Wikipèdia ocwiki https://oc.wikipedia.org/wiki/Acu%C3%A8lh MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Mèdia Especial Discutir Utilizaire Discussion Utilizaire Wikipèdia Discussion Wikipèdia Fichièr Discussion Fichièr MediaWiki Discussion MediaWiki Modèl Discussion Modèl Ajuda Discussion Ajuda Categoria Discussion Categoria Portal Discussion Portal Projècte Discussion Projècte TimedText TimedText talk Mòdul Mòdul Discussió Event Event talk 0 3180 2512706 2502782 2026-11-08T11:18:24Z Arsael 6329 /* Lei dificultats dau sègle III */ 2512706 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Arle | nom2 = ''Arles'' | imatge = 2360.Blick vom Ufer der Rhone auf Arles-Provence.JPG|290px | descripcion = Au bòrd daus quais, vista sul centre istoric d'Arle. | lògo = cap|150px | escut = Blason Arles 13.svg|60px | escais = | region = {{Provença-Aups-Còsta d'Azur}} | ist = {{Provença}} | parçan = {{Camarga}} | departament = {{Bocas de Ròse}} | arrondiment = [[Arrondiment d'Arle|Arle]] <br/>([[capluòc]]) | canton = [[Capluòc]] de 2 cantons | insee = 13004 | sitweb = [http://www.ville-arles.fr www.ville-arles.fr] | cp = | cònsol = Patrick de Carolis | mandat = [[2026]]-[[2032]] | intercom = [[Comunautat d'aglomeracions d'Arle-Crau-Camarga-Montanheta]] | longitud = 4.627803 | latitud = 43.676650 | alt mej = 10 | alt mini = 0 | alt maxi = 57 | km² = 758.93 | aire-urbaine = | gentilici = arlatenc -a<br/> Arlesiens, Arlesiennes en [[francés]] | sit = http://www.ville-arles.fr/ |}} {{UNESCO}} '''Arle''' (en [[francés]] ''Arles'') es una vila d'[[Occitània]], en [[Provença]] e es la capitala de [[Camarga]]. Es una comuna dau departament dei [[Bocas de Ròse]] dins la region administrativa de [[Provença-Aups-Còsta d'Azur]]. Son animal totemic es lo [[leon d'Arle|leon]]. Lo gentilici es '''arlatenc -a'''. ==Toponimia== Lo nom d’''Arle'' deriva d’''Arelate'', mot d’origina celtica significant ''luec situat près de l’estanh''<ref>Luec situat près ''(are) '' de l’estanh ''(late)'' ; lo radicau ''*lat''- es generalament ligat au substantiu feminin ''latis'', bessai celtic, que designa « un palun, una sanha ». Se retròba tanben aquela rasiga ''late'' dins d’autres toponims de vilatges situats dins de zonas de paluns, mai que mai en Provença o en Lengadòc : [[Pèiralata]], [[Lata]]…<br />. Fonts : [http://www.universalis.fr/encyclopedie/T030077/ARLES.htm Encyclopédie universalis], consultée le 4/05/2008; [https://web.archive.org/web/20061125045954/http://www.patrimoine.ville-arles.fr/images/document/protohistoire_Arcelin.pdf patrimoine.ville-arles], consulté le 4/05/2008</ref>, per referéncia ais terrenhs sanhós qu'enròdan la ciutat. Durant l'[[Edat dau Fèrre]] (sègle VIIIen-IIen avans J.-C.), Arle èra un dei principaus [[oppidum|oppida]] celtics de Mediterranèa<ref name="Garcia">référence, [[Dominique Garcia]], ''La Celtique méditerranéenne. Habitats et sociétés en Languedoc et en Provence. {{s mini-|VIII|e}}-{{s-|II|e}}s av. J.-C.'', éditions Errance, Paris, 2004, (ISBN 2-87772-286-4)</ref>. Vèrs [[-50|50 av. J.-C.]], [[Juli Cesar]] sona encara la ciutat ''Arelate'' dins sei ''[[Commentarii de Bello Civili|Comentaris sus la Guèrra civila]]'' (I, 36, 4)''<ref>''« Naves longas Arelate numero XII facere instituit »'' (« Il fit construire à Arles douze vaisseaux de guerre »).</ref>. Se pòt qu'en latin tardiu, lo nom ''Arelate'' sia estat abreujat en ''Àrele'', a l'origina de la fòrma occitana<ref>DAUZAT, Albert. ''Les noms de lieux: origine et évolution; villes et villages--pays--cours d'eau--montagnes--lieux-dits''. Delagrave, 1926.</ref>. La fòrma longa se conservèt dens lo nom dau parçan d'Arle, l'Arletés (Arlatés?). Sos escainoms istorics son ''Arle lo Blanc'' a l'[[Edat Mejana]] e ''Arles en France'' ("Arles en França") abans [[1789]]<ref>https://www.lexilogos.com/provencal/felibrige.php?q=arle</ref>. ==Geografia== Arle se situa a la broa de [[Ròse]], ont comença son [[dèlta fluviau|dèlta]] a la pòrta de [[Camarga]]. La vila la bastiguèron au [[sègle VI]] sus un ròc que domina la riba senèstra de Ròse e se desvolopèt vèrs l'oèst, sus la riba drecha (quartier de Trencatalha) puèi au Sud (quartiers dau Borg Vièlh, de la Roqueta e de Barriòu) e au Nòrd (quartiers de Montplaser e de Trebon). La preséncia de [[palun]]s a l'èst a limitat son desvolopament dins aquela direccion. La vila d'Arle es marcada fortament per la preséncia de [[Ròse]] que la còpa en dos e que demòra encara, a l'ora d'ara, una menaça a causa de seis aigats. ==Quartiers== La vila se compausa de nòus quartiers: *L'Autura Coma son nom l'indica es lo quartier pus aut de la vila, e tanben lo pus ancian , poblat dempuèi lo sègle VI. Sei carrieras pichòtas son fòrça presadas dei toristas; es uèi situat dins lo sector sauvagardat de la vila. *La Ciutat (quartièr de l'Ostau de vila) Situat au centre de la vila, lo quartier de la ciutat ne foguèt lo centre religiós e politic dempuei l'antiquitat. Aquela denominacion, d’origina medievala, es uei rarament utilizada; se ditz ara quartier de l'ostau de vila en referéncia a un de seis edificis mai conegut. D'una granda riquessa arquitecturala es tanben fòrça animat, en particular durant la Feria Coma l’ensems dau centre vila, fa partit dau sector sauvagardat. *Lo Mejan Lo Mejan se situa entre lei quartiers de la Ciutat a l’èst e au sud, de la Roqueta a l’oèst e de Ròse au nòrd; lo quartier ocupa una superfícia modesta dau centre de la vila e son abitat se distinguís pauc dei quartiers vesins. Son istòria remonta a la renaissença medievala de la vila. Encuei, ambe l’arribada deis edicions [[Actes Sud]], lo quartier a pres una orientacion culturala e aperten tanben au sector suvagardat de la vila<ref>Source : [https://web.archive.org/web/20071007011813/http://www.patrimoine.ville-arles.fr/arles/ville.cfm?action=quartier&id=16 patrimoine.ville-arles.fr, consulté le 1/05/2008]</ref>. *La Roqueta Sonat autrecòps, ''Borg dei Porcelets'' o ''Vielh Borg'' lo quartier de la Roqueta se situa entre [[Ròse]], lo baloard Clemenceau e la carriera Gambetta. Lo nom de ''Borg deis Porcelets'' remonta au sègle {{XI}} quora lo quartier èra lo fèu dei senhors arlatencs. Lo tèrme de ''Vielh Borg'' li foguèt bailat per oposicion au quartier dau nòrd d’Arle creat pauc après e apelat lo ''Borg Nòu''. Après estre estat un quartier de pescadors e de mestiers liats au flume dusca l’arrivada dau camin de fèrre au mitan dau sègle XIX, la Roqueta ambe seis ostaus estrechs e seis otèls particulars, es encuei un quartier de 2500 abitants que coneis un reviscòl important ambe l’implantacion de fòrça botigas e comèrcis<ref>Source : [https://web.archive.org/web/20070704183551/http://www.patrimoine.ville-arles.fr/arles/ville.cfm?action=quartier&id=26 patrimoine.ville-arles.fr, consulté le 1/05/2008]</ref>. *La Cavalariá / Pòrtanhèl *Lo Barriòl (au sud) *Lo Trebon (au nòrd) *[[Aliscamps (Arle)|Leis Aliscamps]] (a l'èst) *[[Trencatalha (Arle)|Trencatalha]] (a l'oèst) == Istòria == === Lo periòde preroman === Avans lo periòde roman, la region [[Ròse|rodanenca]] [[Provença|provençala]] èra poblada per de populacions [[Celtoligurs|celtoliguras]] arribadas entre lei sègles VIII e IV avC. La zòna [[Ròca|rocassosa]] d'Arle, probable en causa de son caractèr estrategic dins la vau bassa dau flume, i fuguèt lo luòc d'un [[Oppidum|abitat fortificat]] tre la fin dau sègle VII avC. Permetèt a un pòble indigèn – probablament de Ligurs – de desvolopar de relacions [[comèrci|comercialas]] amb de navegaires [[Civilizacion cartaginesa|punics]], [[etruscs]] e [[Grècia antica|grècs]]. Vèrs 540-530 avC, lei [[Massalia|Focèus de ''Massalia'']] i fondèron un ''[[emporion]]'' que se transformèt en [[Colonialisme|colonia]] vertadiera vèrs 500-490 avC. Pasmens, au començament dau sègle IV avC, aquela ciutat tornèt passar sota lo contraròtle de populacions indigènas. Aqueu cambiament foguèt probable lo resultat de l'expansion cèlta vèrs lo sud de Gàllia. Aquò entraïnèt la formacion de pòbles « celtoligurs » dins lei regions [[Mar Mediterranèa|mediterranèas]]. Dins lei tèxtes ancians, la region d'Arle fa partida dau territòri dei ''[[Nearchi]]'', un pòble installat entre lo pendís sud deis [[Aupilhas]] e lo nòrd de [[Crau]]. Lei quartiers grècs fuguèron restructurats e la vila entretenguèt desenant de relacions sovent conflictualas amb lei Focèus. A la fin dau sègle III avC ò dins lo corrent dau sègle II avC, lei ''Nearchi'' integrèron probable la confederacion dei [[Sallavis]], un pòble installat au nòrd de la vila actuala d'[[Ais]]. La poissança dei Sallavis inquietèt pauc a cha pauc leis abitants de ''[[Massalia]].'' A partir de 182 avC, una tiera de guèrras opausèt donc lei Massaliòtas, de còps sostenguts per lei [[Roma antica|Romans]], ai pòbles indigèns installats en [[Provença]]. Vèrs 175 avC, una venguda deis aigas de [[Ròse]] e una ataca grèga causèron ansin de degalhs importants dins l'abitat indigèn d'Arle. Totei lei quartiers meridionaus foguèron abandonats e lei construccions foguèron desplaçadas vèrs d'endrechs pus favorablas a la defensa. Puei, en 125 avC, lei Romans decidiguèron de mandar una armada importanta per sostenir lei Foceans. De 122 a 118 avC, lei legions conquistèron lo quart sud-èst de Gàllia e la region d'Arle foguèt integrada au sen de la [[Gàllia Narbonesa]]. === Lo periòde roman === ==== La fondacion de la colonia d'Arelate ==== Durant la premiera partida dau sègle I avC, Arle interessèt pauc lei Romans en despiech de la construccion d'un canau entre la vila e [[Fòs]] per leis armadas de [[Gaius Marius|Marius]] en 103-102 avC. Au contrari, la construccion d'un [[cementèri]] sus una zòna urbanizada suggerís puslèu una reduccion novèla de l'abitat. Aquò cambièt en 49 avC durant lei guèrras civilas de la [[Republica Romana]] quand [[Massalia]] refusèt de sostenir lo partit de [[Juli Cesar|Cesar]] e intrèt ''de facto'' en conflicte amb eu. Per trobar lei mejans necessaris au sètge de la vila, Cesar se raprochèt d'Arle e i obtenguèt la construccion de 12 naviris que tenguèron un ròtle important dins la [[Sètge de Marselha (49 avC)|desfacha dei Massaliòtas]]. Per recompensar leis abitants, ordonèt alora a [[Tibèri Neron]] de fondar la colonia romana d'Arle amb de veterans de la VI^a Legion. Una part importanta dei departaments actuaus dei [[Bocas de Ròse]] e de [[Var]] foguèt presa ai Massaliòtas e atribuïba ai [[Colonialisme|colons]]. Aquò permetèt ais abitants d'Arle d'aquistar l'estatut de [[Ciutadanetat|ciutadans]] romans e de se liberar de la tutèla exercida per l'elèit focean<ref>Aquela accession au ciutadanatge roman prenguèt la forma d'una inscripcion deis abitants sus lei registres de la [[tribú Teretina]], una dei 35 [[Tribú (Roma Antica)|tribús de Roma]].</ref>. ==== Lo desvolopament de la colonia ==== Après l'assassinat de [[Juli Cesar|Cesar]], la colonia gardèt la favor d'[[August|Octavian]]. Vèrs 40 avC, beneficièt ansin d'un premier plan d'urbanisme monumentau portant sus l'amainatjament d'un important espaci public ([[Forum d'Arle|forum]], [[arc de trionf]], [[Teatre antic (Arle)|teatre]]) e d'una [[Fortificacion|muralha defensiva]]. Quauqueis ans pus tard, un [[barri (arquitectura)|barri]] pus modèrne foguèt construch per completar aquel ensems<ref>Fernand Benoit, « La tour des Mourgues, note sur l’enceinte romaine d’Arles », ''Revue des Etudes anciennes – Annales de la Faculté des lettres de Bordeaux et des universités du Midi'', t. 36, Bordèu, Feret et Fils, 1934, p. 206.</ref>. Pasmens, en causa de la creissença rapida de la populacion, aqueu perimètre fuguèt rapidament desbordat sus la riba drecha de [[Ròse]] amb l'extension dau bastit a [[Trencatalha]]<ref>Paul-Albert Février (dir.), ''La Provence des origines à l'an mil'', Rènnas de Bretanha, Editions Ouest-France, coll. « Histoire et Archéologie », 1989, p. 302.</ref>. Aquela premiera fasa d'urbanizacion d’''Arelate'' s'acabèt a la fin dau sègle I apC. Permetèt l'establiment d'una vila romana prospèra, capabla de contrarotlar d'un biais eficaç un site estrategic au sud de la [[vau de Ròse]], que son ròtle comerciau es clarament sinhalat dins lei tèxtes d'[[Estrabon]] e de [[Plini lo Vièlh]]<ref>Respectivament, dins Estrabon, ''Geografia'', libre IV e dins Plini lo Vièlh, ''Istòria Naturala'', III, 7.</ref>. A la fin dau sègle I apC, durant lo [[Dinastia Flaviana|periòde flavian]], un segond plan d'amainatjament urban fuguèt adoptat per sostenir l'expansion economica e comerciala de la vila. Integrèt la construccion deis [[Arenas d'Arle|arenas]] e una modificacion dau traçat dei fortificacions. A aqueu periòde, l'eleit arlatenc acabèt son integracion au sen de l'eleit roman en intrant dins leis [[Òrdre equestre|òrdres equestre]] e [[Òrdre senatoriau|senatoriau]]<ref>Per exemple, [[Marcus Mettius Rufus]] fuguèt [[prefècte dau pretòri]] en 92 durant lo rèine de [[Domician]], [[Pompeius Paulinus (lo Vièlh)|Pompeius Paulinus]] fuguèt [[prefècte de l'annòna]] en 50. Son fiu, egalament dich [Pompeius Paulinus (lo Jove)|Pompeius Paulinus]] fuguèt cònsol en 62.</ref>. La vila se dotèt tanben d'una mena de complèxe protoindustriau, lei [[molins de Barbegau]], que permetiá de produrre chasque jorn de volums de farina representant lo manjar de {{formatnum:12000}} personas<ref>La foncion d'aquela installacion es pas clarament coneguda. Èran pas necessiàrament destinats a l'alimentacion d'Arle, mai èran benlèu gerits per l'[[annòna]] per avitalhar de [[naviri]]s, de [[legion romana|legions romanas]] o la vila de [[Roma]] (Philippe Leveau, « Les moulins romains de Barbegal, les ponts-aqueducs du vallon des Arcs et l'histoire naturelle de la vallée des Baux (Bilan de six ans de fouilles programmées) », ''Comptes rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres''° vol. 139, no 1, 1995, p). 115-144 ; Gül Sürmelihindi, Philippe Leveau, Christoph Spötl, Vincent Bernard e Cees W. Passchier, « The second century CE Roman watermills of Barbegal: Unraveling the enigma of one of the oldest industrial complexes », ''Science Advances'', setembre de 2018). Amb una poissança idraulica de 50 kW, serián estats la pus importanta concentracion d'energia mecanica dau monde antic (« Technological Innovation and Economic Progress in the Ancient World: M.I. Finley Re-Considered », ''The Economic History Review, New Series'', vol. 53, n° 1, febrier de 2000, pp. 29-59)</ref>. Au començament dau sègle III, la religion locala èra dominada per la religion tradicionala romana e de cultes orientaus coma [[Mitra (mitologia persana)|Mitra]], [[Bona Dea]], [[Cibèla]] o [[Isis]]. De divinitats indigènas èran egalament totjorn veneradas. Es dins aqueu contèxte que se difusèt lo [[cristianisme]] dins la vila. Segon la legenda, fuguèt [[Sant Trofime]] que creèt la Glèisa d'Arle durant lo segond quart dau sègle. Aquò es pas verificable, mai l'existéncia d'una glèisa arlatenca dirigida per un evesque es ben atestada dins una letra de 254 mandada per [[Sant Ciprian]] au [[papa]] [[Estève Ier|Estève I{{èr}}]] per defendre de crestians pentós après lei [[persecucions de Deci]]<ref>Ciprian 0250, p. EpistulaL XVIII, letra 68</ref>. ==== Lei dificultats dau sègle III ==== Entre 250 e 270, Arle fuguèt atacada per d'[[Alamans]], un pòble barbar installat dins lo sud-oèst de [[Germania]]. Segon lei racòntes antics, pilhèron e cremèron lei borgadas de la vila<ref>Gregòri de Tors, ''Histoire des Francs'', París, Brière, coll. « Collection des mémoires relatifs à l'histoire de France », 1823, libre I.</ref>. Aquelei destruccions son confiermadas per l'[[arqueologia]] tant a l'entorn d'Arle que de [[Trencatalha (Arle)|Trencatalha]]<ref>Jean-Maurice Rouquette (sota la direccion de), ''ARLES, histoire, territoires et cultures'', Paris, Imprimerie nationale, 2008, pp. 207-210.</ref>. Aquò arrestèt l'expansion urbana e de fortificacions foguèron benlèu bastidas. Aqueu periòde d'estanhacion perdurèt fins au rèine de [[Constantin Ièr]] (310-337). ==Eraldica== [[Fichièr:Blason_Arles_13.svg|thumb|right|180px|Blason d’Arle]] ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 13004 |Títol= Lista dei cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2020]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Patrick de Carolis|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= [[Hervé Schiavetti]]|Partit=PCF |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= [[Hervé Schiavetti]]|Partit=PCF |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 13004 |1793=20000 |1800=18470 |1806=20151 |1821=20150 |1831=20236 |1836=20048 |1841=20460 |1846=23101 |1851=23208 |1856=24816 |1861=25543 |1866=26367 |1872=24695 |1876=25095 |1881=23480 |1886=23491 |1891=24288 |1896=24567 |1901=29314 |1906=28116 |1911=31010 |1921=31014 |1926=29146 |1931=32485 |1936=29165 |1946=35017 |1954=37443 |1962=41932 |1968=45774 |1975=50059 |1982=50500 |1990=52058 |1999=50426 |2004= |2005= |2006=51 970 |2007=52 197 |2008=52 729 |2009=52 979 |cassini=1256 |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== [[Fichièr:Arlesviewwithrhone.png|thumb|right|250px|Vista generala d’Arle, presa deis Arenas vèrs lo nòrd]] [[Fichièr:Arles-arenes.jpg|thumb|right|250px|Leis arenas]] * Leis [[Arenas d'Arle]], anfiteatre roman. *[[Aliscamps (Arle)|Leis Aliscamps]] *[[Glèisa de Sant Trefume]] *[[Abadiá de Montmajor]] *[[Obelisc d'Arle]] *[[Vènus d'Arle]] ==Personalitats liadas ambé la comuna== * [[Bertran Boisset]] (mitat sègle XIV-debuta sègle XV), erudit d'Arle, autor d'una cronica e d'un ''Tractat de destrar e d'atermenar''. ==Camin de Compostèla== La [[Via Tolosana]] dei [[Pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla|camins de Sant Jacme]] debuta a Arle. {{Camin de Compostèla | precedenta = Debuta | via = Via Tolosana | seguenta = [[Sant Geli (Gard)|Sant Geli]] }} ==Veire tanben== == Liames extèrnes == == Bibliografia == * Jean-Maurice Rouquette (sota la direccion de), ''ARLES, histoire, territoires et cultures'', Paris, Imprimerie nationale, 2008, {{formatnum:1297}} p. ==Nòtas== {{reflist}} {{Patrimòni Mondial de l'Unesco en Occitània}} {{Patrimòni Mondial de l'Unesco en França}} {{Portal Provença}} {{Comunas dei Bocas de Ròse}} [[Categoria:Comuna dei Bocas de Ròse]] [[Categoria:Comuna de Camarga]] [[Categoria:Arle]] [[Categoria:Patrimòni Mondial en França]] e46p8l5mgm9jd9lkv2d3ddq97i0041g 0 5217 2512704 2497974 2026-11-08T10:54:51Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512704 wikitext text/x-wiki La '''literatura occitana''' gropa l'ensems deis òbras literàrias escrichas en [[occitan]]. Apareguda entre lei sègles IX e X, es la premiera literatura escricha dins una [[lengas romanicas|lenga romanica]] e es en partida a l'origina de l'adopcion dei lengas vernacularas au sen de la literatura [[Edat Mejana|medievala]] [[Euròpa|europèa]]. Ansin, a una istòria rica, marcada per una gròssa diversitat de genres, d'estils e de registres, que se devesís generalament en quatre periòdes principaus. La premiera, dicha l'Edat d'Aur, es probable la pus prestigiosa e se debanèt dins lo corrent dei sègles XII e XIII. Es dominada per lei [[trobador]]s que desvolopèron un important còrpus de poesia lirica. Leis autreis epòcas majoras de la literatura occitana son liadas au declin de la [[lenga]] entraïnat per la conquista [[França|francesa]] d'[[Occitània]]. Son de periòdes de renaissença que veguèron una florison d'autors novèus capables de produrre d'òbras de remarca sensa arribar d'enraiar la demenicion progressiu de l'usatge de l'[[occitan]]. La premiera aguèt luòc dins lo corrent dau periòde barròc, la segonda dau començament dau sègle XIX a la [[Premiera Guèrra Mondiala]] e la darriera durant lei decennis 1960 e 1970. Foguèron marcadas per la creacion dau [[Felibritge]] en [[1854]] e per lo trabalh de [[Frederic Mistral]] ([[1830]]-[[1914]]) que recebèt lo [[Prèmi Nobel de Literatura]] [[1904]] per l'ensems de son òbra. == Emergéncia == La literatura occitana apareguèt dins lo corrent dau sègle IX ò dau sègle X dins de circonstàncias mau conegudas. Per de rasons desconegudas, d'autors d'aqueu periòde comencèron d'abandonar l'usatge dau [[latin]], lenga deis elèits dempuei lo [[Empèri Roman|periòde roman]], au profiech dau lengatge dau pòble. Aquela transicion foguèt progressiva que quauqueis expressions occitanas apareguèron pauc a pauc dins de tèxtes latins<ref>Frédéric de Gournay, ''"Relire la Chanson de sainte Foy"'', ''Annales du Midi'', t. 107, octòbre-decembre de 1995, pp. 394-395.</ref>. Ansin, l'òbra pus anciana ben identificada coma escricha en [[occitan]] es lo conjur ''[[Tomida femina]]'' qu'èra probable utilizat per demenir lei dolors de la [[jacina]]<ref>Lo tèxte es incomplèt e sa datacion es mau segura. Pasmens, es generalament fixada entre lo sègle IX e lo sègle X.</ref>. D'autrei fragments d'òbras confirman lo desvolopament de la literatura occitana durant aquela epòca. Dins aquò, son fòrça incomplèts e lo destriament entre lei formas [[Edat Mejana|medievalas]] de l'[[occitan]] e dau [[catalan]] i es pas totjorn aisat. Lei premiers tèxtes literaris que son ben coneguts datan de la segonda mitat dau sègle XI coma la ''[[Cançon de Santa Fe]]'' ò ''[[Las, qu'i non sun sparvir, astur]]''<ref>Frédéric de Gournay, ''"Relire la Chanson de sainte Foy"'', ''Annales du Midi'', t. 107, octòbre-decembre de 1995, pp. 393-394.</ref>. Dins aquò, son a l'origina d'un autre problema pertocant l'emergéncia de la literatura occitana car mòstran l'existéncia, en [[Occitània]], d'un mestritge fòrça important de la [[poesia]] que prefigura aqueu de la poesia dei [[trobador]]s de l'Edat d'Aur. En particular, sei principalei tematicas, especialament l'[[amor]], son ja presentas e la literatura occitana sembla ansin a sa bèla cima tre son aparicion, çò que sembla impossible<ref>Pierre Bec, ''"Prétroubadouresque ou paratroubadouresque? Un antécédent médiéval d'un motif de chanson folklorique Si j'étais une hirondelle..."'', ''Cahiers de civilisation médiévale'', '''47''' (2004):153–62.</ref>. La literatura occitana dei sègles IX a XI dèu donc èsser lo fruch de la madurason d'una tradicion literària pus anciana que son origina es totalament desconeguda<ref name="Dronke p. 111">Peter Dronke, ''The Medieval Lyric'', ''Perennial Library'', 1968. p. 111.</ref>. Segon certaneis ipotèsis, foguèt benlèu influenciada per la literatura araba d'[[Al Andalús]] mai un mecanisme indigèn pòu pas èsser excluch<ref>Frédéric de Gournay, ''"Relire la Chanson de sainte Foy"'', ''Annales du Midi'', t. 107, octòbre-decembre de 1995, p. 399.</ref>. Dins totei lei cas, lo premier trobador « oficiau », lo duc d'[[Aquitània]] [[Guilhèm IX de Peitieus|Guilhem IX]] ([[1071]]-[[1126]]), visquèt a la fin dau sègle XI e au començament dau sègle XII. Son òbra marquèt lo començament de l'Edat d'Aur de la literatura occitana. == L'Edat d'Aur == {{veire|Trobador}} L'Edat d'Aur de la literatura occitana correspond au periòde dei [[trobador]]s e agantèt son apogèu durant lo sègle XIII. === La poesia lirica === ==== Contèxte generau ==== La [[poesia]] [[lirisme|lirica]] foguèt lo genre dominant de l'Edat d'Aur. Foguèt probable inspirada per la [[Literatura latina|poesia latina]] medievala car mai d'una [[metafòra]] presenta dins lei tèxtes occitans se tròba tanben dins leis òbras deis autors latins de l'[[Edat Mejana]]. De mai, la màger part dei [[trobador]]s, que fasiá partida de l'elèit intellectuau, deviá necessariament conóisser lo [[latin]]<ref>Au començament de l'Edat d'Aur de la literatura occitana, lei trobadors èran generalament de nobles paures ò de clercs. Pasmens, pauc a pauc, de marchands e d'artesans integrèron sei rengs ([[Elias de Barjols]], [[Elias Fonsalada]], [[Perdigon]], [[Elias Cairel]], [[Arnaut de Maruèlh]]...). Dins totei lei cas, lo mestritge de l'escritura necessitava una educacion avançada segon lei critèris de l'epòca. Òr, lo [[latin]] èra una dei matèrias majoras de l'educacion medievala.</ref>. Pasmens, a respèct dei poètas [[latin]]s, lei trobadors arrestèron de s'adreiçar a d'entitats abstrachas coma la saviesa. En plaça, innovèron ambé l'adopcion de la [[frema]] coma subjècte e destinatària de seis òbras. Ansin, considerèron la frema, objècte inferior dins la concepcion [[cristianisme|crestiana]], coma una persona digna d'[[amor]] e d'[[amistat]]. Aquò èra una rompedura importanta ambé leis ideaus [[Edat Mejana|medievaus]] dau monge e dau [[chivalier]]. D'efiech, se lo [[fin' amor]] èra pas opausat a la [[religion]], èra un ideau laïc e cortés. De mai, demandava una perfeccion novèla qu'èra opausada a l'[[egoïsme]] individualista<ref>Dins lei fachs, l'ideau defendut per lo [[fin'amor]] demorèt sustot circonscrich ai vèrs. Permetèt pasmens una lenta evolucion deis idèas au sen de la societat.</ref>. ==== Tèmas principaus ==== {{veire|Fin' amor}} {{veire|Sirventés}} La poesia lirica dei [[trobador]]s aguèt tres tèmas principaus que son l'[[amor]], l'actualitat e lo debat. Dins aquò, lo premier demorèt pus prestigiós qu'èra dirèctament liat au [[fin' amor]]. Plusors obratges teorics foguèron ansin escrichs per n'explicar lei règlas e i destriar lei nocions importantas regardant l'argumentacion (la ''razon''), lo vocabulari (lei ''motz'') e lo son (la [[melodia]], la [[musica]] e la [[metrica]]). De mai, la poesia trobaresca demandèt rapidament de demostrar la perfeccion de l'[[amor]] gràcias a la perfeccion, la novetat e l'inventivitat dei tecnicas literàrias e musicalas. Aquò donèt ansin naissença a plusors estiles diferents de [[cançon]] : * lo [[trobar lèu]] qu'èra una composicion simpla que deviá demorar clara. * lo [[trobar ric]] qu'èra una composicion sofisticada. * lo [[trobar clus]] qu'èra una cèrca d'ermetisme que sa comprenença èra limitat a un ceucle d'iniciats. L'actualitat èra sustot tractada ambé lo genre dau [[sirventés]] que permetiá de parlar de [[politica]], d'atacar un enemic, de sostenir una expedicion militara (especialament una [[crosada]]) ò de plorar una disparicion. A respèct dei [[cançon]]s, lo [[sirventés]] èra donc un poèma rapide destinat a un public larg. Son estile èra donc generalament simple e clar e l'autor podiá normalament pas i cercar una metrica novèla. En plaça, prendiá generalament aquela d'una cançon preexistenta ò, pus rarament, d'un autre tipe d'òbras coma la [[Pastorèla (poèma)|pastorèla]]<ref>Jean Audiau, ''La pastourelle dans la poésie occitane du Moyen Âge'', Ed. De Boccard, 1923, p. 6.</ref>. Enfin, lo debat èra cantat segon un ensems de reglas generalament consideradas coma divertissentas. Dich ''jòc partit'' ò ''partimen'', aqueu genre permetiá a dos autors de s'escometre. Per aquò, lo premier provocava lo segond e li demandava de chausir entre lei doas proposicions d'una alternativa sovent comica e mai grotesca. Aqueu genre permetiá probable, a la diferéncia dei dos autrei, una certana improvisacion. ==== Lei trobadors principaus ==== Lei trobadors fasián partida de l'elèit culturau de son epòca que sabián escriure. Certanei èran senhors de territòris poderós coma lo duc [[Guilhèm IX de Peitieus|Guilhem IX]] ò lo còmte [[Gaston III de Fois-Bearn|Gaston Fèbus]] ([[1331]]-[[1391]]) e d'autreis èran de letruts relativament paures (chivaliers, clercs, marchands, artesans...). Pasmens, dins sei cançons, totei se considèran coma egaus entre elei. L'usatge destria generalament plusors generacions de trobadors. Aquela dei precursors gropa [[Guilhèm IX de Peitieus|Guilhem IX]], [[Eble II de Ventadorn]] ([[1086]]-[[1155]], [[Marcabru]] (vèrs [[1110]] - [[1150]]), [[Jaufré Rudèl]] (vèrs [[1113]] - [[1148]] ò [[1170]]) e [[Cercamon]] (actiu entre [[1132]] e [[1150]]). Son òbra es parcialament coneguda car la màger part de sei tèxtes es perduda. L'[[amor]] cortés foguèt son tèma principau, especialament per [[Jaufré Rudèl]] que depintèt son amor impossible per la comtessa [[Odièrna de Trípol]] e que participèt – segon la legenda – a la [[Segonda Crosada]] per la rescontrar. Pasmens, i trobèt la [[mòrt]], çò qu'inspirèt la pèça ''La Princesse lointaine'' d'[[Edmond Rostand]] ([[1868]]-[[1918]]) e l'opèra ''L'Amour de loin'' de [[Kaija Saariaho]] (nascut en [[1952]]). Lo trabalh de [[Marcabru]] es pereu relativament ric qu'es l'autor de la premiera [[Pastorèla (poèma)|pastorèla]] coneguda, que foguèt un precursor dau [[trobar clus]] e que critiquèt lo [[fin' amor]] dins plusors [[sirventés]]. Enfin, la totalitat dei tèxtes d'[[Eble II de Ventadorn|Eble de Ventadorn]] es malurosament perduda mai son influéncia sus la premiera generacion foguèt atestada per mai d'un testimòni dau periòde. <gallery> File:BnF ms. 12473 fol. 128 - Guillaume IX d'Aquitaine (2).jpg|Representacion dau duc [[Guilhèm IX de Peitieus|Guilhem IX d'Aquitània]] dins un manuscrit dau sègle XIII. File:BnF ms. 12473 fol. 119 - Cercamon (2).jpg|Representacion de [[Cercamon]] dins lo meteis manuscrit. File:BnF ms. 12473 fol. 102 - Marcabru (2).jpg|Representacion de [[Marcabrun]] dins lo meteis manuscrit. File:BnF ms. 12473 fol. 102v - Jaufré Rudel (2).jpg|Representacion de [[Jaufré Rudèl]] dins lo meteis manuscrit. </gallery> Après aquela premiera epòca, venguèt un periòde que cuerb la segonda mitat dau sègle XII e lo premier decenni dau sègle XIII. De còps dich « periòde classic » de la poesia lirica occitana, veguèt un renovelament important dei tecnicas e constituís l'apogèu de la literatura dei [[trobador]]s<ref>La mitat deis òbras trobarescas que son conegudas a l'ora d'ara foguèron compausadas entre [[1180]] e [[1220]] : William D. Paden, ''Troubadours and History'', ''The world of Eleanor of Aquitaine : literature and society in southern France between the eleventh and thirteenth centuries'', ed. Marcus Bull and Catherine Léglu, 2005, p. 161.</ref>. Per exemple, [[Guiraut de Bornelh]] ([[1138]]-[[1215]]), subrenomat lo « mèstre dei trobadors » per sei contemporanèus, inventèt e formalizèt lei règlas dau [[trobar lèu]]. Aqueu trabalh foguèt melhorat per [[Bernat de Ventadorn]] (vèrs [[1125]]-[[1195]]), discípol d'[[Eble II de Ventadorn|Eble de Ventadorn]], qu'establiguèt tanben la forma « classica » de la poesia occitana. Lo [[trobar clus]] foguèt subretot desvolopat per [[Pèire d'Auvèrnhe]] (actiu en [[1149]]-[[1170]]) qu'es l'autor de tèxtes esoterics e complèxs largament inspirats per lei tematicas moralas de [[Marcabru]]. Enfin, regardant lei trobadors que participèron d'un biais decisiu a l'emergéncia de formas novèlas, se fau citar [[Arnaut Danièl]] (vèrs [[1150]]-[[1210]]) que, per exprimir mai sei sentiments, utilizèt tanben de metricas, d'expressions e de formas fòrça complèxas<ref>Barbara Smythe, ''Trobador Poets Selections from the Poems of Eight Trobadors''. Chatto & Windus, 1911, p. 105.</ref>. Laissèt ansin plusors poemas [[erotisme|erotics]] e inventèt la sextina que conoguèt un gròs succès. Entre leis autrei trobadors majors dau periòde, se pòdon citar lo duò format per [[Rambaud d'Aurenja]] (vèrs [[1140]]-[[1173]]) e [[Beatritz de Diá]] (vèrs [[1140]]-[[1175]]) que venguèt famós per son [[tenson (cançon)|tenson]] (qu'es un estile de targa) e [[Bertran de Bòrn]] (vèrs [[1140]]-[[1215]]) per sei [[sirventés]] satirics. L'[[amor]] foguèt tanben pas oblidat e foguèt cantat per d'autors coma [[Gaucelm Faidit]] (vèrs [[1150]]-[[1210]]) e [[Folquet de Marselha]] (vèrs [[1155]]-[[1231]]). Aqueu darrier, trobador reconegut dins lei corts de [[Barcelona]], de [[Tolosa]] e de [[Provença]], abandonèt sa carriera en causa d'un amor deçauput e, vengut evesque de [[Tolosa]], sostenguèt activament la [[Crosada dels albigeses|Crosada]]. Ansin, en causa de sa decepcion sentimentala e de son traïment, venguèt una figura frequenta de la poesia occitana dau sègle XIII. <gallery> File:BnF ms. 12473 fol. 4 - Giraut de Borneil (1).jpg|Representacion de [[Guiraut de Bornelh]]. File:BnF ms. 12473 fol. 15v - Bernart de Ventadour (1).jpg|Representacion de [[Bernat de Ventadorn]]. File:BnF ms. 12473 fol. 1 - Peire d'Alvernhe (1).jpg|Representacion de [[Pèire d'Auvèrnhe]]. File:BnF ms. 12473 fol. 50 - Arnaut Daniel (2).jpg|Representacion d'[[Arnaut Daniel]]. File:BnF ms. 12473 fol. 129v - Raimbaud d'Orange (2).jpg|Representacion de [[Rambaud d'Aurenja]]. File:Beatriz de Dia - BN MS12473 1.jpg|Representacion de [[Beatritz de Diá]]. File:BnF ms. 12473 fol. 160 - Bertran de Born (2).jpg|Representacion de [[Bertran de Bòrn]]. File:BnF ms. 12473 fol. 22 - Gaulcem Faidit (1).jpg|Representacion de [[Gaucelm Faidit]]. File:BnF ms. 12473 fol. 46 - Folquet de Marseille (1).jpg|Representacion de [[Folquet de Marselha]] </gallery> A partir deis ans 1210, la [[guèrra]] tresvirèt la societat occitana e lei trobadors deguèron pauc a pauc quitar [[Occitània]] per s'installar dins lei corts d'[[Itàlia]], de [[Catalonha]] e dau nòrd d'[[Espanha]]. Aqueu periòde veguèt donc d'evolucions ambé l'adopcion de tèmas pus politicas. Per exemple, foguèt lo cas de [[Pèire Cardenal]] ([[1180]]-[[1278]]). Au servici de l'Ostau de Tolosa au començament de la Crosada, critiquèt lei vicis dau clergat de son epòca, defendèt lei valors occitanas e l'intervencion [[Aragon|aragonesa]] dins sei [[sirventés]]. [[Uc de Sant Circ]] ([[1217]]-[[1253]]) conoguèt inicialament una carriera similara e intrèt tanben au servici dei còmtes tolosencs. Pasmens, ambé la desfacha occitana, comencèt de viatjar avans de s'installar en [[Itàlia]] onte publiquèt una [[gramatica]] dau [[provençau]]. Aquela difusion dau trobar en fòra d'[[Occitània]] favorizèt l'aparicion de trobadors estrangiers coma l'[[Itàlia|Italian]] [[Sordèl]] (mòrt en [[1269]]), famós per sei sirventés dirigits còntra lei princes negligents, ò lo [[Catalonha|Catalan]] [[Cerverí de Girona]] ([[1259]]-[[1285]]) qu'es probable l'escrivan pus prolific de la literatura trobaresca ambé 114 òbras. Pasmens, en parallèl, lo trobar dispareguèt en Occitània ela meteissa e [[Guiraut Riquier]] ([[1230]]-[[1292]]), autor de plusors poemas d'amor, es generalament considerat coma lo darrier dei trobadors. <gallery> File:Peire Cardenal (Recueil des poésies des troubadours contenant leurs vies, ouvrage du XIIIe siècle - Gallica).jpg|Representacion de [[Pèire Cardenal]]. File:BnF ms. 12473 fol. 113v - Uc de Saint Cirq (1).jpg|Representacion d'[[Uc de Sant Circ]]. File:BnF ms. 12473 fol. 109 - Sordel de Mantoue (2).jpg|Representacion de [[Sordèl]]. File:BnF ms. 22543 fol. 107r Guiraut Riquier.jpg|Cançon de [[Guiraut Riquier]] qu'es considerat coma lo darrier trobador. </gallery> === L'epopèia === [[File:Louis VIII Marmande.jpg|thumb|right|Pagina de la ''[[Cançon de la Crosada]]'' contant la presa e lo chaple de [[Marmanda]] per lei [[França|Francés]].]] A respèct de la poesia, l'epopèia [[Edat Mejana|medievala]] [[Occitània|occitana]] es relativament mau coneguda. Son origina es benlèu liada a una tradicion de racòntes [[Istòria|istorics]] eissida de l'[[Antiquitat]] Tardiva ò de l'inici de l'[[Edat Mejana]]. Apareguèt ansin, coma la poesia lirica occitana, entre lei sègles IX e XI e dispareguèt vèrs la fin dau periòde medievau. Plusors tèxtes marcan aquela epòca coma lo ''[[Cançon de Rotland|Roncesvals]]'' qu'inspirèt probable la version francesa d'aquela cançon<ref>Robèrt Lafont, ''Pour rendre à l'oc et aux Normands leur dû : genèse et premier développement de l'art épique gallo-roman'', ''Cahiers de Civilisation Médiévale'', 1999, 42-166, pp. 139-178, [http://www.persee.fr/doc/ccmed_0007-9731_1999_num_42_166_2751].</ref> ò lo ''[[Roman d'Arle]]''. Pasmens, l'epopèia occitana pus famosa es la ''[[Cançon de la Crosada]]''. Escricha entre [[1208]] e [[1219]] per [[Guilhèm de Tudèla]] (actiu en [[1199]]-[[1214]]) e per un autor anonim ostil ai [[Crosada|crosats]], es compausada de {{formatnum:9578}} vèrs que depintan lo debanament de la Crosada de sei causas dirèctas a la [[Batalha de Basièja|victòria occitana de Basièja]]. Coma la poesia dau periòde « classic », presenta de trachs innovants importants. En particular, es modernizacion majora de la [[cançon de gèsta]] que foguèt raprochada de la cronica [[istòria|istorica]]. === Lo roman === Lo roman foguèt un genre pauc practicat per leis escrivans [[Occitània|occitans]] dau periòde [[Edat Mejana|medievau]] e per ne complicar mai l'estudi, la màger part deis òbras es perduda. Lei tèxtes coneguts apareisson ansin fòrça isolats e es malaisat de'n veire l'origina e leis evolucions. Lei pus importants son lo ''[[roman de Jaufre]]'', ''[[Flamenca]]'' e ''[[Guilhèm de la Barra]]''. Lo premier es l'unic roman dau cicle [[Legenda arturiana|arturian]] escrich en [[occitan]] e sembla datar de la fin dau sègle XII ò dau començament dau sègle XIII. Es clarament inspirat per la literatura francesa mai la construccion dei dialògs [[amor]]ós mòstra una adaptacion au public occitan ambé l'integracion de reglas eissidas dau [[fin' amor]]. ''[[Flamenca]]'', roman dau sègle XIII, es considerat coma lo prototip dau roman d'amor cortés. Pasmens, presenta tanben de trachs innovants, especialament dins la presentacion d'aspècts psicologics novèus. Enfin, ''[[Guilhèm de la Barra]]'' es un roman de chivalier escrich en [[1318]] per [[Arnaud Vidal de Castèlnòu d'Arri]]. Son racònte es centrat sus leis aventuras d'un chivalier obligat de s'enfugir dins un país exotic. En fòra dei romans, leis escrivans occitans publiquèron tanben de nòvas coma ''[[Castia gilos]]'' dau [[Catalonha|Catalan]] [[Raimon Vidal de Besalú]] (premiera mitat dau sègle XIII) e ''[[Las nòvas del papagai]]'' d'[[Arnaut de Carcassés]] (premiera mitat dau sègle XIII) que contan l'infidelitat legitima de fremas victimas de marits gelós. Fau egalament l'existéncia de ''[[Nòvas del heretje]]'' que depinta un debat entre un predicaire [[catolicisme|catolic]] e un [[catarisme|catar]]. === La literatura religiosa === La literatura religiosa es una tradicion anciana de la literatura occitana que data au mens de la ''[[Cançon de Santa Fe]]'' (sègle XI). En despiech dau desvolopament dau fin' amor, se mantenguèt gràcias ai comandas dau [[clergat]]. Lei pus famosas son probable ''[[La vida de Santa Enimia]]'' de [[Bertrans de Masselha]] (sègle XIII)<ref>Son nom es sovent escrich Bertrans de Marselha en causa d'una error sus son luòc de naissença.</ref>, qu'es compausat de {{formatnum:2000}} vèrs octosillabics, e la ''[[Vida de la benaurada sancta Doucelina]]''. Aquela darriera, escricha per [[Felipina de Porcelets]] (sègle XIII), èra destinada a esmòure e permetèt de favorizar la beatificacion de la religiosa. == Lo periòde barròc e la Premiera Renaissença == Lo periòde [[barròc]] durèt dau sègle XVI au sègle XVIII. Es caracterizat per l'exageracion dau movement, la subrecarga decorativa, leis efiechs dramatics, la tension, l'exuberància, la grandor e – de còps – lo contrast. En [[Occitània]], donèt naissença a una resurgéncia literària qu'es dicha « Renaissença » segon una expression de [[Robèrt Lafont]]. Comencèt dins lo corrent dau sègle XVI dins un contèxte lingüistic marcat per l'acabament de la conquista [[França|francesa]] de la quasi totalitat dei territòris [[Occitània|occitans]], per l'adopcion dau [[francés]] coma [[lenga oficiala]] en [[1539]] e per lo mantenement de l'[[occitan]] dins la vida vidanta. Son debanament es complèx qu'aguèt luòc d'un biais separat e independent en [[Gasconha]], en [[Provença]] e a [[Tolosa]]. === Lo movement gascon === La Renaissença en [[Gasconha]] foguèt marcada per la figura de [[Pèir de Garròs]] ([[1525]]/[[1530]] - [[1581]]) que son objectiu afirmat èra de tornar restaurar lo prestigi de la literatura occitana. Ansin, i apliquèt lei principis de la Pleiada francesa, refusèt d'escriure en [[francés]] e s'interessèt a de genres poetics diferents d'aquelei dau Nòrd. Son òbra es dominada per sa traduccion dei ''Saumes'' e per sei ''Poësias gasconas''. Son estile èra basat sus l'eloquéncia simpla de vèrs eroïcs e l'usatge d'una lenga populara rica. Inspirèt plusors autors coma [[Guilhèm de Sallusti deu Bartàs|Sallusti deu Bartàs]] ([[1544]]-[[1590]]), [[Arnaut de Saleta]] ([[1540]] - [[1579]] ò [[1594]]), [[Guilhèm Adèr]] ([[1567]]-[[1638]]) e [[Joan Giraud d'Astròs]] ([[1594]]-[[1648]]). Lo premier, qu'escriviá en [[francés]] e en [[gascon]], se destrièt amb un dialòg entre lei musas [[francés|francesa]], [[latin|latina]] e [[gascon]]a rivalizant entre elei per aculhir lei rèinas de [[França]] e de [[Navarra]]. [[Arnaut de Saleta]] èra un captau e un religiós que traduguèt lei ''Saumes'' en [[gascon]] au profiech dei [[protestantisme|protestants]]. [[Guilhèm Adèr]] èra un mètge autor d'un lòng tractat scientific (en [[latin]]) e sustot d'un poèma d'aperaquí {{formatnum:3000}} vèrs, dich ''Lou Gentilome gascoun'', sus lo rèi [[Enric IV de França|Enric IV]]. Enfin, lo darrier èra un poèta amb un estile fòrça variat inspirat per [[Virgili]]. Son òbra principala es Lo ''[[Trimfe de la lengua gascoa]]'' que met en scèna un dialòg entre lei quatre sasons. Element de remarca, dins un tèxte, comencèt de denonciar la [[vergonha]] que començava d'aparéisser dins certanei sectors de la societat. <gallery> File:Poesia Garros.jpg|Edicion dei ''Poesias Gasconas'' de [[Pèir de Garròs]]. Fichièr:Sallusti deu Bartàs.jpg|Representacion de [[Guilhèm de Sallusti deu Bartàs|Sallusti deu Bartàs]]. Fichièr:PsaumeSaletas4.jpg|Edicion de [[1583]] dei ''Saumes'' d'[[Arnaut de Saleta]]. File:Lo gentilome gascon.jpg|Edicion de [[1610]] dau ''[[Gentilome gascoun]]'' de [[Guilhèm Adèr]]. Fichièr:D'Astros.JPEG|Edicion dau ''[[Trimfe de la lengua gascoa]]'' de [[Joan Giraud d'Astròs]]. </gallery> === Lo movement provençau === En [[Provença]], lei condicions de la Renaissença foguèron fòrça diferentas d'aquelei de [[Gasconha]]. D'efiech, apareguèt a la Cort d'[[Enric d'Engoleime]] dins un mitan fòrça [[catolicisme|catolic]], favorable ai principis de la Pleiada e influenciat per la literatura italiana. Sa figura principala es [[Loís Bellaud|Loís Bellaud de la Bellaudièra]] ([[1543]]-[[1588]]). Son òbra es fòrça variada e s'interessèt a de tematicas divèrsas coma l'espèr, l'enueg, lo [[suicidi]], l'impaciéncia, l'imaginacion, l'amor, la [[fantasiá]]. Publiquèt tres recuelhs que son dichs ''[[Obros et rimos provenssalos]]'' (164 [[sonet]] a prepaus d'un empresonament), ''[[Dondon infernau]]'' e ''[[Passa-temps]]'' (151 sonets que son una cronica de sa vida as [[Ais de Provença|Ais]]). Aguèt dos discípols que marquèron prefondament la poesia [[provençala]] que son [[Robèrt Rufi]] ([[1542]]-[[1634]]) e [[Pèire Pau]] e l'orientèron vèrs de tèmas centrats sus la celebracion dau país e una sensualitat sovent ironica. [[Micolau Sabòli]] ([[1614]]-[[1675]]) es l'autre autor major de la Renaissença Provençala. Nascut dins una familha de pastres, escriguèt una tiera de cants de [[Nadau]] que son totjorn cantats e reeditats a l'ora d'ara. Son estil es marcat per la cèrca de la beutat de la lenga e per l'expression de la devocion. Èra tanben un musician de remarca que sa musica inspirèt [[Frederic Mistrau]] durant la composicion de la ''[[Copa Santa]]''. Enfin, entre leis autors importants dau periòde, se fau citar [[Glaudi Brueis]] (vèrs [[1570]]-[[1636]]), que foguèt famós per sa poesia (''[[Jardin deys Musos provensalos]]''), sei pèças de teatre e sei balets, [[Joan de Cabanas]] ([[1654]]-[[1717]]), autor de còntes e de pèças de teatre, e [[Gaspar Zerbin]] ([[1590]]-[[1650]]) que publiquèt plusors comèdias fòrtament influenciadas per lo teatre italian. <gallery> File:Bellaud.jpg|Retrach de [[Loís Bellaud|Loís Bellaud de la Bellaudièra]]. File:M Saboly.JPG|Bust de [[Micolau Sabòli]]. Fichièr:Brueis.jpg|Premiera pagina d'una pèça de [[Glaudi Brueis]]. File:Joan de Cabans.JPG|Manuscrit de [[Joan de Cabanas]]. File:Zerbin.jpg|Edicion d'una comèdia de [[Gaspar Zerbin]]. </gallery> === Lo movement tolosenc === Lo tresen periòde de la Renaissença foguèt centrat sus [[Tolosa]] e comencèt pus tardivament durant lei premiers decennis dau sègle XVII. Es en partida liat au movement gascon e d'autors coma [[Guilhèm Adèr]] i son de còps restacats. Sei figuras principalas son [[Bertran Larada]] ([[1581]] - vèrs [[1635]]) e [[Pèire Godolin]] ([[1580]]-[[1649]]).La vida dau premier es mau coneguda mai [[Bertran Larada|Larada]] es demorat famós per son ''[[Margalida Gascoa]]'' qu'es un recuelh de poesia autobiografic depintant un amor deçauput. Lo segond se destrièt sustot ambé son recuelh dich ''[[Ramelet Moundi]]''. Aguèt un estil fòrça variat e s'interessèt a plusors genres de poesia. Inspirèt certanei passatges dei comèdias de [[Savinien Cyrano de Bergerac|Cyrano de Bergerac]] e de [[Molière]]. === Autrei regions === Dins lo rèsta d'[[Occitània]], la Renaissença veguèt pas l'emergéncia de movements seguits. Pasmens, i aguèt plusors autors isolats que son trabalh agantèt una certana celebritat. Lo principau foguèt [[Joan de Valès]] qu'escriguèt ''[[Virgili desguisat o l'Eneïda burlesca]]'', una pèça borlesca, en [[1648]]. D'un biais generau, lo teatre popular occitan foguèt relativament vigorós durant lo periòde barròc. Certaneis escrivans assaièron tanben de publicar d'òbras situadas dins de genres pus seriós coma [[Nicolau Fizes]] ([[1648]]-[[1718]]) qu'es probable l'autor de l'''[[Opèra de Frontinhan]]'' presentat durant lei celebracions de la [[Patz de Nimega]]. [[Francés de Corteta]] (1571-1655) si destria per sei pastoralas ''[[Ramonet e Miramonda]]'' emai que per l'adaptacion d'un passatge de [[Don Quichòte|''Dòn Quichòte'']] au teatre, ''[[Sancho Pança, al Palais dels Ducs|Sancho Pança al palais dels ducs]]''. === Lo declin de la literatura occitana durant lo sègle XVIII === Dins lo corrent dau sègle XVIII, la literatura occitana conoguèt un periòde de declin. D'efiech, la centralizacion creissenta de [[França]], especialament a partir de l'organizacion d'institucions culturalas coma l'Acadèmia per [[Armand Jean du Plessis de Richelieu|Richelieu]], alunchèt l'[[occitan]] de l'elèit intellectuau dau reiaume. Ansin, aqueu sègle veguèt sustot l'edicion de gramaticas destinadas a corregir lei fautas deis occitanofòns assaiant de parlar [[francés]] (''Gasconismes corrigés''). L'activitat deis escrivans se limitèt ai domenis tradicionaus coma lo cant religiós ò la comèdia (per exemple [[Antòni Clet]]]). Dins aqueu contèxte, se destrièt lo [[Gasconha|Gascon]] [[Ciprian Desporrins]] ([[1698]]-[[1758]]) que sei poèmas foguèron cantats a la Cort de Versalhas per [[Pèir de Jeliòt]]. Lei pus famós son ''[[Rossinholet qui canta]]'' e ''[[Quant vòs ganhar pastoreta charmanta]]''. == Lo Felibritge e la Segonda Renaissença == La Segonda Renaissença foguèt l'òbra d'un elèit intellectuau qu'aviá prés consciéncia de l'existéncia d'un pòble occitan. Sa premiera partida cuerb la premiera mitat dau sègle XIX. Es caracterizada per un interès novèu portat a la lenga occitana per de cercaires mai ò mens inspirat per lo [[romantisme]] ambient. La segonda partida, que comença dins lo corrent deis ans 1850, es centrada sus la [[Provença]] Rodanenca e es marcada per son organizacion estructurada au sen dau [[Felibritge]]. === L'interès novèu per la lenga occitana === ==== Lei cercaires ==== A partir de la fin dau sègle XVIII, de cercaires comencèron d'estudiar l'[[istòria]] e la [[lenga]] dau sud de [[França]]. I descurbiguèron rapidament la cultura prestigiosa dei [[trobador]]s de l'[[Edat Mejana]] qu'èra d'aqueu temps largament oblidada. Lo trobador venguèt alora « a la mòda » e lo subjècte atraguèt d'istorians dei pòbles e de medievistas. Son òbra contribuïguèt a la reconstitucion de l'istòria d'[[Occitània]] e de sa cultura e foguèt ansin lo preludi a l'emergéncia dau [[Felibritge]]. Lo premier d'entre elei foguèt probable lo poèta e filològ [[Antòni Fabre d'Olivet|Fabre d'Olivet]] ([[1767]]-[[1825]]) que rescontrèt un certan succès ambé seis obratges ''Lo Trabador'', una mena de roman istoric, e ''[[La Langue d'oc rétablie dans ses principes constitutifs]]'', una gramatica e un lexic occitan. [[Francés Rainoard]] ([[1761]]-[[1836]]) menèt un trabalh similar en parallèl. Pus rigorós, laissèt una òbra marcada per una importanta antologia de la poesia dei trobadors (''Choix des poésies originales des troubadours'') e un lexic qu'a totjorn una gròssa importància a l'ora d'ara (''Lexique roman''). Pasmens, lo fondator de la cèrca [[sciéncia|scientifica]] sus la lenga d'òc es sovent considerat coma [[Simon Juda Onorat]] ([[1783]]-[[1852]]). Mètge, naturalista e, sustot, lexicograf redigiguèt un diccionari francés-occitan que foguèt lo modèl dau [[TDF|Tesaur dau Felibritge]]. Leis estudis [[istòria|istorics]] foguèron tanben tocats per la mòda dei [[trobador]]s, çò que menèt a la redescubèrta de la [[Crosada dels albigeses|Crosada deis Albigés]] e de seis atrocitats. Tres istorians ne son lei figuras majoras : [[Augustin Thierry]] ([[1795]]-[[1856]]), [[Claude Fauriel]] ([[1772]]-[[1844]]) e [[Jean-Bernard Mary-Lafon]] ([[1810]]-[[1884]]). [[Augustin Thierry|Thierry]] faguèt partida dei premiereis istorians qu'utilizèron de fònts originalas per son trabalh. Desvolopèt una teoria explicant leis antagonismes istorics de son epòca per l'existéncia de « raças conquistairitz » e de « raças conquistadas ». L'adaptèt a l'istòria de [[França]] que foguèt resumida a un combat entre un nòrd franc imperalista e [[racisme|racista]] e un sud romanizat [[Pacifisme|pacific]] e [[Tolerància|tolerant]]. [[Claude Fauriel]] defendèt tanben aquela tèsi e editèt la ''[[Cançon de la Crosada]]'' en [[1834]]. Es tanben l'autor d'una ''Histoire de la Gaule Méridionale'', depintant leis orrors de la Crosada, e d'una ''Histoire de la poésie provençale''. Enfin, [[Jean-Bernard Mary-Lafon|Mary-Lafon]] escriguèt la premiera istòria d'[[Occitània]] dins son ''Histoire politique, religieuse et littéraire du Midi de la France depuis les temps les plus reculés jusqu'à nos jours''. Aqueu trabalh scientific trobèt pereu un ecò dins l'òrdre donat per [[Napoleon III]] de reculhir totei lei cants populars de [[França]]. D'efiech, aquò permetèt d'enregistrar un gròs nombre de còntes, de poèmas e de cançons occitans. <gallery> Fichièr:Fabre dolivet.jpg|[[Antòni Fabre d'Olivet|Fabre d'Olivet]] que foguèt un dei precursors de la « mòda » dei trobadors au començament dau sègle XIX. Fichièr:François-Juste-Marie Raynouard.jpg|[[Francés Rainoard]], precursor major de la recèrca scientifica sus la lenga e la cultura occitanas. Fichièr:Simon-Jude Honnorat (1783-1852).JPG|[[Simon Juda Onorat]], fondator de la recèrca scientifica sus l'[[occitan]] e autor dau diccionari que pòrta son nom. File:AugustinThierry.jpg|[[Augustin Thierry]], premier istorian qu'estudièt l'istòria d'[[Occitània]]. File:Claude Fauriel.jpg|[[Claude Fauriel]], istorian qu'editèt per la ''[[Cançon de la Crosada]]'' e denoncièt leis atrocitats de la [[Crosada dels albigeses|Crosada]]. File:JoanBernatMary-Lafont.jpg|[[Jean-Bernard Mary-Lafon]], autor de la premiera istòria d'[[Occitània]]. </gallery> ==== Una florison d'autors ==== Lo trabalh d'erudicion sus l'istòria d'[[Occitània]] e sus sa lenga favorizèt a partir de [[1820]] l'aparicion d'un important movement d'autors. Lor retrach tipic es aqueu d'un captau cultivat amorós de la lenga d'òc ò aqueu d'un artesan aculturat en [[francés]] e donant d'importància a sa lenga. La florison aguèt luòc dins totei lei regions occitanas. Dins lo premier ensems, se tròba lo marqués [[Gustau de la Fara-Alès]] ([[1791]]-[[1846]]) que son cap d'òbra foguèt lo roman ''[[Las castanhadas]]'', publicat en [[1844]], qu'inspirèt mai d'un autor cevenòl. [[Joan Josèp Mariús Dieulofet]] ([[1771]]-[[1840]]), poèta [[provença]]u famós per la puretat de sa lenga, ne fa partida tanben partida. Escriguèt de còntes, de poèmas e de fablas e trabalhava sus un diccionari francés-occitan. Son òbra pus coneguda es lo poèma ''[[Lei Manhans]]'' de [[1819]]. Dins lo segond grop, se pòdon citar lo [[Marselha|Marselhés]] [[Victor Gelu]] ([[1806]]-[[1885]]) e, sustot, l'[[Agen|Agenés]] [[Jansemin (poèta)|Jansemin]] ([[1798]]-[[1864]]). Lo premier s'inspirèt de la societat de la Ciutat Focèa per metre en scena de personatges de la vida vidanta, ne denonciar lei vicis e assaiar de lei corregir. Participèt tanben a la creacion dau jornau satiric ''[[La Sartan]]''. En revènge, refusèt totjorn de jonhér lo [[Felibritge]] en despiech de mai d'una propòsta. De son caire, [[Jansemin (poèta)|Jansemin]] aguèt una gròssa influéncia en [[Lengadòc]] onte suscitèt de vocacions nombrosas. En particular, sei poèmas li permetèron d'obtenir una fama nacionala e sei lecturas publicas venguèron d'eveniments capables d'atraire un public important. Sei tèxtes son reünits dins ''[[Las Papilhòtas]]''. <gallery> Fichièr:Dieulofet.jpg|[[Joan Josèp Mariús Dieulofet]], autor dau poema ''[[Lei Manhans]]''. Fichièr:Victor Gelu.png|[[Victor Gelu]], poèta major de la [[Marselha]] de la premiera mitat dau sègle XIX. Fichièr:Jansemin.jpeg|[[Jansemin (poèta)|Jansemin]], autor de ''[[Las Papilhòtas]]''. </gallery> === Lo Felibritge === {{veire|Felibritge}} ==== Programas e principis dau Felibritge ==== Après la renaissença desorganizada de la premiera mitat dau sègle XIX, un grop d'autors decidiguèt de s'estructurar segon lo modèl de la Pleiada francesa. Aquò donèt naissença au [[Felibritge]] e a un movement poderós que marquèt prefondament la literatura occitana fins a la [[Premiera Guèrra Mondiala]]. Fondat en [[1854]], lo movement voliá restaurar la lenga [[provençau|provençala]], restancar son declin e promòure la cultura [[occitan]]a. Existís totjorn a l'ora d'ara. Son organizacion li permetèt de prepausar la premiera codificacion modèrna de l'[[occitan]] (la [[grafia mistralenca]]) e de donar una visibilitat novèla a la literatura occitana dins un contèxte d'avançada dau francés. Lo bilanç d'aqueleis accions es mitigat. D'un caire, la literatura occitana venguèt tornarmai fòrça prestigiós, especialament gràcias a l'òbra de [[Frederic Mistral|Frederic Mistrau]], e la grafia mistralenca facilitèt la circulacion deis òbras. Pasmens, d'un autre caire, lo programa [[politica|politic]] dau [[Felibritge]] foguèt jamai ben definit e lei revendicacions lingüisticas dei felibres mau capitèron totalament. De mai, sa promocion de la lenga foguèt sustot aquela dau dialècte rodanenc dau [[provençau]] e excluguèt – generalament – leis autrei formas de la lenga. Enfin, l'usatge de l'[[occitan]] contunhèt de demenir au sen de la societat occitana, sustot a partir deis ans 1920-1930. ==== Frederic Mistrau ==== {{veire|Frederic Mistral}} [[Frederic Mistral|Frederic Mistrau]] ([[1830]]-[[1914]]) domina largament lo periòde dau [[Felibritge]] qu'es un poèta major de la literatura [[Occitània|occitana]] e [[Euròpa|europèa]] de la segonda mitat dau sègle XIX. Son cap d'òbra es lo poema tragic de dotze cants dich ''[[Mirèlha|Mireio]]'', publicat en [[1858]], que foguèt a l'origina de sa celebritat. Pasmens, es egalament l'autor de plusors autrei tèxtes de remarca coma ''[[Calendau]]'', ''[[Lis Isclo d'or]]'', ''[[Nerto]]'', ''[[La Rèino]]'', ''[[Lou Pouèmo dóu Rose]]'' e ''[[Lis óulivado]]''. Collectèt tanben lei còntes tradicionaus de [[Provença]] e, sustot, foguèt l'autor d'un diccionari francés-provençau, ''[[Lou Tresor dóu Felibrige]]'', qu'es totjorn a l'ora d'ara lo diccionari occitan pus ric. En [[1904]], recebèt lo [[Prèmi Nobel de Literatura]] per l'ensems de son òbra. ==== Josèp Romanilha, Teodòr Aubanèu e Fèlix Gras ==== [[Frederic Mistrau|Mistrau]] foguèt pas l'unic felibre que rescontrèt lo succès durant sa carriera. Entre lei pus famós de sei contemporanèus, se pòdon citar [[Josèp Romanilha]] ([[1818]]-[[1891]]), [[Teodòr Aubanèu]] ([[1829]]-[[1886]] e [[Fèlix Gras]] ([[1844]]-[[1901]]). Lo premier es sustot demorat famós per son influéncia majora sus la codificacion de la [[nòrma mistralenca]], sa participacion a divèrsei jornaus e son sostèn a la publicacion de l'[[Armana prouvençau]]. [[Teodòr Aubanèu|Aubanèu]], considerat coma lo poèta pus prefond dau Felibritge, publiquèt en [[1860]] ''[[La mióugrano entre-duberto]]'' que foguèt ben acuelhit per la critica mai condamnat per seis amics [[catolicisme|catolics]]. Aquò menacèt son estampariá e marquèt una lònga pausa dins sa carriera. Esperèt ansin fins a [[1885]] per publicar son segond recuelh ''[[Li fiho d'Avignoun]]'' que foguèt tornarmai durament atacat per la Glèisa. Moriguèt l'an seguent. [[Fèlix Gras]] aguèt pas de problemas similars qu'èra un [[republica]]n ben afiermat. Subrenomat lo « Felibre Roge », s'interessèt subretot au roman. Son cap d'òbra es una epopèia, dicha ''[[Li Rouge dóu Miejour]]'', que conta lo viatge dau batalhon [[Revolucion Francesa|revolucionari]] [[Marselha|marselhés]] vèrs [[París]] en [[1792]]. L'obratge foguèt celebrat per lo Premier Ministre [[William Ewart Gladstone]] e foguèt traduch dins plusors lengas. Seis autreis òbras majoras son ''[[Li Carbounié]]'', ''[[Toloza]]'' (poema epic sus la Crosada) e, subretot, ''[[La Paplino]]''. ==== Autreis autors majors dau periòde ==== A la fin dau sègle XIX, lo [[Felibritge]] s'èra estendut ais autrei regions d'[[Occitània]]. D'un biais generau, s'embarrèt dins un provincialisme caracterizat per la celebracion dau terraire e l'amor de la lenga e de la tradicion que foguèt, en partida, a l'origina de sa revirada. Pasmens, contunièt tanben de revelar d'autors de remarca. Per exemple, foguèt lo cas dau [[pintura|pintre]], [[gravadura|gravador]] e escrivan [[Valèri Bernard]] ([[1850]]-[[1936]]). Capolièr dau [[Felibritge]] de [[1909]] a [[1919]], assaièt de promòure una lenga susceptibla d'unificar totei lei dialèctes [[occitan]]s e lo [[catalan]]. Aquò donèt naissença a un parlar mixt entre la grafia mistralenca e la futura [[nòrma classica]]. Son cap d'òbra es ''[[La legenda d'Esclarmonda]]'', poèma de dotze cants editat en [[1925]]. Puei, precursor de l'[[occitanisme]] modèrne, fondèt, en [[1930]], la [[Societat d'Estudis Occitans]], remplaçada, en [[1945]], per l'[[Institut d'Estudis Occitans]]<ref>Aqueu cambiament foguèt entraïnat per lei dificultats recurrentas de la SEO e per lo descrèdit de [[Loís Alibèrt]] qu'èra estat condamnat a la Liberacion per collaboracion.