Palay: galabî--><!-- --> • [[guilhòt (moneda)|guilhòt]] de [[Comtat de Fois|Fois]]<!--Palay: guilhòt--><!-- --> • [[liard]] (daufinenc, francés)<!--Identic a l'Ardit; originari de Daufinat mas adoptat en tot lo Reialme de França, dont l'Ardit.--> e [[liarda]]<!-- --> • [[liura]] ([[Liura aranesa|aranesa]], [[liura coronada|coronada]], [[Liura francesa|francesa]] [''[[liura parisis|parisis]]'' e ''[[liura tornesa|tornesa]]''], [[Liura italiana|italiana]])<!--Palay: liure (i a la liure carnissère, la liure bouderère, trés liures primes, etc.--><!-- --> • <!-- --> • [[Malha (moneda)|malha]] ([[Malha arnaudenca|arnaudenca]], [[malha francesa|francesa]], [[Malha morlana|morlana]], [[malha pogesa|pogesa]])<!-- --> • [[Napoleon (moneda)|napoleon]]<!-- --> • [[obòla]] ([[obòla provençala|provençala]]<!--l'obòla d'aur, fach pels comtes de Provença-->)<!-- --> • [[patac]] ([[Patac provençau|provençau]]; [[Patac de clau|de clau]]<!--[avinhonenc]-->; [[Patac de rei|de rei]]<!-- [francés?]-->)<!-- --> • [[patar]]<!--'Patar' es la grafia mistralenca. 'Patard' en francés.--> avinhonenca o daufinenca<!-- --> • [[piastra]]<!-- --> • [[Reial (moneda)|reial]] ([[Reiau d'aur coronat|coronat]], [[Reial espanhòl|espanhòl]]<!--veire dins lo Tresaur dau Felibritge-->)<!-- --> • [[sòu]]<!--var. sòl; fam. ''soflon''--> ([[Solidus|roman]], [[sòu coronat|coronat]], [[Sòu melgoirés|melgoirés]], [[Sòu pogés|pogés]]<!--Sòu del Puèi-->, [[sòu tolosenc|tolosenc]]) [[Regim Ancian]]: • [[Sistèma monetari del Reialme de França|moneda francesa]]: [[malha francesa|francesa]], double tournois, liard, gros blanc, gros tournois, 1/5 escut, [[franc a caval|franc]], [[escut francés|escut]], [[loís (moneda)|loís]]<!-- d'aur--> • Moneda espanhòla: • [[coronat (moneda Provençala)|coronat]] de Provença: denièr, liura, reiau d'aur, sòu<!--Lei "coronats/coronadas" (denièr, liura, reiau, sòu) son de monedas provençalas.--> • [[morlan (moneda)|morlan]] de [[Vescomtat de Bearn|Bearn]]: dinèr, escut, liura, malha, sòu<!--Mistral: mourlan 'sòu mourlan/so mourla, malho mourlano, lièuro mourlano'; Palay: mourlâ/mourlâs 'so mourlâ, dinè mourlâ, escut mourlâ, liure mourlane'--> <!-- Dins lo diccionari de Palay: monedas especificas: papalhoû, testoû, doubloû [doublon], aràmẹ/aràm, assignat, talén, piastre, carlî -ne/caroulî/caròli, blanc, tinquét, mitralhe [mitraille], cinquét, thaboû/chaboû, doublét -e, baquéte (de Biarn), pille, picalhoû, bousét,-e/bouséti, patàc, dardéno -dèno, toulousâ (anc. tousâ, toulzâ) (de Tolosa), quoadruple,-truple (unitats de francs), jàques (d'Aragon), flourî (de Gasconha), patàr/patàrrou [fr patard, mist. patar], pecéte (0.5-2 francs; fr piécette), medalhe (=fr maille), marboutî, pistole tèrmes generals? mounicioû/municioû, mousilhe, pialhe, pic, ?coussure?, ?tàrie/tàrye?, pìtrẹ, ?piòcou?, piè--> }}<noinclude><!-- Inseriscatz PAS CAP de blanc o saut de linha abans < noinclude > o aprèp < /noinclude >.--> {{Documentacion modèl}} <noinclude> [[Categoria:Paleta de navigacion]] [[Categoria:Modèl Occitània]] </noinclude> =article biografic= {{Omon|XXXX}} {{Infobox Persona}} <!--{{esbòs persona}}--> ==Fonts==<!--Nòtas e referéncias--> ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Traduccion/Referéncia|XX|XXXXXXXX}} {{Referéncias}} ===Bibliografia=== ==Veire tanben== ===Articles connèxes=== ===Ligams extèrnes=== {{Multibendèl|Portal biografia|Portal XXXX|Portal XXXX}} {{Autoritats}} {{ORDENA:XXXX}} [[Categoria:XXXXX]]<!-- [[Categoria:Naissença en XXXX]] [[Categoria:Naissença a XXXX]] [[Categoria:Decès en XXXX]] [[Categoria:Decès a XXXX]] --> =Agadés= ===Comtat d'Agadés=== Lo comtat d'Agadés es sovent mencionat, mas un comte d'Agadés es pas mencionat qu'un sol còp. Los istorians supausan que los avesques aurián aquerit lo poder temporal sul comtat, en l'exercissent pel mejan dels vescomtes d'Agde-Besièrs.<ref name=MedLands/> ===Lista dels comtes d'Agadés=== *Apollòni, sègle IX<ref name=MedLands>{{Obratge|https://fmg.ac/Projects/MedLands/TOULOUSE%20NOBILITY.htm#_Toc496685188|títol=Toulouse - Languedoc|colleccion=Medieval Lands|autor=Charles Cawley}}</ref> ===Vescomtat d'Agadés=== Lo [[vescomtat]] d'[[Agde]], o d'Agadés, foguèt una entitat politica que nasquèt al sègle X. En 993, lo vescomtat passèt a las mans dels [[comtes de Carcassona]], en 1067 als vescomtes d'Albi e de Nimes e en 1187 a l'avesque d'Agde. En 1271, venguèt una possession de la corona francesa coma mantes autres territòris occitans de l'ostal de [[Tolosa]]. ====Lista dels verscomtes d'Agadés==== {| class="wikitable float-left" |- align="left" valign="top" bgcolor="lavender" ! |Nom ! |maridat a ! |enfants ! |Longevitat ! |Titulari ! |Nòtas |- valign="top" <!--|Antòni |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- --> |Rainard I |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |Boson |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |Teudon [cawiki ''Teude''] |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |Audon |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |Guilhèm I |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |Rainard II |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |Guilhèm II |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |Garsenda |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |[[Bernat Aton IV Trencavèl|Bernat Aton I]]<br><small>(filh, IV Trencavèl)</small><ref name=MedLands/> |maridat a |enfants |longevitat |1082-1129 |vescomte de Carcassona, Rasés, Agde, Albi e Nimes. |- |Rogièr de Besièrs<br><small>(filh)</small><ref name=MedLands/> |<small>{28 abr 1139} </small>Bernarda de Comenge<br><small>(?-ap.1250)</small><ref name=MedLands/> | |?-12 ago 1150<ref name=MedLands/> |?-12 ago 1150<ref name=MedLands/> |Bernarda es filha del comte [[Bernat I de Comenge]]. |- |Ramond Trencavèl de Besièrs<br><small>(fraire)</small><ref name=MedLands/> |maridat a |enfants |?-15 oct 1167<ref name=MedLands/> |?-15 oct 1167<ref name=MedLands/> |- |[[Bernat Aton V Trencavèl|Bernat Aton II]]<br><small>(filh, V Trencavèl)</small> |maridat a |enfants |?-1159? |?-1159? |- |Bernat Aton III<br><small>(filh, VI Trencavèl)</small> |maridat a |enfants |longevitat |1159-ap.1214 |- |Nom |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |} etc. {{Refnec| * Boson c. 880-900 * Adelaïda vescomtessa de Besièrs c. 900-? * ''Teude'' (filh) ?-936 * ''Jonus'' (filh) 936-960 * ''Reinard'' II (filh) 960-967 * Guilhèm I (filh) 967-994 * Garsenda (filha) 994-1034 * Guilhèm de Carcassona (filh) 1034 * Pèire I (II de Carcassona) 1034-1059 * Rogèr I (III de Carcassona) 1059-1067 * Ramond I (II de Carcassona) (filh de Guilhèm) 1067-1068 * Garsenda, Adelaïda, Ermengarda, comtesses de Carcassona e Rasés 1068-1069 * [[Ermengarda de Carcassona]] (a Besièrs e Agde) 1069-1101 * [[Bernat Aton IV Trencavèl|Bernat Aton I]] (filh, IV Trencavèl) 1082-1129 (vescomte de Carcassona, Rasés, Agde, Albi e Nimes) * [[Bernat Aton V Trencavèl|Bernat Aton II]] (filh, V Trencavèl) 1129-1159 * Bernat Aton III (filh, VI Trencavèl) 1159-1214 * [[Simon IV de Montfòrt|Simon de Montfòrt]] 1214-1218 * [[Amauric de Montfòrt]] 1218-1224 * Ramond II Trencavèl 1224-1227 * A França 1227-1240 * Ramond II Trencavèl 1240-1247 * cedit a la corona francesa 1247}} =Tria de linhatges incomplèta= La '''tria de linhatges incomplèta''' / '''tria de linhatge incomplèta''' [[:en:Incomplete lineage sorting]] [[:fr:Tri de lignées incomplet]] =[[Republica païsana]]= ==Exemples== Okay, the German, French & English pages all divide it up into the same groupings, BUT the French has some groupings (appears they split German Frisia & Lower-Elbe) and the German some info the others don't. Let's see... ===[[Frisa]] e Bas [[Elba]]=== [[Fichièr:Ostfriesland um 1300.png|vinheta|280px|Mapa de [[Frisa orientala]] e de sas particions a la debuta del {{s|XIV}}.]] OC {{...}} FR [[Fichier:Ostfriesland um 1300.png|vignette|280px|Carte de la [[Frise orientale]] et de ses partitions au début du {{s|XIV}}.]] Les ''Bauernrepubliken'' se sont particulièrement développées en [[Frise (région historique)|Frise]], expression directe de l'idéal de [[liberté frisonne]]. On cite tout particulièrement le cas de la [[péninsule de Butjadingen]]<ref>{{de}} [http://www.gemeinde-butjadingen.de/rathaus/geschichte ''Geschichtliche Entwicklung Butjadingens im Überblick''] Histoire de la commune de Butjadingen</ref>, de la région de [[Stadland]], du [[pays de Stedinge]] {{incise|aujourd'hui [[arrondissement de Wesermarsch]]}} et du [[pays de Wursten]] {{incise|aujourd'hui [[arrondissement de Cuxhaven]]}} tous les quatre en [[Basse-Saxe]] actuelle, ainsi que la [[Dithmarse]], aujourd'hui [[arrondissement de Dithmarse]] en [[Schleswig-Holstein]]. Toutes ces zones côtières étaient régulièrement sujettes aux inondations de grandes envergures {{incise|par exemple l'[[inondation de la Toussaint en 1532]]}}, ce qui poussait leurs habitants à se réunir pour construire ensemble des digues et garantir leur entretien, actions garantissant la survie de leurs communautés. De la même manière, la conquête de terres arables se faisait au prix d'entreprises de colonisation mobilisant les forces de la communauté. DE Der Begriff ''Bauernrepublik'' wird vor allem auf einige Siedlungsgebiete der [[Friesen]] und [[Sachsen (Volk)|Sachsen]] bezogen und als Verwirklichung des Ideals der [[Friesische Freiheit|Friesischen Freiheit]] gesehen. Beispiele sind in [[Butjadingen (Landschaft)|Butjadingen]],<ref>Gemeinde Butjadingen: [http://www.gemeinde-butjadingen.de/rathaus/geschichte ''Geschichtliche Entwicklung Butjadingens im Überblick'']</ref> im [[Stadland]], in [[Stedingen]],<ref>http://www.bauernkriege.de/Bauernrepublik.html</ref> im [[Land Wursten]] und [[Land Hadeln]] sowie in [[Dithmarschen]] zu finden. Alle genannten Gebiete waren dadurch gekennzeichnet, dass das Land ständig durch Überflutungen gefährdet war, gegen die in Gemeinschaftsarbeit [[Deich]]e errichtet wurden und instand gehalten werden müssen. Die Siedlungsgebiete der Friesen und Sachsen waren typischerweise dadurch gekennzeichnet, dass eine lokale Selbstverwaltung von Dörfern durch eine Selbstverwaltung auf der Ebene von [[Historische Landschaft|Landschaften]] ergänzt wurde. Das [[Kirchspiel]] war das Zentrum des alltäglichen Lebens und schöpfte daraus seine Selbständigkeit. Das Bindeglied zur Landesgemeinde bildete das mehrere Kirchspiele umfassende „fiardandel“, das Landesviertel. In den Landesvierteln, die weitgehende Selbstständigkeit genossen, setzten sich die alten [[Schultheiß|Schulzensprengel]] der Zeit bis zum Anfang des 13. Jahrhunderts (sog. Asegenzeit) fort: aus dem schelta bzw. bonnere (der die Leitung der Schulzensprengel innehatte) ist der orator, kok (= Sprecher) oder hodere (Hutträger), im westerlauwerschen Friesland der grietmann geworden. Die Landesviertel umfassten 12 Kluften. Da sich eine Bauernschaft aus drei Kluften zusammensetzte, bestand ein Landesviertel aus vier Bauernschaften. Die Bauernschaften bestanden ihrerseits aus sogenannten „Fründschoppen“ (Geschlechterverbänden).<ref>Volker Gabriel: {{Webarchiv|url=http://ediss.sub.uni-hamburg.de/volltexte/2004/2115/pdf/Dissertation.pdf |wayback=20160303182646 |text=''Rechts- und Gerichtswesen im Lande Wursten vom Ausgang des Mittelalters bis ins 17. Jahrhundert'' |archiv-bot=2023-06-14 14:50:32 InternetArchiveBot }} (PDF-Datei; 1,3&nbsp;MB). 2004, S. 57f.</ref> Zur Bildung von [[Landstände|Provinzialstände]]n oder [[Landtag (historisch)|Landtagen]] mit politischen Einheiten, die diesen Organisationen zugeordnet gewesen wären, kam es in aller Regel nicht, solange die Selbstverwaltungen hinreichend lebens- und widerstandsfähig waren.<ref>Karsten Krüger: ''Die Landständische Verfassung''. München, Oldenbourg Wissenschaftsverlag 2003, S. 81</ref> (Rustringa) Der ursprüngliche Typus der Bauernrepublik blieb am längsten in den abgelegenen Gebieten „jenseits der Jade“ und nördlich ausgedehnter [[Moor]]e an der Mündung der [[Weser]] erhalten. Dort regierten lange Zeit gewählte „[[Redjeve]]n“, die Gericht hielten und über Recht und Ordnung wachten.<ref>Touristikgemeinschaft Wesermarsch: {{Webarchiv | url=http://www.urlaubwesermarsch.de/geschichte-der-wesermarsch.html | wayback=20120315191346 | text=''Die Geschichte der Wesermarsch''}}</ref> Grundlage des Wirkens der [[Rüstringen|rüstringischen]] Redjeven war das [[Asegabuch]]. [[Datei:Sachs1234.jpg|miniatur|Historische Darstellung der [[Schlacht bei Altenesch]], wo 1234 die [[Stedinger]] besiegt wurden]] [[Datei:Hartwarder Landwehr Gedenkstätte.JPG|miniatur|Gedenkstätte an der [[Rodenkirchen (Stadland)|Hartwarder Landwehr]], wo 1514 die Rüstringer Friesen ihre Freiheit verloren]] Das Amt der Redjeven war Ausdruck der ausgeprägten Entwicklung der Landesgemeinden im 13. Jahrhundert. Der Vertrag, der von der Stadt Bremen mit Rüstringen 1220 geschlossen wurde, erwähnte erstmals ein kollegiales Organ als leitende Institution der Landesgemeinde: die „sedecim coniurati de terra“, die sechzehn „Geschworenen des Landes“. Die Bezeichnung „coniurati“ oder „consules“ wird in den lateinischen Quellen, diejenige von den redieven, den Ratgebern dagegen in den friesischen Texten verwandt. Das Amt wechselte jährlich, sei es durch Wahl oder „Umgang“ von einem Hof zum anderen; es war Teil einer genossenschaftlichen Verfassungsstruktur mit der Gemeinde als maßgebender Instanz.<ref>Volker Gabriel: {{Webarchiv|url=http://ediss.sub.uni-hamburg.de/volltexte/2004/2115/pdf/Dissertation.pdf |wayback=20160303182646 |text=''Rechts- und Gerichtswesen im Lande Wursten vom Ausgang des Mittelalters bis ins 17. Jahrhundert'' |archiv-bot=2023-06-14 14:50:32 InternetArchiveBot }} (PDF-Datei; 1,3&nbsp;MB). 2004, S. 56</ref> (Frisa orientala e Frisa occitentala) Die Freien Bauernrepubliken gingen teils am Machtstreben der eigenen Großbauern und Häuptlinge<ref>z.&nbsp;B. etzel-ostfriesland.de: {{Webarchiv|url=http://www.etzel-ostfriesland.de/geschichte.htm |wayback=20130316072413 |text=''Ine Widdeken'' |archiv-bot=2023-06-14 14:50:32 InternetArchiveBot }}</ref>, teils an dem benachbarter Territorialherren zugrunde.<ref>Heimatkundlicher Arbeitskreis e. V. Weenermoor - Möhlenwarf - St. Georgiwold - Beschotenweg: {{Webarchiv | url=http://www.heimatkundlicher-arbeitskreis.de/Verschiedenes/Dollartfluten/Dollartfluten.htm | wayback=20120911022239 | text=''1509 - 2009: 500 Jahre Cosmas- und Damianflut. Die Entstehung des Dollarts''. Abschnitt ''Nicht nur eine Naturgewalt. Menschliche Mitschuld''}}</ref> Die gesellschaftlichen Verhältnisse innerhalb der einzelnen Bauernrepubliken und zwischen ihnen waren nämlich keineswegs durch eine umfassende Harmonie gekennzeichnet: Für das Friesland im Mittelalter war es typisch, dass das Land in eine ganze Reihe kleiner Bauernrepubliken zerfiel, die untereinander vielfach verfeindet waren. Heiraten, Erbschaften und Fehden hatten eine „natürliche Auslese“ der Gutsherren zur Folge, wodurch sich die Hoheitsrechte in der Hand von „Häuptlingen“ konzentrierten. So wurden die verschiedenen Bauernrepubliken in [[Ostfriesland]] (und zeitweise [[Provinz Friesland|Westfriesland]]) unter den Häuptlingen aus dem Hause [[Cirksena]] im 15. Jahrhundert geeint. Unter Ulrich I von Cirksena wurde Ostfriesland 1464 [[Reichsgrafschaft]]. Westfriesland fiel in dieser Zeit an [[Burgundischer Reichskreis|Burgund]] und schied endgültig 1648 im Verbund der [[Niederlande]] aus dem [[Heiliges Römisches Reich|Reich]] aus. (Brèma e Oldenborg) Nach zwei Kriegen waren 1234 nach der [[Schlacht bei Altenesch]] die Stedinger dem [[Erzbistum Bremen|Bremer Erzbischof]] und dem [[Grafschaft Oldenburg|Oldenburger Grafen]] unterworfen, die Bremer Kirchenfürsten unterwarfen auch [[Kehdingen]], das Alte Land und schließlich 1524 das [[Land Wursten]] ihrer Herrschaft. Der Oldenburger Graf vermochte nach langen Wirren in Konkurrenz mit den Bremern 1514 [[Butjadingen (Landschaft)|Butjadingen]] und [[Stadland (Landschaft)|Stadland]] an sich zu bringen. Glück hatten die Bauern des [[Land Hadeln|Landes Hadeln]]; sie fielen im 13. Jahrhundert unter die Herrschaft des schwachen [[Herzogtum Sachsen-Lauenburg|Herzogs von Sachsen-Lauenburg]]. Sie bewahrten ihre genossenschaftlich geprägte Eigenständigkeit bis tief ins 19. Jahrhundert.<ref>Land Niedersachsen: [http://www.niedersachsen.de/portal/live.php?navigation_id=6981&_psmand=1000 ''Die Friesen'']</ref><ref>[http://www.nwzonline.de/Region/Kreis/Wesermarsch/Nordenham/Artikel/1228805/1228805.html ''Landsknechte fallen vor 500 Jahren ein. Freie Friesen an der Niederweser – Vortrag von Professor Dr. Bernd Ulrich Hucker'']{{Toter Link|url=http://www.nwzonline.de/Region/Kreis/Wesermarsch/Nordenham/Artikel/1228805/1228805.html |date=2023-06 |archivebot=2023-06-14 14:50:32 InternetArchiveBot }}. ''[[Nordwestzeitung]]'', 16. Februar 2007</ref> EN The German term ''Bauernrepublik'' was originally coined to refer to autonomous districts in [[Frisia]] and northwest [[Duchy of Saxony|Saxony]], a region in which the tradition of '[[Frisian Freedom]]' remained strong throughout the Middle Ages. Notable 'peasant republics' in this area included [[Butjadingen]],<ref>{{Cite web |website=Gemeinde Butjadingen |url=http://www.gemeinde-butjadingen.de/rathaus/geschichte |title=Geschichtliche Entwicklung Butjadingens im Überblick |language=de |trans-title=An overview of the historical development of Butjadingen}}</ref> [[Stadland]], [[Stedingen]],<ref name="bauernkriege">{{cite web |url=http://www.bauernkriege.de/Bauernrepublik.html |first=Hans Holger |last=Lorenz |website=bauernkriege.de |title=Stedinger Bauernrepublik 1204 bis 1234 |language=de |trans-title=Stedinger Peasant Republic 1204 to 1234 |date=2020-11-24 |access-date=2021-12-24}}</ref> [[Land Wursten]], [[Land Hadeln]] and [[Dithmarschen]]. Some of these peasant republics disappeared through the consolidation of power in the hands of individual farmers, enabling them to set themselves up as petty lords on the feudal model,<ref>z.&nbsp;B. etzel-ostfriesland.de: [http://www.etzel-ostfriesland.de/geschichte.htm ''Ine Widdeken''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130316072413/http://www.etzel-ostfriesland.de/geschichte.htm |date=2013-03-16 }}</ref> while others were annexed or conquered by neighbouring princes.<ref>Heimatkundlicher Arbeitskreis e. V. Weenermoor - Möhlenwarf - St. Georgiwold - Beschotenweg: {{Cite web |url=http://www.heimatkundlicher-arbeitskreis.de/Verschiedenes/Dollartfluten/Dollartfluten.htm |title=''1509–2009: 500 Jahre Cosmas- und Damianflut. Die Entstehung des Dollarts''. Abschnitt ''Nicht nur eine Naturgewalt. Menschliche Mitschuld'' |access-date=2021-12-24 |archive-date=2012-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120911022239/http://www.heimatkundlicher-arbeitskreis.de/Verschiedenes/Dollartfluten/Dollartfluten.htm |url-status=dead }}</ref> The various peasant republics in [[East Frisia]] were united under the rule of the [[Cirksena]] family in the fifteenth century, and in 1464 Ulrich I von Cirksena was able to declare himself [[County of East Frisia|Count of East Frisia]]. During the same period, [[Friesland]], also known as [[West Frisia]] was subsumed into the [[Burgundian Netherlands]], which later became the [[Spanish Netherlands]] and ultimately the [[Dutch Republic]]. Thus Friesland is today part of the [[Netherlands]], whereas East Frisia is part of modern [[Germany]]. After the 1234 {{ill|Battle of Altenesch|de|Schlacht von Altenesch}}, the Stedinger were subjected to the [[Archbishopric of Bremen|Prince-Archbishop of Bremen]] and to the [[County of Oldenburg|Count of Oldenburg]]. The Prince-Archbishops also subjected [[Kehdingen]], and in 1524 also the [[Land Wursten]] to their rule, while the Counts of Oldenburg acquired [[Butjadingen]] and [[Stadland]] in 1514. The peasants of [[Land Hadeln|Hadeln]] were comparatively lucky; although they fell under the rule of the weak [[Duchy of Saxe-Lauenburg]] in the 13th century, the dukes were too weak to enforce their will and consequently the farmers were able to preserve much of their autonomy right up to the 19th century.<ref>Land Niedersachsen: [http://www.niedersachsen.de/portal/live.php?navigation_id=6981&_psmand=1000 ''Die Friesen'']</ref><ref>{{cite news |url=http://www.nwzonline.de/Region/Kreis/Wesermarsch/Nordenham/Artikel/1228805/1228805.html |title=Landsknechte fallen vor 500 Jahren ein. Freie Friesen an der Niederweser – Vortrag von Professor Dr. Bernd Ulrich Hucker |language=de |trans-title=Landsknechts invade 500 years ago. Free Frisians on the Niederweser - Lecture by Professor Dr. Bernd Ulrich Hucker |work=[[Nordwestzeitung]] |date=16 February 2007 }}{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> =Quint ... Tors/Chasteu, Contraa, Familha= Lo '''país de Quint''' es un sos-[[contraa]] dau [[Diés]], The Quint Country is a sub-region of the Dyois, based around the Quint Towers. It was controlled by the Quint family as vassals of the Poitiers dynasty, counts of Valentinois and Die, until 1246. https://valdequint.fr/2015/12/21/les-tours-de-quint/ https://www.persee.fr/doc/rga_0035-1121_1920_num_8_2_2796 https://www.ste-croix-en-diois.fr/vallee-de-quint-sainte-croix-drome.html =[[Lista daus comtes de Diá]]= {{Dialecte Vivaroaupenc}} *So how do we do this? History of Die might as well go in the contraa's page bc it pertains to the whole region; therefore this should probably be a list of *counts* linked to [[:en:Count of Dyois]] and [[:ca:Comtat de Diá]]. passes to Valentinois, a few castles are retained by the Counts (later to the Kingdom of France in 1419), but most of it ends up (ceded?sold?donated?) in the hands of the bishops who style themelves counts. ==Comtes feodaus (davant 1178)== {| class="wikitable float-left" |- align="left" valign="top" bgcolor="lavender" ! |Nom ! |Maridat a ! |Enfants ! |Longevitat ! |Titulari ! |Nòtas |- valign="top" |'''''Aleyris''''' (nom fr) |Guilhem de Forcauquier |... |... | v1027 |...<ref name=Roglo/><ref name=MedLands/> |- valign="top" |... |- valign="top" |'''Pònç de Diá''' |''inconeissut'' |'''Guilhem'''; Guilhelma |? |v1062 |...<ref name=Roglo/><ref name=MedLands/> |- valign="top" |'''Guilhem de Diá''' |''inconeissut'' |'''Isoard''' |? |v1074 |...<ref name=Roglo/><ref name=MedLands/> |- valign="top" |'''Isoard I de Diá''' |''inconeissut'' |''benleu'' '''Jauceran''' |dav 1070?-ap 1116 |?-ap 1116 |Senhor de [[Luc de Diés|Luc]], [[Ais de Diés|Ais]], e [[Bèlagarda de Diés|Belagarda]]. Òme d'armas, combatet en [[Espanha]] avans [[1080]], es partit per la [[Primiera Crosada]] en [[1096]]. Comandant dau 11e còrs d'armada au setge d'[[Antiòquia d'Orontes|Antiòquia]] en [[1098]].<ref name=Roglo/><ref name=MedLands/> |- valign="top" |'''Jauceran de Diá''' |Beatritz |'''Isoard''' |?-dav 1149 |?-dav 1149 |Segon d'unes (QUI?), esposèt Beatritz d'Albon.<ref name=Roglo>[https://roglo.eu/roglo?lang=fr; Généalogie adaptée au PGPD - Roglo]</ref><ref name=MedLands>Charles Cawley, [https://fmg.ac/Projects/MedLands/provvaldi.htm#_Toc97476349 Medieval Lands].</ref> |- valign="top" |'''Isoard II de Diá''' |''inconeissut'' |Peire Isoard; una ''comtessa de Diá'' (nom inconeissut); ''Roais'' (nom fr); '''Isoarda''' |?-ap 1166 |?-ap 1166 |...<ref name=Roglo/><ref name=MedLands/> |- valign="top" |'''Isoarda de Diá''' |Raimon [[familha d'Agòud|d'Agòud]] |''sens enfants'' |...-v1205 |v1178-v1205 |...<ref name=Roglo/><ref name=MedLands/> |} {{...}} Dins una [[Bulla]] dau [[2 d'aost]] [[1178]], l'emperaire [[Frederic Barbarossa]] dona a Robert, avesque de Diá, en [[plena jurisdiccion]] e [[dreches reiaus]]: [[Diá|la vila]], quauques [[chasteu]]s, e totas las tèrras diesas de Guilhem de Peitieus fòra lo [[chasteu de Quint]] (uei ''Las Tours'' a [[Santa Crotz (Droma)|Santa Crotz]]). (REFS... Nantigny, ?). Maugrat aquò, los còmtes de Tolosa dona lo comtat a Aimar de Peitieus en [[1189]] (DUPUY). Veire l'[[Diés#Istòria|istòria de Diés]]. ==Comtes feodaus (après 1178)== -> Aimar de Peitieus, 1189 (already còmte de Valentinés; given Diés by Raimon de Tolosa) (DUPUY) {{Article detalhat|Lista daus còmtes de Valentinés}} ==Avesques-comtes (après 1178)== {{Article detalhat|Lista daus avesques de Diá}} According to the Catalan wikipedia it's sold *back* to Valentinois in 1419 by bishop Joan de Peitieus, to his father Count Loís II de Peitieus. But then it's incorporated/absorbed into Dauphiny in 1423. ==Refs/Biblios== *{{Obratge|url=http://jean.gallian.free.fr/comm2/d/die.htm|títol=de DIE (anciens comte de)|autor=[[Jean Gallian]]}} *https://fmg.ac/Projects/MedLands/provvaldi.htm *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=bwF79FUu-E0C|títol=Histoire de Die|autor=[[André Mailhet]]|editor=Impr. Buttner - Thierry|an=1897}}<!--pp. 37,44-7,49,56,121,132,321--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=442AYZMGg3cC|títol=Essai historique sur l'église et la ville de Die|autor=[[Jules Chevalier]]|an=1888|editor=impr. Bourron}}<!--pp.124,126,132-4,141-2,144,173-6,205,343,415,493-4--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=yWEfAAAAMAAJ|títol=La Provence du premier au douzième siècle|autor=[[Georges de Manteyer]]|editor=A. Picard et fils|an=1908|luòc=Provença}}<!--pp.89-91,306-8, 310--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=butAAAAAcAAJ|títol=Dictionnaire Historique Chronologique, Géographique... Du Dauphiné|autor=[[Guy Allard]]|luòc=Grenòble|editor=impr. Édouard Allier|an=1864|paginas=339,383}}<!--p.339 lista las "contraas de Daufinat": principautats, duchats, marquesats, comtats, baroniás, etc.--><!--p.383 lista quauques còmtes/comtesses de Diés.--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=QmnU4NWsUIAC|títol=Traitez touchant les droits du Roy Tres-Chrestien|autor=Pierre Dupuy|luòc=[[Roan]]|editor=impr. de Laurens Maurry|an=1670|pagina=634}}<!--Menciona qu'Aimar de Peitieus es còmte de Valentinés jos Felip August; e que Raimon, duc de Narbona e còmte de Tolosa, li dona lo comtat de Diés en 1189.--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=9W9JClF6l3IC|títol=Généalogie de la Chanson de Roland|autor=[[Bernard Gicquel]]|an=2003|pagina=105}}<!--Seems to say Isoard, viscount of Gapencés and Ambrunés, who followed Raimon de Sant Gèli (marquis of Provence) on Crusade at the head of the XIth corps, made him count of Diés "in recognition of his eminent services" when they returned home. Then Isoard has Josserand for a son, who, for Thérould [medieval Norman dude?], represents Provence.--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=LhVio4xrqJIC|títol=Les genealogies historiques des rois, duce, comtes, &c. de Bourgogne|autor=[[Louis Chasot de Nantigny]]|luòc=[[París]]|annada=1738|pagina=}}<!--pp. 468,474,569--><!--p.468: According to him, Isoard II (alive in 1116) died childless, so the County of Diois was given to Aimar de Peitieus. HOWEVER, on the '2 de Kalendes' of August 1178, the Holy Roman Emperor Frederick I issues a Bull donating the city (Die), some Diois castles, and all Guilhem de Peitieus's lands in the bishopric except the castle of Quint, in full jurisdiction and royal rights to Die's bishop Robert.--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=8H9ZAAAAcAAJ|títol=L'art de vérifier les dates des faits historiques...|autor=De Saint-Allais|an=1818|pagina=267}}<!--Contexte sus la donacion dau comtat per los Raimondins a Aimar de Peitieus--> *[https://books.google.com/books?id=FSwPAQAAIAAJ Bulletin de la Société départementale d'archéologie et de statistique de la Drôme, Volume 31. Secrétariat de la société, 1897 - Dauphiné (France). pp. 201, 247] *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=uvpwsNXS7_kC|títol=La Comtesse de Die|autor=[[Sernin Santy]]|editor=A. Picard & f.|an=1893}}<!--pp. 9,20--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=1h5TZdfMhggC|títol=Bulletin de la Société d'études historiques, scientifiques, artistiques, et littéraires des Haute-Alpes|an=1925|editor=Société d'études des Hautes-Alpes|luòc=Auts Aups}}<!--96,123,125,128--> *[https://books.google.com/books?id=AcNCAAAAYAAJ&pg=PA101&dq=%22comt%C3%A9+de+diois%22+-%22inveftit%22&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwj3pb2m-PmDAxW6JjQIHcUqCb84HhDoAXoECA0QAg#v=onepage&q=%22comt%C3%A9%20de%20diois%22%20-%22inveftit%22&f=false Histoire du Vivarai, vol. 2. Jean Régné. Impr. Mazel, 1921 - Vivarais (France)] *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=xXdBAAAAcAAJ|títol=Encyclopédie Méthodique, Ou Par Ordre De Matieres|vol=25|editor=Panckoucke|an=1804}}, p.480 *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=Mu4UAAAAQAAJ|títol=Dictionnaire de la noblesse ... de France, Volume 1|autor=[[François Alexandre Aubert de la Chenaye Desbois]]|an=1863|pagina=647}} *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=0-RgI9uLIa0C|títol=Nouveau dictionnaire de géographie universelle|autor=[[Louis Vivien de Saint-Martin]], [[Louis Rousselet]], et al.|editor=Hachette et cie|an=1884|paginas=49,378}}<!--Text is weirdly high-contrast so it's hard to read. Could do w/ a better link.--> *Ordonnances des roys de France de la troisieme race, recueillies par ordre *Histoire générale de Languedoc: avec des notes et les pièces ..., Volume 3 *Le Dauphiné en 1698, suivant le mémoire de l'intendant Bouchu sur la ... *Revue drômoise: archéologie, histoire, géographie, Volume 26 less useful? less reliable?: *[https://books.google.com/books?id=4esJAwAAQBAJ&pg=RA2-PA537&dq=%22comt%C3%A9+de+die%22&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiPxpHD9_mDAxVHMzQIHehyDocQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=%22comt%C3%A9%20de%20die%22&f=false ?tat pr?sent de la noblesse fran?aise, contenant le dictionnaire de la noblesse contemporaine. Noblesse fran?aise. p. 537]<!--menciona l'avesque-còmte en 1702--> =occitania feudala= ==ducats-pariás== ... Borbon? Montpensier albret uzes Mercœur ?Clermont-Tonnerre? (daufinat) Ventadour Joyeuse Biron (perigord) Aiguillon (agenes) Fronsac (gironda, guiana) Lesdiguières Villars-Brancas Puylaurens ( sur la localité d'Aiguillon (département de Lot-et-Garonne, province d'Agenais) ) La Force (perigord) Gramont Lavedan (bigorra) Mortemart (marcha) Arpajon (roergue) Roquelaure Randan Noailles Duras ; Fontanges Lauzun Antin ?Hostun? (daufinat) ?Lévis? (borbones) Lauragais Fleury Ayen Lesparre Mirepoix Rochechouart Gontaut (agenes) Laval (magnac-laval, limousin) La Vauguyon (agenais) La Tour d'Auvergne Civrac (perigord) ?Guiche? Narbonne-Lara Polignac Caylus (carcin) ?Castries? Agenois (agenes) Esclignac ... Angoulême La Rochefoucauld (engolmes doc) La Valette (engolmes doc) Châtellerault Thouars Loudun ?Retz? Montbazon (provincia de torena) Châteauroux Frontenay Noirmoutiers (peitau) Montaut (engolmes doc) La Meilleraye Saint-Aignan Montausier (engolmes doil) Vivonne Charost (berric) Aubigny (berric) Anville (engolmes doil) Châtillon (-sur-Sèvre) Boutteville (engolmes doil) Taillebourg Saint-Maigrin ?Maillé? (torena [region de tors]) ?Amboise? (torena [region de tors]) ... ?Montmorency? ?Chabot? ?Le Châtelet? ==ducats== aquitania (puei guiana, aguiaina) gasconha narbona septimania tolosa auvernhe borbon berric torena (tors, pas lemosin) ==[[Lista istorica dels marquesats occitans]]== Marquis de Latour-Maubourg (titulari, Velai?