</ref>. En [[Bearn]], se pòu citar lo poèta [[Miquèu de Camelat]] ([[1871]]-[[1962]]). Fòrça influenciat per Frederic Mistrau, escriguèt tres epopèias e dramas de vèrs. La premiera, [[Belina]] ([[1899]]), es considerada coma la ''[[Mirèlha|Mireio]]'' [[gasconha|gascon]]a. Leis doas autrei pèças, ''[[Mourte e Bibe]]'' ([[1920]]) e ''[[Lòla]]'' ([[1939]]), fan egalament partida deis òbras majoras de la literatura occitana. Pasmens, [[Miquèu de Camelat|Camelat]] se limitèt pas au teatre e publiquèt tanben de novèlas e participèt activament a la revista ''[[Reclams]]''. En [[Losera (departament)|Losera]] , [[Feliç Remise dis lo Grelhet|lo Grelhet]] (1865-1941), istòrian e director del jornal "La crotz de Losera" apiasonava l' Armanac de Losera en 1899 e escriguèt los tres tòmes dels "Contes del Gevaudan" . Sas reviradas de "las Fablas de la Fònt en lenga nostra" son famòsas. Enfin, una autra figura majora d'aqueu periòde foguèt aquela de [[Josèp d'Arbaud]] ([[1874]]-[[1950]]) que son cap d'òbra es lo [[roman]] ''[[La Bèstia dau Vacarés|La bèstio dóu Vacarés]]'' que conta lo rescòntre entre un èsser fantastic au fisic de satire e un [[Gardian (Camarga)|gardian]]. <gallery> Fichièr:Frederic Mistral portrait photo.jpg|[[Frederic Mistral|Frederic Mistrau]], cofondator dau [[Felibritge]], autor de plusors òbras majoras e [[Prèmi Nobel de Literatura]] [[1904]]. File:Roumanille.jpg|[[Josèp Romanilha]], cofondator dau [[Felibritge]] e artesan principau de la codificacion de la [[nòrma mistralenca]]. Fichièr:Teodor Aubanel.jpg|[[Teodòr Aubanèu]], cofondator dau [[Felibritge]] e autor de ''[[La mióugrano entre-duberto]]''. Fichièr:Fèlix Gras dins Jourdanne.png|[[Fèlix Gras]], autor de l'epopèia [[Revolucion Francesa|revolucionària]] ''[[Li Rouge dóu Miejour]]''. File:Valère Bernard - Capoulié du Félibrige.jpg|[[Valèri Bernard]], autor de ''[[La legenda d'Esclarmonda]]'' e fondator de la [[Societat d'Estudis Occitans]]. Fichièr:CamelatArren.jpg|[[Miquèu de Camelat]], autor de plusors epopèias majoras escrichas en [[gascon]]. Fichièr:Joseph d'Arbaud manadier.jpg|[[Josèp d'Arbaud]], autor dau roman ''[[La bèstio dóu Vacarés]]''. </gallery> == La Tresena Renaissença == === La rompedura ambé lo Felibritge === Tre la fin dau sègle XIX, certanei felibres comencèron de se raprochar dau modèl [[Catalonha|catalan]] qu'obteniá mai de resultats que lo [[Felibritge]]. En particular, un grop format d'[[August Fourès]] ([[1848]]-[[1891]]), d'[[Antonin Perbòsc]] ([[1861]]-[[1944]]) e de [[Prospèr Estieu]] ([[1860]]-[[1939]]) s'engatjèt ardiament dins aquela via e prepausèt d'establir una grafia pròcha d'aquela dei [[trobador]]s e dau [[catalan]]. Aqueu trabalh arribèt en [[1935]] a la premiera definicion de la [[nòrma classica]] de [[Loís Alibèrt]] ([[1884]]-[[1959]]). S'enseguiguèt una lònga « guèrra dei grafias » entre la grafia mistralenca, la grafia occitana e certanei sistèmas pus locaus. Aquò afebliguèt l'[[occitanisme]] e lo conflicte, que sembla d'ara endavant largament ganhat per la [[nòrma classica]], èra pas encara totalament acabat au començament dau sègle XXI. === La multiplicacion dei genres === Après la [[Segonda Guèrra Mondiala]], coma pendent lo periòde felibrenc, la lenga contunièt de disparéisser en despiech de l'aparicion d'autors de remarca. En particular, dins lo corrent deis ans 1960-1970, aguèt una novèla florison literària de remarca que constituís la Tresena Renaissença de la literatura occitana. Sei figuras majoras ne foguèron [[Max Roqueta]] ([[1908]]-[[2005]]), [[Joan Bodon]] ([[1920]]-[[1970]]), [[Bernat Manciet]] ([[1923]]-[[2005]]), [[Marcela Delpastre]] ([[1925]]-[[2005]]) e [[Robèrt Lafont]] ([[1923]]-[[2009]]). Pasmens, en mai de l'òbra d'aqueleis autors majors, foguèt sustot marcada per la diversitat dei genres practicats qu'anavan dei formas classicas coma la poesia ([[Sèrgi Bec]], [[Ives Roqueta]], [[Renat Nelli]]...), lo roman ([[Pèire Pessamessa]]...) ò lo [[teatre]] ([[Claudi Alranc]], [[Andrieu Benedetto]]...) a de formas pus novèlas coma la cançon modèrna ([[Claudi Martí]], [[Patric]], [[Mans de Breish]], [[Maria Roanet]], [[Joan Pau Verdier]]...). L'òbra dei cinc figuras majoras dau periòde se destria per sei tematicas de portada universala e per son eclectisme. D'efiech, plusors d'entre elei foguèron romancier, poèta e dramaturg. Es lo cas dau [[Lengadòc|Lengadocian]] [[Max Roqueta]] que son òbra es fondada sus l'esplendor dei [[garriga]]s, sus la consciéncia dau temps e dau non-ren e sus d'univèrs tragics e serens. Caracteristicas de la literatura occitana dei sègles XIX e XX, aquelei tematicas son probable lo rebat de la situacion de la lenga e de la cultura occitanas. Son cap d'òbra es lo recuelh de novèlas ''[[Vèrd paradís]]'' que foguèt publicat dins lo corrent deis ans 1960-1970. [[Joan Bodon]], egalament de [[Lengadòc]], èra sustot un romancier e un contaire. Son òbra se concentra sus la descripcion d'un mond rurau format de febles, d'umiliats e d'excluchs. L'eissida i es generalament marrida ([[vin]], [[mòrt]], [[foliá]], fugida...) e lo ton de sa pròsa es sovent pessimista mai tendre. De mai, son trabalh se destria per sa qualitat lingüistica e son parlar servís sovent coma modèl. [[Bernat Manciet]] èra pas originari de [[Lengadòc]] mai dei [[Lanas]]. Escriguèt ansin dins un dialècte landés qu'es de còps fòrça opac en causa de son ultralocalisme. Pasmens, son òbra es fòrça rica que foguèt poèta, romancier, dramaturg e pintaire. Depintèt principalament lei roïnas de la guèrra, l'estraç de l'òme modèrne e la disparicion dau país occitan. Seis òbras pus importantas son lo recuelh de poesias ''Accidents'', lo roman ''[[Lo gojat de noveme]]'' e lo poèma ''[[L’enterrament a Sabres]]''. [[Marcela Delpastre]] èra una païsana de [[Lemosin]] que foguèt principalament poetessa. Bastiguèt la sieuna [[cosmogonia]] e assaièt de depintar la vida de la tèrra dins de frasas sovent lòngas que son de còps similaras a de psaumes. Es tanben l'autor d'una autobiografia que conta sa jovença au sen d'un mitan païsan disparegut. Enfin, l'òbra dau [[Provença]]u [[Robèrt Lafont]] es probable la pus rica que regarda la literatura, la cèrca scientifica e lo combat politic (movement ''Volèm viure al païs''). D'efiech, aguèt una influéncia majora dins la revendicacion regionalista e realizèt plusors viatges en [[Catalonha]], en [[Itàlia]], en [[Alemanha]] ò en [[Àustria]]. Trabalhèt tanben sus la redescubèrta de la literatura medievala e sus de questions de [[lingüistica]]. Ansin, sa bibliografia se compausa d'un centenau de libres e d'un milier de publicacions. Regardant son òbra literària, foguèt romancier, poèta e dramaturg e director de divèrsei revistas. === La literatura occitana dau sègle XXI === Au començament dau sègle XXI, la literatura occitana conoís una situacion totjorn similara an aquela dei dos sègles precedents marcada per lo paradòxa entre lo declin continú de l'usatge de la lenga e una produccion totjorn relativament rica. Ansin, a l'ora d'ara, doas generacions d'escrivans occitanas son activas. Son fòrça dinamicas en matèria de poesia mai totei lei genres son representats, compres lei pus modèrnes coma la [[benda dessenhada]]. La premiera, nascuda dins lo corrent deis ans 1960, es dominada per de figuras coma [[Sèrgi Javaloyès]] (nascut en [[1951]]), que son òbra es marcada per la [[guèrra d'Argeria]] (''L’Òra de partir'') e per son installacion en [[Bearn]] (lo poema epic ''[[Sorrom Borrom]]''). Au sen de la segonda, se destrian [[Aubin Bonnet]], [[Aurelià Lassaca]] e [[Estève Salendres]] que son nascuts durant leis ans 1980. La cançon es tanben fòrça ben representada, especialament ambé lei grops [[Nadau (grop)|Nadau]] (fondat en [[1973]]), [[Lou Dalfin]] (fondat en [[1982]]) [[Massilia Sound System]] (fondat en [[1984]]) e [[Lou Seriol]] (fondat en [[1994]]). En particular, illustran una gròssa diversitat de genre (reggae per [[Massilia Sound System]], mèscla d'instruments ancians e modèrnes per [[Lou Dalfin]]...). De mai, ''[[De cap tà l'immortèla]]'' e ''[[L'encantada]]'' de Nadau fan uei partida dau repertòri tradicionau de la cançon populara occitana. == Liames intèrnes == == Bibliografia == * ''Las Joyas del gay saber'', édité par Jean-Baptiste Noulet, vol. iv. de ''Monuments de la littérature romane'' de Gatien-Arnoult, &c., Tolosa, 1849. * Jean-Baptiste Gaut, ''Étude sur la littérature et la poésie provençales'', Mémoires de l'académie des sciences d'Aix, tome ix. pp. 247344, Ais, 1867. * [[Paul Meyer|Meyer, Paul]]. ''Cours d'histoire de la littérature provençale''. Paris : A. Franck, 1865. * Noulet, ''Essai sur l'histoire littéraire des patois du midi de La France aux {{s mini-|XVI}} et {{s mini-|XVII}} siècles'' (Paris, 1859) and ''... au XVIII siècle'', Paris, 1877. * Jean Bernard Mary-Lafon, ''Histoire littéraire du midi de la France'', Paris, 1882. * Antonio Restori, ''Letteratura provenzale'', pp. 200214, Milan, 1891. * Frédéric Donnadieu, ''Les Précurseurs des félibres 1800-1855'', Paris, 1888. * G. Jourdanne, ''Histoire du Félibrige, 1854-1896'', Avinhon, 1897. * Hennion, ''Les Fleurs félibresques'', Paris, 1883. * Portal, ''La letteratura provenzale moderna'', Palerma, 1893. * Eduard Koschwitz, ''Ueber die provenzalischen Feliber und ihre Vorgaenger'', Berlin, 1894. * Mariton, ''La Terre provençale'', Paris, 1894. (H. 0.) *[[Miquèu de Camelat|Camelat, Miquèu de]]. ''La Litterature gascoune de las Hounts purmères à Oey lou die''. Pau : [[Vignancour (imprimeur)|Marrimpouey]], 1950. *[[Charles Camproux]], ''Histoire de la littérature occitane'', Paris, Payot, 1953. *Anatole, Cristian - [[Robèrt Lafont |Lafont, Robèrt]]. ''Nouvelle histoire de la littérature occitane''. Paris : P.U.F., 1970. *Jouveau Réné et Charles Rostaing, , Lou prouvençau à l'Escolo, 1972. *{{es}} Martín de Riquer, ''Los trovadores'', Barcelona, Planeta, 1975 {{ISBN|978-8-4320-7634-3}}, {{formatnum:1751}} pages. *Gardy, Philippe. L’Écriture occitane aux {{s mini-|XVI}}, {{s mini-|XVII}} et {{s mini-|XVIII}} siècles, CIDO, 1986. * Jean-Charles Huchet, ''Le Roman occitan médiéval'', collection « Littératures modernes », Paris, PUF, 1991 {{ISBN|2-13-043713-3}}, 214 pages. *[[Pèire Bèc|Pierre Bec]], ''Le Siècle d'or de la Poésie gasconne'', Paris, Les Belles Lettres, 1997 {{ISBN|2-251-49006-X}} *[[Hervé Lieutard]] (sota la direccion de) ''La littérature d'oc'', ''Mille ans de littérature occitane – parcours historique et problématique'', [https://web.archive.org/web/20170914235513/http://www.univ-montp3.fr/uoh/occitan/une_litterature/co/module_Occitan-litterature_5.html]. == Nòtas e referéncias == <references/> {{litOc}} [[Categoria:Literatura occitana|*]] cihapigb7vcxs8y9fvms40gnd07h5vw 0 12419 2512666 2491667 2026-11-08T03:24:34Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512666 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} [[Imatge:Dafnisalacimadura.jpg|thumb|left|]] [[Imatge:Jean-Joseph Cassanéa de Mondonville (original replica) by Maurice Quentin de La Tour.jpg|thumb|[[Joan Josèp Cassanea de Mondonvila]] per [[Quentin de la Tour]]]] '''Dafnís e Alcimadura''', [[opèra]] en [[occitan]] escrivuda e compausada per [[Joan Josèp Cassanea de Mondonvila]] e interpretada peu purmèr còp davant la cort de [[Loís XV de França]] a [[Fontainebleau]] lo [[24 d'octòbre]] de [[1754]]. == Istòria, interpretacions e criticas == Mondonvila qu'estampè ''Dafnís e Alcimadura'' dab la mencion: "''Pastorale languedocienne''". Que ho un projècte panoccitan per au mens duas rasons ; en purmèr, per'mor lo prològ de l'autor que conda ua istòria de la lenga en explicant que lo [[latin]] que balhè ua lenga comuna (Mondonvila que l'apèra ''l'ancienne langue provençale'') qui la lenga de [[Tolosa]] e la soa (lo [[lengadocian]] de [[Narbona]]) e'n demòran pròches. La dusau rason qu'ei que los interprèts e vienevan de diferents parçans d'Occitània : [[Pèir de Jeliòt]] de [[Bearn]], [[Maria Fèl]] de [[Gasconha]] e Latour (Jean-Paul Spesoller) probablement de [[Carcassona]] (en 1764 [[Antòni Trial]] de [[Provença]]). A la fin deu sègle XX, ''Dafnís e Alcimadira'' que ho interpretat davant una delegacion chinesa a l'escadença de l'embessoatge de Montpelhièr dab ua vila de China. Ua orquèstra barròca enregistrè dus aires e ua aria dens un CD suber la musica deus Estats deu Lengadòc.[[Imatge:Tocqué Pierre de Jélyotte.jpg|thumb|[[Jeliòt]]]] ''Dafnís e Alcimadura'' que ho ua escaduda de las granas, interpretat durant mantuas annadas en un sarròt de vilas, de [[París]] a [[Montpelhièr]] en passant per [[Versalhas]]. Que ho tradusit, imitat, parodiat e criticat, çò qui balhè a l'occitan lo parat d'estar valorizat e laudat (per [[Grimm]], per exemple e peu ''[[Mercure de France]]'' ). Se ''Dafnís e Alcimadura'' qu'ei de segur l'opèra occitan mes important deu sègle, ne ho pas lo sol ni tanpauc lo purmèr, e que cau ací mentàver qu'abans Mondonvila, un aute compositor occitan, [[Joan-Josèp Moret]], que botè en musica lo libret de [[La Font]] de ''[[Las Fèstas de Talia]]'' (''Les Festes de Thalie'') dab ua entrada en provençau.[[Imatge:Maurice Quentin de La Tour - Marie Fel.jpg|thumb|[[Maria Fèl]]]] == Sinòpsi == === Acte purmèr === Dafnís qu'ei un ric pastor amorós d'Alcimadura, mes era, que s'arrefusa ad eth per'mor de non pas créder a la soa sinceritat. Janet, lo son hrair, que's perpausa de provar a la soa sòr aquesta quita sinceritat de Dafnís. === Acte dusau === Janet que's deguisa en sordat e que se'n va trobar Dafnís qui'u conda qu'ei malurós per'mor deu son amor. Entà impressionar lo pastor, que's vanta d'aver hèit mantuas guerras ; que'u conda tanben que's va maridar dab Alcimadura après aver aucit un pastor qui la corteja. Dafnís no's muisha pas brica pauruc e que ditz que non cambiarà pas d'amor. Alavetz, que s'enten Alcimadura a cridar per'mor qu'ei perseguida per un lop. Dafnís que la sauva en tuant la bèstia. Qu'ei reconeishenta, mes non pòt tostemps pas l'aimar. === Acte tresau === Janet qu'essaja de convéncer Alcimadura d'esposar Dafnís après qu'agi muishat la soa valor. Era que s'arrefusa totjorn per'mor que non vòu pas estar encadenada a l'amor. Per'mor deu son refús, Dafnís que la deisha en miaçant de's tuar. Janet que la vien condar la mort deu pastor. Còp sec, Alcimadura que desira la pròpia soa mort, muishant atau lo son amor per Dafnís. Urosament, la mort de Dafnís be èra pas qu'ua farça de Janet, e Alcimadura non pòt pas mei denegar ni arrefusar lo son amor. == Bibliografia == *Per lo libret : **[[Micolai Fizes|Fize, Micolau]] e [[Joan Josèp Cassanea de Mondonvila|Mondovila, Joan Josèp Cassanea de]]. ''Dafnís e Alcimadura e l'Operà de Frontinhan''. Montpelhièr : [[A Tots]] - [[IEO]], [[1981]]. *Enregistrament : **''Musique aux Etats du Languedoc''. == Ligams extèrnes == * {{oc}} [https://www.youtube.com/watch?v=oyGfSggJWG8 Dafnis e Alcimadura, opèra occitan - Occitanica eAnem / CIRDOC ] *[http://www.youtube.com/watch?v=AjsqhplzuAU Escotatz Dafnís e Alcimadura] *[http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5507413c.image.r=Daphnis+et+alcimadure.f66.langFR Lo libret sus Gallica.bnf.fr] *[https://web.archive.org/web/20160623062418/http://www.espaci-occitan.com/botiga/oc/a-tots/101-dafnis-e-alcimadura-e-l-opera-de-frontinhan.html Lo libre dins la coleccion A Tots 67 als edicions IEO] *[http://books.google.com/books?id=oyM0AAAAMAAJ&pg=PA203&dq=Daphnis+et+alcimadure&hl=fr&ei=WOGuTMP8B8jn4gaVo-WiBg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=6&ved=0CDgQ6AEwBQ#v=onepage&q=Daphnis%20et%20alcimadure&f=false Cronica critica e contemporanèa deu ''Mercure de France''] {{escrivan occitan XVIII}} {{multibendèl|musica|Portal Lengadòc|Portal Bearn|Portal Gasconha|Portal Provença|litOc|literatura}} [[Categoria:Opèra occitan]] [[Categoria:Opèra de Mondonvila]] 13mc7yoxbciyi2jkqfk961kspwmyuyg 0 14161 2512653 2507261 2026-11-07T23:52:40Z Lapin kuski 65991 File 2512653 wikitext text/x-wiki {{Infobox Cinèma (personalitat) |nom = Dolly Parton |imatge = Dolly Parton, 2011.jpg |talha imatge = 200px |legenda = Dolly Parton, 2011. |nom de naissença = Dolly Rebecca Parton |escais= |data de naissença = [[19 de genièr]] de [[1946]] |luòc de naissença = Sevierville, [[Tennessee]] |nacionalitat = {{Estats Units}} |filmes notables= |conjunt= |enfant= |sit = www.dollypartonmusic.net |activitats = [[cinèma|Actritz de cinèma]] e cantaira |recompensas = |imdb =0000573 }} [[File:Dolly Parton @ Lanxess-Arena (Köln).jpg|thumb|Dolly Parton (2014)]] '''Dolly Rebecca Parton''' ([[Sevierville]], [[19 de genièr]] de [[1946]]) es una cantaira [[Estats Units d'America|americana]] de [[country]] e tanben actritz de [[cinèma]]. Es una de las artistas musicalas mai famosas e a compausat mai de 3.000 cançons, que las mai conegudas son "I Will Always Love You" (interpretada tanben mai tard per [[Whitney Houston]]), "Jolene", "Coat of Many Colors","9 to 5", e "My Tennessee Mountain Home". == Filmografia == === coma compositritz === * [[2002 al cinèma|2002]] : ''Frank McKlusky, C.I.'' (vidèo) : ''Edith McKlusky'' * [[1982 al cinèma|1982]] : ''9 to 5'' (seria TV) * [[1983 al cinèma|1983]] : ''Koks i kulissen'' * [[1991 al cinèma|1991]] : ''Wild Texas Wind'' (TV) === coma actritz === * [[1980 al cinèma|1980]] : ''[[Comment se débarrasser de son patron]]'' (''Nine to Five'') : ''Doralee Rhodes'' * [[1982 al cinèma|1982]] : ''[[La Cage aux poules]]'' (''The Best Little Whorehouse in Texas'') : ''Mona Stangley'' * [[1984 al cinèma|1984]] : ''[[Rhinestone]]'' : ''Jake'' * [[1986 al cinèma|1986]] : ''[[A Smoky Mountain Christmas]]'' (TV) : ''Lorna Davis'' * [[1989 al cinèma|1989]] : ''[[Potins de femmes]]'' (''Steel Magnolias'') : ''Truvy Jones'' * [[1991 al cinèma|1991]] : ''[[Wild Texas Wind]]'' (TV) : ''Thiola 'Big T' Rayfield'' * [[1992 al cinèma|1992]] : ''[[Franc-parler]]'' (''Straight Talk'') : ''Shirlee Kenyon'' * [[1994 al cinèma|1994]] : ''[[Heavens to Betsy]]'' (seria TV) * [[1996 al cinèma|1996]] : ''[[Mindin' My Own Business]]'' (seria TV) * [[1996 al cinèma|1996]] : ''[[Unlikely Angel]]'' (TV) : ''Ruby Diamond'' * [[1999 al cinèma|1999]] : ''[[Blue Valley Songbird]]'' (TV) : ''Leanna Taylor'' * [[2000 al cinèma|2000]] : ''[[Wave to the World]]'' (vidèo) === coma productritz === * [[1991 al cinèma|1991]] : ''[[Wild Texas Wind]]'' (TV) * [[1996 al cinèma|1996]] : ''[[Unlikely Angel]]'' (TV) * [[1999 al cinèma|1999]] : ''[[Blue Valley Songbird]]'' (TV) {{Portal cinèma}} {{portal musica}} {{DEFAULTSORT:Parton, Dolly}} [[Categoria:cantaire de country]] [[Categoria:Cantaira americana]] [[Categoria:Actritz americana]] [[Categoria:Naissença en 1946]] [[Categoria:Compositor de musicas de filmes]] [[Categoria:actritz americana]] [[Categoria:productritz americana]] [[Categoria:Scenarista american]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1960]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1970]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1980]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1990]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2000]] [[Categoria:Naissença en Tennessee]] e3s27uwb3v6y2c805uotg5i4sm2rgpc 0 17529 2512643 2178904 2026-11-07T21:35:30Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512643 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {| border="1" cellpadding="2" width=255 cellspacing="0" align="right" style="margin: 0 0 1em 1em; text-align:left; border-collapse:collapse; border:1px gray solid; font-size:95%; background:#f9f9f9" |+ <big><big>'''Antoine Lavoisier''' |- | style="background:#efefef" align="center" colspan=2 |[[Fichièr:David - Portrait of Monsieur Lavoisier (cropped).jpg|200px]] |- !align=right|Profession: |[[Quimia|quimista]] |- !align=right|País: | [[França]] |- !align=right|Data de naissença: |[[26 d'agost]] de [[1743]] |- !align=right|Luòc de naissença: |[[París]], [[França]] |- !align=right|Data de decès: |[[8 de mai]] de [[1794]] |- !align=right|Luòc de decès: |[[París]], [[França]] |} '''Antoine-Laurent de Lavoisier''' ([[1743]]-[[1794]]) foguèt un nòble [[França|francés]], considerat ''lo paire de la [[quimia]] modèrna''. Lavoisier descobriguèt l'[[oxigèn]]. Durant la [[Revolucion Francesa]], foguèt decapitat. === Bibliografia === * Daumas, M. ''Lavoisier, théoricien et expérimentateur.'' Paris : Presses Universitaires de France, 1955. * Lavoisier, A. ''Traité élémentaire de chimie, présenté dans un ordre nouveau et d'après les découvertes modernes, 2 vol.'' Paris : Chez Cuchet, 1789. Reprinted Bruxelles : Cultures et Civilisations, 1965. * Antoine Lavoisier, ''Elements of Chemistry'', Dover Publications Inc., New York, NY,1965, 511 pages. * Bensaude-Vincent, B. « Lavoisier Mémoires d'une révolution », Paris, Flammarion, 1993 * Lavoisier, A. ''[https://web.archive.org/web/20071105051849/http://www.lavoisier.science.gouv.fr/ Œuvres complètes en ligne]'' Paris : CRHST, 2003. == Ligam extèrne == * {{fr}} [http://www.umh.ac.be/~ichim/docs/studs03-04/CMartin/documents.html detalhs] {{Commons | Antoine_Lavoisier}} [[Categoria:Quimista francés|Lavoisier, Antoine]] [[Categoria:Economista francés|Lavoisier, Antoine]] [[Categoria:Filosòf francés|Lavoisier, Antoine]] [[Categoria:Filosòf catolic|Lavoisier, Antoine]] [[Categoria:Personatge guilhotinat de la Revolucion Francesa|Lavoisier]] [[Categoria:Naissença en 1743|Lavoisier, Antoine de]] [[Categoria:Decès en 1794|Lavoisier, Antoine de]] gwrxsnux14akdprtwqrl12760fvyhlt 0 19967 2512623 2448564 2026-11-07T16:10:02Z Toku 7678 2512623 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:4 sports photo.jpg|thumb|right|300px|Exemples d'espòrts: [[escrima]], [[atletisme]], [[rugbi de XV]] e [[ciclisme]]. ]] L''''espòrt''' o '''depòrt'''{{Refn|group=nt|Lo tèrme "depòrt" ja s'utilizava a l'epòca classica amb la significacion de "recreacion, divertiment".<ref>{{DOM|2YyVzyJ6OeETkTfvlyyQZC|tèxt=Deport}}</ref> Frederic Mistral indica que lo mot es vièlh, passat d'usatge.{{Tdf|pagina=727}}}} es un ensemble d'exercicis fisics o mentals que se pratican jos forma de jòcs individuals o collectius e que pòdon donar lòc a de competicions. Una autra acceptacion, mai larga lo definís coma recreacion, passatemps, léser, o exercici fisic a l'aire liure. La Carta Europèa de l'espòrt lo definís coma: «Totas las formas d'activitats fisicas que, mejançant una participacion organizada o non, tenon coma objectiu l'expression o lo melhorament de la condicion fisica e psiquica, lo desvolopament de las relacions socialas o l'obtencion de resultats en competicion de totes los nivèls».<ref>{{cita web|títol=Carta europea del deporte|url=http://www.femp.es/files/566-69-archivo/CARTA%20EUROPEA%20DEL%20DEPORTE.pdf|url_accès=pdf|lenga=|sit=femp.es}}</ref> == Caracteristicas de l'espòrt == === Definicion e delimitacion === L'espòrt pòt èsser definit coma un ensemble d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] que repausan sus la mobilizacion de capacitats corporalas e motrises e que son, generalament, organizadas a l'entorn de règlas, de tecnicas o de convencions pròprias a cada disciplina. La nocion d'espòrt recobrís aital de realitats divèrsas. D'unas activitats son essencialament orientadas cap al [[jòc]] e al léser mentre que d'autras privilègian la competicion, la recèrca de performança o lo despassament de se. La practica pòt èsser organizada dins un quadre institucional o associatiu, o se debanar de manièra autonòma. L'espòrt se distinguís de l'activitat fisica al sens larg, que recampa totes los movements corporals que provòcan una despensa [[energia|energetica]], especialament dins los desplaçaments, lo trabalh o los prètzfaches quotidians. Se distinguís tanben de l'exercici fisic que designa generalament una activitat fisica planificada e repetida amb un objectiu de melhorament o de mantenen de las capacitats fisicas. De lor costat, lo jòc e las activitats de léser pòdon tanben comportar una dimension fisica sens necessàriament relevar de l'espòrt. Pasmens, los limits entre aquelas diferentas nocions son pas totjorn clarament establidas que la definicion de l'espòrt varia segon los contèxtes culturals, socials e institucionals<ref name="Mery 2008 pp. 15-20">[[francés|'''(fr)''']] Stéphane Mery, ''Un filet et des sports'', L'Harmattan, 2008, pp. 15-20.</ref>. === Caracteristicas comunas a las practicas esportivas === Las activitats esportivas mobilizan de capacitats fisicas e motrises que varian segon las disciplinas. Pòdon especialament sollicitar l'[[endurança]], la fòrça, la velocitat, la soplesa, l'equilibri, la coordinacion o la precision. La practica esportiva repausa generalament sus l'aquisicion e lo desvolopament d'abiletats tecnicas. Necessita un aprendissatge, una adaptacion a las constrenchas de l'activitat e, dins fòrça cases, un entraïnament regular. Las règlas constituïsson una autra caracteristica importanta de l'espòrt. Definisson las condicions de realizacion de l'activitat, los comportaments autorizats e enebits, los objectius d'aténher e las modalitats de determinacion dels resultats. En particular, permeton d'establir de condicions de confrontacion e de comparason entre los practicants. La recèrca de performança es presenta a de gras divèrses dins las practicas esportivas. Pòt se tradusir pel melhorament de las capacitats individualas, la realizacion d'un objectiu personal o l'afrontament amb d'autres participants. La competicion representa aital una compausanta importanta de l'espòrt, sens constituïr una condicion indispensabla a totas las formas de practica. Enfin, l'espòrt consèrva generalament una dimension ludica, ligada al plaser de practicar, al [[jòc]] e a la satisfaccion procurada per l'[[exercici fisic|activitat fisica]]<ref name="Mery 2008 pp. 15-20">[[francés|'''(fr)''']] Stéphane Mery, ''Un filet et des sports'', L'Harmattan, 2008, pp. 15-20.</ref>. === Diversitat de las disciplinas esportivas === Las disciplinas esportivas presentan una granda diversitat, tant per las capacitats fisicas mobilizadas coma per las tecnicas, los equipaments, los environaments e las règlas que lor son pròprias. En particular, pòdon èsser individualas o collectivas, repausar sus l'oposicion entre adversaris o sus la cooperacion entre participants, privilegiar l'endurança, la velocitat, la fòrça, la precision o l'adreça. D'unas se practican dins d'installacions especializadas, d'autras en mitan natural o dins d'espacis amenatjats. Aquela diversitat se tradusís tanben per de diferéncias importantas dins las condicions de practica, los nivèls de tecnicitat e las formas d'organizacion. <gallery mode="packed"> Football in Bloomington, Indiana, 1995.jpg|{{center|Lo [[fotbòl]], exemple d'espòrt collectiu practicat en exterior}} Final Trophee Monal 2012 n08.jpg|{{center|L'[[escrima]], exemple d'espòrt individual de confrontacion practicat en interior}} JO B Miller.jpg|{{center|L'[[esquí alpin]], exemple d'[[espòrt d'ivèrn]]}} London 2012 Olympic 100m final start.jpg|{{center|Lo 100 m, un exemple d'espròva d'atletisme}} 2010 Malaysian GP opening lap.jpg|{{center|La [[formula 1]], un exemple d'espòrt mecanic}} </gallery> == Annèxas == === Ligams intèrnes === === Lista de divèrses espòrts === {|border="0" cellpadding="2" |- valign="top" | '''[[Atletisme]]''' *[[Marcha]] *[[Maraton]] *[[Corsa de fons]] *[[mièg fons|Corsa de mièg fons]] *[[Corsa de velocitat]] *[[Corsa d'obstacles]] * [[Lançament de disc]] * [[Lançament de bigatana]] * [[Lançament de martèl]] * [[Lançament de pes]] * [[Saut de long]] * [[Saut de naut]] * [[Saut amb pèrga]] ''' [[Espòrt collectiu|Espòrts collectius]]''' *[[Basquetbòl]] *[[Beisbòl]] * [[Desquet]] * [[Fotbòl]] * [[Fotbòl american]] * [[Fotbòl australian]] * [[Fotbòl canadian]] * [[Palma-man]] * [[Oquei pelena]] * [[Oquei gèl]] * [[Pelòta basca]] * [[Pelòta valenciana]] * [[Rugbi de XIII]] * [[Rugbi de VII]] * [[Rugbi de IX]] * [[Rugbi de XV]] * [[Rugbi de 7]] * [[Rugbi de X]] * [[Tambornet]] * [[Voleibòl]] '''[[Gimnastica]]''' * [[Aerobic]] * [[Gimnastica artistica]] * [[Gimnastica ritmica]] * [[Trampoline]] * [[Tumbling]] '''[[Espròvas esportivas combinadas|Espròvas combinadas]]''' * [[Biatlon]] * [[Triatlon]] * [[Pentatlon modèrne]] | '''Espòrts motorizats''' * [[Espòrt automobil|Competicion automobila]] ** [[Formula 1]] ** [[Champcar]] ** [[GP 2 Series]] ** [[24 oras del Mans]] ** [[Karting]] ** [[Nascar]] ** [[Rallye]] ** [[Grand prèmi A1]] ** [[DTM]] ** [[Dragster]] ** [[Tractor pulling]] ** [[Corsa de camions]] ** [[Legend Cars]] * [[Competicion motociclista]] ** [[Endurança mòto]] ** [[Enduro]] ** [[Freestyle motocross]] ** [[Motocross]] ** [[Mòto sus glaç]] ** [[Trial]] ** [[Speedway]] ** [[Stunt]] ** [[Velocitat mòto]] * [[Competicion aeronautica]] * [[Mòto-ball]] * [[motonautisme]] * [[Motonèu]] '''Espòrts de raqueta''' * [[Badminton]] * [[Jòc de palma]] * [[Padel]] * [[Pelòta basca]] * [[Racquetball]] * [[Speedminton]] * [[Speed-ball]] * [[Squash]] * [[Tennis]] * [[Tennis de taula]] '''Espòrts amb animals''' * [[Agility]] * [[Obé ritmada]] * [[Corsa camarguesa]] * [[Corsa de camèls]] * [[Corsa de cars]] * [[Corsa de lisas]] * [[Espòrt ipic]] * [[Espòrts equèstres]] ** [[Amazòna (equitacion)|Amazòna]] ** [[atelatge (equitacion)|Atelatge]] ** [[atelatge de tradicion|Atelatge de tradicion]] ** [[Concors complet d'equitacion|Concors complet]] ** [[doma vaquera|Doma Vaquera]] ** [[Dressatge (equitacion)|Dressatge]] ** [[Endurança (equitacion)|Endurança]] ** [[Equitacion Camarga]] ** [[Equitacion islandesa]] ** [[Equitacion Western]] ** [[Horse-ball]] ** [[Hunter (equitacion)|Hunter]] ** [[Oulak]] ** [[Polo]] ** [[Polocrosse]] ** [[Pony Games]] ** [[Saut d'obstacles]] ** [[Esquí joëring]] ** [[Trec (equitacion)|TREC]] ** [[Volteja en Cercle]] '''Autres espòrts''' * [[Brutal woods]] * [[Footbag]] * [[Dança esportiva]] * [[Lo Man a man|Man a man]] * [[Nordic Walking]] * [[Parkour]] | '''[[Ciclisme]]''' * [[BMX]] * [[Ciclisme artistic]] * [[Ciclisme sus pista]] * [[Ciclisme sus rota]] * [[Cicloespòrt]] * [[Cicloball]] * [[Ciclo-cross]] * [[Ciclotorisme]] * [[Bicicleta tot terranh]] '''[[Espòrt de combat|Espòrts de combat]]''' * [[Aikido]] * [[Arnis]] * [[Bo-jutsu]] * [[Bòxa]] ** [[Bòxa americana]] ** [[Bòxa anglesa]] ** [[Bòxa francesa]] ** [[Kickboxing]] ** [[Muay thaï|Bòxa taïlandesa]] * [[cana de combat|Cana]] e [[Pal de combat]] * [[Capoeira]] * [[Cửu-Long Võ-Đạo|Cuu-Long Vo-Dao]] * [[Combat liure]] * [[Escrima]] * [[Hapkido]] * [[Jiujitsu]] (o ''jujutsu'') * [[Jiu-jitsu brasilièr]] * [[Judo]] * [[K-1]] * [[Kalaripayat]] * [[Karate]] * [[Kempo boxing]] * [[Kendo]] * [[Kenjutsu]] * [[Kung fu]] (bòxa chinesa) * [[Krav maga]] * [[Lucha]] ** [[Brancaille]] ** [[Gouren]] ** [[Lucha grècoromana]] ** [[Lucha liura]] ** [[Ssirum]] * [[Penchak silat]] * [[Qwan Ki Do]] * [[Sambo]] * [[Espòrt chanbara]] * [[Sumo]] * [[Taekkyeon]] * [[Taekwondo]] * [[Tai-chi-chuan]] * [[Tangsoudo]] * [[Viet-vo-dao]] '''Espòrts de glaç''' * [[Bandy]] * [[Lièa de bòb]] * [[Curling]] * [[Oquei sus glaça]] * [[Lièja]] * [[Mòto sus glaç]] * [[Patinatge artistic]] * [[Patinatge de velocitat]] * [[Skeleton]] '''Espòrts de fòrça''' * [[Bodybuilding]] * [[Fitness]] * [[Fòrça basca]] * [[alterofilia]] * [[Highland Game]] * [[Powerlifting]] * [[Tir a la còrda]] '''Espòrts de plen aire e de natura''' * [[Alpinisme]] * [[Canionisme]] * [[Corsa d'orientacion]] * [[Escalada]] * [[Espeleologia]] * [[Pesca esportiva]] * [[Raid natura]] | '''Espòrts de cibla''' * [[Ball-trap]] * [[bilhard]]s ** [[bilhard american]] ** [[bilhard anglés]] ** [[bilhard francés]] ** [[Snooker]] * [[Bola bretona]] * [[Boomerang]] * [[Bowling]] * [[Bowls]] * [[Croquet]] * [[Curling]] * [[Sagetas]] * [[Golf]] * [[Paintball]] * [[Palets]] * [[Petanca]] * [[Quilhas de 9]] * [[Sarbacana]] (tir) * [[Sarbacana]] * [[Espòrt bola]] (bola lionesa) * [[Tir espòrtif|Tir]] * [[Tir amb arc]] '''[[Espòrts nautics]]''' * [[Apnèa (espòrt)|Apnèa]] * [[rem]] * [[Batèl-dragon]] * [[Canoè-caiac]] * [[Canionisme]] * [[Oquei subaquatic]] * [[Jet-esquí]] * [[Ajustas]] * [[Caiac-polo]] * [[Kitesurf]] * [[Nada amb palmas]] * [[Motonautisme]] * [[Natacion esportiva|Natacion]] * [[Natacion sincronizada]] * [[Pesca esportiva]] * [[Surf de vela]] * [[Sotada]] * [[Cabús]] * [[Rafting]] * [[Esquí nautic]] * [[Surf]] * [[Nautisme (vela)|Vela]] * [[Vater pòlo]] * [[Wakeboard]] '''Espòrts de limpada''' * [[Esquí]] ** [[Biatlon]] ** [[Combinat nordic]] ** [[Saut d'esquí|Saut amb esquí]] ** [[Surf de nèu]] ** [[Esquí alpenc]] ** [[Esquí acrobatic]] ** [[Esquí freestyle]] ** [[Esquí de fons]] ** [[Esquí de velocitat]] ** [[Esquí sus èrba]] ** [[Telemarc|Esquí telemarc]] * Nòu espòrts de limpament ** [[Bodyboard]] ** [[Freebord]] ** [[Kayak Surf]] ** [[Kiteesquí]] ** [[Kitesnow]] ** [[Kitesurf]] ** [[Roller]] ** [[Skateboard]] ** [[Streetboard]] ** [[Surf]] '''Espòrts aerians''' *[[Acrobacia aeriana]] * [[Aeromodelisme]] * [[Aerostation]] * [[Base jump]] * [[Sèrp Volanta (objècte)|Sèrp Volaira]] * [[Paracasudisme]] * [[Parapenda]] * [[ULM]] * [[Vol liure]] * [[Vòl amb vela]] * [[Vòl motor]] |} === Bibliografia === === Nòtas === {{Referéncias|grop=nt}} === Referéncias === {{Referéncias}} {{Sisterlinks|Wiccionari=espòrt}} [[Categoria:Espòrt|*]] 7rd003lufd9p9r72ch50uv03p8lq9fm 2512624 2512623 2026-11-07T17:20:33Z Toku 7678 /* Ligams intèrnes */ 2512624 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:4 sports photo.jpg|thumb|right|300px|Exemples d'espòrts: [[escrima]], [[atletisme]], [[rugbi de XV]] e [[ciclisme]]. ]] L''''espòrt''' o '''depòrt'''{{Refn|group=nt|Lo tèrme "depòrt" ja s'utilizava a l'epòca classica amb la significacion de "recreacion, divertiment".<ref>{{DOM|2YyVzyJ6OeETkTfvlyyQZC|tèxt=Deport}}</ref> Frederic Mistral indica que lo mot es vièlh, passat d'usatge.{{Tdf|pagina=727}}}} es un ensemble d'exercicis fisics o mentals que se pratican jos forma de jòcs individuals o collectius e que pòdon donar lòc a de competicions. Una autra acceptacion, mai larga lo definís coma recreacion, passatemps, léser, o exercici fisic a l'aire liure. La Carta Europèa de l'espòrt lo definís coma: «Totas las formas d'activitats fisicas que, mejançant una participacion organizada o non, tenon coma objectiu l'expression o lo melhorament de la condicion fisica e psiquica, lo desvolopament de las relacions socialas o l'obtencion de resultats en competicion de totes los nivèls».<ref>{{cita web|títol=Carta europea del deporte|url=http://www.femp.es/files/566-69-archivo/CARTA%20EUROPEA%20DEL%20DEPORTE.pdf|url_accès=pdf|lenga=|sit=femp.es}}</ref> == Caracteristicas de l'espòrt == === Definicion e delimitacion === L'espòrt pòt èsser definit coma un ensemble d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] que repausan sus la mobilizacion de capacitats corporalas e motrises e que son, generalament, organizadas a l'entorn de règlas, de tecnicas o de convencions pròprias a cada disciplina. La nocion d'espòrt recobrís aital de realitats divèrsas. D'unas activitats son essencialament orientadas cap al [[jòc]] e al léser mentre que d'autras privilègian la competicion, la recèrca de performança o lo despassament de se. La practica pòt èsser organizada dins un quadre institucional o associatiu, o se debanar de manièra autonòma. L'espòrt se distinguís de l'activitat fisica al sens larg, que recampa totes los movements corporals que provòcan una despensa [[energia|energetica]], especialament dins los desplaçaments, lo trabalh o los prètzfaches quotidians. Se distinguís tanben de l'exercici fisic que designa generalament una activitat fisica planificada e repetida amb un objectiu de melhorament o de mantenen de las capacitats fisicas. De lor costat, lo jòc e las activitats de léser pòdon tanben comportar una dimension fisica sens necessàriament relevar de l'espòrt. Pasmens, los limits entre aquelas diferentas nocions son pas totjorn clarament establidas que la definicion de l'espòrt varia segon los contèxtes culturals, socials e institucionals<ref name="Mery 2008 pp. 15-20">[[francés|'''(fr)''']] Stéphane Mery, ''Un filet et des sports'', L'Harmattan, 2008, pp. 15-20.</ref>. === Caracteristicas comunas a las practicas esportivas === Las activitats esportivas mobilizan de capacitats fisicas e motrises que varian segon las disciplinas. Pòdon especialament sollicitar l'[[endurança]], la fòrça, la velocitat, la soplesa, l'equilibri, la coordinacion o la precision. La practica esportiva repausa generalament sus l'aquisicion e lo desvolopament d'abiletats tecnicas. Necessita un aprendissatge, una adaptacion a las constrenchas de l'activitat e, dins fòrça cases, un entraïnament regular. Las règlas constituïsson una autra caracteristica importanta de l'espòrt. Definisson las condicions de realizacion de l'activitat, los comportaments autorizats e enebits, los objectius d'aténher e las modalitats de determinacion dels resultats. En particular, permeton d'establir de condicions de confrontacion e de comparason entre los practicants. La recèrca de performança es presenta a de gras divèrses dins las practicas esportivas. Pòt se tradusir pel melhorament de las capacitats individualas, la realizacion d'un objectiu personal o l'afrontament amb d'autres participants. La competicion representa aital una compausanta importanta de l'espòrt, sens constituïr una condicion indispensabla a totas las formas de practica. Enfin, l'espòrt consèrva generalament una dimension ludica, ligada al plaser de practicar, al [[jòc]] e a la satisfaccion procurada per l'[[exercici fisic|activitat fisica]]<ref name="Mery 2008 pp. 15-20">[[francés|'''(fr)''']] Stéphane Mery, ''Un filet et des sports'', L'Harmattan, 2008, pp. 15-20.</ref>. === Diversitat de las disciplinas esportivas === Las disciplinas esportivas presentan una granda diversitat, tant per las capacitats fisicas mobilizadas coma per las tecnicas, los equipaments, los environaments e las règlas que lor son pròprias. En particular, pòdon èsser individualas o collectivas, repausar sus l'oposicion entre adversaris o sus la cooperacion entre participants, privilegiar l'endurança, la velocitat, la fòrça, la precision o l'adreça. D'unas se practican dins d'installacions especializadas, d'autras en mitan natural o dins d'espacis amenatjats. Aquela diversitat se tradusís tanben per de diferéncias importantas dins las condicions de practica, los nivèls de tecnicitat e las formas d'organizacion. <gallery mode="packed"> Football in Bloomington, Indiana, 1995.jpg|{{center|Lo [[fotbòl]], exemple d'espòrt collectiu practicat en exterior}} Final Trophee Monal 2012 n08.jpg|{{center|L'[[escrima]], exemple d'espòrt individual de confrontacion practicat en interior}} JO B Miller.jpg|{{center|L'[[esquí alpin]], exemple d'[[espòrt d'ivèrn]]}} London 2012 Olympic 100m final start.jpg|{{center|Lo 100 m, un exemple d'espròva d'atletisme}} 2010 Malaysian GP opening lap.jpg|{{center|La [[formula 1]], un exemple d'espòrt mecanic}} </gallery> == Annèxas == === Ligams intèrnes === * [[Exercici fisic]] === Lista de divèrses espòrts === {|border="0" cellpadding="2" |- valign="top" | '''[[Atletisme]]''' *[[Marcha]] *[[Maraton]] *[[Corsa de fons]] *[[mièg fons|Corsa de mièg fons]] *[[Corsa de velocitat]] *[[Corsa d'obstacles]] * [[Lançament de disc]] * [[Lançament de bigatana]] * [[Lançament de martèl]] * [[Lançament de pes]] * [[Saut de long]] * [[Saut de naut]] * [[Saut amb pèrga]] ''' [[Espòrt collectiu|Espòrts collectius]]''' *[[Basquetbòl]] *[[Beisbòl]] * [[Desquet]] * [[Fotbòl]] * [[Fotbòl american]] * [[Fotbòl australian]] * [[Fotbòl canadian]] * [[Palma-man]] * [[Oquei pelena]] * [[Oquei gèl]] * [[Pelòta basca]] * [[Pelòta valenciana]] * [[Rugbi de XIII]] * [[Rugbi de VII]] * [[Rugbi de IX]] * [[Rugbi de XV]] * [[Rugbi de 7]] * [[Rugbi de X]] * [[Tambornet]] * [[Voleibòl]] '''[[Gimnastica]]''' * [[Aerobic]] * [[Gimnastica artistica]] * [[Gimnastica ritmica]] * [[Trampoline]] * [[Tumbling]] '''[[Espròvas esportivas combinadas|Espròvas combinadas]]''' * [[Biatlon]] * [[Triatlon]] * [[Pentatlon modèrne]] | '''Espòrts motorizats''' * [[Espòrt automobil|Competicion automobila]] ** [[Formula 1]] ** [[Champcar]] ** [[GP 2 Series]] ** [[24 oras del Mans]] ** [[Karting]] ** [[Nascar]] ** [[Rallye]] ** [[Grand prèmi A1]] ** [[DTM]] ** [[Dragster]] ** [[Tractor pulling]] ** [[Corsa de camions]] ** [[Legend Cars]] * [[Competicion motociclista]] ** [[Endurança mòto]] ** [[Enduro]] ** [[Freestyle motocross]] ** [[Motocross]] ** [[Mòto sus glaç]] ** [[Trial]] ** [[Speedway]] ** [[Stunt]] ** [[Velocitat mòto]] * [[Competicion aeronautica]] * [[Mòto-ball]] * [[motonautisme]] * [[Motonèu]] '''Espòrts de raqueta''' * [[Badminton]] * [[Jòc de palma]] * [[Padel]] * [[Pelòta basca]] * [[Racquetball]] * [[Speedminton]] * [[Speed-ball]] * [[Squash]] * [[Tennis]] * [[Tennis de taula]] '''Espòrts amb animals''' * [[Agility]] * [[Obé ritmada]] * [[Corsa camarguesa]] * [[Corsa de camèls]] * [[Corsa de cars]] * [[Corsa de lisas]] * [[Espòrt ipic]] * [[Espòrts equèstres]] ** [[Amazòna (equitacion)|Amazòna]] ** [[atelatge (equitacion)|Atelatge]] ** [[atelatge de tradicion|Atelatge de tradicion]] ** [[Concors complet d'equitacion|Concors complet]] ** [[doma vaquera|Doma Vaquera]] ** [[Dressatge (equitacion)|Dressatge]] ** [[Endurança (equitacion)|Endurança]] ** [[Equitacion Camarga]] ** [[Equitacion islandesa]] ** [[Equitacion Western]] ** [[Horse-ball]] ** [[Hunter (equitacion)|Hunter]] ** [[Oulak]] ** [[Polo]] ** [[Polocrosse]] ** [[Pony Games]] ** [[Saut d'obstacles]] ** [[Esquí joëring]] ** [[Trec (equitacion)|TREC]] ** [[Volteja en Cercle]] '''Autres espòrts''' * [[Brutal woods]] * [[Footbag]] * [[Dança esportiva]] * [[Lo Man a man|Man a man]] * [[Nordic Walking]] * [[Parkour]] | '''[[Ciclisme]]''' * [[BMX]] * [[Ciclisme artistic]] * [[Ciclisme sus pista]] * [[Ciclisme sus rota]] * [[Cicloespòrt]] * [[Cicloball]] * [[Ciclo-cross]] * [[Ciclotorisme]] * [[Bicicleta tot terranh]] '''[[Espòrt de combat|Espòrts de combat]]''' * [[Aikido]] * [[Arnis]] * [[Bo-jutsu]] * [[Bòxa]] ** [[Bòxa americana]] ** [[Bòxa anglesa]] ** [[Bòxa francesa]] ** [[Kickboxing]] ** [[Muay thaï|Bòxa taïlandesa]] * [[cana de combat|Cana]] e [[Pal de combat]] * [[Capoeira]] * [[Cửu-Long Võ-Đạo|Cuu-Long Vo-Dao]] * [[Combat liure]] * [[Escrima]] * [[Hapkido]] * [[Jiujitsu]] (o ''jujutsu'') * [[Jiu-jitsu brasilièr]] * [[Judo]] * [[K-1]] * [[Kalaripayat]] * [[Karate]] * [[Kempo boxing]] * [[Kendo]] * [[Kenjutsu]] * [[Kung fu]] (bòxa chinesa) * [[Krav maga]] * [[Lucha]] ** [[Brancaille]] ** [[Gouren]] ** [[Lucha grècoromana]] ** [[Lucha liura]] ** [[Ssirum]] * [[Penchak silat]] * [[Qwan Ki Do]] * [[Sambo]] * [[Espòrt chanbara]] * [[Sumo]] * [[Taekkyeon]] * [[Taekwondo]] * [[Tai-chi-chuan]] * [[Tangsoudo]] * [[Viet-vo-dao]] '''Espòrts de glaç''' * [[Bandy]] * [[Lièa de bòb]] * [[Curling]] * [[Oquei sus glaça]] * [[Lièja]] * [[Mòto sus glaç]] * [[Patinatge artistic]] * [[Patinatge de velocitat]] * [[Skeleton]] '''Espòrts de fòrça''' * [[Bodybuilding]] * [[Fitness]] * [[Fòrça basca]] * [[alterofilia]] * [[Highland Game]] * [[Powerlifting]] * [[Tir a la còrda]] '''Espòrts de plen aire e de natura''' * [[Alpinisme]] * [[Canionisme]] * [[Corsa d'orientacion]] * [[Escalada]] * [[Espeleologia]] * [[Pesca esportiva]] * [[Raid natura]] | '''Espòrts de cibla''' * [[Ball-trap]] * [[bilhard]]s ** [[bilhard american]] ** [[bilhard anglés]] ** [[bilhard francés]] ** [[Snooker]] * [[Bola bretona]] * [[Boomerang]] * [[Bowling]] * [[Bowls]] * [[Croquet]] * [[Curling]] * [[Sagetas]] * [[Golf]] * [[Paintball]] * [[Palets]] * [[Petanca]] * [[Quilhas de 9]] * [[Sarbacana]] (tir) * [[Sarbacana]] * [[Espòrt bola]] (bola lionesa) * [[Tir espòrtif|Tir]] * [[Tir amb arc]] '''[[Espòrts nautics]]''' * [[Apnèa (espòrt)|Apnèa]] * [[rem]] * [[Batèl-dragon]] * [[Canoè-caiac]] * [[Canionisme]] * [[Oquei subaquatic]] * [[Jet-esquí]] * [[Ajustas]] * [[Caiac-polo]] * [[Kitesurf]] * [[Nada amb palmas]] * [[Motonautisme]] * [[Natacion esportiva|Natacion]] * [[Natacion sincronizada]] * [[Pesca esportiva]] * [[Surf de vela]] * [[Sotada]] * [[Cabús]] * [[Rafting]] * [[Esquí nautic]] * [[Surf]] * [[Nautisme (vela)|Vela]] * [[Vater pòlo]] * [[Wakeboard]] '''Espòrts de limpada''' * [[Esquí]] ** [[Biatlon]] ** [[Combinat nordic]] ** [[Saut d'esquí|Saut amb esquí]] ** [[Surf de nèu]] ** [[Esquí alpenc]] ** [[Esquí acrobatic]] ** [[Esquí freestyle]] ** [[Esquí de fons]] ** [[Esquí de velocitat]] ** [[Esquí sus èrba]] ** [[Telemarc|Esquí telemarc]] * Nòu espòrts de limpament ** [[Bodyboard]] ** [[Freebord]] ** [[Kayak Surf]] ** [[Kiteesquí]] ** [[Kitesnow]] ** [[Kitesurf]] ** [[Roller]] ** [[Skateboard]] ** [[Streetboard]] ** [[Surf]] '''Espòrts aerians''' *[[Acrobacia aeriana]] * [[Aeromodelisme]] * [[Aerostation]] * [[Base jump]] * [[Sèrp Volanta (objècte)|Sèrp Volaira]] * [[Paracasudisme]] * [[Parapenda]] * [[ULM]] * [[Vol liure]] * [[Vòl amb vela]] * [[Vòl motor]] |} === Bibliografia === === Nòtas === {{Referéncias|grop=nt}} === Referéncias === {{Referéncias}} {{Sisterlinks|Wiccionari=espòrt}} [[Categoria:Espòrt|*]] 709ddrq939n7wnmefuk9pktcvuecibt 2512686 2512624 2026-11-08T08:44:47Z Toku 7678 /* Annèxas */ 2512686 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:4 sports photo.jpg|thumb|right|300px|Exemples d'espòrts: [[escrima]], [[atletisme]], [[rugbi de XV]] e [[ciclisme]]. ]] L''''espòrt''' o '''depòrt'''{{Refn|group=nt|Lo tèrme "depòrt" ja s'utilizava a l'epòca classica amb la significacion de "recreacion, divertiment".<ref>{{DOM|2YyVzyJ6OeETkTfvlyyQZC|tèxt=Deport}}</ref> Frederic Mistral indica que lo mot es vièlh, passat d'usatge.{{Tdf|pagina=727}}}} es un ensemble d'exercicis fisics o mentals que se pratican jos forma de jòcs individuals o collectius e que pòdon donar lòc a de competicions. Una autra acceptacion, mai larga lo definís coma recreacion, passatemps, léser, o exercici fisic a l'aire liure. La Carta Europèa de l'espòrt lo definís coma: «Totas las formas d'activitats fisicas que, mejançant una participacion organizada o non, tenon coma objectiu l'expression o lo melhorament de la condicion fisica e psiquica, lo desvolopament de las relacions socialas o l'obtencion de resultats en competicion de totes los nivèls».<ref>{{cita web|títol=Carta europea del deporte|url=http://www.femp.es/files/566-69-archivo/CARTA%20EUROPEA%20DEL%20DEPORTE.pdf|url_accès=pdf|lenga=|sit=femp.es}}</ref> == Caracteristicas de l'espòrt == === Definicion e delimitacion === L'espòrt pòt èsser definit coma un ensemble d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] que repausan sus la mobilizacion de capacitats corporalas e motrises e que son, generalament, organizadas a l'entorn de règlas, de tecnicas o de convencions pròprias a cada disciplina. La nocion d'espòrt recobrís aital de realitats divèrsas. D'unas activitats son essencialament orientadas cap al [[jòc]] e al léser mentre que d'autras privilègian la competicion, la recèrca de performança o lo despassament de se. La practica pòt èsser organizada dins un quadre institucional o associatiu, o se debanar de manièra autonòma. L'espòrt se distinguís de l'activitat fisica al sens larg, que recampa totes los movements corporals que provòcan una despensa [[energia|energetica]], especialament dins los desplaçaments, lo trabalh o los prètzfaches quotidians. Se distinguís tanben de l'exercici fisic que designa generalament una activitat fisica planificada e repetida amb un objectiu de melhorament o de mantenen de las capacitats fisicas. De lor costat, lo jòc e las activitats de léser pòdon tanben comportar una dimension fisica sens necessàriament relevar de l'espòrt. Pasmens, los limits entre aquelas diferentas nocions son pas totjorn clarament establidas que la definicion de l'espòrt varia segon los contèxtes culturals, socials e institucionals<ref name="Mery 2008 pp. 15-20">[[francés|'''(fr)''']] Stéphane Mery, ''Un filet et des sports'', L'Harmattan, 2008, pp. 15-20.</ref>. === Caracteristicas comunas a las practicas esportivas === Las activitats esportivas mobilizan de capacitats fisicas e motrises que varian segon las disciplinas. Pòdon especialament sollicitar l'[[endurança]], la fòrça, la velocitat, la soplesa, l'equilibri, la coordinacion o la precision. La practica esportiva repausa generalament sus l'aquisicion e lo desvolopament d'abiletats tecnicas. Necessita un aprendissatge, una adaptacion a las constrenchas de l'activitat e, dins fòrça cases, un entraïnament regular. Las règlas constituïsson una autra caracteristica importanta de l'espòrt. Definisson las condicions de realizacion de l'activitat, los comportaments autorizats e enebits, los objectius d'aténher e las modalitats de determinacion dels resultats. En particular, permeton d'establir de condicions de confrontacion e de comparason entre los practicants. La recèrca de performança es presenta a de gras divèrses dins las practicas esportivas. Pòt se tradusir pel melhorament de las capacitats individualas, la realizacion d'un objectiu personal o l'afrontament amb d'autres participants. La competicion representa aital una compausanta importanta de l'espòrt, sens constituïr una condicion indispensabla a totas las formas de practica. Enfin, l'espòrt consèrva generalament una dimension ludica, ligada al plaser de practicar, al [[jòc]] e a la satisfaccion procurada per l'[[exercici fisic|activitat fisica]]<ref name="Mery 2008 pp. 15-20">[[francés|'''(fr)''']] Stéphane Mery, ''Un filet et des sports'', L'Harmattan, 2008, pp. 15-20.</ref>. === Diversitat de las disciplinas esportivas === Las disciplinas esportivas presentan una granda diversitat, tant per las capacitats fisicas mobilizadas coma per las tecnicas, los equipaments, los environaments e las règlas que lor son pròprias. En particular, pòdon èsser individualas o collectivas, repausar sus l'oposicion entre adversaris o sus la cooperacion entre participants, privilegiar l'endurança, la velocitat, la fòrça, la precision o l'adreça. D'unas se practican dins d'installacions especializadas, d'autras en mitan natural o dins d'espacis amenatjats. Aquela diversitat se tradusís tanben per de diferéncias importantas dins las condicions de practica, los nivèls de tecnicitat e las formas d'organizacion. <gallery mode="packed"> Football in Bloomington, Indiana, 1995.jpg|{{center|Lo [[fotbòl]], exemple d'espòrt collectiu practicat en exterior}} Final Trophee Monal 2012 n08.jpg|{{center|L'[[escrima]], exemple d'espòrt individual de confrontacion practicat en interior}} JO B Miller.jpg|{{center|L'[[esquí alpin]], exemple d'[[espòrt d'ivèrn]]}} London 2012 Olympic 100m final start.jpg|{{center|Lo 100 m, un exemple d'espròva d'atletisme}} 2010 Malaysian GP opening lap.jpg|{{center|La [[formula 1]], un exemple d'espòrt mecanic}} </gallery> == Condicions de practica == La practica d'un espòrt necessita de condicions materialas e organizacionalas que varian segon las disciplinas. Concernisson principalament los equipaments, las infrastructuras e las règlas qu'enquadran l'activitat. === Material e equipaments === Los equipaments esportius comprenon los [[vestit|vestits]], las [[cauçadura|cauçaduras]], los accessòris e los materials necessaris a la realizacion de las diferentas activitats. Lor natura depend de las constrenchas pròprias a cada disciplina e de las condicions dins las qualas es practicada. D'unes espòrts necessitan pauc de material, mentre que d'autres repausan sus l'utilizacion d'equipaments especifics, de còps complèxes o costoses. Lo material pòt èsser individual o collectiu e complir diferentas foncions : permetre la practica, melhorar las performanças, assegurar la proteccion dels participants o facilitar lo debanament de l'activitat. Los equipaments de proteccion ocupan una plaça particulara dins las disciplinas que presentan de riscs de casuda, de còp o de nafradura. Lor utilizacion pòt èsser recomandada o impausada pels reglaments. Las evolucions [[tecnologia|tecnologicas]] contribuïsson tanben a transformar los equipaments esportius, especialament pel melhorament dels materials, de lor resisténcia, de lor leugieretat e de lors proprietats tecnicas. === Infrastructuras e espacis de practica === Las infrastructuras esportivas recampan las installacions e los espacis organizats per permetre la practica de las diferentas disciplinas. Comprenon per exemple los terrens, los [[gimnàs|gimnases]], los [[estadi|estadis]], las [[piscina|piscinas]], las salas especializadas e los equipaments a l’aire liure. D'unas activitats se debanan dins d'espacis naturals coma las [[montanha|montanhas]], las [[selva|selvas]], los [[riu|rius]], los [[lac|lacs]] o los [[ocean|espacis maritimes]]. D'autras utilizan d'[[vila|espacis urbans]] o d'installacions temporàrias destinadas a una practica o a una competicion particulara. Las caracteristicas de las infrastructuras dependon de las exigéncias tecnicas e reglamentàrias de las disciplinas. Pòdon concernir las dimensions de las superfícias de practica, los revestiments, los equipaments disponibles, los dispositius de seguretat e las condicions d'acuèlh del public. L'accès a las installacions constituís un factor important del desvolopament de la practica esportiva. Depend de lor reparticion [[geografia|geografica]], de lor disponibilitat, de lor còst e de lor accessibilitat als diferents publics. === Règlas e reglamentacion === Las règlas esportivas definisson las condicions dins las qualas una activitat deu èsser practicada. Precisan los objectius del jòc, las accions autorizadas, las modalitats de comptatge dels resultats e las condicions de victòria o de classament. Pòdon tanben fixar las caracteristicas del material, las dimensions dels terrens, la durada de las espròvas, las categorias de participants e las condicions de debanament de las competicions. Dins los espòrts organizats, l'aplicacion de las règlas es generalament fisada a d'arbitres o a d'oficials. Lor ròtle consistís a velhar al respècte dels reglaments, a constatar las infraccions e a garantir lo bon debanament de las espròvas. La reglamentacion pòt tanben comportar de disposicions relativas a la seguretat, a la proteccion dels participants e a las condicions d'accès a la practica. Las règlas varian de còps segon las categorias d'edat, los nivèls de competicion o las caracteristicas dels practicants. == Annèxas == === Ligams intèrnes === * [[Exercici fisic]] === Lista de divèrses espòrts === {|border="0" cellpadding="2" |- valign="top" | '''[[Atletisme]]''' *[[Marcha]] *[[Maraton]] *[[Corsa de fons]] *[[mièg fons|Corsa de mièg fons]] *[[Corsa de velocitat]] *[[Corsa d'obstacles]] * [[Lançament de disc]] * [[Lançament de bigatana]] * [[Lançament de martèl]] * [[Lançament de pes]] * [[Saut de long]] * [[Saut de naut]] * [[Saut amb pèrga]] ''' [[Espòrt collectiu|Espòrts collectius]]''' *[[Basquetbòl]] *[[Beisbòl]] * [[Desquet]] * [[Fotbòl]] * [[Fotbòl american]] * [[Fotbòl australian]] * [[Fotbòl canadian]] * [[Palma-man]] * [[Oquei pelena]] * [[Oquei gèl]] * [[Pelòta basca]] * [[Pelòta valenciana]] * [[Rugbi de XIII]] * [[Rugbi de VII]] * [[Rugbi de IX]] * [[Rugbi de XV]] * [[Rugbi de 7]] * [[Rugbi de X]] * [[Tambornet]] * [[Voleibòl]] '''[[Gimnastica]]''' * [[Aerobic]] * [[Gimnastica artistica]] * [[Gimnastica ritmica]] * [[Trampoline]] * [[Tumbling]] '''[[Espròvas esportivas combinadas|Espròvas combinadas]]''' * [[Biatlon]] * [[Triatlon]] * [[Pentatlon modèrne]] | '''Espòrts motorizats''' * [[Espòrt automobil|Competicion automobila]] ** [[Formula 1]] ** [[Champcar]] ** [[GP 2 Series]] ** [[24 oras del Mans]] ** [[Karting]] ** [[Nascar]] ** [[Rallye]] ** [[Grand prèmi A1]] ** [[DTM]] ** [[Dragster]] ** [[Tractor pulling]] ** [[Corsa de camions]] ** [[Legend Cars]] * [[Competicion motociclista]] ** [[Endurança mòto]] ** [[Enduro]] ** [[Freestyle motocross]] ** [[Motocross]] ** [[Mòto sus glaç]] ** [[Trial]] ** [[Speedway]] ** [[Stunt]] ** [[Velocitat mòto]] * [[Competicion aeronautica]] * [[Mòto-ball]] * [[motonautisme]] * [[Motonèu]] '''Espòrts de raqueta''' * [[Badminton]] * [[Jòc de palma]] * [[Padel]] * [[Pelòta basca]] * [[Racquetball]] * [[Speedminton]] * [[Speed-ball]] * [[Squash]] * [[Tennis]] * [[Tennis de taula]] '''Espòrts amb animals''' * [[Agility]] * [[Obé ritmada]] * [[Corsa camarguesa]] * [[Corsa de camèls]] * [[Corsa de cars]] * [[Corsa de lisas]] * [[Espòrt ipic]] * [[Espòrts equèstres]] ** [[Amazòna (equitacion)|Amazòna]] ** [[atelatge (equitacion)|Atelatge]] ** [[atelatge de tradicion|Atelatge de tradicion]] ** [[Concors complet d'equitacion|Concors complet]] ** [[doma vaquera|Doma Vaquera]] ** [[Dressatge (equitacion)|Dressatge]] ** [[Endurança (equitacion)|Endurança]] ** [[Equitacion Camarga]] ** [[Equitacion islandesa]] ** [[Equitacion Western]] ** [[Horse-ball]] ** [[Hunter (equitacion)|Hunter]] ** [[Oulak]] ** [[Polo]] ** [[Polocrosse]] ** [[Pony Games]] ** [[Saut d'obstacles]] ** [[Esquí joëring]] ** [[Trec (equitacion)|TREC]] ** [[Volteja en Cercle]] '''Autres espòrts''' * [[Brutal woods]] * [[Footbag]] * [[Dança esportiva]] * [[Lo Man a man|Man a man]] * [[Nordic Walking]] * [[Parkour]] | '''[[Ciclisme]]''' * [[BMX]] * [[Ciclisme artistic]] * [[Ciclisme sus pista]] * [[Ciclisme sus rota]] * [[Cicloespòrt]] * [[Cicloball]] * [[Ciclo-cross]] * [[Ciclotorisme]] * [[Bicicleta tot terranh]] '''[[Espòrt de combat|Espòrts de combat]]''' * [[Aikido]] * [[Arnis]] * [[Bo-jutsu]] * [[Bòxa]] ** [[Bòxa americana]] ** [[Bòxa anglesa]] ** [[Bòxa francesa]] ** [[Kickboxing]] ** [[Muay thaï|Bòxa taïlandesa]] * [[cana de combat|Cana]] e [[Pal de combat]] * [[Capoeira]] * [[Cửu-Long Võ-Đạo|Cuu-Long Vo-Dao]] * [[Combat liure]] * [[Escrima]] * [[Hapkido]] * [[Jiujitsu]] (o ''jujutsu'') * [[Jiu-jitsu brasilièr]] * [[Judo]] * [[K-1]] * [[Kalaripayat]] * [[Karate]] * [[Kempo boxing]] * [[Kendo]] * [[Kenjutsu]] * [[Kung fu]] (bòxa chinesa) * [[Krav maga]] * [[Lucha]] ** [[Brancaille]] ** [[Gouren]] ** [[Lucha grècoromana]] ** [[Lucha liura]] ** [[Ssirum]] * [[Penchak silat]] * [[Qwan Ki Do]] * [[Sambo]] * [[Espòrt chanbara]] * [[Sumo]] * [[Taekkyeon]] * [[Taekwondo]] * [[Tai-chi-chuan]] * [[Tangsoudo]] * [[Viet-vo-dao]] '''Espòrts de glaç''' * [[Bandy]] * [[Lièa de bòb]] * [[Curling]] * [[Oquei sus glaça]] * [[Lièja]] * [[Mòto sus glaç]] * [[Patinatge artistic]] * [[Patinatge de velocitat]] * [[Skeleton]] '''Espòrts de fòrça''' * [[Bodybuilding]] * [[Fitness]] * [[Fòrça basca]] * [[alterofilia]] * [[Highland Game]] * [[Powerlifting]] * [[Tir a la còrda]] '''Espòrts de plen aire e de natura''' * [[Alpinisme]] * [[Canionisme]] * [[Corsa d'orientacion]] * [[Escalada]] * [[Espeleologia]] * [[Pesca esportiva]] * [[Raid natura]] | '''Espòrts de cibla''' * [[Ball-trap]] * [[bilhard]]s ** [[bilhard american]] ** [[bilhard anglés]] ** [[bilhard francés]] ** [[Snooker]] * [[Bola bretona]] * [[Boomerang]] * [[Bowling]] * [[Bowls]] * [[Croquet]] * [[Curling]] * [[Sagetas]] * [[Golf]] * [[Paintball]] * [[Palets]] * [[Petanca]] * [[Quilhas de 9]] * [[Sarbacana]] (tir) * [[Sarbacana]] * [[Espòrt bola]] (bola lionesa) * [[Tir espòrtif|Tir]] * [[Tir amb arc]] '''[[Espòrts nautics]]''' * [[Apnèa (espòrt)|Apnèa]] * [[rem]] * [[Batèl-dragon]] * [[Canoè-caiac]] * [[Canionisme]] * [[Oquei subaquatic]] * [[Jet-esquí]] * [[Ajustas]] * [[Caiac-polo]] * [[Kitesurf]] * [[Nada amb palmas]] * [[Motonautisme]] * [[Natacion esportiva|Natacion]] * [[Natacion sincronizada]] * [[Pesca esportiva]] * [[Surf de vela]] * [[Sotada]] * [[Cabús]] * [[Rafting]] * [[Esquí nautic]] * [[Surf]] * [[Nautisme (vela)|Vela]] * [[Vater pòlo]] * [[Wakeboard]] '''Espòrts de limpada''' * [[Esquí]] ** [[Biatlon]] ** [[Combinat nordic]] ** [[Saut d'esquí|Saut amb esquí]] ** [[Surf de nèu]] ** [[Esquí alpenc]] ** [[Esquí acrobatic]] ** [[Esquí freestyle]] ** [[Esquí de fons]] ** [[Esquí de velocitat]] ** [[Esquí sus èrba]] ** [[Telemarc|Esquí telemarc]] * Nòu espòrts de limpament ** [[Bodyboard]] ** [[Freebord]] ** [[Kayak Surf]] ** [[Kiteesquí]] ** [[Kitesnow]] ** [[Kitesurf]] ** [[Roller]] ** [[Skateboard]] ** [[Streetboard]] ** [[Surf]] '''Espòrts aerians''' *[[Acrobacia aeriana]] * [[Aeromodelisme]] * [[Aerostation]] * [[Base jump]] * [[Sèrp Volanta (objècte)|Sèrp Volaira]] * [[Paracasudisme]] * [[Parapenda]] * [[ULM]] * [[Vol liure]] * [[Vòl amb vela]] * [[Vòl motor]] |} === Bibliografia === === Nòtas === {{Referéncias|grop=nt}} === Referéncias === {{Referéncias}} {{Sisterlinks|Wiccionari=espòrt}} [[Categoria:Espòrt|*]] r7322csh99owbdxvtt4emvt53e21v7y 2512689 2512686 2026-11-08T08:52:36Z Toku 7678 /* Material e equipaments */ 2512689 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:4 sports photo.jpg|thumb|right|300px|Exemples d'espòrts: [[escrima]], [[atletisme]], [[rugbi de XV]] e [[ciclisme]]. ]] L''''espòrt''' o '''depòrt'''{{Refn|group=nt|Lo tèrme "depòrt" ja s'utilizava a l'epòca classica amb la significacion de "recreacion, divertiment".<ref>{{DOM|2YyVzyJ6OeETkTfvlyyQZC|tèxt=Deport}}</ref> Frederic Mistral indica que lo mot es vièlh, passat d'usatge.{{Tdf|pagina=727}}}} es un ensemble d'exercicis fisics o mentals que se pratican jos forma de jòcs individuals o collectius e que pòdon donar lòc a de competicions. Una autra acceptacion, mai larga lo definís coma recreacion, passatemps, léser, o exercici fisic a l'aire liure. La Carta Europèa de l'espòrt lo definís coma: «Totas las formas d'activitats fisicas que, mejançant una participacion organizada o non, tenon coma objectiu l'expression o lo melhorament de la condicion fisica e psiquica, lo desvolopament de las relacions socialas o l'obtencion de resultats en competicion de totes los nivèls».<ref>{{cita web|títol=Carta europea del deporte|url=http://www.femp.es/files/566-69-archivo/CARTA%20EUROPEA%20DEL%20DEPORTE.pdf|url_accès=pdf|lenga=|sit=femp.es}}</ref> == Caracteristicas de l'espòrt == === Definicion e delimitacion === L'espòrt pòt èsser definit coma un ensemble d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] que repausan sus la mobilizacion de capacitats corporalas e motrises e que son, generalament, organizadas a l'entorn de règlas, de tecnicas o de convencions pròprias a cada disciplina. La nocion d'espòrt recobrís aital de realitats divèrsas. D'unas activitats son essencialament orientadas cap al [[jòc]] e al léser mentre que d'autras privilègian la competicion, la recèrca de performança o lo despassament de se. La practica pòt èsser organizada dins un quadre institucional o associatiu, o se debanar de manièra autonòma. L'espòrt se distinguís de l'activitat fisica al sens larg, que recampa totes los movements corporals que provòcan una despensa [[energia|energetica]], especialament dins los desplaçaments, lo trabalh o los prètzfaches quotidians. Se distinguís tanben de l'exercici fisic que designa generalament una activitat fisica planificada e repetida amb un objectiu de melhorament o de mantenen de las capacitats fisicas. De lor costat, lo jòc e las activitats de léser pòdon tanben comportar una dimension fisica sens necessàriament relevar de l'espòrt. Pasmens, los limits entre aquelas diferentas nocions son pas totjorn clarament establidas que la definicion de l'espòrt varia segon los contèxtes culturals, socials e institucionals<ref name="Mery 2008 pp. 15-20">[[francés|'''(fr)''']] Stéphane Mery, ''Un filet et des sports'', L'Harmattan, 2008, pp. 15-20.</ref>. === Caracteristicas comunas a las practicas esportivas === Las activitats esportivas mobilizan de capacitats fisicas e motrises que varian segon las disciplinas. Pòdon especialament sollicitar l'[[endurança]], la fòrça, la velocitat, la soplesa, l'equilibri, la coordinacion o la precision. La practica esportiva repausa generalament sus l'aquisicion e lo desvolopament d'abiletats tecnicas. Necessita un aprendissatge, una adaptacion a las constrenchas de l'activitat e, dins fòrça cases, un entraïnament regular. Las règlas constituïsson una autra caracteristica importanta de l'espòrt. Definisson las condicions de realizacion de l'activitat, los comportaments autorizats e enebits, los objectius d'aténher e las modalitats de determinacion dels resultats. En particular, permeton d'establir de condicions de confrontacion e de comparason entre los practicants. La recèrca de performança es presenta a de gras divèrses dins las practicas esportivas. Pòt se tradusir pel melhorament de las capacitats individualas, la realizacion d'un objectiu personal o l'afrontament amb d'autres participants. La competicion representa aital una compausanta importanta de l'espòrt, sens constituïr una condicion indispensabla a totas las formas de practica. Enfin, l'espòrt consèrva generalament una dimension ludica, ligada al plaser de practicar, al [[jòc]] e a la satisfaccion procurada per l'[[exercici fisic|activitat fisica]]<ref name="Mery 2008 pp. 15-20">[[francés|'''(fr)''']] Stéphane Mery, ''Un filet et des sports'', L'Harmattan, 2008, pp. 15-20.</ref>. === Diversitat de las disciplinas esportivas === Las disciplinas esportivas presentan una granda diversitat, tant per las capacitats fisicas mobilizadas coma per las tecnicas, los equipaments, los environaments e las règlas que lor son pròprias. En particular, pòdon èsser individualas o collectivas, repausar sus l'oposicion entre adversaris o sus la cooperacion entre participants, privilegiar l'endurança, la velocitat, la fòrça, la precision o l'adreça. D'unas se practican dins d'installacions especializadas, d'autras en mitan natural o dins d'espacis amenatjats. Aquela diversitat se tradusís tanben per de diferéncias importantas dins las condicions de practica, los nivèls de tecnicitat e las formas d'organizacion. <gallery mode="packed"> Football in Bloomington, Indiana, 1995.jpg|{{center|Lo [[fotbòl]], exemple d'espòrt collectiu practicat en exterior}} Final Trophee Monal 2012 n08.jpg|{{center|L'[[escrima]], exemple d'espòrt individual de confrontacion practicat en interior}} JO B Miller.jpg|{{center|L'[[esquí alpin]], exemple d'[[espòrt d'ivèrn]]}} London 2012 Olympic 100m final start.jpg|{{center|Lo 100 m, un exemple d'espròva d'atletisme}} 2010 Malaysian GP opening lap.jpg|{{center|La [[formula 1]], un exemple d'espòrt mecanic}} </gallery> == Condicions de practica == La practica d'un espòrt necessita de condicions materialas e organizacionalas que varian segon las disciplinas. Concernisson principalament los equipaments, las infrastructuras e las règlas qu'enquadran l'activitat. === Material e equipaments === Los equipaments esportius comprenon los [[vestit|vestits]], las [[cauçadura|cauçaduras]], los accessòris e los materials necessaris a la realizacion de las diferentas activitats. Lor natura depend de las constrenchas pròprias a cada disciplina e de las condicions dins las qualas es practicada. D'unes espòrts necessitan pauc de material, mentre que d'autres repausan sus l'utilizacion d'equipaments especifics, de còps complèxes o costoses. Lo material pòt èsser individual o collectiu e complir diferentas foncions : permetre la practica, melhorar las performanças, assegurar la proteccion dels participants o facilitar lo debanament de l'activitat. Los equipaments de proteccion ocupan una plaça particulara dins las disciplinas que presentan de riscs de casuda, de còp o de nafradura. Lor utilizacion pòt èsser recomandada o impausada pels reglaments. Las evolucions [[tecnologia|tecnologicas]] contribuïsson tanben a transformar los equipaments esportius, especialament pel melhorament dels materials, de lor resisténcia, de lor leugieretat e de lors proprietats tecnicas. <gallery mode="packed"> Carl Waaler Kaas WOC 2010a.jpg|{{center|Vestits de proteccion leugièra per la corsa d'orientacion}} Tourenschuhe01 kl.jpg|{{center|Cauçaduras especialas destinadas a l'esquí alpin}} Kask jeździecki Samshield Premium.JPG|{{center|Casco de proteccion utilizat en equitacion}} Sports Model John Quinlan Autographed Muay Thai Boxing Gloves.jpg|{{center|Gants de bòxa}} 37edhec GS 1.jpg|{{center|Naus de competicion}} </gallery> === Infrastructuras e espacis de practica === Las infrastructuras esportivas recampan las installacions e los espacis organizats per permetre la practica de las diferentas disciplinas. Comprenon per exemple los terrens, los [[gimnàs|gimnases]], los [[estadi|estadis]], las [[piscina|piscinas]], las salas especializadas e los equipaments a l’aire liure. D'unas activitats se debanan dins d'espacis naturals coma las [[montanha|montanhas]], las [[selva|selvas]], los [[riu|rius]], los [[lac|lacs]] o los [[ocean|espacis maritimes]]. D'autras utilizan d'[[vila|espacis urbans]] o d'installacions temporàrias destinadas a una practica o a una competicion particulara. Las caracteristicas de las infrastructuras dependon de las exigéncias tecnicas e reglamentàrias de las disciplinas. Pòdon concernir las dimensions de las superfícias de practica, los revestiments, los equipaments disponibles, los dispositius de seguretat e las condicions d'acuèlh del public. L'accès a las installacions constituís un factor important del desvolopament de la practica esportiva. Depend de lor reparticion [[geografia|geografica]], de lor disponibilitat, de lor còst e de lor accessibilitat als diferents publics. === Règlas e reglamentacion === Las règlas esportivas definisson las condicions dins las qualas una activitat deu èsser practicada. Precisan los objectius del jòc, las accions autorizadas, las modalitats de comptatge dels resultats e las condicions de victòria o de classament. Pòdon tanben fixar las caracteristicas del material, las dimensions dels terrens, la durada de las espròvas, las categorias de participants e las condicions de debanament de las competicions. Dins los espòrts organizats, l'aplicacion de las règlas es generalament fisada a d'arbitres o a d'oficials. Lor ròtle consistís a velhar al respècte dels reglaments, a constatar las infraccions e a garantir lo bon debanament de las espròvas. La reglamentacion pòt tanben comportar de disposicions relativas a la seguretat, a la proteccion dels participants e a las condicions d'accès a la practica. Las règlas varian de còps segon las categorias d'edat, los nivèls de competicion o las caracteristicas dels practicants. == Annèxas == === Ligams intèrnes === * [[Exercici fisic]] === Lista de divèrses espòrts === {|border="0" cellpadding="2" |- valign="top" | '''[[Atletisme]]''' *[[Marcha]] *[[Maraton]] *[[Corsa de fons]] *[[mièg fons|Corsa de mièg fons]] *[[Corsa de velocitat]] *[[Corsa d'obstacles]] * [[Lançament de disc]] * [[Lançament de bigatana]] * [[Lançament de martèl]] * [[Lançament de pes]] * [[Saut de long]] * [[Saut de naut]] * [[Saut amb pèrga]] ''' [[Espòrt collectiu|Espòrts collectius]]''' *[[Basquetbòl]] *[[Beisbòl]] * [[Desquet]] * [[Fotbòl]] * [[Fotbòl american]] * [[Fotbòl australian]] * [[Fotbòl canadian]] * [[Palma-man]] * [[Oquei pelena]] * [[Oquei gèl]] * [[Pelòta basca]] * [[Pelòta valenciana]] * [[Rugbi de XIII]] * [[Rugbi de VII]] * [[Rugbi de IX]] * [[Rugbi de XV]] * [[Rugbi de 7]] * [[Rugbi de X]] * [[Tambornet]] * [[Voleibòl]] '''[[Gimnastica]]''' * [[Aerobic]] * [[Gimnastica artistica]] * [[Gimnastica ritmica]] * [[Trampoline]] * [[Tumbling]] '''[[Espròvas esportivas combinadas|Espròvas combinadas]]''' * [[Biatlon]] * [[Triatlon]] * [[Pentatlon modèrne]] | '''Espòrts motorizats''' * [[Espòrt automobil|Competicion automobila]] ** [[Formula 1]] ** [[Champcar]] ** [[GP 2 Series]] ** [[24 oras del Mans]] ** [[Karting]] ** [[Nascar]] ** [[Rallye]] ** [[Grand prèmi A1]] ** [[DTM]] ** [[Dragster]] ** [[Tractor pulling]] ** [[Corsa de camions]] ** [[Legend Cars]] * [[Competicion motociclista]] ** [[Endurança mòto]] ** [[Enduro]] ** [[Freestyle motocross]] ** [[Motocross]] ** [[Mòto sus glaç]] ** [[Trial]] ** [[Speedway]] ** [[Stunt]] ** [[Velocitat mòto]] * [[Competicion aeronautica]] * [[Mòto-ball]] * [[motonautisme]] * [[Motonèu]] '''Espòrts de raqueta''' * [[Badminton]] * [[Jòc de palma]] * [[Padel]] * [[Pelòta basca]] * [[Racquetball]] * [[Speedminton]] * [[Speed-ball]] * [[Squash]] * [[Tennis]] * [[Tennis de taula]] '''Espòrts amb animals''' * [[Agility]] * [[Obé ritmada]] * [[Corsa camarguesa]] * [[Corsa de camèls]] * [[Corsa de cars]] * [[Corsa de lisas]] * [[Espòrt ipic]] * [[Espòrts equèstres]] ** [[Amazòna (equitacion)|Amazòna]] ** [[atelatge (equitacion)|Atelatge]] ** [[atelatge de tradicion|Atelatge de tradicion]] ** [[Concors complet d'equitacion|Concors complet]] ** [[doma vaquera|Doma Vaquera]] ** [[Dressatge (equitacion)|Dressatge]] ** [[Endurança (equitacion)|Endurança]] ** [[Equitacion Camarga]] ** [[Equitacion islandesa]] ** [[Equitacion Western]] ** [[Horse-ball]] ** [[Hunter (equitacion)|Hunter]] ** [[Oulak]] ** [[Polo]] ** [[Polocrosse]] ** [[Pony Games]] ** [[Saut d'obstacles]] ** [[Esquí joëring]] ** [[Trec (equitacion)|TREC]] ** [[Volteja en Cercle]] '''Autres espòrts''' * [[Brutal woods]] * [[Footbag]] * [[Dança esportiva]] * [[Lo Man a man|Man a man]] * [[Nordic Walking]] * [[Parkour]] | '''[[Ciclisme]]''' * [[BMX]] * [[Ciclisme artistic]] * [[Ciclisme sus pista]] * [[Ciclisme sus rota]] * [[Cicloespòrt]] * [[Cicloball]] * [[Ciclo-cross]] * [[Ciclotorisme]] * [[Bicicleta tot terranh]] '''[[Espòrt de combat|Espòrts de combat]]''' * [[Aikido]] * [[Arnis]] * [[Bo-jutsu]] * [[Bòxa]] ** [[Bòxa americana]] ** [[Bòxa anglesa]] ** [[Bòxa francesa]] ** [[Kickboxing]] ** [[Muay thaï|Bòxa taïlandesa]] * [[cana de combat|Cana]] e [[Pal de combat]] * [[Capoeira]] * [[Cửu-Long Võ-Đạo|Cuu-Long Vo-Dao]] * [[Combat liure]] * [[Escrima]] * [[Hapkido]] * [[Jiujitsu]] (o ''jujutsu'') * [[Jiu-jitsu brasilièr]] * [[Judo]] * [[K-1]] * [[Kalaripayat]] * [[Karate]] * [[Kempo boxing]] * [[Kendo]] * [[Kenjutsu]] * [[Kung fu]] (bòxa chinesa) * [[Krav maga]] * [[Lucha]] ** [[Brancaille]] ** [[Gouren]] ** [[Lucha grècoromana]] ** [[Lucha liura]] ** [[Ssirum]] * [[Penchak silat]] * [[Qwan Ki Do]] * [[Sambo]] * [[Espòrt chanbara]] * [[Sumo]] * [[Taekkyeon]] * [[Taekwondo]] * [[Tai-chi-chuan]] * [[Tangsoudo]] * [[Viet-vo-dao]] '''Espòrts de glaç''' * [[Bandy]] * [[Lièa de bòb]] * [[Curling]] * [[Oquei sus glaça]] * [[Lièja]] * [[Mòto sus glaç]] * [[Patinatge artistic]] * [[Patinatge de velocitat]] * [[Skeleton]] '''Espòrts de fòrça''' * [[Bodybuilding]] * [[Fitness]] * [[Fòrça basca]] * [[alterofilia]] * [[Highland Game]] * [[Powerlifting]] * [[Tir a la còrda]] '''Espòrts de plen aire e de natura''' * [[Alpinisme]] * [[Canionisme]] * [[Corsa d'orientacion]] * [[Escalada]] * [[Espeleologia]] * [[Pesca esportiva]] * [[Raid natura]] | '''Espòrts de cibla''' * [[Ball-trap]] * [[bilhard]]s ** [[bilhard american]] ** [[bilhard anglés]] ** [[bilhard francés]] ** [[Snooker]] * [[Bola bretona]] * [[Boomerang]] * [[Bowling]] * [[Bowls]] * [[Croquet]] * [[Curling]] * [[Sagetas]] * [[Golf]] * [[Paintball]] * [[Palets]] * [[Petanca]] * [[Quilhas de 9]] * [[Sarbacana]] (tir) * [[Sarbacana]] * [[Espòrt bola]] (bola lionesa) * [[Tir espòrtif|Tir]] * [[Tir amb arc]] '''[[Espòrts nautics]]''' * [[Apnèa (espòrt)|Apnèa]] * [[rem]] * [[Batèl-dragon]] * [[Canoè-caiac]] * [[Canionisme]] * [[Oquei subaquatic]] * [[Jet-esquí]] * [[Ajustas]] * [[Caiac-polo]] * [[Kitesurf]] * [[Nada amb palmas]] * [[Motonautisme]] * [[Natacion esportiva|Natacion]] * [[Natacion sincronizada]] * [[Pesca esportiva]] * [[Surf de vela]] * [[Sotada]] * [[Cabús]] * [[Rafting]] * [[Esquí nautic]] * [[Surf]] * [[Nautisme (vela)|Vela]] * [[Vater pòlo]] * [[Wakeboard]] '''Espòrts de limpada''' * [[Esquí]] ** [[Biatlon]] ** [[Combinat nordic]] ** [[Saut d'esquí|Saut amb esquí]] ** [[Surf de nèu]] ** [[Esquí alpenc]] ** [[Esquí acrobatic]] ** [[Esquí freestyle]] ** [[Esquí de fons]] ** [[Esquí de velocitat]] ** [[Esquí sus èrba]] ** [[Telemarc|Esquí telemarc]] * Nòu espòrts de limpament ** [[Bodyboard]] ** [[Freebord]] ** [[Kayak Surf]] ** [[Kiteesquí]] ** [[Kitesnow]] ** [[Kitesurf]] ** [[Roller]] ** [[Skateboard]] ** [[Streetboard]] ** [[Surf]] '''Espòrts aerians''' *[[Acrobacia aeriana]] * [[Aeromodelisme]] * [[Aerostation]] * [[Base jump]] * [[Sèrp Volanta (objècte)|Sèrp Volaira]] * [[Paracasudisme]] * [[Parapenda]] * [[ULM]] * [[Vol liure]] * [[Vòl amb vela]] * [[Vòl motor]] |} === Bibliografia === === Nòtas === {{Referéncias|grop=nt}} === Referéncias === {{Referéncias}} {{Sisterlinks|Wiccionari=espòrt}} [[Categoria:Espòrt|*]] 6dtah3ueu3sd8efkdu7njx3inhdhezr 2512690 2512689 2026-11-08T08:52:57Z Toku 7678 /* Material e equipaments */ 2512690 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:4 sports photo.jpg|thumb|right|300px|Exemples d'espòrts: [[escrima]], [[atletisme]], [[rugbi de XV]] e [[ciclisme]]. ]] L''''espòrt''' o '''depòrt'''{{Refn|group=nt|Lo tèrme "depòrt" ja s'utilizava a l'epòca classica amb la significacion de "recreacion, divertiment".<ref>{{DOM|2YyVzyJ6OeETkTfvlyyQZC|tèxt=Deport}}</ref> Frederic Mistral indica que lo mot es vièlh, passat d'usatge.{{Tdf|pagina=727}}}} es un ensemble d'exercicis fisics o mentals que se pratican jos forma de jòcs individuals o collectius e que pòdon donar lòc a de competicions. Una autra acceptacion, mai larga lo definís coma recreacion, passatemps, léser, o exercici fisic a l'aire liure. La Carta Europèa de l'espòrt lo definís coma: «Totas las formas d'activitats fisicas que, mejançant una participacion organizada o non, tenon coma objectiu l'expression o lo melhorament de la condicion fisica e psiquica, lo desvolopament de las relacions socialas o l'obtencion de resultats en competicion de totes los nivèls».<ref>{{cita web|títol=Carta europea del deporte|url=http://www.femp.es/files/566-69-archivo/CARTA%20EUROPEA%20DEL%20DEPORTE.pdf|url_accès=pdf|lenga=|sit=femp.es}}</ref> == Caracteristicas de l'espòrt == === Definicion e delimitacion === L'espòrt pòt èsser definit coma un ensemble d'[[exercici fisic|activitats fisicas]] que repausan sus la mobilizacion de capacitats corporalas e motrises e que son, generalament, organizadas a l'entorn de règlas, de tecnicas o de convencions pròprias a cada disciplina. La nocion d'espòrt recobrís aital de realitats divèrsas. D'unas activitats son essencialament orientadas cap al [[jòc]] e al léser mentre que d'autras privilègian la competicion, la recèrca de performança o lo despassament de se. La practica pòt èsser organizada dins un quadre institucional o associatiu, o se debanar de manièra autonòma. L'espòrt se distinguís de l'activitat fisica al sens larg, que recampa totes los movements corporals que provòcan una despensa [[energia|energetica]], especialament dins los desplaçaments, lo trabalh o los prètzfaches quotidians. Se distinguís tanben de l'exercici fisic que designa generalament una activitat fisica planificada e repetida amb un objectiu de melhorament o de mantenen de las capacitats fisicas. De lor costat, lo jòc e las activitats de léser pòdon tanben comportar una dimension fisica sens necessàriament relevar de l'espòrt. Pasmens, los limits entre aquelas diferentas nocions son pas totjorn clarament establidas que la definicion de l'espòrt varia segon los contèxtes culturals, socials e institucionals<ref name="Mery 2008 pp. 15-20">[[francés|'''(fr)''']] Stéphane Mery, ''Un filet et des sports'', L'Harmattan, 2008, pp. 15-20.</ref>. === Caracteristicas comunas a las practicas esportivas === Las activitats esportivas mobilizan de capacitats fisicas e motrises que varian segon las disciplinas. Pòdon especialament sollicitar l'[[endurança]], la fòrça, la velocitat, la soplesa, l'equilibri, la coordinacion o la precision. La practica esportiva repausa generalament sus l'aquisicion e lo desvolopament d'abiletats tecnicas. Necessita un aprendissatge, una adaptacion a las constrenchas de l'activitat e, dins fòrça cases, un entraïnament regular. Las règlas constituïsson una autra caracteristica importanta de l'espòrt. Definisson las condicions de realizacion de l'activitat, los comportaments autorizats e enebits, los objectius d'aténher e las modalitats de determinacion dels resultats. En particular, permeton d'establir de condicions de confrontacion e de comparason entre los practicants. La recèrca de performança es presenta a de gras divèrses dins las practicas esportivas. Pòt se tradusir pel melhorament de las capacitats individualas, la realizacion d'un objectiu personal o l'afrontament amb d'autres participants. La competicion representa aital una compausanta importanta de l'espòrt, sens constituïr una condicion indispensabla a totas las formas de practica. Enfin, l'espòrt consèrva generalament una dimension ludica, ligada al plaser de practicar, al [[jòc]] e a la satisfaccion procurada per l'[[exercici fisic|activitat fisica]]<ref name="Mery 2008 pp. 15-20">[[francés|'''(fr)''']] Stéphane Mery, ''Un filet et des sports'', L'Harmattan, 2008, pp. 15-20.</ref>. === Diversitat de las disciplinas esportivas === Las disciplinas esportivas presentan una granda diversitat, tant per las capacitats fisicas mobilizadas coma per las tecnicas, los equipaments, los environaments e las règlas que lor son pròprias. En particular, pòdon èsser individualas o collectivas, repausar sus l'oposicion entre adversaris o sus la cooperacion entre participants, privilegiar l'endurança, la velocitat, la fòrça, la precision o l'adreça. D'unas se practican dins d'installacions especializadas, d'autras en mitan natural o dins d'espacis amenatjats. Aquela diversitat se tradusís tanben per de diferéncias importantas dins las condicions de practica, los nivèls de tecnicitat e las formas d'organizacion. <gallery mode="packed"> Football in Bloomington, Indiana, 1995.jpg|{{center|Lo [[fotbòl]], exemple d'espòrt collectiu practicat en exterior}} Final Trophee Monal 2012 n08.jpg|{{center|L'[[escrima]], exemple d'espòrt individual de confrontacion practicat en interior}} JO B Miller.jpg|{{center|L'[[esquí alpin]], exemple d'[[espòrt d'ivèrn]]}} London 2012 Olympic 100m final start.jpg|{{center|Lo 100 m, un exemple d'espròva d'atletisme}} 2010 Malaysian GP opening lap.jpg|{{center|La [[formula 1]], un exemple d'espòrt mecanic}} </gallery> == Condicions de practica == La practica d'un espòrt necessita de condicions materialas e organizacionalas que varian segon las disciplinas. Concernisson principalament los equipaments, las infrastructuras e las règlas qu'enquadran l'activitat. === Material e equipaments === Los equipaments esportius comprenon los [[vestit|vestits]], las [[cauçadura|cauçaduras]], los accessòris e los materials necessaris a la realizacion de las diferentas activitats. Lor natura depend de las constrenchas pròprias a cada disciplina e de las condicions dins las qualas es practicada. D'unes espòrts necessitan pauc de material, mentre que d'autres repausan sus l'utilizacion d'equipaments especifics, de còps complèxes o costoses. Lo material pòt èsser individual o collectiu e complir diferentas foncions : permetre la practica, melhorar las performanças, assegurar la proteccion dels participants o facilitar lo debanament de l'activitat. Los equipaments de proteccion ocupan una plaça particulara dins las disciplinas que presentan de riscs de casuda, de còp o de nafradura. Lor utilizacion pòt èsser recomandada o impausada pels reglaments. Las evolucions [[tecnologia|tecnologicas]] contribuïsson tanben a transformar los equipaments esportius, especialament pel melhorament dels materials, de lor resisténcia, de lor leugieretat e de lors proprietats tecnicas. <gallery mode="packed"> Carl Waaler Kaas WOC 2010a.jpg|{{center|Vestits de proteccion per la corsa d'orientacion}} Tourenschuhe01 kl.jpg|{{center|Cauçaduras especialas destinadas a l'esquí alpin}} Kask jeździecki Samshield Premium.JPG|{{center|Casco de proteccion utilizat en equitacion}} Sports Model John Quinlan Autographed Muay Thai Boxing Gloves.jpg|{{center|Gants de bòxa}} 37edhec GS 1.jpg|{{center|Naus de competicion}} </gallery> === Infrastructuras e espacis de practica === Las infrastructuras esportivas recampan las installacions e los espacis organizats per permetre la practica de las diferentas disciplinas. Comprenon per exemple los terrens, los [[gimnàs|gimnases]], los [[estadi|estadis]], las [[piscina|piscinas]], las salas especializadas e los equipaments a l’aire liure. D'unas activitats se debanan dins d'espacis naturals coma las [[montanha|montanhas]], las [[selva|selvas]], los [[riu|rius]], los [[lac|lacs]] o los [[ocean|espacis maritimes]]. D'autras utilizan d'[[vila|espacis urbans]] o d'installacions temporàrias destinadas a una practica o a una competicion particulara. Las caracteristicas de las infrastructuras dependon de las exigéncias tecnicas e reglamentàrias de las disciplinas. Pòdon concernir las dimensions de las superfícias de practica, los revestiments, los equipaments disponibles, los dispositius de seguretat e las condicions d'acuèlh del public. L'accès a las installacions constituís un factor important del desvolopament de la practica esportiva. Depend de lor reparticion [[geografia|geografica]], de lor disponibilitat, de lor còst e de lor accessibilitat als diferents publics. === Règlas e reglamentacion === Las règlas esportivas definisson las condicions dins las qualas una activitat deu èsser practicada. Precisan los objectius del jòc, las accions autorizadas, las modalitats de comptatge dels resultats e las condicions de victòria o de classament. Pòdon tanben fixar las caracteristicas del material, las dimensions dels terrens, la durada de las espròvas, las categorias de participants e las condicions de debanament de las competicions. Dins los espòrts organizats, l'aplicacion de las règlas es generalament fisada a d'arbitres o a d'oficials. Lor ròtle consistís a velhar al respècte dels reglaments, a constatar las infraccions e a garantir lo bon debanament de las espròvas. La reglamentacion pòt tanben comportar de disposicions relativas a la seguretat, a la proteccion dels participants e a las condicions d'accès a la practica. Las règlas varian de còps segon las categorias d'edat, los nivèls de competicion o las caracteristicas dels practicants. == Annèxas == === Ligams intèrnes === * [[Exercici fisic]] === Lista de divèrses espòrts === {|border="0" cellpadding="2" |- valign="top" | '''[[Atletisme]]''' *[[Marcha]] *[[Maraton]] *[[Corsa de fons]] *[[mièg fons|Corsa de mièg fons]] *[[Corsa de velocitat]] *[[Corsa d'obstacles]] * [[Lançament de disc]] * [[Lançament de bigatana]] * [[Lançament de martèl]] * [[Lançament de pes]] * [[Saut de long]] * [[Saut de naut]] * [[Saut amb pèrga]] ''' [[Espòrt collectiu|Espòrts collectius]]''' *[[Basquetbòl]] *[[Beisbòl]] * [[Desquet]] * [[Fotbòl]] * [[Fotbòl american]] * [[Fotbòl australian]] * [[Fotbòl canadian]] * [[Palma-man]] * [[Oquei pelena]] * [[Oquei gèl]] * [[Pelòta basca]] * [[Pelòta valenciana]] * [[Rugbi de XIII]] * [[Rugbi de VII]] * [[Rugbi de IX]] * [[Rugbi de XV]] * [[Rugbi de 7]] * [[Rugbi de X]] * [[Tambornet]] * [[Voleibòl]] '''[[Gimnastica]]''' * [[Aerobic]] * [[Gimnastica artistica]] * [[Gimnastica ritmica]] * [[Trampoline]] * [[Tumbling]] '''[[Espròvas esportivas combinadas|Espròvas combinadas]]''' * [[Biatlon]] * [[Triatlon]] * [[Pentatlon modèrne]] | '''Espòrts motorizats''' * [[Espòrt automobil|Competicion automobila]] ** [[Formula 1]] ** [[Champcar]] ** [[GP 2 Series]] ** [[24 oras del Mans]] ** [[Karting]] ** [[Nascar]] ** [[Rallye]] ** [[Grand prèmi A1]] ** [[DTM]] ** [[Dragster]] ** [[Tractor pulling]] ** [[Corsa de camions]] ** [[Legend Cars]] * [[Competicion motociclista]] ** [[Endurança mòto]] ** [[Enduro]] ** [[Freestyle motocross]] ** [[Motocross]] ** [[Mòto sus glaç]] ** [[Trial]] ** [[Speedway]] ** [[Stunt]] ** [[Velocitat mòto]] * [[Competicion aeronautica]] * [[Mòto-ball]] * [[motonautisme]] * [[Motonèu]] '''Espòrts de raqueta''' * [[Badminton]] * [[Jòc de palma]] * [[Padel]] * [[Pelòta basca]] * [[Racquetball]] * [[Speedminton]] * [[Speed-ball]] * [[Squash]] * [[Tennis]] * [[Tennis de taula]] '''Espòrts amb animals''' * [[Agility]] * [[Obé ritmada]] * [[Corsa camarguesa]] * [[Corsa de camèls]] * [[Corsa de cars]] * [[Corsa de lisas]] * [[Espòrt ipic]] * [[Espòrts equèstres]] ** [[Amazòna (equitacion)|Amazòna]] ** [[atelatge (equitacion)|Atelatge]] ** [[atelatge de tradicion|Atelatge de tradicion]] ** [[Concors complet d'equitacion|Concors complet]] ** [[doma vaquera|Doma Vaquera]] ** [[Dressatge (equitacion)|Dressatge]] ** [[Endurança (equitacion)|Endurança]] ** [[Equitacion Camarga]] ** [[Equitacion islandesa]] ** [[Equitacion Western]] ** [[Horse-ball]] ** [[Hunter (equitacion)|Hunter]] ** [[Oulak]] ** [[Polo]] ** [[Polocrosse]] ** [[Pony Games]] ** [[Saut d'obstacles]] ** [[Esquí joëring]] ** [[Trec (equitacion)|TREC]] ** [[Volteja en Cercle]] '''Autres espòrts''' * [[Brutal woods]] * [[Footbag]] * [[Dança esportiva]] * [[Lo Man a man|Man a man]] * [[Nordic Walking]] * [[Parkour]] | '''[[Ciclisme]]''' * [[BMX]] * [[Ciclisme artistic]] * [[Ciclisme sus pista]] * [[Ciclisme sus rota]] * [[Cicloespòrt]] * [[Cicloball]] * [[Ciclo-cross]] * [[Ciclotorisme]] * [[Bicicleta tot terranh]] '''[[Espòrt de combat|Espòrts de combat]]''' * [[Aikido]] * [[Arnis]] * [[Bo-jutsu]] * [[Bòxa]] ** [[Bòxa americana]] ** [[Bòxa anglesa]] ** [[Bòxa francesa]] ** [[Kickboxing]] ** [[Muay thaï|Bòxa taïlandesa]] * [[cana de combat|Cana]] e [[Pal de combat]] * [[Capoeira]] * [[Cửu-Long Võ-Đạo|Cuu-Long Vo-Dao]] * [[Combat liure]] * [[Escrima]] * [[Hapkido]] * [[Jiujitsu]] (o ''jujutsu'') * [[Jiu-jitsu brasilièr]] * [[Judo]] * [[K-1]] * [[Kalaripayat]] * [[Karate]] * [[Kempo boxing]] * [[Kendo]] * [[Kenjutsu]] * [[Kung fu]] (bòxa chinesa) * [[Krav maga]] * [[Lucha]] ** [[Brancaille]] ** [[Gouren]] ** [[Lucha grècoromana]] ** [[Lucha liura]] ** [[Ssirum]] * [[Penchak silat]] * [[Qwan Ki Do]] * [[Sambo]] * [[Espòrt chanbara]] * [[Sumo]] * [[Taekkyeon]] * [[Taekwondo]] * [[Tai-chi-chuan]] * [[Tangsoudo]] * [[Viet-vo-dao]] '''Espòrts de glaç''' * [[Bandy]] * [[Lièa de bòb]] * [[Curling]] * [[Oquei sus glaça]] * [[Lièja]] * [[Mòto sus glaç]] * [[Patinatge artistic]] * [[Patinatge de velocitat]] * [[Skeleton]] '''Espòrts de fòrça''' * [[Bodybuilding]] * [[Fitness]] * [[Fòrça basca]] * [[alterofilia]] * [[Highland Game]] * [[Powerlifting]] * [[Tir a la còrda]] '''Espòrts de plen aire e de natura''' * [[Alpinisme]] * [[Canionisme]] * [[Corsa d'orientacion]] * [[Escalada]] * [[Espeleologia]] * [[Pesca esportiva]] * [[Raid natura]] | '''Espòrts de cibla''' * [[Ball-trap]] * [[bilhard]]s ** [[bilhard american]] ** [[bilhard anglés]] ** [[bilhard francés]] ** [[Snooker]] * [[Bola bretona]] * [[Boomerang]] * [[Bowling]] * [[Bowls]] * [[Croquet]] * [[Curling]] * [[Sagetas]] * [[Golf]] * [[Paintball]] * [[Palets]] * [[Petanca]] * [[Quilhas de 9]] * [[Sarbacana]] (tir) * [[Sarbacana]] * [[Espòrt bola]] (bola lionesa) * [[Tir espòrtif|Tir]] * [[Tir amb arc]] '''[[Espòrts nautics]]''' * [[Apnèa (espòrt)|Apnèa]] * [[rem]] * [[Batèl-dragon]] * [[Canoè-caiac]] * [[Canionisme]] * [[Oquei subaquatic]] * [[Jet-esquí]] * [[Ajustas]] * [[Caiac-polo]] * [[Kitesurf]] * [[Nada amb palmas]] * [[Motonautisme]] * [[Natacion esportiva|Natacion]] * [[Natacion sincronizada]] * [[Pesca esportiva]] * [[Surf de vela]] * [[Sotada]] * [[Cabús]] * [[Rafting]] * [[Esquí nautic]] * [[Surf]] * [[Nautisme (vela)|Vela]] * [[Vater pòlo]] * [[Wakeboard]] '''Espòrts de limpada''' * [[Esquí]] ** [[Biatlon]] ** [[Combinat nordic]] ** [[Saut d'esquí|Saut amb esquí]] ** [[Surf de nèu]] ** [[Esquí alpenc]] ** [[Esquí acrobatic]] ** [[Esquí freestyle]] ** [[Esquí de fons]] ** [[Esquí de velocitat]] ** [[Esquí sus èrba]] ** [[Telemarc|Esquí telemarc]] * Nòu espòrts de limpament ** [[Bodyboard]] ** [[Freebord]] ** [[Kayak Surf]] ** [[Kiteesquí]] ** [[Kitesnow]] ** [[Kitesurf]] ** [[Roller]] ** [[Skateboard]] ** [[Streetboard]] ** [[Surf]] '''Espòrts aerians''' *[[Acrobacia aeriana]] * [[Aeromodelisme]] * [[Aerostation]] * [[Base jump]] * [[Sèrp Volanta (objècte)|Sèrp Volaira]] * [[Paracasudisme]] * [[Parapenda]] * [[ULM]] * [[Vol liure]] * [[Vòl amb vela]] * [[Vòl motor]] |} === Bibliografia === === Nòtas === {{Referéncias|grop=nt}} === Referéncias === {{Referéncias}} {{Sisterlinks|Wiccionari=espòrt}} [[Categoria:Espòrt|*]] 69bjc4soigy80vt8o9kx65916tsma64 0 20479 2512625 2075987 2026-11-07T18:27:25Z ~2026-58931-70 66002 2512625 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" width="270px" |+<font size="+1">'''Detroit'''</font> |- | style="background:#efefef;" align="center" colspan="2" | {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="0" |- | align="center" width="140px" | [[Fichièr:Flag of Detroit.svg|140px]] | align="center" width="140px" | [[Fichièr:Seal of Detroit (B&W).svg|100px]] |- |} |- | [[Lista dels païses del mond|País]] | [[Estats Units d'America]] |- | [[Estats dels Estats Units|Estat]] | [[Michigan]] |- | [[Aira|Superfícia]] | 370,2 km² |- | [[Populacion]] | 370,2 <small>([[2005]])</small> |- | [[Latitud]] |42° 20' N |- | [[Longitud]] | 83° 2' W |- | [[Altitud]] | 190 m |- ! colspan="2" bgcolor="lightblue" | Localizacion de la vila als [[Estats Units d'America|Estats Units]] |- ! colspan="2" bgcolor="#FFFFFF" | [[Fichièr:Detroit_Wayne.png|290px]] |} '''Detroit''' es la ciutat principala de l'[[estats dels Estats Units|estat]] de [[Michigan]], als [[Estats Units]]. Sa [[populacion]] èra estimada a {{formatnum:886675}} abitants en [[2005]]. Sa [[Aira|superfícia]] totala es de 370,2&nbsp;km². [[Fichièr:DetroitSkyline.jpg|thumb|230px|left|Edificis de Detroit.]] [[Categoria:Vila de Michigan|Detroit]] q627k6jobzuum6il46cfll4k53hoydn 0 37144 2512708 2454047 2026-11-08T11:42:20Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512708 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }}{{Infobox filme|títol=Malaterra|realizacion=Philippe Carrese|musica=Massilia Sound System|produccion=Comic Strip Production|durada=90 minutas|genre=Drama|sortida=2003|lenga=occitan provençau, francés|país=França}} '''Malaterra''' es un filme de television dau realizador [[Philippe Carrèse]]. Se tracta d'un filme en lenga [[Occitan|occitana]] e [[francesa]]. L'istòria se debana dins leis [[Aups d'Auta Provença]]. La musica es de [[Massilia Sound System]]. ==Liames per la construccion de l'article== https://wikimonde.com/article/Malaterra https://occitanica.eu/items/show/15039 https://web.archive.org/web/20221126094303/https://www.espaci-occitan.com/botiga/fr/videos-dvd/886-malaterra-philippe-carrese-dvd-3760063950823.html https://www.imdb.com/title/tt0436559/ https://www.philippecarrese.com/?p=480 https://jornalet.com/galaria/malaterra-2003-un-filme-en-occitan-de-philippe-carrese https://www.youtube.com/watch?v=FyePLRLZH5w (canson de malaterra) http://provencou.online.fr/blog/index.php?2016/07/01/184-malaterra-film-en-occitan-des-alpes-de-haute-provence http://ieo06.free.fr/spip.php?article4105 https://france3-regions.francetvinfo.fr/provence-alpes-cote-d-azur/vaqui-malaterra-au-theatre-994661.html https://www.aquodaqui.info/Malaterra-lo-pais-a-l-ora-dau-filme-de-Carrese_a2005.html {{Portal Provença}} [[Categoria:Cultura occitana]][[categoria:Provença]] [[Categoria:Filme occitan]] o42k6gvsvqmru8qn5uogj6azifaugaa 0 47449 2512641 2315260 2026-11-07T21:34:53Z Sovenhic 36254 Sovenhic a desplaçat la pagina [[Terrasson e La Vila Dieu]] cap a [[Terrasson e la Vila Dieu]] : Títol mal escrit 2315260 wikitext text/x-wiki {{Dialecte Lemosin}} {{Infobox vila occitana | nom2=Terrasson-Lavilledieu |nom=Terrasson e La Vila Diu |imatge=Terrasson 1.jpg | lògo= cap | descripcion=Vista de Terrasson, riba mança. | escut=Blason ville fr Terrasson (Dordogne).svg | region = [[Novela Aquitània]] | ist = {{Perigòrd}} | parçan = {{Peiregòrd Negre}} | departament = {{Dordonha}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sarlat e La Canedat|Sarlat e La Canedat]] | canton = [[Canton de Terrasson e La Vila Diu|Terrasson e La Vila Diu]] ([[chapluòc]] puei bureu centralizator) | intercom = [[Comunautat de comunas dau Terrassonnés en Perigòrd Negre Tenon Autafòrt|CC dau Terrassonnés en Perigòrd Negre Tenon Autafòrt]] (residéncia) |insee=24547 |cp=24120 |cònsol = Jean Bousquet |mandat=[[2020]]-[[2026]] |longitud=1.30194444444 |latitud=45.1308333333 |alt mini=82 |alt mej=88 |alt maxi=299 |km²=39.34 |gentilici=Terrassonnais (en [[francés]]) |}} '''Terrasson e La Vila Dieu''' o '''Terrasson e La Vila Diu''' <ref>Yves Lavalade escriu ''diu, Diu'' (Dictionnaire français-occitan (lemosin) p. 183</ref> (''Terrasson-Lavilledieu'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] d'[[Occitània]], dins la region istorica de [[Perigòrd]], administrada per lo [[departament francés|departament]] de [[Dordonha (departament)|Dordonha]] de la [[region francesa|region]] de [[Novèla Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 24547.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== ===Terrasson=== La prononciacion es [terɒ’ʂu] <ref name = dord>https://web.archive.org/web/20160811042922/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/terrasson-lavilledieu/TERRASSON-LAVILLEDIEU.htm</ref>. Las fòrmas ancianas son ''monasterium sancti Suris, vocabulo Genoliacum'' en 940, ''Terrazun'' au segle XI, ''Terracio'' (latinizacion) en 1073, ''Castrum Terrassonense'', en latin, en 1101, ''Terrasson'' en 1251 <ref name = tanho>Chantal Tanet et Tristan Hordé, ''Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord'', ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 405-406</ref>. ''Terrasson'' ven de l'occitan ''terràs'' emb lo sufixe diminutiu ''-on'' (dau latin (''-onem''). Lo sens pòt èsser de « terren revenable » o de « levada de terra », per extension « la plata-fòrma d'una fortificacion » (Chantal Tanet e Tristan Hordé); de « terren en surplomb » (diminutiu de terrassa), per lo site de las comunas de Dordonha<ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 673</ref>{{,}}<ref name = dord/>. ===La Vila Diu=== La prononciacion es [lɒvilɒ’diw] <ref name = dord/>. Las fòrmas ancianas son ''Villa Dei'', en latin, en 1315, ''Ville-Dieu'' a la fin dau segle XIX <ref name = tanho/>. ''Vila'' ven del latin ''villa''; lo sens passet d'« ostau de campanha » <ref>https://www.prima-elementa.fr/Gaffiot/Gaffiot-1675.html diccionari Gaffiot, p. 1676</ref> a « granda propietat rurala » a « vilatge », puei au sens actuau <ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 718</ref>{{,}}<ref name = dord/>. Lo nom de ''vila'' pòt èsser acompanhat d'un nom de valor religiosa. Las ''Vila Diu'' son generalament d'ancianas comandarias de l'Òrde de Malta <ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 720</ref>{{,}}<ref name = dord/>. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=24547 |Títol= Lista daus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= mai de [[2020]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Jean Bousquet|Partit=divers drecha |Qualitat= gerent de societat}} {{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Pierre Delmon|Partit= sens puei [[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= industriau}} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 1989 |Identitat=Edgard Bardagué |Partit= [[PCF]] |Qualitat= foncionari, conselhier generau (1982-1988)}} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 1983 |Identitat=Aubin Laramade |Partit= [[PS]] |Qualitat= foncionari}} {{Elegit |Debuta= [[1953]] |Fin= 1977 |Identitat= Jean Rouby |Partit=[[SFIO]] puei [[PS]] |Qualitat= entrepreneire, conselhier generau (1958-1982), conselhier regionau (1972-1979)}} {{Elegit |Debuta= |Fin=1953 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=24547 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=2893 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=3884 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=3794 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=4146 |1968= |1975= |1982= |1990= |1999=6180 |2004=6336 |2006= |2007= |2008= |2009=6222 |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Dordonha]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Perigòrd}} {{Comunas de Dordonha}} [[Categoria:Comuna de Dordonha]] [[Categoria:Comuna de Perigòrd]] 6kjejcz8tzo2zqbt2n0uhw7iyjzyfsg 2512644 2512641 2026-11-07T21:36:09Z Sovenhic 36254 Nuòva Aquitània, Nava Aquitània, Nòva Aquitània 2512644 wikitext text/x-wiki {{Dialecte Lemosin}} {{Infobox vila occitana | nom2=Terrasson-Lavilledieu |nom=Terrasson e La Vila Diu |imatge=Terrasson 1.jpg | lògo= cap | descripcion=Vista de Terrasson, riba mança. | escut=Blason ville fr Terrasson (Dordogne).svg | region = [[Novela Aquitània]] | ist = {{Perigòrd}} | parçan = {{Peiregòrd Negre}} | departament = {{Dordonha}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sarlat e La Canedat|Sarlat e La Canedat]] | canton = [[Canton de Terrasson e La Vila Diu|Terrasson e La Vila Diu]] ([[chapluòc]] puei bureu centralizator) | intercom = [[Comunautat de comunas dau Terrassonnés en Perigòrd Negre Tenon Autafòrt|CC dau Terrassonnés en Perigòrd Negre Tenon Autafòrt]] (residéncia) |insee=24547 |cp=24120 |cònsol = Jean Bousquet |mandat=[[2020]]-[[2026]] |longitud=1.30194444444 |latitud=45.1308333333 |alt mini=82 |alt mej=88 |alt maxi=299 |km²=39.34 |gentilici=Terrassonnais (en [[francés]]) |}} '''Terrasson e La Vila Dieu'''<ref>Ives Lavalada escriu per error ''diu, Diu'' (Dictionnaire français-occitan (lemosin) p. 183</ref> (''Terrasson-Lavilledieu'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] d'[[Occitània]], dins la region istorica de [[Perigòrd]], administrada per lo [[departament francés|departament]] de [[Dordonha (departament)|Dordonha]] de la [[region francesa|region]] de [[Novèla Aquitània|Nuòva Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 24547.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== ===Terrasson=== La prononciacion es [terɒ’ʂu] <ref name = dord>https://web.archive.org/web/20160811042922/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/terrasson-lavilledieu/TERRASSON-LAVILLEDIEU.htm</ref>. Las fòrmas ancianas son ''monasterium sancti Suris, vocabulo Genoliacum'' en 940, ''Terrazun'' au segle XI, ''Terracio'' (latinizacion) en 1073, ''Castrum Terrassonense'', en latin, en 1101, ''Terrasson'' en 1251 <ref name = tanho>Chantal Tanet et Tristan Hordé, ''Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord'', ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 405-406</ref>. ''Terrasson'' ven de l'occitan ''terràs'' emb lo sufixe diminutiu ''-on'' (dau latin (''-onem''). Lo sens pòt èsser de « terren revenable » o de « levada de terra », per extension « la plata-fòrma d'una fortificacion » (Chantal Tanet e Tristan Hordé); de « terren en surplomb » (diminutiu de terrassa), per lo site de las comunas de Dordonha<ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 673</ref>{{,}}<ref name = dord/>. ===La Vila Diu=== La prononciacion es [lɒvilɒ’diw] <ref name = dord/>. Las fòrmas ancianas son ''Villa Dei'', en latin, en 1315, ''Ville-Dieu'' a la fin dau segle XIX <ref name = tanho/>. ''Vila'' ven del latin ''villa''; lo sens passet d'« ostau de campanha » <ref>https://www.prima-elementa.fr/Gaffiot/Gaffiot-1675.html diccionari Gaffiot, p. 1676</ref> a « granda propietat rurala » a « vilatge », puei au sens actuau <ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 718</ref>{{,}}<ref name = dord/>. Lo nom de ''vila'' pòt èsser acompanhat d'un nom de valor religiosa. Las ''Vila Diu'' son generalament d'ancianas comandarias de l'Òrde de Malta <ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 720</ref>{{,}}<ref name = dord/>. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=24547 |Títol= Lista daus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= mai de [[2020]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Jean Bousquet|Partit=divers drecha |Qualitat= gerent de societat}} {{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Pierre Delmon|Partit= sens puei [[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= industriau}} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 1989 |Identitat=Edgard Bardagué |Partit= [[PCF]] |Qualitat= foncionari, conselhier generau (1982-1988)}} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 1983 |Identitat=Aubin Laramade |Partit= [[PS]] |Qualitat= foncionari}} {{Elegit |Debuta= [[1953]] |Fin= 1977 |Identitat= Jean Rouby |Partit=[[SFIO]] puei [[PS]] |Qualitat= entrepreneire, conselhier generau (1958-1982), conselhier regionau (1972-1979)}} {{Elegit |Debuta= |Fin=1953 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=24547 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=2893 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=3884 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=3794 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=4146 |1968= |1975= |1982= |1990= |1999=6180 |2004=6336 |2006= |2007= |2008= |2009=6222 |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Dordonha]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Perigòrd}} {{Comunas de Dordonha}} [[Categoria:Comuna de Dordonha]] [[Categoria:Comuna de Perigòrd]] le65y726teub9ft1a30u6356ykmn7p8 2512646 2512644 2026-11-07T21:40:13Z Sovenhic 36254 forma, non pas fòrma, vejatz Alibèrt 2512646 wikitext text/x-wiki {{Dialecte Lemosin}} {{Infobox vila occitana | nom2=Terrasson-Lavilledieu |nom=Terrasson e La Vila Diu |imatge=Terrasson 1.jpg | lògo= cap | descripcion=Vista de Terrasson, riba mança. | escut=Blason ville fr Terrasson (Dordogne).svg | region = [[Novela Aquitània]] | ist = {{Perigòrd}} | parçan = {{Peiregòrd Negre}} | departament = {{Dordonha}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sarlat e La Canedat|Sarlat e La Canedat]] | canton = [[Canton de Terrasson e La Vila Diu|Terrasson e La Vila Diu]] ([[chapluòc]] puei bureu centralizator) | intercom = [[Comunautat de comunas dau Terrassonnés en Perigòrd Negre Tenon Autafòrt|CC dau Terrassonnés en Perigòrd Negre Tenon Autafòrt]] (residéncia) |insee=24547 |cp=24120 |cònsol = Jean Bousquet |mandat=[[2020]]-[[2026]] |longitud=1.30194444444 |latitud=45.1308333333 |alt mini=82 |alt mej=88 |alt maxi=299 |km²=39.34 |gentilici=Terrassonnais (en [[francés]]) |}} '''Terrasson e La Vila Dieu'''<ref>Ives Lavalada escriu per error ''diu, Diu'' (Dictionnaire français-occitan (lemosin) p. 183</ref> (''Terrasson-Lavilledieu'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] d'[[Occitània]], dins la region istorica de [[Perigòrd]], administrada per lo [[departament francés|departament]] de [[Dordonha (departament)|Dordonha]] de la [[region francesa|region]] de [[Novèla Aquitània|Nuòva Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 24547.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== ===Terrasson=== La prononciacion es [terɒ’ʂu] <ref name = dord>https://web.archive.org/web/20160811042922/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/terrasson-lavilledieu/TERRASSON-LAVILLEDIEU.htm</ref>. Las formas ancianas son ''monasterium sancti Suris, vocabulo Genoliacum'' en 940, ''Terrazun'' au segle XI, ''Terracio'' (latinizacion) en 1073, ''Castrum Terrassonense'', en latin, en 1101, ''Terrasson'' en 1251 <ref name = tanho>Chantal Tanet et Tristan Hordé, ''Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord'', ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 405-406</ref>. ''Terrasson'' ven de l'occitan ''terràs'' emb lo sufixe diminutiu ''-on'' (dau latin (''-onem''). Lo sens pòt èsser «terren revenable» o «levada de terra», e per extension «la plataforma d'una fortificacion» (Chantal Tanet e Tristan Hordé); de «terren tresplombat» (diminutiu de terrassa), per lo site de las comunas de Dordonha<ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 673</ref>{{,}}<ref name = dord/>. ===La Vila Dieu=== La prononciacion es [lɒvilɒ’diw]<ref name = dord/>. Las formas ancianas son ''Villa Dei'', en latin, en 1315, ''Ville-Dieu'' a la fin dau segle XIX <ref name = tanho/>. ''Vila'' ven daulatin ''villa''; lo sens passet d'«ostau de campanha» <ref>https://www.prima-elementa.fr/Gaffiot/Gaffiot-1675.html diccionari Gaffiot, p. 1676</ref> a «granda proprietat rurala», puei a «vilatge», puei au sens actuau <ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 718</ref>{{,}}<ref name = dord/>. Lo nom de ''vila'' se pòt acompanhar d'un nom de valor religiosa. Las ''Vila Dieu'' son generalament d'ancianas comandariás de l'Òrde de Malta <ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 720</ref>{{,}}<ref name = dord/>. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=24547 |Títol= Lista daus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= mai de [[2020]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Jean Bousquet|Partit=divers drecha |Qualitat= gerent de societat}} {{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Pierre Delmon|Partit= sens puei [[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= industriau}} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 1989 |Identitat=Edgard Bardagué |Partit= [[PCF]] |Qualitat= foncionari, conselhier generau (1982-1988)}} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 1983 |Identitat=Aubin Laramade |Partit= [[PS]] |Qualitat= foncionari}} {{Elegit |Debuta= [[1953]] |Fin= 1977 |Identitat= Jean Rouby |Partit=[[SFIO]] puei [[PS]] |Qualitat= entrepreneire, conselhier generau (1958-1982), conselhier regionau (1972-1979)}} {{Elegit |Debuta= |Fin=1953 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=24547 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=2893 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=3884 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=3794 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=4146 |1968= |1975= |1982= |1990= |1999=6180 |2004=6336 |2006= |2007= |2008= |2009=6222 |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Dordonha]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Perigòrd}} {{Comunas de Dordonha}} [[Categoria:Comuna de Dordonha]] [[Categoria:Comuna de Perigòrd]] 43b24l562j5eixacqnnv2hdmdobrzud 2512647 2512646 2026-11-07T21:40:36Z Sovenhic 36254 2512647 wikitext text/x-wiki {{Dialecte Lemosin}} {{Infobox vila occitana | nom2=Terrasson-Lavilledieu |nom=Terrasson e La Vila Diu |imatge=Terrasson 1.jpg | lògo= cap | descripcion=Vista de Terrasson, riba mança. | escut=Blason ville fr Terrasson (Dordogne).svg | region = [[Novela Aquitània]] | ist = {{Perigòrd}} | parçan = {{Peiregòrd Negre}} | departament = {{Dordonha}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sarlat e La Canedat|Sarlat e La Canedat]] | canton = [[Canton de Terrasson e La Vila Diu|Terrasson e La Vila Diu]] ([[chapluòc]] puei bureu centralizator) | intercom = [[Comunautat de comunas dau Terrassonnés en Perigòrd Negre Tenon Autafòrt|CC dau Terrassonnés en Perigòrd Negre Tenon Autafòrt]] (residéncia) |insee=24547 |cp=24120 |cònsol = Jean Bousquet |mandat=[[2020]]-[[2026]] |longitud=1.30194444444 |latitud=45.1308333333 |alt mini=82 |alt mej=88 |alt maxi=299 |km²=39.34 |gentilici=Terrassonnais (en [[francés]]) |}} '''Terrasson e la Vila Dieu'''<ref>Ives Lavalada escriu per error ''diu, Diu'' (Dictionnaire français-occitan (lemosin) p. 183</ref> (''Terrasson-Lavilledieu'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] d'[[Occitània]], dins la region istorica de [[Perigòrd]], administrada per lo [[departament francés|departament]] de [[Dordonha (departament)|Dordonha]] de la [[region francesa|region]] de [[Novèla Aquitània|Nuòva Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 24547.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== ===Terrasson=== La prononciacion es [terɒ’ʂu] <ref name = dord>https://web.archive.org/web/20160811042922/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/terrasson-lavilledieu/TERRASSON-LAVILLEDIEU.htm</ref>. Las formas ancianas son ''monasterium sancti Suris, vocabulo Genoliacum'' en 940, ''Terrazun'' au segle XI, ''Terracio'' (latinizacion) en 1073, ''Castrum Terrassonense'', en latin, en 1101, ''Terrasson'' en 1251 <ref name = tanho>Chantal Tanet et Tristan Hordé, ''Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord'', ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 405-406</ref>. ''Terrasson'' ven de l'occitan ''terràs'' emb lo sufixe diminutiu ''-on'' (dau latin (''-onem''). Lo sens pòt èsser «terren revenable» o «levada de terra», e per extension «la plataforma d'una fortificacion» (Chantal Tanet e Tristan Hordé); de «terren tresplombat» (diminutiu de terrassa), per lo site de las comunas de Dordonha<ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 673</ref>{{,}}<ref name = dord/>. ===La Vila Dieu=== La prononciacion es [lɒvilɒ’diw]<ref name = dord/>. Las formas ancianas son ''Villa Dei'', en latin, en 1315, ''Ville-Dieu'' a la fin dau segle XIX <ref name = tanho/>. ''Vila'' ven daulatin ''villa''; lo sens passet d'«ostau de campanha» <ref>https://www.prima-elementa.fr/Gaffiot/Gaffiot-1675.html diccionari Gaffiot, p. 1676</ref> a «granda proprietat rurala», puei a «vilatge», puei au sens actuau <ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 718</ref>{{,}}<ref name = dord/>. Lo nom de ''vila'' se pòt acompanhar d'un nom de valor religiosa. Las ''Vila Dieu'' son generalament d'ancianas comandariás de l'Òrde de Malta <ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 720</ref>{{,}}<ref name = dord/>. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=24547 |Títol= Lista daus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= mai de [[2020]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Jean Bousquet|Partit=divers drecha |Qualitat= gerent de societat}} {{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Pierre Delmon|Partit= sens puei [[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= industriau}} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 1989 |Identitat=Edgard Bardagué |Partit= [[PCF]] |Qualitat= foncionari, conselhier generau (1982-1988)}} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 1983 |Identitat=Aubin Laramade |Partit= [[PS]] |Qualitat= foncionari}} {{Elegit |Debuta= [[1953]] |Fin= 1977 |Identitat= Jean Rouby |Partit=[[SFIO]] puei [[PS]] |Qualitat= entrepreneire, conselhier generau (1958-1982), conselhier regionau (1972-1979)}} {{Elegit |Debuta= |Fin=1953 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=24547 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=2893 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=3884 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=3794 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=4146 |1968= |1975= |1982= |1990= |1999=6180 |2004=6336 |2006= |2007= |2008= |2009=6222 |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Dordonha]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Perigòrd}} {{Comunas de Dordonha}} [[Categoria:Comuna de Dordonha]] [[Categoria:Comuna de Perigòrd]] fw43eunp9htpvio6rn583eiikmpda51 2512648 2512647 2026-11-07T21:41:03Z Sovenhic 36254 gramatica 2512648 wikitext text/x-wiki {{Dialecte Lemosin}} {{Infobox vila occitana | nom2=Terrasson-Lavilledieu |nom=Terrasson e la Vila Dieu |imatge=Terrasson 1.jpg | lògo= cap | descripcion=Vista de Terrasson, riba mança. | escut=Blason ville fr Terrasson (Dordogne).svg | region = [[Novela Aquitània]] | ist = {{Perigòrd}} | parçan = {{Peiregòrd Negre}} | departament = {{Dordonha}} | arrondiment = [[Arrondiment de Sarlat e La Canedat|Sarlat e La Canedat]] | canton = [[Canton de Terrasson e La Vila Diu|Terrasson e La Vila Diu]] ([[chapluòc]] puei bureu centralizator) | intercom = [[Comunautat de comunas dau Terrassonnés en Perigòrd Negre Tenon Autafòrt|CC dau Terrassonnés en Perigòrd Negre Tenon Autafòrt]] (residéncia) |insee=24547 |cp=24120 |cònsol = Jean Bousquet |mandat=[[2020]]-[[2026]] |longitud=1.30194444444 |latitud=45.1308333333 |alt mini=82 |alt mej=88 |alt maxi=299 |km²=39.34 |gentilici=Terrassonnais (en [[francés]]) |}} '''Terrasson e la Vila Dieu'''<ref>Ives Lavalada escriu per error ''diu, Diu'' (Dictionnaire français-occitan (lemosin) p. 183</ref> (''Terrasson-Lavilledieu'' en [[francés]]) es una [[comuna francesa|comuna]] d'[[Occitània]], dins la region istorica de [[Perigòrd]], administrada per lo [[departament francés|departament]] de [[Dordonha (departament)|Dordonha]] de la [[region francesa|region]] de [[Novèla Aquitània|Nuòva Aquitània]], <small>ancianament d'[[Aquitània (region)|Aquitània]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 24547.png|vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== ===Terrasson=== La prononciacion es [terɒ’ʂu] <ref name = dord>https://web.archive.org/web/20160811042922/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/terrasson-lavilledieu/TERRASSON-LAVILLEDIEU.htm</ref>. Las formas ancianas son ''monasterium sancti Suris, vocabulo Genoliacum'' en 940, ''Terrazun'' au segle XI, ''Terracio'' (latinizacion) en 1073, ''Castrum Terrassonense'', en latin, en 1101, ''Terrasson'' en 1251 <ref name = tanho>Chantal Tanet et Tristan Hordé, ''Dictionnaire des Noms de Lieux du Périgord'', ed. Fanlac, segonda edicion, 2000, p. 405-406</ref>. ''Terrasson'' ven de l'occitan ''terràs'' emb lo sufixe diminutiu ''-on'' (dau latin (''-onem''). Lo sens pòt èsser «terren revenable» o «levada de terra», e per extension «la plataforma d'una fortificacion» (Chantal Tanet e Tristan Hordé); de «terren tresplombat» (diminutiu de terrassa), per lo site de las comunas de Dordonha<ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 673</ref>{{,}}<ref name = dord/>. ===La Vila Dieu=== La prononciacion es [lɒvilɒ’diw]<ref name = dord/>. Las formas ancianas son ''Villa Dei'', en latin, en 1315, ''Ville-Dieu'' a la fin dau segle XIX <ref name = tanho/>. ''Vila'' ven daulatin ''villa''; lo sens passet d'«ostau de campanha» <ref>https://www.prima-elementa.fr/Gaffiot/Gaffiot-1675.html diccionari Gaffiot, p. 1676</ref> a «granda proprietat rurala», puei a «vilatge», puei au sens actuau <ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 718</ref>{{,}}<ref name = dord/>. Lo nom de ''vila'' se pòt acompanhar d'un nom de valor religiosa. Las ''Vila Dieu'' son generalament d'ancianas comandariás de l'Òrde de Malta <ref name = tanho/>{{,}}<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 720</ref>{{,}}<ref name = dord/>. ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee=24547 |Títol= Lista daus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= mai de [[2020]] |Fin= [[2026]] |Identitat= Jean Bousquet|Partit=divers drecha |Qualitat= gerent de societat}} {{Elegit |Debuta= març de [[1989]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Pierre Delmon|Partit= sens puei [[UMP|UMP, LR]] |Qualitat= industriau}} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 1989 |Identitat=Edgard Bardagué |Partit= [[PCF]] |Qualitat= foncionari, conselhier generau (1982-1988)}} {{Elegit |Debuta= març de [[1977]] |Fin= 1983 |Identitat=Aubin Laramade |Partit= [[PS]] |Qualitat= foncionari}} {{Elegit |Debuta= [[1953]] |Fin= 1977 |Identitat= Jean Rouby |Partit=[[SFIO]] puei [[PS]] |Qualitat= entrepreneire, conselhier generau (1958-1982), conselhier regionau (1972-1979)}} {{Elegit |Debuta= |Fin=1953 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee=24547 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=2893 |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=3884 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=3794 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=4146 |1968= |1975= |1982= |1990= |1999=6180 |2004=6336 |2006= |2007= |2008= |2009=6222 |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Dordonha]] ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Perigòrd}} {{Comunas de Dordonha}} [[Categoria:Comuna de Dordonha]] [[Categoria:Comuna de Perigòrd]] eeepkwalo7kj2ckgl3thhmg0qmp3lx6 0 61645 2512688 2488616 2026-11-08T08:48:50Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512688 wikitext text/x-wiki {{Infobox Musica (artista) | carta = vocal |NomArtista =Joan Francés Tisnèr |nom naissença = |imatge =[[File:070812 SARRANT leug.jpg|300px]] |legenda = |naissença =[[1954]]<br />Salies-de-Béarn|Salias<ref>https://oc.m.wikipedia.org/wiki/Salias_(Bearn)</ref>, {{Occitània}} |decès = |país origina = |profession =[[Cantaire]]<br>[[Compositor]] |annadas activas = [[1974]] - Uei |genre =Musica tradicionala [[occitan|occitana]] Musica electroacostica [[occitan]]|occitana] |instrument =Votz [[Tamborin de còrdas]] Acordeon diatonic |labèl =Lo Nau de 2009 enlà (Menestrèrs Gascons 1983-2008) |Grop associats =[[Verd e Blu]] Manufacture Verbale |entoratge = |site oficial=[http://joanfrancestisner.com/ joanfrancestisner.com] }} '''Joan Francés Tisnèr''' vadut a [[Salias (Bearn)|Salias de Bearn]] en [[1954]] qu'ei un autor-[[compositor]], especialista de musica electroacostica, creator per la [[dança]], [[cantaire]] e [[musician]] [[occitan]]. Qu'ei per alhors un deus membres fondators deu grop [[Verd e Blu]]. Un aspècte important deu tribalh qu'ei la relacion de la [[musica]], deu [[son]] e deu movement. Qu'ei especialista per la musica electroacostica.<p>Qu'ei enfin un ciutadan engajat dens los movements per l'[[occitan]]. == Biografia == Joan Francés Tisnèr que practica la musica tradicionau despuish 1974.<p>Qu'a estudiat l'armonia, la direccion de corau e la musica electroacostica au departament de musica de la Facultat de las Letras de Pau dab Guy Maneveau [https://web.archive.org/web/20251212222701/https://collections.univ-pau.fr/pub/index.php/Detail/entities/72 Professor a l'UPPA] (1928-2010 [https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=http%3A%2F%2Fwww.larepubliquedespyrenees.fr%2F2010%2F04%2F23%2Fle-professeur-musicien-guy-maneveau-est-mort%2C132949.php#federation=archive.wikiwix.com&tab=url ''Le Professeur-musicien Guy Maneveau est mort'']). Guy Maneveau que l'intègra,de 1977 tà 1979, dens lo departament de musica qui a creat en 1971 dab Marie-Françoise Lacaze-Maneveau e gavida a l'Universitat de Pau e deus País de l'Ador dinc a 1998. Passèn dens los cors de Guy Maneveau e Marie-Françoise Lacaze per exemple [[:fr:Christian_Zanési|Christian Zanési]] e [[:fr:Bertrand_Dubedout|Bertrand Dubedout]]. <p>De 1976 à 1987, qu'estó membre de Canicula (grop de musica occitana gascona)<ref>[https://hartbrut.com/pagans-canicula-reedition/ Reedicion desmaterializada de la discografia de Canicula peu labèl Pagans].</ref> <ref>Entertiens vidèo en 2018 deus membres deu grop</ref>. <p>Puish de 1982 tà 1989 qu'estó cantaire-autor-compositor de [https://www.youtube.com/watch?v=0Wk7mGDMEyA&list=PLB437204F17701E85&index=32 Subèr Albèrt] (folk-rock-umor),<p>de 1985 tà 1987 musician de Landeridà [grop de dança gascon]<p>e despuish 1987 de [[Verd e Blu]] (musica a dançar tradicionau gascona), membre fondator.<p>Membre deu grop vocau [https://www.lamanufactureverbale.org Manufacture Verbale] de 1997 enlà.<p> Los espectacles de las ultimas annadas que son ''escota !'' en 2024 apeat sus collectatges de 1983 deu repertòri mainadèr e divèrsas creacions en ligam, ''Tralhaires, sur les pas de [[Fèlix Arnaudin]]'' en 2016, ''Ny'Òc Trobadors'' en 2013, ''Amontanhada'' en 2023, ''Transpòrts Tisnèr S.A.'' en 2012, ''Sorrom Borrom'' apeat sus extrèits de l'òbra epica de [[Sèrgi Javaloyès]] en 2010 (edicions [[Reclams]]), lo Bal ''Batahòri'' en 2008 e l'atemptat coregrafic peu dançaire solo Lionel Dubertrand, ''Rugbi'', en 2007. Que canta a la [https://lamanufactureverbale.org Manufacture Verbale] (cinq votz d'òmis gavidadas per Jakes Aymonino) e que tòca e canta dab [[Verd e Blu]].<p>Qu'a produsit [https://www.joanfrancestisner.com/shop-botiga sheis disques compactes en nom pròpi], sheis dab Manufactures Verbales e sheis dab Verd e Blu.<p>Qu'a gavidat un trentenat de disques com director artistic. Tanben autor, compositor e adobaire. Qu'a tribalhat enter autes dab Alain Savouret <ref>[https://web.archive.org/web/20161103220342/http://www.cdmc.asso.fr/fr/ressources/compositeurs/biographies/savouret-alain-1942 Alain Savouret] <small>qu'ei un compositor de l'experimentacion e de l'"auralitat" (de aurelha), vadut au Mans en 1942.</small></ref> Groupe de recherche musicale, Perlinpinpin Fòlc <ref>[https://web.archive.org/web/20161104004054/http://www.dailymotion.com/video/x3i3o6z Perlinpinpin fòlc] qui ei lo grope emblematic de l'arreviscolada de la musica occitana.</ref>, Pagalhós <ref>Los [https://web.archive.org/web/20161103215721/http://www.pagalhos.com/ Pagalhós] <small>que son un grop de cantaires biarnés de las navèras generacions de musica occitana.</small></ref>, [[Nadau]] <ref>[[Nadau]] un deus prumèrs gropes de cantaires occitans. [http://nadau.com/ Site oficiau]</ref>, [http://www.lamanufactureverbale.org Jakes Aymonino e La manufacture verbale] <ref>[https://web.archive.org/web/20161104004122/http://www.lamanufactureverbale.org/cv-jakes Jakes Aymonino] qu'ei lo director artistic de la Manufacture Verbale grope vadut en 1993 e composat de cinc cantaires. Ravi Prasad, Fouad Achkir, Henri Marliangeas, Joan Francés Tisnèr e Jakes Aymonino que'n fòrman part.</ref>, [[Familha Artús|(Familha) Artús]] <ref>[http://familha.artus.free.fr/ Artús] qu'ei un rock band de la musica occitana recenta despuish los ans 1990 e dinc a seteme de 2022.</ref>, André Dion <ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20160627030229/http://www.parc-naturel-narbonnaise.fr/habiter/acteurs_culturels_du_territoire/andre_dion André Dion] qu'ei un compositor de musica electroacostica e gavidaire deu hestenau SonMiRé.</ref>. <p> Qu'ei un deus representants de la creacion occitana de uei e qu'ei especialista de [https://web.archive.org/web/20170517080006/http://jftisner.com/ musica electroacoustica].<p>Creator dens ua lenga minorizada en situacion de [[diglossia]] : l'[[occitan]], que s'exprimeish en [[gascon]].<p>Lo tribalh son qu'ei reconeishut en [[Occitània]], en [[França]] e en Euròpa deu sud : [[Catalonha (comunautat autonòma)|Catalonha]], [[Aragon|Aragó]], [[Comunautat Autonòma Basca|Euskadi]].<p>Un deus trenta portrèits deu libe ''Musique et chant en Occitanie'' (2008) de Frank Tenaille<ref name=":1" /> que l'ei consacrat.<p>Qu'a hèit l'objecte d'emissions sus France culture (Nas Françoise Degeorges <ref>Françoise Degeorges qu'ei productora ràdio a Radio France, especializada en musica e musica deu monde.</ref>, Jeanne-Martine Vacher <ref>Jeanne-Marie Vacher qu'ei productora ràdio a Radio France.</ref>, ...),<p>a las televisions ([[BBC]], TF1, F3, ...), d'articles dens lo jornau ''Le Monde'' (notaument per la discografia soa per Frank Tenaille <ref name=":1">[http://www.babelio.com/auteur/Franck-Tenaille/171229 Frank Tenaille] qu'ei jornalista especializat dens las musicas deu monde, redactor au jornau Le Monde e au defunt jornau d'arts César, autor, director artistic e per viéner (estiu de 2017) deu hestenau de las Joutes Musicales de [[Correnç|Correns]]. Qu'ei l'autor de ''Musiques et chants en Occitanie, création et tradition en pays d'Oc'' (éditions du Layeur/ Le Chantier). Un deus trenta portrèits qu'ei consacrat a Joan Francés Tisnèr.</ref>) e en lo quite quotidien tà ''Quate e choès'' Dominique Fretard<ref>[[:fr:Dominique_Frétard|Dominique Frétard]] qu'ei critica per la dança au jornau Le Monde.</ref> que questiona se ''Quate e Choès'' e seré :<blockquote>''"Mieux que la notion d'aléatoire chez Merce Cunningham ?"''</blockquote>Articles dens ''[[:fr:L'Express|L'Express]]'' o la revista especializada ''[[:fr:Trad_Magazine|Trad Magazine]]'' e la revista britanica ''[[:en:FRoots|fRoots]]'' <ref> http://www.frootsmag.com/</ref>.<p>Lo libe ''Musiques Occitanes'' <ref>''Musiques Occitanes'' <small>(<nowiki>ISBN 978-2-36054225-3</nowiki>)</small> en çò de l'editor Le Mot et le Reste, seteme 2016, 240 p. Jordan saisset e Camille Martel que son jornalistas e musicians.</ref> de Jordan Saisset e Camille Martel que compren mantuas referéncias suu son tribalh e que presenta tres criticas deus disques qui a produsit.<p>Qu'ei tanben cofondator e copresident, de las prumèras annadas, de la Confederacion de las escòlas en immersion [[Calandreta|Calandretas]] <ref>https://wikimonde.com/article/Calandretas</ref> e president de 2005 tà 2010 deu Collègi Calandreta de Gasconha <ref>https://web.archive.org/web/20161220133944/http://archives-lepost.huffingtonpost.fr/article/2008/02/11/1097338_un-college-dans-les-cartons.html</ref>. == Creacion espectacles e espectacles efemèrs == *'''''EBTè! Elèctro bal trad''''' (2018) *'''''Tralhaires, sur les pas de [[Fèlix Arnaudin|Felix Arnaudin]]''''' (2015-2019)<ref>"'''Aver l'idea e saber realizar''' Brave monde de Tralhaires... Que'ns atz hèit véser, escotar, enténer e compréner beròis país sonorizats..., hòra de tota fòrma parasitària universitària e sustot hòra de tot poder academic o politic. Quina leçon! après lo Jaumes Boisgontièr!.. A Onessa qu'èi podut enténer de viva votz - aiga viva *-   la votz deu men vesin, las votz de vertadèras hemnas de la Lana tabei... las votz deus òmes petits, petitons... Çò de qui conda : ...las (soas) realizacions artisanaus, obrèras. Òmi de mestièr, mestierau o mestieròt, n'èi pas jamés podut acceptar la diferenciacion entre artisan e artista. Los dus qu'an l'idea e eths que saben realizar..." [http://clle.univ-tlse2.fr/accueil/actualites/annuaire/m-fossat-jean-louis-29295.kjsp Jean-Louis Fossat, universitari], lo 5/11/2016 a Onessa e Laharí, en [[Occitan]]. ''* l'associacion organizatora qu'ei Aiga Viva.''