/Droma?) ==Marquesats medievalas== *[[Marquesat de Gòtia|Gòtia]] *[[Marquesat de Provença|Provença]] *[[Ostal d'Andusa|Andusa]] *''Fos'' ==Títols de cortesiá== ====Albigés==== *[[Castèl d'Ambres|Ambres]] ([[Ambres]]) *Arifat ([[Arifat]]) ===Auvèrnha=== *Alègre ([[Alègre (Auvèrnhe)|Alègre]]) *''Aubijoux'' *Embèrt ([[Embèrt]]) ===Berric=== *''Autry'' ===Daufinat=== ?Arvillard (La Bâtie d')? ?Aux-Lally? ===Gasconha=== *''Amou'' ====Armanhac==== *Aurimont ([[Aurimont]]) ====Bigòrra==== *''Antin'' ===Guiana=== *''Anglade'' ===[[Lemosin (Occitània)|Lemosin]]=== *''Aubepeyre'' Aubapeira*? ([[Sant Ariei la Montanha]]) *''Chalusset'' *''Chamberet'' *''Châteauneuf-la-Forêt'' *''Coux'' *''Nedde ?'' ([[Neda (Lemosin)|Neda]]) ====Marcha==== *Mòrtamar ([[Mòrtamar]]), per l'[[Ostau de Rechoard de Mòrtamar]] *[[Chasteu de Banhac|Banhac]] {[[Sent Bonèt de Belac]]} *Manhac ([[Manhac la Vau]]) ===Lengadòc=== Alphonse Anduze (2x: edat mejana, edat moderna) Aubais Aussonne Auzielle Avéjan Avèze Axat ====Vivarés==== Annonay ===Provença=== *''Albertas'' = Aubèrtas*? *[[Marquesat d'Alenh|Alenh]] ([[Alen|Alenh]]) Les Arcs Argens ====Comtat Venaicin==== *''Alauzier'' *''Aubignan'' ===Engolmés=== *[[Chasteu d'Aubaterra|Aubaterra]] ([[Aubaterra]]) ===Peitau=== Airvault Aizenay Aligre Asnières*-de-la-Châtaigneraye ===Sentonge=== Archiac ===Torena=== Argenson {{DivFeuDau}}<!--Citar: https://books.google.com/books?id=butAAAAAcAAJ, p. 339. Lista las "contraas de Daufinat": principautats, duchats, marquesats, comtats, baroniás, etc.--> {{DivFeuLem}} =Misc= ==Informacions de Revèst per citar== *Mapa dialectala de Revèst: https://opinion.jornalet.com/imatges/articles/carte_linguistique_nouvelle-aquitaine.png ===Toponimia=== * https://opinion.jornalet.com/laurenc-revest/blog/2209/tracas-de-b-per-v-en-occitan-oriental * https://www.jornalet.com/opinion/19376/toponimia-occitana-en-marcha-lemosina-assai-a-belabre-e * https://opinion.jornalet.com/laurenc-revest/blog/2534/trace-dexpressions-occitane-populare-en-a-toponimia * https://opinion.jornalet.com/laurenc-revest/blog/2820/toponimia-occitana-un-rompe-testa-al-nivel-intra-comunal * https://www.jornalet.com/opinion/17349/toponimes-occitans-e-toponimes-corregits *https://www.jornalet.com/opinion/20341/noms-de-luecs-e-noms-de-familhas *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20184/tractament-dals-toponimes-occitans-dins-los-registres-de-don-pacchiero-de-monego|títol=Tractament dals toponimes e patronimes occitans dins los registres de Don Pacchiero de Mónego|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=20 de genièr de 2022}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20476/a-prepaus-da-visibilitat-de-loccitan-gascon-a-biarritz-anglet-baiona|títol=A prepaus d’a visibilitat de l’Occitan gascon a Biàrritz, Anglet, Baiona |nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=11 d'agost de 2022}} *https://www.jornalet.com/opinion/16132/per-una-senhaletica-bilenga-dins-totas-las-comunas-dals-alps-maritimes-i *https://www.jornalet.com/opinion/20553/per-una-senhaletica-bilenga-dins-totas-las-comunas-dals-alps-maritimes-i-1 *https://www.jornalet.com/opinion/20560/per-una-senhaletica-bilenga-dins-totas-las-comunas-dals-alps-maritimes-ii ===Reculada de l'occitan=== *{{Ligam web|url=|títol=|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=}} *https://www.jornalet.com/opinion/19693/interdiccion-e-reculaia-de-la-lenga-i *https://www.jornalet.com/opinion/19703/interdiccion-e-reculaia-de-la-lenga-ii ====Dialectologia==== *https://www.jornalet.com/opinion/21556/disclas-dins-occitania *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18257/lexic-comun-entre-occitan-e-arab|títol=Lexic comun entre occitan e arabi|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=15 d'abril de 2017}} *https://www.jornalet.com/opinion/18768/tracas-de-b-per-v-en-occitan-oriental *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20842/las-chalanchas-a-sant-andrieu-de-la-roca-o-una-traca-de-palatalizacion-de-ca-la-mai-al-sud|títol=Las “Chalanchas” a Sant Andrieu de la Ròca o una traça de palatalizacion de “c+a” la mai al sud possible?|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=15 de junh de 2023}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20485/qualquas-configuracions-de-loccitan-gascon-neguer-clar-al-contacte-de-lairal-linguistic-ba|títol=Qualquas configuracions de l’occitan gascon (néguer, clar) al contacte de l’airal lingüistic basco|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=18 d'agost de 2022}} ====R. en Aguiaina, Borbonés e Berric==== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19229/nota-sus-la-reculada-de-loccitan-en-lo-nord-de-gironda-e-lextrema-sud-de-la-charanta-marit|títol=Nòta sus la reculada de l’occitan en lo nòrd de Gironda e l’extrèma sud de la Charanta maritima|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=23 d'abril de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19223/evocacions-de-la-reculada-dau-nord-occitan-en-peitau-quauques-toponimes-en-las-charantas|títol=Evocacions de la reculada dau nòrdoccitan en Santonja: quauques toponimes en las Charantas|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=16 d'abril de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19264/evocacions-de-la-reculada-dau-nordoccitan-en-lactuau-borbones-doil|títol=Evocacions de la reculada dau nòrdoccitan en l’actuau Borbonés d’Òil|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=7 de mai de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19246/evocacions-de-la-reculada-dau-nordoccitan-en-lactuau-berric-doil-1|títol=Evocacions de la reculada dau nòrdoccitan en l’actuau Peitau e dins le Berric d’Òil|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=30 d'abril de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19278/nota-sus-le-comtat-duchat-de-nevers-o-nivernes-e-borgonha-vesina|títol=Nòta sus le Comtat-Duchat de Nevers o Nivernés e Borgonha vesina|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=14 de mai de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20676/tracas-de-grafia-occitana-en-barbones-03|títol=Traças de grafia occitana en Barbonés (III)|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=9 de març de 2023}} ====R. recenta dau Lengadocian (fàcia a Provençau)==== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18013/lo-mostre-embarrassa-camin-de-someire|títol=Lo mostre embarrassa camin de Someire|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=6 d'agost de 2016}} ====R. dau Vivaroaupenc==== * https://www.jornalet.com/opinion/20004/tracas-de-reculaa-dal-vivaroalpenc-dins-lo-sud-dals-alps-dauta-provenca *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19066/tracas-de-reculaa-dal-vivaroalpenc-dins-var|títol=Traças de reculaa dal vivaroalpenc dins Var|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=31 d'octòbre de 2019}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18748/tracas-de-reculaa-totala-o-parciala-dal-vivaroalpenc-entorn-de-nica|títol=Traças de reculaa totala o parciala dal vivaroalpenc dins los Alps Maritims|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=20 de setembre de 2018}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19296/tracas-de-reculaa-possibla-de-loccitan-en-lo-sud-de-savoia-e-consideracions-linguisticas|títol=Traças de reculaa possibla de l'occitan en lo sud de Savòia e consideracions lingüisticas|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=21 de mai de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19314/tracas-de-reculaa-possibla-de-loccitan-en-isera|títol=Traças de reculaa possibla de l'occitan en Isèra|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=28 de mai de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18013/lo-mostre-embarrassa-camin-de-someire|títol=Lo mostre embarrassa camin de Someire|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=6 d'agost de 2016}} ===Diaspòra occitana=== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18635/occitans-devenguts-sobeirans-a-lestrangier|títol=Occitans devenguts sobeirans a l'estrangier|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=18 de mai de 2018}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18963/los-camins-de-lexili-catar-e-los-luecs-de-valdesisme-a-lest-doccitania-doas-eretgias-dal-p|títol=Los camins de l'exili catar e los luecs de valdesisme a l'èst d'Occitània, doas eretgias dal parier temps|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=13 de junh de 2019}} ====Monde lusofòne==== * {{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19496/diaspora-occitana-dins-lo-monde-lusofone|títol=Diaspòra occitana dins lo monde lusofòne|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=3 de setembre de 2020}} [inclús Portugau, Brasil, e 1 a Soïssa] * {{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/21329/passeaia-per-proenca-montalvao-nisa-e-mai-dintre-rodao|títol=Passeaia per Proença, Montalvão, Nisa e mai “dintre” Rodão|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=7 de setembre de 2023}} ====Protestantas (America, etc.)==== * {{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18026/qualquas-istorias-doccitans-protestants-emigrats|títol=Qualquas istòrias d’occitans protestants emigrats|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=19 d'agost de 2016}} ====Americas==== * {{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19508/diaspora-occitana-canada-eua-malta-e-ajustaments|títol=Diaspòra occitana, ajustaments: èst de Canada, EUA, Malta|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=10 de setembre de 2020}} * {{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19518/tracas-de-diaspora-occitana-en-loest-canadian-1-saskatchewan|títol=Diaspòra occitana en l’oèst canadian 1: traças en Saskatchewan|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=17 de setembre de 2020}} * {{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19528/diaspora-occitana-en-loest-canadian-2-alberta-e-luecs-isolats|títol=Diaspòra occitana en l’oèst canadian 2: Alberta; e luecs isolats|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=24 de setembre de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17097/rescontres-occitans-amerindians|títol=Rescòntres Occitans-Amerindians|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=27 d'abril de 2014}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17205/un-pantaissaire-e-fondator-occitan-ii-antoni-tonens-de-chornhac-creator-del-reialme-uai-ma|títol=Un pantaissaire e fondator occitan (II): Antòni Tonens de Chornhac. Creator del reialme “Uai Mapo” (Araucània e Patagònia)|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=27 de julhet de 2014}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17498/patronimes-occitans-dins-las-americas-i-aiti|títol=Patronims occitans dins las Americas (I): Haití|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=4 d'abril de 2015}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17535/toponims-occitans-dins-las-americas-i-bis-haiti|títol=Toponims occitans dins las Americas (I bis): Haití|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=9 de mai de 2015}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17569/toponims-occitans-dins-las-americas-i-ter-haiti|títol=Toponims occitans dins las Americas (I tèr): Haití|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=7 de junh de 2015}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17597/patronims-occitans-dins-las-americas-ii-guadalope|títol=Patronims occitans dins las Americas (II): Guadalope e nòtas sus Martinica|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=4 de julhet de 2015}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17661/patronims-occitans-dins-las-americas-iii-trinitat-e-tobago|títol=Patronims occitans dins las Americas (III): Trinitat e Tobago|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=5 de septembre de 2015}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17766/patronims-occitans-dins-las-americas-iiii-a-santa-lucia-e-en-republica-de-dominica|títol=Patronims occitans dins las Americas (IV): a Santa Lúcia, en Republica de Dominica e qualques autres mai|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=5 de decembre de 2015}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19654/testimoniatge-dun-sejorn-a-occitania|títol=Testimoniatge d’un sejorn a Occitania (Cuba) I|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=14 de genièr de 2021}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20115/testimoniatge-dun-sejorn-a-occitania-ii|títol=Testimoniatge d’un sejorn a Occitania II|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=9 de decembre de 2021}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20332/testimoniatge-dun-sejorn-a-occitania-cuba-iii|títol=Testimoniatge d’un sejorn a Occitania (Cuba) III|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=14 d'abril de 2022}} ====Africa==== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17814/toponims-occitans-en-africa-dau-nord-argeria|títol=Toponims occitans en Africa (I): en Africa dau Nòrd, Argeria|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=16 de genièr de 2016}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18366/patronims-e-toponims-occitans-en-africa-ii-reunion-republicas-de-maurici-e-de-sechelas|títol=Patronims e toponims occitans en Africa (II): La Reünion, las Republicas de Maurici e de Las Sechelas|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=5 d'agost de 2017}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18380/patronims-e-toponims-occitans-en-africa-iii-africa-dal-sud|títol=Patronims e toponims occitans en Africa (III): Africa dal Sud|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=19 d'agost de 2017}} ===Autras istòrias=== *https://www.jornalet.com/opinion/19478/francmaconaria-en-occitan-2-exemple-dins-la-region-lengadoc *https://www.jornalet.com/opinion/19332/francmaconaria-en-occitan *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20492/republicas-occitanas|títol=Republicas occitanas|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=25 d'agost de 2022}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18386/listoria-mau-conoissuda-dei-protestants-provencaus-lo-luc|títol=L'istòria mau conoissuda dei protestants provençaus (1): Lo Luc|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=26 d'agost de 2017}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18694/selistoria-mau-conoissuda-dei-protestants-provencaus-2-so-pais-vencenc|títol=Sel'istòria mau conoissuda dei protestants provençaus (2): So país vencenc|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=26 de julhet de 2018}} *https://www.jornalet.com/opinion/21972/lemperi-volhec *https://www.jornalet.com/opinion/16909/frederic-mistral-un-premi-nobel-sempre-confidencial *https://www.jornalet.com/opinion/17113/la-legenda-del-clapas-vielh *https://www.jornalet.com/opinion/17156/un-pantaiaire-e-fondator-occitan-i-jorgi-ros-de-brua-ancuei-brua-e-auriac-creator-duna-com <!--Autonomous commune. Has the largest pigeonery/colombier in Europe, a symbol of wealth.--> *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18682/lo-reiaume-de-liscla-daur-iscleta-sus-la-comuna-de-sant-rafeu|títol=Un tròç d'Occitània inspira la creacion d'un país (I): Lo reiaume de l'illa d'Aur, isoleta sus la comuna de Sant Rafèu|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=12 de julhet de 2018}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18687/istoria-dau-frieu-e-de-la-republica-liura-dau-frieu|títol=Un tròç d'Occitània inspira la creacion d'un país (II): Istòria de la Republica dau Frieu|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=19 de julhet de 2018}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18658/reflexion-sus-la-memoria-occitana-e-sus-listoria-doccitania|títol=Istòria (IV) Reflexion sus la memòria occitana e sus l'istòria d'Occitània: 1851|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=14 de junh de 2018}} =====Revòlta e resisténcia===== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18641/la-resistencia-a-lanexion-francesa-dau-comtat-de-provenca-en-1480-larmada-de-luberon-de-fo|títol=Istòria (I): la resisténcia a l'anexion francesa dau Comtat de Provença en 1480. L'armada de Leberon de Folc d'Agòud|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=24 de mai de 2018}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18647/las-guerras-de-religion-dins-lest-doccitania|títol=Istòria (II): las Guerras de religion dins l'èst d'Occitània: França, independéncia o Savòia?|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=31 de mai de 2018}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18652/istoria-iii-una-frema-dal-poble-icona-de-la-resistencia-de-la-primiera-ciutat-de-la-contea|títol=Istòria (III): Una frema dal pòble, icòna de la resisténcia de la primiera ciutat de la Contea de Niça còntra França en lo 1543|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=7 de junh de 2018}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18671/istoria-vi-una-de-las-mai-famosas-revoltas-popularias-occitanas-los-tuchins|títol=Istòria (VI): Una de las mai famosas revòltas popularas occitanas, los Tuchins|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=28 de junh de 2018}} =====Catarisme===== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20092/catars-entre-seborga-e-preinaud|títol=Catars entre Sebòrga e Preinaud|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=25 de novembre de 2021}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18963/los-camins-de-lexili-catar-e-los-luecs-de-valdesisme-a-lest-doccitania-doas-eretgias-dal-p|títol=Los camins de l'exili catar e los luecs de valdesisme a l'èst d'Occitània, doas eretgias dal parier temps|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=13 de junh de 2019}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18664/istoria-v-un-franciscan-defenseire-dals-bons-omes|títol=Istòria (V): un franciscan defenseire dals Bòns òmes|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=21 de junh de 2018}} =====Rescòntres occitans-otomans===== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18986/occitans-e-economia-vii-miqueu-pasha-pasha|títol=Occitans e economia (VII): Miquèu Pasha|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=11 de julhet de 2019}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18992/occitans-e-economia-viii-antoni-clot-dich-clot-bei|títol=Occitans e economia (VIII): Antòni Clòt dich Clòt-Bei|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=19 de julhet de 2019}} ====Estandardizacion==== *https://www.jornalet.com/opinion/16849/de-la-necessitat-de-loccitan-estandard-o-comun-e-reflexions-sus-la-question * https://opinion.jornalet.com/laurenc-revest/blog/3827/un-estandard-per-lo-vivaroalpenc-dins-los-alps-maritimes-avans-lora-lemplec-de-los-las-gen *https://www.jornalet.com/opinion/17080/a-prepaus-destandard-regional-per-loccitan-vivaroalpenc-lo-ponch-sus-la-contraccion-de-lo *https://www.jornalet.com/opinion/19956/un-estandard-per-lo-vivaroalpenc-dins-los-alps-maritimes-avans-lora-lemplec-de-los-las-gen *https://www.jornalet.com/opinion/18755/a-prepaus-destandard-regional-per-loccitan-vivaroalpenc-lo-ponch-sus-lo-sufix-dal-particip *https://www.jornalet.com/opinion/18761/a-prepaus-destandard-regional-per-loccitan-vivaroalpenc-lo-ponch-sus-l-e-de-sosten-avans-s ====Divèrses==== * https://www.jornalet.com/opinion/19998/quarques-patronimes-occitans-tiralhats * https://www.jornalet.com/opinion/19974/gavotina *https://web.archive.org/web/20210119044626/https://opinion.jornalet.com/laurenc-revest/blog/2885/recordis-denquistas *https://www.jornalet.com/opinion/18313/occitania-terra-de-las-arts *https://www.jornalet.com/opinion/18167/lo-monde-occitanofon-es-pichon-es-ver *https://www.jornalet.com/opinion/17978/sobrilhe-de-lengatge-subiat-en-paise-mentonasc <!--another one of those 'whistling languages'?--> *https://www.jornalet.com/opinion/20804/entre-grimaud-e-cogolin-que-resta-de-la-giscla *https://www.jornalet.com/opinion/20634/istoria-dals-pobles-lengas-e-genetica *https://www.jornalet.com/opinion/20083/duna-vielha-terra-fiera-e-liura-sem-benleu-la-finicion =====Gavotina===== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/16417/las-regions-occitanas-gavotina-concept-geografic-de-la-realitat-linguistica-occitana-vivar|títol=Las regions occitanas. Gavotina, concèpt geografic de la realitat lingüistica occitana vivaroalpina (I)|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=18 de novembre de 2012}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/16453/las-regions-occitanas-gavotina-concept-geografic-de-la-realitat-linguistica-occitana-vivar-1|títol=Las regions occitanas. Gavotina, concèpt geografic de la realitat lingüistica occitana vivaroalpina (II)|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=16 de decembre de 2012}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/16510/las-regions-occitanas-gavotina-concept-geografic-de-la-realitat-linguistica-occitana-vivar-2|títol=Las regions occitanas. Gavotina, concèpt geografic de la realitat lingüistica occitana vivaroalpina (III)|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=3 de febrièr de 2013}} k0zjcwdc6c4o24nhjx04rjejmpx91ru 2503560 2503559 2026-06-26T07:10:44Z Briantin de Montrei 37340 /* EMDR */ 2503560 wikitext text/x-wiki http://www.geocities.ws/diaspora.occitana/MA_18_EUA_Exil_economic.htm =[[EMDR]]= Lo '''EMDR''' es un tipe d'intervencion psicoterapeutica mesa al punt per Francine Shapiro a partir de 1987. Es uèi utilizada coma un dels tractements per la presa en carga del [[troble d'estrès post-traumatic]] (TSPT). La particularitat de l'EMDR resida dins l'estimulacion sensoriala, generalament aplicada jos una fòrma bilaterala alternada e lo mai sovent a travèrs per de movements oculars. Aquò es nomenada "estimulacion bilaterala alternada" o ABS, que designa l'utilizacion d'una alternança regulara d'estimulacion esquèrra-drecha — a travèrs de movements dels uèlhs, de sons o de picadas — per fin d'activar lo "tractament de l'informacion adaptatiu" (es a dire, dins aquel contèxte, un mecanisme per lo qual lo cervèl reorganiza e integra las memòrias traumaticas per reduire lor carga emocionala). FR L'intégration neuro-émotionnelle par les mouvements oculaires ou plus couramment EMDR, d'après l'anglais eye movement desensitization and reprocessing, est un type d'intervention à visée psychothérapeutique mis au point par Francine Shapiro à partir de 1987. Elle est utilisée aujourd'hui comme un des traitements pour la prise en charge du trouble de stress post-traumatique (TSPT). La particularité de l’EMDR réside dans la stimulation sensorielle généralement appliquée sous une forme bilatérale alternée et le plus souvent par le biais des mouvements oculaires. On parle alors de « stimulation bilatérale alternée » ou SBA, qui désigne l'utilisation d'une alternance régulière de stimulations gauche‑droite — par des mouvements oculaires, des sons ou des tapotements — afin d'activer un « traitement adaptatif de l’information » (c’est‑à‑dire, dans ce contexte, un mécanisme par lequel le cerveau réorganise et intègre des souvenirs traumatiques pour réduire leur charge émotionnelle). ^The particularity of EMDR lies in the sensory stimulation generally applied in an alternating bilateral form and most often through eye movements. We then speak of “alternating bilateral stimulation” or SBA, which refers to the use of a regular alternation of left-right stimulations – through eye movements, sounds or tapping – in order to activate “adaptive information processing” (that is to say, in this context, a mechanism by which the brain reorganizes and integrates traumatic memories to reduce their emotional charge). EN Eye movement desensitization and reprocessing (EMDR) is a form of psychotherapy designed to treat post-traumatic stress disorder (PTSD). Devised by Francine Shapiro in 1987, it involves talking about traumatic memories while engaging in side-to-side eye movements or other forms of bilateral stimulation. It is also used for some other psychological conditions. EMDR is recommended for the treatment of PTSD by various government and medical bodies citing varying levels of evidence, including the World Health Organization, the UK National Institute for Health and Care Excellence, the Australian National Health and Medical Research Council, and the US Departments of Veterans Affairs and Defense. The American Psychological Association does not endorse EMDR as a first-line treatment, but indicates that it is probably effective for treating adult PTSD. Systematic analyses published since 2013 generally indicate that EMDR treatment efficacy for adults with PTSD is equivalent to trauma-focused cognitive and behavioral therapies (TF-CBT), such as prolonged exposure therapy (PE) and cognitive processing therapy (CPT). However, bilateral stimulation does not substantially contribute to treatment effectiveness, if at all. The predominant therapeutic factors in EMDR and TF-CBT are exposure and various components of cognitive-behavioral therapy. Because eye movements and other bilateral stimulation techniques do not uniquely contribute to EMDR treatment efficacy, EMDR has been characterized as a purple hat therapy, i.e., its effectiveness is due to the same therapeutic methods found in other evidence-based psychotherapies for PTSD, namely exposure therapy and CBT techniques, without any contribution from its distinctive add-ons. ==Terminologia== Lo tèrme EMDR ven de l'anglés ''Eye movement desensitization and reprocessing'', es a dire "desensibilizacion e reprocessament per de movements oculars". En França utilizon lo tèrme ''intégration neuro-émotionnelle par les mouvements oculaires'', en occitan "integracion neuroemocionala per de movements oculars". L'abreviacion anglesa s'es emplegada en francés, catalan, italian e castelhan. =compositors barròcs del Miègjorn= *[[:fr:Jacques de Gouy]] actiu e [[Ambrun]] e a [[París]] *[[:fr:Antoine Lardenois]] parisenc actiu en Occitània, Aguiaina, e Arpitània, mòrt a [[Dacs]]. *[[:fr:Philibert de Lavigne]] en servici del comte d'[[Aient]]? *[[:fr:J. C. dit Perdigal]], escaisnom occitan ==Aguiaina== *[[:fr:Louis Grénon]] (plan actiu en Occitània) *[[:fr:Pierre de La Garde]] *[[:fr:Jean Mignon]] ??? ==Bascoat== <!--*[[:fr:Durocher (claveciniste)]], [[:fr:Pierre Dandrieu]]... looks like they were just on a Basque organ, not actually in the Basque country?--> ==Berric== *[[:fr:François Bourgoing (chantre)]] *[[:fr:François Dufaut]] *[[:fr:A. Fleury]] *[[:fr:Pierre Lauverjat]] [L’Auvergat, Lauvergat] *[[:fr:Nicolas Pacotat]] *[[:fr: *[[:fr: *[[:fr: *[[:fr: *[[:fr: *[[:fr: *[[:fr: =compositors d'opèra occitans= [[Léopold Aimon]] • [[Pierre Ancelin]] =[[Lista dels senhors d'Alès]]= {{Obratge|url=https://www.calameo.com/books/000357550bc0f73648054|títol=Histoire & généalogie de la famille Pelet et de ses alliances|autor=Marc Gauer|annada=19 de març de 2015}} https://roglo.eu/roglo?lang=fr;m=TT;sm=S;p=d%27Al%C3%A8s <!--*Bernat I Pelet--> *Raimon I "lo Crosat" *Bermond I Pelet *Bernat II Pelet *Bertran de Pelet *Raimon II de Pelet *Bernat III de Pelet *Bernat IV de Pelet *Pèire I de Pelet *Raimond III (de) Pelet (-1315/8) *Raimond IV (de) Pelet (-1347/8) *Bernat V (de) Pelet (-1402) *Gui "Guiòt" (de) Pelet (1347-debuta de 1446) *Antonieta (-ap. jun 1468), m. Jean de Châteauneuf-Randon =[[Pistòla (moneda)]]= La '''pistòla''' (var. '''pistola'''){{TdF}} foguèt inicialament utilizada en italian e francés per indicar lo [[doblon]] espanhòl, e èra tanben una pèça de 6,76 g d'aur de 22 [[carat]]s. La moneda de la meteissa valor conia en Itàlia amb lo nom de [[:it:Doppia (moneta)|doppia]] (pistola mai rarament), quitament s'es realizada en França amb lo [[loís d'aur]] (pistolet mai rarament). Lo pistolet èra tanben connectat a un autre estat, e foguèt cambiat pel nom de la moneda francesa. La pistole est une appellation qui servait, en français, à qualifier notamment certaines pièces d'or émises d'abord en Italie et en Espagne à partir du XVIe siècle. Un détenu en prison était dit « à la pistole » lorsqu'il payait pour avoir des conditions d'emprisonnement plus douces : cellule particulière, draps propres, livres, meilleure nourriture. Pistola es el nombre italiano dado a una moneda de plata española usada en 1537; era el doble de un escudo, moneda de oro. También se dio ese nombre al luis de oro de Juan XIII y a otras monedas de oro europeas con un valor similar a la moneda española. Una pistola equivalía aproximadamente a diez libras francesas.1​ Pistola (in francese pistole) era inizialmente il nome usato in italiano e francese per indicare il doblón spagnolo, detto anche escudo de a dos era una moneta di 6,76 g d'oro a 22 carati. Le monete di ugual valore coniate in Italia presero il nome di doppia (pistola più raramente), mentre quelle realizzate in Francia furono chiamate louis d'or (più raramente pistole e pistolet). La pistola fu coniata anche da altri stati, che mutuarono il nome dalla moneta francese.[1][2] ......................................... (they've got regional examples!) Pistole is the French name given to a Spanish gold coin in use from 1537; it was a doubloon or double escudo, the gold unit. The name was also given to the Louis d'Or of Louis XIII of France, and to other European gold coins of about the value of the Spanish coin.[1] One pistole was worth approximately ten livres or three écus, but higher figures are also seen.[2] == Originas del nom == <!