</ref>, en 2019 que mudarà en '''''Tralhaires, per delà lo blu de las montanhas''''' e que trenarà dab los repertòris de Gipuzkoa e Nafarroa a l'entorn deu pastoralisme e de ''paloteados'' (danças de de bastons) * '''''Amontanhada''''' (2013) * '''''Ny'Òc Trobadors''''' (2013) * '''''Transpòrts Tisnèr S.A.''''' quinze cantas a dançar de creacion (2012) * '''''Sorrom Borrom o lo saunei deu Gave''''' sus extrèits deu poèma epic de [[Sèrgi Javaloyès]] (2010) * '''''Rugbi''''', atemptat coregrafic entau dançaire Lionèl Dubertrand (2007) * '''''12 recèptas de J-A Lespatlut''''', Planètes Musiques, [[Estivada de Rodés|Estivada]] (2006) * '''''Sauts en òbras''''', Hèsta de la dança a [[La Seuva]] (2002) * '''''Quate e choès''' concèrt de dança per ua dançaira, un cantaire e dus quilhaires de nau''. [[Montpelhièr|Montpelhèr]] (2001) * '''''12 recèptas de J-A Lespatlut Opus 99''''' hestenau de Bouche à Oreille dab Jakes Aymonino, Franci Lassus, Régis Huby, Sonia Onckelinx, Domenja Lalaurie, Crestiana Mosquès, Didier Larradet (1999) * '''''Quate e choès Opus 98''''', concèrt de dança Cultures d’Automne (1998) * '''''Sauteria vaquèra Opus 96''''', Hèsta de la Dança (1996) * '''''Hèita de las claus''''', Carnaval biarnés de Pau (1996) * '''''Sonò immobila''''', Fêtes Capèra de Rossa (1995) * '''''Reconstitucion preïstorica''''', Hèsta deu Rondèu Castelnau-Barbarens (1995) == Discografia == * 2019 : Joan Francés Tisnèr ''EBTè! elèctro bal trad'' *2018 : Joan Francés Tisnèr ''Tralhaires, sur les pas de [[Fèlix Arnaudin]]'' * 2012 : Joan Francés Tisnèr ''Transpòrts Tisnèr SA'' * 2011 : Joan Francés Tisnèr ''Sorrom Borrom'' * 2004 : Joan Francés Tisnèr ''12 recèptas de J. A. Lespatlut'' * 1995 : Joan Francés Tisnèr ''Camelicà'' −−−−−−−−−−−−−−−−− * 2010 : Verd e Blu ''Jòcs de dança'' * 2005 : Verd e Blu ''Baladas e danças'' * 2001 : Verd e Blu ''Musicas a dançar dus'' * 1996 : Verd e Blu ''Ompra o só ?'' * 1993 : Verd e Blu ''Musicas a dançar'' * 1991 : Verd e Blu ''Musica de Gasconha'' −−−−−−−−−−−−−−−−− * 2017 : Alen & la manufacture verbale ''Lo cant de la lana gran d'après Félix Arnaudin'' * 2011 : Manufactures Verbales ''Voix de Traverse'' - Poètas improvisators Haidous e musicians berbèrs d'El Hajeb (unicament hòra comèrci, dens los centres de documentacion aquitans) * 2010 : ''Rasims de Luna'' de L. Audemard e J. Aymonino suus poèmas de [[Max Roqueta]] * 2006 : Manufactures Verbales ''Sonets'' [[Bernat Manciet]] * 2002 : Manufactures Verbales ''Voix du quotidien et de l’unique'' * 1998 : Manufactures Verbales ''Catalogue des Manufactures Verbales'' −−−−−−−−−−−−−−−−− * 2009 : Subèr Albèrt ''Biarnés cap e tot'' * 2009 : Denís Frossard ''Vrenhadas'' * 2009 : André Dion ''Le dernier sonnailleur - lo darrèr esquirèr'', Laurent Cavalié, Beñat Achiary, Christian Coulon * 2002 : Prames ''Pirineos-Perinés-[[Pirenèus]]-Pyrénées : músicas de Aragón y [[Occitania]]'' * 1987 : Subèr Albèrt ''Biarnés cap e tot'' * 1986 : Canicula ''Musica gascona'', en 2018 edicion tornar en numeric acompanhada de tres collèctas auprès de Jacques Baudoin, Jean Baudoin t Joan Francés Tisnèr en çò Pagans musica. * 1983 : Canicula ''Cantas e danças de Gasconha'', en 2018 edicion tornar en numeric acompanhada de tres collèctas auprès de Jacques Baudoin, Jean Baudoin t Joan Francés Tisnèr en çò Pagans musica. ---- ===Direccions artisticas=== * 2018 : ''EBTè! elèctro bal trad'' *2017 : ''Tralhaires, sur les pas de [[Fèlix Arnaudin]]'' * 2011 : Compagnie Maître Guillaume ''Un Bal, six voix, douze pieds'' (co direction artistica dab Sophie Rousseau) * 2010 : Verd e Blu ''Jòcs de dança'' * 2009 : Subèr Albèrt ''Biarnés cap e tot'' * 2008 : Viatge en lenga dab Roman Baudoin per las escòlas en immersion [[Calandreta]] e la hialèra a paritat orària Oc-bi * 2004 : Vath d’Aspa ''Montanha sacrata'' * 2003 : Menestrèrs Gascons ''Aubestin Cauhapè, cantador aussalés'' * 2003 : [[Familha Artús]] ''Òmi'' * 2002 : Pescalua ''Vent Castanhèr'' * 2002 : Menestrèrs Gascons Condes : ''Ua, miduna, mitrèna 4'' * 2001 : Menestrèrs Gascons ''Instruments de la musica gascona'' * 1998 : Menestrèrs Gascons ''Rondèus e congòs de las Lanas = rondeaux et congos des Landes de Gascogn''e * 1997 : Menestrèrs Gascons ''Ua, miduna, mitrèna 3'' * 1994 : [[Generalitat de Catalunya]] ''Anem lèu dançar'' ([[Val d'Aran|Val d’Aran]]) * 1992 : Nahas mahas / EDB ''Xiberoko dantza jausiak 2'' * 1991 : Eths Corbilhuèrs de Les ''Cantan Aran'' * 1991 : Menestrèrs Gascons ''Ua, miduna, mitrèna 2'' * 1989 : Menestrèrs Gascons ''Carnaval en Bearn e Gasconha'' * 1987 : Menestrèrs Gascons ''Tà dançar la Gasconha'' (ed. tornar 2005) * 1987 : Subèr Albèrt ''Biarnés cap e tot'' * 1985 : Menestrèrs Gascons ''Ua, miduna, mitrèna 1'' * 1985 : Los de [[Nadau]] ''Qu’èm çò qui èm'' * 1984 : Los Pagalhós ''...que cantan lo Biarn'' * 1984 : Menestrèrs Gascons ''Sauts biarnés de l’Arribèra'' ===Disques per viéner=== Probable que los obratges seguents que's trobaràn devath format dematerializat tanben ''- Camelicà'' edicion navèra aumentada, mesclada de navèth, masterizada de nau<p> ''- Musica per la dança'' == Creator per la dança == Joan Francés Tisnèr qu'ei creator per la dança : * ''Reconstitucion preïstorica'' 1995 * ''Sonò immobila'' 1996 * ''Sauteria vaquèra'' 1997 * ''Quate e choès'' 1998 * ''Sauts en òbras'' 2002 * Rugbi 2007. Lo bal e lo public deu bal que son tostemps un lòc e un temps qui l'inspiran.<p> Au long de la soa vita artistica jamei n'a deishat, au truvèrs deu bal, d'entertiéner aquera relacion dab los dançaires qui hè qu'au cap de tot canta-dança, cantaire-dançaire e son un.<p>Que crotza los univèrs de Jakes Aymonino, de Roman Baudoin o de Francés Jumeaux tà un bal on inventivitat, interpretacion e son au servici deus dançaires. <p>Votz solide e tanben percussions, [[guitarra]], maquinas, sonsaina e [[acordeon]] per ua musica a dançar excepcionau. == Bibliografia == * ''Los Instruments de la musica gascona''. Pau : Menestrèrs Gascons, 2001. (ISBN 2951488300 978-2-95148830-4). 36p., 1 disc de 46'24<nowiki>''</nowiki>. * ''Rondèus e congos de las Lanas''. Mèste d'òbra de l'obratge redigit per M. Berdot dab la collaboracion de M.-C. Hourdebaigt. Pau : Menestrèrs Gascons, 1998. 53 p.. 1 disc de 50' * ''Harri, harri chivalòt : le répertoire enfantin.'' Arthez de Béarn : AACVCAB, 1990. * ''Ua, miduna, mitrena 2''. Pau : Menestrèrs gascons, 1991. * ''Carnaval'' Participacion a l'obratge collectiu, co-escriut suu [[Carnaval Biarnés]] per Jacques Abadie, Domenge Bidot-Germa e Joan Francés Tisnèr. Pau : La Civada & Menestrèrs Gascons : Orthez : Per Noste, 1987 * ''Tà dançar la Gasconh''a. En collaboracion. Pau : Menestrèrs gascons, 1987. Casseta d'acompanhament. * ''Ua, miduna, mitrena''. Pau : Menestrèrs gascons, 1985. Casseta d'acompanhament. * ''Sauts biarnés de l'arribèra''. En collaboracion. Pau : Menestrèrs gascons, 1984. Casseta d'acompanhament, puish disc dab los Sauts au Tranlai e mandes. == Nòtas e referéncias == <references /> == Ligams extèrnes == * Sonaus, site personau de [https://web.archive.org/web/20170517080006/http://jftisner.com/ creacion de musica electroacostica] * [https://web.archive.org/web/20161220133928/http://www.le-chantier.com/Joan-Frances-Tisner-Tralhaires.html Tralhaires de Joan Francés Tisnèr] en residéncia artistica [http://Le%20Chantier http://www.le-chantier.com/] * Cadena de [https://www.youtube.com/watch?v=0Wk7mGDMEyA&list=PLB437204F17701E85&index=32 videos de Joan Francés Tisnèr] * Camille Martel e Jordan Saisset, ''Musiques occitanes'', Edicions Le Mot et le Reste, 2016 [https://lemotetlereste.com/musiques/musiquesoccitanes/]. Escriut peus jornalistas Camille Martel e Jordan Saïsset, ''Musiques Occitanes'' (<nowiki>ISBN 978-2-36054225-3</nowiki>) pareish en 2016 en çò de l'editor Le Mot et le Reste, seteme 2016, 240 p. Aqueth obratge que's refèra mantuns còps au tribalh de Joan Francés Tisnèr. Criticas de tres deus sons disques que i figuran : ''Biarnés cap e Tot'' de Suber Albert, ''Jòcs de dança'' de Verd e Blu e ''Transpòrts Tisnèr S.A''. Consultar pp. 21, 25, 102-103, 174-175, 188, 233, 237 * Frank Tenaille, ''Musiques et chants en Occitanie, création et tradition en Pays d'Òc'', Le Chantier & éd. du Layeur, 3 de julh de 2008, 296 p. (ISBN 978-2-91511850-6). Un deus trenta portrèits de l'obratge qu'ei consacrat a Joan Francés Tisnèr. * Verd e Blu https://web.archive.org/web/20141222185610/http://www.verdeblu.org/ {{DEFAULTSORT:Tisner, Joan Frances}} {{nais|1954}} [[Categoria:Joan Francés Tisnèr|*]] [[Categoria:Cantaire occitan]] [[Categoria:Cançon de Joan Francés Tisnèr]] [[Categoria:Musica occitana]] [[Categoria:Artista occitan]] [[Categoria:Compositor occitan]] [[Categoria:Bearn]] [[Categoria:Calandreta]] [[Categoria:grops e cantaires d'Occitània]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1990]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2000]] 5zjdebncngnsufi7smaojc2w23xwumm 0 62828 2512695 2401141 2026-11-08T09:40:06Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512695 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Gascon}} {{confusion|La Sauvetat}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = La Sauvedat | nom2 = ''La Sauvetat'' | imatge = Vue Aerienne de la Sauvetat.jpg | descripcion = Vista aeriana de la Sauvedat. | lògo = cap | escut = | ist = {{Gasconha}} | parçan = [[Lomanha]] | region = {{Occitània (Region)}} | departament = {{Gers}} | arrondiment = [[Arrondiment de Condòm|Condòm]] | canton = Florença-Lomanha ([[Canton de Florença|Florença]] abans 2015) | insee = 32417 | cp = 32500 | cònsol = Sr Claude Poles | mandat = [[2020]]-[[2026]] | intercom = [[Comunautat de comunas de la Lomanha gersesa|CC de la Lomanha Gersesa]] | gentilici = | latitud = 43.8544444444 | longitud = 0.526388888889 | alt mej = | alt mini = 95 | alt maxi = 242 | ectaras = 2771 | km² = 27.71 |}} '''La Sauvedat'''<ref>[https://web.archive.org/web/20091226181102/http://toponimiaoc.webs.com/32gr.htm Toponímia occitana]</ref> (''La Sauvetat'' en [[francés]]) qu'ei ua [[comuna francesa|comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Gasconha]] situada dens lo [[departaments franceses|departament]] de [[Gers (departament)|Gers]] e la [[regions francesas|region]] d'{{Ocreg}}, <small>ancianament de [[Mieidia-Pirenèus]]</small>. ==Geografia== Comuna de Gasconha situada sur l'anciana [[rota nacionala 654]] entremiei [[Florença (Gers)|Florença]] e [[Condòm]]. [[Imatge:Map commune FR insee code 32417.png|vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.]] ==Toponimia== A despièit de la sonorizacion irregulara deu ''-d-'' intervocalic, lo mot ''sauvetat'' se coneish.</br> Lo nom, deu latin ''salvitas'', es totjorn d'origina medievala, e meilèu deus sègles XI e XII. Las salvetats èran a l'[[Edat Mejana]], en Occitania, de zònas de refugi creadas per la Glèisa catolica e delimitadas a l'entorn d'ua glèisa. Garantishèvan lo dret d'asil, dens lo quadre de la Patz de Dieu. Avèvan un ròtle de pòblament e de colonizacion de las tèrras verges, un pauc com mei tard las bastidas, fondacions laïcas <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 640, a ''La Salvetat''</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 297</ref>{{,}}<ref>Ernest Nègre, ''Toponymie générale de la France'', 1990-98, vol. III, p. 1497, par. 27 142-27 144</ref>. == Istòria == {{...}} == Administracion == {{ElegitDebuta|insee= 32417 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= Sr Claude Poles |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat=Marie-Pierre Cusinato |Partit= shens |Qualitat= emplegada }} {{Elegit |Debuta= març de [[1983]] |Fin= 2001 |Identitat= Pierre Goudin |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1980]]|Fin= 1983 |Identitat= Jean Runel |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta=març de [[1959]] |Fin= [[1979]] |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1947]] |Fin= 1959 |Identitat= Gaston Rhodes |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1947 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} == Demografia == <timeline> ImageSize = width:250 height:200 PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 TimeAxis = orientation:horizontal AlignBars = justify Colors = id:gray1 value:gray(0.9) DateFormat = yyyy Period = from:1960 till:2010 ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960 PlotData = bar:900 color:gray1 width:1 from:start till:end bar:600 color:gray1 from:start till:end bar:300 color:gray1 from:start till:end bar:0 color:gray1 LineData = layer:front points:(48,125)(84,114) color:blue width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 556 1968: 497 points:(84,114)(100,102) color:blue width:2 #1975: 436 points:(100,102)(128,87) color:blue width:2 #1982: 357 points:(128,87)(160,85) color:blue width:2 #1990: 342 points:(160,85)(196,83) color:blue width:2 #1999: 335 points:(196,83)(228,86) color:blue width:2 #2004/5 </timeline> {{Demografia |insee=32417 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841=1229 |1846=1251 |1851=1175 |1856= |1861= |1866= |1872= |1876=1140 |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911=765 |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962=556 |1968=497 |1975=436 |1982=357 |1990=342 |1999=335 |2004=349 |2005= |2006= |2007= |2008= |2009= |cassini=35590 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr32|0}} la populacion qu'èra de {{popfr32|417}} abitants e la densitat qu'èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr32|417}}/27.71) round 2}}}} ab/km². == Lòcs e monuments == <gallery mode="packed" heights="150px"> Château de Sérillac, Gers.jpg|Lo castèth de Serilhac. La Sauvetat (gers).JPG|La glèisa. </gallery> == Personalitats ligadas damb la comuna == ==Véser tanben == * [[Comunas de Gers]] ==Ligams extèrnes== * [https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=COM-32417 La Sauvedat suu site de l'Insee] * [https://web.archive.org/web/20230611062322/https://www.lomagne-gersoise.com/LA-SAUVETAT Comunautat de Comunas de la Lomanha Gersesa] == Nòtas e referéncias == <references/> {{Portal Gasconha}} {{Comunas de Gers}} [[Categoria:Comuna de Lomanha]] [[Categoria:Comuna de Gers]] [[Categoria:Comuna de Gasconha]] hyvzv9dg755n2lqqjqxm35bfq9d0zeh 0 63028 2512674 2298864 2026-11-08T07:23:44Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512674 wikitext text/x-wiki {{Infobox Libre | autor = [[William Shakespeare]] | genre = Tragèdia | títol_orig =The Tragedy of Hamlet, Prince of Denmark | lenga = [[anglés]] | luòcparucion_orig ={{Anglatèrra}} | dataparucion_orig = 1603 (Primièr Quarto) | isbn_orig = | datateatre_orig = | meteireenscèna_orig = | teatre_orig = | traductor = | títol = La Tragèdia d'Hamlet, prince de Danemarc | luòcparucion = | editor = | dataparucion = | datateatre_oc = | meteireenscèna_oc = | teatre_oc = | imatge = Hamlet.jpg | legenda = | dessenhaire = | artista_cobertura = | seria = | tipe_mèdia = | paginas = | isbn = | precedent = | seguent = }} '''''La Tragèdia d'Hamlet, prince de [[Danemarc]]''''', es la mai longa e la mai celèbra de las pèças de [[William Shakespeare]]. La data exacta de composicion es pas coneguda amb precision ; la primièra representacion se situa segurament entre [[1598]] e [[1601]]. Lo tèxte foguèt publicat en [[1603]]. Lo rei de [[Danemarc]], lo paire d'Hamlet, es mòrt recentament ; son fraire Claudius lo remplaça coma rei<ref>La [[monarquia]] es electiva, e non [[ereditària]] en Danemarc</ref> e, mens de dos mes aprèp<ref>''Hamlet'', I, 2</ref>, se maridèt amb Gertrude, la veusa de son fraire<ref>Aquel es acte considerat coma incestuós pel canons religiós de l'epòca</ref>. Lo glari del rei apareis e rebèla al seu filh que foguèt matat par Claudius. Hamlet deu vengar son paire e, per menar a tèrme sa tasca, fenhís la [[foliá]]. Mas sembla incapable d'agir e, davant son compòrtament estranh, òm se demanda se conservèt la seuna rason. La rason d'aquela foliá passatgièra seriá l’amor qu’el portarà a [[Ophelia]], filha de Polonius, camarlenc e conselhièr del rei. ''Hamlet'' foguèt l'objècte d'analisis criticas extrèmament nombrosas e variadas, psicanaliticas, tematicas, estilisticas, istoricas... == Fonts de la pèça == [[Image:Hamlet und Horatio auf dem Friedhof (Eugène Ferdinand Victor Delacroix).jpg|thumb|left|Eugène Delacroix, ''Hamlet e Horatio al cementèri''.]] L'istòria de Hamlet se tròba dins la ''[[Gesta Danorum]]'' (vèrs 1200) de l'escrivan [[Saxo Grammaticus]]. [[François de Belleforest]] l'adapta en 1570, dins sas ''istòrias tragicas''. La font mai dirècta es versemblablament una pèça non conservada, atribuida a [[Thomas Kyd]] qu'auriá lo primièr introdusit lo personatge del glari. Gaireben totes los eveniments son lo produch de l'imaginacion de Shakespeare. === Amleth === Las fonts de la tragedia se trapan dins lo recit d'Amleth de la ''Gesta Danorum''. Horvendill, lo paire d'Amleth foguèt assassinat per son fraire Feng, que pus tard se maridèt amb Gerutha, la veusa de sa victima. Amleth fenguèt puèi la foliá per èsser esparnhat. Evitèt la trapèla d’una jove filha e tuèt una espia acaptada dins la cambra de sa maire Gerutha. Amleth capitèt d'interceptar un corrièr destinat al rei d'Anglatèrra e que comanditèt son assassinat, foguèron los dos messatgièrs que foguèron assassinats a sa plaça. Amleth esposa puèi la filha del rei d'Anglatèrra, tornèt en Danemarc e assassinèt Feng que lo rei d'Anglatèrra secretament prometèt de vengar. Pr'aquò, envièt Amleth prèp de la reina d’[[Escòcia]], que n'enamorèt d'el e se la marida. Amleth vencèt puèi lo rei d’Anglatèrra e tornèt amb las seus doas esposas en [[Jutlàndia]]<ref>{{en}} [http://www.pitt.edu/~dash/amleth.html Lo recit de Saxo Grammaticus]</ref>. ==== Correspondéncias ==== *Prince Hamlet / Amleth *Claudius / Feng *Rei Hamlet / Horvendill *Gertrude / Gerutha *Polonius / un espion *Ophelia / una jove filha *Rosencrantz / un messatgièr *Guildenstern / un messatgièr == Personatges == === Personatges principals === [[Image:Henry_Fuseli_rendering_of_Hamlet_and_his_father's_Ghost.JPG|thumb|250px|[[Henry Fuseli]], ''Hamlet et le spectre de son père'']] [[File:Jean-Baptiste Faure as Hamlet by Charles Reutlinger.jpg|thumb|220px|left|[[Jean-Baptiste Faure|JB Faure]] en Hamlet,<br />fòto de [[Charles Reutlinger]], ca 1875]] [[Image:Eugène Delacroix, Hamlet and His Mother.JPG|thumb|250px|[[Eugène Delacroix]], ''Hamlet e sa maire (Polonius darrièr la tapissariá)'']] [[Image:Polonius.jpg|thumb|250px|[[representation]], ''Polonius dins son ostal'']] [[Image:Ophelia john everett millais.JPG|thumb|250px|[[John Everett Millais]], ''La mòrt d'Ophelia'']] Lo '''prince Hamlet''' o Hamlet es lo filh del primièr rei de [[Danemarc]]. Es estudiant a l'[[Universitat de Wittenberg]]. Lo glari de son paire lo carga de vengar son murtre. I capita enfin, mas solament aprèp que la familha reiala es eliminada e qu'el meteis es mortalament ferit per Laertes d'un còp d'espasa empoisonada. '''Claudius''', oncle del prince Hamlet, es lo present rei autoproclamat de Danemarc. Se maridèt amb la veusa de son fraire, a qui succediguèt. Lo glari acusa Claudius de l'aver assassinat pendent son sòm, en li versant un poison mortal dins l'ausida. A la fin de la pèça, Claudius es tuat pel prince Hamlet. Lo '''rei Hamlet''' ( « '''lo glari''' ») : a la debuta de la pèça apareis a son filh e lo enjonh de vengar son empoisonament per Claudius. Hamlet s'interròga : es lo [[fantauma]] de son paire o ben es l'objècte d'un [[demòni]] ? Aurà pas jamai de responsa. '''Gertrude''', maire del prince Hamlet e veusa del rei defunt, se torna maridar pauc aprèp al fraire d'aquel, çò que lo prince Hamlet, e a l'epòca de Shakespeare, considèri coma un [[incèst]]. Morís accidentalament quand beu lo vin empoisonat destinat a Hamlet. '''Polonius''', camerlenc del rei Claudius. Paire de Laertes e d'Ophelia. Es l'òme mai aimat del reialme, donant que de bonas novèlas e informacions al rei e sosta fòrça lo reialme. S'inquièta de la relacion amorosa del prince Hamlet e d'Ophelia, sa filha. Crenhís qu'Hamlet prenga sa [[verginitat]] e l'espose pas. Enebís aquela relacion a sa filha. Es tuat per error per Hamlet a travèrs d'una tapissariá darrièra aquela l'espiava. Sa fin tragica aurà fòrça consequéncias e perturbarà totalament la vida de sos enfants. '''Laertes''', filh de Polonius, es prigondament estacat a sa sòrre Ophelia. Es en [[França]] pendent la màger partida de la pèça. Apren la fin tragica de son paire, pensa solament que se vengar. A la fin de la pèça, en rason de l'implicacion d'Hamlet dins la mòrt de sa sòrre, fomenta amb Claudius un duèl dins lo qual tua Hamlet. Hamlet lo tua de la meteissa espasa que ignorava que foguèt empoisonada '''Ophélie''', filha de Polonius, sòrre de Laertes, e Hamlet partejan una amoreta. Hamlet la fòrageta per acreditar sa pròpria foliá. La mòrt de son paire la fa fòla e se dona la mòrt en se negant dins un riu. '''Horatio''', amic d'Hamlet, es pas implica dins las intrigas de la cort. Serà lo sol personatge important a subreviure a l'ora del desnosament e a poder racontar l'istòria d'Hamlet. '''Rosencrantz et Guildenstern''', amics d'Hamlet, revirats par Claudius per lo susvelhar. Hamlet dobta rapidament. Seràn executats en [[Anglatèrra]]. '''Fortinbras''', prince norvegian, es lo filh del rei de meteis nom tuat sul prat batalhièr per lo paire d'Hamlet. Lo prince Fortinbras espèra una venjança. === Personatges segondaris === ==== Nomenats ==== ;Marcellus oficièr, apareis a la debuta de la pèça amb Hamlet e Horatio. ;Bernardo oficièr, apareis a la debuta de la pèça amb Marcellus. ;Francisco soldat, relevat de son torn de garda per Bernardo. ;Reynaldo servidor de Polonius. ;Voltimand e Cornelius cortesans e ambaissadors del rei. ;Osric cortesan, arbitre del combat entre Hamlet e Laerte. ==== Non nomenats ==== Servidors, soldats, oficièrs, enterraires, damas, ... == Passatges celèbres == === ''To be or not to be'' === Lo [[monològ]] d'Hamlet es segurament lo passatge pus celèbre de tota la [[literatura anglesa]] : Acte 3, scèna 1. == Posteritat == [[Image:Hamlet play scene cropped.png|thumb|upright=1.5|center|La pèça dins la pèça]] Las allusions a la pèça de Shakespeare son fòrça nombrosas dins la literatura, las arts plasticas e lo cinèma. === Adaptacions === ==== Operà ==== ''[[Hamlet (Opéra)|Hamlet]]'' foguèt adaptat per l'operà per [[Ambroise Thomas]], sus un libret de [[Michel Carré]] e [[Jules Barbier]] ([[1868]]). === Literatura === ''Ophelia'' (1870) d'[[Arthur Rimbaud]] se concentre sul suicide de la jove filha. ''Las Moralitats legendàrias'' (1887) de [[Jules Laforgue]], recuèlh de sièis novèlas, conten un tèxte intitulat ''Hamlet o las seguidas de la pietat fatala''. ''Rosencrantz e Guildenstern son mòrts'', de [[Tom Stoppard]], creat en 1966 al festival « off » d'Edimborg, torna prendre lo material dramatic de la pèça de Shakespeare del ponch de vista de dos personatges menors. Stoppard farà lo filme del meteis nom en 1990. Dins lo libre ''[[Salvatz Hamlet]]'' de l'autor britanic [[Jasper Fforde]], Hamlet interprèta son pròpri personatge, tirat de son roman per anar viure dins lo mond real e aital de veire coma las gents lo percebon. === Arts plasticas === [[Imatge:Thomas Betterton as Hamlet.jpg|thumb|Illustracion de l'edicion de 1709, aparicion del fantauma dins la cambra de Gertrude]] La pèça foguèt tanben font d'inspiracion per de nombroses artistas, escultors, pintres o gravaires<ref>Veire {{en}} Hamlet and the Visual Arts, 1709-1900, Alan R. ,2002}}</ref>. De scènas, las disparicions del fantauma, mai que mai Hamlet jogant amb lo crane de Yorick son de vertadièras icònas<ref>Young_2002, p.167</ref>. === Al cinèma === == Nòtas == <references/> == Ligams extèrnes == *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20091211223735/http://www.littanam.ulg.ac.be/hamletfran.html Hamlet sur le Web (liste de sites)] *{{fr}} [https://web.archive.org/web/20090728234225/http://www.hamletstrips.net/index.html Hamlet sur le Web (Hamlet en bandes dessinées pour le web)] *{{en}} [http://home.comcast.net/~plutarch/Hamlet.html Plot Summary of Hamlet by Shakespeare] {{Paleta Shakespeare}} [[Categoria:Tragèdia de Shakespeare]] [[Categoria:Pèça de teatre del sègle XVII]] [[Categoria:Personatge d'una pèça de teatre de William Shakespeare]] [[Categoria:Òbra literària a l'origina d'un libret d'opèra o de ballet]] [[Categoria:Antieròi]] lu54hxpwys8bpx2myq2qv135ilx9zs4 0 66256 2512598 2475916 2026-11-07T14:18:09Z Alaric 506 44932 2512598 wikitext text/x-wiki {{Omon|Boçac}} {{Dialecte Lemosin}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Boçac | nom2 = ''Boussac'' | lògo = | imatge = PlaceHotelDeVilleBoussac.jpg | descripcion = La plaça de la mairaria de Boçac. | escut = Blason maison fr de Brosse.svg | escais = | ist = {{Berric}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Au Buçon]] | canton = [[Canton de Boçac|Boçac]] ([[chapluec]], puei bureu centralizator) | intercom = [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] | insee = 23031 | cp = 23600 | cònsol = Franck Foulon | mandat = [[2026]]-[[2032]] | longitud = 2.215556 | latitud = 46.349722 | alt mini = 335 | alt mej = 335 | alt maxi = 395 | km² = 1.48 | sit web = http://www.boussac.fr/ |}} '''Boçac'''<ref>https://web.archive.org/web/20220220010308/https://opinion.jornalet.com/lenga/blog/1049/en-explorant-lo-limit-linguistic</ref> (''Boussac'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Berric]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. [[Fichièr:ChateauBoussacSurPetiteCreuse.jpg|left|250px|thumb|Lo [[Chasteu]] de Boçac]] [[Fichièr:Boussac1.jpg|left|250px|thumb|Un [[ostau]]]] {{clr}} ==Geografia== [[File:Carta dau Lemosin.svg|left|thumb|''Boçac'' dins l'anciana region Lemosina, sas vilas e borgs principaus]] [[Imatge:Map commune FR insee code 23031.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Boçac | nord = | nord-est = [[Boçac Borg]] | est = | sud-est = | sud = [[Sent Silvan (Cruesa)|Sent Sàuvan]] | sud-ouest = | ouest = [[Boçac Borg]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== Boçac [bu'so]<ref>https://archive.org/details/grammaire-bonnaud/page/117/mode/1up?view=theater&mibextid=xfxF2i</ref> es atestat ''Bociacum'', sens data (per Dauzat), ''Buciacum'', vers 1000, ''Bociaco'', en 1095, ''Bossiacus'', vers 1315 (segon los Féniés). Lo nom vendriá d'un nom latin d'òme ''Bŭccius'' o ''Buttius'' emb lo sufixe ''-acum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 100</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 147</ref>, latinizacion dau sufixe gallic ''-aco(n)''. Boçac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mestre ''Bŭccius'' o ''Buttius''. En realitat, coma lo nom vau tanben per [[Boçac Borg]], òm sap pas ont èra la ''villa'' d'origina; e coma un chasteu medieval es pus recent qu'una ''villa'', coma es pus logic qu'un chasteu prenga lo nom d'un vilatge vesin (2 km) qu'a l'encontrari, l'origina dau nom se deu trobar au vilatge emper qu'a la vila eiretiera dau chasteu. ==Istòria== ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee=23031 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= [[2032]] |Identitat=Franck Foulon|Partit=[[UMP|UMP-LR]] |Qualitat= conselhier departamentau (dempuei 2015) }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Jean Claude Devilard |Partit=[[PS]] |Qualitat= conselhier generau (1988-2008) }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= 1848 |Fin= |Identitat=Pierre Leroux |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ==Demografia== {{Demografia |insee=23031 |1793=594 |1800=586 |1806=588 |1821=757 |1831=879 |1836=952 |1841=995 |1846=955 |1851=1011 |1856=976 |1861=994 |1866=1062 |1872=1011 |1876=1046 |1881=1307 |1886=1327 |1891=1344 |1896=1349 |1901=1386 |1906=1408 |1911=1398 |1921=1217 |1926=1241 |1931=1237 |1936=1294 |1946=1386 |1954=1400 |1962=1514 |1968=1557 |1975=1933 |1982=1852 |1990=1652 |1999=1602 |2004= |2005= |cassini=5404 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|031}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|031}}/1.48) round 2}}}} ab/km². ==Luecs e monuments== <gallery> </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats liadas a la comuna== * Pierre Leroux [[Fichièr:LerouxPierreStatueBoussac.jpg|left|250px|thumb|L'estatua de Pierre Leroux]] {{clr}} ==Veire tanben== * [[Comunas de Cruesa]] ==Liams externes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Multibendèl | Portal Lemosin | Portal Occitània | Portal Cruesa | Portal Comunas de França }} {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Nauta Marcha]] [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] 91wmtj1fox5f7y9rb71ayv4cyn74q1g 2512626 2512598 2026-11-07T20:01:57Z Alaric 506 44932 2512626 wikitext text/x-wiki {{Omon|Boçac}} {{Dialecte Lemosin}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Boçac | nom2 = ''Boussac'' | lògo = | imatge = PlaceHotelDeVilleBoussac.jpg | descripcion = La plaça de la mairaria de Boçac. | escut = Blason maison fr de Brosse.svg | escais = | ist = {{Berric}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Au Buçon]] | canton = [[Canton de Boçac|Boçac]] ([[chapluec]], puei bureu centralizator) | intercom = [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] | insee = 23031 | cp = 23600 | cònsol = Franck Foulon | mandat = [[2026]]-[[2032]] | longitud = 2.215556 | latitud = 46.349722 | alt mini = 335 | alt mej = 335 | alt maxi = 395 | km² = 1.48 | sit web = http://www.boussac.fr/ |}} '''Boçac'''<ref>https://web.archive.org/web/20220220010308/https://opinion.jornalet.com/lenga/blog/1049/en-explorant-lo-limit-linguistic</ref> (''Boussac'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Berric]] <ref>[https://www.e-rara.ch/bes_1/content/zoom/28899923]</ref>, situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. [[Fichièr:ChateauBoussacSurPetiteCreuse.jpg|left|250px|thumb|Lo [[Chasteu]] de Boçac]] [[Fichièr:Boussac1.jpg|left|250px|thumb|Un [[ostau]]]] {{clr}} ==Geografia== [[File:Carta dau Lemosin.svg|left|thumb|''Boçac'' dins l'anciana region Lemosina, sas vilas e borgs principaus]] [[Imatge:Map commune FR insee code 23031.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Boçac | nord = | nord-est = [[Boçac Borg]] | est = | sud-est = | sud = [[Sent Silvan (Cruesa)|Sent Sàuvan]] | sud-ouest = | ouest = [[Boçac Borg]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== Boçac [bu'so]<ref>https://archive.org/details/grammaire-bonnaud/page/117/mode/1up?view=theater&mibextid=xfxF2i</ref> es atestat ''Bociacum'', sens data (per Dauzat), ''Buciacum'', vers 1000, ''Bociaco'', en 1095, ''Bossiacus'', vers 1315 (segon los Féniés). Lo nom vendriá d'un nom latin d'òme ''Bŭccius'' o ''Buttius'' emb lo sufixe ''-acum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 100</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 147</ref>, latinizacion dau sufixe gallic ''-aco(n)''. Boçac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mestre ''Bŭccius'' o ''Buttius''. En realitat, coma lo nom vau tanben per [[Boçac Borg]], òm sap pas ont èra la ''villa'' d'origina; e coma un chasteu medieval es pus recent qu'una ''villa'', coma es pus logic qu'un chasteu prenga lo nom d'un vilatge vesin (2 km) qu'a l'encontrari, l'origina dau nom se deu trobar au vilatge emper qu'a la vila eiretiera dau chasteu. ==Istòria== ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee=23031 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= [[2032]] |Identitat=Franck Foulon|Partit=[[UMP|UMP-LR]] |Qualitat= conselhier departamentau (dempuei 2015) }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Jean Claude Devilard |Partit=[[PS]] |Qualitat= conselhier generau (1988-2008) }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= 1848 |Fin= |Identitat=Pierre Leroux |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ==Demografia== {{Demografia |insee=23031 |1793=594 |1800=586 |1806=588 |1821=757 |1831=879 |1836=952 |1841=995 |1846=955 |1851=1011 |1856=976 |1861=994 |1866=1062 |1872=1011 |1876=1046 |1881=1307 |1886=1327 |1891=1344 |1896=1349 |1901=1386 |1906=1408 |1911=1398 |1921=1217 |1926=1241 |1931=1237 |1936=1294 |1946=1386 |1954=1400 |1962=1514 |1968=1557 |1975=1933 |1982=1852 |1990=1652 |1999=1602 |2004= |2005= |cassini=5404 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|031}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|031}}/1.48) round 2}}}} ab/km². ==Luecs e monuments== <gallery> </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats liadas a la comuna== * Pierre Leroux [[Fichièr:LerouxPierreStatueBoussac.jpg|left|250px|thumb|L'estatua de Pierre Leroux]] {{clr}} ==Veire tanben== * [[Comunas de Cruesa]] ==Liams externes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Multibendèl | Portal Lemosin | Portal Occitània | Portal Cruesa | Portal Comunas de França }} {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Nauta Marcha]] [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] t07cgqoc3rqigowb67xzjydvjmy30lh 2512652 2512626 2026-11-07T23:06:05Z Alaric 506 44932 2512652 wikitext text/x-wiki {{Omon|Boçac}} {{Dialecte Lemosin}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Boçac | nom2 = ''Boussac'' | lògo = | imatge = PlaceHotelDeVilleBoussac.jpg | descripcion = La plaça de la mairaria de Boçac. | escut = Blason maison fr de Brosse.svg | escais = | ist = {{Berric}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Au Buçon]] | canton = [[Canton de Boçac|Boçac]] ([[chapluec]], puei bureu centralizator) | intercom = [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] | insee = 23031 | cp = 23600 | cònsol = Franck Foulon | mandat = [[2026]]-[[2032]] | longitud = 2.215556 | latitud = 46.349722 | alt mini = 335 | alt mej = 335 | alt maxi = 395 | km² = 1.48 | sit web = http://www.boussac.fr/ |}} '''Boçac'''<ref>https://web.archive.org/web/20220220010308/https://opinion.jornalet.com/lenga/blog/1049/en-explorant-lo-limit-linguistic</ref> (''Boussac'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Berric]] <ref>[https://www.e-rara.ch/bes_1/content/zoom/28899923]</ref>, situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. [[Fichièr:ChateauBoussacSurPetiteCreuse.jpg|left|300px|thumb|Lo [[Chasteu]] de Boçac]] [[Fichièr:Boussac1.jpg|left|250px|thumb|Un [[ostau]]]] ==Geografia== [[File:Carta dau Lemosin.svg|center|thumb|''Boçac'' dins l'anciana region Lemosina, sas vilas e borgs principaus]] [[Imatge:Map commune FR insee code 23031.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Boçac | nord = | nord-est = [[Boçac Borg]] | est = | sud-est = | sud = [[Sent Silvan (Cruesa)|Sent Sàuvan]] | sud-ouest = | ouest = [[Boçac Borg]] | nord-ouest = }} ==Toponimia== La prononciacion es / bou'ssa vil / (''Boçac Vila'') segon Ives Lavalada, [bu'so] segon una autra font<ref>https://archive.org/details/grammaire-bonnaud/page/117/mode/1up?view=theater&mibextid=xfxF2i</ref>. Las fòrmas ancianas son ''Buciacum'' vers 1000, ''Bociaco'' en 1095, ''Botzac-le-Chastel'' vers 1150, ''Bocac'' en 1162, ''Bossac'' en 1204, ''de Bossaco castri'' en 1471 (la vila èra emmuralhada), etc. Lo nom vendriá d'un nom galloroman d'òme (celtic) ''Bŭccius'' o ''Buttius'' [queste citat solament per Dauzat) emb lo sufixe ''-acum'' o la derivacion en ''-ācon'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 100</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 147</ref>{{,}}<ref>Yves Lavalade, ''Dictionnaire des communes de la Creuse'', ed. la Geste, 2022, p. 51</ref>{{,}}<ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 92, 289</ref>. Boçac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mestre ''Bŭccius'' o benleu ''Buttius''. En realitat, coma lo nom vau tanben per [[Boçac Borg]], òm sap pas ont èra la ''villa'' d'origina; e coma un chasteu medieval es pus recent qu'una ''villa'', coma es pus logic qu'un chasteu prenga lo nom d'un vilatge vesin (2 km) qu'a l'encontrari, l'origina dau nom se deu trobar au vilatge emper qu'a la vila eiretiera dau chasteu. ==Istòria== Boçac fuguet chapluec de districte (1790-1795), puei d'arrondiment (1800-1926). ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee=23031 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= [[2032]] |Identitat=Franck Foulon|Partit=[[UMP|UMP-LR]] |Qualitat= conselhier departamentau (dempuei 2015) }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= Jean Claude Devilard |Partit=[[PS]] |Qualitat= conselhier generau (1988-2008) }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= 1848 |Fin= |Identitat=Pierre Leroux |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ==Demografia== {{Demografia |insee=23031 |1793=594 |1800=586 |1806=588 |1821=757 |1831=879 |1836=952 |1841=995 |1846=955 |1851=1011 |1856=976 |1861=994 |1866=1062 |1872=1011 |1876=1046 |1881=1307 |1886=1327 |1891=1344 |1896=1349 |1901=1386 |1906=1408 |1911=1398 |1921=1217 |1926=1241 |1931=1237 |1936=1294 |1946=1386 |1954=1400 |1962=1514 |1968=1557 |1975=1933 |1982=1852 |1990=1652 |1999=1602 |cassini=5404 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|031}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|031}}/1.48) round 2}}}} ab/km². ==Luecs e monuments== <gallery> Chateau_de_Boussac.jpg Château_de_Boussac.JPG|Cort interiora dau chasteu. Château_de_Boussac_-_Salon.JPG|Salon dau chasteu. Boussac_23_château_salle_à_manger.jpg|Sala a manjar dau chasteu. Chambre_Sand_Boussac.jpg|Sala Sand. Boussac_23_château_tapisserie_enlèvement_Hélène.jpg|Tapissaria dau raubament d'Elena. Boussac_(Creuse)_-_Ecole_élémentaire.JPG|L'escòla primària. Boussac_(Creuse)_-_Hôtel_de_ville.JPG|La mairaria. Boussac_(Creuse)_-_Maison,_24_place_Gambetta_-2.JPG|Maison plaça Gambetta. Maison_à_tourelle._(4).jpg Eglise_Sainte-Anne._Boussac.jpg|Egleisa Senta Anna. Boussac_(Creuse)_-_Ancienne_porte_de_la_ville_-2.JPG|Anciana pòrta de la vila. </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats liadas a la comuna== * Pierre Leroux [[Fichièr:LerouxPierreStatueBoussac.jpg|left|250px|thumb|L'estatua de Pierre Leroux]] {{clr}} ==Veire tanben== * [[Comunas de Cruesa]] ==Liams externes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Multibendèl | Portal Lemosin | Portal Occitània | Portal Cruesa | Portal Comunas de França }} {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Nauta Marcha]] [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] npmada6xkmocdqqk9gikn8xkbzibw1w 0 68156 2512645 750382 2026-11-07T21:38:33Z Xqbot 4312 Robot: Robòt : repara una dobla redireccion cap a [[Terrasson e la Vila Dieu]] 2512645 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Terrasson e la Vila Dieu]] fymgumpibdxt5ws8txwpnfk1gbkcekp 0 73362 2512592 2512582 2026-11-07T12:15:45Z Nicolas Eynaud 6858 /* Lo procèssus de mesura */ 2512592 wikitext text/x-wiki {{1000 fondamentals}} {{Dialècte Gascon}} [[Fichièr:Standard_kilogram,_2.jpg|thumb|Patron del quilograma estandard]] La '''mesura fisica''' qu'ei l'accion de determinar la o las valors d'ua grandor (longor, capacitat, etc.), per comparason dab ua grandor constanta de medisha espècia presa coma tèrme de referéncia (etalon o unitat). == Istòria == === Las mesuras ancianas === L'existéncia de preocupacions ligadas a questions de mesura es atestada tanlèu l'[[escritura]] apareishuda dens maines variats com lo [[comèrci]], l'[[agricultura]], la construccion o l'[[astronomia]]. Atau, las prumèras [[civilizacion]]s devón s'acordar sus sistèmas d'unitats tà, au minimom, mesurar las [[longor]]s, las [[aira|susfàcias]], los [[volum|volumes]], las [[massa]]s e lo [[temps]]. Aqueras unitats ancianas èran sovent d'origina antropometrica, es a díser fondadas sus las [[anatomia|dimensions deu còs uman]] com lo [[pè (unitat)|pè]], la [[cobdada (unitat)|cobdada]] o lo [[poç (unitat)|poç]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Roope O. Kaaronen, Mikael A. Manninen e Jussi T. Eronen, « Body-based units of measure in cultural evolution », ''Science'', vol. 380, n° 6648, 2023, pp. 948-954.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Robert R. Crease, ''World in the balance: The historic quest for an absolute system of measurement'', WW Norton & Company, 2011.</ref>. Autas unitats hasèvan referéncia a objèctes o a practicas correntas, disponiblas suu pic e intuitivas. Per exemple, estón sovent utilizadas la quantitat de [[gran]] contenguda dens un recipient o la susfàcia lauradissa en un periòde determinat ([[jorn]], [[setmana]], [[sason]], etc.)<ref>Per exemple, l'[[acre (unitat)|acre]], plan utilizada dens los país anglosaxons, correspon probablament a la susfàcia lauradissa en un dia per un atelatge de dus bueus (Ronald Edward Zupko, ''A Dictionary of Weights and Measures for the British Isles: The Middle Ages to the Twentieth Century'', American Philosophical Society, 1985, p. 2).</ref>. Totun, aquera comoditat avèva un defaut grèu. En efèit, en l'abséncia d'uniformitat, las unitats variavan enter las regions e las [[vila]]s e, a còps, segon la natura de la mercaderia mesurada. En mei, ua medisha denominacion podèva designar valors diferentas segon los lòcs, fenomèn enqüèra plan vededer dab lo [[Sistèma Imperiau]]<ref>Per exemple, dens aqueth sistèma, lo tèrme gallon pòt designar lo gallon imperiau (4,546 09 L), lo gallon american (3,785 411 784 L) o lo gallon american sec (4,404 883 770 86 L).</ref>. Aquò complicava los escambis, èra ua hont de confusion e podèva favorizar los abús o las fraudas. Tà limitar aqueras dificultats, las autoritats ensagèn lèu de fixar de referéncias e mantua [[civilizacion]], en [[Mesopotamia]], en [[Egipte Antic|Egipte]] o dens lo [[Mar Mediterranèa|monde mediterranèu]], definín estalons conservats dens lòcs publics o [[religions|religiós]]. Sistèmas de susvelhança estón tanben creats com los [[esclavatge|esclaus]] publics [[Atenas|atenians]] en carga deu contròle de las [[moneda|monedas]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paulin Ismard, ''La Démocratie contre les experts, Les esclaves publics en Grèce ancienne'', Seuil, 2015.</ref>. Totun, aqueras temptativas d'uniformizacion demorèn limitadas dens la lor portada [[geografia|geografica]] e la diversitat de las unitats persistí dinc a l'epòca modèrna. === Lo sistèma metric e l'unificacion === [[Fichièr:Metric standards Rijksmuseum.jpg|thumb|right|Estalons deu sistèma metric realizats en [[1799]].]] {{veire|Sistèma metric}} La responsa mei decisiva au problèma de la diversitat de las unitats de mesura vienó de la [[Revolucion Francesa]]. En efèit, a la fin deu sègle XVIII, [[França]] comptava ua multitud d'unitats locaus e la volontat d'unificar lo sistèma deus pes e mesuras rejunhó l'ideau [[egalitat|egalitari]] e [[racionalisme|racionalista]] deu movement revolucionari. En [[1790]], l'[[Assemblada Nacionau]] carguè atau l'[[Acadèmia de las Sciéncias]] de concéber un sistèma d'unitats navèth, coherent e [[Universalisme|universau]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Suzanne Débarbat e Terry Quinn, « Les origines du système métrique en France et la Convention du mètre de 1875, qui a ouvert la voie au Système international d'unités et à sa révision de 2018 », ''Comptes rendus - Physique'', vol. 20, n° 1-2,‎ 2018, pp. 6-21.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Georges Lacour-Gayet (pref. François Furet), ''Talleyrand'', Payot, 1990, p. 130.</ref>. L'ambicion èra de rómper dab las unitats antropometricas e arbitràrias en fondant las unitats navèras sus grandors tiradas de la natura. L'utilizacion de la natura com supòrt de las definicions èra ua innovacion importanta pr'amor que permetè d'afirmar lo caractèr universau de las unitats en los destacant deus particularismes [[nacion|nacionaus]]. Lo [[mètre]] estó atau definit com la dètz-milionau partida deu quart deu [[meridian]] [[Tèrra|terrèstre]], e ua expedicion estó organizada tà mesurar dab precision un arc d'aqueth meridian<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guillaume Bigourdan, ''Le système métrique des poids et mesures. Son établissement et sa propagation graduelle, avec l'histoire des opérations qui ont servi à déterminer le mètre et le kilogramme'', París, Gauthier-Villars, 1901, 506 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Jacques Levallois, ''Mesurer la terre : 300 ans de géodésie française'', París, Presses de l’Ecole nationale des ponts et chaussées, 1988, 389 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Baptiste Delambre e Pierre Méchain, ''Base du système métrique décimal, ou Mesure de l'arc du méridien compris entre les parallèles de Dunkerque et Barcelone'', París, 1806-1810.</ref>. L'unitat de [[massa]], lo [[quilograma]], estó restacada a la massa d'un volume d'[[aiga]] determinat<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord, « Discours non prononcé de M. de Talleyrand, évêque d'Autun, sur les poids et mesures, en annexe de la séance du 9 mars 1790 », dens ''Archives Parlementaires de 1787 à 1860 - Première série (1787-1799), t. XII : Du 2 mars au 14 avril 1790'', París, Librairie Administrative P. Dupont, 1881, pp. 104-108.</ref>. Ua auta evolucion màger estó de basar lo sistèma navèth suu [[sistèma decimau]], ua proposicion formulada peu purmèr còp peu [[matematicas|matematician]] [[Simon Stevin]] ([[1548]]-[[1620]]) e represa per mantua figura intellectuau deus sègles seguents com [[Joan Lo Redon d'Alembert|d'Alembert]] ([[1717]]-[[1783]])<ref>'''[[neerlandés|(nl)]]''' Simon Stevin, ''De Thiende'', Christoffel Plantijn, 1585.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' René Taton, Myriana Ilic, Danielle Fauque e Robert Halleux, « La tentative de Stevin pour la décimalisation de la métrologie », ''Cahiers de métrologie'', n° 1,‎ 1983, pp. 5-19.</ref>. L'interès de la basa decimau èra de simplificar considerablament los calculs per rapòrt a las subdivisions irregularas precedentament en vigor. Estalons materiaus, lo mètre e lo quilograma deus Archius, estón fabricats tà servir de referéncia o tà presentar las unitats a la populacion<ref>Exemples d'aqueths estalons populars son los mètres installats dens París per la [[Convencion Nacionala|Convencion]]. Dus son enqüèra vededers [[plaça Vendôme]] e [[carrèra Vaugirard]].</ref>. L'adopcion deu [[sistèma metric]] estó dificila e la soa difusion, en [[França]] puish dens lo monde, estó progressiva. Totun, en [[1875]], la [[Convencion deu Mètre]], signada per mantun país, establí oficiaument ua [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|organizacion internacionau]] cargada de velhar a l'uniformitat de las mesuras, consacrant lo caractèr d'ara enlà mondiau d'aquera enterpresa. Drin a drin, maugrat resisténcias a còps importantas e la longa persisténcia de las unitats popularas dens la vita vitanta, permetó de crear e d'adoptar unitats comunas<ref>Dens lo cas de França, lo sistèma metric estó fin finau impausat per ua lei en 1837 (Jacques Boyer, « Le centenaire du système métrique. », ''Revue encyclopédique : recueil documentaire universel et illustré'', Larousse,‎ 1899, p. 848).</ref><ref>Dens la rèsta deu monde, país com Portugau, los País Baish, Espanha o Grècia adoptèn, formaument o non, lo sistèma metric enter [[1810]] e [[1840]]. A partir de [[1850]], las [[exposicion universala|exposicions universaus]] joguèn un ròtle important dens la difusion deu sistèma hòra d'Euròpa. La convencion deu Mètre permetó d'obtiéner conversions importantas, mes a còps tardivas : Alemanha en [[1871]], Russia en [[1918]], China en [[1929]], Índia en [[1956]], Reiaume Unit en [[1965]], etc.</ref>. === Las definicions modèrnas === [[Fichièr:Relations between New SI units definitions.svg|thumb|right|Representacion de las sèt unitats de basa deu Sistèma Internacionau e de las sèt constantas fondamentaus permetent de'us definir.]] {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Au sègle XX, l'enterpresa d'unificacion que's perseguí dab l'adopcion oficiau deu [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] (SI) en [[1960]]<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Organizant l'ensemble de las unitats a l'entorn d'un nombre petit d'unitats de basa, lo SI vadó la referéncia mondiau de la mesura [[sciéncia|scientifica]] e [[Tecnica|tecnica]]. En parallèl, las definicions de las unitats evoluèn de faiçon importanta. En efèit, los estalons materiaus, com lo mètre o lo quilograma deus Archius, presentavan l'inconvenient d'estar objèctes fisics somés a ua lenta degradacion, a variacions imperceptiblas o a accidents de manipulacion. Estó donc decidit de tornar definir las unitats a partir de fenomèns [[natura|naturaus]] reproductibles. Per exemple, en [[1960]], lo mètre estó definit a partir de la longor d'ua [[electromagnetisme|radiacion]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guilhem Gallot, « L'interféromètre de Fabry-Pérot », ''Bulletin de la Sabix (société des amis de la bibliothèque et de l'histoire de l'École Polytechnique)'', París, vol. 18,‎ 1997, pp. 63-67.</ref>. Puish, en [[1983]], ua definicion navèra, basada sus la velocitat de la [[lutz]], entrè en vigor. En [[2019]], aqueras transformacions abotín a l'adopcion de definicions fondadas sus de constantas fondamentaus de la [[fisica]] per totas las unitats de basa deu SI<ref>'''[[francés|(fr)]]''' ''Résolution 1 de la 26e CGPM. Sur la révision du Système international d'unités (SI)'', 2018.</ref>. Lo cas mei complicat estó lo deu [[quilograma]] qui es d'ara enlà definit a partir de la [[constanta de Planck]]. === Lo desvolopament de la metrologia === {{veire|Metrologia}} Parallèlament a la quista d'unitats universaus, que's desvolopè progressivament ua reflexion sus la mesura era medisha e sus la soa fidabilitat, qui balhè neishença a la [[metrologia]], es a díser a la « sciéncia de la mesura ». Aquera reflexion estó purmèr estimulada per las [[sciéncia|sciéncias]] qui exigivan ua precision grana, en particular l'[[astronomia]] e la [[geodesia]]. En efèit, en repetint las lors observacions, los saberuts constatèn que las mesuras d'ua medisha grandor permetèn pas jamei d'obtiéner exactament lo medish resultat, mes que's dispersavan a l'entorn d'ua valor. Totun, comprenón qu'aqueth fenomèn èra ligat a ua part d'error impossibla a eliminar. Aquò merquè la debuta de tribalhs destinats a caracterizar e a limitar los sons efèits. Lo prumèr tribalh màger dens aqueth maine estó la teoria de las errors, desvolopada enter los sègles XVIII e XIX per [[matematicas|matematicians]] com [[Adrien-Marie Legendre|Legendre]] ([[1752]]-[[1833]]) e [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] ([[1777]]-[[1855]])<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Aimé Fuchs, « Plaidoyer pour la loi normale », ''Pour la Science'',‎ 1995, p. 17.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Bru, « La courbe de Gauss ou le théorème de Bernoulli raconté aux enfants », ''Mathematics and Social Sciences'', vol. 175, n° 3,‎ 2006, pp. 5-23.</ref>. Aqueras recèrcas permetón d'elaborar metòdes tà tractar las mesuras entecadas d'error, especiaument lo [[metòde deus mendres carrats]]. [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] mostrè egaument que las errors de mesura accidentaus se desparteishen segon ua lei caracteristica, aperada [[lei normau]], representada per ua corba en fòrma de [[campana]]. Aqueras atrunas vadón drin a drin la nòrma tà tractar tots los tipes de mesura [[sciéncia|scientifica]]. La signatura de la Convencion deu Mètre e la creacion deu [[Burèu Internacionau deus Pes e Mesuras]] permetón de pausar las basas de la [[metrologia]] modèrna a partir de la fin deu sègle XIX. Un hialat d'institucions, fondat suus laboratòris nacionaus en carga de la conservacion deus estalons nacionaus, assegurè la coeréncia de las referéncias. Favorizè tanben l'emergéncia de concèptes comuns ([[cadena d'estalonatge]], [[traçabilitat metrologica]], incertitud de mesura, etc.). La metrologia vadó atau ua [[sciéncia]] au còp teorica e practica, essenciau a l'[[industria]], au [[comèrci]] e a la recèrca. == Grandors, unitats e estalons == === Grandors fisicas === {{veire|Grandor fisica}} Ua [[grandor fisica]] es ua proprietat d'un fenomèn, d'un còs o d'ua [[compausat quimic|substància]] qui's pòt mesurar, es a díser exprimir dab un nombre e, sovent, ua unitat. La [[longor]], la [[massa]], la [[durada]], la [[temperatura]] o l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] d'un [[corrent electric]] son exemples de grandors fisicas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Comité commun pour les guides en métrologie (JCGM), ''Vocabulaire international de métrologie (VIM) : concepts fondamentaux et généraux et termes associés (JCGM 200:2012)'', Sèvres, Bureau international des poids et mesures, 3{{a}} edicion, 2012.</ref>. Lo principi fondamentau de la mesura es de comparar la grandor mesurada a ua grandor de medisha natura adoptada com referéncia. Las grandors shens dimension resultan lo mei sovent deu rapòrt de duas grandors de medisha natura, çò qu'entraina l'anullacion de las unitats. Per exemple, es lo cas de la [[densitat]] qui resulta d'un rapòrt enter duas [[massa volumica|massas volumicas]]. Ua medisha grandor pòt estar exprimida dens diferentas unitats. Per exemple, ua longor de cinc [[mètre]]s es egau a cinc cents centimètres o cinc mila millimètres. Totun, si l'unitat e la valor qui l'acompanha pòden cambiar, la grandor demora identica. Dus tipes de grandors son distinguits. Las grandors escalaras que son entièrament descrivudas per un nombre acompanhat o non d'ua unitat (temperatura, massa, etc.). Las grandors [[vector (matematicas)|vectoriaus]] possedeishen egaument ua direccion e un sens ([[velocitat]], [[fòrça]], etc.). La lor mesura necessita alavetz de determinar ua valor, mes tanben ua orientacion. === Unitats e estalons === Las unitats de mesure son grandors escalaras reaus, definidas e adoptadas per convencion. Permeten de comparar tota grandor de medisha natura tad exprimir lo rapòrt deus dus dab un nombre. Pòden estar definidas a partir de constantas fondamentaus o per d'estalons. Aqueths estalons son la materializacion concrèta d'ua grandor fisica, coneguda dab ua exactitud grana<ref>'''[[francés|(fr)]]''' JCGM - Joint Committee for Guides in Metrology, « Vocabulaire international de métrologie — Concepts fondamentaux et généraux et termes associés (VIM) », 2008.</ref>. Son egaument objèctes materiaus conservats dab suenh. Sèrven de basa a la fabricacion de copias, d'usatge de mei en mei corrent, destinadas aus laboratòris, a l'industria o au comèrci. Aqueras copias son regularament comparadas a estalons de referéncia tà garantir la lor exactitud. En efèit, tà assegurar la comparabilitat de duas mesuras realizadas dens endrets diferents, cau demostrar un rapòrt enter aqueras duas mesuras, dirècte o indirècte, a un medish estalon de referéncia. Aquera exigéncia a miat a l'organizacion d'ua ierarquia deus estalons. A la cima, que's tròban los estalons internacionaus realizats per laboratòris reconeishuts peu [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|BIPM]]. Puish, vienen los estalons nacionaus, los estalons utilizats peus laboratòris de metrologia acreditats e, fin finau, los estalons utilizats correntament dens la vita quotidiana<ref>Dens los laboratòris avent hòrtas constrentas metrologicas, aqueth principi mia a ua ierarquia intèrna deus estalons. Per exemple, estalons son utilizats tà verificar la conformitat de las balanças cada dia e un estalon especiau es reservat tà verificar los estalons quotidians en cas de dobte.</ref>. === Grandors de basa e grandors derivadas === Las grandors fisicas pòden estar ligadas enter eras per relacions de dependéncia. Per exemple, ua [[velocitat]] es un rapòrt enter ua longor e ua durada, ua [[Aira|susfàcia]] es lo produit de duas longors e ua [[fòrça]] lo produit d'ua [[acceleracion]] e d'ua [[massa]]. Aqueras relacions permeten de redusir lo nombre de grandors fondamentaus a definir tà poder exprimir totas las autas. Que's distingueish atau las grandors de basa, causidas per convencion com independentas, e las grandors derivadas qui s'exprimeishen en foncion de las prumèras dab relacions [[matematicas]]. La causida de las grandors de basa es pas impausada per la natura. Resulta d'ua convencion, retienuda per la soa comoditat. Per exemple, dens lo Sistèma Internacionau, sèt grandors de basa son estadas retienudas : la [[longor]], la [[massa]], lo [[temps]], l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] deu [[corrent electric]], la [[temperatura]], la [[quantitat de matèria]] e l'[[intensitat luminosa]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Franck Jedrzejewski, ''Histoire universelle de la mesure'', Ellipses, 2020, p. 165.</ref>. Cada grandor fondamentau es associada a ua dimension qui exprimeish la soa natura independentament de l'unitat causida tà la mesurar. Aqueras dimensions de basa son notadas dab simbèus definits per convencion. Per exemple, L per la longor, M per la massa e T peu temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' David Rouvel, « Scolie sur le Système international d'unités (SI) », ''Bulletin de l'union des physiciens'', n° 911, heurèr de 2009, p. 212.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010, pp. 109-256.</ref>. La dimension de las grandors derivadas s'obtien en combinant las dimensions. Per exemple, la velocitat a per dimension L.T⁻¹ e la fòrça M.L.T⁻². Aquera analisi dimensionau constitueish sustot ua atruna preciosa tà verificar la coheréncia d'ua formula [[fisica]] o tà prevéder la forma d'ua relacion enter grandors. === Lo Sistèma Internacionau d'Unitats === {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Lo [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] es lo sistèma d'unitats mei largament utilizat dens lo monde, en particular dens los maines [[sciéncia|scientific]] e [[Tecnica|tecnic]]. Gessit deu [[sistèma metric]], es gerit per las organizacions internacionaus de [[metrologia]] e constitueish uei la referéncia mondiau de la mesura. Es basat sus sèt unitats de basa qui corresponen a las sèt grandors de basa : lo [[mètre]] per la [[longor]], lo [[quilograma]] per la [[massa]], la [[segonda]] peu [[temps]], l'[[ampère]] per l'[[intensitat electrica|intensitat]] deu [[corrent electric]], lo [[kelvin]] per la [[temperatura]], la [[mòla]] per la [[quantitat de matèria]] e la [[candela]] per l'[[intensitat luminosa]]. Totas las autas unitats, ditas derivadas, que's basteishen a partir d'aqueras sèt unitats de basa. Atau, l'unitat de [[velocitat]] es lo mètre per segonda<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Lo SI a conservat lo caractèr decimau deu [[sistèma metric]]. Los multiples de las unitats s'obtienen en los multiplicant o en los dividint per poténcias de dètz, designats per prefixes normalizats. Per exemple, « quilo » designa un factor 1000. Aquera estructura regulara facilita hèra l'expression e la conversion de las mesuras. Fin finau, despuish la refòrma de 2019, las sèt unitats de basa deu SI son definidas a partir de constantas fondamentaus de la fisica, çò que'us confereish ua estabilitat e ua universalitat completas, independentas de tot objècte materiau. == Lo procèssus de mesura == [[Fichièr:FourMetricInstruments.JPG|thumb|right|Instruments de mesura usuaus.]] La mesura d'ua grandor necessita l'utilizacion d'un [[instrument de mesura]], es a díser d'un dispositiu concebut tà comparar la grandor mesurada a l'unitat de referéncia en vista de determinar la soa valor. Aqueths instruments son plan variats e adaptats a la natura de la grandor recercada. Deven egaument estar adaptats au besonh de precision demandat. Las mesuras pòden estar dirèctas o indirèctas. Dens ua mesura dirècta, la grandor es obtienuda suu pic per l'instrument. Per exemple, es lo cas d'ua longor lejuda sus ua règla o d'ua massa lejuda sus ua balança. Dens ua mesura indirècta, la grandor recercada es calculada a partir de la mesura dirècta d'autas grandor. Per exemple, es lo cas d'ua velocitat determinada a partir de la mesura d'ua distància e ua durada e deu calcul deu rapòrt d'aqueras duas grandors. Tà hornir resultats hidables, un instrument deu estar estalonat, es a díser que las soas indicacions deven estar comparadas a las d'un estalon de referéncia tà determinar un escart eventuau. L'estalonatge permet tanben de ligar las mesuras de l'instrument a la cadena de traçabilitat, garanta de la lor coheréncia. En parallèle, la qualitat d'ua mesura depend de mantua caracteristica de l'instrument e deu metòde utilizat. Totun, tres nocions principaus permetent de l'apreciar : * la [[justessa (metrologia)|justessa]] designa l'aptitud a hornir ua valor pròcha de la valor vertadèra, shens escart sistematic. * la [[fidelitat (metrologia)|fidelitat]] designa l'aptitud a hornir resultats concordants quan la mesura es repetida dens las medishas condicions. * la [[resolucion (metrologia)|resolucion]] designa la mei petita variacion de la grandor detectabla per l'instrument . == Mesura fisica en mecanica classica == En [[mecanica classica]], ua '''mesura fisica''' qu'ei ua valor numeric o [[Magnitud fisica|magnitud]] d'un atribut fisic d'un objècte, coma la [[longor]], la [[capacitat]], lo [[volum]] o la [[massa]], obtenguda per experimentacion e exprimida dens ua escala d'[[Unitat de mesura|unitats]]. Dens lo [[Sistèma Internacional d'Unitats]] pòt èsser lo [[mètre]], lo [[litre]] o lo [[quilograma]]. == Mesura fisica en mecanica quantica == En [[mecanica quantica]], quan mesuran ua grandor fisica (un atribut fisic), que pòden obténguer mei d’un resultat. Que parlan de probabilitat d’obténguer un resultat.   === Los resultats possibles d’ua mesura en fisica quantica === [[Fichièr:Quantificacion de l'energia.png|alt=Valors quantificadas que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).|vinheta|Valors que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).]] A la grandor fisica A, qu’ei associada ua [[Observabla (quantica)|observabla]] Â. Aquera [[Observabla (quantica)|observabla]] que s’escriu per ua matriça de N colomnas e N linhas. Que pòden escríver la matriça dab la fòrma d'ua matriça diagonau. Tots los coeficients de la matriça que son nuls manca los de la diagonala. Que parlan de diagonalisacion. Las valors diagonaus de la matriça que son ditas valors pròprias de l’operator hermician. Que corresponen aus resultats possibles de la mesura fisica. Se i a un nombre finit de valors pròprias, que i a un nombre fenit de resultats possibles. Que dísen los resultats de la mesura que son quantificats. Que vesen ací lo principi de quantificacion : Las mesuras ne pòden pas balhar sonque résultats qui corresponen a las valors pròprias deus operators matematics. Totas las valors ne son pas possiblas. == Annèxas == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Aparelh de mesura]]. * [[Convencion deu Mètre]]. * [[Estalon]]. * [[Metrotecnia]]. * [[Metrologia]]. * [[Magnitud fisica]]. * [[Postulats de la fisica quantica]]. * [[Sistèma Internacional d'Unitats]]. * [[Teoria de la mesura]]. * [[Unitat de mesura]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Le Système international d'unités - Brochure 9, Bureau international des poids et mesures, 2019. * '''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Metrologia|*]] bn52xrzuta61v52j9s1iq9godh021li 2512593 2512592 2026-11-07T12:17:17Z Nicolas Eynaud 6858 /* Lo procèssus de mesura */ 2512593 wikitext text/x-wiki {{1000 fondamentals}} {{Dialècte Gascon}} [[Fichièr:Standard_kilogram,_2.jpg|thumb|Patron del quilograma estandard]] La '''mesura fisica''' qu'ei l'accion de determinar la o las valors d'ua grandor (longor, capacitat, etc.), per comparason dab ua grandor constanta de medisha espècia presa coma tèrme de referéncia (etalon o unitat). == Istòria == === Las mesuras ancianas === L'existéncia de preocupacions ligadas a questions de mesura es atestada tanlèu l'[[escritura]] apareishuda dens maines variats com lo [[comèrci]], l'[[agricultura]], la construccion o l'[[astronomia]]. Atau, las prumèras [[civilizacion]]s devón s'acordar sus sistèmas d'unitats tà, au minimom, mesurar las [[longor]]s, las [[aira|susfàcias]], los [[volum|volumes]], las [[massa]]s e lo [[temps]]. Aqueras unitats ancianas èran sovent d'origina antropometrica, es a díser fondadas sus las [[anatomia|dimensions deu còs uman]] com lo [[pè (unitat)|pè]], la [[cobdada (unitat)|cobdada]] o lo [[poç (unitat)|poç]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Roope O. Kaaronen, Mikael A. Manninen e Jussi T. Eronen, « Body-based units of measure in cultural evolution », ''Science'', vol. 380, n° 6648, 2023, pp. 948-954.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Robert R. Crease, ''World in the balance: The historic quest for an absolute system of measurement'', WW Norton & Company, 2011.</ref>. Autas unitats hasèvan referéncia a objèctes o a practicas correntas, disponiblas suu pic e intuitivas. Per exemple, estón sovent utilizadas la quantitat de [[gran]] contenguda dens un recipient o la susfàcia lauradissa en un periòde determinat ([[jorn]], [[setmana]], [[sason]], etc.)<ref>Per exemple, l'[[acre (unitat)|acre]], plan utilizada dens los país anglosaxons, correspon probablament a la susfàcia lauradissa en un dia per un atelatge de dus bueus (Ronald Edward Zupko, ''A Dictionary of Weights and Measures for the British Isles: The Middle Ages to the Twentieth Century'', American Philosophical Society, 1985, p. 2).</ref>. Totun, aquera comoditat avèva un defaut grèu. En efèit, en l'abséncia d'uniformitat, las unitats variavan enter las regions e las [[vila]]s e, a còps, segon la natura de la mercaderia mesurada. En mei, ua medisha denominacion podèva designar valors diferentas segon los lòcs, fenomèn enqüèra plan vededer dab lo [[Sistèma Imperiau]]<ref>Per exemple, dens aqueth sistèma, lo tèrme gallon pòt designar lo gallon imperiau (4,546 09 L), lo gallon american (3,785 411 784 L) o lo gallon american sec (4,404 883 770 86 L).</ref>. Aquò complicava los escambis, èra ua hont de confusion e podèva favorizar los abús o las fraudas. Tà limitar aqueras dificultats, las autoritats ensagèn lèu de fixar de referéncias e mantua [[civilizacion]], en [[Mesopotamia]], en [[Egipte Antic|Egipte]] o dens lo [[Mar Mediterranèa|monde mediterranèu]], definín estalons conservats dens lòcs publics o [[religions|religiós]]. Sistèmas de susvelhança estón tanben creats com los [[esclavatge|esclaus]] publics [[Atenas|atenians]] en carga deu contròle de las [[moneda|monedas]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paulin Ismard, ''La Démocratie contre les experts, Les esclaves publics en Grèce ancienne'', Seuil, 2015.</ref>. Totun, aqueras temptativas d'uniformizacion demorèn limitadas dens la lor portada [[geografia|geografica]] e la diversitat de las unitats persistí dinc a l'epòca modèrna. === Lo sistèma metric e l'unificacion === [[Fichièr:Metric standards Rijksmuseum.jpg|thumb|right|Estalons deu sistèma metric realizats en [[1799]].]] {{veire|Sistèma metric}} La responsa mei decisiva au problèma de la diversitat de las unitats de mesura vienó de la [[Revolucion Francesa]]. En efèit, a la fin deu sègle XVIII, [[França]] comptava ua multitud d'unitats locaus e la volontat d'unificar lo sistèma deus pes e mesuras rejunhó l'ideau [[egalitat|egalitari]] e [[racionalisme|racionalista]] deu movement revolucionari. En [[1790]], l'[[Assemblada Nacionau]] carguè atau l'[[Acadèmia de las Sciéncias]] de concéber un sistèma d'unitats navèth, coherent e [[Universalisme|universau]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Suzanne Débarbat e Terry Quinn, « Les origines du système métrique en France et la Convention du mètre de 1875, qui a ouvert la voie au Système international d'unités et à sa révision de 2018 », ''Comptes rendus - Physique'', vol. 20, n° 1-2,‎ 2018, pp. 6-21.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Georges Lacour-Gayet (pref. François Furet), ''Talleyrand'', Payot, 1990, p. 130.</ref>. L'ambicion èra de rómper dab las unitats antropometricas e arbitràrias en fondant las unitats navèras sus grandors tiradas de la natura. L'utilizacion de la natura com supòrt de las definicions èra ua innovacion importanta pr'amor que permetè d'afirmar lo caractèr universau de las unitats en los destacant deus particularismes [[nacion|nacionaus]]. Lo [[mètre]] estó atau definit com la dètz-milionau partida deu quart deu [[meridian]] [[Tèrra|terrèstre]], e ua expedicion estó organizada tà mesurar dab precision un arc d'aqueth meridian<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guillaume Bigourdan, ''Le système métrique des poids et mesures. Son établissement et sa propagation graduelle, avec l'histoire des opérations qui ont servi à déterminer le mètre et le kilogramme'', París, Gauthier-Villars, 1901, 506 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Jacques Levallois, ''Mesurer la terre : 300 ans de géodésie française'', París, Presses de l’Ecole nationale des ponts et chaussées, 1988, 389 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Baptiste Delambre e Pierre Méchain, ''Base du système métrique décimal, ou Mesure de l'arc du méridien compris entre les parallèles de Dunkerque et Barcelone'', París, 1806-1810.</ref>. L'unitat de [[massa]], lo [[quilograma]], estó restacada a la massa d'un volume d'[[aiga]] determinat<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord, « Discours non prononcé de M. de Talleyrand, évêque d'Autun, sur les poids et mesures, en annexe de la séance du 9 mars 1790 », dens ''Archives Parlementaires de 1787 à 1860 - Première série (1787-1799), t. XII : Du 2 mars au 14 avril 1790'', París, Librairie Administrative P. Dupont, 1881, pp. 104-108.</ref>. Ua auta evolucion màger estó de basar lo sistèma navèth suu [[sistèma decimau]], ua proposicion formulada peu purmèr còp peu [[matematicas|matematician]] [[Simon Stevin]] ([[1548]]-[[1620]]) e represa per mantua figura intellectuau deus sègles seguents com [[Joan Lo Redon d'Alembert|d'Alembert]] ([[1717]]-[[1783]])<ref>'''[[neerlandés|(nl)]]''' Simon Stevin, ''De Thiende'', Christoffel Plantijn, 1585.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' René Taton, Myriana Ilic, Danielle Fauque e Robert Halleux, « La tentative de Stevin pour la décimalisation de la métrologie », ''Cahiers de métrologie'', n° 1,‎ 1983, pp. 5-19.</ref>. L'interès de la basa decimau èra de simplificar considerablament los calculs per rapòrt a las subdivisions irregularas precedentament en vigor. Estalons materiaus, lo mètre e lo quilograma deus Archius, estón fabricats tà servir de referéncia o tà presentar las unitats a la populacion<ref>Exemples d'aqueths estalons populars son los mètres installats dens París per la [[Convencion Nacionala|Convencion]]. Dus son enqüèra vededers [[plaça Vendôme]] e [[carrèra Vaugirard]].</ref>. L'adopcion deu [[sistèma metric]] estó dificila e la soa difusion, en [[França]] puish dens lo monde, estó progressiva. Totun, en [[1875]], la [[Convencion deu Mètre]], signada per mantun país, establí oficiaument ua [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|organizacion internacionau]] cargada de velhar a l'uniformitat de las mesuras, consacrant lo caractèr d'ara enlà mondiau d'aquera enterpresa. Drin a drin, maugrat resisténcias a còps importantas e la longa persisténcia de las unitats popularas dens la vita vitanta, permetó de crear e d'adoptar unitats comunas<ref>Dens lo cas de França, lo sistèma metric estó fin finau impausat per ua lei en 1837 (Jacques Boyer, « Le centenaire du système métrique. », ''Revue encyclopédique : recueil documentaire universel et illustré'', Larousse,‎ 1899, p. 848).</ref><ref>Dens la rèsta deu monde, país com Portugau, los País Baish, Espanha o Grècia adoptèn, formaument o non, lo sistèma metric enter [[1810]] e [[1840]]. A partir de [[1850]], las [[exposicion universala|exposicions universaus]] joguèn un ròtle important dens la difusion deu sistèma hòra d'Euròpa. La convencion deu Mètre permetó d'obtiéner conversions importantas, mes a còps tardivas : Alemanha en [[1871]], Russia en [[1918]], China en [[1929]], Índia en [[1956]], Reiaume Unit en [[1965]], etc.</ref>. === Las definicions modèrnas === [[Fichièr:Relations between New SI units definitions.svg|thumb|right|Representacion de las sèt unitats de basa deu Sistèma Internacionau e de las sèt constantas fondamentaus permetent de'us definir.]] {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Au sègle XX, l'enterpresa d'unificacion que's perseguí dab l'adopcion oficiau deu [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] (SI) en [[1960]]<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Organizant l'ensemble de las unitats a l'entorn d'un nombre petit d'unitats de basa, lo SI vadó la referéncia mondiau de la mesura [[sciéncia|scientifica]] e [[Tecnica|tecnica]]. En parallèl, las definicions de las unitats evoluèn de faiçon importanta. En efèit, los estalons materiaus, com lo mètre o lo quilograma deus Archius, presentavan l'inconvenient d'estar objèctes fisics somés a ua lenta degradacion, a variacions imperceptiblas o a accidents de manipulacion. Estó donc decidit de tornar definir las unitats a partir de fenomèns [[natura|naturaus]] reproductibles. Per exemple, en [[1960]], lo mètre estó definit a partir de la longor d'ua [[electromagnetisme|radiacion]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guilhem Gallot, « L'interféromètre de Fabry-Pérot », ''Bulletin de la Sabix (société des amis de la bibliothèque et de l'histoire de l'École Polytechnique)'', París, vol. 18,‎ 1997, pp. 63-67.</ref>. Puish, en [[1983]], ua definicion navèra, basada sus la velocitat de la [[lutz]], entrè en vigor. En [[2019]], aqueras transformacions abotín a l'adopcion de definicions fondadas sus de constantas fondamentaus de la [[fisica]] per totas las unitats de basa deu SI<ref>'''[[francés|(fr)]]''' ''Résolution 1 de la 26e CGPM. Sur la révision du Système international d'unités (SI)'', 2018.</ref>. Lo cas mei complicat estó lo deu [[quilograma]] qui es d'ara enlà definit a partir de la [[constanta de Planck]]. === Lo desvolopament de la metrologia === {{veire|Metrologia}} Parallèlament a la quista d'unitats universaus, que's desvolopè progressivament ua reflexion sus la mesura era medisha e sus la soa fidabilitat, qui balhè neishença a la [[metrologia]], es a díser a la « sciéncia de la mesura ». Aquera reflexion estó purmèr estimulada per las [[sciéncia|sciéncias]] qui exigivan ua precision grana, en particular l'[[astronomia]] e la [[geodesia]]. En efèit, en repetint las lors observacions, los saberuts constatèn que las mesuras d'ua medisha grandor permetèn pas jamei d'obtiéner exactament lo medish resultat, mes que's dispersavan a l'entorn d'ua valor. Totun, comprenón qu'aqueth fenomèn èra ligat a ua part d'error impossibla a eliminar. Aquò merquè la debuta de tribalhs destinats a caracterizar e a limitar los sons efèits. Lo prumèr tribalh màger dens aqueth maine estó la teoria de las errors, desvolopada enter los sègles XVIII e XIX per [[matematicas|matematicians]] com [[Adrien-Marie Legendre|Legendre]] ([[1752]]-[[1833]]) e [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] ([[1777]]-[[1855]])<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Aimé Fuchs, « Plaidoyer pour la loi normale », ''Pour la Science'',‎ 1995, p. 17.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Bru, « La courbe de Gauss ou le théorème de Bernoulli raconté aux enfants », ''Mathematics and Social Sciences'', vol. 175, n° 3,‎ 2006, pp. 5-23.</ref>. Aqueras recèrcas permetón d'elaborar metòdes tà tractar las mesuras entecadas d'error, especiaument lo [[metòde deus mendres carrats]]. [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] mostrè egaument que las errors de mesura accidentaus se desparteishen segon ua lei caracteristica, aperada [[lei normau]], representada per ua corba en fòrma de [[campana]]. Aqueras atrunas vadón drin a drin la nòrma tà tractar tots los tipes de mesura [[sciéncia|scientifica]]. La signatura de la Convencion deu Mètre e la creacion deu [[Burèu Internacionau deus Pes e Mesuras]] permetón de pausar las basas de la [[metrologia]] modèrna a partir de la fin deu sègle XIX. Un hialat d'institucions, fondat suus laboratòris nacionaus en carga de la conservacion deus estalons nacionaus, assegurè la coeréncia de las referéncias. Favorizè tanben l'emergéncia de concèptes comuns ([[cadena d'estalonatge]], [[traçabilitat metrologica]], incertitud de mesura, etc.). La metrologia vadó atau ua [[sciéncia]] au còp teorica e practica, essenciau a l'[[industria]], au [[comèrci]] e a la recèrca. == Grandors, unitats e estalons == === Grandors fisicas === {{veire|Grandor fisica}} Ua [[grandor fisica]] es ua proprietat d'un fenomèn, d'un còs o d'ua [[compausat quimic|substància]] qui's pòt mesurar, es a díser exprimir dab un nombre e, sovent, ua unitat. La [[longor]], la [[massa]], la [[durada]], la [[temperatura]] o l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] d'un [[corrent electric]] son exemples de grandors fisicas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Comité commun pour les guides en métrologie (JCGM), ''Vocabulaire international de métrologie (VIM) : concepts fondamentaux et généraux et termes associés (JCGM 200:2012)'', Sèvres, Bureau international des poids et mesures, 3{{a}} edicion, 2012.</ref>. Lo principi fondamentau de la mesura es de comparar la grandor mesurada a ua grandor de medisha natura adoptada com referéncia. Las grandors shens dimension resultan lo mei sovent deu rapòrt de duas grandors de medisha natura, çò qu'entraina l'anullacion de las unitats. Per exemple, es lo cas de la [[densitat]] qui resulta d'un rapòrt enter duas [[massa volumica|massas volumicas]]. Ua medisha grandor pòt estar exprimida dens diferentas unitats. Per exemple, ua longor de cinc [[mètre]]s es egau a cinc cents centimètres o cinc mila millimètres. Totun, si l'unitat e la valor qui l'acompanha pòden cambiar, la grandor demora identica. Dus tipes de grandors son distinguits. Las grandors escalaras que son entièrament descrivudas per un nombre acompanhat o non d'ua unitat (temperatura, massa, etc.). Las grandors [[vector (matematicas)|vectoriaus]] possedeishen egaument ua direccion e un sens ([[velocitat]], [[fòrça]], etc.). La lor mesura necessita alavetz de determinar ua valor, mes tanben ua orientacion. === Unitats e estalons === Las unitats de mesure son grandors escalaras reaus, definidas e adoptadas per convencion. Permeten de comparar tota grandor de medisha natura tad exprimir lo rapòrt deus dus dab un nombre. Pòden estar definidas a partir de constantas fondamentaus o per d'estalons. Aqueths estalons son la materializacion concrèta d'ua grandor fisica, coneguda dab ua exactitud grana<ref>'''[[francés|(fr)]]''' JCGM - Joint Committee for Guides in Metrology, « Vocabulaire international de métrologie — Concepts fondamentaux et généraux et termes associés (VIM) », 2008.</ref>. Son egaument objèctes materiaus conservats dab suenh. Sèrven de basa a la fabricacion de copias, d'usatge de mei en mei corrent, destinadas aus laboratòris, a l'industria o au comèrci. Aqueras copias son regularament comparadas a estalons de referéncia tà garantir la lor exactitud. En efèit, tà assegurar la comparabilitat de duas mesuras realizadas dens endrets diferents, cau demostrar un rapòrt enter aqueras duas mesuras, dirècte o indirècte, a un medish estalon de referéncia. Aquera exigéncia a miat a l'organizacion d'ua ierarquia deus estalons. A la cima, que's tròban los estalons internacionaus realizats per laboratòris reconeishuts peu [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|BIPM]]. Puish, vienen los estalons nacionaus, los estalons utilizats peus laboratòris de metrologia acreditats e, fin finau, los estalons utilizats correntament dens la vita quotidiana<ref>Dens los laboratòris avent hòrtas constrentas metrologicas, aqueth principi mia a ua ierarquia intèrna deus estalons. Per exemple, estalons son utilizats tà verificar la conformitat de las balanças cada dia e un estalon especiau es reservat tà verificar los estalons quotidians en cas de dobte.</ref>. === Grandors de basa e grandors derivadas === Las grandors fisicas pòden estar ligadas enter eras per relacions de dependéncia. Per exemple, ua [[velocitat]] es un rapòrt enter ua longor e ua durada, ua [[Aira|susfàcia]] es lo produit de duas longors e ua [[fòrça]] lo produit d'ua [[acceleracion]] e d'ua [[massa]]. Aqueras relacions permeten de redusir lo nombre de grandors fondamentaus a definir tà poder exprimir totas las autas. Que's distingueish atau las grandors de basa, causidas per convencion com independentas, e las grandors derivadas qui s'exprimeishen en foncion de las prumèras dab relacions [[matematicas]]. La causida de las grandors de basa es pas impausada per la natura. Resulta d'ua convencion, retienuda per la soa comoditat. Per exemple, dens lo Sistèma Internacionau, sèt grandors de basa son estadas retienudas : la [[longor]], la [[massa]], lo [[temps]], l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] deu [[corrent electric]], la [[temperatura]], la [[quantitat de matèria]] e l'[[intensitat luminosa]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Franck Jedrzejewski, ''Histoire universelle de la mesure'', Ellipses, 2020, p. 165.</ref>. Cada grandor fondamentau es associada a ua dimension qui exprimeish la soa natura independentament de l'unitat causida tà la mesurar. Aqueras dimensions de basa son notadas dab simbèus definits per convencion. Per exemple, L per la longor, M per la massa e T peu temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' David Rouvel, « Scolie sur le Système international d'unités (SI) », ''Bulletin de l'union des physiciens'', n° 911, heurèr de 2009, p. 212.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010, pp. 109-256.</ref>. La dimension de las grandors derivadas s'obtien en combinant las dimensions. Per exemple, la velocitat a per dimension L.T⁻¹ e la fòrça M.L.T⁻². Aquera analisi dimensionau constitueish sustot ua atruna preciosa tà verificar la coheréncia d'ua formula [[fisica]] o tà prevéder la forma d'ua relacion enter grandors. === Lo Sistèma Internacionau d'Unitats === {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Lo [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] es lo sistèma d'unitats mei largament utilizat dens lo monde, en particular dens los maines [[sciéncia|scientific]] e [[Tecnica|tecnic]]. Gessit deu [[sistèma metric]], es gerit per las organizacions internacionaus de [[metrologia]] e constitueish uei la referéncia mondiau de la mesura. Es basat sus sèt unitats de basa qui corresponen a las sèt grandors de basa : lo [[mètre]] per la [[longor]], lo [[quilograma]] per la [[massa]], la [[segonda]] peu [[temps]], l'[[ampère]] per l'[[intensitat electrica|intensitat]] deu [[corrent electric]], lo [[kelvin]] per la [[temperatura]], la [[mòla]] per la [[quantitat de matèria]] e la [[candela]] per l'[[intensitat luminosa]]. Totas las autas unitats, ditas derivadas, que's basteishen a partir d'aqueras sèt unitats de basa. Atau, l'unitat de [[velocitat]] es lo mètre per segonda<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Lo SI a conservat lo caractèr decimau deu [[sistèma metric]]. Los multiples de las unitats s'obtienen en los multiplicant o en los dividint per poténcias de dètz, designats per prefixes normalizats. Per exemple, « quilo » designa un factor 1000. Aquera estructura regulara facilita hèra l'expression e la conversion de las mesuras. Fin finau, despuish la refòrma de 2019, las sèt unitats de basa deu SI son definidas a partir de constantas fondamentaus de la fisica, çò que'us confereish ua estabilitat e ua universalitat completas, independentas de tot objècte materiau. == Lo procèssus de mesura == [[Fichièr:FourMetricInstruments.JPG|thumb|right|Instruments de mesura usuaus.]] La mesura d'ua grandor necessita l'utilizacion d'un [[instrument de mesura]], es a díser d'un dispositiu concebut tà comparar la grandor mesurada a l'unitat de referéncia en vista de determinar la soa valor. Aqueths instruments son plan variats e adaptats a la natura de la grandor recercada. Deven egaument estar adaptats au besonh de precision demandat. Las mesuras pòden estar dirèctas o indirèctas. Dens ua mesura dirècta, la grandor es obtienuda suu pic per l'instrument. Per exemple, es lo cas d'ua longor lejuda sus ua règla o d'ua massa lejuda sus ua balança. Dens ua mesura indirècta, la grandor recercada es calculada a partir de la mesura dirècta d'autas grandors. Per exemple, es lo cas d'ua velocitat determinada a partir de la mesura d'ua distància e ua durada e deu calcul deu rapòrt d'aqueras duas grandors. Tà hornir resultats hidables, un instrument deu estar estalonat, es a díser que las soas indicacions deven estar comparadas a las d'un estalon de referéncia tà determinar un escart eventuau. L'estalonatge permet tanben de ligar las mesuras de l'instrument a la cadena de traçabilitat, garanta de la lor coheréncia. En parallèle, la qualitat d'ua mesura depend de mantua caracteristica de l'instrument e deu metòde utilizat. Totun, tres nocions principaus permetent de l'apreciar : * la [[justessa (metrologia)|justessa]] designa l'aptitud a hornir ua valor pròcha de la valor vertadèra, shens escart sistematic. * la [[fidelitat (metrologia)|fidelitat]] designa l'aptitud a hornir resultats concordants quan la mesura es repetida dens las medishas condicions. * la [[resolucion (metrologia)|resolucion]] designa la mei petita variacion de la grandor detectabla per l'instrument. == Mesura fisica en mecanica classica == En [[mecanica classica]], ua '''mesura fisica''' qu'ei ua valor numeric o [[Magnitud fisica|magnitud]] d'un atribut fisic d'un objècte, coma la [[longor]], la [[capacitat]], lo [[volum]] o la [[massa]], obtenguda per experimentacion e exprimida dens ua escala d'[[Unitat de mesura|unitats]]. Dens lo [[Sistèma Internacional d'Unitats]] pòt èsser lo [[mètre]], lo [[litre]] o lo [[quilograma]]. == Mesura fisica en mecanica quantica == En [[mecanica quantica]], quan mesuran ua grandor fisica (un atribut fisic), que pòden obténguer mei d’un resultat. Que parlan de probabilitat d’obténguer un resultat.   === Los resultats possibles d’ua mesura en fisica quantica === [[Fichièr:Quantificacion de l'energia.png|alt=Valors quantificadas que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).|vinheta|Valors que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).]] A la grandor fisica A, qu’ei associada ua [[Observabla (quantica)|observabla]] Â. Aquera [[Observabla (quantica)|observabla]] que s’escriu per ua matriça de N colomnas e N linhas. Que pòden escríver la matriça dab la fòrma d'ua matriça diagonau. Tots los coeficients de la matriça que son nuls manca los de la diagonala. Que parlan de diagonalisacion. Las valors diagonaus de la matriça que son ditas valors pròprias de l’operator hermician. Que corresponen aus resultats possibles de la mesura fisica. Se i a un nombre finit de valors pròprias, que i a un nombre fenit de resultats possibles. Que dísen los resultats de la mesura que son quantificats. Que vesen ací lo principi de quantificacion : Las mesuras ne pòden pas balhar sonque résultats qui corresponen a las valors pròprias deus operators matematics. Totas las valors ne son pas possiblas. == Annèxas == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Aparelh de mesura]]. * [[Convencion deu Mètre]]. * [[Estalon]]. * [[Metrotecnia]]. * [[Metrologia]]. * [[Magnitud fisica]]. * [[Postulats de la fisica quantica]]. * [[Sistèma Internacional d'Unitats]]. * [[Teoria de la mesura]]. * [[Unitat de mesura]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Le Système international d'unités - Brochure 9, Bureau international des poids et mesures, 2019. * '''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Metrologia|*]] sjag85evgw9o1d8mj74bbjlnfba9ibk 2512594 2512593 2026-11-07T12:19:58Z Nicolas Eynaud 6858 /* Lo procèssus de mesura */ 2512594 wikitext text/x-wiki {{1000 fondamentals}} {{Dialècte Gascon}} [[Fichièr:Standard_kilogram,_2.jpg|thumb|Patron del quilograma estandard]] La '''mesura fisica''' qu'ei l'accion de determinar la o las valors d'ua grandor (longor, capacitat, etc.), per comparason dab ua grandor constanta de medisha espècia presa coma tèrme de referéncia (etalon o unitat). == Istòria == === Las mesuras ancianas === L'existéncia de preocupacions ligadas a questions de mesura es atestada tanlèu l'[[escritura]] apareishuda dens maines variats com lo [[comèrci]], l'[[agricultura]], la construccion o l'[[astronomia]]. Atau, las prumèras [[civilizacion]]s devón s'acordar sus sistèmas d'unitats tà, au minimom, mesurar las [[longor]]s, las [[aira|susfàcias]], los [[volum|volumes]], las [[massa]]s e lo [[temps]]. Aqueras unitats ancianas èran sovent d'origina antropometrica, es a díser fondadas sus las [[anatomia|dimensions deu còs uman]] com lo [[pè (unitat)|pè]], la [[cobdada (unitat)|cobdada]] o lo [[poç (unitat)|poç]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Roope O. Kaaronen, Mikael A. Manninen e Jussi T. Eronen, « Body-based units of measure in cultural evolution », ''Science'', vol. 380, n° 6648, 2023, pp. 948-954.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Robert R. Crease, ''World in the balance: The historic quest for an absolute system of measurement'', WW Norton & Company, 2011.</ref>. Autas unitats hasèvan referéncia a objèctes o a practicas correntas, disponiblas suu pic e intuitivas. Per exemple, estón sovent utilizadas la quantitat de [[gran]] contenguda dens un recipient o la susfàcia lauradissa en un periòde determinat ([[jorn]], [[setmana]], [[sason]], etc.)<ref>Per exemple, l'[[acre (unitat)|acre]], plan utilizada dens los país anglosaxons, correspon probablament a la susfàcia lauradissa en un dia per un atelatge de dus bueus (Ronald Edward Zupko, ''A Dictionary of Weights and Measures for the British Isles: The Middle Ages to the Twentieth Century'', American Philosophical Society, 1985, p. 2).</ref>. Totun, aquera comoditat avèva un defaut grèu. En efèit, en l'abséncia d'uniformitat, las unitats variavan enter las regions e las [[vila]]s e, a còps, segon la natura de la mercaderia mesurada. En mei, ua medisha denominacion podèva designar valors diferentas segon los lòcs, fenomèn enqüèra plan vededer dab lo [[Sistèma Imperiau]]<ref>Per exemple, dens aqueth sistèma, lo tèrme gallon pòt designar lo gallon imperiau (4,546 09 L), lo gallon american (3,785 411 784 L) o lo gallon american sec (4,404 883 770 86 L).</ref>. Aquò complicava los escambis, èra ua hont de confusion e podèva favorizar los abús o las fraudas. Tà limitar aqueras dificultats, las autoritats ensagèn lèu de fixar de referéncias e mantua [[civilizacion]], en [[Mesopotamia]], en [[Egipte Antic|Egipte]] o dens lo [[Mar Mediterranèa|monde mediterranèu]], definín estalons conservats dens lòcs publics o [[religions|religiós]]. Sistèmas de susvelhança estón tanben creats com los [[esclavatge|esclaus]] publics [[Atenas|atenians]] en carga deu contròle de las [[moneda|monedas]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paulin Ismard, ''La Démocratie contre les experts, Les esclaves publics en Grèce ancienne'', Seuil, 2015.</ref>. Totun, aqueras temptativas d'uniformizacion demorèn limitadas dens la lor portada [[geografia|geografica]] e la diversitat de las unitats persistí dinc a l'epòca modèrna. === Lo sistèma metric e l'unificacion === [[Fichièr:Metric standards Rijksmuseum.jpg|thumb|right|Estalons deu sistèma metric realizats en [[1799]].]] {{veire|Sistèma metric}} La responsa mei decisiva au problèma de la diversitat de las unitats de mesura vienó de la [[Revolucion Francesa]]. En efèit, a la fin deu sègle XVIII, [[França]] comptava ua multitud d'unitats locaus e la volontat d'unificar lo sistèma deus pes e mesuras rejunhó l'ideau [[egalitat|egalitari]] e [[racionalisme|racionalista]] deu movement revolucionari. En [[1790]], l'[[Assemblada Nacionau]] carguè atau l'[[Acadèmia de las Sciéncias]] de concéber un sistèma d'unitats navèth, coherent e [[Universalisme|universau]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Suzanne Débarbat e Terry Quinn, « Les origines du système métrique en France et la Convention du mètre de 1875, qui a ouvert la voie au Système international d'unités et à sa révision de 2018 », ''Comptes rendus - Physique'', vol. 20, n° 1-2,‎ 2018, pp. 6-21.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Georges Lacour-Gayet (pref. François Furet), ''Talleyrand'', Payot, 1990, p. 130.</ref>. L'ambicion èra de rómper dab las unitats antropometricas e arbitràrias en fondant las unitats navèras sus grandors tiradas de la natura. L'utilizacion de la natura com supòrt de las definicions èra ua innovacion importanta pr'amor que permetè d'afirmar lo caractèr universau de las unitats en los destacant deus particularismes [[nacion|nacionaus]]. Lo [[mètre]] estó atau definit com la dètz-milionau partida deu quart deu [[meridian]] [[Tèrra|terrèstre]], e ua expedicion estó organizada tà mesurar dab precision un arc d'aqueth meridian<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guillaume Bigourdan, ''Le système métrique des poids et mesures. Son établissement et sa propagation graduelle, avec l'histoire des opérations qui ont servi à déterminer le mètre et le kilogramme'', París, Gauthier-Villars, 1901, 506 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Jacques Levallois, ''Mesurer la terre : 300 ans de géodésie française'', París, Presses de l’Ecole nationale des ponts et chaussées, 1988, 389 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Baptiste Delambre e Pierre Méchain, ''Base du système métrique décimal, ou Mesure de l'arc du méridien compris entre les parallèles de Dunkerque et Barcelone'', París, 1806-1810.</ref>. L'unitat de [[massa]], lo [[quilograma]], estó restacada a la massa d'un volume d'[[aiga]] determinat<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord, « Discours non prononcé de M. de Talleyrand, évêque d'Autun, sur les poids et mesures, en annexe de la séance du 9 mars 1790 », dens ''Archives Parlementaires de 1787 à 1860 - Première série (1787-1799), t. XII : Du 2 mars au 14 avril 1790'', París, Librairie Administrative P. Dupont, 1881, pp. 104-108.</ref>. Ua auta evolucion màger estó de basar lo sistèma navèth suu [[sistèma decimau]], ua proposicion formulada peu purmèr còp peu [[matematicas|matematician]] [[Simon Stevin]] ([[1548]]-[[1620]]) e represa per mantua figura intellectuau deus sègles seguents com [[Joan Lo Redon d'Alembert|d'Alembert]] ([[1717]]-[[1783]])<ref>'''[[neerlandés|(nl)]]''' Simon Stevin, ''De Thiende'', Christoffel Plantijn, 1585.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' René Taton, Myriana Ilic, Danielle Fauque e Robert Halleux, « La tentative de Stevin pour la décimalisation de la métrologie », ''Cahiers de métrologie'', n° 1,‎ 1983, pp. 5-19.</ref>. L'interès de la basa decimau èra de simplificar considerablament los calculs per rapòrt a las subdivisions irregularas precedentament en vigor. Estalons materiaus, lo mètre e lo quilograma deus Archius, estón fabricats tà servir de referéncia o tà presentar las unitats a la populacion<ref>Exemples d'aqueths estalons populars son los mètres installats dens París per la [[Convencion Nacionala|Convencion]]. Dus son enqüèra vededers [[plaça Vendôme]] e [[carrèra Vaugirard]].</ref>. L'adopcion deu [[sistèma metric]] estó dificila e la soa difusion, en [[França]] puish dens lo monde, estó progressiva. Totun, en [[1875]], la [[Convencion deu Mètre]], signada per mantun país, establí oficiaument ua [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|organizacion internacionau]] cargada de velhar a l'uniformitat de las mesuras, consacrant lo caractèr d'ara enlà mondiau d'aquera enterpresa. Drin a drin, maugrat resisténcias a còps importantas e la longa persisténcia de las unitats popularas dens la vita vitanta, permetó de crear e d'adoptar unitats comunas<ref>Dens lo cas de França, lo sistèma metric estó fin finau impausat per ua lei en 1837 (Jacques Boyer, « Le centenaire du système métrique. », ''Revue encyclopédique : recueil documentaire universel et illustré'', Larousse,‎ 1899, p. 848).</ref><ref>Dens la rèsta deu monde, país com Portugau, los País Baish, Espanha o Grècia adoptèn, formaument o non, lo sistèma metric enter [[1810]] e [[1840]]. A partir de [[1850]], las [[exposicion universala|exposicions universaus]] joguèn un ròtle important dens la difusion deu sistèma hòra d'Euròpa. La convencion deu Mètre permetó d'obtiéner conversions importantas, mes a còps tardivas : Alemanha en [[1871]], Russia en [[1918]], China en [[1929]], Índia en [[1956]], Reiaume Unit en [[1965]], etc.</ref>. === Las definicions modèrnas === [[Fichièr:Relations between New SI units definitions.svg|thumb|right|Representacion de las sèt unitats de basa deu Sistèma Internacionau e de las sèt constantas fondamentaus permetent de'us definir.]] {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Au sègle XX, l'enterpresa d'unificacion que's perseguí dab l'adopcion oficiau deu [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] (SI) en [[1960]]<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Organizant l'ensemble de las unitats a l'entorn d'un nombre petit d'unitats de basa, lo SI vadó la referéncia mondiau de la mesura [[sciéncia|scientifica]] e [[Tecnica|tecnica]]. En parallèl, las definicions de las unitats evoluèn de faiçon importanta. En efèit, los estalons materiaus, com lo mètre o lo quilograma deus Archius, presentavan l'inconvenient d'estar objèctes fisics somés a ua lenta degradacion, a variacions imperceptiblas o a accidents de manipulacion. Estó donc decidit de tornar definir las unitats a partir de fenomèns [[natura|naturaus]] reproductibles. Per exemple, en [[1960]], lo mètre estó definit a partir de la longor d'ua [[electromagnetisme|radiacion]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guilhem Gallot, « L'interféromètre de Fabry-Pérot », ''Bulletin de la Sabix (société des amis de la bibliothèque et de l'histoire de l'École Polytechnique)'', París, vol. 18,‎ 1997, pp. 63-67.</ref>. Puish, en [[1983]], ua definicion navèra, basada sus la velocitat de la [[lutz]], entrè en vigor. En [[2019]], aqueras transformacions abotín a l'adopcion de definicions fondadas sus de constantas fondamentaus de la [[fisica]] per totas las unitats de basa deu SI<ref>'''[[francés|(fr)]]''' ''Résolution 1 de la 26e CGPM. Sur la révision du Système international d'unités (SI)'', 2018.</ref>. Lo cas mei complicat estó lo deu [[quilograma]] qui es d'ara enlà definit a partir de la [[constanta de Planck]]. === Lo desvolopament de la metrologia === {{veire|Metrologia}} Parallèlament a la quista d'unitats universaus, que's desvolopè progressivament ua reflexion sus la mesura era medisha e sus la soa fidabilitat, qui balhè neishença a la [[metrologia]], es a díser a la « sciéncia de la mesura ». Aquera reflexion estó purmèr estimulada per las [[sciéncia|sciéncias]] qui exigivan ua precision grana, en particular l'[[astronomia]] e la [[geodesia]]. En efèit, en repetint las lors observacions, los saberuts constatèn que las mesuras d'ua medisha grandor permetèn pas jamei d'obtiéner exactament lo medish resultat, mes que's dispersavan a l'entorn d'ua valor. Totun, comprenón qu'aqueth fenomèn èra ligat a ua part d'error impossibla a eliminar. Aquò merquè la debuta de tribalhs destinats a caracterizar e a limitar los sons efèits. Lo prumèr tribalh màger dens aqueth maine estó la teoria de las errors, desvolopada enter los sègles XVIII e XIX per [[matematicas|matematicians]] com [[Adrien-Marie Legendre|Legendre]] ([[1752]]-[[1833]]) e [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] ([[1777]]-[[1855]])<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Aimé Fuchs, « Plaidoyer pour la loi normale », ''Pour la Science'',‎ 1995, p. 17.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Bru, « La courbe de Gauss ou le théorème de Bernoulli raconté aux enfants », ''Mathematics and Social Sciences'', vol. 175, n° 3,‎ 2006, pp. 5-23.</ref>. Aqueras recèrcas permetón d'elaborar metòdes tà tractar las mesuras entecadas d'error, especiaument lo [[metòde deus mendres carrats]]. [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] mostrè egaument que las errors de mesura accidentaus se desparteishen segon ua lei caracteristica, aperada [[lei normau]], representada per ua corba en fòrma de [[campana]]. Aqueras atrunas vadón drin a drin la nòrma tà tractar tots los tipes de mesura [[sciéncia|scientifica]]. La signatura de la Convencion deu Mètre e la creacion deu [[Burèu Internacionau deus Pes e Mesuras]] permetón de pausar las basas de la [[metrologia]] modèrna a partir de la fin deu sègle XIX. Un hialat d'institucions, fondat suus laboratòris nacionaus en carga de la conservacion deus estalons nacionaus, assegurè la coeréncia de las referéncias. Favorizè tanben l'emergéncia de concèptes comuns ([[cadena d'estalonatge]], [[traçabilitat metrologica]], incertitud de mesura, etc.). La metrologia vadó atau ua [[sciéncia]] au còp teorica e practica, essenciau a l'[[industria]], au [[comèrci]] e a la recèrca. == Grandors, unitats e estalons == === Grandors fisicas === {{veire|Grandor fisica}} Ua [[grandor fisica]] es ua proprietat d'un fenomèn, d'un còs o d'ua [[compausat quimic|substància]] qui's pòt mesurar, es a díser exprimir dab un nombre e, sovent, ua unitat. La [[longor]], la [[massa]], la [[durada]], la [[temperatura]] o l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] d'un [[corrent electric]] son exemples de grandors fisicas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Comité commun pour les guides en métrologie (JCGM), ''Vocabulaire international de métrologie (VIM) : concepts fondamentaux et généraux et termes associés (JCGM 200:2012)'', Sèvres, Bureau international des poids et mesures, 3{{a}} edicion, 2012.</ref>. Lo principi fondamentau de la mesura es de comparar la grandor mesurada a ua grandor de medisha natura adoptada com referéncia. Las grandors shens dimension resultan lo mei sovent deu rapòrt de duas grandors de medisha natura, çò qu'entraina l'anullacion de las unitats. Per exemple, es lo cas de la [[densitat]] qui resulta d'un rapòrt enter duas [[massa volumica|massas volumicas]]. Ua medisha grandor pòt estar exprimida dens diferentas unitats. Per exemple, ua longor de cinc [[mètre]]s es egau a cinc cents centimètres o cinc mila millimètres. Totun, si l'unitat e la valor qui l'acompanha pòden cambiar, la grandor demora identica. Dus tipes de grandors son distinguits. Las grandors escalaras que son entièrament descrivudas per un nombre acompanhat o non d'ua unitat (temperatura, massa, etc.). Las grandors [[vector (matematicas)|vectoriaus]] possedeishen egaument ua direccion e un sens ([[velocitat]], [[fòrça]], etc.). La lor mesura necessita alavetz de determinar ua valor, mes tanben ua orientacion. === Unitats e estalons === Las unitats de mesure son grandors escalaras reaus, definidas e adoptadas per convencion. Permeten de comparar tota grandor de medisha natura tad exprimir lo rapòrt deus dus dab un nombre. Pòden estar definidas a partir de constantas fondamentaus o per d'estalons. Aqueths estalons son la materializacion concrèta d'ua grandor fisica, coneguda dab ua exactitud grana<ref>'''[[francés|(fr)]]''' JCGM - Joint Committee for Guides in Metrology, « Vocabulaire international de métrologie — Concepts fondamentaux et généraux et termes associés (VIM) », 2008.</ref>. Son egaument objèctes materiaus conservats dab suenh. Sèrven de basa a la fabricacion de copias, d'usatge de mei en mei corrent, destinadas aus laboratòris, a l'industria o au comèrci. Aqueras copias son regularament comparadas a estalons de referéncia tà garantir la lor exactitud. En efèit, tà assegurar la comparabilitat de duas mesuras realizadas dens endrets diferents, cau demostrar un rapòrt enter aqueras duas mesuras, dirècte o indirècte, a un medish estalon de referéncia. Aquera exigéncia a miat a l'organizacion d'ua ierarquia deus estalons. A la cima, que's tròban los estalons internacionaus realizats per laboratòris reconeishuts peu [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|BIPM]]. Puish, vienen los estalons nacionaus, los estalons utilizats peus laboratòris de metrologia acreditats e, fin finau, los estalons utilizats correntament dens la vita quotidiana<ref>Dens los laboratòris avent hòrtas constrentas metrologicas, aqueth principi mia a ua ierarquia intèrna deus estalons. Per exemple, estalons son utilizats tà verificar la conformitat de las balanças cada dia e un estalon especiau es reservat tà verificar los estalons quotidians en cas de dobte.</ref>. === Grandors de basa e grandors derivadas === Las grandors fisicas pòden estar ligadas enter eras per relacions de dependéncia. Per exemple, ua [[velocitat]] es un rapòrt enter ua longor e ua durada, ua [[Aira|susfàcia]] es lo produit de duas longors e ua [[fòrça]] lo produit d'ua [[acceleracion]] e d'ua [[massa]]. Aqueras relacions permeten de redusir lo nombre de grandors fondamentaus a definir tà poder exprimir totas las autas. Que's distingueish atau las grandors de basa, causidas per convencion com independentas, e las grandors derivadas qui s'exprimeishen en foncion de las prumèras dab relacions [[matematicas]]. La causida de las grandors de basa es pas impausada per la natura. Resulta d'ua convencion, retienuda per la soa comoditat. Per exemple, dens lo Sistèma Internacionau, sèt grandors de basa son estadas retienudas : la [[longor]], la [[massa]], lo [[temps]], l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] deu [[corrent electric]], la [[temperatura]], la [[quantitat de matèria]] e l'[[intensitat luminosa]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Franck Jedrzejewski, ''Histoire universelle de la mesure'', Ellipses, 2020, p. 165.</ref>. Cada grandor fondamentau es associada a ua dimension qui exprimeish la soa natura independentament de l'unitat causida tà la mesurar. Aqueras dimensions de basa son notadas dab simbèus definits per convencion. Per exemple, L per la longor, M per la massa e T peu temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' David Rouvel, « Scolie sur le Système international d'unités (SI) », ''Bulletin de l'union des physiciens'', n° 911, heurèr de 2009, p. 212.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010, pp. 109-256.</ref>. La dimension de las grandors derivadas s'obtien en combinant las dimensions. Per exemple, la velocitat a per dimension L.T⁻¹ e la fòrça M.L.T⁻². Aquera analisi dimensionau constitueish sustot ua atruna preciosa tà verificar la coheréncia d'ua formula [[fisica]] o tà prevéder la forma d'ua relacion enter grandors. === Lo Sistèma Internacionau d'Unitats === {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Lo [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] es lo sistèma d'unitats mei largament utilizat dens lo monde, en particular dens los maines [[sciéncia|scientific]] e [[Tecnica|tecnic]]. Gessit deu [[sistèma metric]], es gerit per las organizacions internacionaus de [[metrologia]] e constitueish uei la referéncia mondiau de la mesura. Es basat sus sèt unitats de basa qui corresponen a las sèt grandors de basa : lo [[mètre]] per la [[longor]], lo [[quilograma]] per la [[massa]], la [[segonda]] peu [[temps]], l'[[ampère]] per l'[[intensitat electrica|intensitat]] deu [[corrent electric]], lo [[kelvin]] per la [[temperatura]], la [[mòla]] per la [[quantitat de matèria]] e la [[candela]] per l'[[intensitat luminosa]]. Totas las autas unitats, ditas derivadas, que's basteishen a partir d'aqueras sèt unitats de basa. Atau, l'unitat de [[velocitat]] es lo mètre per segonda<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Lo SI a conservat lo caractèr decimau deu [[sistèma metric]]. Los multiples de las unitats s'obtienen en los multiplicant o en los dividint per poténcias de dètz, designats per prefixes normalizats. Per exemple, « quilo » designa un factor 1000. Aquera estructura regulara facilita hèra l'expression e la conversion de las mesuras. Fin finau, despuish la refòrma de 2019, las sèt unitats de basa deu SI son definidas a partir de constantas fondamentaus de la fisica, çò que'us confereish ua estabilitat e ua universalitat completas, independentas de tot objècte materiau. == Lo procèssus de mesura == [[Fichièr:FourMetricInstruments.JPG|thumb|right|Instruments de mesura usuaus.]] La mesura d'ua grandor necessita l'utilizacion d'un [[instrument de mesura]], es a díser d'un dispositiu concebut tà comparar la grandor mesurada a l'unitat de referéncia en vista de determinar la soa valor. Aqueths instruments son plan variats e adaptats a la natura de la grandor recercada. Deven egaument estar adaptats au besonh de precision demandat. Las mesuras pòden estar dirèctas o indirèctas. Dens ua mesura dirècta, la grandor es obtienuda suu pic per l'instrument. Per exemple, es lo cas d'ua longor lejuda sus ua règla o d'ua massa lejuda sus ua balança. Dens ua mesura indirècta, la grandor recercada es calculada a partir de la mesura dirècta d'autas grandors. Per exemple, es lo cas d'ua velocitat determinada a partir de la mesura d'ua distància e ua durada e deu calcul deu rapòrt d'aqueras duas grandors. Tà hornir resultats hidables, un instrument deu estar estalonat, es a díser que las soas indicacions deven estar comparadas a las d'un estalon de referéncia tà determinar un escart eventuau. L'estalonatge permet tanben de ligar las mesuras de l'instrument a la cadena de traçabilitat, garanta de la lor coheréncia. En parallèle, la qualitat d'ua mesura depend de mantua caracteristica de l'instrument e deu metòde utilizat. Totun, tres nocions principaus permetent de l'apreciar : * la [[justessa (metrologia)|justessa]] designa l'aptitud a hornir ua valor pròcha de la valor vertadèra, shens escart sistematic ; * la [[fidelitat (metrologia)|fidelitat]] designa l'aptitud a hornir resultats concordants quan la mesura es repetida dens las medishas condicions ; * la [[resolucion (metrologia)|resolucion]] designa la mei petita variacion de la grandor detectabla per l'instrument. == Mesura fisica en mecanica classica == En [[mecanica classica]], ua '''mesura fisica''' qu'ei ua valor numeric o [[Magnitud fisica|magnitud]] d'un atribut fisic d'un objècte, coma la [[longor]], la [[capacitat]], lo [[volum]] o la [[massa]], obtenguda per experimentacion e exprimida dens ua escala d'[[Unitat de mesura|unitats]]. Dens lo [[Sistèma Internacional d'Unitats]] pòt èsser lo [[mètre]], lo [[litre]] o lo [[quilograma]]. == Mesura fisica en mecanica quantica == En [[mecanica quantica]], quan mesuran ua grandor fisica (un atribut fisic), que pòden obténguer mei d’un resultat. Que parlan de probabilitat d’obténguer un resultat.   === Los resultats possibles d’ua mesura en fisica quantica === [[Fichièr:Quantificacion de l'energia.png|alt=Valors quantificadas que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).|vinheta|Valors que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).]] A la grandor fisica A, qu’ei associada ua [[Observabla (quantica)|observabla]] Â. Aquera [[Observabla (quantica)|observabla]] que s’escriu per ua matriça de N colomnas e N linhas. Que pòden escríver la matriça dab la fòrma d'ua matriça diagonau. Tots los coeficients de la matriça que son nuls manca los de la diagonala. Que parlan de diagonalisacion. Las valors diagonaus de la matriça que son ditas valors pròprias de l’operator hermician. Que corresponen aus resultats possibles de la mesura fisica. Se i a un nombre finit de valors pròprias, que i a un nombre fenit de resultats possibles. Que dísen los resultats de la mesura que son quantificats. Que vesen ací lo principi de quantificacion : Las mesuras ne pòden pas balhar sonque résultats qui corresponen a las valors pròprias deus operators matematics. Totas las valors ne son pas possiblas. == Annèxas == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Aparelh de mesura]]. * [[Convencion deu Mètre]]. * [[Estalon]]. * [[Metrotecnia]]. * [[Metrologia]]. * [[Magnitud fisica]]. * [[Postulats de la fisica quantica]]. * [[Sistèma Internacional d'Unitats]]. * [[Teoria de la mesura]]. * [[Unitat de mesura]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Le Système international d'unités - Brochure 9, Bureau international des poids et mesures, 2019. * '''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Metrologia|*]] qo7r7wm0gdr0use1x8jcycpkjl0xj6x 2512595 2512594 2026-11-07T12:21:23Z Nicolas Eynaud 6858 /* Lo procèssus de mesura */ 2512595 wikitext text/x-wiki {{1000 fondamentals}} {{Dialècte Gascon}} [[Fichièr:Standard_kilogram,_2.jpg|thumb|Patron del quilograma estandard]] La '''mesura fisica''' qu'ei l'accion de determinar la o las valors d'ua grandor (longor, capacitat, etc.), per comparason dab ua grandor constanta de medisha espècia presa coma tèrme de referéncia (etalon o unitat). == Istòria == === Las mesuras ancianas === L'existéncia de preocupacions ligadas a questions de mesura es atestada tanlèu l'[[escritura]] apareishuda dens maines variats com lo [[comèrci]], l'[[agricultura]], la construccion o l'[[astronomia]]. Atau, las prumèras [[civilizacion]]s devón s'acordar sus sistèmas d'unitats tà, au minimom, mesurar las [[longor]]s, las [[aira|susfàcias]], los [[volum|volumes]], las [[massa]]s e lo [[temps]]. Aqueras unitats ancianas èran sovent d'origina antropometrica, es a díser fondadas sus las [[anatomia|dimensions deu còs uman]] com lo [[pè (unitat)|pè]], la [[cobdada (unitat)|cobdada]] o lo [[poç (unitat)|poç]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Roope O. Kaaronen, Mikael A. Manninen e Jussi T. Eronen, « Body-based units of measure in cultural evolution », ''Science'', vol. 380, n° 6648, 2023, pp. 948-954.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Robert R. Crease, ''World in the balance: The historic quest for an absolute system of measurement'', WW Norton & Company, 2011.</ref>. Autas unitats hasèvan referéncia a objèctes o a practicas correntas, disponiblas suu pic e intuitivas. Per exemple, estón sovent utilizadas la quantitat de [[gran]] contenguda dens un recipient o la susfàcia lauradissa en un periòde determinat ([[jorn]], [[setmana]], [[sason]], etc.)<ref>Per exemple, l'[[acre (unitat)|acre]], plan utilizada dens los país anglosaxons, correspon probablament a la susfàcia lauradissa en un dia per un atelatge de dus bueus (Ronald Edward Zupko, ''A Dictionary of Weights and Measures for the British Isles: The Middle Ages to the Twentieth Century'', American Philosophical Society, 1985, p. 2).</ref>. Totun, aquera comoditat avèva un defaut grèu. En efèit, en l'abséncia d'uniformitat, las unitats variavan enter las regions e las [[vila]]s e, a còps, segon la natura de la mercaderia mesurada. En mei, ua medisha denominacion podèva designar valors diferentas segon los lòcs, fenomèn enqüèra plan vededer dab lo [[Sistèma Imperiau]]<ref>Per exemple, dens aqueth sistèma, lo tèrme gallon pòt designar lo gallon imperiau (4,546 09 L), lo gallon american (3,785 411 784 L) o lo gallon american sec (4,404 883 770 86 L).</ref>. Aquò complicava los escambis, èra ua hont de confusion e podèva favorizar los abús o las fraudas. Tà limitar aqueras dificultats, las autoritats ensagèn lèu de fixar de referéncias e mantua [[civilizacion]], en [[Mesopotamia]], en [[Egipte Antic|Egipte]] o dens lo [[Mar Mediterranèa|monde mediterranèu]], definín estalons conservats dens lòcs publics o [[religions|religiós]]. Sistèmas de susvelhança estón tanben creats com los [[esclavatge|esclaus]] publics [[Atenas|atenians]] en carga deu contròle de las [[moneda|monedas]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paulin Ismard, ''La Démocratie contre les experts, Les esclaves publics en Grèce ancienne'', Seuil, 2015.</ref>. Totun, aqueras temptativas d'uniformizacion demorèn limitadas dens la lor portada [[geografia|geografica]] e la diversitat de las unitats persistí dinc a l'epòca modèrna. === Lo sistèma metric e l'unificacion === [[Fichièr:Metric standards Rijksmuseum.jpg|thumb|right|Estalons deu sistèma metric realizats en [[1799]].]] {{veire|Sistèma metric}} La responsa mei decisiva au problèma de la diversitat de las unitats de mesura vienó de la [[Revolucion Francesa]]. En efèit, a la fin deu sègle XVIII, [[França]] comptava ua multitud d'unitats locaus e la volontat d'unificar lo sistèma deus pes e mesuras rejunhó l'ideau [[egalitat|egalitari]] e [[racionalisme|racionalista]] deu movement revolucionari. En [[1790]], l'[[Assemblada Nacionau]] carguè atau l'[[Acadèmia de las Sciéncias]] de concéber un sistèma d'unitats navèth, coherent e [[Universalisme|universau]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Suzanne Débarbat e Terry Quinn, « Les origines du système métrique en France et la Convention du mètre de 1875, qui a ouvert la voie au Système international d'unités et à sa révision de 2018 », ''Comptes rendus - Physique'', vol. 20, n° 1-2,‎ 2018, pp. 6-21.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Georges Lacour-Gayet (pref. François Furet), ''Talleyrand'', Payot, 1990, p. 130.</ref>. L'ambicion èra de rómper dab las unitats antropometricas e arbitràrias en fondant las unitats navèras sus grandors tiradas de la natura. L'utilizacion de la natura com supòrt de las definicions èra ua innovacion importanta pr'amor que permetè d'afirmar lo caractèr universau de las unitats en los destacant deus particularismes [[nacion|nacionaus]]. Lo [[mètre]] estó atau definit com la dètz-milionau partida deu quart deu [[meridian]] [[Tèrra|terrèstre]], e ua expedicion estó organizada tà mesurar dab precision un arc d'aqueth meridian<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guillaume Bigourdan, ''Le système métrique des poids et mesures. Son établissement et sa propagation graduelle, avec l'histoire des opérations qui ont servi à déterminer le mètre et le kilogramme'', París, Gauthier-Villars, 1901, 506 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Jacques Levallois, ''Mesurer la terre : 300 ans de géodésie française'', París, Presses de l’Ecole nationale des ponts et chaussées, 1988, 389 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Baptiste Delambre e Pierre Méchain, ''Base du système métrique décimal, ou Mesure de l'arc du méridien compris entre les parallèles de Dunkerque et Barcelone'', París, 1806-1810.</ref>. L'unitat de [[massa]], lo [[quilograma]], estó restacada a la massa d'un volume d'[[aiga]] determinat<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord, « Discours non prononcé de M. de Talleyrand, évêque d'Autun, sur les poids et mesures, en annexe de la séance du 9 mars 1790 », dens ''Archives Parlementaires de 1787 à 1860 - Première série (1787-1799), t. XII : Du 2 mars au 14 avril 1790'', París, Librairie Administrative P. Dupont, 1881, pp. 104-108.</ref>. Ua auta evolucion màger estó de basar lo sistèma navèth suu [[sistèma decimau]], ua proposicion formulada peu purmèr còp peu [[matematicas|matematician]] [[Simon Stevin]] ([[1548]]-[[1620]]) e represa per mantua figura intellectuau deus sègles seguents com [[Joan Lo Redon d'Alembert|d'Alembert]] ([[1717]]-[[1783]])<ref>'''[[neerlandés|(nl)]]''' Simon Stevin, ''De Thiende'', Christoffel Plantijn, 1585.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' René Taton, Myriana Ilic, Danielle Fauque e Robert Halleux, « La tentative de Stevin pour la décimalisation de la métrologie », ''Cahiers de métrologie'', n° 1,‎ 1983, pp. 5-19.</ref>. L'interès de la basa decimau èra de simplificar considerablament los calculs per rapòrt a las subdivisions irregularas precedentament en vigor. Estalons materiaus, lo mètre e lo quilograma deus Archius, estón fabricats tà servir de referéncia o tà presentar las unitats a la populacion<ref>Exemples d'aqueths estalons populars son los mètres installats dens París per la [[Convencion Nacionala|Convencion]]. Dus son enqüèra vededers [[plaça Vendôme]] e [[carrèra Vaugirard]].</ref>. L'adopcion deu [[sistèma metric]] estó dificila e la soa difusion, en [[França]] puish dens lo monde, estó progressiva. Totun, en [[1875]], la [[Convencion deu Mètre]], signada per mantun país, establí oficiaument ua [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|organizacion internacionau]] cargada de velhar a l'uniformitat de las mesuras, consacrant lo caractèr d'ara enlà mondiau d'aquera enterpresa. Drin a drin, maugrat resisténcias a còps importantas e la longa persisténcia de las unitats popularas dens la vita vitanta, permetó de crear e d'adoptar unitats comunas<ref>Dens lo cas de França, lo sistèma metric estó fin finau impausat per ua lei en 1837 (Jacques Boyer, « Le centenaire du système métrique. », ''Revue encyclopédique : recueil documentaire universel et illustré'', Larousse,‎ 1899, p. 848).</ref><ref>Dens la rèsta deu monde, país com Portugau, los País Baish, Espanha o Grècia adoptèn, formaument o non, lo sistèma metric enter [[1810]] e [[1840]]. A partir de [[1850]], las [[exposicion universala|exposicions universaus]] joguèn un ròtle important dens la difusion deu sistèma hòra d'Euròpa. La convencion deu Mètre permetó d'obtiéner conversions importantas, mes a còps tardivas : Alemanha en [[1871]], Russia en [[1918]], China en [[1929]], Índia en [[1956]], Reiaume Unit en [[1965]], etc.</ref>. === Las definicions modèrnas === [[Fichièr:Relations between New SI units definitions.svg|thumb|right|Representacion de las sèt unitats de basa deu Sistèma Internacionau e de las sèt constantas fondamentaus permetent de'us definir.]] {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Au sègle XX, l'enterpresa d'unificacion que's perseguí dab l'adopcion oficiau deu [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] (SI) en [[1960]]<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Organizant l'ensemble de las unitats a l'entorn d'un nombre petit d'unitats de basa, lo SI vadó la referéncia mondiau de la mesura [[sciéncia|scientifica]] e [[Tecnica|tecnica]]. En parallèl, las definicions de las unitats evoluèn de faiçon importanta. En efèit, los estalons materiaus, com lo mètre o lo quilograma deus Archius, presentavan l'inconvenient d'estar objèctes fisics somés a ua lenta degradacion, a variacions imperceptiblas o a accidents de manipulacion. Estó donc decidit de tornar definir las unitats a partir de fenomèns [[natura|naturaus]] reproductibles. Per exemple, en [[1960]], lo mètre estó definit a partir de la longor d'ua [[electromagnetisme|radiacion]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guilhem Gallot, « L'interféromètre de Fabry-Pérot », ''Bulletin de la Sabix (société des amis de la bibliothèque et de l'histoire de l'École Polytechnique)'', París, vol. 18,‎ 1997, pp. 63-67.</ref>. Puish, en [[1983]], ua definicion navèra, basada sus la velocitat de la [[lutz]], entrè en vigor. En [[2019]], aqueras transformacions abotín a l'adopcion de definicions fondadas sus de constantas fondamentaus de la [[fisica]] per totas las unitats de basa deu SI<ref>'''[[francés|(fr)]]''' ''Résolution 1 de la 26e CGPM. Sur la révision du Système international d'unités (SI)'', 2018.</ref>. Lo cas mei complicat estó lo deu [[quilograma]] qui es d'ara enlà definit a partir de la [[constanta de Planck]]. === Lo desvolopament de la metrologia === {{veire|Metrologia}} Parallèlament a la quista d'unitats universaus, que's desvolopè progressivament ua reflexion sus la mesura era medisha e sus la soa fidabilitat, qui balhè neishença a la [[metrologia]], es a díser a la « sciéncia de la mesura ». Aquera reflexion estó purmèr estimulada per las [[sciéncia|sciéncias]] qui exigivan ua precision grana, en particular l'[[astronomia]] e la [[geodesia]]. En efèit, en repetint las lors observacions, los saberuts constatèn que las mesuras d'ua medisha grandor permetèn pas jamei d'obtiéner exactament lo medish resultat, mes que's dispersavan a l'entorn d'ua valor. Totun, comprenón qu'aqueth fenomèn èra ligat a ua part d'error impossibla a eliminar. Aquò merquè la debuta de tribalhs destinats a caracterizar e a limitar los sons efèits. Lo prumèr tribalh màger dens aqueth maine estó la teoria de las errors, desvolopada enter los sègles XVIII e XIX per [[matematicas|matematicians]] com [[Adrien-Marie Legendre|Legendre]] ([[1752]]-[[1833]]) e [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] ([[1777]]-[[1855]])<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Aimé Fuchs, « Plaidoyer pour la loi normale », ''Pour la Science'',‎ 1995, p. 17.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Bru, « La courbe de Gauss ou le théorème de Bernoulli raconté aux enfants », ''Mathematics and Social Sciences'', vol. 175, n° 3,‎ 2006, pp. 5-23.</ref>. Aqueras recèrcas permetón d'elaborar metòdes tà tractar las mesuras entecadas d'error, especiaument lo [[metòde deus mendres carrats]]. [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] mostrè egaument que las errors de mesura accidentaus se desparteishen segon ua lei caracteristica, aperada [[lei normau]], representada per ua corba en fòrma de [[campana]]. Aqueras atrunas vadón drin a drin la nòrma tà tractar tots los tipes de mesura [[sciéncia|scientifica]]. La signatura de la Convencion deu Mètre e la creacion deu [[Burèu Internacionau deus Pes e Mesuras]] permetón de pausar las basas de la [[metrologia]] modèrna a partir de la fin deu sègle XIX. Un hialat d'institucions, fondat suus laboratòris nacionaus en carga de la conservacion deus estalons nacionaus, assegurè la coeréncia de las referéncias. Favorizè tanben l'emergéncia de concèptes comuns ([[cadena d'estalonatge]], [[traçabilitat metrologica]], incertitud de mesura, etc.). La metrologia vadó atau ua [[sciéncia]] au còp teorica e practica, essenciau a l'[[industria]], au [[comèrci]] e a la recèrca. == Grandors, unitats e estalons == === Grandors fisicas === {{veire|Grandor fisica}} Ua [[grandor fisica]] es ua proprietat d'un fenomèn, d'un còs o d'ua [[compausat quimic|substància]] qui's pòt mesurar, es a díser exprimir dab un nombre e, sovent, ua unitat. La [[longor]], la [[massa]], la [[durada]], la [[temperatura]] o l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] d'un [[corrent electric]] son exemples de grandors fisicas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Comité commun pour les guides en métrologie (JCGM), ''Vocabulaire international de métrologie (VIM) : concepts fondamentaux et généraux et termes associés (JCGM 200:2012)'', Sèvres, Bureau international des poids et mesures, 3{{a}} edicion, 2012.