--Traduccion dels articles anglés, italian, e francés, favorizant l'anglés--> La derivacion es incèrta; lo tèrme pòt venir del [[Chèc (lenga)|chèc]] píšťala ("fiulet", un tèrme per un [[canon de man]]), de la vila italiana de [[Pistòia]], o del tèrme italo-espanhòl ''piastola'' significant piccola piastra:<ref name = Martinori>Martinori: ''La moneta''...</ref><ref name = Klutz>Klütz: ''Münznamen''...</ref> "pichòta pèça", d’aquí, benlèu, e per corrupcion, lo mot piastra.<ref name=CNRTL/> Segon d'unes, èra a l'origina grafiada ''pistolet'' e s'originèt dins l'argòt militar, e a probablament la meteissa racina que [[pistolet]].<ref>{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=r-0IAAAAQAAJ&q=pistole+etymology&pg=PA297|títol=An Etymological Dictionary of the French Language|nom=Auguste|cognòm=Brachet|data=April 8, 1878|editor=Clarendon Press|via=Google Books|access-data=January 14, 2023|archive-data=January 14, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114130152/https://books.google.com/books?id=r-0IAAAAQAAJ&q=pistole+etymology&pg=PA297|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VigsBojU2c4C&q=pistole+etymology&pg=PT35|títol=An Etymological Dictionary of Modern English|first=Ernest|last=Weekley|data=July 18, 2012|editor=Courier Corporation|isbn=9780486122861|via=Google Books|access-data=January 14, 2023|archive-data=January 14, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114130130/https://books.google.com/books?id=VigsBojU2c4C&q=pistole+etymology&pg=PT35|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qYHPuEwaBswC&q=czech++pistole+coin&pg=PA700|títol=Concise English Dictionary|first=Wordsworth Editions|last=Limited|data=July 5, 1993|editor=Wordsworth Editions|isbn=9781840224979|via=Google Books|access-data=January 14, 2023|archive-data=January 14, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230114130130/https://books.google.com/books?id=qYHPuEwaBswC&q=czech++pistole+coin&pg=PA700|url-status=live}}</ref> Segon d'autres, lo ligam amb lo mot "pistolet" es pas establit.<ref name=CNRTL>[https://www.cnrtl.fr/definition/pistole « Pistole »], base lexicographique du CNRTL.</ref> Dato il valore di doppio [[Escudo spagnolo|escudo]] era chiamata anche [[doblone]], ''onza de oro'', ''peso duro de oro''; la doppia pistola era chiamata "quadrupla" o ''"quadrupet"''. ==Istòria== <!--===[[Espanha]]===--> ===[[França]] e [[Occitània Granda]]=== {{Veire|Loís d'aur}} Inizialmente fu usato in Francia per indicare le nuove monete d'oro spagnole e poi il nome fu dato al [[luigi (moneta)|Louis d'Or]] di [[Luigi XIII di Francia]]. Una ''pistole'' valeva inizialmente dieci [[livre tournois|livre]].<ref name=Martinori/> Con il termine di ''pistolet'' veniva indicata la mezza ''pistole'' coniata nel [[XVII secolo|XVII]] e [[XVIII secolo]].<ref name = Klutz/> Nel 1689 il valore della moneta d'oro era diventato di 11 [[livre]] e 12 [[sou (moneta)|sou]]. In seguito divenne una moneta di conto dal valore di 10 livre. Si usava l'espressione "''être cousu de Pistoles''"<ref>letteralmente "Essere cucito di pistole"</ref> nel senso di essere ricco sfondato.<ref name=Martinori/> Nel romanzo di [[Alexandre Dumas (padre)|Dumas]] ''[[I tre moschettieri (romanzo)|I tre moschettieri]]'', ambientato negli [[anni 1620]] si apprende che 35 pistole e 20 corone facevano 465 livre. La zecca di [[Besançon]] emise dal 1537 al 1579 delle pistole dal valore di un doppio [[ducato (moneta)|ducato]], assieme a delle doppie a quadruple pistole. Nella stessa sede furono coniate nel 1654 con il nome di ''pistolet'' delle monete d'oro che recavano il busto di [[Carlo V]]. L'imperatore aveva infatti concesso alla città il diritto di coniare moneta e quindi tutte le monete di questa zecca recavano sempre il busto dell'imperatore, anche dopo la sua morte. Una delle prime emissioni fu quella del [[Elenco dei reggenti di Lorena|duca]] [[Carlo III di Lorena]] (1545-1608) dal 1587 assieme ai pezzi da mezza, doppia e quadrupla pistola. Era anche chiamata ''écu pistolet'' o pistola di [[Nancy]]. La pistola di Carlo aveva lo stemma al dritto e la [[croce di Gerusalemme]] al rovescio.<ref name="Martinori" /> Fu coniata fino al 1709. Dans le royaume de France, en tous les cas, le terme désigna de façon certaine l'écu d'or espagnol ou « doublon » (doblón), une grosse pièce donc. Ce terme se rencontre dans de très nombreux écrits rédigés entre le XVIe et le XIXe siècle, entre autres dans la littérature qui met en scène des pirates et des corsaires. La pistole y devient, dans l'intervalle, une unité de compte, assez informelle, entre la fin du XVIIe et le début du XVIIIe siècle ; elle est l'équivalent d'un louis d'or de 10 livres tournois. Une double pistole était appelée quadrupla, en français : un « quadrupet ». Ont été produits sous le règne de Lous XIV des poids monétaires aux armes de France indiquant « 1 pistol », et pesant 6,72 g (cf. ci-contre)2. The coin appears repeatedly in Dumas' fiction. He has his character state, in The Three Musketeers set in the 1620s, that one hundred pistoles were worth a thousand livres tournois when Athos bargains for the horse he takes to the battle of La Rochelle.[12] It was also referred to by Raphael Sabatini; who wrote 'swashbuckling' tales of the 17th and 18th centuries; in his book, St Martin's Summer. The coin gave its name to the town of Trois-Pistoles, Quebec, where according to local legend an explorer lost a goblet worth three pistoles in the river.[13] En la novela Los tres mosqueteros, de Alexandre Dumas, cuya acción transcurre en la década de 1620, cuando Athos negocia por un caballo para ir al Asedio de La Rochelle, se muestra que 100 pistolas equivalen a mil libras de Tours.2​ Como tres libras equivalían a un escudo francés, cien pistolas eran 333,3 escudos franceses. Esta moneda dio nombre a la ciudad de Trois-Pistoles en Quebec, donde según la leyenda local, un explorador perdió en el río una copa que valía tres pistolas.4​ En [[Occitània]], la pistòla èra encara usitada al [[sègle XIX]] en [[Gasconha]] (notadament en [[Bearn]]) e [[Auvèrnhe (Occitània)|Auvèrnhe]], valant 10 francs o 10 liuras.<ref name=Laus>{{títol=Dictionnaire Occitan-Français|autor=[[Cristian Laus]]|annada=[[2001]]}}</ref><ref name=Lespin>{{DBAEM}}</ref>{{TdF}}<!--Laus: pistòla "pistole (ancienne monnaie de compte valant 10 francs)."; Lespy: 'Pistole - ancienne monnaie d'or d'Espagne; aujourd'hui encore monnaie de compte en Béarn (10 fr.)'; Mistral: 'Pistolo, Pistoulo (rouerg.), monnaie de compte qui valait dix livres, encore usitée en Gascogne et en Auvergne; pièce d'une prison.'--> ===[[Itàlia]]=== {{Veire|Doppia (moneta)}} [[Imatge:Pius VII Doppia 1817.jpg|vinheta|...]] {{Coin image box 1 double | header = Pio VII: pistola o doppia | hbkg = #abcdef | image = Image:Pius VII Doppia 1817.jpg | caption_left = Stemma dei Chiaramonti con sopra le chiavi decussate e la tiara | caption_right = San Pietro in trono tra nuvole di fronte che tiene le chiavi; sotto le armi del cardinale responsabile della zecca. | width = 300 | footer = AV Doppia 5,45 g, 12h, zecca di Roma. Anno di pontificato XVIII (1817). | position = right | margin = 0 }} In Italia il nome fu dato ad una moneta d'oro coniata a Genova dal valore di 50 [[lira genovese|lire genovesi]]. Questa moneta circolava a Roma per un valore di 8 [[scudo pontificio|scudi romani]] e 6 [[baiocco|baiocchi]]. Pistole furono coniate a [[Modena]] dai [[duchi di Modena e Reggio]] [[Cesare d'Este]] nel 1608, [[Francesco I d'Este|Francesco I]] nel 1631 e [[Alfonso IV d'Este|Alfonso IV]] nel 1660.<ref name=Martinori/><ref name=Crespellani>Crespellani: ''Zecca''...</ref> La moneta di Cesare pesava 6,33 grammi ed aveva al dritto il ritratto del duca e la legenda CESAR DVX MVT REG C. In esergo "L S" le iniziali dello zecchiere Lodovico Salvatico. Al rovescio era raffigurata la Pazienza stante con la legenda OMNIA VINCIT<ref name=Crespellani/> La pistola di Francesco pesava 6,50 g e quella di Alfonso 3,22.<ref name=Martinori/> Le vecchie doppie di Parma erano chiamate pistole ancora nel XIX secolo, mentre col nome di pistole papali o di Roma si indicavano nello stesso periodo i doppi zecchini o doppi scudi d'oro coniati da Pio VI e Pio VII.<ref name= Martinori/> Prese il nome di pistola la moneta dei [[Casa Savoia|Savoia]] da 24 lire, detta anche "[[Doppia (moneta)|doppia]] di Piemonte" <!--===[[Danemarc]]=== ===[[Malta]]=== ===[[Soïssa]]===--> ===[[Alemanha]]=== In molti stati della Germania settentrionale e centrale la pistola fu la principale moneta aurea durante il XVII e la prima metà del XIX secolo.<ref name=Klutz/> "''Pistole''" era il nome con cui veniva chiamata la moneta da d'oro dal valore di 5 [[tallero|talleri]] e doppia pistola era la moneta da 10 talleri. La prima ''Pistole'' fu coniata in [[Prussia]] nel 1737; spesso erano anche chiamate con il nome del sovrano ad imitazione del [[luigi (moneta)|Luis d'or]]; quindi ''Friedrich d'or'', ''Georg d'or'', ''Jérôme d'or'' o ''Karl d'or''. In [[Baviera]] fu chiamata ''Pistole'' la ''Karolin'' o ''Karldor'', una moneta coniata dall'allora principe [[Carlo VII di Baviera|Carlo Alberto]] (1726-1745) ad imitazione del Louis d'or francese.<ref name=Klutz/> Valeva 10 fiorini. Fu coniata anche nel [[Elettorato del Palatinato|Palatinato]] sotto il principe elettore [[Carlo III Filippo del Palatinato|Carlo Filippo]]<ref name=Klutz/> En royaume de Prusse, on ne mit à frapper au XVIIIe siècle des pièces d'or d'une valeur de 5⅔ de thalers, en référence à la pistole espagnole et au louis d'or de France : cette monnaie fut appelée frédéric d'or, car il figurait le profil du roi Frédéric de Prusse3. <!--===[[Escòcia]]===--> ===[[Irlanda]]=== {{Coin image box 1 double | header = Pistola | hbkg = #abcdef | image = File:Irish pistole.jpg | caption_left = 4:9^tt_w: 7:gr: | caption_right = 4:9^tt_w: 7:gr: | width = 300 | footer = AV Pistola 6,61 g; anni 1642-1649 | position = right | margin = 0 }} [[File:Irish pistole.jpg|left|thumb|Irish gold pistole, bearing its weight (4 ''[[Pennyweight|dwt]]'' 7 ''[[Grain (unit)|gr]]'') ([[National Museum of Ireland – Decorative Arts and History]])]] A small number of gold pistoles and double pistoles were minted in Ireland in 1646, during the Irish Confederate Wars and the reign of Charles I. James Butler, 1st Duke of Ormond authorised the issue in order to prevent troop defections, as there was a shortage of silver coins for paying soldiers. The coins had an approximate value of 13 shillings (26 s. for the double pistole); they are today worth over £65,000, as only eleven examples are known to survive.[6][7] They are the only gold coins ever struck in Ireland, except for a small number of proof and ECU issues.[8] The pistole weighed 103 grains (6.67 grams; 0.215 troy oz) while the double pistole was 206 grains (13.35 grams; 0.429 troy oz); the fineness was 19 karat.[9] The coins (also called "pieces" or "pledges") did not bear any royal symbols, simply their weight (4 dwt 7 gr, or 8 dwt 14 gr) on both sides.[10] In Irlanda ci fu una moneta con questo nome. Fa parte delle [[Inchiquin money]]. le [[notgeld|moneta di necessità]] coniata durante la [[ribellione irlandese del 1641]], che prendono il nome da [[Murrough O'Brien]], lord di [[Inchiquin]], che aveva il comando delle truppe protestanti periodo 1642-1647. Se ne conoscono pochissimi esemplari individuati solo nel XIX secolo.<ref name="Grueber" /> Sono le uniche monete d'oro conosciute che siano state coniate in Irlanda.<ref name="Grueber" /> =Modèl:MonedaOccitana= What a MESS! So we have the general medieval Carolingian/French system. But then we have local variations. But Occitania also includes Aran, bits of Navarre, Provence, the Valleys, etc. Regions which weren't under French control traditionally, and either had their own currencies or shared with their larger neighbors. So do we divide it by NAME (LOCAL, LOCAL, LOCAL, LOCAL)? By MONETARY SYSTEM? (K. OF FRANCE: SOL, DENIER, FRANC, ETC.; V. OF BEARN; ETC.)? [[Monde Antic]]: *[[Moneda gallesa]] *[[Moneda romana]]<!--lo nom del [[talent (moneda)|talent]] es conegut en occitan, mas es d'utilizacion grèga.--> [[Regim Ancian]]: *[[Sistèma monetari del Reialme de França|moneda francesa]]: [[malha francesa|francesa]], double tournois, liard, gros blanc, gros tournois, 1/5 escut, [[franc a caval|franc]], [[escut francés|escut]], [[loís (moneda)|loís]]<!-- d'aur--> *Moneda bearnesa, "[[morlan (moneda)|morlan]]s": dinèr, escut, liura, malha, sòu<!--Mistral: mourlan 'sòu mourlan/so mourla, malho mourlano, lièuro mourlano'; Palay: mourlâ/mourlâs 'so mourlâ, dinè mourlâ, escut mourlâ, liure mourlane'--> *Moneda navarresa: sanchet<!--Palay: sanchét--> *Moneda provençala, "coronats/-adas": denièr, liura, reiau d'aur, sòu<!--Lei "coronats/coronadas" (denièr, liura, reiau, sòu) son de monedas provençalas.--> *Moneda tolosana, "tolzans": Edat Revolucionària: *Moneda francesa *Moneda espanhòla Abans l'Eurò: *Moneda francesa: [[franc francés]] () *Moneda espanhòla: [[pesseta]] {{Metapaleta de navigacion | modèl = MonedaOccitana | tematica =numismatica | carta = oc | estildejós = {{Geografia|coloroc}} | estilgrop = {{Geografia|coloroc}}vertical-align:middle | estiltítol = {{Geografia|coloroc}} | títol = [[Imatge:Flag of Occitania (with star).svg|30px]] {{títolcolor|oc|La moneda en Occitània}} | sostítol = | estilcòs = line-height:1.2 | estillista = text-align:justify | estilpar = background:#FFECEC | imatge = | grop1 = Monedas oficialas d'Estats | lista1 = [[èuro]] | grop2 = Monedas localas contemporanèas | lista2 = [[Abeille (moneda)|abeille]] de [[Vilanuèva d'Òlt]] •&nbsp;[[céou (moneda)|céou]] de [[Gordon]] •&nbsp;[[cers (moneda)|cers]] de [[Narbona]] •&nbsp;[[cigalonde (moneda)|cigalonde]] de las [[Mauras]] •&nbsp;[[doume (moneda)|doume]] dau [[Puèi de Doma]] •&nbsp;[[eureu]] de [[Dacs]] •&nbsp;[[eusko]] de [[Baiona]] e deu Bascoat •&nbsp;[[Luciole (moneda)|luciole]] d’[[Ardecha (departament)|Ardecha]] •&nbsp;[[Mesure (moneda)|mesure]] de [[Rumans d'Isèra|Rumans]] •&nbsp;[[Miel (moneda)|miel]] de [[Liborna]] •&nbsp;[[nissart]] de [[Niça]] •&nbsp;[[Occitan (moneda)|occitan]] de [[Pesenàs]] •&nbsp;[[pyrène (moneda)|pyrène]] de [[Fois]] •&nbsp;[[Roue (moneda)|roue]] de [[Vauclusa (departament)|Vauclusa]] •&nbsp;[[sol-Olympe (moneda)|sol-olympe]] de [[Montalban]] •&nbsp;[[sol Si(moneda)|sol si]] de [[Caors]] •&nbsp;[[sol-Violette (moneda)|sol-siolette]] de [[Tolosa]] •&nbsp;[[Tinda (moneda)|tinda]] de [[Bearn]] •&nbsp;[[Touselle (moneda)|touselle]] de [[Comenge]] | grop3 = Monedas ancianas | lista3 = [[moneda gallesa]]<!-- --> • [[ardit (moneda)|ardit]]<!--Identic al Liard--><!-- --> • [[denièr]] ([[Aureus|roman]], [[denièr franc|franc]], [[denièr angevin|angevin]], [[denièr coronat|coronat]], [[denièr pogés|pogés]], [[denièr tornés|tornés]])<!--Palay: dinè--><!-- --> • [[escut (moneda)|escut]] ([[escut espanhòl|espanhòl]], [[escut francés|francés]])<!-- --> • [[franc francés]]<!-- --> • [[galabin]] de [[Bearn]]<!--Mistral: Galabin, Galabi (b.); Palay: galabî--><!-- --> • [[guilhòt (moneda)|guilhòt]] de [[Comtat de Fois|Fois]]<!--Palay: guilhòt--><!-- --> • [[liard]] (daufinenc, francés)<!--Identic a l'Ardit; originari de Daufinat mas adoptat en tot lo Reialme de França, dont l'Ardit.--> e [[liarda]]<!-- --> • [[liura]] ([[Liura aranesa|aranesa]], [[liura coronada|coronada]], [[Liura francesa|francesa]] [''[[liura parisis|parisis]]'' e ''[[liura tornesa|tornesa]]''], [[Liura italiana|italiana]])<!--Palay: liure (i a la liure carnissère, la liure bouderère, trés liures primes, etc.--><!-- --> • <!-- --> • [[Malha (moneda)|malha]] ([[Malha arnaudenca|arnaudenca]], [[malha francesa|francesa]], [[Malha morlana|morlana]], [[malha pogesa|pogesa]])<!-- --> • [[Napoleon (moneda)|napoleon]]<!-- --> • [[obòla]] ([[obòla provençala|provençala]]<!--l'obòla d'aur, fach pels comtes de Provença-->)<!-- --> • [[patac]] ([[Patac provençau|provençau]]; [[Patac de clau|de clau]]<!--[avinhonenc]-->; [[Patac de rei|de rei]]<!-- [francés?]-->)<!-- --> • [[patar]]<!--'Patar' es la grafia mistralenca. 'Patard' en francés.--> avinhonenca o daufinenca<!-- --> • [[piastra]]<!-- --> • [[Reial (moneda)|reial]] ([[Reiau d'aur coronat|coronat]], [[Reial espanhòl|espanhòl]]<!--veire dins lo Tresaur dau Felibritge-->)<!-- --> • [[sòu]]<!--var. sòl; fam. ''soflon''--> ([[Solidus|roman]], [[sòu coronat|coronat]], [[Sòu melgoirés|melgoirés]], [[Sòu pogés|pogés]]<!--Sòu del Puèi-->, [[sòu tolosenc|tolosenc]]) [[Regim Ancian]]: • [[Sistèma monetari del Reialme de França|moneda francesa]]: [[malha francesa|francesa]], double tournois, liard, gros blanc, gros tournois, 1/5 escut, [[franc a caval|franc]], [[escut francés|escut]], [[loís (moneda)|loís]]<!-- d'aur--> • Moneda espanhòla: • [[coronat (moneda Provençala)|coronat]] de Provença: denièr, liura, reiau d'aur, sòu<!--Lei "coronats/coronadas" (denièr, liura, reiau, sòu) son de monedas provençalas.--> • [[morlan (moneda)|morlan]] de [[Vescomtat de Bearn|Bearn]]: dinèr, escut, liura, malha, sòu<!--Mistral: mourlan 'sòu mourlan/so mourla, malho mourlano, lièuro mourlano'; Palay: mourlâ/mourlâs 'so mourlâ, dinè mourlâ, escut mourlâ, liure mourlane'--> <!-- Dins lo diccionari de Palay: monedas especificas: papalhoû, testoû, doubloû [doublon], aràmẹ/aràm, assignat, talén, piastre, carlî -ne/caroulî/caròli, blanc, tinquét, mitralhe [mitraille], cinquét, thaboû/chaboû, doublét -e, baquéte (de Biarn), pille, picalhoû, bousét,-e/bouséti, patàc, dardéno -dèno, toulousâ (anc. tousâ, toulzâ) (de Tolosa), quoadruple,-truple (unitats de francs), jàques (d'Aragon), flourî (de Gasconha), patàr/patàrrou [fr patard, mist. patar], pecéte (0.5-2 francs; fr piécette), medalhe (=fr maille), marboutî, pistole tèrmes generals? mounicioû/municioû, mousilhe, pialhe, pic, ?coussure?, ?tàrie/tàrye?, pìtrẹ, ?piòcou?, piè--> }}<noinclude><!-- Inseriscatz PAS CAP de blanc o saut de linha abans < noinclude > o aprèp < /noinclude >.--> {{Documentacion modèl}} <noinclude> [[Categoria:Paleta de navigacion]] [[Categoria:Modèl Occitània]] </noinclude> =article biografic= {{Omon|XXXX}} {{Infobox Persona}} <!--{{esbòs persona}}--> ==Fonts==<!--Nòtas e referéncias--> ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Traduccion/Referéncia|XX|XXXXXXXX}} {{Referéncias}} ===Bibliografia=== ==Veire tanben== ===Articles connèxes=== ===Ligams extèrnes=== {{Multibendèl|Portal biografia|Portal XXXX|Portal XXXX}} {{Autoritats}} {{ORDENA:XXXX}} [[Categoria:XXXXX]]<!-- [[Categoria:Naissença en XXXX]] [[Categoria:Naissença a XXXX]] [[Categoria:Decès en XXXX]] [[Categoria:Decès a XXXX]] --> =Agadés= ===Comtat d'Agadés=== Lo comtat d'Agadés es sovent mencionat, mas un comte d'Agadés es pas mencionat qu'un sol còp. Los istorians supausan que los avesques aurián aquerit lo poder temporal sul comtat, en l'exercissent pel mejan dels vescomtes d'Agde-Besièrs.<ref name=MedLands/> ===Lista dels comtes d'Agadés=== *Apollòni, sègle IX<ref name=MedLands>{{Obratge|https://fmg.ac/Projects/MedLands/TOULOUSE%20NOBILITY.htm#_Toc496685188|títol=Toulouse - Languedoc|colleccion=Medieval Lands|autor=Charles Cawley}}</ref> ===Vescomtat d'Agadés=== Lo [[vescomtat]] d'[[Agde]], o d'Agadés, foguèt una entitat politica que nasquèt al sègle X. En 993, lo vescomtat passèt a las mans dels [[comtes de Carcassona]], en 1067 als vescomtes d'Albi e de Nimes e en 1187 a l'avesque d'Agde. En 1271, venguèt una possession de la corona francesa coma mantes autres territòris occitans de l'ostal de [[Tolosa]]. ====Lista dels verscomtes d'Agadés==== {| class="wikitable float-left" |- align="left" valign="top" bgcolor="lavender" ! |Nom ! |maridat a ! |enfants ! |Longevitat ! |Titulari ! |Nòtas |- valign="top" <!--|Antòni |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- --> |Rainard I |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |Boson |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |Teudon [cawiki ''Teude''] |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |Audon |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |Guilhèm I |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |Rainard II |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |Guilhèm II |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |Garsenda |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |[[Bernat Aton IV Trencavèl|Bernat Aton I]]<br><small>(filh, IV Trencavèl)</small><ref name=MedLands/> |maridat a |enfants |longevitat |1082-1129 |vescomte de Carcassona, Rasés, Agde, Albi e Nimes. |- |Rogièr de Besièrs<br><small>(filh)</small><ref name=MedLands/> |<small>{28 abr 1139} </small>Bernarda de Comenge<br><small>(?-ap.1250)</small><ref name=MedLands/> | |?-12 ago 1150<ref name=MedLands/> |?-12 ago 1150<ref name=MedLands/> |Bernarda es filha del comte [[Bernat I de Comenge]]. |- |Ramond Trencavèl de Besièrs<br><small>(fraire)</small><ref name=MedLands/> |maridat a |enfants |?-15 oct 1167<ref name=MedLands/> |?-15 oct 1167<ref name=MedLands/> |- |[[Bernat Aton V Trencavèl|Bernat Aton II]]<br><small>(filh, V Trencavèl)</small> |maridat a |enfants |?-1159? |?-1159? |- |Bernat Aton III<br><small>(filh, VI Trencavèl)</small> |maridat a |enfants |longevitat |1159-ap.1214 |- |Nom |maridat a |enfants |longevitat |titulari |- |} etc. {{Refnec| * Boson c. 880-900 * Adelaïda vescomtessa de Besièrs c. 900-? * ''Teude'' (filh) ?-936 * ''Jonus'' (filh) 936-960 * ''Reinard'' II (filh) 960-967 * Guilhèm I (filh) 967-994 * Garsenda (filha) 994-1034 * Guilhèm de Carcassona (filh) 1034 * Pèire I (II de Carcassona) 1034-1059 * Rogèr I (III de Carcassona) 1059-1067 * Ramond I (II de Carcassona) (filh de Guilhèm) 1067-1068 * Garsenda, Adelaïda, Ermengarda, comtesses de Carcassona e Rasés 1068-1069 * [[Ermengarda de Carcassona]] (a Besièrs e Agde) 1069-1101 * [[Bernat Aton IV Trencavèl|Bernat Aton I]] (filh, IV Trencavèl) 1082-1129 (vescomte de Carcassona, Rasés, Agde, Albi e Nimes) * [[Bernat Aton V Trencavèl|Bernat Aton II]] (filh, V Trencavèl) 1129-1159 * Bernat Aton III (filh, VI Trencavèl) 1159-1214 * [[Simon IV de Montfòrt|Simon de Montfòrt]] 1214-1218 * [[Amauric de Montfòrt]] 1218-1224 * Ramond II Trencavèl 1224-1227 * A França 1227-1240 * Ramond II Trencavèl 1240-1247 * cedit a la corona francesa 1247}} =Tria de linhatges incomplèta= La '''tria de linhatges incomplèta''' / '''tria de linhatge incomplèta''' [[:en:Incomplete lineage sorting]] [[:fr:Tri de lignées incomplet]] =[[Republica païsana]]= ==Exemples== Okay, the German, French & English pages all divide it up into the same groupings, BUT the French has some groupings (appears they split German Frisia & Lower-Elbe) and the German some info the others don't. Let's see... ===[[Frisa]] e Bas [[Elba]]=== [[Fichièr:Ostfriesland um 1300.png|vinheta|280px|Mapa de [[Frisa orientala]] e de sas particions a la debuta del {{s|XIV}}.]] OC {{...}} FR [[Fichier:Ostfriesland um 1300.png|vignette|280px|Carte de la [[Frise orientale]] et de ses partitions au début du {{s|XIV}}.]] Les ''Bauernrepubliken'' se sont particulièrement développées en [[Frise (région historique)|Frise]], expression directe de l'idéal de [[liberté frisonne]]. On cite tout particulièrement le cas de la [[péninsule de Butjadingen]]<ref>{{de}} [http://www.gemeinde-butjadingen.de/rathaus/geschichte ''Geschichtliche Entwicklung Butjadingens im Überblick''] Histoire de la commune de Butjadingen</ref>, de la région de [[Stadland]], du [[pays de Stedinge]] {{incise|aujourd'hui [[arrondissement de Wesermarsch]]}} et du [[pays de Wursten]] {{incise|aujourd'hui [[arrondissement de Cuxhaven]]}} tous les quatre en [[Basse-Saxe]] actuelle, ainsi que la [[Dithmarse]], aujourd'hui [[arrondissement de Dithmarse]] en [[Schleswig-Holstein]]. Toutes ces zones côtières étaient régulièrement sujettes aux inondations de grandes envergures {{incise|par exemple l'[[inondation de la Toussaint en 1532]]}}, ce qui poussait leurs habitants à se réunir pour construire ensemble des digues et garantir leur entretien, actions garantissant la survie de leurs communautés. De la même manière, la conquête de terres arables se faisait au prix d'entreprises de colonisation mobilisant les forces de la communauté. DE Der Begriff ''Bauernrepublik'' wird vor allem auf einige Siedlungsgebiete der [[Friesen]] und [[Sachsen (Volk)|Sachsen]] bezogen und als Verwirklichung des Ideals der [[Friesische Freiheit|Friesischen Freiheit]] gesehen. Beispiele sind in [[Butjadingen (Landschaft)|Butjadingen]],<ref>Gemeinde Butjadingen: [http://www.gemeinde-butjadingen.de/rathaus/geschichte ''Geschichtliche Entwicklung Butjadingens im Überblick'']</ref> im [[Stadland]], in [[Stedingen]],<ref>http://www.bauernkriege.de/Bauernrepublik.html</ref> im [[Land Wursten]] und [[Land Hadeln]] sowie in [[Dithmarschen]] zu finden. Alle genannten Gebiete waren dadurch gekennzeichnet, dass das Land ständig durch Überflutungen gefährdet war, gegen die in Gemeinschaftsarbeit [[Deich]]e errichtet wurden und instand gehalten werden müssen. Die Siedlungsgebiete der Friesen und Sachsen waren typischerweise dadurch gekennzeichnet, dass eine lokale Selbstverwaltung von Dörfern durch eine Selbstverwaltung auf der Ebene von [[Historische Landschaft|Landschaften]] ergänzt wurde. Das [[Kirchspiel]] war das Zentrum des alltäglichen Lebens und schöpfte daraus seine Selbständigkeit. Das Bindeglied zur Landesgemeinde bildete das mehrere Kirchspiele umfassende „fiardandel“, das Landesviertel. In den Landesvierteln, die weitgehende Selbstständigkeit genossen, setzten sich die alten [[Schultheiß|Schulzensprengel]] der Zeit bis zum Anfang des 13. Jahrhunderts (sog. Asegenzeit) fort: aus dem schelta bzw. bonnere (der die Leitung der Schulzensprengel innehatte) ist der orator, kok (= Sprecher) oder hodere (Hutträger), im westerlauwerschen Friesland der grietmann geworden. Die Landesviertel umfassten 12 Kluften. Da sich eine Bauernschaft aus drei Kluften zusammensetzte, bestand ein Landesviertel aus vier Bauernschaften. Die Bauernschaften bestanden ihrerseits aus sogenannten „Fründschoppen“ (Geschlechterverbänden).<ref>Volker Gabriel: {{Webarchiv|url=http://ediss.sub.uni-hamburg.de/volltexte/2004/2115/pdf/Dissertation.pdf |wayback=20160303182646 |text=''Rechts- und Gerichtswesen im Lande Wursten vom Ausgang des Mittelalters bis ins 17. Jahrhundert'' |archiv-bot=2023-06-14 14:50:32 InternetArchiveBot }} (PDF-Datei; 1,3&nbsp;MB). 2004, S. 57f.</ref> Zur Bildung von [[Landstände|Provinzialstände]]n oder [[Landtag (historisch)|Landtagen]] mit politischen Einheiten, die diesen Organisationen zugeordnet gewesen wären, kam es in aller Regel nicht, solange die Selbstverwaltungen hinreichend lebens- und widerstandsfähig waren.<ref>Karsten Krüger: ''Die Landständische Verfassung''. München, Oldenbourg Wissenschaftsverlag 2003, S. 81</ref> (Rustringa) Der ursprüngliche Typus der Bauernrepublik blieb am längsten in den abgelegenen Gebieten „jenseits der Jade“ und nördlich ausgedehnter [[Moor]]e an der Mündung der [[Weser]] erhalten. Dort regierten lange Zeit gewählte „[[Redjeve]]n“, die Gericht hielten und über Recht und Ordnung wachten.<ref>Touristikgemeinschaft Wesermarsch: {{Webarchiv | url=http://www.urlaubwesermarsch.de/geschichte-der-wesermarsch.html | wayback=20120315191346 | text=''Die Geschichte der Wesermarsch''}}</ref> Grundlage des Wirkens der [[Rüstringen|rüstringischen]] Redjeven war das [[Asegabuch]]. [[Datei:Sachs1234.jpg|miniatur|Historische Darstellung der [[Schlacht bei Altenesch]], wo 1234 die [[Stedinger]] besiegt wurden]] [[Datei:Hartwarder Landwehr Gedenkstätte.JPG|miniatur|Gedenkstätte an der [[Rodenkirchen (Stadland)|Hartwarder Landwehr]], wo 1514 die Rüstringer Friesen ihre Freiheit verloren]] Das Amt der Redjeven war Ausdruck der ausgeprägten Entwicklung der Landesgemeinden im 13. Jahrhundert. Der Vertrag, der von der Stadt Bremen mit Rüstringen 1220 geschlossen wurde, erwähnte erstmals ein kollegiales Organ als leitende Institution der Landesgemeinde: die „sedecim coniurati de terra“, die sechzehn „Geschworenen des Landes“. Die Bezeichnung „coniurati“ oder „consules“ wird in den lateinischen Quellen, diejenige von den redieven, den Ratgebern dagegen in den friesischen Texten verwandt. Das Amt wechselte jährlich, sei es durch Wahl oder „Umgang“ von einem Hof zum anderen; es war Teil einer genossenschaftlichen Verfassungsstruktur mit der Gemeinde als maßgebender Instanz.<ref>Volker Gabriel: {{Webarchiv|url=http://ediss.sub.uni-hamburg.de/volltexte/2004/2115/pdf/Dissertation.pdf |wayback=20160303182646 |text=''Rechts- und Gerichtswesen im Lande Wursten vom Ausgang des Mittelalters bis ins 17. Jahrhundert'' |archiv-bot=2023-06-14 14:50:32 InternetArchiveBot }} (PDF-Datei; 1,3&nbsp;MB). 2004, S. 56</ref> (Frisa orientala e Frisa occitentala) Die Freien Bauernrepubliken gingen teils am Machtstreben der eigenen Großbauern und Häuptlinge<ref>z.&nbsp;B. etzel-ostfriesland.de: {{Webarchiv|url=http://www.etzel-ostfriesland.de/geschichte.htm |wayback=20130316072413 |text=''Ine Widdeken'' |archiv-bot=2023-06-14 14:50:32 InternetArchiveBot }}</ref>, teils an dem benachbarter Territorialherren zugrunde.<ref>Heimatkundlicher Arbeitskreis e. V. Weenermoor - Möhlenwarf - St. Georgiwold - Beschotenweg: {{Webarchiv | url=http://www.heimatkundlicher-arbeitskreis.de/Verschiedenes/Dollartfluten/Dollartfluten.htm | wayback=20120911022239 | text=''1509 - 2009: 500 Jahre Cosmas- und Damianflut. Die Entstehung des Dollarts''. Abschnitt ''Nicht nur eine Naturgewalt. Menschliche Mitschuld''}}</ref> Die gesellschaftlichen Verhältnisse innerhalb der einzelnen Bauernrepubliken und zwischen ihnen waren nämlich keineswegs durch eine umfassende Harmonie gekennzeichnet: Für das Friesland im Mittelalter war es typisch, dass das Land in eine ganze Reihe kleiner Bauernrepubliken zerfiel, die untereinander vielfach verfeindet waren. Heiraten, Erbschaften und Fehden hatten eine „natürliche Auslese“ der Gutsherren zur Folge, wodurch sich die Hoheitsrechte in der Hand von „Häuptlingen“ konzentrierten. So wurden die verschiedenen Bauernrepubliken in [[Ostfriesland]] (und zeitweise [[Provinz Friesland|Westfriesland]]) unter den Häuptlingen aus dem Hause [[Cirksena]] im 15. Jahrhundert geeint. Unter Ulrich I von Cirksena wurde Ostfriesland 1464 [[Reichsgrafschaft]]. Westfriesland fiel in dieser Zeit an [[Burgundischer Reichskreis|Burgund]] und schied endgültig 1648 im Verbund der [[Niederlande]] aus dem [[Heiliges Römisches Reich|Reich]] aus. (Brèma e Oldenborg) Nach zwei Kriegen waren 1234 nach der [[Schlacht bei Altenesch]] die Stedinger dem [[Erzbistum Bremen|Bremer Erzbischof]] und dem [[Grafschaft Oldenburg|Oldenburger Grafen]] unterworfen, die Bremer Kirchenfürsten unterwarfen auch [[Kehdingen]], das Alte Land und schließlich 1524 das [[Land Wursten]] ihrer Herrschaft. Der Oldenburger Graf vermochte nach langen Wirren in Konkurrenz mit den Bremern 1514 [[Butjadingen (Landschaft)|Butjadingen]] und [[Stadland (Landschaft)|Stadland]] an sich zu bringen. Glück hatten die Bauern des [[Land Hadeln|Landes Hadeln]]; sie fielen im 13. Jahrhundert unter die Herrschaft des schwachen [[Herzogtum Sachsen-Lauenburg|Herzogs von Sachsen-Lauenburg]]. Sie bewahrten ihre genossenschaftlich geprägte Eigenständigkeit bis tief ins 19. Jahrhundert.<ref>Land Niedersachsen: [http://www.niedersachsen.de/portal/live.php?navigation_id=6981&_psmand=1000 ''Die Friesen'']</ref><ref>[http://www.nwzonline.de/Region/Kreis/Wesermarsch/Nordenham/Artikel/1228805/1228805.html ''Landsknechte fallen vor 500 Jahren ein. Freie Friesen an der Niederweser – Vortrag von Professor Dr. Bernd Ulrich Hucker'']{{Toter Link|url=http://www.nwzonline.de/Region/Kreis/Wesermarsch/Nordenham/Artikel/1228805/1228805.html |date=2023-06 |archivebot=2023-06-14 14:50:32 InternetArchiveBot }}. ''[[Nordwestzeitung]]'', 16. Februar 2007</ref> EN The German term ''Bauernrepublik'' was originally coined to refer to autonomous districts in [[Frisia]] and northwest [[Duchy of Saxony|Saxony]], a region in which the tradition of '[[Frisian Freedom]]' remained strong throughout the Middle Ages. Notable 'peasant republics' in this area included [[Butjadingen]],<ref>{{Cite web |website=Gemeinde Butjadingen |url=http://www.gemeinde-butjadingen.de/rathaus/geschichte |title=Geschichtliche Entwicklung Butjadingens im Überblick |language=de |trans-title=An overview of the historical development of Butjadingen}}</ref> [[Stadland]], [[Stedingen]],<ref name="bauernkriege">{{cite web |url=http://www.bauernkriege.de/Bauernrepublik.html |first=Hans Holger |last=Lorenz |website=bauernkriege.de |title=Stedinger Bauernrepublik 1204 bis 1234 |language=de |trans-title=Stedinger Peasant Republic 1204 to 1234 |date=2020-11-24 |access-date=2021-12-24}}</ref> [[Land Wursten]], [[Land Hadeln]] and [[Dithmarschen]]. Some of these peasant republics disappeared through the consolidation of power in the hands of individual farmers, enabling them to set themselves up as petty lords on the feudal model,<ref>z.&nbsp;B. etzel-ostfriesland.de: [http://www.etzel-ostfriesland.de/geschichte.htm ''Ine Widdeken''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130316072413/http://www.etzel-ostfriesland.de/geschichte.htm |date=2013-03-16 }}</ref> while others were annexed or conquered by neighbouring princes.<ref>Heimatkundlicher Arbeitskreis e. V. Weenermoor - Möhlenwarf - St. Georgiwold - Beschotenweg: {{Cite web |url=http://www.heimatkundlicher-arbeitskreis.de/Verschiedenes/Dollartfluten/Dollartfluten.htm |title=''1509–2009: 500 Jahre Cosmas- und Damianflut. Die Entstehung des Dollarts''. Abschnitt ''Nicht nur eine Naturgewalt. Menschliche Mitschuld'' |access-date=2021-12-24 |archive-date=2012-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120911022239/http://www.heimatkundlicher-arbeitskreis.de/Verschiedenes/Dollartfluten/Dollartfluten.htm |url-status=dead }}</ref> The various peasant republics in [[East Frisia]] were united under the rule of the [[Cirksena]] family in the fifteenth century, and in 1464 Ulrich I von Cirksena was able to declare himself [[County of East Frisia|Count of East Frisia]]. During the same period, [[Friesland]], also known as [[West Frisia]] was subsumed into the [[Burgundian Netherlands]], which later became the [[Spanish Netherlands]] and ultimately the [[Dutch Republic]]. Thus Friesland is today part of the [[Netherlands]], whereas East Frisia is part of modern [[Germany]]. After the 1234 {{ill|Battle of Altenesch|de|Schlacht von Altenesch}}, the Stedinger were subjected to the [[Archbishopric of Bremen|Prince-Archbishop of Bremen]] and to the [[County of Oldenburg|Count of Oldenburg]]. The Prince-Archbishops also subjected [[Kehdingen]], and in 1524 also the [[Land Wursten]] to their rule, while the Counts of Oldenburg acquired [[Butjadingen]] and [[Stadland]] in 1514. The peasants of [[Land Hadeln|Hadeln]] were comparatively lucky; although they fell under the rule of the weak [[Duchy of Saxe-Lauenburg]] in the 13th century, the dukes were too weak to enforce their will and consequently the farmers were able to preserve much of their autonomy right up to the 19th century.<ref>Land Niedersachsen: [http://www.niedersachsen.de/portal/live.php?navigation_id=6981&_psmand=1000 ''Die Friesen'']</ref><ref>{{cite news |url=http://www.nwzonline.de/Region/Kreis/Wesermarsch/Nordenham/Artikel/1228805/1228805.html |title=Landsknechte fallen vor 500 Jahren ein. Freie Friesen an der Niederweser – Vortrag von Professor Dr. Bernd Ulrich Hucker |language=de |trans-title=Landsknechts invade 500 years ago. Free Frisians on the Niederweser - Lecture by Professor Dr. Bernd Ulrich Hucker |work=[[Nordwestzeitung]] |date=16 February 2007 }}{{Dead link|date=August 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> =Quint ... Tors/Chasteu, Contraa, Familha= Lo '''país de Quint''' es un sos-[[contraa]] dau [[Diés]], The Quint Country is a sub-region of the Dyois, based around the Quint Towers. It was controlled by the Quint family as vassals of the Poitiers dynasty, counts of Valentinois and Die, until 1246. https://valdequint.fr/2015/12/21/les-tours-de-quint/ https://www.persee.fr/doc/rga_0035-1121_1920_num_8_2_2796 https://www.ste-croix-en-diois.fr/vallee-de-quint-sainte-croix-drome.html =[[Lista daus comtes de Diá]]= {{Dialecte Vivaroaupenc}} *So how do we do this? History of Die might as well go in the contraa's page bc it pertains to the whole region; therefore this should probably be a list of *counts* linked to [[:en:Count of Dyois]] and [[:ca:Comtat de Diá]]. passes to Valentinois, a few castles are retained by the Counts (later to the Kingdom of France in 1419), but most of it ends up (ceded?sold?donated?) in the hands of the bishops who style themelves counts. ==Comtes feodaus (davant 1178)== {| class="wikitable float-left" |- align="left" valign="top" bgcolor="lavender" ! |Nom ! |Maridat a ! |Enfants ! |Longevitat ! |Titulari ! |Nòtas |- valign="top" |'''''Aleyris''''' (nom fr) |Guilhem de Forcauquier |... |... | v1027 |...<ref name=Roglo/><ref name=MedLands/> |- valign="top" |... |- valign="top" |'''Pònç de Diá''' |''inconeissut'' |'''Guilhem'''; Guilhelma |? |v1062 |...<ref name=Roglo/><ref name=MedLands/> |- valign="top" |'''Guilhem de Diá''' |''inconeissut'' |'''Isoard''' |? |v1074 |...<ref name=Roglo/><ref name=MedLands/> |- valign="top" |'''Isoard I de Diá''' |''inconeissut'' |''benleu'' '''Jauceran''' |dav 1070?-ap 1116 |?-ap 1116 |Senhor de [[Luc de Diés|Luc]], [[Ais de Diés|Ais]], e [[Bèlagarda de Diés|Belagarda]]. Òme d'armas, combatet en [[Espanha]] avans [[1080]], es partit per la [[Primiera Crosada]] en [[1096]]. Comandant dau 11e còrs d'armada au setge d'[[Antiòquia d'Orontes|Antiòquia]] en [[1098]].<ref name=Roglo/><ref name=MedLands/> |- valign="top" |'''Jauceran de Diá''' |Beatritz |'''Isoard''' |?-dav 1149 |?-dav 1149 |Segon d'unes (QUI?), esposèt Beatritz d'Albon.<ref name=Roglo>[https://roglo.eu/roglo?lang=fr; Généalogie adaptée au PGPD - Roglo]</ref><ref name=MedLands>Charles Cawley, [https://fmg.ac/Projects/MedLands/provvaldi.htm#_Toc97476349 Medieval Lands].</ref> |- valign="top" |'''Isoard II de Diá''' |''inconeissut'' |Peire Isoard; una ''comtessa de Diá'' (nom inconeissut); ''Roais'' (nom fr); '''Isoarda''' |?-ap 1166 |?-ap 1166 |...<ref name=Roglo/><ref name=MedLands/> |- valign="top" |'''Isoarda de Diá''' |Raimon [[familha d'Agòud|d'Agòud]] |''sens enfants'' |...-v1205 |v1178-v1205 |...<ref name=Roglo/><ref name=MedLands/> |} {{...}} Dins una [[Bulla]] dau [[2 d'aost]] [[1178]], l'emperaire [[Frederic Barbarossa]] dona a Robert, avesque de Diá, en [[plena jurisdiccion]] e [[dreches reiaus]]: [[Diá|la vila]], quauques [[chasteu]]s, e totas las tèrras diesas de Guilhem de Peitieus fòra lo [[chasteu de Quint]] (uei ''Las Tours'' a [[Santa Crotz (Droma)|Santa Crotz]]). (REFS... Nantigny, ?). Maugrat aquò, los còmtes de Tolosa dona lo comtat a Aimar de Peitieus en [[1189]] (DUPUY). Veire l'[[Diés#Istòria|istòria de Diés]]. ==Comtes feodaus (après 1178)== -> Aimar de Peitieus, 1189 (already còmte de Valentinés; given Diés by Raimon de Tolosa) (DUPUY) {{Article detalhat|Lista daus còmtes de Valentinés}} ==Avesques-comtes (après 1178)== {{Article detalhat|Lista daus avesques de Diá}} According to the Catalan wikipedia it's sold *back* to Valentinois in 1419 by bishop Joan de Peitieus, to his father Count Loís II de Peitieus. But then it's incorporated/absorbed into Dauphiny in 1423. ==Refs/Biblios== *{{Obratge|url=http://jean.gallian.free.fr/comm2/d/die.htm|títol=de DIE (anciens comte de)|autor=[[Jean Gallian]]}} *https://fmg.ac/Projects/MedLands/provvaldi.htm *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=bwF79FUu-E0C|títol=Histoire de Die|autor=[[André Mailhet]]|editor=Impr. Buttner - Thierry|an=1897}}<!--pp. 37,44-7,49,56,121,132,321--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=442AYZMGg3cC|títol=Essai historique sur l'église et la ville de Die|autor=[[Jules Chevalier]]|an=1888|editor=impr. Bourron}}<!--pp.124,126,132-4,141-2,144,173-6,205,343,415,493-4--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=yWEfAAAAMAAJ|títol=La Provence du premier au douzième siècle|autor=[[Georges de Manteyer]]|editor=A. Picard et fils|an=1908|luòc=Provença}}<!--pp.89-91,306-8, 310--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=butAAAAAcAAJ|títol=Dictionnaire Historique Chronologique, Géographique... Du Dauphiné|autor=[[Guy Allard]]|luòc=Grenòble|editor=impr. Édouard Allier|an=1864|paginas=339,383}}<!--p.339 lista las "contraas de Daufinat": principautats, duchats, marquesats, comtats, baroniás, etc.--><!--p.383 lista quauques còmtes/comtesses de Diés.--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=QmnU4NWsUIAC|títol=Traitez touchant les droits du Roy Tres-Chrestien|autor=Pierre Dupuy|luòc=[[Roan]]|editor=impr. de Laurens Maurry|an=1670|pagina=634}}<!--Menciona qu'Aimar de Peitieus es còmte de Valentinés jos Felip August; e que Raimon, duc de Narbona e còmte de Tolosa, li dona lo comtat de Diés en 1189.--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=9W9JClF6l3IC|títol=Généalogie de la Chanson de Roland|autor=[[Bernard Gicquel]]|an=2003|pagina=105}}<!--Seems to say Isoard, viscount of Gapencés and Ambrunés, who followed Raimon de Sant Gèli (marquis of Provence) on Crusade at the head of the XIth corps, made him count of Diés "in recognition of his eminent services" when they returned home. Then Isoard has Josserand for a son, who, for Thérould [medieval Norman dude?], represents Provence.--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=LhVio4xrqJIC|títol=Les genealogies historiques des rois, duce, comtes, &c. de Bourgogne|autor=[[Louis Chasot de Nantigny]]|luòc=[[París]]|annada=1738|pagina=}}<!--pp. 468,474,569--><!--p.468: According to him, Isoard II (alive in 1116) died childless, so the County of Diois was given to Aimar de Peitieus. HOWEVER, on the '2 de Kalendes' of August 1178, the Holy Roman Emperor Frederick I issues a Bull donating the city (Die), some Diois castles, and all Guilhem de Peitieus's lands in the bishopric except the castle of Quint, in full jurisdiction and royal rights to Die's bishop Robert.--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=8H9ZAAAAcAAJ|títol=L'art de vérifier les dates des faits historiques...|autor=De Saint-Allais|an=1818|pagina=267}}<!--Contexte sus la donacion dau comtat per los Raimondins a Aimar de Peitieus--> *[https://books.google.com/books?id=FSwPAQAAIAAJ Bulletin de la Société départementale d'archéologie et de statistique de la Drôme, Volume 31. Secrétariat de la société, 1897 - Dauphiné (France). pp. 201, 247] *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=uvpwsNXS7_kC|títol=La Comtesse de Die|autor=[[Sernin Santy]]|editor=A. Picard & f.|an=1893}}<!--pp. 9,20--> *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=1h5TZdfMhggC|títol=Bulletin de la Société d'études historiques, scientifiques, artistiques, et littéraires des Haute-Alpes|an=1925|editor=Société d'études des Hautes-Alpes|luòc=Auts Aups}}<!--96,123,125,128--> *[https://books.google.com/books?id=AcNCAAAAYAAJ&pg=PA101&dq=%22comt%C3%A9+de+diois%22+-%22inveftit%22&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwj3pb2m-PmDAxW6JjQIHcUqCb84HhDoAXoECA0QAg#v=onepage&q=%22comt%C3%A9%20de%20diois%22%20-%22inveftit%22&f=false Histoire du Vivarai, vol. 2. Jean Régné. Impr. Mazel, 1921 - Vivarais (France)] *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=xXdBAAAAcAAJ|títol=Encyclopédie Méthodique, Ou Par Ordre De Matieres|vol=25|editor=Panckoucke|an=1804}}, p.480 *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=Mu4UAAAAQAAJ|títol=Dictionnaire de la noblesse ... de France, Volume 1|autor=[[François Alexandre Aubert de la Chenaye Desbois]]|an=1863|pagina=647}} *{{Obratge|url=https://books.google.com/books?id=0-RgI9uLIa0C|títol=Nouveau dictionnaire de géographie universelle|autor=[[Louis Vivien de Saint-Martin]], [[Louis Rousselet]], et al.|editor=Hachette et cie|an=1884|paginas=49,378}}<!--Text is weirdly high-contrast so it's hard to read. Could do w/ a better link.--> *Ordonnances des roys de France de la troisieme race, recueillies par ordre *Histoire générale de Languedoc: avec des notes et les pièces ..., Volume 3 *Le Dauphiné en 1698, suivant le mémoire de l'intendant Bouchu sur la ... *Revue drômoise: archéologie, histoire, géographie, Volume 26 less useful? less reliable?: *[https://books.google.com/books?id=4esJAwAAQBAJ&pg=RA2-PA537&dq=%22comt%C3%A9+de+die%22&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&sa=X&ved=2ahUKEwiPxpHD9_mDAxVHMzQIHehyDocQ6AF6BAgMEAI#v=onepage&q=%22comt%C3%A9%20de%20die%22&f=false ?tat pr?sent de la noblesse fran?aise, contenant le dictionnaire de la noblesse contemporaine. Noblesse fran?aise. p. 537]<!--menciona l'avesque-còmte en 1702--> =occitania feudala= ==ducats-pariás== ... Borbon? Montpensier albret uzes Mercœur ?Clermont-Tonnerre? (daufinat) Ventadour Joyeuse Biron (perigord) Aiguillon (agenes) Fronsac (gironda, guiana) Lesdiguières Villars-Brancas Puylaurens ( sur la localité d'Aiguillon (département de Lot-et-Garonne, province d'Agenais) ) La Force (perigord) Gramont Lavedan (bigorra) Mortemart (marcha) Arpajon (roergue) Roquelaure Randan Noailles Duras ; Fontanges Lauzun Antin ?Hostun? (daufinat) ?Lévis? (borbones) Lauragais Fleury Ayen Lesparre Mirepoix Rochechouart Gontaut (agenes) Laval (magnac-laval, limousin) La Vauguyon (agenais) La Tour d'Auvergne Civrac (perigord) ?Guiche? Narbonne-Lara Polignac Caylus (carcin) ?Castries? Agenois (agenes) Esclignac ... Angoulême La Rochefoucauld (engolmes doc) La Valette (engolmes doc) Châtellerault Thouars Loudun ?Retz? Montbazon (provincia de torena) Châteauroux Frontenay Noirmoutiers (peitau) Montaut (engolmes doc) La Meilleraye Saint-Aignan Montausier (engolmes doil) Vivonne Charost (berric) Aubigny (berric) Anville (engolmes doil) Châtillon (-sur-Sèvre) Boutteville (engolmes doil) Taillebourg Saint-Maigrin ?Maillé? (torena [region de tors]) ?Amboise? (torena [region de tors]) ... ?Montmorency? ?Chabot? ?Le Châtelet? ==ducats== aquitania (puei guiana, aguiaina) gasconha narbona septimania tolosa auvernhe borbon berric torena (tors, pas lemosin) ==[[Lista istorica dels marquesats occitans]]== Marquis de Latour-Maubourg (titulari, Velai?/Droma?) ==Marquesats medievalas== *[[Marquesat de Gòtia|Gòtia]] *[[Marquesat de Provença|Provença]] *[[Ostal d'Andusa|Andusa]] *''Fos'' ==Títols de cortesiá== ====Albigés==== *[[Castèl d'Ambres|Ambres]] ([[Ambres]]) *Arifat ([[Arifat]]) ===Auvèrnha=== *Alègre ([[Alègre (Auvèrnhe)|Alègre]]) *''Aubijoux'' *Embèrt ([[Embèrt]]) ===Berric=== *''Autry'' ===Daufinat=== ?Arvillard (La Bâtie d')? ?Aux-Lally? ===Gasconha=== *''Amou'' ====Armanhac==== *Aurimont ([[Aurimont]]) ====Bigòrra==== *''Antin'' ===Guiana=== *''Anglade'' ===[[Lemosin (Occitània)|Lemosin]]=== *''Aubepeyre'' Aubapeira*? ([[Sant Ariei la Montanha]]) *''Chalusset'' *''Chamberet'' *''Châteauneuf-la-Forêt'' *''Coux'' *''Nedde ?'' ([[Neda (Lemosin)|Neda]]) ====Marcha==== *Mòrtamar ([[Mòrtamar]]), per l'[[Ostau de Rechoard de Mòrtamar]] *[[Chasteu de Banhac|Banhac]] {[[Sent Bonèt de Belac]]} *Manhac ([[Manhac la Vau]]) ===Lengadòc=== Alphonse Anduze (2x: edat mejana, edat moderna) Aubais Aussonne Auzielle Avéjan Avèze Axat ====Vivarés==== Annonay ===Provença=== *''Albertas'' = Aubèrtas*? *[[Marquesat d'Alenh|Alenh]] ([[Alen|Alenh]]) Les Arcs Argens ====Comtat Venaicin==== *''Alauzier'' *''Aubignan'' ===Engolmés=== *[[Chasteu d'Aubaterra|Aubaterra]] ([[Aubaterra]]) ===Peitau=== Airvault Aizenay Aligre Asnières*-de-la-Châtaigneraye ===Sentonge=== Archiac ===Torena=== Argenson {{DivFeuDau}}<!--Citar: https://books.google.com/books?id=butAAAAAcAAJ, p. 339. Lista las "contraas de Daufinat": principautats, duchats, marquesats, comtats, baroniás, etc.--> {{DivFeuLem}} =Misc= ==Informacions de Revèst per citar== *Mapa dialectala de Revèst: https://opinion.jornalet.com/imatges/articles/carte_linguistique_nouvelle-aquitaine.png ===Toponimia=== * https://opinion.jornalet.com/laurenc-revest/blog/2209/tracas-de-b-per-v-en-occitan-oriental * https://www.jornalet.com/opinion/19376/toponimia-occitana-en-marcha-lemosina-assai-a-belabre-e * https://opinion.jornalet.com/laurenc-revest/blog/2534/trace-dexpressions-occitane-populare-en-a-toponimia * https://opinion.jornalet.com/laurenc-revest/blog/2820/toponimia-occitana-un-rompe-testa-al-nivel-intra-comunal * https://www.jornalet.com/opinion/17349/toponimes-occitans-e-toponimes-corregits *https://www.jornalet.com/opinion/20341/noms-de-luecs-e-noms-de-familhas *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20184/tractament-dals-toponimes-occitans-dins-los-registres-de-don-pacchiero-de-monego|títol=Tractament dals toponimes e patronimes occitans dins los registres de Don Pacchiero de Mónego|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=20 de genièr de 2022}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20476/a-prepaus-da-visibilitat-de-loccitan-gascon-a-biarritz-anglet-baiona|títol=A prepaus d’a visibilitat de l’Occitan gascon a Biàrritz, Anglet, Baiona |nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=11 d'agost de 2022}} *https://www.jornalet.com/opinion/16132/per-una-senhaletica-bilenga-dins-totas-las-comunas-dals-alps-maritimes-i *https://www.jornalet.com/opinion/20553/per-una-senhaletica-bilenga-dins-totas-las-comunas-dals-alps-maritimes-i-1 *https://www.jornalet.com/opinion/20560/per-una-senhaletica-bilenga-dins-totas-las-comunas-dals-alps-maritimes-ii ===Reculada de l'occitan=== *{{Ligam web|url=|títol=|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=}} *https://www.jornalet.com/opinion/19693/interdiccion-e-reculaia-de-la-lenga-i *https://www.jornalet.com/opinion/19703/interdiccion-e-reculaia-de-la-lenga-ii ====Dialectologia==== *https://www.jornalet.com/opinion/21556/disclas-dins-occitania *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18257/lexic-comun-entre-occitan-e-arab|títol=Lexic comun entre occitan e arabi|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=15 d'abril de 2017}} *https://www.jornalet.com/opinion/18768/tracas-de-b-per-v-en-occitan-oriental *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20842/las-chalanchas-a-sant-andrieu-de-la-roca-o-una-traca-de-palatalizacion-de-ca-la-mai-al-sud|títol=Las “Chalanchas” a Sant Andrieu de la Ròca o una traça de palatalizacion de “c+a” la mai al sud possible?|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=15 de junh de 2023}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20485/qualquas-configuracions-de-loccitan-gascon-neguer-clar-al-contacte-de-lairal-linguistic-ba|títol=Qualquas configuracions de l’occitan gascon (néguer, clar) al contacte de l’airal lingüistic basco|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=18 d'agost de 2022}} ====R. en Aguiaina, Borbonés e Berric==== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19229/nota-sus-la-reculada-de-loccitan-en-lo-nord-de-gironda-e-lextrema-sud-de-la-charanta-marit|títol=Nòta sus la reculada de l’occitan en lo nòrd de Gironda e l’extrèma sud de la Charanta maritima|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=23 d'abril de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19223/evocacions-de-la-reculada-dau-nord-occitan-en-peitau-quauques-toponimes-en-las-charantas|títol=Evocacions de la reculada dau nòrdoccitan en Santonja: quauques toponimes en las Charantas|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=16 d'abril de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19264/evocacions-de-la-reculada-dau-nordoccitan-en-lactuau-borbones-doil|títol=Evocacions de la reculada dau nòrdoccitan en l’actuau Borbonés d’Òil|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=7 de mai de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19246/evocacions-de-la-reculada-dau-nordoccitan-en-lactuau-berric-doil-1|títol=Evocacions de la reculada dau nòrdoccitan en l’actuau Peitau e dins le Berric d’Òil|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=30 d'abril de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19278/nota-sus-le-comtat-duchat-de-nevers-o-nivernes-e-borgonha-vesina|títol=Nòta sus le Comtat-Duchat de Nevers o Nivernés e Borgonha vesina|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=14 de mai de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20676/tracas-de-grafia-occitana-en-barbones-03|títol=Traças de grafia occitana en Barbonés (III)|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=9 de març de 2023}} ====R. recenta dau Lengadocian (fàcia a Provençau)==== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18013/lo-mostre-embarrassa-camin-de-someire|títol=Lo mostre embarrassa camin de Someire|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=6 d'agost de 2016}} ====R. dau Vivaroaupenc==== * https://www.jornalet.com/opinion/20004/tracas-de-reculaa-dal-vivaroalpenc-dins-lo-sud-dals-alps-dauta-provenca *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19066/tracas-de-reculaa-dal-vivaroalpenc-dins-var|títol=Traças de reculaa dal vivaroalpenc dins Var|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=31 d'octòbre de 2019}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18748/tracas-de-reculaa-totala-o-parciala-dal-vivaroalpenc-entorn-de-nica|títol=Traças de reculaa totala o parciala dal vivaroalpenc dins los Alps Maritims|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=20 de setembre de 2018}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19296/tracas-de-reculaa-possibla-de-loccitan-en-lo-sud-de-savoia-e-consideracions-linguisticas|títol=Traças de reculaa possibla de l'occitan en lo sud de Savòia e consideracions lingüisticas|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=21 de mai de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19314/tracas-de-reculaa-possibla-de-loccitan-en-isera|títol=Traças de reculaa possibla de l'occitan en Isèra|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=28 de mai de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18013/lo-mostre-embarrassa-camin-de-someire|títol=Lo mostre embarrassa camin de Someire|nom=Laurenç|cognòm=Revèst|an=6 d'agost de 2016}} ===Diaspòra occitana=== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18635/occitans-devenguts-sobeirans-a-lestrangier|títol=Occitans devenguts sobeirans a l'estrangier|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=18 de mai de 2018}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18963/los-camins-de-lexili-catar-e-los-luecs-de-valdesisme-a-lest-doccitania-doas-eretgias-dal-p|títol=Los camins de l'exili catar e los luecs de valdesisme a l'èst d'Occitània, doas eretgias dal parier temps|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=13 de junh de 2019}} ====Monde lusofòne==== * {{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19496/diaspora-occitana-dins-lo-monde-lusofone|títol=Diaspòra occitana dins lo monde lusofòne|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=3 de setembre de 2020}} [inclús Portugau, Brasil, e 1 a Soïssa] * {{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/21329/passeaia-per-proenca-montalvao-nisa-e-mai-dintre-rodao|títol=Passeaia per Proença, Montalvão, Nisa e mai “dintre” Rodão|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=7 de setembre de 2023}} ====Protestantas (America, etc.)==== * {{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18026/qualquas-istorias-doccitans-protestants-emigrats|títol=Qualquas istòrias d’occitans protestants emigrats|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=19 d'agost de 2016}} ====Americas==== * {{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19508/diaspora-occitana-canada-eua-malta-e-ajustaments|títol=Diaspòra occitana, ajustaments: èst de Canada, EUA, Malta|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=10 de setembre de 2020}} * {{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19518/tracas-de-diaspora-occitana-en-loest-canadian-1-saskatchewan|títol=Diaspòra occitana en l’oèst canadian 1: traças en Saskatchewan|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=17 de setembre de 2020}} * {{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19528/diaspora-occitana-en-loest-canadian-2-alberta-e-luecs-isolats|títol=Diaspòra occitana en l’oèst canadian 2: Alberta; e luecs isolats|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=24 de setembre de 2020}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17097/rescontres-occitans-amerindians|títol=Rescòntres Occitans-Amerindians|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=27 d'abril de 2014}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17205/un-pantaissaire-e-fondator-occitan-ii-antoni-tonens-de-chornhac-creator-del-reialme-uai-ma|títol=Un pantaissaire e fondator occitan (II): Antòni Tonens de Chornhac. Creator del reialme “Uai Mapo” (Araucània e Patagònia)|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=27 de julhet de 2014}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17498/patronimes-occitans-dins-las-americas-i-aiti|títol=Patronims occitans dins las Americas (I): Haití|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=4 d'abril de 2015}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17535/toponims-occitans-dins-las-americas-i-bis-haiti|títol=Toponims occitans dins las Americas (I bis): Haití|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=9 de mai de 2015}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17569/toponims-occitans-dins-las-americas-i-ter-haiti|títol=Toponims occitans dins las Americas (I tèr): Haití|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=7 de junh de 2015}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17597/patronims-occitans-dins-las-americas-ii-guadalope|títol=Patronims occitans dins las Americas (II): Guadalope e nòtas sus Martinica|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=4 de julhet de 2015}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17661/patronims-occitans-dins-las-americas-iii-trinitat-e-tobago|títol=Patronims occitans dins las Americas (III): Trinitat e Tobago|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=5 de septembre de 2015}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17766/patronims-occitans-dins-las-americas-iiii-a-santa-lucia-e-en-republica-de-dominica|títol=Patronims occitans dins las Americas (IV): a Santa Lúcia, en Republica de Dominica e qualques autres mai|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=5 de decembre de 2015}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/19654/testimoniatge-dun-sejorn-a-occitania|títol=Testimoniatge d’un sejorn a Occitania (Cuba) I|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=14 de genièr de 2021}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20115/testimoniatge-dun-sejorn-a-occitania-ii|títol=Testimoniatge d’un sejorn a Occitania II|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=9 de decembre de 2021}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20332/testimoniatge-dun-sejorn-a-occitania-cuba-iii|títol=Testimoniatge d’un sejorn a Occitania (Cuba) III|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=14 d'abril de 2022}} ====Africa==== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/17814/toponims-occitans-en-africa-dau-nord-argeria|títol=Toponims occitans en Africa (I): en Africa dau Nòrd, Argeria|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=16 de genièr de 2016}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18366/patronims-e-toponims-occitans-en-africa-ii-reunion-republicas-de-maurici-e-de-sechelas|títol=Patronims e toponims occitans en Africa (II): La Reünion, las Republicas de Maurici e de Las Sechelas|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=5 d'agost de 2017}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18380/patronims-e-toponims-occitans-en-africa-iii-africa-dal-sud|títol=Patronims e toponims occitans en Africa (III): Africa dal Sud|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=19 d'agost de 2017}} ===Autras istòrias=== *https://www.jornalet.com/opinion/19478/francmaconaria-en-occitan-2-exemple-dins-la-region-lengadoc *https://www.jornalet.com/opinion/19332/francmaconaria-en-occitan *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20492/republicas-occitanas|títol=Republicas occitanas|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=25 d'agost de 2022}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18386/listoria-mau-conoissuda-dei-protestants-provencaus-lo-luc|títol=L'istòria mau conoissuda dei protestants provençaus (1): Lo Luc|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=26 d'agost de 2017}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18694/selistoria-mau-conoissuda-dei-protestants-provencaus-2-so-pais-vencenc|títol=Sel'istòria mau conoissuda dei protestants provençaus (2): So país vencenc|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=26 de julhet de 2018}} *https://www.jornalet.com/opinion/21972/lemperi-volhec *https://www.jornalet.com/opinion/16909/frederic-mistral-un-premi-nobel-sempre-confidencial *https://www.jornalet.com/opinion/17113/la-legenda-del-clapas-vielh *https://www.jornalet.com/opinion/17156/un-pantaiaire-e-fondator-occitan-i-jorgi-ros-de-brua-ancuei-brua-e-auriac-creator-duna-com <!