</ref>. Lo principi fondamentau de la mesura es de comparar la grandor mesurada a ua grandor de medisha natura adoptada com referéncia. Las grandors shens dimension resultan lo mei sovent deu rapòrt de duas grandors de medisha natura, çò qu'entraina l'anullacion de las unitats. Per exemple, es lo cas de la [[densitat]] qui resulta d'un rapòrt enter duas [[massa volumica|massas volumicas]]. Ua medisha grandor pòt estar exprimida dens diferentas unitats. Per exemple, ua longor de cinc [[mètre]]s es egau a cinc cents centimètres o cinc mila millimètres. Totun, si l'unitat e la valor qui l'acompanha pòden cambiar, la grandor demora identica. Dus tipes de grandors son distinguits. Las grandors escalaras que son entièrament descrivudas per un nombre acompanhat o non d'ua unitat (temperatura, massa, etc.). Las grandors [[vector (matematicas)|vectoriaus]] possedeishen egaument ua direccion e un sens ([[velocitat]], [[fòrça]], etc.). La lor mesura necessita alavetz de determinar ua valor, mes tanben ua orientacion. === Unitats e estalons === Las unitats de mesure son grandors escalaras reaus, definidas e adoptadas per convencion. Permeten de comparar tota grandor de medisha natura tad exprimir lo rapòrt deus dus dab un nombre. Pòden estar definidas a partir de constantas fondamentaus o per d'estalons. Aqueths estalons son la materializacion concrèta d'ua grandor fisica, coneguda dab ua exactitud grana<ref>'''[[francés|(fr)]]''' JCGM - Joint Committee for Guides in Metrology, « Vocabulaire international de métrologie — Concepts fondamentaux et généraux et termes associés (VIM) », 2008.</ref>. Son egaument objèctes materiaus conservats dab suenh. Sèrven de basa a la fabricacion de copias, d'usatge de mei en mei corrent, destinadas aus laboratòris, a l'industria o au comèrci. Aqueras copias son regularament comparadas a estalons de referéncia tà garantir la lor exactitud. En efèit, tà assegurar la comparabilitat de duas mesuras realizadas dens endrets diferents, cau demostrar un rapòrt enter aqueras duas mesuras, dirècte o indirècte, a un medish estalon de referéncia. Aquera exigéncia a miat a l'organizacion d'ua ierarquia deus estalons. A la cima, que's tròban los estalons internacionaus realizats per laboratòris reconeishuts peu [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|BIPM]]. Puish, vienen los estalons nacionaus, los estalons utilizats peus laboratòris de metrologia acreditats e, fin finau, los estalons utilizats correntament dens la vita quotidiana<ref>Dens los laboratòris avent hòrtas constrentas metrologicas, aqueth principi mia a ua ierarquia intèrna deus estalons. Per exemple, estalons son utilizats tà verificar la conformitat de las balanças cada dia e un estalon especiau es reservat tà verificar los estalons quotidians en cas de dobte.</ref>. === Grandors de basa e grandors derivadas === Las grandors fisicas pòden estar ligadas enter eras per relacions de dependéncia. Per exemple, ua [[velocitat]] es un rapòrt enter ua longor e ua durada, ua [[Aira|susfàcia]] es lo produit de duas longors e ua [[fòrça]] lo produit d'ua [[acceleracion]] e d'ua [[massa]]. Aqueras relacions permeten de redusir lo nombre de grandors fondamentaus a definir tà poder exprimir totas las autas. Que's distingueish atau las grandors de basa, causidas per convencion com independentas, e las grandors derivadas qui s'exprimeishen en foncion de las prumèras dab relacions [[matematicas]]. La causida de las grandors de basa es pas impausada per la natura. Resulta d'ua convencion, retienuda per la soa comoditat. Per exemple, dens lo Sistèma Internacionau, sèt grandors de basa son estadas retienudas : la [[longor]], la [[massa]], lo [[temps]], l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] deu [[corrent electric]], la [[temperatura]], la [[quantitat de matèria]] e l'[[intensitat luminosa]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Franck Jedrzejewski, ''Histoire universelle de la mesure'', Ellipses, 2020, p. 165.</ref>. Cada grandor fondamentau es associada a ua dimension qui exprimeish la soa natura independentament de l'unitat causida tà la mesurar. Aqueras dimensions de basa son notadas dab simbèus definits per convencion. Per exemple, L per la longor, M per la massa e T peu temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' David Rouvel, « Scolie sur le Système international d'unités (SI) », ''Bulletin de l'union des physiciens'', n° 911, heurèr de 2009, p. 212.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010, pp. 109-256.</ref>. La dimension de las grandors derivadas s'obtien en combinant las dimensions. Per exemple, la velocitat a per dimension L.T⁻¹ e la fòrça M.L.T⁻². Aquera analisi dimensionau constitueish sustot ua atruna preciosa tà verificar la coheréncia d'ua formula [[fisica]] o tà prevéder la forma d'ua relacion enter grandors. === Lo Sistèma Internacionau d'Unitats === {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Lo [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] es lo sistèma d'unitats mei largament utilizat dens lo monde, en particular dens los maines [[sciéncia|scientific]] e [[Tecnica|tecnic]]. Gessit deu [[sistèma metric]], es gerit per las organizacions internacionaus de [[metrologia]] e constitueish uei la referéncia mondiau de la mesura. Es basat sus sèt unitats de basa qui corresponen a las sèt grandors de basa : lo [[mètre]] per la [[longor]], lo [[quilograma]] per la [[massa]], la [[segonda]] peu [[temps]], l'[[ampère]] per l'[[intensitat electrica|intensitat]] deu [[corrent electric]], lo [[kelvin]] per la [[temperatura]], la [[mòla]] per la [[quantitat de matèria]] e la [[candela]] per l'[[intensitat luminosa]]. Totas las autas unitats, ditas derivadas, que's basteishen a partir d'aqueras sèt unitats de basa. Atau, l'unitat de [[velocitat]] es lo mètre per segonda<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Lo SI a conservat lo caractèr decimau deu [[sistèma metric]]. Los multiples de las unitats s'obtienen en los multiplicant o en los dividint per poténcias de dètz, designats per prefixes normalizats. Per exemple, « quilo » designa un factor 1000. Aquera estructura regulara facilita hèra l'expression e la conversion de las mesuras. Fin finau, despuish la refòrma de 2019, las sèt unitats de basa deu SI son definidas a partir de constantas fondamentaus de la fisica, çò que'us confereish ua estabilitat e ua universalitat completas, independentas de tot objècte materiau. == Lo procèssus de mesura == [[Fichièr:FourMetricInstruments.JPG|thumb|right|Instruments de mesura usuaus.]] La mesura d'ua grandor necessita l'utilizacion d'un [[instrument de mesura]], es a díser d'un dispositiu concebut tà comparar la grandor mesurada a l'unitat de referéncia en vista de determinar la soa valor. Aqueths instruments son plan variats e adaptats a la natura de la grandor recercada. Deven egaument estar adaptats au besonh de precision demandat. Las mesuras pòden estar dirèctas o indirèctas. Dens ua mesura dirècta, la grandor es obtienuda suu pic per l'instrument. Per exemple, es lo cas d'ua longor lejuda sus ua règla o d'ua massa lejuda sus ua balança. Dens ua mesura indirècta, la grandor recercada es calculada a partir de la mesura dirècta d'autas grandors. Per exemple, es lo cas d'ua velocitat determinada a partir de la mesura d'ua distància e ua durada e deu calcul deu rapòrt d'aqueras duas grandors. Tà hornir resultats hidables, un instrument deu estar estalonat, es a díser que las soas indicacions deven estar comparadas a las d'un estalon de referéncia tà determinar un escart eventuau. L'estalonatge permet tanben de ligar las mesuras de l'instrument a la cadena de traçabilitat, garanta de la lor coheréncia. En parallèle, la qualitat d'ua mesura depend de mantua caracteristica de l'instrument e deu metòde utilizat. Totun, tres nocions principaus permetent de l'apreciar : * la [[justessa (metrologia)|justessa]] designa l'aptitud a hornir ua valor pròcha de la valor vertadèra, shens escart sistematic ; * la [[fidelitat (metrologia)|fidelitat]] designa l'aptitud a hornir resultats concordants quan la mesura es repetida dens las medishas condicions ; * la [[resolucion (metrologia)|resolucion]] designa la mei petita variacion de la grandor detectabla per l'instrument. == Incertitud e error de mesura == == Mesura fisica en mecanica classica == En [[mecanica classica]], ua '''mesura fisica''' qu'ei ua valor numeric o [[Magnitud fisica|magnitud]] d'un atribut fisic d'un objècte, coma la [[longor]], la [[capacitat]], lo [[volum]] o la [[massa]], obtenguda per experimentacion e exprimida dens ua escala d'[[Unitat de mesura|unitats]]. Dens lo [[Sistèma Internacional d'Unitats]] pòt èsser lo [[mètre]], lo [[litre]] o lo [[quilograma]]. == Mesura fisica en mecanica quantica == En [[mecanica quantica]], quan mesuran ua grandor fisica (un atribut fisic), que pòden obténguer mei d’un resultat. Que parlan de probabilitat d’obténguer un resultat.   === Los resultats possibles d’ua mesura en fisica quantica === [[Fichièr:Quantificacion de l'energia.png|alt=Valors quantificadas que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).|vinheta|Valors que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).]] A la grandor fisica A, qu’ei associada ua [[Observabla (quantica)|observabla]] Â. Aquera [[Observabla (quantica)|observabla]] que s’escriu per ua matriça de N colomnas e N linhas. Que pòden escríver la matriça dab la fòrma d'ua matriça diagonau. Tots los coeficients de la matriça que son nuls manca los de la diagonala. Que parlan de diagonalisacion. Las valors diagonaus de la matriça que son ditas valors pròprias de l’operator hermician. Que corresponen aus resultats possibles de la mesura fisica. Se i a un nombre finit de valors pròprias, que i a un nombre fenit de resultats possibles. Que dísen los resultats de la mesura que son quantificats. Que vesen ací lo principi de quantificacion : Las mesuras ne pòden pas balhar sonque résultats qui corresponen a las valors pròprias deus operators matematics. Totas las valors ne son pas possiblas. == Annèxas == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Aparelh de mesura]]. * [[Convencion deu Mètre]]. * [[Estalon]]. * [[Metrotecnia]]. * [[Metrologia]]. * [[Magnitud fisica]]. * [[Postulats de la fisica quantica]]. * [[Sistèma Internacional d'Unitats]]. * [[Teoria de la mesura]]. * [[Unitat de mesura]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Le Système international d'unités - Brochure 9, Bureau international des poids et mesures, 2019. * '''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Metrologia|*]] 3i0zbll36i1prgs6x4wnxnbz47tozj4 2512596 2512595 2026-11-07T12:24:20Z Nicolas Eynaud 6858 /* Lo procèssus de mesura */ 2512596 wikitext text/x-wiki {{1000 fondamentals}} {{Dialècte Gascon}} [[Fichièr:Standard_kilogram,_2.jpg|thumb|Patron del quilograma estandard]] La '''mesura fisica''' qu'ei l'accion de determinar la o las valors d'ua grandor (longor, capacitat, etc.), per comparason dab ua grandor constanta de medisha espècia presa coma tèrme de referéncia (etalon o unitat). == Istòria == === Las mesuras ancianas === L'existéncia de preocupacions ligadas a questions de mesura es atestada tanlèu l'[[escritura]] apareishuda dens maines variats com lo [[comèrci]], l'[[agricultura]], la construccion o l'[[astronomia]]. Atau, las prumèras [[civilizacion]]s devón s'acordar sus sistèmas d'unitats tà, au minimom, mesurar las [[longor]]s, las [[aira|susfàcias]], los [[volum|volumes]], las [[massa]]s e lo [[temps]]. Aqueras unitats ancianas èran sovent d'origina antropometrica, es a díser fondadas sus las [[anatomia|dimensions deu còs uman]] com lo [[pè (unitat)|pè]], la [[cobdada (unitat)|cobdada]] o lo [[poç (unitat)|poç]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Roope O. Kaaronen, Mikael A. Manninen e Jussi T. Eronen, « Body-based units of measure in cultural evolution », ''Science'', vol. 380, n° 6648, 2023, pp. 948-954.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Robert R. Crease, ''World in the balance: The historic quest for an absolute system of measurement'', WW Norton & Company, 2011.</ref>. Autas unitats hasèvan referéncia a objèctes o a practicas correntas, disponiblas suu pic e intuitivas. Per exemple, estón sovent utilizadas la quantitat de [[gran]] contenguda dens un recipient o la susfàcia lauradissa en un periòde determinat ([[jorn]], [[setmana]], [[sason]], etc.)<ref>Per exemple, l'[[acre (unitat)|acre]], plan utilizada dens los país anglosaxons, correspon probablament a la susfàcia lauradissa en un dia per un atelatge de dus bueus (Ronald Edward Zupko, ''A Dictionary of Weights and Measures for the British Isles: The Middle Ages to the Twentieth Century'', American Philosophical Society, 1985, p. 2).</ref>. Totun, aquera comoditat avèva un defaut grèu. En efèit, en l'abséncia d'uniformitat, las unitats variavan enter las regions e las [[vila]]s e, a còps, segon la natura de la mercaderia mesurada. En mei, ua medisha denominacion podèva designar valors diferentas segon los lòcs, fenomèn enqüèra plan vededer dab lo [[Sistèma Imperiau]]<ref>Per exemple, dens aqueth sistèma, lo tèrme gallon pòt designar lo gallon imperiau (4,546 09 L), lo gallon american (3,785 411 784 L) o lo gallon american sec (4,404 883 770 86 L).</ref>. Aquò complicava los escambis, èra ua hont de confusion e podèva favorizar los abús o las fraudas. Tà limitar aqueras dificultats, las autoritats ensagèn lèu de fixar de referéncias e mantua [[civilizacion]], en [[Mesopotamia]], en [[Egipte Antic|Egipte]] o dens lo [[Mar Mediterranèa|monde mediterranèu]], definín estalons conservats dens lòcs publics o [[religions|religiós]]. Sistèmas de susvelhança estón tanben creats com los [[esclavatge|esclaus]] publics [[Atenas|atenians]] en carga deu contròle de las [[moneda|monedas]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paulin Ismard, ''La Démocratie contre les experts, Les esclaves publics en Grèce ancienne'', Seuil, 2015.</ref>. Totun, aqueras temptativas d'uniformizacion demorèn limitadas dens la lor portada [[geografia|geografica]] e la diversitat de las unitats persistí dinc a l'epòca modèrna. === Lo sistèma metric e l'unificacion === [[Fichièr:Metric standards Rijksmuseum.jpg|thumb|right|Estalons deu sistèma metric realizats en [[1799]].]] {{veire|Sistèma metric}} La responsa mei decisiva au problèma de la diversitat de las unitats de mesura vienó de la [[Revolucion Francesa]]. En efèit, a la fin deu sègle XVIII, [[França]] comptava ua multitud d'unitats locaus e la volontat d'unificar lo sistèma deus pes e mesuras rejunhó l'ideau [[egalitat|egalitari]] e [[racionalisme|racionalista]] deu movement revolucionari. En [[1790]], l'[[Assemblada Nacionau]] carguè atau l'[[Acadèmia de las Sciéncias]] de concéber un sistèma d'unitats navèth, coherent e [[Universalisme|universau]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Suzanne Débarbat e Terry Quinn, « Les origines du système métrique en France et la Convention du mètre de 1875, qui a ouvert la voie au Système international d'unités et à sa révision de 2018 », ''Comptes rendus - Physique'', vol. 20, n° 1-2,‎ 2018, pp. 6-21.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Georges Lacour-Gayet (pref. François Furet), ''Talleyrand'', Payot, 1990, p. 130.</ref>. L'ambicion èra de rómper dab las unitats antropometricas e arbitràrias en fondant las unitats navèras sus grandors tiradas de la natura. L'utilizacion de la natura com supòrt de las definicions èra ua innovacion importanta pr'amor que permetè d'afirmar lo caractèr universau de las unitats en los destacant deus particularismes [[nacion|nacionaus]]. Lo [[mètre]] estó atau definit com la dètz-milionau partida deu quart deu [[meridian]] [[Tèrra|terrèstre]], e ua expedicion estó organizada tà mesurar dab precision un arc d'aqueth meridian<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guillaume Bigourdan, ''Le système métrique des poids et mesures. Son établissement et sa propagation graduelle, avec l'histoire des opérations qui ont servi à déterminer le mètre et le kilogramme'', París, Gauthier-Villars, 1901, 506 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Jacques Levallois, ''Mesurer la terre : 300 ans de géodésie française'', París, Presses de l’Ecole nationale des ponts et chaussées, 1988, 389 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Baptiste Delambre e Pierre Méchain, ''Base du système métrique décimal, ou Mesure de l'arc du méridien compris entre les parallèles de Dunkerque et Barcelone'', París, 1806-1810.</ref>. L'unitat de [[massa]], lo [[quilograma]], estó restacada a la massa d'un volume d'[[aiga]] determinat<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord, « Discours non prononcé de M. de Talleyrand, évêque d'Autun, sur les poids et mesures, en annexe de la séance du 9 mars 1790 », dens ''Archives Parlementaires de 1787 à 1860 - Première série (1787-1799), t. XII : Du 2 mars au 14 avril 1790'', París, Librairie Administrative P. Dupont, 1881, pp. 104-108.</ref>. Ua auta evolucion màger estó de basar lo sistèma navèth suu [[sistèma decimau]], ua proposicion formulada peu purmèr còp peu [[matematicas|matematician]] [[Simon Stevin]] ([[1548]]-[[1620]]) e represa per mantua figura intellectuau deus sègles seguents com [[Joan Lo Redon d'Alembert|d'Alembert]] ([[1717]]-[[1783]])<ref>'''[[neerlandés|(nl)]]''' Simon Stevin, ''De Thiende'', Christoffel Plantijn, 1585.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' René Taton, Myriana Ilic, Danielle Fauque e Robert Halleux, « La tentative de Stevin pour la décimalisation de la métrologie », ''Cahiers de métrologie'', n° 1,‎ 1983, pp. 5-19.</ref>. L'interès de la basa decimau èra de simplificar considerablament los calculs per rapòrt a las subdivisions irregularas precedentament en vigor. Estalons materiaus, lo mètre e lo quilograma deus Archius, estón fabricats tà servir de referéncia o tà presentar las unitats a la populacion<ref>Exemples d'aqueths estalons populars son los mètres installats dens París per la [[Convencion Nacionala|Convencion]]. Dus son enqüèra vededers [[plaça Vendôme]] e [[carrèra Vaugirard]].</ref>. L'adopcion deu [[sistèma metric]] estó dificila e la soa difusion, en [[França]] puish dens lo monde, estó progressiva. Totun, en [[1875]], la [[Convencion deu Mètre]], signada per mantun país, establí oficiaument ua [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|organizacion internacionau]] cargada de velhar a l'uniformitat de las mesuras, consacrant lo caractèr d'ara enlà mondiau d'aquera enterpresa. Drin a drin, maugrat resisténcias a còps importantas e la longa persisténcia de las unitats popularas dens la vita vitanta, permetó de crear e d'adoptar unitats comunas<ref>Dens lo cas de França, lo sistèma metric estó fin finau impausat per ua lei en 1837 (Jacques Boyer, « Le centenaire du système métrique. », ''Revue encyclopédique : recueil documentaire universel et illustré'', Larousse,‎ 1899, p. 848).</ref><ref>Dens la rèsta deu monde, país com Portugau, los País Baish, Espanha o Grècia adoptèn, formaument o non, lo sistèma metric enter [[1810]] e [[1840]]. A partir de [[1850]], las [[exposicion universala|exposicions universaus]] joguèn un ròtle important dens la difusion deu sistèma hòra d'Euròpa. La convencion deu Mètre permetó d'obtiéner conversions importantas, mes a còps tardivas : Alemanha en [[1871]], Russia en [[1918]], China en [[1929]], Índia en [[1956]], Reiaume Unit en [[1965]], etc.</ref>. === Las definicions modèrnas === [[Fichièr:Relations between New SI units definitions.svg|thumb|right|Representacion de las sèt unitats de basa deu Sistèma Internacionau e de las sèt constantas fondamentaus permetent de'us definir.]] {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Au sègle XX, l'enterpresa d'unificacion que's perseguí dab l'adopcion oficiau deu [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] (SI) en [[1960]]<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Organizant l'ensemble de las unitats a l'entorn d'un nombre petit d'unitats de basa, lo SI vadó la referéncia mondiau de la mesura [[sciéncia|scientifica]] e [[Tecnica|tecnica]]. En parallèl, las definicions de las unitats evoluèn de faiçon importanta. En efèit, los estalons materiaus, com lo mètre o lo quilograma deus Archius, presentavan l'inconvenient d'estar objèctes fisics somés a ua lenta degradacion, a variacions imperceptiblas o a accidents de manipulacion. Estó donc decidit de tornar definir las unitats a partir de fenomèns [[natura|naturaus]] reproductibles. Per exemple, en [[1960]], lo mètre estó definit a partir de la longor d'ua [[electromagnetisme|radiacion]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guilhem Gallot, « L'interféromètre de Fabry-Pérot », ''Bulletin de la Sabix (société des amis de la bibliothèque et de l'histoire de l'École Polytechnique)'', París, vol. 18,‎ 1997, pp. 63-67.</ref>. Puish, en [[1983]], ua definicion navèra, basada sus la velocitat de la [[lutz]], entrè en vigor. En [[2019]], aqueras transformacions abotín a l'adopcion de definicions fondadas sus de constantas fondamentaus de la [[fisica]] per totas las unitats de basa deu SI<ref>'''[[francés|(fr)]]''' ''Résolution 1 de la 26e CGPM. Sur la révision du Système international d'unités (SI)'', 2018.</ref>. Lo cas mei complicat estó lo deu [[quilograma]] qui es d'ara enlà definit a partir de la [[constanta de Planck]]. === Lo desvolopament de la metrologia === {{veire|Metrologia}} Parallèlament a la quista d'unitats universaus, que's desvolopè progressivament ua reflexion sus la mesura era medisha e sus la soa fidabilitat, qui balhè neishença a la [[metrologia]], es a díser a la « sciéncia de la mesura ». Aquera reflexion estó purmèr estimulada per las [[sciéncia|sciéncias]] qui exigivan ua precision grana, en particular l'[[astronomia]] e la [[geodesia]]. En efèit, en repetint las lors observacions, los saberuts constatèn que las mesuras d'ua medisha grandor permetèn pas jamei d'obtiéner exactament lo medish resultat, mes que's dispersavan a l'entorn d'ua valor. Totun, comprenón qu'aqueth fenomèn èra ligat a ua part d'error impossibla a eliminar. Aquò merquè la debuta de tribalhs destinats a caracterizar e a limitar los sons efèits. Lo prumèr tribalh màger dens aqueth maine estó la teoria de las errors, desvolopada enter los sègles XVIII e XIX per [[matematicas|matematicians]] com [[Adrien-Marie Legendre|Legendre]] ([[1752]]-[[1833]]) e [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] ([[1777]]-[[1855]])<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Aimé Fuchs, « Plaidoyer pour la loi normale », ''Pour la Science'',‎ 1995, p. 17.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Bru, « La courbe de Gauss ou le théorème de Bernoulli raconté aux enfants », ''Mathematics and Social Sciences'', vol. 175, n° 3,‎ 2006, pp. 5-23.</ref>. Aqueras recèrcas permetón d'elaborar metòdes tà tractar las mesuras entecadas d'error, especiaument lo [[metòde deus mendres carrats]]. [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] mostrè egaument que las errors de mesura accidentaus se desparteishen segon ua lei caracteristica, aperada [[lei normau]], representada per ua corba en fòrma de [[campana]]. Aqueras atrunas vadón drin a drin la nòrma tà tractar tots los tipes de mesura [[sciéncia|scientifica]]. La signatura de la Convencion deu Mètre e la creacion deu [[Burèu Internacionau deus Pes e Mesuras]] permetón de pausar las basas de la [[metrologia]] modèrna a partir de la fin deu sègle XIX. Un hialat d'institucions, fondat suus laboratòris nacionaus en carga de la conservacion deus estalons nacionaus, assegurè la coeréncia de las referéncias. Favorizè tanben l'emergéncia de concèptes comuns ([[cadena d'estalonatge]], [[traçabilitat metrologica]], incertitud de mesura, etc.). La metrologia vadó atau ua [[sciéncia]] au còp teorica e practica, essenciau a l'[[industria]], au [[comèrci]] e a la recèrca. == Grandors, unitats e estalons == === Grandors fisicas === {{veire|Grandor fisica}} Ua [[grandor fisica]] es ua proprietat d'un fenomèn, d'un còs o d'ua [[compausat quimic|substància]] qui's pòt mesurar, es a díser exprimir dab un nombre e, sovent, ua unitat. La [[longor]], la [[massa]], la [[durada]], la [[temperatura]] o l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] d'un [[corrent electric]] son exemples de grandors fisicas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Comité commun pour les guides en métrologie (JCGM), ''Vocabulaire international de métrologie (VIM) : concepts fondamentaux et généraux et termes associés (JCGM 200:2012)'', Sèvres, Bureau international des poids et mesures, 3{{a}} edicion, 2012.</ref>. Lo principi fondamentau de la mesura es de comparar la grandor mesurada a ua grandor de medisha natura adoptada com referéncia. Las grandors shens dimension resultan lo mei sovent deu rapòrt de duas grandors de medisha natura, çò qu'entraina l'anullacion de las unitats. Per exemple, es lo cas de la [[densitat]] qui resulta d'un rapòrt enter duas [[massa volumica|massas volumicas]]. Ua medisha grandor pòt estar exprimida dens diferentas unitats. Per exemple, ua longor de cinc [[mètre]]s es egau a cinc cents centimètres o cinc mila millimètres. Totun, si l'unitat e la valor qui l'acompanha pòden cambiar, la grandor demora identica. Dus tipes de grandors son distinguits. Las grandors escalaras que son entièrament descrivudas per un nombre acompanhat o non d'ua unitat (temperatura, massa, etc.). Las grandors [[vector (matematicas)|vectoriaus]] possedeishen egaument ua direccion e un sens ([[velocitat]], [[fòrça]], etc.). La lor mesura necessita alavetz de determinar ua valor, mes tanben ua orientacion. === Unitats e estalons === Las unitats de mesure son grandors escalaras reaus, definidas e adoptadas per convencion. Permeten de comparar tota grandor de medisha natura tad exprimir lo rapòrt deus dus dab un nombre. Pòden estar definidas a partir de constantas fondamentaus o per d'estalons. Aqueths estalons son la materializacion concrèta d'ua grandor fisica, coneguda dab ua exactitud grana<ref>'''[[francés|(fr)]]''' JCGM - Joint Committee for Guides in Metrology, « Vocabulaire international de métrologie — Concepts fondamentaux et généraux et termes associés (VIM) », 2008.</ref>. Son egaument objèctes materiaus conservats dab suenh. Sèrven de basa a la fabricacion de copias, d'usatge de mei en mei corrent, destinadas aus laboratòris, a l'industria o au comèrci. Aqueras copias son regularament comparadas a estalons de referéncia tà garantir la lor exactitud. En efèit, tà assegurar la comparabilitat de duas mesuras realizadas dens endrets diferents, cau demostrar un rapòrt enter aqueras duas mesuras, dirècte o indirècte, a un medish estalon de referéncia. Aquera exigéncia a miat a l'organizacion d'ua ierarquia deus estalons. A la cima, que's tròban los estalons internacionaus realizats per laboratòris reconeishuts peu [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|BIPM]]. Puish, vienen los estalons nacionaus, los estalons utilizats peus laboratòris de metrologia acreditats e, fin finau, los estalons utilizats correntament dens la vita quotidiana<ref>Dens los laboratòris avent hòrtas constrentas metrologicas, aqueth principi mia a ua ierarquia intèrna deus estalons. Per exemple, estalons son utilizats tà verificar la conformitat de las balanças cada dia e un estalon especiau es reservat tà verificar los estalons quotidians en cas de dobte.</ref>. === Grandors de basa e grandors derivadas === Las grandors fisicas pòden estar ligadas enter eras per relacions de dependéncia. Per exemple, ua [[velocitat]] es un rapòrt enter ua longor e ua durada, ua [[Aira|susfàcia]] es lo produit de duas longors e ua [[fòrça]] lo produit d'ua [[acceleracion]] e d'ua [[massa]]. Aqueras relacions permeten de redusir lo nombre de grandors fondamentaus a definir tà poder exprimir totas las autas. Que's distingueish atau las grandors de basa, causidas per convencion com independentas, e las grandors derivadas qui s'exprimeishen en foncion de las prumèras dab relacions [[matematicas]]. La causida de las grandors de basa es pas impausada per la natura. Resulta d'ua convencion, retienuda per la soa comoditat. Per exemple, dens lo Sistèma Internacionau, sèt grandors de basa son estadas retienudas : la [[longor]], la [[massa]], lo [[temps]], l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] deu [[corrent electric]], la [[temperatura]], la [[quantitat de matèria]] e l'[[intensitat luminosa]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Franck Jedrzejewski, ''Histoire universelle de la mesure'', Ellipses, 2020, p. 165.</ref>. Cada grandor fondamentau es associada a ua dimension qui exprimeish la soa natura independentament de l'unitat causida tà la mesurar. Aqueras dimensions de basa son notadas dab simbèus definits per convencion. Per exemple, L per la longor, M per la massa e T peu temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' David Rouvel, « Scolie sur le Système international d'unités (SI) », ''Bulletin de l'union des physiciens'', n° 911, heurèr de 2009, p. 212.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010, pp. 109-256.</ref>. La dimension de las grandors derivadas s'obtien en combinant las dimensions. Per exemple, la velocitat a per dimension L.T⁻¹ e la fòrça M.L.T⁻². Aquera analisi dimensionau constitueish sustot ua atruna preciosa tà verificar la coheréncia d'ua formula [[fisica]] o tà prevéder la forma d'ua relacion enter grandors. === Lo Sistèma Internacionau d'Unitats === {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Lo [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] es lo sistèma d'unitats mei largament utilizat dens lo monde, en particular dens los maines [[sciéncia|scientific]] e [[Tecnica|tecnic]]. Gessit deu [[sistèma metric]], es gerit per las organizacions internacionaus de [[metrologia]] e constitueish uei la referéncia mondiau de la mesura. Es basat sus sèt unitats de basa qui corresponen a las sèt grandors de basa : lo [[mètre]] per la [[longor]], lo [[quilograma]] per la [[massa]], la [[segonda]] peu [[temps]], l'[[ampère]] per l'[[intensitat electrica|intensitat]] deu [[corrent electric]], lo [[kelvin]] per la [[temperatura]], la [[mòla]] per la [[quantitat de matèria]] e la [[candela]] per l'[[intensitat luminosa]]. Totas las autas unitats, ditas derivadas, que's basteishen a partir d'aqueras sèt unitats de basa. Atau, l'unitat de [[velocitat]] es lo mètre per segonda<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Lo SI a conservat lo caractèr decimau deu [[sistèma metric]]. Los multiples de las unitats s'obtienen en los multiplicant o en los dividint per poténcias de dètz, designats per prefixes normalizats. Per exemple, « quilo » designa un factor 1000. Aquera estructura regulara facilita hèra l'expression e la conversion de las mesuras. Fin finau, despuish la refòrma de 2019, las sèt unitats de basa deu SI son definidas a partir de constantas fondamentaus de la fisica, çò que'us confereish ua estabilitat e ua universalitat completas, independentas de tot objècte materiau. == Lo procèssus de mesura == [[Fichièr:FourMetricInstruments.JPG|thumb|right|Instruments de mesura usuaus.]] La mesura d'ua grandor necessita l'utilizacion d'un [[instrument de mesura]], es a díser d'un dispositiu concebut tà comparar la grandor mesurada a l'unitat de referéncia en vista de determinar la soa valor. Aqueths instruments son plan variats e adaptats a la natura de la grandor recercada. Deven egaument estar adaptats au besonh de precision demandat. Las mesuras pòden estar dirèctas o indirèctas. Dens ua mesura dirècta, la grandor es obtienuda suu pic per l'instrument. Per exemple, es lo cas d'ua longor lejuda sus ua règla o d'ua massa lejuda sus ua balança. Dens ua mesura indirècta, la grandor recercada es calculada a partir de la mesura dirècta d'autas grandors. Per exemple, es lo cas d'ua velocitat determinada a partir de la mesura d'ua distància e ua durada e deu calcul deu rapòrt d'aqueras duas grandors. Tà hornir resultats hidables, un instrument deu estar estalonat, es a díser que las soas indicacions deven estar comparadas a las d'un estalon de referéncia tà determinar un escart eventuau. L'estalonatge permet tanben de ligar las mesuras de l'instrument a la cadena de traçabilitat, garanta de la lor coheréncia. En parallèle, la qualitat d'ua mesura depend de mantua caracteristica de l'instrument e deu metòde utilizat. Totun, tres nocions principaus permetent de l'apreciar<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Claude Engrand, ''De la métrologie fondamentale à son application industrielle'', Librairie scientifique Albert Blanchart, 1976.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Christiane Joffin, Françoise Lafont e Élisabeth Mathieu, ''Mesure et Instrumentation'', Delagrave-Casteilla, 2017.</ref> : * la [[justessa (metrologia)|justessa]] designa l'aptitud a hornir ua valor pròcha de la valor vertadèra, shens escart sistematic ; * la [[fidelitat (metrologia)|fidelitat]] designa l'aptitud a hornir resultats concordants quan la mesura es repetida dens las medishas condicions ; * la [[resolucion (metrologia)|resolucion]] designa la mei petita variacion de la grandor detectabla per l'instrument. == Incertitud e error de mesura == == Mesura fisica en mecanica classica == En [[mecanica classica]], ua '''mesura fisica''' qu'ei ua valor numeric o [[Magnitud fisica|magnitud]] d'un atribut fisic d'un objècte, coma la [[longor]], la [[capacitat]], lo [[volum]] o la [[massa]], obtenguda per experimentacion e exprimida dens ua escala d'[[Unitat de mesura|unitats]]. Dens lo [[Sistèma Internacional d'Unitats]] pòt èsser lo [[mètre]], lo [[litre]] o lo [[quilograma]]. == Mesura fisica en mecanica quantica == En [[mecanica quantica]], quan mesuran ua grandor fisica (un atribut fisic), que pòden obténguer mei d’un resultat. Que parlan de probabilitat d’obténguer un resultat.   === Los resultats possibles d’ua mesura en fisica quantica === [[Fichièr:Quantificacion de l'energia.png|alt=Valors quantificadas que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).|vinheta|Valors que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).]] A la grandor fisica A, qu’ei associada ua [[Observabla (quantica)|observabla]] Â. Aquera [[Observabla (quantica)|observabla]] que s’escriu per ua matriça de N colomnas e N linhas. Que pòden escríver la matriça dab la fòrma d'ua matriça diagonau. Tots los coeficients de la matriça que son nuls manca los de la diagonala. Que parlan de diagonalisacion. Las valors diagonaus de la matriça que son ditas valors pròprias de l’operator hermician. Que corresponen aus resultats possibles de la mesura fisica. Se i a un nombre finit de valors pròprias, que i a un nombre fenit de resultats possibles. Que dísen los resultats de la mesura que son quantificats. Que vesen ací lo principi de quantificacion : Las mesuras ne pòden pas balhar sonque résultats qui corresponen a las valors pròprias deus operators matematics. Totas las valors ne son pas possiblas. == Annèxas == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Aparelh de mesura]]. * [[Convencion deu Mètre]]. * [[Estalon]]. * [[Metrotecnia]]. * [[Metrologia]]. * [[Magnitud fisica]]. * [[Postulats de la fisica quantica]]. * [[Sistèma Internacional d'Unitats]]. * [[Teoria de la mesura]]. * [[Unitat de mesura]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Le Système international d'unités - Brochure 9, Bureau international des poids et mesures, 2019. * '''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Metrologia|*]] 33jc13l023zsa83r8us5qvo4geukndn 2512679 2512596 2026-11-08T08:29:28Z Nicolas Eynaud 6858 /* Incertitud e error de mesura */ 2512679 wikitext text/x-wiki {{1000 fondamentals}} {{Dialècte Gascon}} [[Fichièr:Standard_kilogram,_2.jpg|thumb|Patron del quilograma estandard]] La '''mesura fisica''' qu'ei l'accion de determinar la o las valors d'ua grandor (longor, capacitat, etc.), per comparason dab ua grandor constanta de medisha espècia presa coma tèrme de referéncia (etalon o unitat). == Istòria == === Las mesuras ancianas === L'existéncia de preocupacions ligadas a questions de mesura es atestada tanlèu l'[[escritura]] apareishuda dens maines variats com lo [[comèrci]], l'[[agricultura]], la construccion o l'[[astronomia]]. Atau, las prumèras [[civilizacion]]s devón s'acordar sus sistèmas d'unitats tà, au minimom, mesurar las [[longor]]s, las [[aira|susfàcias]], los [[volum|volumes]], las [[massa]]s e lo [[temps]]. Aqueras unitats ancianas èran sovent d'origina antropometrica, es a díser fondadas sus las [[anatomia|dimensions deu còs uman]] com lo [[pè (unitat)|pè]], la [[cobdada (unitat)|cobdada]] o lo [[poç (unitat)|poç]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Roope O. Kaaronen, Mikael A. Manninen e Jussi T. Eronen, « Body-based units of measure in cultural evolution », ''Science'', vol. 380, n° 6648, 2023, pp. 948-954.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Robert R. Crease, ''World in the balance: The historic quest for an absolute system of measurement'', WW Norton & Company, 2011.</ref>. Autas unitats hasèvan referéncia a objèctes o a practicas correntas, disponiblas suu pic e intuitivas. Per exemple, estón sovent utilizadas la quantitat de [[gran]] contenguda dens un recipient o la susfàcia lauradissa en un periòde determinat ([[jorn]], [[setmana]], [[sason]], etc.)<ref>Per exemple, l'[[acre (unitat)|acre]], plan utilizada dens los país anglosaxons, correspon probablament a la susfàcia lauradissa en un dia per un atelatge de dus bueus (Ronald Edward Zupko, ''A Dictionary of Weights and Measures for the British Isles: The Middle Ages to the Twentieth Century'', American Philosophical Society, 1985, p. 2).</ref>. Totun, aquera comoditat avèva un defaut grèu. En efèit, en l'abséncia d'uniformitat, las unitats variavan enter las regions e las [[vila]]s e, a còps, segon la natura de la mercaderia mesurada. En mei, ua medisha denominacion podèva designar valors diferentas segon los lòcs, fenomèn enqüèra plan vededer dab lo [[Sistèma Imperiau]]<ref>Per exemple, dens aqueth sistèma, lo tèrme gallon pòt designar lo gallon imperiau (4,546 09 L), lo gallon american (3,785 411 784 L) o lo gallon american sec (4,404 883 770 86 L).</ref>. Aquò complicava los escambis, èra ua hont de confusion e podèva favorizar los abús o las fraudas. Tà limitar aqueras dificultats, las autoritats ensagèn lèu de fixar de referéncias e mantua [[civilizacion]], en [[Mesopotamia]], en [[Egipte Antic|Egipte]] o dens lo [[Mar Mediterranèa|monde mediterranèu]], definín estalons conservats dens lòcs publics o [[religions|religiós]]. Sistèmas de susvelhança estón tanben creats com los [[esclavatge|esclaus]] publics [[Atenas|atenians]] en carga deu contròle de las [[moneda|monedas]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paulin Ismard, ''La Démocratie contre les experts, Les esclaves publics en Grèce ancienne'', Seuil, 2015.</ref>. Totun, aqueras temptativas d'uniformizacion demorèn limitadas dens la lor portada [[geografia|geografica]] e la diversitat de las unitats persistí dinc a l'epòca modèrna. === Lo sistèma metric e l'unificacion === [[Fichièr:Metric standards Rijksmuseum.jpg|thumb|right|Estalons deu sistèma metric realizats en [[1799]].]] {{veire|Sistèma metric}} La responsa mei decisiva au problèma de la diversitat de las unitats de mesura vienó de la [[Revolucion Francesa]]. En efèit, a la fin deu sègle XVIII, [[França]] comptava ua multitud d'unitats locaus e la volontat d'unificar lo sistèma deus pes e mesuras rejunhó l'ideau [[egalitat|egalitari]] e [[racionalisme|racionalista]] deu movement revolucionari. En [[1790]], l'[[Assemblada Nacionau]] carguè atau l'[[Acadèmia de las Sciéncias]] de concéber un sistèma d'unitats navèth, coherent e [[Universalisme|universau]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Suzanne Débarbat e Terry Quinn, « Les origines du système métrique en France et la Convention du mètre de 1875, qui a ouvert la voie au Système international d'unités et à sa révision de 2018 », ''Comptes rendus - Physique'', vol. 20, n° 1-2,‎ 2018, pp. 6-21.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Georges Lacour-Gayet (pref. François Furet), ''Talleyrand'', Payot, 1990, p. 130.</ref>. L'ambicion èra de rómper dab las unitats antropometricas e arbitràrias en fondant las unitats navèras sus grandors tiradas de la natura. L'utilizacion de la natura com supòrt de las definicions èra ua innovacion importanta pr'amor que permetè d'afirmar lo caractèr universau de las unitats en los destacant deus particularismes [[nacion|nacionaus]]. Lo [[mètre]] estó atau definit com la dètz-milionau partida deu quart deu [[meridian]] [[Tèrra|terrèstre]], e ua expedicion estó organizada tà mesurar dab precision un arc d'aqueth meridian<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guillaume Bigourdan, ''Le système métrique des poids et mesures. Son établissement et sa propagation graduelle, avec l'histoire des opérations qui ont servi à déterminer le mètre et le kilogramme'', París, Gauthier-Villars, 1901, 506 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Jacques Levallois, ''Mesurer la terre : 300 ans de géodésie française'', París, Presses de l’Ecole nationale des ponts et chaussées, 1988, 389 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Baptiste Delambre e Pierre Méchain, ''Base du système métrique décimal, ou Mesure de l'arc du méridien compris entre les parallèles de Dunkerque et Barcelone'', París, 1806-1810.</ref>. L'unitat de [[massa]], lo [[quilograma]], estó restacada a la massa d'un volume d'[[aiga]] determinat<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord, « Discours non prononcé de M. de Talleyrand, évêque d'Autun, sur les poids et mesures, en annexe de la séance du 9 mars 1790 », dens ''Archives Parlementaires de 1787 à 1860 - Première série (1787-1799), t. XII : Du 2 mars au 14 avril 1790'', París, Librairie Administrative P. Dupont, 1881, pp. 104-108.</ref>. Ua auta evolucion màger estó de basar lo sistèma navèth suu [[sistèma decimau]], ua proposicion formulada peu purmèr còp peu [[matematicas|matematician]] [[Simon Stevin]] ([[1548]]-[[1620]]) e represa per mantua figura intellectuau deus sègles seguents com [[Joan Lo Redon d'Alembert|d'Alembert]] ([[1717]]-[[1783]])<ref>'''[[neerlandés|(nl)]]''' Simon Stevin, ''De Thiende'', Christoffel Plantijn, 1585.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' René Taton, Myriana Ilic, Danielle Fauque e Robert Halleux, « La tentative de Stevin pour la décimalisation de la métrologie », ''Cahiers de métrologie'', n° 1,‎ 1983, pp. 5-19.</ref>. L'interès de la basa decimau èra de simplificar considerablament los calculs per rapòrt a las subdivisions irregularas precedentament en vigor. Estalons materiaus, lo mètre e lo quilograma deus Archius, estón fabricats tà servir de referéncia o tà presentar las unitats a la populacion<ref>Exemples d'aqueths estalons populars son los mètres installats dens París per la [[Convencion Nacionala|Convencion]]. Dus son enqüèra vededers [[plaça Vendôme]] e [[carrèra Vaugirard]].</ref>. L'adopcion deu [[sistèma metric]] estó dificila e la soa difusion, en [[França]] puish dens lo monde, estó progressiva. Totun, en [[1875]], la [[Convencion deu Mètre]], signada per mantun país, establí oficiaument ua [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|organizacion internacionau]] cargada de velhar a l'uniformitat de las mesuras, consacrant lo caractèr d'ara enlà mondiau d'aquera enterpresa. Drin a drin, maugrat resisténcias a còps importantas e la longa persisténcia de las unitats popularas dens la vita vitanta, permetó de crear e d'adoptar unitats comunas<ref>Dens lo cas de França, lo sistèma metric estó fin finau impausat per ua lei en 1837 (Jacques Boyer, « Le centenaire du système métrique. », ''Revue encyclopédique : recueil documentaire universel et illustré'', Larousse,‎ 1899, p. 848).</ref><ref>Dens la rèsta deu monde, país com Portugau, los País Baish, Espanha o Grècia adoptèn, formaument o non, lo sistèma metric enter [[1810]] e [[1840]]. A partir de [[1850]], las [[exposicion universala|exposicions universaus]] joguèn un ròtle important dens la difusion deu sistèma hòra d'Euròpa. La convencion deu Mètre permetó d'obtiéner conversions importantas, mes a còps tardivas : Alemanha en [[1871]], Russia en [[1918]], China en [[1929]], Índia en [[1956]], Reiaume Unit en [[1965]], etc.</ref>. === Las definicions modèrnas === [[Fichièr:Relations between New SI units definitions.svg|thumb|right|Representacion de las sèt unitats de basa deu Sistèma Internacionau e de las sèt constantas fondamentaus permetent de'us definir.]] {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Au sègle XX, l'enterpresa d'unificacion que's perseguí dab l'adopcion oficiau deu [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] (SI) en [[1960]]<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Organizant l'ensemble de las unitats a l'entorn d'un nombre petit d'unitats de basa, lo SI vadó la referéncia mondiau de la mesura [[sciéncia|scientifica]] e [[Tecnica|tecnica]]. En parallèl, las definicions de las unitats evoluèn de faiçon importanta. En efèit, los estalons materiaus, com lo mètre o lo quilograma deus Archius, presentavan l'inconvenient d'estar objèctes fisics somés a ua lenta degradacion, a variacions imperceptiblas o a accidents de manipulacion. Estó donc decidit de tornar definir las unitats a partir de fenomèns [[natura|naturaus]] reproductibles. Per exemple, en [[1960]], lo mètre estó definit a partir de la longor d'ua [[electromagnetisme|radiacion]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guilhem Gallot, « L'interféromètre de Fabry-Pérot », ''Bulletin de la Sabix (société des amis de la bibliothèque et de l'histoire de l'École Polytechnique)'', París, vol. 18,‎ 1997, pp. 63-67.</ref>. Puish, en [[1983]], ua definicion navèra, basada sus la velocitat de la [[lutz]], entrè en vigor. En [[2019]], aqueras transformacions abotín a l'adopcion de definicions fondadas sus de constantas fondamentaus de la [[fisica]] per totas las unitats de basa deu SI<ref>'''[[francés|(fr)]]''' ''Résolution 1 de la 26e CGPM. Sur la révision du Système international d'unités (SI)'', 2018.</ref>. Lo cas mei complicat estó lo deu [[quilograma]] qui es d'ara enlà definit a partir de la [[constanta de Planck]]. === Lo desvolopament de la metrologia === {{veire|Metrologia}} Parallèlament a la quista d'unitats universaus, que's desvolopè progressivament ua reflexion sus la mesura era medisha e sus la soa fidabilitat, qui balhè neishença a la [[metrologia]], es a díser a la « sciéncia de la mesura ». Aquera reflexion estó purmèr estimulada per las [[sciéncia|sciéncias]] qui exigivan ua precision grana, en particular l'[[astronomia]] e la [[geodesia]]. En efèit, en repetint las lors observacions, los saberuts constatèn que las mesuras d'ua medisha grandor permetèn pas jamei d'obtiéner exactament lo medish resultat, mes que's dispersavan a l'entorn d'ua valor. Totun, comprenón qu'aqueth fenomèn èra ligat a ua part d'error impossibla a eliminar. Aquò merquè la debuta de tribalhs destinats a caracterizar e a limitar los sons efèits. Lo prumèr tribalh màger dens aqueth maine estó la teoria de las errors, desvolopada enter los sègles XVIII e XIX per [[matematicas|matematicians]] com [[Adrien-Marie Legendre|Legendre]] ([[1752]]-[[1833]]) e [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] ([[1777]]-[[1855]])<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Aimé Fuchs, « Plaidoyer pour la loi normale », ''Pour la Science'',‎ 1995, p. 17.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Bru, « La courbe de Gauss ou le théorème de Bernoulli raconté aux enfants », ''Mathematics and Social Sciences'', vol. 175, n° 3,‎ 2006, pp. 5-23.</ref>. Aqueras recèrcas permetón d'elaborar metòdes tà tractar las mesuras entecadas d'error, especiaument lo [[metòde deus mendres carrats]]. [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] mostrè egaument que las errors de mesura accidentaus se desparteishen segon ua lei caracteristica, aperada [[lei normau]], representada per ua corba en fòrma de [[campana]]. Aqueras atrunas vadón drin a drin la nòrma tà tractar tots los tipes de mesura [[sciéncia|scientifica]]. La signatura de la Convencion deu Mètre e la creacion deu [[Burèu Internacionau deus Pes e Mesuras]] permetón de pausar las basas de la [[metrologia]] modèrna a partir de la fin deu sègle XIX. Un hialat d'institucions, fondat suus laboratòris nacionaus en carga de la conservacion deus estalons nacionaus, assegurè la coeréncia de las referéncias. Favorizè tanben l'emergéncia de concèptes comuns ([[cadena d'estalonatge]], [[traçabilitat metrologica]], incertitud de mesura, etc.). La metrologia vadó atau ua [[sciéncia]] au còp teorica e practica, essenciau a l'[[industria]], au [[comèrci]] e a la recèrca. == Grandors, unitats e estalons == === Grandors fisicas === {{veire|Grandor fisica}} Ua [[grandor fisica]] es ua proprietat d'un fenomèn, d'un còs o d'ua [[compausat quimic|substància]] qui's pòt mesurar, es a díser exprimir dab un nombre e, sovent, ua unitat. La [[longor]], la [[massa]], la [[durada]], la [[temperatura]] o l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] d'un [[corrent electric]] son exemples de grandors fisicas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Comité commun pour les guides en métrologie (JCGM), ''Vocabulaire international de métrologie (VIM) : concepts fondamentaux et généraux et termes associés (JCGM 200:2012)'', Sèvres, Bureau international des poids et mesures, 3{{a}} edicion, 2012.</ref>. Lo principi fondamentau de la mesura es de comparar la grandor mesurada a ua grandor de medisha natura adoptada com referéncia. Las grandors shens dimension resultan lo mei sovent deu rapòrt de duas grandors de medisha natura, çò qu'entraina l'anullacion de las unitats. Per exemple, es lo cas de la [[densitat]] qui resulta d'un rapòrt enter duas [[massa volumica|massas volumicas]]. Ua medisha grandor pòt estar exprimida dens diferentas unitats. Per exemple, ua longor de cinc [[mètre]]s es egau a cinc cents centimètres o cinc mila millimètres. Totun, si l'unitat e la valor qui l'acompanha pòden cambiar, la grandor demora identica. Dus tipes de grandors son distinguits. Las grandors escalaras que son entièrament descrivudas per un nombre acompanhat o non d'ua unitat (temperatura, massa, etc.). Las grandors [[vector (matematicas)|vectoriaus]] possedeishen egaument ua direccion e un sens ([[velocitat]], [[fòrça]], etc.). La lor mesura necessita alavetz de determinar ua valor, mes tanben ua orientacion. === Unitats e estalons === Las unitats de mesure son grandors escalaras reaus, definidas e adoptadas per convencion. Permeten de comparar tota grandor de medisha natura tad exprimir lo rapòrt deus dus dab un nombre. Pòden estar definidas a partir de constantas fondamentaus o per d'estalons. Aqueths estalons son la materializacion concrèta d'ua grandor fisica, coneguda dab ua exactitud grana<ref>'''[[francés|(fr)]]''' JCGM - Joint Committee for Guides in Metrology, « Vocabulaire international de métrologie — Concepts fondamentaux et généraux et termes associés (VIM) », 2008.</ref>. Son egaument objèctes materiaus conservats dab suenh. Sèrven de basa a la fabricacion de copias, d'usatge de mei en mei corrent, destinadas aus laboratòris, a l'industria o au comèrci. Aqueras copias son regularament comparadas a estalons de referéncia tà garantir la lor exactitud. En efèit, tà assegurar la comparabilitat de duas mesuras realizadas dens endrets diferents, cau demostrar un rapòrt enter aqueras duas mesuras, dirècte o indirècte, a un medish estalon de referéncia. Aquera exigéncia a miat a l'organizacion d'ua ierarquia deus estalons. A la cima, que's tròban los estalons internacionaus realizats per laboratòris reconeishuts peu [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|BIPM]]. Puish, vienen los estalons nacionaus, los estalons utilizats peus laboratòris de metrologia acreditats e, fin finau, los estalons utilizats correntament dens la vita quotidiana<ref>Dens los laboratòris avent hòrtas constrentas metrologicas, aqueth principi mia a ua ierarquia intèrna deus estalons. Per exemple, estalons son utilizats tà verificar la conformitat de las balanças cada dia e un estalon especiau es reservat tà verificar los estalons quotidians en cas de dobte.</ref>. === Grandors de basa e grandors derivadas === Las grandors fisicas pòden estar ligadas enter eras per relacions de dependéncia. Per exemple, ua [[velocitat]] es un rapòrt enter ua longor e ua durada, ua [[Aira|susfàcia]] es lo produit de duas longors e ua [[fòrça]] lo produit d'ua [[acceleracion]] e d'ua [[massa]]. Aqueras relacions permeten de redusir lo nombre de grandors fondamentaus a definir tà poder exprimir totas las autas. Que's distingueish atau las grandors de basa, causidas per convencion com independentas, e las grandors derivadas qui s'exprimeishen en foncion de las prumèras dab relacions [[matematicas]]. La causida de las grandors de basa es pas impausada per la natura. Resulta d'ua convencion, retienuda per la soa comoditat. Per exemple, dens lo Sistèma Internacionau, sèt grandors de basa son estadas retienudas : la [[longor]], la [[massa]], lo [[temps]], l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] deu [[corrent electric]], la [[temperatura]], la [[quantitat de matèria]] e l'[[intensitat luminosa]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Franck Jedrzejewski, ''Histoire universelle de la mesure'', Ellipses, 2020, p. 165.</ref>. Cada grandor fondamentau es associada a ua dimension qui exprimeish la soa natura independentament de l'unitat causida tà la mesurar. Aqueras dimensions de basa son notadas dab simbèus definits per convencion. Per exemple, L per la longor, M per la massa e T peu temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' David Rouvel, « Scolie sur le Système international d'unités (SI) », ''Bulletin de l'union des physiciens'', n° 911, heurèr de 2009, p. 212.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010, pp. 109-256.</ref>. La dimension de las grandors derivadas s'obtien en combinant las dimensions. Per exemple, la velocitat a per dimension L.T⁻¹ e la fòrça M.L.T⁻². Aquera analisi dimensionau constitueish sustot ua atruna preciosa tà verificar la coheréncia d'ua formula [[fisica]] o tà prevéder la forma d'ua relacion enter grandors. === Lo Sistèma Internacionau d'Unitats === {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Lo [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] es lo sistèma d'unitats mei largament utilizat dens lo monde, en particular dens los maines [[sciéncia|scientific]] e [[Tecnica|tecnic]]. Gessit deu [[sistèma metric]], es gerit per las organizacions internacionaus de [[metrologia]] e constitueish uei la referéncia mondiau de la mesura. Es basat sus sèt unitats de basa qui corresponen a las sèt grandors de basa : lo [[mètre]] per la [[longor]], lo [[quilograma]] per la [[massa]], la [[segonda]] peu [[temps]], l'[[ampère]] per l'[[intensitat electrica|intensitat]] deu [[corrent electric]], lo [[kelvin]] per la [[temperatura]], la [[mòla]] per la [[quantitat de matèria]] e la [[candela]] per l'[[intensitat luminosa]]. Totas las autas unitats, ditas derivadas, que's basteishen a partir d'aqueras sèt unitats de basa. Atau, l'unitat de [[velocitat]] es lo mètre per segonda<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Lo SI a conservat lo caractèr decimau deu [[sistèma metric]]. Los multiples de las unitats s'obtienen en los multiplicant o en los dividint per poténcias de dètz, designats per prefixes normalizats. Per exemple, « quilo » designa un factor 1000. Aquera estructura regulara facilita hèra l'expression e la conversion de las mesuras. Fin finau, despuish la refòrma de 2019, las sèt unitats de basa deu SI son definidas a partir de constantas fondamentaus de la fisica, çò que'us confereish ua estabilitat e ua universalitat completas, independentas de tot objècte materiau. == Lo procèssus de mesura == [[Fichièr:FourMetricInstruments.JPG|thumb|right|Instruments de mesura usuaus.]] La mesura d'ua grandor necessita l'utilizacion d'un [[instrument de mesura]], es a díser d'un dispositiu concebut tà comparar la grandor mesurada a l'unitat de referéncia en vista de determinar la soa valor. Aqueths instruments son plan variats e adaptats a la natura de la grandor recercada. Deven egaument estar adaptats au besonh de precision demandat. Las mesuras pòden estar dirèctas o indirèctas. Dens ua mesura dirècta, la grandor es obtienuda suu pic per l'instrument. Per exemple, es lo cas d'ua longor lejuda sus ua règla o d'ua massa lejuda sus ua balança. Dens ua mesura indirècta, la grandor recercada es calculada a partir de la mesura dirècta d'autas grandors. Per exemple, es lo cas d'ua velocitat determinada a partir de la mesura d'ua distància e ua durada e deu calcul deu rapòrt d'aqueras duas grandors. Tà hornir resultats hidables, un instrument deu estar estalonat, es a díser que las soas indicacions deven estar comparadas a las d'un estalon de referéncia tà determinar un escart eventuau. L'estalonatge permet tanben de ligar las mesuras de l'instrument a la cadena de traçabilitat, garanta de la lor coheréncia. En parallèle, la qualitat d'ua mesura depend de mantua caracteristica de l'instrument e deu metòde utilizat. Totun, tres nocions principaus permetent de l'apreciar<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Claude Engrand, ''De la métrologie fondamentale à son application industrielle'', Librairie scientifique Albert Blanchart, 1976.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Christiane Joffin, Françoise Lafont e Élisabeth Mathieu, ''Mesure et Instrumentation'', Delagrave-Casteilla, 2017.</ref> : * la [[justessa (metrologia)|justessa]] designa l'aptitud a hornir ua valor pròcha de la valor vertadèra, shens escart sistematic ; * la [[fidelitat (metrologia)|fidelitat]] designa l'aptitud a hornir resultats concordants quan la mesura es repetida dens las medishas condicions ; * la [[resolucion (metrologia)|resolucion]] designa la mei petita variacion de la grandor detectabla per l'instrument. == Incertitud e error de mesura == En despieit, o a causa, de la precision deus metòdes e deus materiaus utilizats, las mesuras de grandors fisicas ne son pas jamei perfèitas. Lo resultat difereish tostemps, de faiçon mei o mensh importanta, de la valor vertadèra de la grandor. Aqueth escart es ua preocupacion centrau de la [[metrologia]] e, de faiçon generau en [[sciéncia]], ua valor non acompanhada d'ua estimacion de la soa fidabilitat n'a pas nat interès . == Mesura fisica en mecanica classica == En [[mecanica classica]], ua '''mesura fisica''' qu'ei ua valor numeric o [[Magnitud fisica|magnitud]] d'un atribut fisic d'un objècte, coma la [[longor]], la [[capacitat]], lo [[volum]] o la [[massa]], obtenguda per experimentacion e exprimida dens ua escala d'[[Unitat de mesura|unitats]]. Dens lo [[Sistèma Internacional d'Unitats]] pòt èsser lo [[mètre]], lo [[litre]] o lo [[quilograma]]. == Mesura fisica en mecanica quantica == En [[mecanica quantica]], quan mesuran ua grandor fisica (un atribut fisic), que pòden obténguer mei d’un resultat. Que parlan de probabilitat d’obténguer un resultat.   === Los resultats possibles d’ua mesura en fisica quantica === [[Fichièr:Quantificacion de l'energia.png|alt=Valors quantificadas que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).|vinheta|Valors que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).]] A la grandor fisica A, qu’ei associada ua [[Observabla (quantica)|observabla]] Â. Aquera [[Observabla (quantica)|observabla]] que s’escriu per ua matriça de N colomnas e N linhas. Que pòden escríver la matriça dab la fòrma d'ua matriça diagonau. Tots los coeficients de la matriça que son nuls manca los de la diagonala. Que parlan de diagonalisacion. Las valors diagonaus de la matriça que son ditas valors pròprias de l’operator hermician. Que corresponen aus resultats possibles de la mesura fisica. Se i a un nombre finit de valors pròprias, que i a un nombre fenit de resultats possibles. Que dísen los resultats de la mesura que son quantificats. Que vesen ací lo principi de quantificacion : Las mesuras ne pòden pas balhar sonque résultats qui corresponen a las valors pròprias deus operators matematics. Totas las valors ne son pas possiblas. == Annèxas == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Aparelh de mesura]]. * [[Convencion deu Mètre]]. * [[Estalon]]. * [[Metrotecnia]]. * [[Metrologia]]. * [[Magnitud fisica]]. * [[Postulats de la fisica quantica]]. * [[Sistèma Internacional d'Unitats]]. * [[Teoria de la mesura]]. * [[Unitat de mesura]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Le Système international d'unités - Brochure 9, Bureau international des poids et mesures, 2019. * '''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Metrologia|*]] r7r7fitcrelflc0sqpows6xg97onqne 2512680 2512679 2026-11-08T08:35:19Z Nicolas Eynaud 6858 /* Incertitud e error de mesura */ 2512680 wikitext text/x-wiki {{1000 fondamentals}} {{Dialècte Gascon}} [[Fichièr:Standard_kilogram,_2.jpg|thumb|Patron del quilograma estandard]] La '''mesura fisica''' qu'ei l'accion de determinar la o las valors d'ua grandor (longor, capacitat, etc.), per comparason dab ua grandor constanta de medisha espècia presa coma tèrme de referéncia (etalon o unitat). == Istòria == === Las mesuras ancianas === L'existéncia de preocupacions ligadas a questions de mesura es atestada tanlèu l'[[escritura]] apareishuda dens maines variats com lo [[comèrci]], l'[[agricultura]], la construccion o l'[[astronomia]]. Atau, las prumèras [[civilizacion]]s devón s'acordar sus sistèmas d'unitats tà, au minimom, mesurar las [[longor]]s, las [[aira|susfàcias]], los [[volum|volumes]], las [[massa]]s e lo [[temps]]. Aqueras unitats ancianas èran sovent d'origina antropometrica, es a díser fondadas sus las [[anatomia|dimensions deu còs uman]] com lo [[pè (unitat)|pè]], la [[cobdada (unitat)|cobdada]] o lo [[poç (unitat)|poç]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Roope O. Kaaronen, Mikael A. Manninen e Jussi T. Eronen, « Body-based units of measure in cultural evolution », ''Science'', vol. 380, n° 6648, 2023, pp. 948-954.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Robert R. Crease, ''World in the balance: The historic quest for an absolute system of measurement'', WW Norton & Company, 2011.</ref>. Autas unitats hasèvan referéncia a objèctes o a practicas correntas, disponiblas suu pic e intuitivas. Per exemple, estón sovent utilizadas la quantitat de [[gran]] contenguda dens un recipient o la susfàcia lauradissa en un periòde determinat ([[jorn]], [[setmana]], [[sason]], etc.)