--Autonomous commune. Has the largest pigeonery/colombier in Europe, a symbol of wealth.--> *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18682/lo-reiaume-de-liscla-daur-iscleta-sus-la-comuna-de-sant-rafeu|títol=Un tròç d'Occitània inspira la creacion d'un país (I): Lo reiaume de l'illa d'Aur, isoleta sus la comuna de Sant Rafèu|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=12 de julhet de 2018}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18687/istoria-dau-frieu-e-de-la-republica-liura-dau-frieu|títol=Un tròç d'Occitània inspira la creacion d'un país (II): Istòria de la Republica dau Frieu|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=19 de julhet de 2018}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18658/reflexion-sus-la-memoria-occitana-e-sus-listoria-doccitania|títol=Istòria (IV) Reflexion sus la memòria occitana e sus l'istòria d'Occitània: 1851|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=14 de junh de 2018}} =====Revòlta e resisténcia===== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18641/la-resistencia-a-lanexion-francesa-dau-comtat-de-provenca-en-1480-larmada-de-luberon-de-fo|títol=Istòria (I): la resisténcia a l'anexion francesa dau Comtat de Provença en 1480. L'armada de Leberon de Folc d'Agòud|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=24 de mai de 2018}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18647/las-guerras-de-religion-dins-lest-doccitania|títol=Istòria (II): las Guerras de religion dins l'èst d'Occitània: França, independéncia o Savòia?|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=31 de mai de 2018}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18652/istoria-iii-una-frema-dal-poble-icona-de-la-resistencia-de-la-primiera-ciutat-de-la-contea|títol=Istòria (III): Una frema dal pòble, icòna de la resisténcia de la primiera ciutat de la Contea de Niça còntra França en lo 1543|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=7 de junh de 2018}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18671/istoria-vi-una-de-las-mai-famosas-revoltas-popularias-occitanas-los-tuchins|títol=Istòria (VI): Una de las mai famosas revòltas popularas occitanas, los Tuchins|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=28 de junh de 2018}} =====Catarisme===== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/20092/catars-entre-seborga-e-preinaud|títol=Catars entre Sebòrga e Preinaud|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=25 de novembre de 2021}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18963/los-camins-de-lexili-catar-e-los-luecs-de-valdesisme-a-lest-doccitania-doas-eretgias-dal-p|títol=Los camins de l'exili catar e los luecs de valdesisme a l'èst d'Occitània, doas eretgias dal parier temps|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=13 de junh de 2019}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18664/istoria-v-un-franciscan-defenseire-dals-bons-omes|títol=Istòria (V): un franciscan defenseire dals Bòns òmes|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=21 de junh de 2018}} =====Rescòntres occitans-otomans===== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18986/occitans-e-economia-vii-miqueu-pasha-pasha|títol=Occitans e economia (VII): Miquèu Pasha|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=11 de julhet de 2019}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/18992/occitans-e-economia-viii-antoni-clot-dich-clot-bei|títol=Occitans e economia (VIII): Antòni Clòt dich Clòt-Bei|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=19 de julhet de 2019}} ====Estandardizacion==== *https://www.jornalet.com/opinion/16849/de-la-necessitat-de-loccitan-estandard-o-comun-e-reflexions-sus-la-question * https://opinion.jornalet.com/laurenc-revest/blog/3827/un-estandard-per-lo-vivaroalpenc-dins-los-alps-maritimes-avans-lora-lemplec-de-los-las-gen *https://www.jornalet.com/opinion/17080/a-prepaus-destandard-regional-per-loccitan-vivaroalpenc-lo-ponch-sus-la-contraccion-de-lo *https://www.jornalet.com/opinion/19956/un-estandard-per-lo-vivaroalpenc-dins-los-alps-maritimes-avans-lora-lemplec-de-los-las-gen *https://www.jornalet.com/opinion/18755/a-prepaus-destandard-regional-per-loccitan-vivaroalpenc-lo-ponch-sus-lo-sufix-dal-particip *https://www.jornalet.com/opinion/18761/a-prepaus-destandard-regional-per-loccitan-vivaroalpenc-lo-ponch-sus-l-e-de-sosten-avans-s ====Divèrses==== * https://www.jornalet.com/opinion/19998/quarques-patronimes-occitans-tiralhats * https://www.jornalet.com/opinion/19974/gavotina *https://web.archive.org/web/20210119044626/https://opinion.jornalet.com/laurenc-revest/blog/2885/recordis-denquistas *https://www.jornalet.com/opinion/18313/occitania-terra-de-las-arts *https://www.jornalet.com/opinion/18167/lo-monde-occitanofon-es-pichon-es-ver *https://www.jornalet.com/opinion/17978/sobrilhe-de-lengatge-subiat-en-paise-mentonasc <!--another one of those 'whistling languages'?--> *https://www.jornalet.com/opinion/20804/entre-grimaud-e-cogolin-que-resta-de-la-giscla *https://www.jornalet.com/opinion/20634/istoria-dals-pobles-lengas-e-genetica *https://www.jornalet.com/opinion/20083/duna-vielha-terra-fiera-e-liura-sem-benleu-la-finicion =====Gavotina===== *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/16417/las-regions-occitanas-gavotina-concept-geografic-de-la-realitat-linguistica-occitana-vivar|títol=Las regions occitanas. Gavotina, concèpt geografic de la realitat lingüistica occitana vivaroalpina (I)|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=18 de novembre de 2012}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/16453/las-regions-occitanas-gavotina-concept-geografic-de-la-realitat-linguistica-occitana-vivar-1|títol=Las regions occitanas. Gavotina, concèpt geografic de la realitat lingüistica occitana vivaroalpina (II)|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=16 de decembre de 2012}} *{{Ligam web|url=https://www.jornalet.com/opinion/16510/las-regions-occitanas-gavotina-concept-geografic-de-la-realitat-linguistica-occitana-vivar-2|títol=Las regions occitanas. Gavotina, concèpt geografic de la realitat lingüistica occitana vivaroalpina (III)|cognòm=Revèst|nom=Laurenç|an=3 de febrièr de 2013}} 71nsbaj6zoyqmvtxo2mqt9z47z353lz 0 197408 2503536 2447408 2026-06-25T15:12:25Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2503536 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}} [[Fichièr:Marco Misciagna.jpg|thumb|right|Marco Misciagna en [[2011]].]] '''Marco Misciagna''' (5 de Febrièr de [[1984]], [[Bari]]) es un violista, [[violonista]] e [[musica|musician]] [[Itàlia|italian]] nascut a [[Bari]] qu'a ganhat 2 Medalhas d'Aur als ''Global Music Awards'' en [[Califòrnia]].<ref>https://globalmusicawards.com/</ref> En 2018 foguèt premiat amb una Medalha d'Aur pel vice-primièr ministre d'[[Ucraïna]] per commemorar lo 150n anniversari de l'Opèra de [[Kiev]].<ref>https://biz.nv.ua/finance/-50023972.html</ref> Es professor de viòla al Conservatòri de Musica [[Nino Rota]] a Monopoli ([[Itàlia]])<ref>https://conservatoriodimonopoli.org/marco-misciagna/</ref> e Professor d'Onor al Conservatòri Estatal ''S.Rachmaninov'' a Tambov,<ref>https://rachmaninov.ru/institut/personalii/pochyotnyie-professora/marko-mishanya</ref> l'Acadèmia Estatala d'Art de l'Extrèm Orient a Vladivostok ([[Russia]]), l'Institut Supérieur de Musica de Sousse (Universitat de Sousse, [[Tunisia]]), lo Conservatòri ''Estaban Salas'' a [[Santiago de Cuba]], la ''Pettman National Junior Academy of Music'' ([[Auckland]], [[Nòva Zelanda]]), lo Conservatòri Estatal ''Komitas'' a [[Erevan]] ([[Armenia]]).<ref>http://alionbalticfestival.com/miscignia.html</ref> Es un ciutadan d'onor de [[La Gàrdia]] (Guardia Piemontese en [[italian]]).<ref>https://web.archive.org/web/20200804103641/https://www.marcomisciagna.com/premi-e-riconoscimenti-marco-misciagna/</ref> Es membre del Parlament Cultural Europèu (ECP-Fg).<ref>https://ecpfg17.wixsite.com/home/members</ref> == Liames intèrnes == * [[Musica]]. == Bibliografia == * '''[[anglés|(en)]]''' Ercole Fragasso, ''Marco Misciagna: eccelso violinista/violista internazionale e soldato di pace!'', Itàlia, Institucions civilas e personalitats, 2021. == Nòtas e referéncias == <references/> {{ORDENA:Misciagna, Marco}} [[Categoria:Naissença en 1984]] 8u6d921sljis0kw2bdr0fgap5me0zv3 0 200823 2503531 2500181 2026-06-25T12:19:36Z Bertault34 59124 2503531 wikitext text/x-wiki Las '''eleccions municipalas francesas de 2026''' an per tòca de renovelar los conselhs municipals de las [[Comuna francesa|comunas francesas]] e dels conselhièrs comunautaris de las [[Intercomunalitat en França|intercomunalitats]]. Aquelas eleccions se debanèron los 15 e 22 de març de 2026. [[Fichièr:2026 French municipal elections.svg|sens_quadre]] == Modalitats == === Datas === Las datas de l'escrutinh son fixadas per un decret del 27 d'agost de 2025 als dimenges 15 e 22 de març de 2026<ref>{{Ref-web|url=https://www.service-public.fr/particuliers/vosdroits/F1939|site=[[service-public.fr]]|consulté le=28 août 2025}}.</ref> {{,}} <ref>{{Ref-publicacion|lenga=fr|url=https://www.franceinfo.fr/elections/municipales/les-elections-municipales-auront-lieu-les-15-et-22-mars-2026-annonce-le-gouvernement_7457545.html}}</ref> {{,}} <ref>{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000052142190|site=[[Légifrance]]|consulté le=28 août 2025}}</ref>. La data limita d'inscripcion sus las listas electoralas per poder votar a las municipalas es divendres 6 de febrièr de 2026. La data limita per presentar las candidaturas pel primièr torn es dijòus 26 de febrièr de 2026 a 18 oras. <ref>{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.vie-publique.fr/en-bref/300197-elections-municipales-et-communautaires-2026-les-dates-cles|site=www.vie-publique.fr|consulté le=2025-12-14}}</ref> . === Sistema d'escrutinh === Pel primièr còp, las eleccions municipalas de 2026 se debanaràn amb lo meteis sistèma de vòte per totas las municipalitats, independentament de lor talha : l'escrutinh proporcional plurinominal amb una prima majoritària.<ref>{{Ref-web|lenga=fr-FR|url=https://www.interieur.gouv.fr/actualites/actualites-du-ministere/municipales-2026-mode-de-scrutin-change-pour-communes-de-moins-de-1-000-habitants|site=interieur.gouv.fr|consulté le=14/08/2025}}</ref> Pasmens, las comunas amb mens de {{Nombre amb unitat|1000 habitants}} en [[Polinesia Francesa]] demòran sosmesas a las règlas precedentas amb un vòte majoritari uninominal, en esperant lor alinhament amb las nòvas règlas legalas pendent las eleccions municipalas venentas, aquelas de 2032 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000052611202 Ordonança n° 2025-1095 del 19 de novembre de 2025] </ref> . Lo nombre de sètis de provesir depend, per las municipalitats regidas per la lei ordinària, del nombre d'abitants, en conformitat al tablèu figurant a l'article L2121-2 del còdi general de las collectivitats territorialas. Per la [[París|Vila de París]] e las comunas de [[Marselha]] e [[Lion|de Lion]], lo nombre de sètis es establit dins los articles L2512-3 e L2513-1 del meteis còde. {| class="wikitable center mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center" |+Sètis dins lo conselh municipal<br /><br /> <small>(regim especiau entàs [[Comuna novèla|comunas novèlas)]] : veire çai-jos )</small> ! scope="col" | Nombre d'abitants ! scope="col" | Sètis |- | {{Abreviacion discrèta|0 - 99|Communes ayant moins de 100 habitants.}} | 7 |- | {{Abreviacion discrèta|100 - 499|Communes ayant entre 100 et 499 habitants.}} | 11 |- | {{Abreviacion discrèta|500 - {{formatnum:1499}}|Communes ayant entre 500 et {{nombre|1499 habitants}}.}} | 15 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:1500}} - {{formatnum:2499}}|Communes ayant entre {{formatnum:1500}} et {{nombre|2499 habitants}}.}} | 19 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:2500}} - {{formatnum:3499}}|Communes ayant entre {{formatnum:2500}} et {{nombre|3499 habitants}}.}} | 23 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:3500}} - {{formatnum:4999}}|Communes ayant entre {{formatnum:3500}} et {{nombre|4999 habitants}}.}} | 27 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:5000}} - {{formatnum:9999}}|Communes ayant entre {{formatnum:5000}} et {{nombre|9999 habitants}}.}} | 29 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:10000}} - {{formatnum:19999}}|Communes ayant entre {{formatnum:10000}} et {{nombre|19999 habitants}}.}} | 33 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:20000}} - {{formatnum:29999}}|Communes ayant entre {{formatnum:20000}} et {{nombre|29999 habitant}}.}} | 35 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:30000}} - {{formatnum:39999}}|Communes ayant entre {{formatnum:30000}} et {{nombre|39999 habitants}}.}} | 39 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:40000}} - {{formatnum:49999}}|Communes ayant entre {{formatnum:40000}} et {{nombre|49999 habitants}}.}} | 43 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:50000}} - {{formatnum:59999}}|Communes ayant entre {{formatnum:50000}} et {{nombre|59999 habitants}}.}} | 45 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:60000}} - {{formatnum:79999}}|Communes ayant entre {{formatnum:60000}} et {{nombre|79999 habitants}}.}} | 49 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:80000}} - {{formatnum:99999}}|Communes ayant entre {{formatnum:80000}} et {{nombre|99999 habitants}}.}} | 53 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:100000}} - {{formatnum:149999}}|Communes ayant entre {{formatnum:100000}} et {{nombre|149999 habitants}}.}} | 55 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:150000}} - {{formatnum:199999}}|Communes ayant entre {{formatnum:150000}} et {{nombre|199999 habitants}}.}} | 59 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:200000}} - {{formatnum:249999}}|Communes ayant entre {{formatnum:200000}} et {{nombre|249999 habitants}}.}} | 61 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:250000}} - {{formatnum:299999}}|Communes ayant entre {{formatnum:250000}} et {{nombre|299999 habitants}}.}} | 65 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:300000}} +|Communes ayant plus de {{nombre|300000 habitants}}, à l'exception de Lyon, Marseille et Paris.}} | 69 |- | [[Lion]] | 73 |- | [[Marselha]] | 111 |- | [[París]] | 163 |} ==== Fonctionament del escrutinh ==== Dins totas las comunas, l'eleccion dels conselhièrs municipals se debana segon un sistèma de lista de dos torns amb una prima majoritària. Leis candidat-as se presentan en listas completas amb la possibilitat de do-as candidat-as suplementari-as. Pasmens, dins las municipalitats amb mens de {{Nombre amb unitat|1000 habitants}}, la lista es considerada completa se compta fins a dos candidats de mens que l'efectiu previst. Pendent lo vòte, cap d'apondons, de supressions o de modificacions a l'òrdre de presentacion de las listas son pas autorizadas. <ref>Art. L. 252 del [[Còdi electoral (França)|Còdi electoral francès]].</ref> {{,}} <ref>Art. L. 260 del [[Còdi electoral (França)|Còdi electoral francès]].</ref> L'eleccion pòt se limitar a un sol torn en cas de majoritat absoluda, o realizar un segond torn, alara: * las listas qu'an obtengut al mens 10% dels vòtes exprimits pòdon s'i manténer; * los candidats d'una lista qu'obtenguèt mai de 5%, sens poder se manténer coma tals, pòdon pasmens rejónher una autra lista, çò que pòt menar a modificar l'òrdre de presentacion dels candidats.<ref>Art. L. 264 del [[Còdi electoral (França)|Còdi electoral francès]].</ref> A l'eissida de l'eleccion, los sètis son destriats atal: una prima majoritària de la mitat dels sètis (arredondida se cal) es d'en primièr atribuida a la lista avent obtengut lo mai grand nombre de vòtes; puèi los autres sètis son repartits entre totas las listas avent obtenguts al mens 5% dels vòtes exprimits, amb la lista arribada en cap, a la representacion proporcionala seguent la règla de la mai fòrta mejana.<ref>Art. L. 262 del [[Còdi electoral (França)|Còdi electoral francès]].</ref> ==== Regims particulars de París, Marselha e Lion ==== Pel primièr còp dempuèi 1982, las eleccions municipalas a [[París]], [[Marselha]] e [[Lion]] se debanèron dins las meteissas condicions que totas las comunas, es a dire amb una [[Circonscripcions legislativas|circonscripcion]] unica al nivèl de la comuna.<ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000052075863 Lei n° 2025-795 del 11 d'agost de 2025]</ref> En efièch, fins alara, l'eleccion se debanava per sector: unes elegits de cada sector constituissent enseguida lo conselh de París o lo conselh municipal. Dins aquestas tres comunas, dos escrutins son atal organizats al meteis temps: l'eleccion dels conselhièrs de París o conselhièr municipals d'un costat, e aquela dels conselhs d'[[arrondiment]] d'un autre. Los dos escrutins se debanan segon las règlas aplicablas a las autras comunas: l'escrutinh proporcional plurinominal, amb prima majoritària. Per derogacion a las règlas aplicables dins las autras comunas, a París, Marselha e Lion, la prima majoritària atribuida a la lista arribada en cap correspond a un quart del nombre dels sètis del conselh de París o del conselh municipal. Pels conselhs d'arrondiment, la prima majoritària demora, coma per las autras comunas, de la mitat dels sètis. ==== Regim particular per las comunas novèlas ==== Dins las comunas novèlas, pel primièr renovelament seguent sa creacion, lo nombre de conselhièrs municipals d'elegir correspond a aqueste atribuit a l'estrat demografic estrictament superior. Pasmens, aqueste nombre pòt pas èsser inferior al tèrç de l'addicion dels conselhièrs municipals elegits pendent lo precedent renovelament general dels conselhs municipals, nimai èsser superior a seissenta e nòu. L'efectiu del conselh municipal demora identic fins al tresen renovelament general dels conselhs municipals seguent la creacion de la comuna novèla<ref>Art. L2113-8 del Còdi Generau de las Colectivitats Teritòrialas.</ref>. Per las eleccions municipalas de 2026, totas las comunas novèlas son doncas tocadas per aquelas disposicions puèi que l'estatut foguèt creat en 2010<ref>[https://www.vie-publique.fr/fiches/20184-quest-ce-quune-commune-nouvelle Vie-publique.fr]</ref>,<ref>{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000023239624|site=[[Légifrance]]|consulté le=2 décembre 2025}}</ref> e que sonque dos renovelaments generals se debanèron dempuèi. == Candidat-as e listas == === Nombre === Lo [[Ministèri de l'Interior (França)|Ministèri de l'Interior]] publiquèt lo 27 de febrièr la lista completa de las candidaturas registradas pel primièr torn, amb un total de 50 478 listas presentas. <ref name="Ministère">{{Ref-web|url=https://www.vie-publique.fr/en-bref/302272-municipales-2026-50-478-listes-candidates-au-premier-tour|site=ViePublique|consulté le=27 février 2026}}</ref> Los dos-tèrces d'aqueles candidats apartenisson a una lista sens afiliacion politica. Amb 887 815 candidats al primièr torn, es gaireben 15 000 candidats de mens qu'en 2020 (902 465 candidats) e gaireben 40 000 de mens qu"en 2014 (926 068 candidats) <ref name="68communes">{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.maire-info.com/article.asp?param=30538|site=Maire-Info}}</ref>.  Aquela diminucion del nombre de candidaturas pòt èsser deguda a la reforma del sistèma de vòte dins las comunas amb mens de 1 000<ref name="68communes">{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.maire-info.com/article.asp?param=30538|site=Maire-Info}}</ref>. === Proporcion de listas menadas per un òme === Sus las mai de 50 000 listas, los tres-quarts (o 37 633) son menadas per un òme<ref name="68communes">{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.maire-info.com/article.asp?param=30538|site=Maire-Info}}</ref>. === Comunas amb sonque una lista === Per 23 700 comunas, i a pas qu'una sola lista presenta al primièr torn, siá 68 %.<ref name="68communes">{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.maire-info.com/article.asp?param=30538|site=Maire-Info}}</ref>{{,}}<ref name="PSlistes2026">{{Ref-web|autor=François Vignal|url=68 % des communes n’ont qu’une liste pour les municipales : « Démocratie confisquée » ou « illusion d’optique » liée au nouveau mode de scrutin ?|site=[[Public Sénat]]|consulté le=4 mars 2026}}</ref> Segon lo sit Maire-informacion, qu'apartenís a l'Associacion dels [[Cònsol màger|Cònsols màgers]] de França, represa per Public Senat<ref name="PSlistes2026" />, las comunas de mens de 1 000 abitants representan 79,1 % de las comunas qu'an pas qu'una sola lista. Pasmens, de vilas mai pobladas an pas egalament qu'una sola lista, talas coma Beaupréau-en-Mauges ([[Maine e Léger]], 23 887 abitants), [[Torcy (Sèina e Marna)|Torcy]] ([[Sèina e Marna]], 22 939 abitants), o encara [[Mandaluec e La Napola|Mandaluec e la Napola]] ([[Alps Maritims|Alps Maritimes]], 21 201 abitants).<ref name="PSlistes2026" /> La proporcion de comunas amb sonque una lista de candidats presentadas per las eleccions municipalas de 2026 despassa 80 % dins unes departaments, coma [[Maièna (departament)|Mayenne]], [[Departament de Gers|Gers]] o [[Òrna (departament)|Orne]], e son nivèl globalament naut pausa un risc pel pluralisme [[Democracia representativa|democratic]], segon lo politològ Martial Foucault, ancian director de CEVIPOF <ref name="Qualitysource">{{Ref-web|autor=Guillaume Bouniol|url=https://www.ouest-france.fr/elections/municipales/municipales-2026-une-majorite-des-communes-avec-une-seule-liste-la-democratie-locale-en-danger-f9b90ece-170b-11f1-92e2-ea7c021e42bb|site=Ouest-France|consulté le=4/03/2026}}</ref> . === Comunas sens pas cap de lista === Dins gaireben totas las comunas (99,81%), al mens una lista es presenta, e i a pas que 68 comunas sens candidats<ref name="68communes">{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.maire-info.com/article.asp?param=30538|site=Maire-Info}}</ref>. Aqueste nombre de comunas sens candidats es mai pichon, al primièr torn, en comparaison amb 2020<ref name="68communes" />. Quand pas cap de lista es formada, lo [[prefècte]] nomena una delegacion especiala, compausada de 3 membres per las comunas de mens de 35 000 abitants e fins a 7 per las comunlas mai pobladas. Aquesta delegacion, de poders fòrça limitats, assegura la continuitat de la vida [[Administracion|administrativa]] de la comuna e organiza d'eleccions municipalas parcialas dins un periòde de 3 meses. Se lo conselh municipal es pas renovelat a l'eissida d'aquestas eleccions parcialas, la delegacion demora en plaça e organiza de novèlas eleccions municipalas parcialas<ref>{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.vie-publique.fr/fiches/301742-conseil-municipal-quest-ce-quune-delegation-speciale|site=Vie publique|consulté le=3 mars 2026}}.</ref>. === Deputats candidats === 106 deputats se lançan dins la campanha coma caps de lista<ref>{{Ref-web|url=https://lcp.fr/actualites/carte-ces-106-deputes-qui-sont-tetes-de-liste-aux-elections-municipales-431894|consulté le=4 mars 2026|site=[[lcp.fr]]}}.</ref>. == Contèxt == ==== Municipalas de 2020 ==== Las darrièras eleccions municipalas de 2020 foguèron marcadas per la [[pandemia de Covid-19]] e per un taus d'abstencion mai naut. Los partits de centresquèrra, particularament [[Leis Ecologistas (LE)|Leis Ecologistas]], emportèron de metropòlis coma [[Anecí|Annecia]], [[Bordèu]], [[Marselha]] o encara [[Saint-Paul (Reünion)|Sant Pau]]. La drecha capita pasmens a prene unas vilas de las mans del centresquèrra, coma [[Mètz|Metz]]. Lo [[Rassemblament Nacional|Rassemblament nacional]] capita a s'enforçar localament e ganha, entre autres, la vila de [[Perpinhan]], tot en gardant las comunas ja jos lo seu contraròtle. ==== Presidenciala e legislativa de 2022 ==== L'[[Eleccions presidencialas de 2022 en França|eleccion presidenciala]] e las legislativas de 2022 vegèron lo poder d'[[Emmanuel Macron]], de nòu elegit, e de sa majoritat presidenciala èsser aflaquit per la pujada de l'extrèma drecha e de l'[[Esquèrra (politica)|esquèrra]]. D'un autre costat, [[Los Republicans (partit francés)|Los Republicans]] se trapèran encara mai mermat e lor [[Grop parlamentari|grop]] a l'[[Assemblada Nacionala (França)|Assemblada nacionala]] venguèt lo mai pichon que la drecha aviá conegut dempuèi lo començament de la [[Cinquena Republica]]. ==== Eleccions europèas de 2024 ==== Las eleccions europèas del 9 de junh de 2024 vegèron lo [[Rassemblament Nacional|rassemblament nacional]] s'enlairar, del temps que la lista de la majoritat presidenciala perdèt gaireben la mitat de sos sètis. L'esquèrra dintrèt dins las eleccions esclatada e fragmentada, alara que s'èra reünida en 2022 per formar la coalicion [[Novèla Union Populara, Ecologica e Sociala|NUPES]]. La lista del [[Partit Socialista (França)|Partit socialista]] (amb Plaça publica) e aquesta de [[La França Insosmesa (LFI)|La França Insosmesa]] capitèt a ganhar de sètis novèls, del temps que lo [[Partit Comunista Francés|Partit Comunista]] capitèt pas encara d'assegurar cap de sètis, e [[Leis Ecologistas (LE)|Los Ecologistas]] demorèron amb cinc sètis en plaça de tretze. ==== Legislativas anticipadas de 2024 ==== Apondent a aquel caos politic foguèt la dissolucion de l'Assemblada Nacionala per [[Emmanuel Macron]], de vespre dels resultats de las eleccions europèas. De novèlas [[Eleccions legislativas de 2024 en França|eleccions legislativas]] se debanèron doncas los 30 de junh e 7 de julhet de 2024. Aquestas eleccions capvirèron lo païsatge politic francés ja trebolat. L’esquèrra s’uniguèt un còp de mai, aqueste còp se limitant pas als quatre partits ja representats a l’Assemblada Nacionala, e creèt lo [[Novèl Front Popular|Nòu Front Popular]] en sonque una oras. [[Los Republicans (partit francés)|Los Republicans]], mentretant, coneguèron una crisi sens precedents, en vesent son president, Éric Ciotti, s'aligar amb lo [[Rassemblament Nacional|Rassemblament nacional]]. Lo centre reagiguèt mal a aquela decision del cap d’Estat, mas mantenguèt la coalicion "Amassa per la Republica" (principalament amb [[Renaissença (partit politic)|Renaissença]]). Pendent l'entre-dos-torns, a la lutz de la montada de l'extrèma drecha, l'esquèrra cridèt al Front Republican, que la majoritat dels candidats qualificats pel segond torn aderissèron. Los resultats vegèron lo [[Novèl Front Popular|NFP]] ganhar una majoritat relativa, fòrça prima amb 193 deputats, alara que lo [[Rassemblament Nacional|Rassemblament nacional]] venguèt lo primièr grop a l'Assemblada nacionala, amb 37 deputats novèls. Éric Ciotti capitèt a formar un grop mercé als 18 candidats que lo sostenguèron. Lo centre s'aclapèt, en perdent un tèrç de sos sètis. Los elegits locals cranhèron un efièch d'ondulacion de la crisi politica nacionala. Los triangulars e quadrangulars èran nombroses, en dobrissent la dralha a de realinhaments politics. == Enjòcs == Pels [[Los Republicans (partit francés)|Republicans]] e lo [[Partit Socialista (França)|Partit Socialista]], l'objectiu d'aquelas eleccions es de manténer una preséncia locala. Mentretant, [[Renaissença (partit politic)|Renaissença]] e [[La França Insosmesa (LFI)|La França Insosmesa]] cèrcan d'establir un ancoratge local en s'implantant dins qualques vilas màgers claus. Lo [[Rassemblament Nacional]] cèrca tanben a establir una preséncia locala, mas mòstra un objectiu plan mai ambiciós: mai de 700 tèstas de listas deurián èsser investidas (en comparason amb 410 en 2020), en mai de mirar unas vilas estrategicas. Fin finala, [[Leis Ecologistas (LE)|los Ecologistas]] an per tòca de conservar las vilas ganhadas en 2020, del temps qu'Orizons cerca subretot a conservar sas vilas, notadament [[Niça]], ont son a afrontar lo president de l'UDR<ref>l'Union de la Drecha per la Republica (UDR)</ref>, Éric Ciotti, e [[Le Havre|lo Havre]], qu'Édouard [[Édouard Philippe|Philippe]] a l'intencion de s'aprofichar per lançar sa campanha presidenciala. == Resultats == === Taus de participacion === {| class="wikitable centre" style="text-align:center;" |+Taus de participacion a las eleccions municipalas de 2026 en França ! scope="col" |Taus de participacion ! scope="col" |1èr torn ! scope="col" |Diferéncia amb 2020<br /> ! scope="col" |2n tor ! scope="col" |Diferéncia amb 2020<br /> ! scope="col" |<small>Diferéncia entre los dos torns<br /></small> |- |A miègjorn |19,37 % |''<small>+0.99</small>'' |20,33 % |''<small>+5.04</small>'' |''<small>+0.96</small>'' |- |A 17 òras |48,90 % |<small>''+10.13''</small> |48,10 % |<small>''+13.43''</small> |''<small>-0.8</small>'' |- |Finala |57,10 % |<small>''+12.14''</small> |57,03 % |<small>''+15.17''</small> |''<small>-0.07</small>'' |} === Resultats nacionals per nuanças === === Comunas amb mai de 100 000 abitants === ''N.'' ''B. : los ligams intèrnes dels noms de vila dins lo tablèu çai-jos menan a las paginas sus las dichas vilas. Cal seguir aquels ligams per las consacradas a las eleccions munipalas de [[Eleccions municipalas de 2026 a Montpelhèr|Montpelhièr]], de [[Eleccions municipalas de 2026 a Marselha|Marselha]] e de [[Eleccions municipalas de 2026 a Tolosa|Tolosa]].'' ''<small>DVC = Divèrs Centre.</small>'' ''<small>DVD = Divèrs Drecha.</small>'' ''<small>DVE = Divèrs Esquèrra.</small>'' <small>''SA'' ''= Sens Afiliacion.''</small> {| class="align centre wikitable sortable" style="font-size:95%; text-align:center;" |+Tablèu sintetic dels [[Cònsol màger|cònsols màgers]] sortents e elegits de las comunas amb mai de 100 000 abitants en 2026 ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |Cònsol màger sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol màger elegit ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Ais de Provença]] |[[Bocas de Ròse]] |Sophie Joissains | style="background:#80CCCC" width="0.5" | |[[Union dels Democratas e Independents|UDI]] |Sophie Joissains | style="background:#80CCCC" width="0.5" | |[[Union dels Democratas e Independents|UDI]] |- |[[Amians]] |[[Sòma (departament)|Soma]] |Hubert de Jenlis | style="background:#FF8535" | |DVC |Frédéric Fauvet | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Angieus]] |[[Maine e Léger]] |Christophe Bechu | style="background:#CCCCFF" | |[[Orizonts (Partit politic)|ORI]] |Christophe Béchu | style="background:#CCCCFF" | |[[Orizonts (Partit politic)|ORI]] |- |[[Anecí]] |[[Nauta Savòia]] |''Francois Astorg'' | style="background:#7CFC00"| |ECO |Antoine Armand | style="background:#FFD300" | |[[Renaissença (partit politic)|RE]] |- |[[Argenteuil (Val d'Oise)|Argenteuil]] |[[Val d'Oise]] |Georges Mothron | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |Georges Mothron | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |- |[[Besançon]] |[[Dobs (departament)|Dobles]] |Ana Vignot | style="background:#7CFC00"| |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Ludovic Fagaut | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |- |[[Bordèu]] |[[Departament de Gironda|Gironda]] |[[Pierre Hurmic]] | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Thomas Cazenave | style="background:#FFD300" | |[[Renaissença (partit politic)|RE]] |- |[[Boulogne-Billancourt]] |[[Nauts de Sèina|Nauts de Sena]] |Pierre-Christophe Baguet | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |Pierre-Christophe Baguet | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |- |[[Brèst]] |[[Finistèrra|Finistèri]] |Francois Cuillandre | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Stéphane Roudaut | style="background:#87CEEB" | |DVD |- |[[Can (vila)|Caen]] |[[Calvadòs (departament)|Calvados]] |Aristide Olivier | style="background:#87CEEB" | |DVD |Aristide Olivier | style="background:#87CEEB" | |DVD |- |[[Clarmont-Ferrand|Clermont-Ferrand]] |[[Departament dau Puèi de Doma|Puèi de Doma]] |Olivier Bianchi | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Julien Bony | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |- |[[Dijon]] |[[Còsta d'Aur]] |Nathalie Koenders | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Nathalie Koenders | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Grenòble]] |[[Isèra (departament)|Isèra]] |Éric Piolle | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Laurence Ruffin | style="background:#FFC0CB" | |DVE |- |[[Le Havre|Lo Havre]] |[[Sèina Maritima]] |[[Édouard Philippe|Edouard Philippe]] | style="background:#CCCCFF" | |[[Orizonts (Partit politic)|ORI]] |[[Édouard Philippe]] | style="background:#CCCCFF" | |[[Orizonts (Partit politic)|ORI]] |- |[[Lo Mans]] |[[Departament de Sarta|Sarthe]] |[[Stéphane Le Foll|Stephane Le Foll]] | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |[[Stéphane Le Foll]] | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Lilla]] |[[Departament del Nòrd (França europèa)|Nòrd]] |Arnaud Deslandes | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Arnaud Deslandes | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Limòtges]] |[[Nauta Vinhana|Nauta Viena]] |Émile Roger Lombertie | style="background:#87CEEB" | |DVD |Guillaume Guérin | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |- |[[Lion]] |[[Metropòli de Lion]] |Gregòri Doucet | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Grégory Doucet | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |- |[[Marselha]] |[[Bocas de Ròse]] |[[Benoît Payan]] | style="background:#FFC0CB" | |DVE |[[Benoît Payan]] | style="background:#FFC0CB" | |DVE |- |[[Mètz|Metz]] |[[Departament de Mosèla|Mosèla]] |François Grosdidier | style="background:#87CEEB" | |DVD |François Grosdidier | style="background:#87CEEB" | |DVD |- |[[Montpelhièr]] |[[Departament d'Erau|Erault]] |[[Michaël Delafosse]] | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |[[Michaël Delafosse]] | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Montreuil-sur-Mer|Montreuil]] |[[Sèina e Sant Danís|Sèina de Sant Denis]] |Patrice Bessac | style="background:#CC0000" | |[[Partit Comunista Francés|PCF]] |Patrice Bessac | style="background:#CC0000" | |[[Partit Comunista Francés|PCF]] |- |[[Mulhouse|Mülhausen]] |[[Naut Ren]] |Michèle Lutz | style="background:#87CEEB" | |DVD |Frédéric Marquet | style="background:#FF8535" | |DVC |- |[[Nancí|Nanc]][[París|í]] |[[Meurthe e Mosèla|Murthe-et-Moselle]] |Mathieu Klein | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Mathieu Klein | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Nantas]] |[[Léger Atlantic]] |Johanna Rolland | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Johanna Rolland | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Niça]] |[[Aups Maritims|Alps Maritims]] |[[Cristian Estrosi|Cristian Estròsi]] | style="background:#CCCCFF" | |[[Orizonts (Partit politic)|ORI]] |Éric Ciotti | style="background:#002E63" | |UDR<ref>Partit francès que se sòna l'Union de la Drecha per la Republica, e representa l'union entre lo [[RN]] e una partida dels [[Los Republicans (partit francés)|LR]] (amb Eric Ciotti). </ref> |- |[[Nimes]] |[[Gard (departament)|Gard]] |Jean-Paul Fournier | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |Vincent Bouget | style="background:#CC0000" | |[[Partit Comunista Francés|PCF]] |- |[[Orleans]] |[[Loiret (departament)|Loiret]] |Serge Grouard | style="background:#87CEEB" | |DVD |Serge Grouard | style="background:#87CEEB" | |DVD |- |[[París]] |[[París]] |''[[Anne Hidalgo]]'' | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Emmanuel Grégoire | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Perpinhan]] |[[Pirenèus Orientals]] |[[Louis Aliot|Louís Aliòt]] | style="background:#002E63" | |[[Rassemblament Nacional|RN]] |[[Louis Aliot]] | style="background:#002E63" | |[[Rassemblament Nacional|RN]] |- |[[Rems]] |[[Departament de Marna|Marna]] |Arnaud Robinet | style="background:#CCCCFF" | |[[Orizonts (Partit politic)|ORI]] |Arnaud Robinet | style="background:#CCCCFF" | |[[Orizonts (Partit politic)|ORI]] |- |[[Rènnas de Bretanha|Rènnas]] |[[Ille et Vilaine|Illa e Vilaina]] |Nathalie Appéré | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Nathalie Appéré | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Roan]] |[[Sèina Maritima]] |Nicolas Mayer-Rossignol | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Nicolas Mayer-Rossignol | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Saint-Denis (Reünion)|Sant-Denis (Reünion)]] |[[Reünion|La Reünion]] |Ericka Bareigts | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Ericka Bareigts | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Sant Danís (Sèina e Sant Danís)|Sant Denis (Sèina Sant Denis)]] |[[Sèina e Sant Danís|Sèina de Sant Denis]] |Mathieu Hanotin | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Bally Bagayoko | style="background:#6A0DAD" | |[[La França Insosmesa (LFI)|LFI]] |- |[[Sant Estève de Carlat|Sant Esteve]] |[[Departament de Léger|Léger]] |Jean-Pierre Berger | style="background:#87CEEB" width="0.5" | |DVD |Régis Juanico | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Saint-Paul (Reünion)|Sant Pau]] |[[Reünion|La Reünion]] |Emmanuel Seraphin | style="background:#CC0000" | |PLR<ref name=":0">Partit reunionès que se sòna "Pour La Réunion"</ref> |Emmanuel Séraphin | style="background:#CC0000" | |PLR<ref name=":0" /> |- |[[Estrasborg]] |[[Bas Ren]] |Jeanne Barseghian | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Catherine Trautmann | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Tolon]] |[[Var (departament)|Var]] |[[Josée Massi]] | style="background:#87CEEB" | |DVD |[[Josée Massi]] | style="background:#87CEEB" | |DVD |- |[[Tolosa]] |[[Departament de la Nauta Garona|Nauta Garona]] |[[Joan Luc Modenc|Joan-Luc Modenc]] | style="background:#87CEEB" | |DVD |[[Joan Luc Modenc|Joan-Luc Modenc]] | style="background:#87CEEB" | |DVD |- |[[Tours|Tors]] |[[Endre e Léger|Indre e Léger]] |Emmanuel Denis | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Emmanuel Denis | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |- |[[Villeurbanne|Villeurbana]] |[[Metropòli de Lion]] |Cedric Van Styvendael | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Cédric Van Styvendael | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |} === Resultats per collectivitat === La França compta 18 [[Region francesa|regions administrativas]]: 13 en [[França metropolitana]] dont una presenta un estatut particular dempuèi 2016 ([[Corsega]]) e 5 [[Departament e region d'otramar|Regions e Departaments d'otramar]] e tanben 5 Collectivitats d'otrarmar e d'una dispausant d'un estatut ''sui generis'' ([[Nòva Caledònia]]). Se debanèron dins caduna d'elas, en 2026, d'eleccions municipalas, levat [[Sant Bartomieu (illa)|Sant Bartomieu]], de [[Collectivitat de Sant Martin|Sant Martin]] e de [[Wallis e Futuna]]. ''<small>DVC = Divèrs Centre.</small>'' ''<small>DVD = Divèrs Drecha.</small>'' ''<small>DVE = Divèrs Esquèrra.</small>'' ''<small>SE = Sens Afiliacion</small>'' ==== Region Auvèrnhe-Ròse-Aups ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Auvèrnhe-Ròse-Aups|Auvèrnhe-Ròse-Alps]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortent ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Ain|Aïn]] (01) |[[Borg de Bressa]] |Jean-François Debat | style="background:#FF8080" width="0.5" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Jean-François Debat | style="background:#FF8080" width="0.5" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Departament d'Alèir|Alèir]] (03) |[[Molins]] |[[Pierre-André Périssol|Pierre André Périssol]] | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |Benoit Faivre | style="background:#87CEEB" width="0.5" | |DVD |- |[[Departament d'Ardecha|Ardecha]] (07) |[[Privàs]] |Michel Valla | style="background:#87CEEB" | |DVD |Michel Valla | style="background:#87CEEB" width="0.5" | |DVD |- |[[Departament de Cantal|Cantal]] (15) |[[Auriac (Bearn)|Auriac]] |Pierre Mathonier | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Patrick Casagrande | style="background:#87CEEB" width="0.5" | |DVD |- |[[Droma (departament)|Dròma]] (26) |[[Valença (Charanta)|Valéncia]] |Nicolau Daragon | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |Nicolas Daragon | style="background:#4B9CD3" width="0.5" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |- |[[Isèra (departament)|Isèra]] (38) |[[Grenòble]] |Éric Piolle | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Laurence Ruffin | style="background:#FFC0CB" width="0.5" | |DVE |- |[[Departament de Léger|Léger]] (42) |[[Sant Esteve de la Sarga|Sant Esteve]] |Jean-Pierre Berger | style="background:#87CEEB" | |DVD |Régis Juanico | style="background:#FF8080" width="0.5" | |PS |- |[[Naut Léger]] (43) |[[Lo Puèi de Velai]] |Michel Chapuis | style="background:#80CCCC" | |[[Union dels Democratas e Independents|UDI]] |Michel Chapuis | style="background:#80CCCC" | |[[Union dels Democratas e Independents|UDI]] |- |[[Departament dau Puèi de Doma|Puèi de Doma]] (63) |[[Clarmont-Ferrand|Clermont-Ferrand]] |Olivier Bianchi | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Julien Bony | style="background:#4B9CD3" width="0.5" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |- |[[Departament de Ròse|Ròse]] (69) |[[Lion]] |Gregory Doucet | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Grégory Doucet | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |- |[[Savòia (departament)|Savòia]] (73) |[[Chamberí|Chambèri]] |Thierry Repentin | style="background:#FFC0CB" | |DVE |Thierry Repentin | style="background:#FFC0CB" width="0.5" | |DVE |- |[[Nauta Savòia]] (74) |[[Annecy-le-Vieux|Anecí]] |Francois Astorg | style="background:#7CFC00" | |ECO |Antoine Armand | style="background:#FFD300" | |[[Renaissença (partit politic)|RE]] |} ==== Region Borgonha-Franca Comtat ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsols dels caps luòcs dels departaments de la region [[Borgonha-Franca Comtat|Borgonha e Franc Comtat]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Còsta d'Aur]] (21) |[[Dijon]] |Nathalie Koenders | style="background:#FF8080" width="0.5" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | width="0.5" | | |- |[[Dobs (departament)|Dobs]] (25) |[[Besançon]] |Ana Vignot | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] | | | |- |[[Departament de Jura|Jura]] (39) |[[Lons-le-Saunier|Lons lo Saunièr]] |Jean-Yves Ravier | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[Departament de Nièvre|Nièvre]] (58) |[[Nevers|Nivèrns]] |Denis Thuriot | style="background:#FFD300" | |[[Renaissença (partit politic)|RE]] | | | |- |[[Nauta Sòna]] (70) |[[Vesoul|Vésol]] |Alain Crestian | style="background:#CCCCFF" | |Òrizon | | | |- |[[Sòna e Léger]] (71) |[[Macon]] |Jean-Patrick Courtois | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |- |[[Iona (departament)|Iona]] (89) |[[Aussèrra]] |Crescent Marault | style="background:#CCCCFF" | |Òrizon | | | |- |[[Territòri de Belfòrt]] (90) |[[Belfòrt]] |Damien Meslot | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |} ==== Region Bretanha ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsols dels caps luòcs dels departaments de la region [[Bretanha (region)|Bretanha]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Còstas d'Arvòr|Còstat d'Arvòr]] (22) |[[Saint-Brieuc|Sant Brièuc]] |Hervé Guihard | style="background:#FFC0CB" width="0.5" | |DVE | | width="0.5" | | |- |[[Finistèrra]] (29) |[[Kemper]] |Isabelle Assih | style="background:#FF8080" rowspan="2" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Ille et Vilaine|Illa e Vilaina]] (35) |[[Rènnas de Bretanha|Rènnas]] |Nathalie Appéré |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Morbihan (departament)|Morbihan]] (56) |[[Vannas]] |David Robo | style="background:#CCCCFF" | |Orizon | | | |} ==== Region Centre-Val de Léger ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Centre-Val de Léger]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Departament de Char|Char]] (18) |[[Borges]] |Yann Galut | style="background:#FFC0CB" width="0.5" | |DVE | | width="0.5" | | |- |[[Eure e Loir]] (28) |[[Chartras]] |Jean-Pierre Gorges | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |- |[[Endre (departament)|Endre]] (36) |[[Chasteurós (Endre)|Chasteurós]] |Gil Avérous | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Endre e Léger]] (37) |[[Tors (Puèi de Doma)|Tors]] |Emmanuel Denis | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] | | | |- |[[Loir e Char]] (41) |[[Bles]] |Marc Gricourt | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Loiret (departament)|Loiret]] (45) |[[Orleans]] |Serge Grouard | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |} ==== Region Corsega ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Corsega]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortent ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Corsega del Sud]] (2A) |[[Aiacciu]] |Stéphane Sbraggia | style="background:#CCCCFF" width="0.5" | |Òrizon | | width="0.5" | | |- |[[Nauta Corsega]] (2B) |[[Bastia]] |Pèire Savelli | {{Infobox Parti politique français/couleurs|FaC}} | |FaC<ref>Partit en Corsiga "Femu a Corsica"</ref> | | | |} ==== Region Grand Èst ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Grand Èst]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Ardenas (departament)|Ardenas]] (08) |[[Charleville-Mézières]] |Boris Ravinhon | style="background:#87CEEB" width="0.5" | |DVD | | width="0.5" | | |- |[[Departament d'Auba|Auba]] (10) |[[Tròias]] |Francois Baroin | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |- |[[Departament de Marna|Marna]] (51) |[[Chalons de Champanha]] |Benoist Apparu | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Nauta Marna]] (52) |[[Chaumont (Nauta Marna)|Chaumont]] |Christine Guillemy | {{Infobox Parti politique français/couleurs|MoDem}} | |[[Movement Democrata|MoDem]] | | | |- |[[Meurthe e Mosèla]] (54) |[[Nancí]] |Mathieu Klein | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Mòsa (departament)|Mosa]] (55) |[[Bar-le-Duc|Bar-lo-Duc]] |Martine Joly | {{Infobox Parti politique français/couleurs|PRV}} | |[[Partit Radical d’Esquèrra|PRE]] | | | |- |[[Departament de Mosèla|Mosèla]] (57) |[[Mètz|Metz]] |François Grosdidier | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Bas Ren]] (67) |[[Estrasborg]] |Jeanne Barseghian | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] | | | |- |[[Naut Ren]] (68) |[[Colmar]] |Éric Straumann | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |- |[[Departament dels Vòges|Vòges]] (88) |[[Épinal|Epinal]] |Patrick Nardin | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |} ==== Region Nauts de França ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Nauts de França]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Aisne (departament)|Aisne]] (02) |[[Laon]] |Éric Delhaye | style="background:#CCCCFF" width="0.5" | |Orizon | | width="0.5" | | |- |[[Departament del Nòrd (França europèa)|Nòrd]] (59) |[[Lilla]] |Arnaud Deslandes | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Oise (departament)|Oise]] (60) |[[Beauvais]] |Franck Pia | style="background:#80CCCC" | |[[Union dels Democratas e Independents|UDI]] | | | |- |[[Pas de Calais (departament)|Pas de Calais]] (62) |[[Arràs|Arras]] |Frederic Leturque | {{Infobox Parti politique français/couleurs|LC}} | |[[Novèl Centre|LC]] | | | |- |[[Somme|Soma]] (80) |[[Amians]] |Hubert de Jenlis | style="background:#FF8535" | |DVC | | | |} ==== Region Illa de França ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Illa de França (region)|Illa de França]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[París]] (75) |[[París]] |[[Anne Hidalgo]] | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Sèina e Marna]] (77) |[[Melun]] |Kadir Mebarek | style="background:#CCCCFF" | |Orizon | | | |- |[[Ivelinas]] (78) |[[Versalhas]] |Francois de Mazières | style="background:#87CEEB" rowspan="2" | |DVD | | | |- |[[Essonne (departament)|Essonna]] (91) |[[Évry-Courcouronnes]] |Stéphane Beaudet |DVD | | | |- |[[Nauts de Sèina|Nauts de Sena]] (92) |[[Nanterre]] |Raphaël Adam | style="background:#FFC0CB" | |DVG | | | |- |[[Sèina e Sant Danís|Sèina de Sant Denis]] (93) |[[Bobinhy|Bobigny]] |Abdel Sadi | {{Infobox Parti politique français/couleurs|PCF}} | |[[Partit Comunista Francés|PCF]] | | | |- |[[Val de Marna]] (94) |[[Créteil|Crètel]] |Laurent Cathala | style="background:#FF8080" rowspan="2" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Val d'Oise]] (95) |[[Cergy|Cergi]] |Jean-Paul Jeandon |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |} ==== Region Normandia ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Normandia (region)|Normandia]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Calvadòs (departament)|Calvados]] (14) |[[Can (vila)|Can]] |Aristide Olivier | style="background:#87CEEB" rowspan="2" | |DVD | | | |- |[[Eure (departament)|Eure]] (27) |[[Esvres]] |Guy Lefrand |DVD | | | |- |[[Marga (departament)|Marga]] (50) |[[Saint-Lô|Sant-Lò]] |Emmanuèla Lejeune | {{Infobox Parti politique français/couleurs|SE}} | |SA | | | |- |[[Òrna (departament)|Òrna]] (61) |[[Alençon]] |Joaquim Pueyo | style="background:#FFC0CB" | |[[François Rebsamen|FP]] | | | |- |[[Sèina Maritima]] (76) |[[Roan]] |Nicolas Mayer-Rossignol | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |} ==== Region Novèla Aquitània ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Nòva Aquitània]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Departament de Charanta|Charenta]] (16) |[[Engoleime]] |Xavier Bonnefont | style="background:#CCCCFF" | |Orizon | | | |- |[[Charanta Maritima|Charenta Maritima]] (17) |[[La Rochela|La Rochèla]] |Thibaut Guiraud | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[Departament de Corresa|Corresa]] (19) |[[Tula]] |Bernat Combes | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[Departament de Cruesa|Cruesa]] (23) |[[Garait]] |Marie-Françoise Fournier | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] | | | |- |[[Dordonha (departament)|Dordonha]] (24) |[[Periguers]] |Emeric Lavitola | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Departament de Gironda|Gironda]] (33) |[[Bordèu]] |[[Pierre Hurmic]] | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] | | | |- |[[Lanas (departament)|Lanas]] (40) |[[Lo Mont de Marsan]] |Charles Dayot | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Òlt e Garona]] (47) |[[Agen]] |Jean Dionis du Séjour | {{Infobox Parti politique français/couleurs|MoDem}} rowspan="2" | |[[Movement Democrata|MoDem]] | | | |- |[[Pirenèus Atlantics]] (64) |[[Pau]] |[[Francés Vairon]] |[[Movement Democrata|MoDem]] | | | |- |[[Doas Sèvras|Doas Sèvres]] (79) |[[Niòrt]] |Jerôme Baloge | {{Infobox Parti politique français/couleurs|PRV}} | |[[Partit Radical d’Esquèrra|PRV]] | | | |- |[[Vinhana (departament)|Vinhana]] (86) |[[Peitieus]] |Léonore Moncond'huy | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] | | | |- |[[Nauta Vinhana]] (87) |[[Limòtges]] |Émile Roger Lombertie | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |} ==== Region Occitània ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Occitània (region administrativa)|Occitània]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Departament d'Arièja|Arièja]] (09) |[[Fois]] |Marines Bordes | style="background:#FF8080" width="0.5" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | width="0.5" | | |- |[[Departament d'Aude|Aude]] (11) |[[Carcassona]] |Gérard Larrat | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Departament d'Avairon|Avairon]] (12) |[[Rodés]] |Christian Teyssèdre | style="background:#FF8535" | |DVC | | | |- |[[Gard (departament)|Gard]] (30) |[[Nimes]] |Jean-Paul Fournier | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |- |[[Departament de la Nauta Garona|Nauta Garona]] (31) |[[Tolosa]] |[[Joan Luc Modenc|Joan-Luc Modenc]] | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Departament de Gers|Gers]] (32) |[[Aush]] |Christian Laprébende | style="background:#FF8080" rowspan="2" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Departament d'Erau|Erau]] (34) |[[Montpelhièr]] |[[Michaël Delafosse]] |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Òut (departament)|Òlt]] (46) |[[Caires]] |Jean-Luc Marx | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[Losera (departament)|Losera]] (48) |[[Mende]] |Regina Borgada | {{Infobox Parti politique français/couleurs|MoDem}} | |[[Movement Democrata|MoDem]] | | | |- |[[Nauts Pirenèus]] (65) |[[Tarba]] |''[[Gérard Trémège]]'' | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |- |[[Pirenèus Orientals]] (66) |[[Perpinhan]] |[[Louis Aliot|Louís Aliòt]] | style="background:#002E63" | |[[Rassemblament Nacional|RN]] | | | |- |[[Departament de Tarn|Tarn]] (81) |[[Albi]] |Stéphanie Guiraud-Chaumeil | style="background:#CCCCFF" | |Orizon | | | |- |[[Tarn e Garona]] (82) |[[Montalban]] |Marie-Claude Berly | {{Infobox Parti politique français/couleurs|UDR (2024)}} | |[[Rassemblament Nacional|RN]] | | | |} ==== Region País de la Léger ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Païses de Léger]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Léger Atlantic]] (44) |[[Nantas]] |Johanna Rolland | style="background:#FF8080" width="0.5" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | width="0.5" | | |- |[[Maine e Léger]] (49) |[[Angieus]] |Christophe Bechu | style="background:#CCCCFF" | |Orizon | | | |- |[[Maièna (departament)|Maièna]] (53) |[[Laval (Mayenne)|Laval]] |Florian Bercault | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[Departament de Sarta|Sarta]] (72) |[[Lo Mans]] |Stéphane Le Foll | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Vendèa (departament)|Vendèa]] (85) |[[La Roche-sur-Yon|La Ròca sus Yon]] |Luc Bouard | style="background:#CCCCFF" | |Orizon | | | |} ==== Region Provença-Alps-Còsta d'Azur ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Provença-Aups-Còsta d'Azur]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Alps d'Auta Provença]] (04) |[[Dinha]] |Patricia Granet-Brunello | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[Nauts Alps]] (05) |[[Gap]] |Roger Didièr | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Alps Maritims]] (06) |[[Niça]] |[[Cristian Estrosi|Estròsi Cristian]] | style="background:#CCCCFF" | |Orizon | | | |- |[[Bocas de Ròse]] (13) |[[Marselha]] |[[Benoît Payan]] | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[Var (departament)|Var]] (83) |[[Tolon]] |[[Josée Massi]] | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Departament de Vauclusa|Vauclusa]] (84) |[[Avinhon]] |Cecila Hella | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |} ==== Regions d'otramar ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels [[Departament e region d'otramar|departaments d'otramar]] <br /><small> (Las regions d'otramar essent monodepartementalas, foguèron regropadas dins un sol quadre per una melhora lisibilitat) </small> ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Guadalope|Guadalopa]] (971) |[[Basse-Terre|Bassa Tèrra]] |André Atallah | style="background:#FF8080" width="0.5" | |FGPS<ref>Partit de Guadalopa "Federacion Guadalopèa del Partit Socialista"</ref> | | width="0.5" | | |- |[[Martinica]] (972) |[[Fort-de-France|Fòrt de França]] |Didier Laguerre | {{Infobox Parti politique français/couleurs|PPM}} | |[[Partit Progressista Martiniqués|PPM]] | | | |- |[[Guaiana]] (973) |[[Caièna]] |Sandra Trochimara | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[La Reünion]] (974) |[[Saint-Denis (Reünion)|Sant Denis]] |Ericka Bareigts | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Maiòta]] (976) |[[Mamodzo]] |Ambdilwahedou Soumaila | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |} ==== Collectivitats d'otramar e Collectivitat ''sui generis'' ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsols dels caps luòcs de las [[Collectivitat d'otramar|collectivitats d'otramar]] e de la collectivitat ''sui generis'' de [[Nòva Caledònia]] ! scope="col" |[[Collectivitat d'otramar|Collectivitat]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Sant Pèire e Miquelon|Sant Pèire e Miquèlon]] (975) |Sant Pèire |Yannick Cambray | {{Infobox Parti politique français/couleurs|jaune}} width="0.5" | |CSA<ref>Partit de Sant-Pèire e Miquelon "Cap sur l'Avenir"</ref> | | width="0.5" | | |- |[[Sant Bartomieu (illa)|Sant Bartomieu]] (977) | colspan="7" rowspan="2" |''<small>Las collectivitats de Sant-Barthélemy e Sant Martin essent d'entitats mono-comunalas, son administradas dirèctament per lors conselhs territorials respectius, elegits durant d'eleccions especificas.</small>'' |- |[[Collectivitat de Sant Martin|Sant Martin]] (978) |- |[[Wallis e Futuna]] (986) | colspan="7" |<small>''L'estatut particular de Wallis e Futuna fach qu'aquela collectivitat es pas copada en comunas mas en circonscripcions dont los representants son elegits pendent las eleccions territorialas.''</small>''<ref>{{Article|langue=fr|auteur1=Antoine Defives|titre=Municipales : pourquoi ne vote-t-on pas à Wallis-et-Futuna ?|périodique=[[France Info (offre globale)|France Info]]|date=15 août 2019|lire en ligne=https://la1ere.franceinfo.fr/wallisfutuna/municipales-pourquoi-ne-vote-t-on-pas-wallis-futuna-793623.html|accès url=libre}}</ref>'' |- |[[Polinesia Francesa|Polinesia francesa]] (987) |[[Pape’ete|Pape'ete]] |Michel Buillard | {{Infobox Parti politique français/couleurs|Tapura}} | |Tapura<ref>Un partit polinès "Tapura huiraatira"</ref> | | | |- |[[Nòva Caledònia]] (988) |[[Nomea]] |Sonia Lagarde | style="background:#FFD300" | |[[Renaissença (partit politic)|RE]] | | | |} ==== Resultats en nombre de cònsols màgers ==== == Notas e referéncias == === Notas === === Referéncias === <references responsive="1"></references> == Vejatz tanben == === Articles connèxes === * [[Intercomunalitat en França]] * [[Comuna francesa|Comuna (França)]] * [[Cònsol màger]] * [[Democracia representativa]] === Ligams extèrnes === * [https://www.resultats-elections.interieur.gouv.fr/municipales2026/index.html Site oficial de las eleccions municipalas 2026] * [https://www.interieur.gouv.fr/actualites/actualites-du-ministere/15-et-22-mars-2026-date-pour-elections-municipales-et-communautaires Ministèri de l'Interior: ''15 e 22 de març de 2026: una data per las eleccions municipalas e comunautàrias '' ] * [https://www.vie-publique.fr/elections-municipales-et-communautaires-des-15-et-22-mars-2026 Direccion de l'informacion legala e administrativa (DILA): ''eleccions municipalas 15 e 22 de març de 2026'' ] [[Categoria:Eleccion]] [[Categoria:Comuna]] [[Categoria:Politica]] [[Categoria:Franca]] [[Categoria:2026]] [[Categoria:Articles amb traduccions sense revisar]] lyql7lbvb7mcs6i8at02zdj04lfi3tr 2503533 2503531 2026-06-25T13:40:22Z Bertault34 59124 2503533 wikitext text/x-wiki Las '''eleccions municipalas francesas de 2026''' an per tòca de renovelar los conselhs municipals de las [[Comuna francesa|comunas francesas]] e dels conselhièrs comunautaris de las [[Intercomunalitat en França|intercomunalitats]]. Aquelas eleccions se debanèron los 15 e 22 de març de 2026. [[Fichièr:2026_French_municipal_elections.svg|centrat|sens_quadre|385x385px]] == Modalitats == === Datas === Las datas de l'escrutinh son fixadas per un decret del 27 d'agost de 2025 als dimenges 15 e 22 de març de 2026<ref>{{Ref-web|url=https://www.service-public.fr/particuliers/vosdroits/F1939|site=[[service-public.fr]]|consulté le=28 août 2025}}.</ref> {{,}} <ref>{{Ref-publicacion|lenga=fr|url=https://www.franceinfo.fr/elections/municipales/les-elections-municipales-auront-lieu-les-15-et-22-mars-2026-annonce-le-gouvernement_7457545.html}}</ref> {{,}} <ref>{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000052142190|site=[[Légifrance]]|consulté le=28 août 2025}}</ref>. La data limita d'inscripcion sus las listas electoralas per poder votar a las municipalas es divendres 6 de febrièr de 2026. La data limita per presentar las candidaturas pel primièr torn es dijòus 26 de febrièr de 2026 a 18 oras. <ref>{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.vie-publique.fr/en-bref/300197-elections-municipales-et-communautaires-2026-les-dates-cles|site=www.vie-publique.fr|consulté le=2025-12-14}}</ref> . === Sistema d'escrutinh === Pel primièr còp, las eleccions municipalas de 2026 se debanaràn amb lo meteis sistèma de vòte per totas las municipalitats, independentament de lor talha : l'escrutinh proporcional plurinominal amb una prima majoritària.