<ref>Per exemple, l'[[acre (unitat)|acre]], plan utilizada dens los país anglosaxons, correspon probablament a la susfàcia lauradissa en un dia per un atelatge de dus bueus (Ronald Edward Zupko, ''A Dictionary of Weights and Measures for the British Isles: The Middle Ages to the Twentieth Century'', American Philosophical Society, 1985, p. 2).</ref>. Totun, aquera comoditat avèva un defaut grèu. En efèit, en l'abséncia d'uniformitat, las unitats variavan enter las regions e las [[vila]]s e, a còps, segon la natura de la mercaderia mesurada. En mei, ua medisha denominacion podèva designar valors diferentas segon los lòcs, fenomèn enqüèra plan vededer dab lo [[Sistèma Imperiau]]<ref>Per exemple, dens aqueth sistèma, lo tèrme gallon pòt designar lo gallon imperiau (4,546 09 L), lo gallon american (3,785 411 784 L) o lo gallon american sec (4,404 883 770 86 L).</ref>. Aquò complicava los escambis, èra ua hont de confusion e podèva favorizar los abús o las fraudas. Tà limitar aqueras dificultats, las autoritats ensagèn lèu de fixar de referéncias e mantua [[civilizacion]], en [[Mesopotamia]], en [[Egipte Antic|Egipte]] o dens lo [[Mar Mediterranèa|monde mediterranèu]], definín estalons conservats dens lòcs publics o [[religions|religiós]]. Sistèmas de susvelhança estón tanben creats com los [[esclavatge|esclaus]] publics [[Atenas|atenians]] en carga deu contròle de las [[moneda|monedas]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paulin Ismard, ''La Démocratie contre les experts, Les esclaves publics en Grèce ancienne'', Seuil, 2015.</ref>. Totun, aqueras temptativas d'uniformizacion demorèn limitadas dens la lor portada [[geografia|geografica]] e la diversitat de las unitats persistí dinc a l'epòca modèrna. === Lo sistèma metric e l'unificacion === [[Fichièr:Metric standards Rijksmuseum.jpg|thumb|right|Estalons deu sistèma metric realizats en [[1799]].]] {{veire|Sistèma metric}} La responsa mei decisiva au problèma de la diversitat de las unitats de mesura vienó de la [[Revolucion Francesa]]. En efèit, a la fin deu sègle XVIII, [[França]] comptava ua multitud d'unitats locaus e la volontat d'unificar lo sistèma deus pes e mesuras rejunhó l'ideau [[egalitat|egalitari]] e [[racionalisme|racionalista]] deu movement revolucionari. En [[1790]], l'[[Assemblada Nacionau]] carguè atau l'[[Acadèmia de las Sciéncias]] de concéber un sistèma d'unitats navèth, coherent e [[Universalisme|universau]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Suzanne Débarbat e Terry Quinn, « Les origines du système métrique en France et la Convention du mètre de 1875, qui a ouvert la voie au Système international d'unités et à sa révision de 2018 », ''Comptes rendus - Physique'', vol. 20, n° 1-2,‎ 2018, pp. 6-21.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Georges Lacour-Gayet (pref. François Furet), ''Talleyrand'', Payot, 1990, p. 130.</ref>. L'ambicion èra de rómper dab las unitats antropometricas e arbitràrias en fondant las unitats navèras sus grandors tiradas de la natura. L'utilizacion de la natura com supòrt de las definicions èra ua innovacion importanta pr'amor que permetè d'afirmar lo caractèr universau de las unitats en los destacant deus particularismes [[nacion|nacionaus]]. Lo [[mètre]] estó atau definit com la dètz-milionau partida deu quart deu [[meridian]] [[Tèrra|terrèstre]], e ua expedicion estó organizada tà mesurar dab precision un arc d'aqueth meridian<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guillaume Bigourdan, ''Le système métrique des poids et mesures. Son établissement et sa propagation graduelle, avec l'histoire des opérations qui ont servi à déterminer le mètre et le kilogramme'', París, Gauthier-Villars, 1901, 506 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Jacques Levallois, ''Mesurer la terre : 300 ans de géodésie française'', París, Presses de l’Ecole nationale des ponts et chaussées, 1988, 389 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Baptiste Delambre e Pierre Méchain, ''Base du système métrique décimal, ou Mesure de l'arc du méridien compris entre les parallèles de Dunkerque et Barcelone'', París, 1806-1810.</ref>. L'unitat de [[massa]], lo [[quilograma]], estó restacada a la massa d'un volume d'[[aiga]] determinat<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord, « Discours non prononcé de M. de Talleyrand, évêque d'Autun, sur les poids et mesures, en annexe de la séance du 9 mars 1790 », dens ''Archives Parlementaires de 1787 à 1860 - Première série (1787-1799), t. XII : Du 2 mars au 14 avril 1790'', París, Librairie Administrative P. Dupont, 1881, pp. 104-108.</ref>. Ua auta evolucion màger estó de basar lo sistèma navèth suu [[sistèma decimau]], ua proposicion formulada peu purmèr còp peu [[matematicas|matematician]] [[Simon Stevin]] ([[1548]]-[[1620]]) e represa per mantua figura intellectuau deus sègles seguents com [[Joan Lo Redon d'Alembert|d'Alembert]] ([[1717]]-[[1783]])<ref>'''[[neerlandés|(nl)]]''' Simon Stevin, ''De Thiende'', Christoffel Plantijn, 1585.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' René Taton, Myriana Ilic, Danielle Fauque e Robert Halleux, « La tentative de Stevin pour la décimalisation de la métrologie », ''Cahiers de métrologie'', n° 1,‎ 1983, pp. 5-19.</ref>. L'interès de la basa decimau èra de simplificar considerablament los calculs per rapòrt a las subdivisions irregularas precedentament en vigor. Estalons materiaus, lo mètre e lo quilograma deus Archius, estón fabricats tà servir de referéncia o tà presentar las unitats a la populacion<ref>Exemples d'aqueths estalons populars son los mètres installats dens París per la [[Convencion Nacionala|Convencion]]. Dus son enqüèra vededers [[plaça Vendôme]] e [[carrèra Vaugirard]].</ref>. L'adopcion deu [[sistèma metric]] estó dificila e la soa difusion, en [[França]] puish dens lo monde, estó progressiva. Totun, en [[1875]], la [[Convencion deu Mètre]], signada per mantun país, establí oficiaument ua [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|organizacion internacionau]] cargada de velhar a l'uniformitat de las mesuras, consacrant lo caractèr d'ara enlà mondiau d'aquera enterpresa. Drin a drin, maugrat resisténcias a còps importantas e la longa persisténcia de las unitats popularas dens la vita vitanta, permetó de crear e d'adoptar unitats comunas<ref>Dens lo cas de França, lo sistèma metric estó fin finau impausat per ua lei en 1837 (Jacques Boyer, « Le centenaire du système métrique. », ''Revue encyclopédique : recueil documentaire universel et illustré'', Larousse,‎ 1899, p. 848).</ref><ref>Dens la rèsta deu monde, país com Portugau, los País Baish, Espanha o Grècia adoptèn, formaument o non, lo sistèma metric enter [[1810]] e [[1840]]. A partir de [[1850]], las [[exposicion universala|exposicions universaus]] joguèn un ròtle important dens la difusion deu sistèma hòra d'Euròpa. La convencion deu Mètre permetó d'obtiéner conversions importantas, mes a còps tardivas : Alemanha en [[1871]], Russia en [[1918]], China en [[1929]], Índia en [[1956]], Reiaume Unit en [[1965]], etc.</ref>. === Las definicions modèrnas === [[Fichièr:Relations between New SI units definitions.svg|thumb|right|Representacion de las sèt unitats de basa deu Sistèma Internacionau e de las sèt constantas fondamentaus permetent de'us definir.]] {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Au sègle XX, l'enterpresa d'unificacion que's perseguí dab l'adopcion oficiau deu [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] (SI) en [[1960]]<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Organizant l'ensemble de las unitats a l'entorn d'un nombre petit d'unitats de basa, lo SI vadó la referéncia mondiau de la mesura [[sciéncia|scientifica]] e [[Tecnica|tecnica]]. En parallèl, las definicions de las unitats evoluèn de faiçon importanta. En efèit, los estalons materiaus, com lo mètre o lo quilograma deus Archius, presentavan l'inconvenient d'estar objèctes fisics somés a ua lenta degradacion, a variacions imperceptiblas o a accidents de manipulacion. Estó donc decidit de tornar definir las unitats a partir de fenomèns [[natura|naturaus]] reproductibles. Per exemple, en [[1960]], lo mètre estó definit a partir de la longor d'ua [[electromagnetisme|radiacion]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guilhem Gallot, « L'interféromètre de Fabry-Pérot », ''Bulletin de la Sabix (société des amis de la bibliothèque et de l'histoire de l'École Polytechnique)'', París, vol. 18,‎ 1997, pp. 63-67.</ref>. Puish, en [[1983]], ua definicion navèra, basada sus la velocitat de la [[lutz]], entrè en vigor. En [[2019]], aqueras transformacions abotín a l'adopcion de definicions fondadas sus de constantas fondamentaus de la [[fisica]] per totas las unitats de basa deu SI<ref>'''[[francés|(fr)]]''' ''Résolution 1 de la 26e CGPM. Sur la révision du Système international d'unités (SI)'', 2018.</ref>. Lo cas mei complicat estó lo deu [[quilograma]] qui es d'ara enlà definit a partir de la [[constanta de Planck]]. === Lo desvolopament de la metrologia === {{veire|Metrologia}} Parallèlament a la quista d'unitats universaus, que's desvolopè progressivament ua reflexion sus la mesura era medisha e sus la soa fidabilitat, qui balhè neishença a la [[metrologia]], es a díser a la « sciéncia de la mesura ». Aquera reflexion estó purmèr estimulada per las [[sciéncia|sciéncias]] qui exigivan ua precision grana, en particular l'[[astronomia]] e la [[geodesia]]. En efèit, en repetint las lors observacions, los saberuts constatèn que las mesuras d'ua medisha grandor permetèn pas jamei d'obtiéner exactament lo medish resultat, mes que's dispersavan a l'entorn d'ua valor. Totun, comprenón qu'aqueth fenomèn èra ligat a ua part d'error impossibla a eliminar. Aquò merquè la debuta de tribalhs destinats a caracterizar e a limitar los sons efèits. Lo prumèr tribalh màger dens aqueth maine estó la teoria de las errors, desvolopada enter los sègles XVIII e XIX per [[matematicas|matematicians]] com [[Adrien-Marie Legendre|Legendre]] ([[1752]]-[[1833]]) e [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] ([[1777]]-[[1855]])<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Aimé Fuchs, « Plaidoyer pour la loi normale », ''Pour la Science'',‎ 1995, p. 17.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Bru, « La courbe de Gauss ou le théorème de Bernoulli raconté aux enfants », ''Mathematics and Social Sciences'', vol. 175, n° 3,‎ 2006, pp. 5-23.</ref>. Aqueras recèrcas permetón d'elaborar metòdes tà tractar las mesuras entecadas d'error, especiaument lo [[metòde deus mendres carrats]]. [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] mostrè egaument que las errors de mesura accidentaus se desparteishen segon ua lei caracteristica, aperada [[lei normau]], representada per ua corba en fòrma de [[campana]]. Aqueras atrunas vadón drin a drin la nòrma tà tractar tots los tipes de mesura [[sciéncia|scientifica]]. La signatura de la Convencion deu Mètre e la creacion deu [[Burèu Internacionau deus Pes e Mesuras]] permetón de pausar las basas de la [[metrologia]] modèrna a partir de la fin deu sègle XIX. Un hialat d'institucions, fondat suus laboratòris nacionaus en carga de la conservacion deus estalons nacionaus, assegurè la coeréncia de las referéncias. Favorizè tanben l'emergéncia de concèptes comuns ([[cadena d'estalonatge]], [[traçabilitat metrologica]], incertitud de mesura, etc.). La metrologia vadó atau ua [[sciéncia]] au còp teorica e practica, essenciau a l'[[industria]], au [[comèrci]] e a la recèrca. == Grandors, unitats e estalons == === Grandors fisicas === {{veire|Grandor fisica}} Ua [[grandor fisica]] es ua proprietat d'un fenomèn, d'un còs o d'ua [[compausat quimic|substància]] qui's pòt mesurar, es a díser exprimir dab un nombre e, sovent, ua unitat. La [[longor]], la [[massa]], la [[durada]], la [[temperatura]] o l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] d'un [[corrent electric]] son exemples de grandors fisicas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Comité commun pour les guides en métrologie (JCGM), ''Vocabulaire international de métrologie (VIM) : concepts fondamentaux et généraux et termes associés (JCGM 200:2012)'', Sèvres, Bureau international des poids et mesures, 3{{a}} edicion, 2012.</ref>. Lo principi fondamentau de la mesura es de comparar la grandor mesurada a ua grandor de medisha natura adoptada com referéncia. Las grandors shens dimension resultan lo mei sovent deu rapòrt de duas grandors de medisha natura, çò qu'entraina l'anullacion de las unitats. Per exemple, es lo cas de la [[densitat]] qui resulta d'un rapòrt enter duas [[massa volumica|massas volumicas]]. Ua medisha grandor pòt estar exprimida dens diferentas unitats. Per exemple, ua longor de cinc [[mètre]]s es egau a cinc cents centimètres o cinc mila millimètres. Totun, si l'unitat e la valor qui l'acompanha pòden cambiar, la grandor demora identica. Dus tipes de grandors son distinguits. Las grandors escalaras que son entièrament descrivudas per un nombre acompanhat o non d'ua unitat (temperatura, massa, etc.). Las grandors [[vector (matematicas)|vectoriaus]] possedeishen egaument ua direccion e un sens ([[velocitat]], [[fòrça]], etc.). La lor mesura necessita alavetz de determinar ua valor, mes tanben ua orientacion. === Unitats e estalons === Las unitats de mesure son grandors escalaras reaus, definidas e adoptadas per convencion. Permeten de comparar tota grandor de medisha natura tad exprimir lo rapòrt deus dus dab un nombre. Pòden estar definidas a partir de constantas fondamentaus o per d'estalons. Aqueths estalons son la materializacion concrèta d'ua grandor fisica, coneguda dab ua exactitud grana<ref>'''[[francés|(fr)]]''' JCGM - Joint Committee for Guides in Metrology, « Vocabulaire international de métrologie — Concepts fondamentaux et généraux et termes associés (VIM) », 2008.</ref>. Son egaument objèctes materiaus conservats dab suenh. Sèrven de basa a la fabricacion de copias, d'usatge de mei en mei corrent, destinadas aus laboratòris, a l'industria o au comèrci. Aqueras copias son regularament comparadas a estalons de referéncia tà garantir la lor exactitud. En efèit, tà assegurar la comparabilitat de duas mesuras realizadas dens endrets diferents, cau demostrar un rapòrt enter aqueras duas mesuras, dirècte o indirècte, a un medish estalon de referéncia. Aquera exigéncia a miat a l'organizacion d'ua ierarquia deus estalons. A la cima, que's tròban los estalons internacionaus realizats per laboratòris reconeishuts peu [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|BIPM]]. Puish, vienen los estalons nacionaus, los estalons utilizats peus laboratòris de metrologia acreditats e, fin finau, los estalons utilizats correntament dens la vita quotidiana<ref>Dens los laboratòris avent hòrtas constrentas metrologicas, aqueth principi mia a ua ierarquia intèrna deus estalons. Per exemple, estalons son utilizats tà verificar la conformitat de las balanças cada dia e un estalon especiau es reservat tà verificar los estalons quotidians en cas de dobte.</ref>. === Grandors de basa e grandors derivadas === Las grandors fisicas pòden estar ligadas enter eras per relacions de dependéncia. Per exemple, ua [[velocitat]] es un rapòrt enter ua longor e ua durada, ua [[Aira|susfàcia]] es lo produit de duas longors e ua [[fòrça]] lo produit d'ua [[acceleracion]] e d'ua [[massa]]. Aqueras relacions permeten de redusir lo nombre de grandors fondamentaus a definir tà poder exprimir totas las autas. Que's distingueish atau las grandors de basa, causidas per convencion com independentas, e las grandors derivadas qui s'exprimeishen en foncion de las prumèras dab relacions [[matematicas]]. La causida de las grandors de basa es pas impausada per la natura. Resulta d'ua convencion, retienuda per la soa comoditat. Per exemple, dens lo Sistèma Internacionau, sèt grandors de basa son estadas retienudas : la [[longor]], la [[massa]], lo [[temps]], l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] deu [[corrent electric]], la [[temperatura]], la [[quantitat de matèria]] e l'[[intensitat luminosa]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Franck Jedrzejewski, ''Histoire universelle de la mesure'', Ellipses, 2020, p. 165.</ref>. Cada grandor fondamentau es associada a ua dimension qui exprimeish la soa natura independentament de l'unitat causida tà la mesurar. Aqueras dimensions de basa son notadas dab simbèus definits per convencion. Per exemple, L per la longor, M per la massa e T peu temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' David Rouvel, « Scolie sur le Système international d'unités (SI) », ''Bulletin de l'union des physiciens'', n° 911, heurèr de 2009, p. 212.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010, pp. 109-256.</ref>. La dimension de las grandors derivadas s'obtien en combinant las dimensions. Per exemple, la velocitat a per dimension L.T⁻¹ e la fòrça M.L.T⁻². Aquera analisi dimensionau constitueish sustot ua atruna preciosa tà verificar la coheréncia d'ua formula [[fisica]] o tà prevéder la forma d'ua relacion enter grandors. === Lo Sistèma Internacionau d'Unitats === {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Lo [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] es lo sistèma d'unitats mei largament utilizat dens lo monde, en particular dens los maines [[sciéncia|scientific]] e [[Tecnica|tecnic]]. Gessit deu [[sistèma metric]], es gerit per las organizacions internacionaus de [[metrologia]] e constitueish uei la referéncia mondiau de la mesura. Es basat sus sèt unitats de basa qui corresponen a las sèt grandors de basa : lo [[mètre]] per la [[longor]], lo [[quilograma]] per la [[massa]], la [[segonda]] peu [[temps]], l'[[ampère]] per l'[[intensitat electrica|intensitat]] deu [[corrent electric]], lo [[kelvin]] per la [[temperatura]], la [[mòla]] per la [[quantitat de matèria]] e la [[candela]] per l'[[intensitat luminosa]]. Totas las autas unitats, ditas derivadas, que's basteishen a partir d'aqueras sèt unitats de basa. Atau, l'unitat de [[velocitat]] es lo mètre per segonda<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Lo SI a conservat lo caractèr decimau deu [[sistèma metric]]. Los multiples de las unitats s'obtienen en los multiplicant o en los dividint per poténcias de dètz, designats per prefixes normalizats. Per exemple, « quilo » designa un factor 1000. Aquera estructura regulara facilita hèra l'expression e la conversion de las mesuras. Fin finau, despuish la refòrma de 2019, las sèt unitats de basa deu SI son definidas a partir de constantas fondamentaus de la fisica, çò que'us confereish ua estabilitat e ua universalitat completas, independentas de tot objècte materiau. == Lo procèssus de mesura == [[Fichièr:FourMetricInstruments.JPG|thumb|right|Instruments de mesura usuaus.]] La mesura d'ua grandor necessita l'utilizacion d'un [[instrument de mesura]], es a díser d'un dispositiu concebut tà comparar la grandor mesurada a l'unitat de referéncia en vista de determinar la soa valor. Aqueths instruments son plan variats e adaptats a la natura de la grandor recercada. Deven egaument estar adaptats au besonh de precision demandat. Las mesuras pòden estar dirèctas o indirèctas. Dens ua mesura dirècta, la grandor es obtienuda suu pic per l'instrument. Per exemple, es lo cas d'ua longor lejuda sus ua règla o d'ua massa lejuda sus ua balança. Dens ua mesura indirècta, la grandor recercada es calculada a partir de la mesura dirècta d'autas grandors. Per exemple, es lo cas d'ua velocitat determinada a partir de la mesura d'ua distància e ua durada e deu calcul deu rapòrt d'aqueras duas grandors. Tà hornir resultats hidables, un instrument deu estar estalonat, es a díser que las soas indicacions deven estar comparadas a las d'un estalon de referéncia tà determinar un escart eventuau. L'estalonatge permet tanben de ligar las mesuras de l'instrument a la cadena de traçabilitat, garanta de la lor coheréncia. En parallèle, la qualitat d'ua mesura depend de mantua caracteristica de l'instrument e deu metòde utilizat. Totun, tres nocions principaus permetent de l'apreciar<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Claude Engrand, ''De la métrologie fondamentale à son application industrielle'', Librairie scientifique Albert Blanchart, 1976.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Christiane Joffin, Françoise Lafont e Élisabeth Mathieu, ''Mesure et Instrumentation'', Delagrave-Casteilla, 2017.</ref> : * la [[justessa (metrologia)|justessa]] designa l'aptitud a hornir ua valor pròcha de la valor vertadèra, shens escart sistematic ; * la [[fidelitat (metrologia)|fidelitat]] designa l'aptitud a hornir resultats concordants quan la mesura es repetida dens las medishas condicions ; * la [[resolucion (metrologia)|resolucion]] designa la mei petita variacion de la grandor detectabla per l'instrument. == Incertitud e error de mesura == En despieit, o a causa, de la precision deus metòdes e deus materiaus utilizats, las mesuras de grandors fisicas ne son pas jamei perfèitas. Lo resultat difereish tostemps, de faiçon mei o mensh importanta, de la valor vertadèra de la grandor. Aqueth escart es ua preocupacion centrau de la [[metrologia]] e, de faiçon generau en [[sciéncia]], ua valor non acompanhada d'ua estimacion de la soa fidabilitat n'a pas nat interès. Duas familhas d'errors son [[tradicion|tradicionaument]] definidas. Las errors sistematicas afèctan totas las mesuras de la medisha faiçon e dens lo medish sens. Vienen per exemple d'ua manca de reglatge de l'instrument, d'un estalonatge imperfèit o d'un metòde biaishat. Son reproductiblas e pòden, en principi, estar identificadas e corregidas. Las errors aleatòrias, au contrari, vàrian de faiçon imprevisibla d'ua mesura a l'auta. Dens las medishas condicions, entrainan ua dispersion deus resultats a l'entorn d'ua valor [[mejana (matematicas)|mejana]]. == Mesura fisica en mecanica classica == En [[mecanica classica]], ua '''mesura fisica''' qu'ei ua valor numeric o [[Magnitud fisica|magnitud]] d'un atribut fisic d'un objècte, coma la [[longor]], la [[capacitat]], lo [[volum]] o la [[massa]], obtenguda per experimentacion e exprimida dens ua escala d'[[Unitat de mesura|unitats]]. Dens lo [[Sistèma Internacional d'Unitats]] pòt èsser lo [[mètre]], lo [[litre]] o lo [[quilograma]]. == Mesura fisica en mecanica quantica == En [[mecanica quantica]], quan mesuran ua grandor fisica (un atribut fisic), que pòden obténguer mei d’un resultat. Que parlan de probabilitat d’obténguer un resultat.   === Los resultats possibles d’ua mesura en fisica quantica === [[Fichièr:Quantificacion de l'energia.png|alt=Valors quantificadas que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).|vinheta|Valors que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).]] A la grandor fisica A, qu’ei associada ua [[Observabla (quantica)|observabla]] Â. Aquera [[Observabla (quantica)|observabla]] que s’escriu per ua matriça de N colomnas e N linhas. Que pòden escríver la matriça dab la fòrma d'ua matriça diagonau. Tots los coeficients de la matriça que son nuls manca los de la diagonala. Que parlan de diagonalisacion. Las valors diagonaus de la matriça que son ditas valors pròprias de l’operator hermician. Que corresponen aus resultats possibles de la mesura fisica. Se i a un nombre finit de valors pròprias, que i a un nombre fenit de resultats possibles. Que dísen los resultats de la mesura que son quantificats. Que vesen ací lo principi de quantificacion : Las mesuras ne pòden pas balhar sonque résultats qui corresponen a las valors pròprias deus operators matematics. Totas las valors ne son pas possiblas. == Annèxas == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Aparelh de mesura]]. * [[Convencion deu Mètre]]. * [[Estalon]]. * [[Metrotecnia]]. * [[Metrologia]]. * [[Magnitud fisica]]. * [[Postulats de la fisica quantica]]. * [[Sistèma Internacional d'Unitats]]. * [[Teoria de la mesura]]. * [[Unitat de mesura]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Le Système international d'unités - Brochure 9, Bureau international des poids et mesures, 2019. * '''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Metrologia|*]] qet4cf2espiinniziwiqseojg3ol2a1 2512681 2512680 2026-11-08T08:36:18Z Nicolas Eynaud 6858 /* Incertitud e error de mesura */ 2512681 wikitext text/x-wiki {{1000 fondamentals}} {{Dialècte Gascon}} [[Fichièr:Standard_kilogram,_2.jpg|thumb|Patron del quilograma estandard]] La '''mesura fisica''' qu'ei l'accion de determinar la o las valors d'ua grandor (longor, capacitat, etc.), per comparason dab ua grandor constanta de medisha espècia presa coma tèrme de referéncia (etalon o unitat). == Istòria == === Las mesuras ancianas === L'existéncia de preocupacions ligadas a questions de mesura es atestada tanlèu l'[[escritura]] apareishuda dens maines variats com lo [[comèrci]], l'[[agricultura]], la construccion o l'[[astronomia]]. Atau, las prumèras [[civilizacion]]s devón s'acordar sus sistèmas d'unitats tà, au minimom, mesurar las [[longor]]s, las [[aira|susfàcias]], los [[volum|volumes]], las [[massa]]s e lo [[temps]]. Aqueras unitats ancianas èran sovent d'origina antropometrica, es a díser fondadas sus las [[anatomia|dimensions deu còs uman]] com lo [[pè (unitat)|pè]], la [[cobdada (unitat)|cobdada]] o lo [[poç (unitat)|poç]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Roope O. Kaaronen, Mikael A. Manninen e Jussi T. Eronen, « Body-based units of measure in cultural evolution », ''Science'', vol. 380, n° 6648, 2023, pp. 948-954.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Robert R. Crease, ''World in the balance: The historic quest for an absolute system of measurement'', WW Norton & Company, 2011.</ref>. Autas unitats hasèvan referéncia a objèctes o a practicas correntas, disponiblas suu pic e intuitivas. Per exemple, estón sovent utilizadas la quantitat de [[gran]] contenguda dens un recipient o la susfàcia lauradissa en un periòde determinat ([[jorn]], [[setmana]], [[sason]], etc.)<ref>Per exemple, l'[[acre (unitat)|acre]], plan utilizada dens los país anglosaxons, correspon probablament a la susfàcia lauradissa en un dia per un atelatge de dus bueus (Ronald Edward Zupko, ''A Dictionary of Weights and Measures for the British Isles: The Middle Ages to the Twentieth Century'', American Philosophical Society, 1985, p. 2).</ref>. Totun, aquera comoditat avèva un defaut grèu. En efèit, en l'abséncia d'uniformitat, las unitats variavan enter las regions e las [[vila]]s e, a còps, segon la natura de la mercaderia mesurada. En mei, ua medisha denominacion podèva designar valors diferentas segon los lòcs, fenomèn enqüèra plan vededer dab lo [[Sistèma Imperiau]]<ref>Per exemple, dens aqueth sistèma, lo tèrme gallon pòt designar lo gallon imperiau (4,546 09 L), lo gallon american (3,785 411 784 L) o lo gallon american sec (4,404 883 770 86 L).</ref>. Aquò complicava los escambis, èra ua hont de confusion e podèva favorizar los abús o las fraudas. Tà limitar aqueras dificultats, las autoritats ensagèn lèu de fixar de referéncias e mantua [[civilizacion]], en [[Mesopotamia]], en [[Egipte Antic|Egipte]] o dens lo [[Mar Mediterranèa|monde mediterranèu]], definín estalons conservats dens lòcs publics o [[religions|religiós]]. Sistèmas de susvelhança estón tanben creats com los [[esclavatge|esclaus]] publics [[Atenas|atenians]] en carga deu contròle de las [[moneda|monedas]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paulin Ismard, ''La Démocratie contre les experts, Les esclaves publics en Grèce ancienne'', Seuil, 2015.</ref>. Totun, aqueras temptativas d'uniformizacion demorèn limitadas dens la lor portada [[geografia|geografica]] e la diversitat de las unitats persistí dinc a l'epòca modèrna. === Lo sistèma metric e l'unificacion === [[Fichièr:Metric standards Rijksmuseum.jpg|thumb|right|Estalons deu sistèma metric realizats en [[1799]].]] {{veire|Sistèma metric}} La responsa mei decisiva au problèma de la diversitat de las unitats de mesura vienó de la [[Revolucion Francesa]]. En efèit, a la fin deu sègle XVIII, [[França]] comptava ua multitud d'unitats locaus e la volontat d'unificar lo sistèma deus pes e mesuras rejunhó l'ideau [[egalitat|egalitari]] e [[racionalisme|racionalista]] deu movement revolucionari. En [[1790]], l'[[Assemblada Nacionau]] carguè atau l'[[Acadèmia de las Sciéncias]] de concéber un sistèma d'unitats navèth, coherent e [[Universalisme|universau]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Suzanne Débarbat e Terry Quinn, « Les origines du système métrique en France et la Convention du mètre de 1875, qui a ouvert la voie au Système international d'unités et à sa révision de 2018 », ''Comptes rendus - Physique'', vol. 20, n° 1-2,‎ 2018, pp. 6-21.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Georges Lacour-Gayet (pref. François Furet), ''Talleyrand'', Payot, 1990, p. 130.</ref>. L'ambicion èra de rómper dab las unitats antropometricas e arbitràrias en fondant las unitats navèras sus grandors tiradas de la natura. L'utilizacion de la natura com supòrt de las definicions èra ua innovacion importanta pr'amor que permetè d'afirmar lo caractèr universau de las unitats en los destacant deus particularismes [[nacion|nacionaus]]. Lo [[mètre]] estó atau definit com la dètz-milionau partida deu quart deu [[meridian]] [[Tèrra|terrèstre]], e ua expedicion estó organizada tà mesurar dab precision un arc d'aqueth meridian<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guillaume Bigourdan, ''Le système métrique des poids et mesures. Son établissement et sa propagation graduelle, avec l'histoire des opérations qui ont servi à déterminer le mètre et le kilogramme'', París, Gauthier-Villars, 1901, 506 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Jacques Levallois, ''Mesurer la terre : 300 ans de géodésie française'', París, Presses de l’Ecole nationale des ponts et chaussées, 1988, 389 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Baptiste Delambre e Pierre Méchain, ''Base du système métrique décimal, ou Mesure de l'arc du méridien compris entre les parallèles de Dunkerque et Barcelone'', París, 1806-1810.</ref>. L'unitat de [[massa]], lo [[quilograma]], estó restacada a la massa d'un volume d'[[aiga]] determinat<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord, « Discours non prononcé de M. de Talleyrand, évêque d'Autun, sur les poids et mesures, en annexe de la séance du 9 mars 1790 », dens ''Archives Parlementaires de 1787 à 1860 - Première série (1787-1799), t. XII : Du 2 mars au 14 avril 1790'', París, Librairie Administrative P. Dupont, 1881, pp. 104-108.</ref>. Ua auta evolucion màger estó de basar lo sistèma navèth suu [[sistèma decimau]], ua proposicion formulada peu purmèr còp peu [[matematicas|matematician]] [[Simon Stevin]] ([[1548]]-[[1620]]) e represa per mantua figura intellectuau deus sègles seguents com [[Joan Lo Redon d'Alembert|d'Alembert]] ([[1717]]-[[1783]])<ref>'''[[neerlandés|(nl)]]''' Simon Stevin, ''De Thiende'', Christoffel Plantijn, 1585.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' René Taton, Myriana Ilic, Danielle Fauque e Robert Halleux, « La tentative de Stevin pour la décimalisation de la métrologie », ''Cahiers de métrologie'', n° 1,‎ 1983, pp. 5-19.</ref>. L'interès de la basa decimau èra de simplificar considerablament los calculs per rapòrt a las subdivisions irregularas precedentament en vigor. Estalons materiaus, lo mètre e lo quilograma deus Archius, estón fabricats tà servir de referéncia o tà presentar las unitats a la populacion<ref>Exemples d'aqueths estalons populars son los mètres installats dens París per la [[Convencion Nacionala|Convencion]]. Dus son enqüèra vededers [[plaça Vendôme]] e [[carrèra Vaugirard]].</ref>. L'adopcion deu [[sistèma metric]] estó dificila e la soa difusion, en [[França]] puish dens lo monde, estó progressiva. Totun, en [[1875]], la [[Convencion deu Mètre]], signada per mantun país, establí oficiaument ua [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|organizacion internacionau]] cargada de velhar a l'uniformitat de las mesuras, consacrant lo caractèr d'ara enlà mondiau d'aquera enterpresa. Drin a drin, maugrat resisténcias a còps importantas e la longa persisténcia de las unitats popularas dens la vita vitanta, permetó de crear e d'adoptar unitats comunas<ref>Dens lo cas de França, lo sistèma metric estó fin finau impausat per ua lei en 1837 (Jacques Boyer, « Le centenaire du système métrique. », ''Revue encyclopédique : recueil documentaire universel et illustré'', Larousse,‎ 1899, p. 848).</ref><ref>Dens la rèsta deu monde, país com Portugau, los País Baish, Espanha o Grècia adoptèn, formaument o non, lo sistèma metric enter [[1810]] e [[1840]]. A partir de [[1850]], las [[exposicion universala|exposicions universaus]] joguèn un ròtle important dens la difusion deu sistèma hòra d'Euròpa. La convencion deu Mètre permetó d'obtiéner conversions importantas, mes a còps tardivas : Alemanha en [[1871]], Russia en [[1918]], China en [[1929]], Índia en [[1956]], Reiaume Unit en [[1965]], etc.</ref>. === Las definicions modèrnas === [[Fichièr:Relations between New SI units definitions.svg|thumb|right|Representacion de las sèt unitats de basa deu Sistèma Internacionau e de las sèt constantas fondamentaus permetent de'us definir.]] {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Au sègle XX, l'enterpresa d'unificacion que's perseguí dab l'adopcion oficiau deu [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] (SI) en [[1960]]<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Organizant l'ensemble de las unitats a l'entorn d'un nombre petit d'unitats de basa, lo SI vadó la referéncia mondiau de la mesura [[sciéncia|scientifica]] e [[Tecnica|tecnica]]. En parallèl, las definicions de las unitats evoluèn de faiçon importanta. En efèit, los estalons materiaus, com lo mètre o lo quilograma deus Archius, presentavan l'inconvenient d'estar objèctes fisics somés a ua lenta degradacion, a variacions imperceptiblas o a accidents de manipulacion. Estó donc decidit de tornar definir las unitats a partir de fenomèns [[natura|naturaus]] reproductibles. Per exemple, en [[1960]], lo mètre estó definit a partir de la longor d'ua [[electromagnetisme|radiacion]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guilhem Gallot, « L'interféromètre de Fabry-Pérot », ''Bulletin de la Sabix (société des amis de la bibliothèque et de l'histoire de l'École Polytechnique)'', París, vol. 18,‎ 1997, pp. 63-67.</ref>. Puish, en [[1983]], ua definicion navèra, basada sus la velocitat de la [[lutz]], entrè en vigor. En [[2019]], aqueras transformacions abotín a l'adopcion de definicions fondadas sus de constantas fondamentaus de la [[fisica]] per totas las unitats de basa deu SI<ref>'''[[francés|(fr)]]''' ''Résolution 1 de la 26e CGPM. Sur la révision du Système international d'unités (SI)'', 2018.</ref>. Lo cas mei complicat estó lo deu [[quilograma]] qui es d'ara enlà definit a partir de la [[constanta de Planck]]. === Lo desvolopament de la metrologia === {{veire|Metrologia}} Parallèlament a la quista d'unitats universaus, que's desvolopè progressivament ua reflexion sus la mesura era medisha e sus la soa fidabilitat, qui balhè neishença a la [[metrologia]], es a díser a la « sciéncia de la mesura ». Aquera reflexion estó purmèr estimulada per las [[sciéncia|sciéncias]] qui exigivan ua precision grana, en particular l'[[astronomia]] e la [[geodesia]]. En efèit, en repetint las lors observacions, los saberuts constatèn que las mesuras d'ua medisha grandor permetèn pas jamei d'obtiéner exactament lo medish resultat, mes que's dispersavan a l'entorn d'ua valor. Totun, comprenón qu'aqueth fenomèn èra ligat a ua part d'error impossibla a eliminar. Aquò merquè la debuta de tribalhs destinats a caracterizar e a limitar los sons efèits. Lo prumèr tribalh màger dens aqueth maine estó la teoria de las errors, desvolopada enter los sègles XVIII e XIX per [[matematicas|matematicians]] com [[Adrien-Marie Legendre|Legendre]] ([[1752]]-[[1833]]) e [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] ([[1777]]-[[1855]])<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Aimé Fuchs, « Plaidoyer pour la loi normale », ''Pour la Science'',‎ 1995, p. 17.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Bru, « La courbe de Gauss ou le théorème de Bernoulli raconté aux enfants », ''Mathematics and Social Sciences'', vol. 175, n° 3,‎ 2006, pp. 5-23.</ref>. Aqueras recèrcas permetón d'elaborar metòdes tà tractar las mesuras entecadas d'error, especiaument lo [[metòde deus mendres carrats]]. [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] mostrè egaument que las errors de mesura accidentaus se desparteishen segon ua lei caracteristica, aperada [[lei normau]], representada per ua corba en fòrma de [[campana]]. Aqueras atrunas vadón drin a drin la nòrma tà tractar tots los tipes de mesura [[sciéncia|scientifica]]. La signatura de la Convencion deu Mètre e la creacion deu [[Burèu Internacionau deus Pes e Mesuras]] permetón de pausar las basas de la [[metrologia]] modèrna a partir de la fin deu sègle XIX. Un hialat d'institucions, fondat suus laboratòris nacionaus en carga de la conservacion deus estalons nacionaus, assegurè la coeréncia de las referéncias. Favorizè tanben l'emergéncia de concèptes comuns ([[cadena d'estalonatge]], [[traçabilitat metrologica]], incertitud de mesura, etc.). La metrologia vadó atau ua [[sciéncia]] au còp teorica e practica, essenciau a l'[[industria]], au [[comèrci]] e a la recèrca. == Grandors, unitats e estalons == === Grandors fisicas === {{veire|Grandor fisica}} Ua [[grandor fisica]] es ua proprietat d'un fenomèn, d'un còs o d'ua [[compausat quimic|substància]] qui's pòt mesurar, es a díser exprimir dab un nombre e, sovent, ua unitat. La [[longor]], la [[massa]], la [[durada]], la [[temperatura]] o l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] d'un [[corrent electric]] son exemples de grandors fisicas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Comité commun pour les guides en métrologie (JCGM), ''Vocabulaire international de métrologie (VIM) : concepts fondamentaux et généraux et termes associés (JCGM 200:2012)'', Sèvres, Bureau international des poids et mesures, 3{{a}} edicion, 2012.</ref>. Lo principi fondamentau de la mesura es de comparar la grandor mesurada a ua grandor de medisha natura adoptada com referéncia. Las grandors shens dimension resultan lo mei sovent deu rapòrt de duas grandors de medisha natura, çò qu'entraina l'anullacion de las unitats. Per exemple, es lo cas de la [[densitat]] qui resulta d'un rapòrt enter duas [[massa volumica|massas volumicas]]. Ua medisha grandor pòt estar exprimida dens diferentas unitats. Per exemple, ua longor de cinc [[mètre]]s es egau a cinc cents centimètres o cinc mila millimètres. Totun, si l'unitat e la valor qui l'acompanha pòden cambiar, la grandor demora identica. Dus tipes de grandors son distinguits. Las grandors escalaras que son entièrament descrivudas per un nombre acompanhat o non d'ua unitat (temperatura, massa, etc.). Las grandors [[vector (matematicas)|vectoriaus]] possedeishen egaument ua direccion e un sens ([[velocitat]], [[fòrça]], etc.). La lor mesura necessita alavetz de determinar ua valor, mes tanben ua orientacion. === Unitats e estalons === Las unitats de mesure son grandors escalaras reaus, definidas e adoptadas per convencion. Permeten de comparar tota grandor de medisha natura tad exprimir lo rapòrt deus dus dab un nombre. Pòden estar definidas a partir de constantas fondamentaus o per d'estalons. Aqueths estalons son la materializacion concrèta d'ua grandor fisica, coneguda dab ua exactitud grana<ref>'''[[francés|(fr)]]''' JCGM - Joint Committee for Guides in Metrology, « Vocabulaire international de métrologie — Concepts fondamentaux et généraux et termes associés (VIM) », 2008.</ref>. Son egaument objèctes materiaus conservats dab suenh. Sèrven de basa a la fabricacion de copias, d'usatge de mei en mei corrent, destinadas aus laboratòris, a l'industria o au comèrci. Aqueras copias son regularament comparadas a estalons de referéncia tà garantir la lor exactitud. En efèit, tà assegurar la comparabilitat de duas mesuras realizadas dens endrets diferents, cau demostrar un rapòrt enter aqueras duas mesuras, dirècte o indirècte, a un medish estalon de referéncia. Aquera exigéncia a miat a l'organizacion d'ua ierarquia deus estalons. A la cima, que's tròban los estalons internacionaus realizats per laboratòris reconeishuts peu [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|BIPM]]. Puish, vienen los estalons nacionaus, los estalons utilizats peus laboratòris de metrologia acreditats e, fin finau, los estalons utilizats correntament dens la vita quotidiana<ref>Dens los laboratòris avent hòrtas constrentas metrologicas, aqueth principi mia a ua ierarquia intèrna deus estalons. Per exemple, estalons son utilizats tà verificar la conformitat de las balanças cada dia e un estalon especiau es reservat tà verificar los estalons quotidians en cas de dobte.</ref>. === Grandors de basa e grandors derivadas === Las grandors fisicas pòden estar ligadas enter eras per relacions de dependéncia. Per exemple, ua [[velocitat]] es un rapòrt enter ua longor e ua durada, ua [[Aira|susfàcia]] es lo produit de duas longors e ua [[fòrça]] lo produit d'ua [[acceleracion]] e d'ua [[massa]]. Aqueras relacions permeten de redusir lo nombre de grandors fondamentaus a definir tà poder exprimir totas las autas. Que's distingueish atau las grandors de basa, causidas per convencion com independentas, e las grandors derivadas qui s'exprimeishen en foncion de las prumèras dab relacions [[matematicas]]. La causida de las grandors de basa es pas impausada per la natura. Resulta d'ua convencion, retienuda per la soa comoditat. Per exemple, dens lo Sistèma Internacionau, sèt grandors de basa son estadas retienudas : la [[longor]], la [[massa]], lo [[temps]], l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] deu [[corrent electric]], la [[temperatura]], la [[quantitat de matèria]] e l'[[intensitat luminosa]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Franck Jedrzejewski, ''Histoire universelle de la mesure'', Ellipses, 2020, p. 165.</ref>. Cada grandor fondamentau es associada a ua dimension qui exprimeish la soa natura independentament de l'unitat causida tà la mesurar. Aqueras dimensions de basa son notadas dab simbèus definits per convencion. Per exemple, L per la longor, M per la massa e T peu temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' David Rouvel, « Scolie sur le Système international d'unités (SI) », ''Bulletin de l'union des physiciens'', n° 911, heurèr de 2009, p. 212.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010, pp. 109-256.</ref>. La dimension de las grandors derivadas s'obtien en combinant las dimensions. Per exemple, la velocitat a per dimension L.T⁻¹ e la fòrça M.L.T⁻². Aquera analisi dimensionau constitueish sustot ua atruna preciosa tà verificar la coheréncia d'ua formula [[fisica]] o tà prevéder la forma d'ua relacion enter grandors. === Lo Sistèma Internacionau d'Unitats === {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Lo [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] es lo sistèma d'unitats mei largament utilizat dens lo monde, en particular dens los maines [[sciéncia|scientific]] e [[Tecnica|tecnic]]. Gessit deu [[sistèma metric]], es gerit per las organizacions internacionaus de [[metrologia]] e constitueish uei la referéncia mondiau de la mesura. Es basat sus sèt unitats de basa qui corresponen a las sèt grandors de basa : lo [[mètre]] per la [[longor]], lo [[quilograma]] per la [[massa]], la [[segonda]] peu [[temps]], l'[[ampère]] per l'[[intensitat electrica|intensitat]] deu [[corrent electric]], lo [[kelvin]] per la [[temperatura]], la [[mòla]] per la [[quantitat de matèria]] e la [[candela]] per l'[[intensitat luminosa]]. Totas las autas unitats, ditas derivadas, que's basteishen a partir d'aqueras sèt unitats de basa. Atau, l'unitat de [[velocitat]] es lo mètre per segonda<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Lo SI a conservat lo caractèr decimau deu [[sistèma metric]]. Los multiples de las unitats s'obtienen en los multiplicant o en los dividint per poténcias de dètz, designats per prefixes normalizats. Per exemple, « quilo » designa un factor 1000. Aquera estructura regulara facilita hèra l'expression e la conversion de las mesuras. Fin finau, despuish la refòrma de 2019, las sèt unitats de basa deu SI son definidas a partir de constantas fondamentaus de la fisica, çò que'us confereish ua estabilitat e ua universalitat completas, independentas de tot objècte materiau. == Lo procèssus de mesura == [[Fichièr:FourMetricInstruments.JPG|thumb|right|Instruments de mesura usuaus.]] La mesura d'ua grandor necessita l'utilizacion d'un [[instrument de mesura]], es a díser d'un dispositiu concebut tà comparar la grandor mesurada a l'unitat de referéncia en vista de determinar la soa valor. Aqueths instruments son plan variats e adaptats a la natura de la grandor recercada. Deven egaument estar adaptats au besonh de precision demandat. Las mesuras pòden estar dirèctas o indirèctas. Dens ua mesura dirècta, la grandor es obtienuda suu pic per l'instrument. Per exemple, es lo cas d'ua longor lejuda sus ua règla o d'ua massa lejuda sus ua balança. Dens ua mesura indirècta, la grandor recercada es calculada a partir de la mesura dirècta d'autas grandors. Per exemple, es lo cas d'ua velocitat determinada a partir de la mesura d'ua distància e ua durada e deu calcul deu rapòrt d'aqueras duas grandors. Tà hornir resultats hidables, un instrument deu estar estalonat, es a díser que las soas indicacions deven estar comparadas a las d'un estalon de referéncia tà determinar un escart eventuau. L'estalonatge permet tanben de ligar las mesuras de l'instrument a la cadena de traçabilitat, garanta de la lor coheréncia. En parallèle, la qualitat d'ua mesura depend de mantua caracteristica de l'instrument e deu metòde utilizat. Totun, tres nocions principaus permetent de l'apreciar<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Claude Engrand, ''De la métrologie fondamentale à son application industrielle'', Librairie scientifique Albert Blanchart, 1976.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Christiane Joffin, Françoise Lafont e Élisabeth Mathieu, ''Mesure et Instrumentation'', Delagrave-Casteilla, 2017.</ref> : * la [[justessa (metrologia)|justessa]] designa l'aptitud a hornir ua valor pròcha de la valor vertadèra, shens escart sistematic ; * la [[fidelitat (metrologia)|fidelitat]] designa l'aptitud a hornir resultats concordants quan la mesura es repetida dens las medishas condicions ; * la [[resolucion (metrologia)|resolucion]] designa la mei petita variacion de la grandor detectabla per l'instrument. == Incertitud e error de mesura == En despieit, o a causa, de la precision deus metòdes e deus materiaus utilizats, las mesuras de grandors fisicas ne son pas jamei perfèitas. Lo resultat difereish tostemps, de faiçon mei o mensh importanta, de la valor vertadèra de la grandor. Aqueth escart es ua preocupacion centrau de la [[metrologia]] e, de faiçon generau en [[sciéncia]], ua valor non acompanhada d'ua estimacion de la soa fidabilitat n'a pas nat interès. Duas familhas d'errors son [[tradicion|tradicionaument]] definidas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' VIM collectif, JCGM 200 : 2008 : Vocabulaire international de métrologie - Concepts fondamentaux et généraux et termes associés, BIPM, 2008, p. 25, n° 2.26.</ref>. Las errors sistematicas afèctan totas las mesuras de la medisha faiçon e dens lo medish sens. Vienen per exemple d'ua manca de reglatge de l'instrument, d'un estalonatge imperfèit o d'un metòde biaishat. Son reproductiblas e pòden, en principi, estar identificadas e corregidas. Las errors aleatòrias, au contrari, vàrian de faiçon imprevisibla d'ua mesura a l'auta. Dens las medishas condicions, entrainan ua dispersion deus resultats a l'entorn d'ua valor [[mejana (matematicas)|mejana]]. == Mesura fisica en mecanica classica == En [[mecanica classica]], ua '''mesura fisica''' qu'ei ua valor numeric o [[Magnitud fisica|magnitud]] d'un atribut fisic d'un objècte, coma la [[longor]], la [[capacitat]], lo [[volum]] o la [[massa]], obtenguda per experimentacion e exprimida dens ua escala d'[[Unitat de mesura|unitats]]. Dens lo [[Sistèma Internacional d'Unitats]] pòt èsser lo [[mètre]], lo [[litre]] o lo [[quilograma]]. == Mesura fisica en mecanica quantica == En [[mecanica quantica]], quan mesuran ua grandor fisica (un atribut fisic), que pòden obténguer mei d’un resultat. Que parlan de probabilitat d’obténguer un resultat.   === Los resultats possibles d’ua mesura en fisica quantica === [[Fichièr:Quantificacion de l'energia.png|alt=Valors quantificadas que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).|vinheta|Valors que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).]] A la grandor fisica A, qu’ei associada ua [[Observabla (quantica)|observabla]] Â. Aquera [[Observabla (quantica)|observabla]] que s’escriu per ua matriça de N colomnas e N linhas. Que pòden escríver la matriça dab la fòrma d'ua matriça diagonau. Tots los coeficients de la matriça que son nuls manca los de la diagonala. Que parlan de diagonalisacion. Las valors diagonaus de la matriça que son ditas valors pròprias de l’operator hermician. Que corresponen aus resultats possibles de la mesura fisica. Se i a un nombre finit de valors pròprias, que i a un nombre fenit de resultats possibles. Que dísen los resultats de la mesura que son quantificats. Que vesen ací lo principi de quantificacion : Las mesuras ne pòden pas balhar sonque résultats qui corresponen a las valors pròprias deus operators matematics. Totas las valors ne son pas possiblas. == Annèxas == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Aparelh de mesura]]. * [[Convencion deu Mètre]]. * [[Estalon]]. * [[Metrotecnia]]. * [[Metrologia]]. * [[Magnitud fisica]]. * [[Postulats de la fisica quantica]]. * [[Sistèma Internacional d'Unitats]]. * [[Teoria de la mesura]]. * [[Unitat de mesura]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Le Système international d'unités - Brochure 9, Bureau international des poids et mesures, 2019. * '''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Metrologia|*]] m3ly1680kq5y144t1wvx9rlld59ou9v 2512683 2512681 2026-11-08T08:38:07Z Nicolas Eynaud 6858 /* Incertitud e error de mesura */ 2512683 wikitext text/x-wiki {{1000 fondamentals}} {{Dialècte Gascon}} [[Fichièr:Standard_kilogram,_2.jpg|thumb|Patron del quilograma estandard]] La '''mesura fisica''' qu'ei l'accion de determinar la o las valors d'ua grandor (longor, capacitat, etc.), per comparason dab ua grandor constanta de medisha espècia presa coma tèrme de referéncia (etalon o unitat). == Istòria == === Las mesuras ancianas === L'existéncia de preocupacions ligadas a questions de mesura es atestada tanlèu l'[[escritura]] apareishuda dens maines variats com lo [[comèrci]], l'[[agricultura]], la construccion o l'[[astronomia]]. Atau, las prumèras [[civilizacion]]s devón s'acordar sus sistèmas d'unitats tà, au minimom, mesurar las [[longor]]s, las [[aira|susfàcias]], los [[volum|volumes]], las [[massa]]s e lo [[temps]]. Aqueras unitats ancianas èran sovent d'origina antropometrica, es a díser fondadas sus las [[anatomia|dimensions deu còs uman]] com lo [[pè (unitat)|pè]], la [[cobdada (unitat)|cobdada]] o lo [[poç (unitat)|poç]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Roope O. Kaaronen, Mikael A. Manninen e Jussi T. Eronen, « Body-based units of measure in cultural evolution », ''Science'', vol. 380, n° 6648, 2023, pp. 948-954.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Robert R. Crease, ''World in the balance: The historic quest for an absolute system of measurement'', WW Norton & Company, 2011.</ref>. Autas unitats hasèvan referéncia a objèctes o a practicas correntas, disponiblas suu pic e intuitivas. Per exemple, estón sovent utilizadas la quantitat de [[gran]] contenguda dens un recipient o la susfàcia lauradissa en un periòde determinat ([[jorn]], [[setmana]], [[sason]], etc.)<ref>Per exemple, l'[[acre (unitat)|acre]], plan utilizada dens los país anglosaxons, correspon probablament a la susfàcia lauradissa en un dia per un atelatge de dus bueus (Ronald Edward Zupko, ''A Dictionary of Weights and Measures for the British Isles: The Middle Ages to the Twentieth Century'', American Philosophical Society, 1985, p. 2).</ref>. Totun, aquera comoditat avèva un defaut grèu. En efèit, en l'abséncia d'uniformitat, las unitats variavan enter las regions e las [[vila]]s e, a còps, segon la natura de la mercaderia mesurada. En mei, ua medisha denominacion podèva designar valors diferentas segon los lòcs, fenomèn enqüèra plan vededer dab lo [[Sistèma Imperiau]]<ref>Per exemple, dens aqueth sistèma, lo tèrme gallon pòt designar lo gallon imperiau (4,546 09 L), lo gallon american (3,785 411 784 L) o lo gallon american sec (4,404 883 770 86 L).</ref>. Aquò complicava los escambis, èra ua hont de confusion e podèva favorizar los abús o las fraudas. Tà limitar aqueras dificultats, las autoritats ensagèn lèu de fixar de referéncias e mantua [[civilizacion]], en [[Mesopotamia]], en [[Egipte Antic|Egipte]] o dens lo [[Mar Mediterranèa|monde mediterranèu]], definín estalons conservats dens lòcs publics o [[religions|religiós]]. Sistèmas de susvelhança estón tanben creats com los [[esclavatge|esclaus]] publics [[Atenas|atenians]] en carga deu contròle de las [[moneda|monedas]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paulin Ismard, ''La Démocratie contre les experts, Les esclaves publics en Grèce ancienne'', Seuil, 2015.</ref>. Totun, aqueras temptativas d'uniformizacion demorèn limitadas dens la lor portada [[geografia|geografica]] e la diversitat de las unitats persistí dinc a l'epòca modèrna. === Lo sistèma metric e l'unificacion === [[Fichièr:Metric standards Rijksmuseum.jpg|thumb|right|Estalons deu sistèma metric realizats en [[1799]].]] {{veire|Sistèma metric}} La responsa mei decisiva au problèma de la diversitat de las unitats de mesura vienó de la [[Revolucion Francesa]]. En efèit, a la fin deu sègle XVIII, [[França]] comptava ua multitud d'unitats locaus e la volontat d'unificar lo sistèma deus pes e mesuras rejunhó l'ideau [[egalitat|egalitari]] e [[racionalisme|racionalista]] deu movement revolucionari. En [[1790]], l'[[Assemblada Nacionau]] carguè atau l'[[Acadèmia de las Sciéncias]] de concéber un sistèma d'unitats navèth, coherent e [[Universalisme|universau]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Suzanne Débarbat e Terry Quinn, « Les origines du système métrique en France et la Convention du mètre de 1875, qui a ouvert la voie au Système international d'unités et à sa révision de 2018 », ''Comptes rendus - Physique'', vol. 20, n° 1-2,‎ 2018, pp. 6-21.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Georges Lacour-Gayet (pref. François Furet), ''Talleyrand'', Payot, 1990, p. 130.</ref>. L'ambicion èra de rómper dab las unitats antropometricas e arbitràrias en fondant las unitats navèras sus grandors tiradas de la natura. L'utilizacion de la natura com supòrt de las definicions èra ua innovacion importanta pr'amor que permetè d'afirmar lo caractèr universau de las unitats en los destacant deus particularismes [[nacion|nacionaus]]. Lo [[mètre]] estó atau definit com la dètz-milionau partida deu quart deu [[meridian]] [[Tèrra|terrèstre]], e ua expedicion estó organizada tà mesurar dab precision un arc d'aqueth meridian<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guillaume Bigourdan, ''Le système métrique des poids et mesures. Son établissement et sa propagation graduelle, avec l'histoire des opérations qui ont servi à déterminer le mètre et le kilogramme'', París, Gauthier-Villars, 1901, 506 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Jacques Levallois, ''Mesurer la terre : 300 ans de géodésie française'', París, Presses de l’Ecole nationale des ponts et chaussées, 1988, 389 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Baptiste Delambre e Pierre Méchain, ''Base du système métrique décimal, ou Mesure de l'arc du méridien compris entre les parallèles de Dunkerque et Barcelone'', París, 1806-1810.</ref>. L'unitat de [[massa]], lo [[quilograma]], estó restacada a la massa d'un volume d'[[aiga]] determinat<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord, « Discours non prononcé de M. de Talleyrand, évêque d'Autun, sur les poids et mesures, en annexe de la séance du 9 mars 1790 », dens ''Archives Parlementaires de 1787 à 1860 - Première série (1787-1799), t. XII : Du 2 mars au 14 avril 1790'', París, Librairie Administrative P. Dupont, 1881, pp. 104-108.</ref>. Ua auta evolucion màger estó de basar lo sistèma navèth suu [[sistèma decimau]], ua proposicion formulada peu purmèr còp peu [[matematicas|matematician]] [[Simon Stevin]] ([[1548]]-[[1620]]) e represa per mantua figura intellectuau deus sègles seguents com [[Joan Lo Redon d'Alembert|d'Alembert]] ([[1717]]-[[1783]])<ref>'''[[neerlandés|(nl)]]''' Simon Stevin, ''De Thiende'', Christoffel Plantijn, 1585.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' René Taton, Myriana Ilic, Danielle Fauque e Robert Halleux, « La tentative de Stevin pour la décimalisation de la métrologie », ''Cahiers de métrologie'', n° 1,‎ 1983, pp. 5-19.</ref>. L'interès de la basa decimau èra de simplificar considerablament los calculs per rapòrt a las subdivisions irregularas precedentament en vigor. Estalons materiaus, lo mètre e lo quilograma deus Archius, estón fabricats tà servir de referéncia o tà presentar las unitats a la populacion<ref>Exemples d'aqueths estalons populars son los mètres installats dens París per la [[Convencion Nacionala|Convencion]]. Dus son enqüèra vededers [[plaça Vendôme]] e [[carrèra Vaugirard]].</ref>. L'adopcion deu [[sistèma metric]] estó dificila e la soa difusion, en [[França]] puish dens lo monde, estó progressiva. Totun, en [[1875]], la [[Convencion deu Mètre]], signada per mantun país, establí oficiaument ua [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|organizacion internacionau]] cargada de velhar a l'uniformitat de las mesuras, consacrant lo caractèr d'ara enlà mondiau d'aquera enterpresa. Drin a drin, maugrat resisténcias a còps importantas e la longa persisténcia de las unitats popularas dens la vita vitanta, permetó de crear e d'adoptar unitats comunas<ref>Dens lo cas de França, lo sistèma metric estó fin finau impausat per ua lei en 1837 (Jacques Boyer, « Le centenaire du système métrique. », ''Revue encyclopédique : recueil documentaire universel et illustré'', Larousse,‎ 1899, p. 848).</ref><ref>Dens la rèsta deu monde, país com Portugau, los País Baish, Espanha o Grècia adoptèn, formaument o non, lo sistèma metric enter [[1810]] e [[1840]]. A partir de [[1850]], las [[exposicion universala|exposicions universaus]] joguèn un ròtle important dens la difusion deu sistèma hòra d'Euròpa. La convencion deu Mètre permetó d'obtiéner conversions importantas, mes a còps tardivas : Alemanha en [[1871]], Russia en [[1918]], China en [[1929]], Índia en [[1956]], Reiaume Unit en [[1965]], etc.</ref>. === Las definicions modèrnas === [[Fichièr:Relations between New SI units definitions.svg|thumb|right|Representacion de las sèt unitats de basa deu Sistèma Internacionau e de las sèt constantas fondamentaus permetent de'us definir.]] {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Au sègle XX, l'enterpresa d'unificacion que's perseguí dab l'adopcion oficiau deu [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] (SI) en [[1960]]<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Organizant l'ensemble de las unitats a l'entorn d'un nombre petit d'unitats de basa, lo SI vadó la referéncia mondiau de la mesura [[sciéncia|scientifica]] e [[Tecnica|tecnica]]. En parallèl, las definicions de las unitats evoluèn de faiçon importanta. En efèit, los estalons materiaus, com lo mètre o lo quilograma deus Archius, presentavan l'inconvenient d'estar objèctes fisics somés a ua lenta degradacion, a variacions imperceptiblas o a accidents de manipulacion. Estó donc decidit de tornar definir las unitats a partir de fenomèns [[natura|naturaus]] reproductibles. Per exemple, en [[1960]], lo mètre estó definit a partir de la longor d'ua [[electromagnetisme|radiacion]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guilhem Gallot, « L'interféromètre de Fabry-Pérot », ''Bulletin de la Sabix (société des amis de la bibliothèque et de l'histoire de l'École Polytechnique)'', París, vol. 18,‎ 1997, pp. 63-67.</ref>. Puish, en [[1983]], ua definicion navèra, basada sus la velocitat de la [[lutz]], entrè en vigor. En [[2019]], aqueras transformacions abotín a l'adopcion de definicions fondadas sus de constantas fondamentaus de la [[fisica]] per totas las unitats de basa deu SI<ref>'''[[francés|(fr)]]''' ''Résolution 1 de la 26e CGPM. Sur la révision du Système international d'unités (SI)'', 2018.</ref>. Lo cas mei complicat estó lo deu [[quilograma]] qui es d'ara enlà definit a partir de la [[constanta de Planck]]. === Lo desvolopament de la metrologia === {{veire|Metrologia}} Parallèlament a la quista d'unitats universaus, que's desvolopè progressivament ua reflexion sus la mesura era medisha e sus la soa fidabilitat, qui balhè neishença a la [[metrologia]], es a díser a la « sciéncia de la mesura ». Aquera reflexion estó purmèr estimulada per las [[sciéncia|sciéncias]] qui exigivan ua precision grana, en particular l'[[astronomia]] e la [[geodesia]]. En efèit, en repetint las lors observacions, los saberuts constatèn que las mesuras d'ua medisha grandor permetèn pas jamei d'obtiéner exactament lo medish resultat, mes que's dispersavan a l'entorn d'ua valor. Totun, comprenón qu'aqueth fenomèn èra ligat a ua part d'error impossibla a eliminar. Aquò merquè la debuta de tribalhs destinats a caracterizar e a limitar los sons efèits. Lo prumèr tribalh màger dens aqueth maine estó la teoria de las errors, desvolopada enter los sègles XVIII e XIX per [[matematicas|matematicians]] com [[Adrien-Marie Legendre|Legendre]] ([[1752]]-[[1833]]) e [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] ([[1777]]-[[1855]])<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Aimé Fuchs, « Plaidoyer pour la loi normale », ''Pour la Science'',‎ 1995, p. 17.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Bru, « La courbe de Gauss ou le théorème de Bernoulli raconté aux enfants », ''Mathematics and Social Sciences'', vol. 175, n° 3,‎ 2006, pp. 5-23.