<ref>{{Ref-web|lenga=fr-FR|url=https://www.interieur.gouv.fr/actualites/actualites-du-ministere/municipales-2026-mode-de-scrutin-change-pour-communes-de-moins-de-1-000-habitants|site=interieur.gouv.fr|consulté le=14/08/2025}}</ref> Pasmens, las comunas amb mens de {{Nombre amb unitat|1000 habitants}} en [[Polinesia Francesa]] demòran sosmesas a las règlas precedentas amb un vòte majoritari uninominal, en esperant lor alinhament amb las nòvas règlas legalas pendent las eleccions municipalas venentas, aquelas de 2032 <ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000052611202 Ordonança n° 2025-1095 del 19 de novembre de 2025] </ref> . Lo nombre de sètis de provesir depend, per las municipalitats regidas per la lei ordinària, del nombre d'abitants, en conformitat al tablèu figurant a l'article L2121-2 del còdi general de las collectivitats territorialas. Per la [[París|Vila de París]] e las comunas de [[Marselha]] e [[Lion|de Lion]], lo nombre de sètis es establit dins los articles L2512-3 e L2513-1 del meteis còde. {| class="wikitable center mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align:center" |+Sètis dins lo conselh municipal<br /><br /> <small>(regim especiau entàs [[Comuna novèla|comunas novèlas)]] : veire çai-jos )</small> ! scope="col" | Nombre d'abitants ! scope="col" | Sètis |- | {{Abreviacion discrèta|0 - 99|Communes ayant moins de 100 habitants.}} | 7 |- | {{Abreviacion discrèta|100 - 499|Communes ayant entre 100 et 499 habitants.}} | 11 |- | {{Abreviacion discrèta|500 - {{formatnum:1499}}|Communes ayant entre 500 et {{nombre|1499 habitants}}.}} | 15 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:1500}} - {{formatnum:2499}}|Communes ayant entre {{formatnum:1500}} et {{nombre|2499 habitants}}.}} | 19 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:2500}} - {{formatnum:3499}}|Communes ayant entre {{formatnum:2500}} et {{nombre|3499 habitants}}.}} | 23 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:3500}} - {{formatnum:4999}}|Communes ayant entre {{formatnum:3500}} et {{nombre|4999 habitants}}.}} | 27 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:5000}} - {{formatnum:9999}}|Communes ayant entre {{formatnum:5000}} et {{nombre|9999 habitants}}.}} | 29 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:10000}} - {{formatnum:19999}}|Communes ayant entre {{formatnum:10000}} et {{nombre|19999 habitants}}.}} | 33 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:20000}} - {{formatnum:29999}}|Communes ayant entre {{formatnum:20000}} et {{nombre|29999 habitant}}.}} | 35 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:30000}} - {{formatnum:39999}}|Communes ayant entre {{formatnum:30000}} et {{nombre|39999 habitants}}.}} | 39 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:40000}} - {{formatnum:49999}}|Communes ayant entre {{formatnum:40000}} et {{nombre|49999 habitants}}.}} | 43 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:50000}} - {{formatnum:59999}}|Communes ayant entre {{formatnum:50000}} et {{nombre|59999 habitants}}.}} | 45 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:60000}} - {{formatnum:79999}}|Communes ayant entre {{formatnum:60000}} et {{nombre|79999 habitants}}.}} | 49 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:80000}} - {{formatnum:99999}}|Communes ayant entre {{formatnum:80000}} et {{nombre|99999 habitants}}.}} | 53 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:100000}} - {{formatnum:149999}}|Communes ayant entre {{formatnum:100000}} et {{nombre|149999 habitants}}.}} | 55 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:150000}} - {{formatnum:199999}}|Communes ayant entre {{formatnum:150000}} et {{nombre|199999 habitants}}.}} | 59 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:200000}} - {{formatnum:249999}}|Communes ayant entre {{formatnum:200000}} et {{nombre|249999 habitants}}.}} | 61 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:250000}} - {{formatnum:299999}}|Communes ayant entre {{formatnum:250000}} et {{nombre|299999 habitants}}.}} | 65 |- | {{Abreviacion discrèta|{{formatnum:300000}} +|Communes ayant plus de {{nombre|300000 habitants}}, à l'exception de Lyon, Marseille et Paris.}} | 69 |- | [[Lion]] | 73 |- | [[Marselha]] | 111 |- | [[París]] | 163 |} ==== Fonctionament del escrutinh ==== Dins totas las comunas, l'eleccion dels conselhièrs municipals se debana segon un sistèma de lista de dos torns amb una prima majoritària. Leis candidat-as se presentan en listas completas amb la possibilitat de do-as candidat-as suplementari-as. Pasmens, dins las municipalitats amb mens de {{Nombre amb unitat|1000 habitants}}, la lista es considerada completa se compta fins a dos candidats de mens que l'efectiu previst. Pendent lo vòte, cap d'apondons, de supressions o de modificacions a l'òrdre de presentacion de las listas son pas autorizadas. <ref>Art. L. 252 del [[Còdi electoral (França)|Còdi electoral francès]].</ref> {{,}} <ref>Art. L. 260 del [[Còdi electoral (França)|Còdi electoral francès]].</ref> L'eleccion pòt se limitar a un sol torn en cas de majoritat absoluda, o realizar un segond torn, alara: * las listas qu'an obtengut al mens 10% dels vòtes exprimits pòdon s'i manténer; * los candidats d'una lista qu'obtenguèt mai de 5%, sens poder se manténer coma tals, pòdon pasmens rejónher una autra lista, çò que pòt menar a modificar l'òrdre de presentacion dels candidats.<ref>Art. L. 264 del [[Còdi electoral (França)|Còdi electoral francès]].</ref> A l'eissida de l'eleccion, los sètis son destriats atal: una prima majoritària de la mitat dels sètis (arredondida se cal) es d'en primièr atribuida a la lista avent obtengut lo mai grand nombre de vòtes; puèi los autres sètis son repartits entre totas las listas avent obtenguts al mens 5% dels vòtes exprimits, amb la lista arribada en cap, a la representacion proporcionala seguent la règla de la mai fòrta mejana.<ref>Art. L. 262 del [[Còdi electoral (França)|Còdi electoral francès]].</ref> ==== Regims particulars de París, Marselha e Lion ==== Pel primièr còp dempuèi 1982, las eleccions municipalas a [[París]], [[Marselha]] e [[Lion]] se debanèron dins las meteissas condicions que totas las comunas, es a dire amb una [[Circonscripcions legislativas|circonscripcion]] unica al nivèl de la comuna.<ref>[https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000052075863 Lei n° 2025-795 del 11 d'agost de 2025]</ref> En efièch, fins alara, l'eleccion se debanava per sector: unes elegits de cada sector constituissent enseguida lo conselh de París o lo conselh municipal. Dins aquestas tres comunas, dos escrutins son atal organizats al meteis temps: l'eleccion dels conselhièrs de París o conselhièr municipals d'un costat, e aquela dels conselhs d'[[arrondiment]] d'un autre. Los dos escrutins se debanan segon las règlas aplicablas a las autras comunas: l'escrutinh proporcional plurinominal, amb prima majoritària. Per derogacion a las règlas aplicables dins las autras comunas, a París, Marselha e Lion, la prima majoritària atribuida a la lista arribada en cap correspond a un quart del nombre dels sètis del conselh de París o del conselh municipal. Pels conselhs d'arrondiment, la prima majoritària demora, coma per las autras comunas, de la mitat dels sètis. ==== Regim particular per las comunas novèlas ==== Dins las comunas novèlas, pel primièr renovelament seguent sa creacion, lo nombre de conselhièrs municipals d'elegir correspond a aqueste atribuit a l'estrat demografic estrictament superior. Pasmens, aqueste nombre pòt pas èsser inferior al tèrç de l'addicion dels conselhièrs municipals elegits pendent lo precedent renovelament general dels conselhs municipals, nimai èsser superior a seissenta e nòu. L'efectiu del conselh municipal demora identic fins al tresen renovelament general dels conselhs municipals seguent la creacion de la comuna novèla<ref>Art. L2113-8 del Còdi Generau de las Colectivitats Teritòrialas.</ref>. Per las eleccions municipalas de 2026, totas las comunas novèlas son doncas tocadas per aquelas disposicions puèi que l'estatut foguèt creat en 2010<ref>[https://www.vie-publique.fr/fiches/20184-quest-ce-quune-commune-nouvelle Vie-publique.fr]</ref>,<ref>{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000023239624|site=[[Légifrance]]|consulté le=2 décembre 2025}}</ref> e que sonque dos renovelaments generals se debanèron dempuèi. == Candidat-as e listas == === Nombre === Lo [[Ministèri de l'Interior (França)|Ministèri de l'Interior]] publiquèt lo 27 de febrièr la lista completa de las candidaturas registradas pel primièr torn, amb un total de 50 478 listas presentas. <ref name="Ministère">{{Ref-web|url=https://www.vie-publique.fr/en-bref/302272-municipales-2026-50-478-listes-candidates-au-premier-tour|site=ViePublique|consulté le=27 février 2026}}</ref> Los dos-tèrces d'aqueles candidats apartenisson a una lista sens afiliacion politica. Amb 887 815 candidats al primièr torn, es gaireben 15 000 candidats de mens qu'en 2020 (902 465 candidats) e gaireben 40 000 de mens qu"en 2014 (926 068 candidats) <ref name="68communes">{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.maire-info.com/article.asp?param=30538|site=Maire-Info}}</ref>.  Aquela diminucion del nombre de candidaturas pòt èsser deguda a la reforma del sistèma de vòte dins las comunas amb mens de 1 000<ref name="68communes">{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.maire-info.com/article.asp?param=30538|site=Maire-Info}}</ref>. === Proporcion de listas menadas per un òme === Sus las mai de 50 000 listas, los tres-quarts (o 37 633) son menadas per un òme<ref name="68communes">{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.maire-info.com/article.asp?param=30538|site=Maire-Info}}</ref>. === Comunas amb sonque una lista === Per 23 700 comunas, i a pas qu'una sola lista presenta al primièr torn, siá 68 %.<ref name="68communes">{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.maire-info.com/article.asp?param=30538|site=Maire-Info}}</ref>{{,}}<ref name="PSlistes2026">{{Ref-web|autor=François Vignal|url=68 % des communes n’ont qu’une liste pour les municipales : « Démocratie confisquée » ou « illusion d’optique » liée au nouveau mode de scrutin ?|site=[[Public Sénat]]|consulté le=4 mars 2026}}</ref> Segon lo sit Maire-informacion, qu'apartenís a l'Associacion dels [[Cònsol màger|Cònsols màgers]] de França, represa per Public Senat<ref name="PSlistes2026" />, las comunas de mens de 1 000 abitants representan 79,1 % de las comunas qu'an pas qu'una sola lista. Pasmens, de vilas mai pobladas an pas egalament qu'una sola lista, talas coma Beaupréau-en-Mauges ([[Maine e Léger]], 23 887 abitants), [[Torcy (Sèina e Marna)|Torcy]] ([[Sèina e Marna]], 22 939 abitants), o encara [[Mandaluec e La Napola|Mandaluec e la Napola]] ([[Alps Maritims|Alps Maritimes]], 21 201 abitants).<ref name="PSlistes2026" /> La proporcion de comunas amb sonque una lista de candidats presentadas per las eleccions municipalas de 2026 despassa 80 % dins unes departaments, coma [[Maièna (departament)|Mayenne]], [[Departament de Gers|Gers]] o [[Òrna (departament)|Orne]], e son nivèl globalament naut pausa un risc pel pluralisme [[Democracia representativa|democratic]], segon lo politològ Martial Foucault, ancian director de CEVIPOF <ref name="Qualitysource">{{Ref-web|autor=Guillaume Bouniol|url=https://www.ouest-france.fr/elections/municipales/municipales-2026-une-majorite-des-communes-avec-une-seule-liste-la-democratie-locale-en-danger-f9b90ece-170b-11f1-92e2-ea7c021e42bb|site=Ouest-France|consulté le=4/03/2026}}</ref> . === Comunas sens pas cap de lista === Dins gaireben totas las comunas (99,81%), al mens una lista es presenta, e i a pas que 68 comunas sens candidats<ref name="68communes">{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.maire-info.com/article.asp?param=30538|site=Maire-Info}}</ref>. Aqueste nombre de comunas sens candidats es mai pichon, al primièr torn, en comparaison amb 2020<ref name="68communes" />. Quand pas cap de lista es formada, lo [[prefècte]] nomena una delegacion especiala, compausada de 3 membres per las comunas de mens de 35 000 abitants e fins a 7 per las comunlas mai pobladas. Aquesta delegacion, de poders fòrça limitats, assegura la continuitat de la vida [[Administracion|administrativa]] de la comuna e organiza d'eleccions municipalas parcialas dins un periòde de 3 meses. Se lo conselh municipal es pas renovelat a l'eissida d'aquestas eleccions parcialas, la delegacion demora en plaça e organiza de novèlas eleccions municipalas parcialas<ref>{{Ref-web|lenga=fr|url=https://www.vie-publique.fr/fiches/301742-conseil-municipal-quest-ce-quune-delegation-speciale|site=Vie publique|consulté le=3 mars 2026}}.</ref>. === Deputats candidats === 106 deputats se lançan dins la campanha coma caps de lista<ref>{{Ref-web|url=https://lcp.fr/actualites/carte-ces-106-deputes-qui-sont-tetes-de-liste-aux-elections-municipales-431894|consulté le=4 mars 2026|site=[[lcp.fr]]}}.</ref>. == Contèxt == ==== Municipalas de 2020 ==== Las darrièras eleccions municipalas de 2020 foguèron marcadas per la [[pandemia de Covid-19]] e per un taus d'abstencion mai naut. Los partits de centresquèrra, particularament [[Leis Ecologistas (LE)|Leis Ecologistas]], emportèron de metropòlis coma [[Anecí|Annecia]], [[Bordèu]], [[Marselha]] o encara [[Saint-Paul (Reünion)|Sant Pau]]. La drecha capita pasmens a prene unas vilas de las mans del centresquèrra, coma [[Mètz|Metz]]. Lo [[Rassemblament Nacional|Rassemblament nacional]] capita a s'enforçar localament e ganha, entre autres, la vila de [[Perpinhan]], tot en gardant las comunas ja jos lo seu contraròtle. ==== Presidenciala e legislativa de 2022 ==== L'[[Eleccions presidencialas de 2022 en França|eleccion presidenciala]] e las legislativas de 2022 vegèron lo poder d'[[Emmanuel Macron]], de nòu elegit, e de sa majoritat presidenciala èsser aflaquit per la pujada de l'extrèma drecha e de l'[[Esquèrra (politica)|esquèrra]]. D'un autre costat, [[Los Republicans (partit francés)|Los Republicans]] se trapèran encara mai mermat e lor [[Grop parlamentari|grop]] a l'[[Assemblada Nacionala (França)|Assemblada nacionala]] venguèt lo mai pichon que la drecha aviá conegut dempuèi lo començament de la [[Cinquena Republica]]. ==== Eleccions europèas de 2024 ==== Las eleccions europèas del 9 de junh de 2024 vegèron lo [[Rassemblament Nacional|rassemblament nacional]] s'enlairar, del temps que la lista de la majoritat presidenciala perdèt gaireben la mitat de sos sètis. L'esquèrra dintrèt dins las eleccions esclatada e fragmentada, alara que s'èra reünida en 2022 per formar la coalicion [[Novèla Union Populara, Ecologica e Sociala|NUPES]]. La lista del [[Partit Socialista (França)|Partit socialista]] (amb Plaça publica) e aquesta de [[La França Insosmesa (LFI)|La França Insosmesa]] capitèt a ganhar de sètis novèls, del temps que lo [[Partit Comunista Francés|Partit Comunista]] capitèt pas encara d'assegurar cap de sètis, e [[Leis Ecologistas (LE)|Los Ecologistas]] demorèron amb cinc sètis en plaça de tretze. ==== Legislativas anticipadas de 2024 ==== Apondent a aquel caos politic foguèt la dissolucion de l'Assemblada Nacionala per [[Emmanuel Macron]], de vespre dels resultats de las eleccions europèas. De novèlas [[Eleccions legislativas de 2024 en França|eleccions legislativas]] se debanèron doncas los 30 de junh e 7 de julhet de 2024. Aquestas eleccions capvirèron lo païsatge politic francés ja trebolat. L’esquèrra s’uniguèt un còp de mai, aqueste còp se limitant pas als quatre partits ja representats a l’Assemblada Nacionala, e creèt lo [[Novèl Front Popular|Nòu Front Popular]] en sonque una oras. [[Los Republicans (partit francés)|Los Republicans]], mentretant, coneguèron una crisi sens precedents, en vesent son president, Éric Ciotti, s'aligar amb lo [[Rassemblament Nacional|Rassemblament nacional]]. Lo centre reagiguèt mal a aquela decision del cap d’Estat, mas mantenguèt la coalicion "Amassa per la Republica" (principalament amb [[Renaissença (partit politic)|Renaissença]]). Pendent l'entre-dos-torns, a la lutz de la montada de l'extrèma drecha, l'esquèrra cridèt al Front Republican, que la majoritat dels candidats qualificats pel segond torn aderissèron. Los resultats vegèron lo [[Novèl Front Popular|NFP]] ganhar una majoritat relativa, fòrça prima amb 193 deputats, alara que lo [[Rassemblament Nacional|Rassemblament nacional]] venguèt lo primièr grop a l'Assemblada nacionala, amb 37 deputats novèls. Éric Ciotti capitèt a formar un grop mercé als 18 candidats que lo sostenguèron. Lo centre s'aclapèt, en perdent un tèrç de sos sètis. Los elegits locals cranhèron un efièch d'ondulacion de la crisi politica nacionala. Los triangulars e quadrangulars èran nombroses, en dobrissent la dralha a de realinhaments politics. == Enjòcs == Pels [[Los Republicans (partit francés)|Republicans]] e lo [[Partit Socialista (França)|Partit Socialista]], l'objectiu d'aquelas eleccions es de manténer una preséncia locala. Mentretant, [[Renaissença (partit politic)|Renaissença]] e [[La França Insosmesa (LFI)|La França Insosmesa]] cèrcan d'establir un ancoratge local en s'implantant dins qualques vilas màgers claus. Lo [[Rassemblament Nacional]] cèrca tanben a establir una preséncia locala, mas mòstra un objectiu plan mai ambiciós: mai de 700 tèstas de listas deurián èsser investidas (en comparason amb 410 en 2020), en mai de mirar unas vilas estrategicas. Fin finala, [[Leis Ecologistas (LE)|los Ecologistas]] an per tòca de conservar las vilas ganhadas en 2020, del temps qu'Orizons cerca subretot a conservar sas vilas, notadament [[Niça]], ont son a afrontar lo president de l'UDR<ref>l'Union de la Drecha per la Republica (UDR)</ref>, Éric Ciotti, e [[Le Havre|lo Havre]], qu'Édouard [[Édouard Philippe|Philippe]] a l'intencion de s'aprofichar per lançar sa campanha presidenciala. == Resultats == === Taus de participacion === {| class="wikitable centre" style="text-align:center;" |+Taus de participacion a las eleccions municipalas de 2026 en França ! scope="col" |Taus de participacion ! scope="col" |1èr torn ! scope="col" |Diferéncia amb 2020<br /> ! scope="col" |2n tor ! scope="col" |Diferéncia amb 2020<br /> ! scope="col" |<small>Diferéncia entre los dos torns<br /></small> |- |A miègjorn |19,37 % |''<small>+0.99</small>'' |20,33 % |''<small>+5.04</small>'' |''<small>+0.96</small>'' |- |A 17 òras |48,90 % |<small>''+10.13''</small> |48,10 % |<small>''+13.43''</small> |''<small>-0.8</small>'' |- |Finala |57,10 % |<small>''+12.14''</small> |57,03 % |<small>''+15.17''</small> |''<small>-0.07</small>'' |} === Resultats nacionals per nuanças === {| class="wikitable sortable centre" style="font-size:90%; text-align:right;" ! colspan="3" rowspan="2" scope="col" |Partits ! colspan="4" scope="col" |Primièr torn ! colspan="4" scope="col" |Segon torn ! colspan="3" scope="col" |Sètis (total) ! colspan="2" scope="col" |Vilas ganhadas (total) |- ! scope="col" |Vòtes ! scope="col" |% ! scope="col" |Sètis ! scope="col" |Vilas ganhadas ! scope="col" |Vòtes ! scope="col" |% ! scope="col" |Sètis ! scope="col" |Vilas ganhadas ! scope="col" |Nombre ! scope="col" |% ! scope="col" |+/- ! scope="col" |Nombre ! scope="col" |% |- | style="background:#87CEEB" | | align="left" |Divèrs [[Drecha (politica)|Drecha]] | align="center" |DVD |{{formatnum:4311798}} |25,47 |{{formatnum:23701}} |832 |{{formatnum:2036416}} |22,94 |{{formatnum:9168}} |286 |{{formatnum:32869}} |31,96 | align="center" |{{Différence|30557|32869}} |{{formatnum:1118}} |34,06 |- | style="background:#FFC0CB" | | align="left" |Divèrs [[Esquèrra (politica)|Esquèrra]] | align="center" |DVGE |{{formatnum:2594991}} |15,33 |{{formatnum:13647}} |438 |{{formatnum:1371199}} |15,45 |{{formatnum:5537}} |161 |{{formatnum:19184}} |18,66 | align="center" |{{Différence|22630|19184}} |599 |18,25 |- | style="background:#FFE5B4" | | align="left" |Divers centre | align="center" |DVC |{{formatnum:2092043}} |12,36 |{{formatnum:11628}} |398 |{{formatnum:955060}} |10,76 |{{formatnum:4825}} |152 |{{formatnum:16453}} |16,00 | align="center" |{{Différence|12852|16453}} |550 |16,76 |- | style="background:#FF0042" | | align="left" |Aligança d'esquèrra | align="center" |AE |{{formatnum:2086148}} |12,32 |{{formatnum:2933}} |82 |{{formatnum:1669771}} |18,81 |{{formatnum:2811}} |60 |{{formatnum:5744}} |5,59 | align="center" |{{Différence|4230|5744}} |142 |4,33 |- | style="background:#D3D3D3 | | align="left" |Divèrs | align="center" |DIV |{{formatnum:1594324}} |9,42 |{{formatnum:11890}} |393 |{{formatnum:538579}} |6,07 |{{formatnum:4568}} |160 |{{formatnum:16458}} |16,00 | align="center" |{{Différence|13379|16458}} |553 |16,85 |- | style="background:#002E63" | | align="left" |[[Rassemblament Nacional|Rassemblament Nacionau]] | align="center" |RN |{{formatnum:937299}} |5,54 |{{formatnum:1034}} |16 |{{formatnum:612131}} |6,90 |{{formatnum:1361}} |26 |{{formatnum:2395}} |2,33 | align="center" |{{Différence|827|2395}} |42 |1,28 |- | style="background:#6A0DAD" | | align="left" |[[La França Insosmesa (LFI)|La França Insosmesa]] | align="center" |FI |{{formatnum:654691}} |3,87 |216 |1 |{{formatnum:260711}} |2,94 |377 |6 |593 |0,58 | align="center" |{{Différence|46|593}} |7 |0,21 |- | style="background:#4B9CD3" | | align="left" |[[Los Republicans (partit francés)|Los Republicans]] | align="center" |LR |{{formatnum:561117}} |3,31 |{{formatnum:1910}} |61 |{{formatnum:227110}} |2,56 |971 |31 |{{formatnum:2881}} |2,80 | align="center" |{{Différence|5173|2881}} |92 |2,80 |- | style="background:#74ACDF" | | align="left" |Aligança de drecha | align="center" |AD |{{formatnum:516965}} |3,05 |594 |18 |{{formatnum:548613}} |6,18 |479 |11 |{{formatnum:1073}} |1,04 | align="center" |{{Différence|1367|1073}} |29 |0,88 |- | style="background:#FFA500" | | align="left" |Aligança del centre | align="center" |AC |{{formatnum:348967}} |2,06 |538 |17 |{{formatnum:208561}} |2,35 |421 |10 |959 |0,93 | align="center" |{{Différence|604|959}} |27 |0,82 |- | style="background:#4C516D | | align="left" |Aligança d'extrèma drecha | align="center" |AXD |{{formatnum:243308}} |1,44 |118 |1 |{{formatnum:179355}} |2,02 |407 |10 |525 |0,51 | align="center" |{{Abrd|Nv.|Nouveau}} |11 |0,34 |- | style="background:#FF8080" | | align="left" |[[Partit Socialista (França)|Partit Socialista]] | align="center" |SOC |{{formatnum:228607}} |1,35 |{{formatnum:1023}} |35 |{{formatnum:78461}} |0,88 |239 |6 |{{formatnum:1262}} |1,23 | align="center" |{{Différence|2569|1262}} |41 |1,25 |- | style="background:#4C516D | | align="left" |Extrèma drecha | align="center" |EXD |{{formatnum:175349}} |1,04 |205 |5 |{{formatnum:30697}} |0,35 |90 |1 |295 |0,29 | align="center" |{{Différence|151|295}} |6 |0,18 |- | style="background:#8B0000 | | align="left" |Esquèrra revolucianària | align="center" |EXE |{{formatnum:149954}} |0,89 |59 |0 |{{formatnum:13769}} |0,16 |13 |0 |72 |0,07 | align="center" |{{Différence|31|72}} |0 |0,00 |- | style="background:#E09540" | | align="left" |Regionalista | align="center" |REG |{{formatnum:105512}} |0,62 |275 |9 |{{formatnum:63136}} |0,71 |254 |7 |529 |0,51 | align="center" |{{Différence|519|529}} |16 |0,49 |- | style="background:#CC0000" | | align="left" |[[Partit Comunista Francés|Partit comunista francés]] | align="center" |COM |{{formatnum:66606}} |0,39 |469 |18 |{{formatnum:10156}} |0,11 |56 |1 |525 |0,51 | align="center" |{{Différence|1426|525}} |19 |0,58 |- | style="background:#80CCCC" | | align="left" |[[Union dels Democratas e Independents]] | align="center" |UDI |{{formatnum:64739}} |0,38 |281 |9 |{{formatnum:18390}} |0,21 |72 |2 |353 |0,34 | align="center" |{{Différence|919|353}} |11 |0,34 |- | style="background:#7CFC00" | | align="left" |[[Leis Ecologistas (LE)|Los Ecologistas]] | align="center" |LE |{{formatnum:61674}} |0,36 |35 |1 |{{formatnum:13968}} |0,16 |73 |2 |108 |0,11 | align="center" |{{Différence|515|108}} |3 |0,09 |- | style="background:#7CFC00" | | align="left" |Divèrs ecologista | align="center" |ECO |{{formatnum:55608}} |0,33 |178 |5 |{{formatnum:20361}} |0,23 |126 |4 |304 |0,30 | align="center" |{{Différence|856|304}} |9 |0,27 |- | style="background:#002E63"| | align="left" |Aligança de las Drechas per la Republica | align="center" |UDR |{{formatnum:24998}} |0,15 |48 |1 |{{formatnum:16112}} |0,18 |51 |1 |99 |0,10 | align="center" |{{Abrd|Nv.|Nouveau}} |2 |0,06 |- | style="background:#800000" | | align="left" |Reconquesta | align="center" |REC |{{formatnum:18160}} |0,11 |6 |0 | colspan="4" rowspan="1" | |6 |0,01 | align="center" |{{Abrd|Nv.|Nouveau}} |0 |0,00 |- | style="background:#CCCCFF" | | align="left" |[[Orizonts (Partit politic)|Orizonts]] | align="center" |OR |{{formatnum:13726}} |0,08 |29 |1 |{{formatnum:3520}} |0,04 |2 |0 |31 |0,03 | align="center" |{{Abrd|Nv.|Nouveau}} |1 |0,03 |- | style="background:#1034A6" | | align="left" |Drecha Soberainista | align="center" |DSB |{{formatnum:10872}} |0,06 |38 |1 | colspan="4" rowspan="3" | |38 |0,04 | align="center" |{{Abrd|Nv.|Nouveau}} |1 |0,03 |- | style="background:#FF8535" | | align="left" |[[Movement Democrata|Modem]] | align="center" |MDM |{{formatnum:7586}} |0,04 |51 |2 |51 |0,05 | align="center" |{{Différence|103|51}} |2 |0,06 |- | style="background:#FFD300" | | align="left" |[[Renaissença (partit politic)|Renaissença]] | align="center" |RE |{{formatnum:4866}} |0,03 |28 |1 |28 |0,03 | align="center" |{{Différence|624|28}} |1 |0,03 |- | colspan="3" |Total |{{formatnum:16929908}} |100 |{{formatnum:70934}} |{{formatnum:2345}} |{{formatnum:8876076}} |100 |{{formatnum:31901}} |937 |{{formatnum:102835}} |100 | align="center" |{{Différence|99543|102835}} |{{formatnum:3282}} |100 |} === Comunas amb mai de 100 000 abitants === ''N.'' ''B. : los ligams intèrnes dels noms de vila dins lo tablèu çai-jos menan a las paginas sus las dichas vilas. Cal seguir aquels ligams per las consacradas a las eleccions munipalas de [[Eleccions municipalas de 2026 a Montpelhèr|Montpelhièr]], de [[Eleccions municipalas de 2026 a Marselha|Marselha]] e de [[Eleccions municipalas de 2026 a Tolosa|Tolosa]].'' ''<small>DVC = Divèrs Centre.</small>'' ''<small>DVD = Divèrs Drecha.</small>'' ''<small>DVE = Divèrs Esquèrra.</small>'' <small>''SA'' ''= Sens Afiliacion.''</small> {| class="align centre wikitable sortable" style="font-size:95%; text-align:center;" |+Tablèu sintetic dels [[Cònsol màger|cònsols màgers]] sortents e elegits de las comunas amb mai de 100 000 abitants en 2026 ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |Cònsol màger sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol màger elegit ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Ais de Provença]] |[[Bocas de Ròse]] |Sophie Joissains | style="background:#80CCCC" width="0.5" | |[[Union dels Democratas e Independents|UDI]] |Sophie Joissains | style="background:#80CCCC" width="0.5" | |[[Union dels Democratas e Independents|UDI]] |- |[[Amians]] |[[Sòma (departament)|Soma]] |Hubert de Jenlis | style="background:#FFE5B4" | |DVC |Frédéric Fauvet | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Angieus]] |[[Maine e Léger]] |Christophe Bechu | style="background:#CCCCFF" | |[[Orizonts (Partit politic)|ORI]] |Christophe Béchu | style="background:#CCCCFF" | |[[Orizonts (Partit politic)|ORI]] |- |[[Anecí]] |[[Nauta Savòia]] |''Francois Astorg'' | style="background:#7CFC00"| |ECO |Antoine Armand | style="background:#FFD300" | |[[Renaissença (partit politic)|RE]] |- |[[Argenteuil (Val d'Oise)|Argenteuil]] |[[Val d'Oise]] |Georges Mothron | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |Georges Mothron | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |- |[[Besançon]] |[[Dobs (departament)|Dobles]] |Ana Vignot | style="background:#7CFC00"| |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Ludovic Fagaut | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |- |[[Bordèu]] |[[Departament de Gironda|Gironda]] |[[Pierre Hurmic]] | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Thomas Cazenave | style="background:#FFD300" | |[[Renaissença (partit politic)|RE]] |- |[[Boulogne-Billancourt]] |[[Nauts de Sèina|Nauts de Sena]] |Pierre-Christophe Baguet | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |Pierre-Christophe Baguet | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |- |[[Brèst]] |[[Finistèrra|Finistèri]] |Francois Cuillandre | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Stéphane Roudaut | style="background:#87CEEB" | |DVD |- |[[Can (vila)|Caen]] |[[Calvadòs (departament)|Calvados]] |Aristide Olivier | style="background:#87CEEB" | |DVD |Aristide Olivier | style="background:#87CEEB" | |DVD |- |[[Clarmont-Ferrand|Clermont-Ferrand]] |[[Departament dau Puèi de Doma|Puèi de Doma]] |Olivier Bianchi | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Julien Bony | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |- |[[Dijon]] |[[Còsta d'Aur]] |Nathalie Koenders | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Nathalie Koenders | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Grenòble]] |[[Isèra (departament)|Isèra]] |Éric Piolle | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Laurence Ruffin | style="background:#FFC0CB" | |DVE |- |[[Le Havre|Lo Havre]] |[[Sèina Maritima]] |[[Édouard Philippe|Edouard Philippe]] | style="background:#CCCCFF" | |[[Orizonts (Partit politic)|ORI]] |[[Édouard Philippe]] | style="background:#CCCCFF" | |[[Orizonts (Partit politic)|ORI]] |- |[[Lo Mans]] |[[Departament de Sarta|Sarthe]] |[[Stéphane Le Foll|Stephane Le Foll]] | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |[[Stéphane Le Foll]] | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Lilla]] |[[Departament del Nòrd (França europèa)|Nòrd]] |Arnaud Deslandes | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Arnaud Deslandes | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Limòtges]] |[[Nauta Vinhana|Nauta Viena]] |Émile Roger Lombertie | style="background:#87CEEB" | |DVD |Guillaume Guérin | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |- |[[Lion]] |[[Metropòli de Lion]] |Gregòri Doucet | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Grégory Doucet | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |- |[[Marselha]] |[[Bocas de Ròse]] |[[Benoît Payan]] | style="background:#FFC0CB" | |DVE |[[Benoît Payan]] | style="background:#FFC0CB" | |DVE |- |[[Mètz|Metz]] |[[Departament de Mosèla|Mosèla]] |François Grosdidier | style="background:#87CEEB" | |DVD |François Grosdidier | style="background:#87CEEB" | |DVD |- |[[Montpelhièr]] |[[Departament d'Erau|Erault]] |[[Michaël Delafosse]] | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |[[Michaël Delafosse]] | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Montreuil-sur-Mer|Montreuil]] |[[Sèina e Sant Danís|Sèina de Sant Denis]] |Patrice Bessac | style="background:#CC0000" | |[[Partit Comunista Francés|PCF]] |Patrice Bessac | style="background:#CC0000" | |[[Partit Comunista Francés|PCF]] |- |[[Mulhouse|Mülhausen]] |[[Naut Ren]] |Michèle Lutz | style="background:#87CEEB" | |DVD |Frédéric Marquet | style="background:#FFE5B4" | |DVC |- |[[Nancí|Nanc]][[París|í]] |[[Meurthe e Mosèla|Murthe-et-Moselle]] |Mathieu Klein | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Mathieu Klein | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Nantas]] |[[Léger Atlantic]] |Johanna Rolland | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Johanna Rolland | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Niça]] |[[Aups Maritims|Alps Maritims]] |[[Cristian Estrosi|Cristian Estròsi]] | style="background:#CCCCFF" | |[[Orizonts (Partit politic)|ORI]] |Éric Ciotti | style="background:#002E63" | |UDR<ref>Partit francès que se sòna l'Union de la Drecha per la Republica, e representa l'union entre lo [[RN]] e una partida dels [[Los Republicans (partit francés)|LR]] (amb Eric Ciotti). </ref> |- |[[Nimes]] |[[Gard (departament)|Gard]] |Jean-Paul Fournier | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |Vincent Bouget | style="background:#CC0000" | |[[Partit Comunista Francés|PCF]] |- |[[Orleans]] |[[Loiret (departament)|Loiret]] |Serge Grouard | style="background:#87CEEB" | |DVD |Serge Grouard | style="background:#87CEEB" | |DVD |- |[[París]] |[[París]] |''[[Anne Hidalgo]]'' | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Emmanuel Grégoire | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Perpinhan]] |[[Pirenèus Orientals]] |[[Louis Aliot|Louís Aliòt]] | style="background:#002E63" | |[[Rassemblament Nacional|RN]] |[[Louis Aliot]] | style="background:#002E63" | |[[Rassemblament Nacional|RN]] |- |[[Rems]] |[[Departament de Marna|Marna]] |Arnaud Robinet | style="background:#CCCCFF" | |[[Orizonts (Partit politic)|ORI]] |Arnaud Robinet | style="background:#CCCCFF" | |[[Orizonts (Partit politic)|ORI]] |- |[[Rènnas de Bretanha|Rènnas]] |[[Ille et Vilaine|Illa e Vilaina]] |Nathalie Appéré | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Nathalie Appéré | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Roan]] |[[Sèina Maritima]] |Nicolas Mayer-Rossignol | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Nicolas Mayer-Rossignol | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Saint-Denis (Reünion)|Sant-Denis (Reünion)]] |[[Reünion|La Reünion]] |Ericka Bareigts | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Ericka Bareigts | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Sant Danís (Sèina e Sant Danís)|Sant Denis (Sèina Sant Denis)]] |[[Sèina e Sant Danís|Sèina de Sant Denis]] |Mathieu Hanotin | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Bally Bagayoko | style="background:#6A0DAD" | |[[La França Insosmesa (LFI)|LFI]] |- |[[Sant Estève de Carlat|Sant Esteve]] |[[Departament de Léger|Léger]] |Jean-Pierre Berger | style="background:#87CEEB" width="0.5" | |DVD |Régis Juanico | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Saint-Paul (Reünion)|Sant Pau]] |[[Reünion|La Reünion]] |Emmanuel Seraphin | style="background:#CC0000" | |PLR<ref name=":0">Partit reunionès que se sòna "Pour La Réunion"</ref> |Emmanuel Séraphin | style="background:#CC0000" | |PLR<ref name=":0" /> |- |[[Estrasborg]] |[[Bas Ren]] |Jeanne Barseghian | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Catherine Trautmann | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Tolon]] |[[Var (departament)|Var]] |[[Josée Massi]] | style="background:#87CEEB" | |DVD |[[Josée Massi]] | style="background:#87CEEB" | |DVD |- |[[Tolosa]] |[[Departament de la Nauta Garona|Nauta Garona]] |[[Joan Luc Modenc|Joan-Luc Modenc]] | style="background:#87CEEB" | |DVD |[[Joan Luc Modenc|Joan-Luc Modenc]] | style="background:#87CEEB" | |DVD |- |[[Tours|Tors]] |[[Endre e Léger|Indre e Léger]] |Emmanuel Denis | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Emmanuel Denis | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |- |[[Villeurbanne|Villeurbana]] |[[Metropòli de Lion]] |Cedric Van Styvendael | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Cédric Van Styvendael | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |} === Resultats per collectivitat === La França compta 18 [[Region francesa|regions administrativas]]: 13 en [[França metropolitana]] dont una presenta un estatut particular dempuèi 2016 ([[Corsega]]) e 5 [[Departament e region d'otramar|Regions e Departaments d'otramar]] e tanben 5 Collectivitats d'otrarmar e d'una dispausant d'un estatut ''sui generis'' ([[Nòva Caledònia]]). Se debanèron dins caduna d'elas, en 2026, d'eleccions municipalas, levat [[Sant Bartomieu (illa)|Sant Bartomieu]], de [[Collectivitat de Sant Martin|Sant Martin]] e de [[Wallis e Futuna]]. ''<small>DVC = Divèrs Centre.</small>'' ''<small>DVD = Divèrs Drecha.</small>'' ''<small>DVE = Divèrs Esquèrra.</small>'' ''<small>SE = Sens Afiliacion</small>'' ==== Region Auvèrnhe-Ròse-Aups ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Auvèrnhe-Ròse-Aups|Auvèrnhe-Ròse-Alps]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortent ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Ain|Aïn]] (01) |[[Borg de Bressa]] |Jean-François Debat | style="background:#FF8080" width="0.5" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Jean-François Debat | style="background:#FF8080" width="0.5" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |- |[[Departament d'Alèir|Alèir]] (03) |[[Molins]] |[[Pierre-André Périssol|Pierre André Périssol]] | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |Benoit Faivre | style="background:#87CEEB" width="0.5" | |DVD |- |[[Departament d'Ardecha|Ardecha]] (07) |[[Privàs]] |Michel Valla | style="background:#87CEEB" | |DVD |Michel Valla | style="background:#87CEEB" width="0.5" | |DVD |- |[[Departament de Cantal|Cantal]] (15) |[[Auriac (Bearn)|Auriac]] |Pierre Mathonier | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Patrick Casagrande | style="background:#87CEEB" width="0.5" | |DVD |- |[[Droma (departament)|Dròma]] (26) |[[Valença (Charanta)|Valéncia]] |Nicolau Daragon | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |Nicolas Daragon | style="background:#4B9CD3" width="0.5" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |- |[[Isèra (departament)|Isèra]] (38) |[[Grenòble]] |Éric Piolle | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Laurence Ruffin | style="background:#FFC0CB" width="0.5" | |DVE |- |[[Departament de Léger|Léger]] (42) |[[Sant Esteve de la Sarga|Sant Esteve]] |Jean-Pierre Berger | style="background:#87CEEB" | |DVD |Régis Juanico | style="background:#FF8080" width="0.5" | |PS |- |[[Naut Léger]] (43) |[[Lo Puèi de Velai]] |Michel Chapuis | style="background:#80CCCC" | |[[Union dels Democratas e Independents|UDI]] |Michel Chapuis | style="background:#80CCCC" | |[[Union dels Democratas e Independents|UDI]] |- |[[Departament dau Puèi de Doma|Puèi de Doma]] (63) |[[Clarmont-Ferrand|Clermont-Ferrand]] |Olivier Bianchi | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] |Julien Bony | style="background:#4B9CD3" width="0.5" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] |- |[[Departament de Ròse|Ròse]] (69) |[[Lion]] |Gregory Doucet | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |Grégory Doucet | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] |- |[[Savòia (departament)|Savòia]] (73) |[[Chamberí|Chambèri]] |Thierry Repentin | style="background:#FFC0CB" | |DVE |Thierry Repentin | style="background:#FFC0CB" width="0.5" | |DVE |- |[[Nauta Savòia]] (74) |[[Annecy-le-Vieux|Anecí]] |Francois Astorg | style="background:#7CFC00" | |ECO |Antoine Armand | style="background:#FFD300" | |[[Renaissença (partit politic)|RE]] |} ==== Region Borgonha-Franca Comtat ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsols dels caps luòcs dels departaments de la region [[Borgonha-Franca Comtat|Borgonha e Franc Comtat]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Còsta d'Aur]] (21) |[[Dijon]] |Nathalie Koenders | style="background:#FF8080" width="0.5" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | width="0.5" | | |- |[[Dobs (departament)|Dobs]] (25) |[[Besançon]] |Ana Vignot | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] | | | |- |[[Departament de Jura|Jura]] (39) |[[Lons-le-Saunier|Lons lo Saunièr]] |Jean-Yves Ravier | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[Departament de Nièvre|Nièvre]] (58) |[[Nevers|Nivèrns]] |Denis Thuriot | style="background:#FFD300" | |[[Renaissença (partit politic)|RE]] | | | |- |[[Nauta Sòna]] (70) |[[Vesoul|Vésol]] |Alain Crestian | style="background:#CCCCFF" | |Òrizon | | | |- |[[Sòna e Léger]] (71) |[[Macon]] |Jean-Patrick Courtois | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |- |[[Iona (departament)|Iona]] (89) |[[Aussèrra]] |Crescent Marault | style="background:#CCCCFF" | |Òrizon | | | |- |[[Territòri de Belfòrt]] (90) |[[Belfòrt]] |Damien Meslot | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |} ==== Region Bretanha ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsols dels caps luòcs dels departaments de la region [[Bretanha (region)|Bretanha]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Còstas d'Arvòr|Còstat d'Arvòr]] (22) |[[Saint-Brieuc|Sant Brièuc]] |Hervé Guihard | style="background:#FFC0CB" width="0.5" | |DVE | | width="0.5" | | |- |[[Finistèrra]] (29) |[[Kemper]] |Isabelle Assih | style="background:#FF8080" rowspan="2" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Ille et Vilaine|Illa e Vilaina]] (35) |[[Rènnas de Bretanha|Rènnas]] |Nathalie Appéré |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Morbihan (departament)|Morbihan]] (56) |[[Vannas]] |David Robo | style="background:#CCCCFF" | |Orizon | | | |} ==== Region Centre-Val de Léger ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Centre-Val de Léger]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Departament de Char|Char]] (18) |[[Borges]] |Yann Galut | style="background:#FFC0CB" width="0.5" | |DVE | | width="0.5" | | |- |[[Eure e Loir]] (28) |[[Chartras]] |Jean-Pierre Gorges | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |- |[[Endre (departament)|Endre]] (36) |[[Chasteurós (Endre)|Chasteurós]] |Gil Avérous | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Endre e Léger]] (37) |[[Tors (Puèi de Doma)|Tors]] |Emmanuel Denis | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] | | | |- |[[Loir e Char]] (41) |[[Bles]] |Marc Gricourt | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Loiret (departament)|Loiret]] (45) |[[Orleans]] |Serge Grouard | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |} ==== Region Corsega ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Corsega]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortent ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Corsega del Sud]] (2A) |[[Aiacciu]] |Stéphane Sbraggia | style="background:#CCCCFF" width="0.5" | |Òrizon | | width="0.5" | | |- |[[Nauta Corsega]] (2B) |[[Bastia]] |Pèire Savelli | {{Infobox Parti politique français/couleurs|FaC}} | |FaC<ref>Partit en Corsiga "Femu a Corsica"</ref> | | | |} ==== Region Grand Èst ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Grand Èst]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Ardenas (departament)|Ardenas]] (08) |[[Charleville-Mézières]] |Boris Ravinhon | style="background:#87CEEB" width="0.5" | |DVD | | width="0.5" | | |- |[[Departament d'Auba|Auba]] (10) |[[Tròias]] |Francois Baroin | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |- |[[Departament de Marna|Marna]] (51) |[[Chalons de Champanha]] |Benoist Apparu | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Nauta Marna]] (52) |[[Chaumont (Nauta Marna)|Chaumont]] |Christine Guillemy | {{Infobox Parti politique français/couleurs|MoDem}} | |[[Movement Democrata|MoDem]] | | | |- |[[Meurthe e Mosèla]] (54) |[[Nancí]] |Mathieu Klein | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Mòsa (departament)|Mosa]] (55) |[[Bar-le-Duc|Bar-lo-Duc]] |Martine Joly | {{Infobox Parti politique français/couleurs|PRV}} | |[[Partit Radical d’Esquèrra|PRE]] | | | |- |[[Departament de Mosèla|Mosèla]] (57) |[[Mètz|Metz]] |François Grosdidier | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Bas Ren]] (67) |[[Estrasborg]] |Jeanne Barseghian | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] | | | |- |[[Naut Ren]] (68) |[[Colmar]] |Éric Straumann | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |- |[[Departament dels Vòges|Vòges]] (88) |[[Épinal|Epinal]] |Patrick Nardin | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |} ==== Region Nauts de França ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Nauts de França]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Aisne (departament)|Aisne]] (02) |[[Laon]] |Éric Delhaye | style="background:#CCCCFF" width="0.5" | |Orizon | | width="0.5" | | |- |[[Departament del Nòrd (França europèa)|Nòrd]] (59) |[[Lilla]] |Arnaud Deslandes | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Oise (departament)|Oise]] (60) |[[Beauvais]] |Franck Pia | style="background:#80CCCC" | |[[Union dels Democratas e Independents|UDI]] | | | |- |[[Pas de Calais (departament)|Pas de Calais]] (62) |[[Arràs|Arras]] |Frederic Leturque | {{Infobox Parti politique français/couleurs|LC}} | |[[Novèl Centre|LC]] | | | |- |[[Somme|Soma]] (80) |[[Amians]] |Hubert de Jenlis | style="background:#FFE5B4" | |DVC | | | |} ==== Region Illa de França ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Illa de França (region)|Illa de França]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[París]] (75) |[[París]] |[[Anne Hidalgo]] | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Sèina e Marna]] (77) |[[Melun]] |Kadir Mebarek | style="background:#CCCCFF" | |Orizon | | | |- |[[Ivelinas]] (78) |[[Versalhas]] |Francois de Mazières | style="background:#87CEEB" rowspan="2" | |DVD | | | |- |[[Essonne (departament)|Essonna]] (91) |[[Évry-Courcouronnes]] |Stéphane Beaudet |DVD | | | |- |[[Nauts de Sèina|Nauts de Sena]] (92) |[[Nanterre]] |Raphaël Adam | style="background:#FFC0CB" | |DVG | | | |- |[[Sèina e Sant Danís|Sèina de Sant Denis]] (93) |[[Bobinhy|Bobigny]] |Abdel Sadi | {{Infobox Parti politique français/couleurs|PCF}} | |[[Partit Comunista Francés|PCF]] | | | |- |[[Val de Marna]] (94) |[[Créteil|Crètel]] |Laurent Cathala | style="background:#FF8080" rowspan="2" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Val d'Oise]] (95) |[[Cergy|Cergi]] |Jean-Paul Jeandon |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |} ==== Region Normandia ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Normandia (region)|Normandia]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Calvadòs (departament)|Calvados]] (14) |[[Can (vila)|Can]] |Aristide Olivier | style="background:#87CEEB" rowspan="2" | |DVD | | | |- |[[Eure (departament)|Eure]] (27) |[[Esvres]] |Guy Lefrand |DVD | | | |- |[[Marga (departament)|Marga]] (50) |[[Saint-Lô|Sant-Lò]] |Emmanuèla Lejeune | {{Infobox Parti politique français/couleurs|SE}} | |SA | | | |- |[[Òrna (departament)|Òrna]] (61) |[[Alençon]] |Joaquim Pueyo | style="background:#FFC0CB" | |[[François Rebsamen|FP]] | | | |- |[[Sèina Maritima]] (76) |[[Roan]] |Nicolas Mayer-Rossignol | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |} ==== Region Novèla Aquitània ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Nòva Aquitània]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Departament de Charanta|Charenta]] (16) |[[Engoleime]] |Xavier Bonnefont | style="background:#CCCCFF" | |Orizon | | | |- |[[Charanta Maritima|Charenta Maritima]] (17) |[[La Rochela|La Rochèla]] |Thibaut Guiraud | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[Departament de Corresa|Corresa]] (19) |[[Tula]] |Bernat Combes | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[Departament de Cruesa|Cruesa]] (23) |[[Garait]] |Marie-Françoise Fournier | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] | | | |- |[[Dordonha (departament)|Dordonha]] (24) |[[Periguers]] |Emeric Lavitola | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Departament de Gironda|Gironda]] (33) |[[Bordèu]] |[[Pierre Hurmic]] | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] | | | |- |[[Lanas (departament)|Lanas]] (40) |[[Lo Mont de Marsan]] |Charles Dayot | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Òlt e Garona]] (47) |[[Agen]] |Jean Dionis du Séjour | {{Infobox Parti politique français/couleurs|MoDem}} rowspan="2" | |[[Movement Democrata|MoDem]] | | | |- |[[Pirenèus Atlantics]] (64) |[[Pau]] |[[Francés Vairon]] |[[Movement Democrata|MoDem]] | | | |- |[[Doas Sèvras|Doas Sèvres]] (79) |[[Niòrt]] |Jerôme Baloge | {{Infobox Parti politique français/couleurs|PRV}} | |[[Partit Radical d’Esquèrra|PRV]] | | | |- |[[Vinhana (departament)|Vinhana]] (86) |[[Peitieus]] |Léonore Moncond'huy | style="background:#7CFC00" | |[[Leis Ecologistas (LE)|LE]] | | | |- |[[Nauta Vinhana]] (87) |[[Limòtges]] |Émile Roger Lombertie | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |} ==== Region Occitània ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Occitània (region administrativa)|Occitània]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Departament d'Arièja|Arièja]] (09) |[[Fois]] |Marines Bordes | style="background:#FF8080" width="0.5" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | width="0.5" | | |- |[[Departament d'Aude|Aude]] (11) |[[Carcassona]] |Gérard Larrat | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Departament d'Avairon|Avairon]] (12) |[[Rodés]] |Christian Teyssèdre | style="background:#FFE5B4" | |DVC | | | |- |[[Gard (departament)|Gard]] (30) |[[Nimes]] |Jean-Paul Fournier | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |- |[[Departament de la Nauta Garona|Nauta Garona]] (31) |[[Tolosa]] |[[Joan Luc Modenc|Joan-Luc Modenc]] | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Departament de Gers|Gers]] (32) |[[Aush]] |Christian Laprébende | style="background:#FF8080" rowspan="2" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Departament d'Erau|Erau]] (34) |[[Montpelhièr]] |[[Michaël Delafosse]] |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Òut (departament)|Òlt]] (46) |[[Caires]] |Jean-Luc Marx | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[Losera (departament)|Losera]] (48) |[[Mende]] |Regina Borgada | {{Infobox Parti politique français/couleurs|MoDem}} | |[[Movement Democrata|MoDem]] | | | |- |[[Nauts Pirenèus]] (65) |[[Tarba]] |''[[Gérard Trémège]]'' | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |- |[[Pirenèus Orientals]] (66) |[[Perpinhan]] |[[Louis Aliot|Louís Aliòt]] | style="background:#002E63" | |[[Rassemblament Nacional|RN]] | | | |- |[[Departament de Tarn|Tarn]] (81) |[[Albi]] |Stéphanie Guiraud-Chaumeil | style="background:#CCCCFF" | |Orizon | | | |- |[[Tarn e Garona]] (82) |[[Montalban]] |Marie-Claude Berly | {{Infobox Parti politique français/couleurs|UDR (2024)}} | |[[Rassemblament Nacional|RN]] | | | |} ==== Region País de la Léger ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Païses de Léger]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Léger Atlantic]] (44) |[[Nantas]] |Johanna Rolland | style="background:#FF8080" width="0.5" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | width="0.5" | | |- |[[Maine e Léger]] (49) |[[Angieus]] |Christophe Bechu | style="background:#CCCCFF" | |Orizon | | | |- |[[Maièna (departament)|Maièna]] (53) |[[Laval (Mayenne)|Laval]] |Florian Bercault | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[Departament de Sarta|Sarta]] (72) |[[Lo Mans]] |Stéphane Le Foll | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Vendèa (departament)|Vendèa]] (85) |[[La Roche-sur-Yon|La Ròca sus Yon]] |Luc Bouard | style="background:#CCCCFF" | |Orizon | | | |} ==== Region Provença-Alps-Còsta d'Azur ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels departaments de la region [[Provença-Aups-Còsta d'Azur]] ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Alps d'Auta Provença]] (04) |[[Dinha]] |Patricia Granet-Brunello | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[Nauts Alps]] (05) |[[Gap]] |Roger Didièr | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Alps Maritims]] (06) |[[Niça]] |[[Cristian Estrosi|Estròsi Cristian]] | style="background:#CCCCFF" | |Orizon | | | |- |[[Bocas de Ròse]] (13) |[[Marselha]] |[[Benoît Payan]] | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[Var (departament)|Var]] (83) |[[Tolon]] |[[Josée Massi]] | style="background:#87CEEB" | |DVD | | | |- |[[Departament de Vauclusa|Vauclusa]] (84) |[[Avinhon]] |Cecila Hella | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |} ==== Regions d'otramar ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsol dels caps luòcs dels [[Departament e region d'otramar|departaments d'otramar]] <br /><small> (Las regions d'otramar essent monodepartementalas, foguèron regropadas dins un sol quadre per una melhora lisibilitat) </small> ! scope="col" |[[Departament francés|Departament]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Guadalope|Guadalopa]] (971) |[[Basse-Terre|Bassa Tèrra]] |André Atallah | style="background:#FF8080" width="0.5" | |FGPS<ref>Partit de Guadalopa "Federacion Guadalopèa del Partit Socialista"</ref> | | width="0.5" | | |- |[[Martinica]] (972) |[[Fort-de-France|Fòrt de França]] |Didier Laguerre | {{Infobox Parti politique français/couleurs|PPM}} | |[[Partit Progressista Martiniqués|PPM]] | | | |- |[[Guaiana]] (973) |[[Caièna]] |Sandra Trochimara | style="background:#FFC0CB" | |DVE | | | |- |[[La Reünion]] (974) |[[Saint-Denis (Reünion)|Sant Denis]] |Ericka Bareigts | style="background:#FF8080" | |[[Partit Socialista (França)|PS]] | | | |- |[[Maiòta]] (976) |[[Mamodzo]] |Ambdilwahedou Soumaila | style="background:#4B9CD3" | |[[Los Republicans (partit francés)|LR]] | | | |} ==== Collectivitats d'otramar e Collectivitat ''sui generis'' ==== {| class="wikitable centre" |+Cònsols dels caps luòcs de las [[Collectivitat d'otramar|collectivitats d'otramar]] e de la collectivitat ''sui generis'' de [[Nòva Caledònia]] ! scope="col" |[[Collectivitat d'otramar|Collectivitat]] ! scope="col" |[[Comuna francesa|Comuna]] ! scope="col" |Cònsol mager sortant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] ! scope="col" |Cònsol mager dintrant ! colspan="2" scope="col" |[[Partit politic|Partit]] |- |[[Sant Pèire e Miquelon|Sant Pèire e Miquèlon]] (975) |Sant Pèire |Yannick Cambray | {{Infobox Parti politique français/couleurs|jaune}} width="0.5" | |CSA<ref>Partit de Sant-Pèire e Miquelon "Cap sur l'Avenir"</ref> | | width="0.5" | | |- |[[Sant Bartomieu (illa)|Sant Bartomieu]] (977) | colspan="7" rowspan="2" |''<small>Las collectivitats de Sant-Barthélemy e Sant Martin essent d'entitats mono-comunalas, son administradas dirèctament per lors conselhs territorials respectius, elegits durant d'eleccions especificas.</small>'' |- |[[Collectivitat de Sant Martin|Sant Martin]] (978) |- |[[Wallis e Futuna]] (986) | colspan="7" |<small>''L'estatut particular de Wallis e Futuna fach qu'aquela collectivitat es pas copada en comunas mas en circonscripcions dont los representants son elegits pendent las eleccions territorialas.''</small>''<ref>{{Article|langue=fr|auteur1=Antoine Defives|titre=Municipales : pourquoi ne vote-t-on pas à Wallis-et-Futuna ?|périodique=[[France Info (offre globale)|France Info]]|date=15 août 2019|lire en ligne=https://la1ere.franceinfo.fr/wallisfutuna/municipales-pourquoi-ne-vote-t-on-pas-wallis-futuna-793623.html|accès url=libre}}</ref>'' |- |[[Polinesia Francesa|Polinesia francesa]] (987) |[[Pape’ete|Pape'ete]] |Michel Buillard | {{Infobox Parti politique français/couleurs|Tapura}} | |Tapura<ref>Un partit polinès "Tapura huiraatira"</ref> | | | |- |[[Nòva Caledònia]] (988) |[[Nomea]] |Sonia Lagarde | style="background:#FFD300" | |[[Renaissença (partit politic)|RE]] | | | |} ==== Resultats en nombre de cònsols màgers ==== == Notas e referéncias == === Notas === === Referéncias === <references responsive="1"></references> == Vejatz tanben == === Articles connèxes === * [[Intercomunalitat en França]] * [[Comuna francesa|Comuna (França)]] * [[Cònsol màger]] * [[Democracia representativa]] === Ligams extèrnes === * [https://www.resultats-elections.interieur.gouv.fr/municipales2026/index.html Site oficial de las eleccions municipalas 2026] * [https://www.interieur.gouv.fr/actualites/actualites-du-ministere/15-et-22-mars-2026-date-pour-elections-municipales-et-communautaires Ministèri de l'Interior: ''15 e 22 de març de 2026: una data per las eleccions municipalas e comunautàrias '' ] * [https://www.vie-publique.fr/elections-municipales-et-communautaires-des-15-et-22-mars-2026 Direccion de l'informacion legala e administrativa (DILA): ''eleccions municipalas 15 e 22 de març de 2026'' ] [[Categoria:Eleccion]] [[Categoria:Comuna]] [[Categoria:Politica]] [[Categoria:Franca]] [[Categoria:2026]] [[Categoria:Articles amb traduccions sense revisar]] 8wv5e6st7445tb95071ykhzz8cpqahj 0 201302 2503554 2026-06-26T05:06:12Z Nicolas Eynaud 6858 Creacion de la pagina amb « {{Dialècte Vivaroaupenc}} [[Fichièr:ISS059-E-517 - View of Bolivia.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] dau salar presa despuei l'ISS en març de [[2019]].]] Lo '''salar d'Uyuni''' es un [[desert de sau]] situat dins la region de l'[[Altiplano]] dins lo sud-oèst de [[Bolívia]]. Eissit de l'evaporacion d'un [[lac]] [[Preïstòria|preïstoric]], concentra a pauc près 10 miliards de tonas de [[sau (quimia)|sau]] sus una superficia de {{formatnum:10582}} km². E... » 2503554 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} [[Fichièr:ISS059-E-517 - View of Bolivia.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] dau salar presa despuei l'ISS en març de [[2019]].]] Lo '''salar d'Uyuni''' es un [[desert de sau]] situat dins la region de l'[[Altiplano]] dins lo sud-oèst de [[Bolívia]]. Eissit de l'evaporacion d'un [[lac]] [[Preïstòria|preïstoric]], concentra a pauc près 10 miliards de tonas de [[sau (quimia)|sau]] sus una superficia de {{formatnum:10582}} km². Es ansin lo mai grand dels deserts de sau actuaus. Sos saus an pereu la particularitat de tenir una concentracion importanta de [[liti]] e, au començament, dels [[ans 2020]], lo salar constituissiá 40 % de las reservas conoissuas d'aqueu [[metau]]. L'endrech es ansin l'objecte d'una activitat miniera creissenta. == Ligams internes == * [[Desert de sau]]. * [[Liti]]. == Bibliografia == == Nòtas e referéncias == <references/> {{DEFAULTSORT:Uyuni, Salar d'}} onnx568uyhb13fse0yg888hwozrgp9m 2503555 2503554 2026-06-26T05:07:07Z Nicolas Eynaud 6858 /* Bibliografia */ 2503555 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} [[Fichièr:ISS059-E-517 - View of Bolivia.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] dau salar presa despuei l'ISS en març de [[2019]].]] Lo '''salar d'Uyuni''' es un [[desert de sau]] situat dins la region de l'[[Altiplano]] dins lo sud-oèst de [[Bolívia]]. Eissit de l'evaporacion d'un [[lac]] [[Preïstòria|preïstoric]], concentra a pauc près 10 miliards de tonas de [[sau (quimia)|sau]] sus una superficia de {{formatnum:10582}} km². Es ansin lo mai grand dels deserts de sau actuaus. Sos saus an pereu la particularitat de tenir una concentracion importanta de [[liti]] e, au començament, dels [[ans 2020]], lo salar constituissiá 40 % de las reservas conoissuas d'aqueu [[metau]]. L'endrech es ansin l'objecte d'una activitat miniera creissenta. == Ligams internes == * [[Desert de sau]]. * [[Liti]]. == Bibliografia == * '''[[anglés|(en)]]''' Mark Geodale, « Of Crystals and Semiotic Slippage: Lithium Mining, Energy Ambitions, and Resource Politics in Bolivia », ''Anthropological Quarterly'', vol. 97, n° 2, 2024, pp. 361-386. == Nòtas e referéncias == <references/> {{DEFAULTSORT:Uyuni, Salar d'}} 88nobbdxkdonku9rbxkefz03mhbd8wp 2503557 2503555 2026-06-26T05:07:45Z Nicolas Eynaud 6858 /* Ligams internes */ 2503557 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} [[Fichièr:ISS059-E-517 - View of Bolivia.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] dau salar presa despuei l'ISS en març de [[2019]].]] Lo '''salar d'Uyuni''' es un [[desert de sau]] situat dins la region de l'[[Altiplano]] dins lo sud-oèst de [[Bolívia]]. Eissit de l'evaporacion d'un [[lac]] [[Preïstòria|preïstoric]], concentra a pauc près 10 miliards de tonas de [[sau (quimia)|sau]] sus una superficia de {{formatnum:10582}} km². Es ansin lo mai grand dels deserts de sau actuaus. Sos saus an pereu la particularitat de tenir una concentracion importanta de [[liti]] e, au començament, dels [[ans 2020]], lo salar constituissiá 40 % de las reservas conoissuas d'aqueu [[metau]]. L'endrech es ansin l'objecte d'una activitat miniera creissenta. == Ligams internes == * [[Altiplano]]. * [[Desert de sau]]. * [[Liti]]. == Bibliografia == * '''[[anglés|(en)]]''' Mark Geodale, « Of Crystals and Semiotic Slippage: Lithium Mining, Energy Ambitions, and Resource Politics in Bolivia », ''Anthropological Quarterly'', vol. 97, n° 2, 2024, pp. 361-386. == Nòtas e referéncias == <references/> {{DEFAULTSORT:Uyuni, Salar d'}} fwtvo7wz9twv1kg32na8btl4pqwjkgx 2503558 2503557 2026-06-26T05:08:17Z Nicolas Eynaud 6858 2503558 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Vivaroaupenc}} [[Fichièr:ISS059-E-517 - View of Bolivia.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] dau salar presa despuei l'ISS en març de [[2019]].]] Lo '''salar d'Uyuni''' es un [[desert de sau]] situat dins la region de l'[[Altiplano]] dins lo sud-oèst de [[Bolívia]]. Eissit de l'evaporacion d'un [[lac]] [[Preïstòria|preïstoric]], concentra a pauc près 10 miliards de tonas de [[sau (quimia)|sau]] sus una superficia de {{formatnum:10582}} km². Es ansin lo mai grand dels deserts de sau actuaus. Sos saus an pereu la particularitat de tenir una concentracion importanta de [[liti]] e, au començament, dels [[ans 2020]], lo salar constituissiá 40 % de las reservas conoissuas d'aqueu [[metau]]. L'endrech es ansin l'objecte d'una activitat [[Mina (jaç)|miniera]] creissenta. == Ligams internes == * [[Altiplano]]. * [[Desert de sau]]. * [[Liti]]. == Bibliografia == * '''[[anglés|(en)]]''' Mark Geodale, « Of Crystals and Semiotic Slippage: Lithium Mining, Energy Ambitions, and Resource Politics in Bolivia », ''Anthropological Quarterly'', vol. 97, n° 2, 2024, pp. 361-386. == Nòtas e referéncias == <references/> {{DEFAULTSORT:Uyuni, Salar d'}} 2wa2as0jt5r2b54vzis5ehd239k3p1e 0 201303 2503556 2026-06-26T05:07:26Z Nicolas Eynaud 6858 Redireccion cap a [[Desèrt de sau]] 2503556 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Desèrt de sau]] nqfjqmlakqiab6nsct8w1f08ru99tzi