</ref>. Aqueras recèrcas permetón d'elaborar metòdes tà tractar las mesuras entecadas d'error, especiaument lo [[metòde deus mendres carrats]]. [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] mostrè egaument que las errors de mesura accidentaus se desparteishen segon ua lei caracteristica, aperada [[lei normau]], representada per ua corba en fòrma de [[campana]]. Aqueras atrunas vadón drin a drin la nòrma tà tractar tots los tipes de mesura [[sciéncia|scientifica]]. La signatura de la Convencion deu Mètre e la creacion deu [[Burèu Internacionau deus Pes e Mesuras]] permetón de pausar las basas de la [[metrologia]] modèrna a partir de la fin deu sègle XIX. Un hialat d'institucions, fondat suus laboratòris nacionaus en carga de la conservacion deus estalons nacionaus, assegurè la coeréncia de las referéncias. Favorizè tanben l'emergéncia de concèptes comuns ([[cadena d'estalonatge]], [[traçabilitat metrologica]], incertitud de mesura, etc.). La metrologia vadó atau ua [[sciéncia]] au còp teorica e practica, essenciau a l'[[industria]], au [[comèrci]] e a la recèrca. == Grandors, unitats e estalons == === Grandors fisicas === {{veire|Grandor fisica}} Ua [[grandor fisica]] es ua proprietat d'un fenomèn, d'un còs o d'ua [[compausat quimic|substància]] qui's pòt mesurar, es a díser exprimir dab un nombre e, sovent, ua unitat. La [[longor]], la [[massa]], la [[durada]], la [[temperatura]] o l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] d'un [[corrent electric]] son exemples de grandors fisicas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Comité commun pour les guides en métrologie (JCGM), ''Vocabulaire international de métrologie (VIM) : concepts fondamentaux et généraux et termes associés (JCGM 200:2012)'', Sèvres, Bureau international des poids et mesures, 3{{a}} edicion, 2012.</ref>. Lo principi fondamentau de la mesura es de comparar la grandor mesurada a ua grandor de medisha natura adoptada com referéncia. Las grandors shens dimension resultan lo mei sovent deu rapòrt de duas grandors de medisha natura, çò qu'entraina l'anullacion de las unitats. Per exemple, es lo cas de la [[densitat]] qui resulta d'un rapòrt enter duas [[massa volumica|massas volumicas]]. Ua medisha grandor pòt estar exprimida dens diferentas unitats. Per exemple, ua longor de cinc [[mètre]]s es egau a cinc cents centimètres o cinc mila millimètres. Totun, si l'unitat e la valor qui l'acompanha pòden cambiar, la grandor demora identica. Dus tipes de grandors son distinguits. Las grandors escalaras que son entièrament descrivudas per un nombre acompanhat o non d'ua unitat (temperatura, massa, etc.). Las grandors [[vector (matematicas)|vectoriaus]] possedeishen egaument ua direccion e un sens ([[velocitat]], [[fòrça]], etc.). La lor mesura necessita alavetz de determinar ua valor, mes tanben ua orientacion. === Unitats e estalons === Las unitats de mesure son grandors escalaras reaus, definidas e adoptadas per convencion. Permeten de comparar tota grandor de medisha natura tad exprimir lo rapòrt deus dus dab un nombre. Pòden estar definidas a partir de constantas fondamentaus o per d'estalons. Aqueths estalons son la materializacion concrèta d'ua grandor fisica, coneguda dab ua exactitud grana<ref>'''[[francés|(fr)]]''' JCGM - Joint Committee for Guides in Metrology, « Vocabulaire international de métrologie — Concepts fondamentaux et généraux et termes associés (VIM) », 2008.</ref>. Son egaument objèctes materiaus conservats dab suenh. Sèrven de basa a la fabricacion de copias, d'usatge de mei en mei corrent, destinadas aus laboratòris, a l'industria o au comèrci. Aqueras copias son regularament comparadas a estalons de referéncia tà garantir la lor exactitud. En efèit, tà assegurar la comparabilitat de duas mesuras realizadas dens endrets diferents, cau demostrar un rapòrt enter aqueras duas mesuras, dirècte o indirècte, a un medish estalon de referéncia. Aquera exigéncia a miat a l'organizacion d'ua ierarquia deus estalons. A la cima, que's tròban los estalons internacionaus realizats per laboratòris reconeishuts peu [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|BIPM]]. Puish, vienen los estalons nacionaus, los estalons utilizats peus laboratòris de metrologia acreditats e, fin finau, los estalons utilizats correntament dens la vita quotidiana<ref>Dens los laboratòris avent hòrtas constrentas metrologicas, aqueth principi mia a ua ierarquia intèrna deus estalons. Per exemple, estalons son utilizats tà verificar la conformitat de las balanças cada dia e un estalon especiau es reservat tà verificar los estalons quotidians en cas de dobte.</ref>. === Grandors de basa e grandors derivadas === Las grandors fisicas pòden estar ligadas enter eras per relacions de dependéncia. Per exemple, ua [[velocitat]] es un rapòrt enter ua longor e ua durada, ua [[Aira|susfàcia]] es lo produit de duas longors e ua [[fòrça]] lo produit d'ua [[acceleracion]] e d'ua [[massa]]. Aqueras relacions permeten de redusir lo nombre de grandors fondamentaus a definir tà poder exprimir totas las autas. Que's distingueish atau las grandors de basa, causidas per convencion com independentas, e las grandors derivadas qui s'exprimeishen en foncion de las prumèras dab relacions [[matematicas]]. La causida de las grandors de basa es pas impausada per la natura. Resulta d'ua convencion, retienuda per la soa comoditat. Per exemple, dens lo Sistèma Internacionau, sèt grandors de basa son estadas retienudas : la [[longor]], la [[massa]], lo [[temps]], l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] deu [[corrent electric]], la [[temperatura]], la [[quantitat de matèria]] e l'[[intensitat luminosa]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Franck Jedrzejewski, ''Histoire universelle de la mesure'', Ellipses, 2020, p. 165.</ref>. Cada grandor fondamentau es associada a ua dimension qui exprimeish la soa natura independentament de l'unitat causida tà la mesurar. Aqueras dimensions de basa son notadas dab simbèus definits per convencion. Per exemple, L per la longor, M per la massa e T peu temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' David Rouvel, « Scolie sur le Système international d'unités (SI) », ''Bulletin de l'union des physiciens'', n° 911, heurèr de 2009, p. 212.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010, pp. 109-256.</ref>. La dimension de las grandors derivadas s'obtien en combinant las dimensions. Per exemple, la velocitat a per dimension L.T⁻¹ e la fòrça M.L.T⁻². Aquera analisi dimensionau constitueish sustot ua atruna preciosa tà verificar la coheréncia d'ua formula [[fisica]] o tà prevéder la forma d'ua relacion enter grandors. === Lo Sistèma Internacionau d'Unitats === {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Lo [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] es lo sistèma d'unitats mei largament utilizat dens lo monde, en particular dens los maines [[sciéncia|scientific]] e [[Tecnica|tecnic]]. Gessit deu [[sistèma metric]], es gerit per las organizacions internacionaus de [[metrologia]] e constitueish uei la referéncia mondiau de la mesura. Es basat sus sèt unitats de basa qui corresponen a las sèt grandors de basa : lo [[mètre]] per la [[longor]], lo [[quilograma]] per la [[massa]], la [[segonda]] peu [[temps]], l'[[ampère]] per l'[[intensitat electrica|intensitat]] deu [[corrent electric]], lo [[kelvin]] per la [[temperatura]], la [[mòla]] per la [[quantitat de matèria]] e la [[candela]] per l'[[intensitat luminosa]]. Totas las autas unitats, ditas derivadas, que's basteishen a partir d'aqueras sèt unitats de basa. Atau, l'unitat de [[velocitat]] es lo mètre per segonda<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Lo SI a conservat lo caractèr decimau deu [[sistèma metric]]. Los multiples de las unitats s'obtienen en los multiplicant o en los dividint per poténcias de dètz, designats per prefixes normalizats. Per exemple, « quilo » designa un factor 1000. Aquera estructura regulara facilita hèra l'expression e la conversion de las mesuras. Fin finau, despuish la refòrma de 2019, las sèt unitats de basa deu SI son definidas a partir de constantas fondamentaus de la fisica, çò que'us confereish ua estabilitat e ua universalitat completas, independentas de tot objècte materiau. == Lo procèssus de mesura == [[Fichièr:FourMetricInstruments.JPG|thumb|right|Instruments de mesura usuaus.]] La mesura d'ua grandor necessita l'utilizacion d'un [[instrument de mesura]], es a díser d'un dispositiu concebut tà comparar la grandor mesurada a l'unitat de referéncia en vista de determinar la soa valor. Aqueths instruments son plan variats e adaptats a la natura de la grandor recercada. Deven egaument estar adaptats au besonh de precision demandat. Las mesuras pòden estar dirèctas o indirèctas. Dens ua mesura dirècta, la grandor es obtienuda suu pic per l'instrument. Per exemple, es lo cas d'ua longor lejuda sus ua règla o d'ua massa lejuda sus ua balança. Dens ua mesura indirècta, la grandor recercada es calculada a partir de la mesura dirècta d'autas grandors. Per exemple, es lo cas d'ua velocitat determinada a partir de la mesura d'ua distància e ua durada e deu calcul deu rapòrt d'aqueras duas grandors. Tà hornir resultats hidables, un instrument deu estar estalonat, es a díser que las soas indicacions deven estar comparadas a las d'un estalon de referéncia tà determinar un escart eventuau. L'estalonatge permet tanben de ligar las mesuras de l'instrument a la cadena de traçabilitat, garanta de la lor coheréncia. En parallèle, la qualitat d'ua mesura depend de mantua caracteristica de l'instrument e deu metòde utilizat. Totun, tres nocions principaus permetent de l'apreciar<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Claude Engrand, ''De la métrologie fondamentale à son application industrielle'', Librairie scientifique Albert Blanchart, 1976.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Christiane Joffin, Françoise Lafont e Élisabeth Mathieu, ''Mesure et Instrumentation'', Delagrave-Casteilla, 2017.</ref> : * la [[justessa (metrologia)|justessa]] designa l'aptitud a hornir ua valor pròcha de la valor vertadèra, shens escart sistematic ; * la [[fidelitat (metrologia)|fidelitat]] designa l'aptitud a hornir resultats concordants quan la mesura es repetida dens las medishas condicions ; * la [[resolucion (metrologia)|resolucion]] designa la mei petita variacion de la grandor detectabla per l'instrument. == Incertitud e error de mesura == En despieit, o a causa, de la precision deus metòdes e deus materiaus utilizats, las mesuras de grandors fisicas ne son pas jamei perfèitas. Lo resultat difereish tostemps, de faiçon mei o mensh importanta, de la valor vertadèra de la grandor. Aqueth escart es ua preocupacion centrau de la [[metrologia]] e, de faiçon generau en [[sciéncia]], ua valor non acompanhada d'ua estimacion de la soa fidabilitat n'a pas nat interès. Duas familhas d'errors son [[tradicion|tradicionaument]] definidas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' VIM collectif, JCGM 200 : 2008 : Vocabulaire international de métrologie - Concepts fondamentaux et généraux et termes associés, BIPM, 2008, n° 2.20, n° 2.24 n° 2.26, n° 2.28 e 2.29.</ref>. Las errors sistematicas afèctan totas las mesuras de la medisha faiçon e dens lo medish sens. Vienen per exemple d'ua manca de reglatge de l'instrument, d'un estalonatge imperfèit o d'un metòde biaishat. Son reproductiblas e pòden, en principi, estar identificadas e corregidas. Las errors aleatòrias, au contrari, vàrian de faiçon imprevisibla d'ua mesura a l'auta. Dens las medishas condicions, entrainan ua dispersion deus resultats a l'entorn d'ua valor [[mejana (matematicas)|mejana]]. == Mesura fisica en mecanica classica == En [[mecanica classica]], ua '''mesura fisica''' qu'ei ua valor numeric o [[Magnitud fisica|magnitud]] d'un atribut fisic d'un objècte, coma la [[longor]], la [[capacitat]], lo [[volum]] o la [[massa]], obtenguda per experimentacion e exprimida dens ua escala d'[[Unitat de mesura|unitats]]. Dens lo [[Sistèma Internacional d'Unitats]] pòt èsser lo [[mètre]], lo [[litre]] o lo [[quilograma]]. == Mesura fisica en mecanica quantica == En [[mecanica quantica]], quan mesuran ua grandor fisica (un atribut fisic), que pòden obténguer mei d’un resultat. Que parlan de probabilitat d’obténguer un resultat.   === Los resultats possibles d’ua mesura en fisica quantica === [[Fichièr:Quantificacion de l'energia.png|alt=Valors quantificadas que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).|vinheta|Valors que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).]] A la grandor fisica A, qu’ei associada ua [[Observabla (quantica)|observabla]] Â. Aquera [[Observabla (quantica)|observabla]] que s’escriu per ua matriça de N colomnas e N linhas. Que pòden escríver la matriça dab la fòrma d'ua matriça diagonau. Tots los coeficients de la matriça que son nuls manca los de la diagonala. Que parlan de diagonalisacion. Las valors diagonaus de la matriça que son ditas valors pròprias de l’operator hermician. Que corresponen aus resultats possibles de la mesura fisica. Se i a un nombre finit de valors pròprias, que i a un nombre fenit de resultats possibles. Que dísen los resultats de la mesura que son quantificats. Que vesen ací lo principi de quantificacion : Las mesuras ne pòden pas balhar sonque résultats qui corresponen a las valors pròprias deus operators matematics. Totas las valors ne son pas possiblas. == Annèxas == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Aparelh de mesura]]. * [[Convencion deu Mètre]]. * [[Estalon]]. * [[Metrotecnia]]. * [[Metrologia]]. * [[Magnitud fisica]]. * [[Postulats de la fisica quantica]]. * [[Sistèma Internacional d'Unitats]]. * [[Teoria de la mesura]]. * [[Unitat de mesura]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Le Système international d'unités - Brochure 9, Bureau international des poids et mesures, 2019. * '''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Metrologia|*]] ctgu1yvqmqtrql7tf2qid0d4box89y9 2512684 2512683 2026-11-08T08:38:43Z Nicolas Eynaud 6858 /* Bibliografia */ 2512684 wikitext text/x-wiki {{1000 fondamentals}} {{Dialècte Gascon}} [[Fichièr:Standard_kilogram,_2.jpg|thumb|Patron del quilograma estandard]] La '''mesura fisica''' qu'ei l'accion de determinar la o las valors d'ua grandor (longor, capacitat, etc.), per comparason dab ua grandor constanta de medisha espècia presa coma tèrme de referéncia (etalon o unitat). == Istòria == === Las mesuras ancianas === L'existéncia de preocupacions ligadas a questions de mesura es atestada tanlèu l'[[escritura]] apareishuda dens maines variats com lo [[comèrci]], l'[[agricultura]], la construccion o l'[[astronomia]]. Atau, las prumèras [[civilizacion]]s devón s'acordar sus sistèmas d'unitats tà, au minimom, mesurar las [[longor]]s, las [[aira|susfàcias]], los [[volum|volumes]], las [[massa]]s e lo [[temps]]. Aqueras unitats ancianas èran sovent d'origina antropometrica, es a díser fondadas sus las [[anatomia|dimensions deu còs uman]] com lo [[pè (unitat)|pè]], la [[cobdada (unitat)|cobdada]] o lo [[poç (unitat)|poç]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Roope O. Kaaronen, Mikael A. Manninen e Jussi T. Eronen, « Body-based units of measure in cultural evolution », ''Science'', vol. 380, n° 6648, 2023, pp. 948-954.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Robert R. Crease, ''World in the balance: The historic quest for an absolute system of measurement'', WW Norton & Company, 2011.</ref>. Autas unitats hasèvan referéncia a objèctes o a practicas correntas, disponiblas suu pic e intuitivas. Per exemple, estón sovent utilizadas la quantitat de [[gran]] contenguda dens un recipient o la susfàcia lauradissa en un periòde determinat ([[jorn]], [[setmana]], [[sason]], etc.)<ref>Per exemple, l'[[acre (unitat)|acre]], plan utilizada dens los país anglosaxons, correspon probablament a la susfàcia lauradissa en un dia per un atelatge de dus bueus (Ronald Edward Zupko, ''A Dictionary of Weights and Measures for the British Isles: The Middle Ages to the Twentieth Century'', American Philosophical Society, 1985, p. 2).</ref>. Totun, aquera comoditat avèva un defaut grèu. En efèit, en l'abséncia d'uniformitat, las unitats variavan enter las regions e las [[vila]]s e, a còps, segon la natura de la mercaderia mesurada. En mei, ua medisha denominacion podèva designar valors diferentas segon los lòcs, fenomèn enqüèra plan vededer dab lo [[Sistèma Imperiau]]<ref>Per exemple, dens aqueth sistèma, lo tèrme gallon pòt designar lo gallon imperiau (4,546 09 L), lo gallon american (3,785 411 784 L) o lo gallon american sec (4,404 883 770 86 L).</ref>. Aquò complicava los escambis, èra ua hont de confusion e podèva favorizar los abús o las fraudas. Tà limitar aqueras dificultats, las autoritats ensagèn lèu de fixar de referéncias e mantua [[civilizacion]], en [[Mesopotamia]], en [[Egipte Antic|Egipte]] o dens lo [[Mar Mediterranèa|monde mediterranèu]], definín estalons conservats dens lòcs publics o [[religions|religiós]]. Sistèmas de susvelhança estón tanben creats com los [[esclavatge|esclaus]] publics [[Atenas|atenians]] en carga deu contròle de las [[moneda|monedas]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paulin Ismard, ''La Démocratie contre les experts, Les esclaves publics en Grèce ancienne'', Seuil, 2015.</ref>. Totun, aqueras temptativas d'uniformizacion demorèn limitadas dens la lor portada [[geografia|geografica]] e la diversitat de las unitats persistí dinc a l'epòca modèrna. === Lo sistèma metric e l'unificacion === [[Fichièr:Metric standards Rijksmuseum.jpg|thumb|right|Estalons deu sistèma metric realizats en [[1799]].]] {{veire|Sistèma metric}} La responsa mei decisiva au problèma de la diversitat de las unitats de mesura vienó de la [[Revolucion Francesa]]. En efèit, a la fin deu sègle XVIII, [[França]] comptava ua multitud d'unitats locaus e la volontat d'unificar lo sistèma deus pes e mesuras rejunhó l'ideau [[egalitat|egalitari]] e [[racionalisme|racionalista]] deu movement revolucionari. En [[1790]], l'[[Assemblada Nacionau]] carguè atau l'[[Acadèmia de las Sciéncias]] de concéber un sistèma d'unitats navèth, coherent e [[Universalisme|universau]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Suzanne Débarbat e Terry Quinn, « Les origines du système métrique en France et la Convention du mètre de 1875, qui a ouvert la voie au Système international d'unités et à sa révision de 2018 », ''Comptes rendus - Physique'', vol. 20, n° 1-2,‎ 2018, pp. 6-21.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Georges Lacour-Gayet (pref. François Furet), ''Talleyrand'', Payot, 1990, p. 130.</ref>. L'ambicion èra de rómper dab las unitats antropometricas e arbitràrias en fondant las unitats navèras sus grandors tiradas de la natura. L'utilizacion de la natura com supòrt de las definicions èra ua innovacion importanta pr'amor que permetè d'afirmar lo caractèr universau de las unitats en los destacant deus particularismes [[nacion|nacionaus]]. Lo [[mètre]] estó atau definit com la dètz-milionau partida deu quart deu [[meridian]] [[Tèrra|terrèstre]], e ua expedicion estó organizada tà mesurar dab precision un arc d'aqueth meridian<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guillaume Bigourdan, ''Le système métrique des poids et mesures. Son établissement et sa propagation graduelle, avec l'histoire des opérations qui ont servi à déterminer le mètre et le kilogramme'', París, Gauthier-Villars, 1901, 506 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Jacques Levallois, ''Mesurer la terre : 300 ans de géodésie française'', París, Presses de l’Ecole nationale des ponts et chaussées, 1988, 389 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Baptiste Delambre e Pierre Méchain, ''Base du système métrique décimal, ou Mesure de l'arc du méridien compris entre les parallèles de Dunkerque et Barcelone'', París, 1806-1810.</ref>. L'unitat de [[massa]], lo [[quilograma]], estó restacada a la massa d'un volume d'[[aiga]] determinat<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord, « Discours non prononcé de M. de Talleyrand, évêque d'Autun, sur les poids et mesures, en annexe de la séance du 9 mars 1790 », dens ''Archives Parlementaires de 1787 à 1860 - Première série (1787-1799), t. XII : Du 2 mars au 14 avril 1790'', París, Librairie Administrative P. Dupont, 1881, pp. 104-108.</ref>. Ua auta evolucion màger estó de basar lo sistèma navèth suu [[sistèma decimau]], ua proposicion formulada peu purmèr còp peu [[matematicas|matematician]] [[Simon Stevin]] ([[1548]]-[[1620]]) e represa per mantua figura intellectuau deus sègles seguents com [[Joan Lo Redon d'Alembert|d'Alembert]] ([[1717]]-[[1783]])<ref>'''[[neerlandés|(nl)]]''' Simon Stevin, ''De Thiende'', Christoffel Plantijn, 1585.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' René Taton, Myriana Ilic, Danielle Fauque e Robert Halleux, « La tentative de Stevin pour la décimalisation de la métrologie », ''Cahiers de métrologie'', n° 1,‎ 1983, pp. 5-19.</ref>. L'interès de la basa decimau èra de simplificar considerablament los calculs per rapòrt a las subdivisions irregularas precedentament en vigor. Estalons materiaus, lo mètre e lo quilograma deus Archius, estón fabricats tà servir de referéncia o tà presentar las unitats a la populacion<ref>Exemples d'aqueths estalons populars son los mètres installats dens París per la [[Convencion Nacionala|Convencion]]. Dus son enqüèra vededers [[plaça Vendôme]] e [[carrèra Vaugirard]].</ref>. L'adopcion deu [[sistèma metric]] estó dificila e la soa difusion, en [[França]] puish dens lo monde, estó progressiva. Totun, en [[1875]], la [[Convencion deu Mètre]], signada per mantun país, establí oficiaument ua [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|organizacion internacionau]] cargada de velhar a l'uniformitat de las mesuras, consacrant lo caractèr d'ara enlà mondiau d'aquera enterpresa. Drin a drin, maugrat resisténcias a còps importantas e la longa persisténcia de las unitats popularas dens la vita vitanta, permetó de crear e d'adoptar unitats comunas<ref>Dens lo cas de França, lo sistèma metric estó fin finau impausat per ua lei en 1837 (Jacques Boyer, « Le centenaire du système métrique. », ''Revue encyclopédique : recueil documentaire universel et illustré'', Larousse,‎ 1899, p. 848).</ref><ref>Dens la rèsta deu monde, país com Portugau, los País Baish, Espanha o Grècia adoptèn, formaument o non, lo sistèma metric enter [[1810]] e [[1840]]. A partir de [[1850]], las [[exposicion universala|exposicions universaus]] joguèn un ròtle important dens la difusion deu sistèma hòra d'Euròpa. La convencion deu Mètre permetó d'obtiéner conversions importantas, mes a còps tardivas : Alemanha en [[1871]], Russia en [[1918]], China en [[1929]], Índia en [[1956]], Reiaume Unit en [[1965]], etc.</ref>. === Las definicions modèrnas === [[Fichièr:Relations between New SI units definitions.svg|thumb|right|Representacion de las sèt unitats de basa deu Sistèma Internacionau e de las sèt constantas fondamentaus permetent de'us definir.]] {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Au sègle XX, l'enterpresa d'unificacion que's perseguí dab l'adopcion oficiau deu [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] (SI) en [[1960]]<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Organizant l'ensemble de las unitats a l'entorn d'un nombre petit d'unitats de basa, lo SI vadó la referéncia mondiau de la mesura [[sciéncia|scientifica]] e [[Tecnica|tecnica]]. En parallèl, las definicions de las unitats evoluèn de faiçon importanta. En efèit, los estalons materiaus, com lo mètre o lo quilograma deus Archius, presentavan l'inconvenient d'estar objèctes fisics somés a ua lenta degradacion, a variacions imperceptiblas o a accidents de manipulacion. Estó donc decidit de tornar definir las unitats a partir de fenomèns [[natura|naturaus]] reproductibles. Per exemple, en [[1960]], lo mètre estó definit a partir de la longor d'ua [[electromagnetisme|radiacion]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guilhem Gallot, « L'interféromètre de Fabry-Pérot », ''Bulletin de la Sabix (société des amis de la bibliothèque et de l'histoire de l'École Polytechnique)'', París, vol. 18,‎ 1997, pp. 63-67.</ref>. Puish, en [[1983]], ua definicion navèra, basada sus la velocitat de la [[lutz]], entrè en vigor. En [[2019]], aqueras transformacions abotín a l'adopcion de definicions fondadas sus de constantas fondamentaus de la [[fisica]] per totas las unitats de basa deu SI<ref>'''[[francés|(fr)]]''' ''Résolution 1 de la 26e CGPM. Sur la révision du Système international d'unités (SI)'', 2018.</ref>. Lo cas mei complicat estó lo deu [[quilograma]] qui es d'ara enlà definit a partir de la [[constanta de Planck]]. === Lo desvolopament de la metrologia === {{veire|Metrologia}} Parallèlament a la quista d'unitats universaus, que's desvolopè progressivament ua reflexion sus la mesura era medisha e sus la soa fidabilitat, qui balhè neishença a la [[metrologia]], es a díser a la « sciéncia de la mesura ». Aquera reflexion estó purmèr estimulada per las [[sciéncia|sciéncias]] qui exigivan ua precision grana, en particular l'[[astronomia]] e la [[geodesia]]. En efèit, en repetint las lors observacions, los saberuts constatèn que las mesuras d'ua medisha grandor permetèn pas jamei d'obtiéner exactament lo medish resultat, mes que's dispersavan a l'entorn d'ua valor. Totun, comprenón qu'aqueth fenomèn èra ligat a ua part d'error impossibla a eliminar. Aquò merquè la debuta de tribalhs destinats a caracterizar e a limitar los sons efèits. Lo prumèr tribalh màger dens aqueth maine estó la teoria de las errors, desvolopada enter los sègles XVIII e XIX per [[matematicas|matematicians]] com [[Adrien-Marie Legendre|Legendre]] ([[1752]]-[[1833]]) e [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] ([[1777]]-[[1855]])<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Aimé Fuchs, « Plaidoyer pour la loi normale », ''Pour la Science'',‎ 1995, p. 17.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Bru, « La courbe de Gauss ou le théorème de Bernoulli raconté aux enfants », ''Mathematics and Social Sciences'', vol. 175, n° 3,‎ 2006, pp. 5-23.</ref>. Aqueras recèrcas permetón d'elaborar metòdes tà tractar las mesuras entecadas d'error, especiaument lo [[metòde deus mendres carrats]]. [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] mostrè egaument que las errors de mesura accidentaus se desparteishen segon ua lei caracteristica, aperada [[lei normau]], representada per ua corba en fòrma de [[campana]]. Aqueras atrunas vadón drin a drin la nòrma tà tractar tots los tipes de mesura [[sciéncia|scientifica]]. La signatura de la Convencion deu Mètre e la creacion deu [[Burèu Internacionau deus Pes e Mesuras]] permetón de pausar las basas de la [[metrologia]] modèrna a partir de la fin deu sègle XIX. Un hialat d'institucions, fondat suus laboratòris nacionaus en carga de la conservacion deus estalons nacionaus, assegurè la coeréncia de las referéncias. Favorizè tanben l'emergéncia de concèptes comuns ([[cadena d'estalonatge]], [[traçabilitat metrologica]], incertitud de mesura, etc.). La metrologia vadó atau ua [[sciéncia]] au còp teorica e practica, essenciau a l'[[industria]], au [[comèrci]] e a la recèrca. == Grandors, unitats e estalons == === Grandors fisicas === {{veire|Grandor fisica}} Ua [[grandor fisica]] es ua proprietat d'un fenomèn, d'un còs o d'ua [[compausat quimic|substància]] qui's pòt mesurar, es a díser exprimir dab un nombre e, sovent, ua unitat. La [[longor]], la [[massa]], la [[durada]], la [[temperatura]] o l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] d'un [[corrent electric]] son exemples de grandors fisicas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Comité commun pour les guides en métrologie (JCGM), ''Vocabulaire international de métrologie (VIM) : concepts fondamentaux et généraux et termes associés (JCGM 200:2012)'', Sèvres, Bureau international des poids et mesures, 3{{a}} edicion, 2012.</ref>. Lo principi fondamentau de la mesura es de comparar la grandor mesurada a ua grandor de medisha natura adoptada com referéncia. Las grandors shens dimension resultan lo mei sovent deu rapòrt de duas grandors de medisha natura, çò qu'entraina l'anullacion de las unitats. Per exemple, es lo cas de la [[densitat]] qui resulta d'un rapòrt enter duas [[massa volumica|massas volumicas]]. Ua medisha grandor pòt estar exprimida dens diferentas unitats. Per exemple, ua longor de cinc [[mètre]]s es egau a cinc cents centimètres o cinc mila millimètres. Totun, si l'unitat e la valor qui l'acompanha pòden cambiar, la grandor demora identica. Dus tipes de grandors son distinguits. Las grandors escalaras que son entièrament descrivudas per un nombre acompanhat o non d'ua unitat (temperatura, massa, etc.). Las grandors [[vector (matematicas)|vectoriaus]] possedeishen egaument ua direccion e un sens ([[velocitat]], [[fòrça]], etc.). La lor mesura necessita alavetz de determinar ua valor, mes tanben ua orientacion. === Unitats e estalons === Las unitats de mesure son grandors escalaras reaus, definidas e adoptadas per convencion. Permeten de comparar tota grandor de medisha natura tad exprimir lo rapòrt deus dus dab un nombre. Pòden estar definidas a partir de constantas fondamentaus o per d'estalons. Aqueths estalons son la materializacion concrèta d'ua grandor fisica, coneguda dab ua exactitud grana<ref>'''[[francés|(fr)]]''' JCGM - Joint Committee for Guides in Metrology, « Vocabulaire international de métrologie — Concepts fondamentaux et généraux et termes associés (VIM) », 2008.</ref>. Son egaument objèctes materiaus conservats dab suenh. Sèrven de basa a la fabricacion de copias, d'usatge de mei en mei corrent, destinadas aus laboratòris, a l'industria o au comèrci. Aqueras copias son regularament comparadas a estalons de referéncia tà garantir la lor exactitud. En efèit, tà assegurar la comparabilitat de duas mesuras realizadas dens endrets diferents, cau demostrar un rapòrt enter aqueras duas mesuras, dirècte o indirècte, a un medish estalon de referéncia. Aquera exigéncia a miat a l'organizacion d'ua ierarquia deus estalons. A la cima, que's tròban los estalons internacionaus realizats per laboratòris reconeishuts peu [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|BIPM]]. Puish, vienen los estalons nacionaus, los estalons utilizats peus laboratòris de metrologia acreditats e, fin finau, los estalons utilizats correntament dens la vita quotidiana<ref>Dens los laboratòris avent hòrtas constrentas metrologicas, aqueth principi mia a ua ierarquia intèrna deus estalons. Per exemple, estalons son utilizats tà verificar la conformitat de las balanças cada dia e un estalon especiau es reservat tà verificar los estalons quotidians en cas de dobte.</ref>. === Grandors de basa e grandors derivadas === Las grandors fisicas pòden estar ligadas enter eras per relacions de dependéncia. Per exemple, ua [[velocitat]] es un rapòrt enter ua longor e ua durada, ua [[Aira|susfàcia]] es lo produit de duas longors e ua [[fòrça]] lo produit d'ua [[acceleracion]] e d'ua [[massa]]. Aqueras relacions permeten de redusir lo nombre de grandors fondamentaus a definir tà poder exprimir totas las autas. Que's distingueish atau las grandors de basa, causidas per convencion com independentas, e las grandors derivadas qui s'exprimeishen en foncion de las prumèras dab relacions [[matematicas]]. La causida de las grandors de basa es pas impausada per la natura. Resulta d'ua convencion, retienuda per la soa comoditat. Per exemple, dens lo Sistèma Internacionau, sèt grandors de basa son estadas retienudas : la [[longor]], la [[massa]], lo [[temps]], l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] deu [[corrent electric]], la [[temperatura]], la [[quantitat de matèria]] e l'[[intensitat luminosa]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Franck Jedrzejewski, ''Histoire universelle de la mesure'', Ellipses, 2020, p. 165.</ref>. Cada grandor fondamentau es associada a ua dimension qui exprimeish la soa natura independentament de l'unitat causida tà la mesurar. Aqueras dimensions de basa son notadas dab simbèus definits per convencion. Per exemple, L per la longor, M per la massa e T peu temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' David Rouvel, « Scolie sur le Système international d'unités (SI) », ''Bulletin de l'union des physiciens'', n° 911, heurèr de 2009, p. 212.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010, pp. 109-256.</ref>. La dimension de las grandors derivadas s'obtien en combinant las dimensions. Per exemple, la velocitat a per dimension L.T⁻¹ e la fòrça M.L.T⁻². Aquera analisi dimensionau constitueish sustot ua atruna preciosa tà verificar la coheréncia d'ua formula [[fisica]] o tà prevéder la forma d'ua relacion enter grandors. === Lo Sistèma Internacionau d'Unitats === {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Lo [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] es lo sistèma d'unitats mei largament utilizat dens lo monde, en particular dens los maines [[sciéncia|scientific]] e [[Tecnica|tecnic]]. Gessit deu [[sistèma metric]], es gerit per las organizacions internacionaus de [[metrologia]] e constitueish uei la referéncia mondiau de la mesura. Es basat sus sèt unitats de basa qui corresponen a las sèt grandors de basa : lo [[mètre]] per la [[longor]], lo [[quilograma]] per la [[massa]], la [[segonda]] peu [[temps]], l'[[ampère]] per l'[[intensitat electrica|intensitat]] deu [[corrent electric]], lo [[kelvin]] per la [[temperatura]], la [[mòla]] per la [[quantitat de matèria]] e la [[candela]] per l'[[intensitat luminosa]]. Totas las autas unitats, ditas derivadas, que's basteishen a partir d'aqueras sèt unitats de basa. Atau, l'unitat de [[velocitat]] es lo mètre per segonda<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Lo SI a conservat lo caractèr decimau deu [[sistèma metric]]. Los multiples de las unitats s'obtienen en los multiplicant o en los dividint per poténcias de dètz, designats per prefixes normalizats. Per exemple, « quilo » designa un factor 1000. Aquera estructura regulara facilita hèra l'expression e la conversion de las mesuras. Fin finau, despuish la refòrma de 2019, las sèt unitats de basa deu SI son definidas a partir de constantas fondamentaus de la fisica, çò que'us confereish ua estabilitat e ua universalitat completas, independentas de tot objècte materiau. == Lo procèssus de mesura == [[Fichièr:FourMetricInstruments.JPG|thumb|right|Instruments de mesura usuaus.]] La mesura d'ua grandor necessita l'utilizacion d'un [[instrument de mesura]], es a díser d'un dispositiu concebut tà comparar la grandor mesurada a l'unitat de referéncia en vista de determinar la soa valor. Aqueths instruments son plan variats e adaptats a la natura de la grandor recercada. Deven egaument estar adaptats au besonh de precision demandat. Las mesuras pòden estar dirèctas o indirèctas. Dens ua mesura dirècta, la grandor es obtienuda suu pic per l'instrument. Per exemple, es lo cas d'ua longor lejuda sus ua règla o d'ua massa lejuda sus ua balança. Dens ua mesura indirècta, la grandor recercada es calculada a partir de la mesura dirècta d'autas grandors. Per exemple, es lo cas d'ua velocitat determinada a partir de la mesura d'ua distància e ua durada e deu calcul deu rapòrt d'aqueras duas grandors. Tà hornir resultats hidables, un instrument deu estar estalonat, es a díser que las soas indicacions deven estar comparadas a las d'un estalon de referéncia tà determinar un escart eventuau. L'estalonatge permet tanben de ligar las mesuras de l'instrument a la cadena de traçabilitat, garanta de la lor coheréncia. En parallèle, la qualitat d'ua mesura depend de mantua caracteristica de l'instrument e deu metòde utilizat. Totun, tres nocions principaus permetent de l'apreciar<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Claude Engrand, ''De la métrologie fondamentale à son application industrielle'', Librairie scientifique Albert Blanchart, 1976.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Christiane Joffin, Françoise Lafont e Élisabeth Mathieu, ''Mesure et Instrumentation'', Delagrave-Casteilla, 2017.</ref> : * la [[justessa (metrologia)|justessa]] designa l'aptitud a hornir ua valor pròcha de la valor vertadèra, shens escart sistematic ; * la [[fidelitat (metrologia)|fidelitat]] designa l'aptitud a hornir resultats concordants quan la mesura es repetida dens las medishas condicions ; * la [[resolucion (metrologia)|resolucion]] designa la mei petita variacion de la grandor detectabla per l'instrument. == Incertitud e error de mesura == En despieit, o a causa, de la precision deus metòdes e deus materiaus utilizats, las mesuras de grandors fisicas ne son pas jamei perfèitas. Lo resultat difereish tostemps, de faiçon mei o mensh importanta, de la valor vertadèra de la grandor. Aqueth escart es ua preocupacion centrau de la [[metrologia]] e, de faiçon generau en [[sciéncia]], ua valor non acompanhada d'ua estimacion de la soa fidabilitat n'a pas nat interès. Duas familhas d'errors son [[tradicion|tradicionaument]] definidas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' VIM collectif, JCGM 200 : 2008 : Vocabulaire international de métrologie - Concepts fondamentaux et généraux et termes associés, BIPM, 2008, n° 2.20, n° 2.24 n° 2.26, n° 2.28 e 2.29.</ref>. Las errors sistematicas afèctan totas las mesuras de la medisha faiçon e dens lo medish sens. Vienen per exemple d'ua manca de reglatge de l'instrument, d'un estalonatge imperfèit o d'un metòde biaishat. Son reproductiblas e pòden, en principi, estar identificadas e corregidas. Las errors aleatòrias, au contrari, vàrian de faiçon imprevisibla d'ua mesura a l'auta. Dens las medishas condicions, entrainan ua dispersion deus resultats a l'entorn d'ua valor [[mejana (matematicas)|mejana]]. == Mesura fisica en mecanica classica == En [[mecanica classica]], ua '''mesura fisica''' qu'ei ua valor numeric o [[Magnitud fisica|magnitud]] d'un atribut fisic d'un objècte, coma la [[longor]], la [[capacitat]], lo [[volum]] o la [[massa]], obtenguda per experimentacion e exprimida dens ua escala d'[[Unitat de mesura|unitats]]. Dens lo [[Sistèma Internacional d'Unitats]] pòt èsser lo [[mètre]], lo [[litre]] o lo [[quilograma]]. == Mesura fisica en mecanica quantica == En [[mecanica quantica]], quan mesuran ua grandor fisica (un atribut fisic), que pòden obténguer mei d’un resultat. Que parlan de probabilitat d’obténguer un resultat.   === Los resultats possibles d’ua mesura en fisica quantica === [[Fichièr:Quantificacion de l'energia.png|alt=Valors quantificadas que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).|vinheta|Valors que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).]] A la grandor fisica A, qu’ei associada ua [[Observabla (quantica)|observabla]] Â. Aquera [[Observabla (quantica)|observabla]] que s’escriu per ua matriça de N colomnas e N linhas. Que pòden escríver la matriça dab la fòrma d'ua matriça diagonau. Tots los coeficients de la matriça que son nuls manca los de la diagonala. Que parlan de diagonalisacion. Las valors diagonaus de la matriça que son ditas valors pròprias de l’operator hermician. Que corresponen aus resultats possibles de la mesura fisica. Se i a un nombre finit de valors pròprias, que i a un nombre fenit de resultats possibles. Que dísen los resultats de la mesura que son quantificats. Que vesen ací lo principi de quantificacion : Las mesuras ne pòden pas balhar sonque résultats qui corresponen a las valors pròprias deus operators matematics. Totas las valors ne son pas possiblas. == Annèxas == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Aparelh de mesura]]. * [[Convencion deu Mètre]]. * [[Estalon]]. * [[Metrotecnia]]. * [[Metrologia]]. * [[Magnitud fisica]]. * [[Postulats de la fisica quantica]]. * [[Sistèma Internacional d'Unitats]]. * [[Teoria de la mesura]]. * [[Unitat de mesura]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Collectif AFNOR, ''Métrologie dans l'entreprise : Outil de la qualité'', París, AFNOR, 1996, 310 p. * '''[[francés|(fr)]]''' Le Système international d'unités - Brochure 9, Bureau international des poids et mesures, 2019. * '''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Metrologia|*]] gn8mbln1vrof8n1hzsienhavivv0exj 2512685 2512684 2026-11-08T08:39:09Z Nicolas Eynaud 6858 /* Bibliografia */ 2512685 wikitext text/x-wiki {{1000 fondamentals}} {{Dialècte Gascon}} [[Fichièr:Standard_kilogram,_2.jpg|thumb|Patron del quilograma estandard]] La '''mesura fisica''' qu'ei l'accion de determinar la o las valors d'ua grandor (longor, capacitat, etc.), per comparason dab ua grandor constanta de medisha espècia presa coma tèrme de referéncia (etalon o unitat). == Istòria == === Las mesuras ancianas === L'existéncia de preocupacions ligadas a questions de mesura es atestada tanlèu l'[[escritura]] apareishuda dens maines variats com lo [[comèrci]], l'[[agricultura]], la construccion o l'[[astronomia]]. Atau, las prumèras [[civilizacion]]s devón s'acordar sus sistèmas d'unitats tà, au minimom, mesurar las [[longor]]s, las [[aira|susfàcias]], los [[volum|volumes]], las [[massa]]s e lo [[temps]]. Aqueras unitats ancianas èran sovent d'origina antropometrica, es a díser fondadas sus las [[anatomia|dimensions deu còs uman]] com lo [[pè (unitat)|pè]], la [[cobdada (unitat)|cobdada]] o lo [[poç (unitat)|poç]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Roope O. Kaaronen, Mikael A. Manninen e Jussi T. Eronen, « Body-based units of measure in cultural evolution », ''Science'', vol. 380, n° 6648, 2023, pp. 948-954.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Robert R. Crease, ''World in the balance: The historic quest for an absolute system of measurement'', WW Norton & Company, 2011.</ref>. Autas unitats hasèvan referéncia a objèctes o a practicas correntas, disponiblas suu pic e intuitivas. Per exemple, estón sovent utilizadas la quantitat de [[gran]] contenguda dens un recipient o la susfàcia lauradissa en un periòde determinat ([[jorn]], [[setmana]], [[sason]], etc.)<ref>Per exemple, l'[[acre (unitat)|acre]], plan utilizada dens los país anglosaxons, correspon probablament a la susfàcia lauradissa en un dia per un atelatge de dus bueus (Ronald Edward Zupko, ''A Dictionary of Weights and Measures for the British Isles: The Middle Ages to the Twentieth Century'', American Philosophical Society, 1985, p. 2).</ref>. Totun, aquera comoditat avèva un defaut grèu. En efèit, en l'abséncia d'uniformitat, las unitats variavan enter las regions e las [[vila]]s e, a còps, segon la natura de la mercaderia mesurada. En mei, ua medisha denominacion podèva designar valors diferentas segon los lòcs, fenomèn enqüèra plan vededer dab lo [[Sistèma Imperiau]]<ref>Per exemple, dens aqueth sistèma, lo tèrme gallon pòt designar lo gallon imperiau (4,546 09 L), lo gallon american (3,785 411 784 L) o lo gallon american sec (4,404 883 770 86 L).</ref>. Aquò complicava los escambis, èra ua hont de confusion e podèva favorizar los abús o las fraudas. Tà limitar aqueras dificultats, las autoritats ensagèn lèu de fixar de referéncias e mantua [[civilizacion]], en [[Mesopotamia]], en [[Egipte Antic|Egipte]] o dens lo [[Mar Mediterranèa|monde mediterranèu]], definín estalons conservats dens lòcs publics o [[religions|religiós]]. Sistèmas de susvelhança estón tanben creats com los [[esclavatge|esclaus]] publics [[Atenas|atenians]] en carga deu contròle de las [[moneda|monedas]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paulin Ismard, ''La Démocratie contre les experts, Les esclaves publics en Grèce ancienne'', Seuil, 2015.</ref>. Totun, aqueras temptativas d'uniformizacion demorèn limitadas dens la lor portada [[geografia|geografica]] e la diversitat de las unitats persistí dinc a l'epòca modèrna. === Lo sistèma metric e l'unificacion === [[Fichièr:Metric standards Rijksmuseum.jpg|thumb|right|Estalons deu sistèma metric realizats en [[1799]].]] {{veire|Sistèma metric}} La responsa mei decisiva au problèma de la diversitat de las unitats de mesura vienó de la [[Revolucion Francesa]]. En efèit, a la fin deu sègle XVIII, [[França]] comptava ua multitud d'unitats locaus e la volontat d'unificar lo sistèma deus pes e mesuras rejunhó l'ideau [[egalitat|egalitari]] e [[racionalisme|racionalista]] deu movement revolucionari. En [[1790]], l'[[Assemblada Nacionau]] carguè atau l'[[Acadèmia de las Sciéncias]] de concéber un sistèma d'unitats navèth, coherent e [[Universalisme|universau]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Suzanne Débarbat e Terry Quinn, « Les origines du système métrique en France et la Convention du mètre de 1875, qui a ouvert la voie au Système international d'unités et à sa révision de 2018 », ''Comptes rendus - Physique'', vol. 20, n° 1-2,‎ 2018, pp. 6-21.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Georges Lacour-Gayet (pref. François Furet), ''Talleyrand'', Payot, 1990, p. 130.</ref>. L'ambicion èra de rómper dab las unitats antropometricas e arbitràrias en fondant las unitats navèras sus grandors tiradas de la natura. L'utilizacion de la natura com supòrt de las definicions èra ua innovacion importanta pr'amor que permetè d'afirmar lo caractèr universau de las unitats en los destacant deus particularismes [[nacion|nacionaus]]. Lo [[mètre]] estó atau definit com la dètz-milionau partida deu quart deu [[meridian]] [[Tèrra|terrèstre]], e ua expedicion estó organizada tà mesurar dab precision un arc d'aqueth meridian<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guillaume Bigourdan, ''Le système métrique des poids et mesures. Son établissement et sa propagation graduelle, avec l'histoire des opérations qui ont servi à déterminer le mètre et le kilogramme'', París, Gauthier-Villars, 1901, 506 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Jacques Levallois, ''Mesurer la terre : 300 ans de géodésie française'', París, Presses de l’Ecole nationale des ponts et chaussées, 1988, 389 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Baptiste Delambre e Pierre Méchain, ''Base du système métrique décimal, ou Mesure de l'arc du méridien compris entre les parallèles de Dunkerque et Barcelone'', París, 1806-1810.</ref>. L'unitat de [[massa]], lo [[quilograma]], estó restacada a la massa d'un volume d'[[aiga]] determinat<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord, « Discours non prononcé de M. de Talleyrand, évêque d'Autun, sur les poids et mesures, en annexe de la séance du 9 mars 1790 », dens ''Archives Parlementaires de 1787 à 1860 - Première série (1787-1799), t. XII : Du 2 mars au 14 avril 1790'', París, Librairie Administrative P. Dupont, 1881, pp. 104-108.</ref>. Ua auta evolucion màger estó de basar lo sistèma navèth suu [[sistèma decimau]], ua proposicion formulada peu purmèr còp peu [[matematicas|matematician]] [[Simon Stevin]] ([[1548]]-[[1620]]) e represa per mantua figura intellectuau deus sègles seguents com [[Joan Lo Redon d'Alembert|d'Alembert]] ([[1717]]-[[1783]])<ref>'''[[neerlandés|(nl)]]''' Simon Stevin, ''De Thiende'', Christoffel Plantijn, 1585.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' René Taton, Myriana Ilic, Danielle Fauque e Robert Halleux, « La tentative de Stevin pour la décimalisation de la métrologie », ''Cahiers de métrologie'', n° 1,‎ 1983, pp. 5-19.</ref>. L'interès de la basa decimau èra de simplificar considerablament los calculs per rapòrt a las subdivisions irregularas precedentament en vigor. Estalons materiaus, lo mètre e lo quilograma deus Archius, estón fabricats tà servir de referéncia o tà presentar las unitats a la populacion<ref>Exemples d'aqueths estalons populars son los mètres installats dens París per la [[Convencion Nacionala|Convencion]]. Dus son enqüèra vededers [[plaça Vendôme]] e [[carrèra Vaugirard]].</ref>. L'adopcion deu [[sistèma metric]] estó dificila e la soa difusion, en [[França]] puish dens lo monde, estó progressiva. Totun, en [[1875]], la [[Convencion deu Mètre]], signada per mantun país, establí oficiaument ua [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|organizacion internacionau]] cargada de velhar a l'uniformitat de las mesuras, consacrant lo caractèr d'ara enlà mondiau d'aquera enterpresa. Drin a drin, maugrat resisténcias a còps importantas e la longa persisténcia de las unitats popularas dens la vita vitanta, permetó de crear e d'adoptar unitats comunas<ref>Dens lo cas de França, lo sistèma metric estó fin finau impausat per ua lei en 1837 (Jacques Boyer, « Le centenaire du système métrique. », ''Revue encyclopédique : recueil documentaire universel et illustré'', Larousse,‎ 1899, p. 848).</ref><ref>Dens la rèsta deu monde, país com Portugau, los País Baish, Espanha o Grècia adoptèn, formaument o non, lo sistèma metric enter [[1810]] e [[1840]]. A partir de [[1850]], las [[exposicion universala|exposicions universaus]] joguèn un ròtle important dens la difusion deu sistèma hòra d'Euròpa. La convencion deu Mètre permetó d'obtiéner conversions importantas, mes a còps tardivas : Alemanha en [[1871]], Russia en [[1918]], China en [[1929]], Índia en [[1956]], Reiaume Unit en [[1965]], etc.</ref>. === Las definicions modèrnas === [[Fichièr:Relations between New SI units definitions.svg|thumb|right|Representacion de las sèt unitats de basa deu Sistèma Internacionau e de las sèt constantas fondamentaus permetent de'us definir.]] {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Au sègle XX, l'enterpresa d'unificacion que's perseguí dab l'adopcion oficiau deu [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] (SI) en [[1960]]<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Organizant l'ensemble de las unitats a l'entorn d'un nombre petit d'unitats de basa, lo SI vadó la referéncia mondiau de la mesura [[sciéncia|scientifica]] e [[Tecnica|tecnica]]. En parallèl, las definicions de las unitats evoluèn de faiçon importanta. En efèit, los estalons materiaus, com lo mètre o lo quilograma deus Archius, presentavan l'inconvenient d'estar objèctes fisics somés a ua lenta degradacion, a variacions imperceptiblas o a accidents de manipulacion. Estó donc decidit de tornar definir las unitats a partir de fenomèns [[natura|naturaus]] reproductibles. Per exemple, en [[1960]], lo mètre estó definit a partir de la longor d'ua [[electromagnetisme|radiacion]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guilhem Gallot, « L'interféromètre de Fabry-Pérot », ''Bulletin de la Sabix (société des amis de la bibliothèque et de l'histoire de l'École Polytechnique)'', París, vol. 18,‎ 1997, pp. 63-67.</ref>. Puish, en [[1983]], ua definicion navèra, basada sus la velocitat de la [[lutz]], entrè en vigor. En [[2019]], aqueras transformacions abotín a l'adopcion de definicions fondadas sus de constantas fondamentaus de la [[fisica]] per totas las unitats de basa deu SI<ref>'''[[francés|(fr)]]''' ''Résolution 1 de la 26e CGPM. Sur la révision du Système international d'unités (SI)'', 2018.</ref>. Lo cas mei complicat estó lo deu [[quilograma]] qui es d'ara enlà definit a partir de la [[constanta de Planck]]. === Lo desvolopament de la metrologia === {{veire|Metrologia}} Parallèlament a la quista d'unitats universaus, que's desvolopè progressivament ua reflexion sus la mesura era medisha e sus la soa fidabilitat, qui balhè neishença a la [[metrologia]], es a díser a la « sciéncia de la mesura ». Aquera reflexion estó purmèr estimulada per las [[sciéncia|sciéncias]] qui exigivan ua precision grana, en particular l'[[astronomia]] e la [[geodesia]]. En efèit, en repetint las lors observacions, los saberuts constatèn que las mesuras d'ua medisha grandor permetèn pas jamei d'obtiéner exactament lo medish resultat, mes que's dispersavan a l'entorn d'ua valor. Totun, comprenón qu'aqueth fenomèn èra ligat a ua part d'error impossibla a eliminar. Aquò merquè la debuta de tribalhs destinats a caracterizar e a limitar los sons efèits. Lo prumèr tribalh màger dens aqueth maine estó la teoria de las errors, desvolopada enter los sègles XVIII e XIX per [[matematicas|matematicians]] com [[Adrien-Marie Legendre|Legendre]] ([[1752]]-[[1833]]) e [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] ([[1777]]-[[1855]])<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Aimé Fuchs, « Plaidoyer pour la loi normale », ''Pour la Science'',‎ 1995, p. 17.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Bru, « La courbe de Gauss ou le théorème de Bernoulli raconté aux enfants », ''Mathematics and Social Sciences'', vol. 175, n° 3,‎ 2006, pp. 5-23.</ref>. Aqueras recèrcas permetón d'elaborar metòdes tà tractar las mesuras entecadas d'error, especiaument lo [[metòde deus mendres carrats]]. [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] mostrè egaument que las errors de mesura accidentaus se desparteishen segon ua lei caracteristica, aperada [[lei normau]], representada per ua corba en fòrma de [[campana]]. Aqueras atrunas vadón drin a drin la nòrma tà tractar tots los tipes de mesura [[sciéncia|scientifica]]. La signatura de la Convencion deu Mètre e la creacion deu [[Burèu Internacionau deus Pes e Mesuras]] permetón de pausar las basas de la [[metrologia]] modèrna a partir de la fin deu sègle XIX. Un hialat d'institucions, fondat suus laboratòris nacionaus en carga de la conservacion deus estalons nacionaus, assegurè la coeréncia de las referéncias. Favorizè tanben l'emergéncia de concèptes comuns ([[cadena d'estalonatge]], [[traçabilitat metrologica]], incertitud de mesura, etc.). La metrologia vadó atau ua [[sciéncia]] au còp teorica e practica, essenciau a l'[[industria]], au [[comèrci]] e a la recèrca. == Grandors, unitats e estalons == === Grandors fisicas === {{veire|Grandor fisica}} Ua [[grandor fisica]] es ua proprietat d'un fenomèn, d'un còs o d'ua [[compausat quimic|substància]] qui's pòt mesurar, es a díser exprimir dab un nombre e, sovent, ua unitat. La [[longor]], la [[massa]], la [[durada]], la [[temperatura]] o l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] d'un [[corrent electric]] son exemples de grandors fisicas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Comité commun pour les guides en métrologie (JCGM), ''Vocabulaire international de métrologie (VIM) : concepts fondamentaux et généraux et termes associés (JCGM 200:2012)'', Sèvres, Bureau international des poids et mesures, 3{{a}} edicion, 2012.</ref>. Lo principi fondamentau de la mesura es de comparar la grandor mesurada a ua grandor de medisha natura adoptada com referéncia. Las grandors shens dimension resultan lo mei sovent deu rapòrt de duas grandors de medisha natura, çò qu'entraina l'anullacion de las unitats. Per exemple, es lo cas de la [[densitat]] qui resulta d'un rapòrt enter duas [[massa volumica|massas volumicas]]. Ua medisha grandor pòt estar exprimida dens diferentas unitats. Per exemple, ua longor de cinc [[mètre]]s es egau a cinc cents centimètres o cinc mila millimètres. Totun, si l'unitat e la valor qui l'acompanha pòden cambiar, la grandor demora identica. Dus tipes de grandors son distinguits. Las grandors escalaras que son entièrament descrivudas per un nombre acompanhat o non d'ua unitat (temperatura, massa, etc.). Las grandors [[vector (matematicas)|vectoriaus]] possedeishen egaument ua direccion e un sens ([[velocitat]], [[fòrça]], etc.). La lor mesura necessita alavetz de determinar ua valor, mes tanben ua orientacion. === Unitats e estalons === Las unitats de mesure son grandors escalaras reaus, definidas e adoptadas per convencion. Permeten de comparar tota grandor de medisha natura tad exprimir lo rapòrt deus dus dab un nombre. Pòden estar definidas a partir de constantas fondamentaus o per d'estalons. Aqueths estalons son la materializacion concrèta d'ua grandor fisica, coneguda dab ua exactitud grana<ref>'''[[francés|(fr)]]''' JCGM - Joint Committee for Guides in Metrology, « Vocabulaire international de métrologie — Concepts fondamentaux et généraux et termes associés (VIM) », 2008.</ref>. Son egaument objèctes materiaus conservats dab suenh. Sèrven de basa a la fabricacion de copias, d'usatge de mei en mei corrent, destinadas aus laboratòris, a l'industria o au comèrci. Aqueras copias son regularament comparadas a estalons de referéncia tà garantir la lor exactitud. En efèit, tà assegurar la comparabilitat de duas mesuras realizadas dens endrets diferents, cau demostrar un rapòrt enter aqueras duas mesuras, dirècte o indirècte, a un medish estalon de referéncia. Aquera exigéncia a miat a l'organizacion d'ua ierarquia deus estalons. A la cima, que's tròban los estalons internacionaus realizats per laboratòris reconeishuts peu [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|BIPM]]. Puish, vienen los estalons nacionaus, los estalons utilizats peus laboratòris de metrologia acreditats e, fin finau, los estalons utilizats correntament dens la vita quotidiana<ref>Dens los laboratòris avent hòrtas constrentas metrologicas, aqueth principi mia a ua ierarquia intèrna deus estalons. Per exemple, estalons son utilizats tà verificar la conformitat de las balanças cada dia e un estalon especiau es reservat tà verificar los estalons quotidians en cas de dobte.</ref>. === Grandors de basa e grandors derivadas === Las grandors fisicas pòden estar ligadas enter eras per relacions de dependéncia. Per exemple, ua [[velocitat]] es un rapòrt enter ua longor e ua durada, ua [[Aira|susfàcia]] es lo produit de duas longors e ua [[fòrça]] lo produit d'ua [[acceleracion]] e d'ua [[massa]]. Aqueras relacions permeten de redusir lo nombre de grandors fondamentaus a definir tà poder exprimir totas las autas. Que's distingueish atau las grandors de basa, causidas per convencion com independentas, e las grandors derivadas qui s'exprimeishen en foncion de las prumèras dab relacions [[matematicas]]. La causida de las grandors de basa es pas impausada per la natura. Resulta d'ua convencion, retienuda per la soa comoditat. Per exemple, dens lo Sistèma Internacionau, sèt grandors de basa son estadas retienudas : la [[longor]], la [[massa]], lo [[temps]], l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] deu [[corrent electric]], la [[temperatura]], la [[quantitat de matèria]] e l'[[intensitat luminosa]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Franck Jedrzejewski, ''Histoire universelle de la mesure'', Ellipses, 2020, p. 165.</ref>. Cada grandor fondamentau es associada a ua dimension qui exprimeish la soa natura independentament de l'unitat causida tà la mesurar. Aqueras dimensions de basa son notadas dab simbèus definits per convencion. Per exemple, L per la longor, M per la massa e T peu temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' David Rouvel, « Scolie sur le Système international d'unités (SI) », ''Bulletin de l'union des physiciens'', n° 911, heurèr de 2009, p. 212.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010, pp. 109-256.</ref>. La dimension de las grandors derivadas s'obtien en combinant las dimensions. Per exemple, la velocitat a per dimension L.T⁻¹ e la fòrça M.L.T⁻². Aquera analisi dimensionau constitueish sustot ua atruna preciosa tà verificar la coheréncia d'ua formula [[fisica]] o tà prevéder la forma d'ua relacion enter grandors. === Lo Sistèma Internacionau d'Unitats === {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Lo [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] es lo sistèma d'unitats mei largament utilizat dens lo monde, en particular dens los maines [[sciéncia|scientific]] e [[Tecnica|tecnic]]. Gessit deu [[sistèma metric]], es gerit per las organizacions internacionaus de [[metrologia]] e constitueish uei la referéncia mondiau de la mesura. Es basat sus sèt unitats de basa qui corresponen a las sèt grandors de basa : lo [[mètre]] per la [[longor]], lo [[quilograma]] per la [[massa]], la [[segonda]] peu [[temps]], l'[[ampère]] per l'[[intensitat electrica|intensitat]] deu [[corrent electric]], lo [[kelvin]] per la [[temperatura]], la [[mòla]] per la [[quantitat de matèria]] e la [[candela]] per l'[[intensitat luminosa]]. Totas las autas unitats, ditas derivadas, que's basteishen a partir d'aqueras sèt unitats de basa. Atau, l'unitat de [[velocitat]] es lo mètre per segonda<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Lo SI a conservat lo caractèr decimau deu [[sistèma metric]]. Los multiples de las unitats s'obtienen en los multiplicant o en los dividint per poténcias de dètz, designats per prefixes normalizats. Per exemple, « quilo » designa un factor 1000. Aquera estructura regulara facilita hèra l'expression e la conversion de las mesuras. Fin finau, despuish la refòrma de 2019, las sèt unitats de basa deu SI son definidas a partir de constantas fondamentaus de la fisica, çò que'us confereish ua estabilitat e ua universalitat completas, independentas de tot objècte materiau. == Lo procèssus de mesura == [[Fichièr:FourMetricInstruments.JPG|thumb|right|Instruments de mesura usuaus.]] La mesura d'ua grandor necessita l'utilizacion d'un [[instrument de mesura]], es a díser d'un dispositiu concebut tà comparar la grandor mesurada a l'unitat de referéncia en vista de determinar la soa valor. Aqueths instruments son plan variats e adaptats a la natura de la grandor recercada. Deven egaument estar adaptats au besonh de precision demandat. Las mesuras pòden estar dirèctas o indirèctas. Dens ua mesura dirècta, la grandor es obtienuda suu pic per l'instrument. Per exemple, es lo cas d'ua longor lejuda sus ua règla o d'ua massa lejuda sus ua balança. Dens ua mesura indirècta, la grandor recercada es calculada a partir de la mesura dirècta d'autas grandors. Per exemple, es lo cas d'ua velocitat determinada a partir de la mesura d'ua distància e ua durada e deu calcul deu rapòrt d'aqueras duas grandors. Tà hornir resultats hidables, un instrument deu estar estalonat, es a díser que las soas indicacions deven estar comparadas a las d'un estalon de referéncia tà determinar un escart eventuau. L'estalonatge permet tanben de ligar las mesuras de l'instrument a la cadena de traçabilitat, garanta de la lor coheréncia. En parallèle, la qualitat d'ua mesura depend de mantua caracteristica de l'instrument e deu metòde utilizat. Totun, tres nocions principaus permetent de l'apreciar<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Claude Engrand, ''De la métrologie fondamentale à son application industrielle'', Librairie scientifique Albert Blanchart, 1976.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Christiane Joffin, Françoise Lafont e Élisabeth Mathieu, ''Mesure et Instrumentation'', Delagrave-Casteilla, 2017.</ref> : * la [[justessa (metrologia)|justessa]] designa l'aptitud a hornir ua valor pròcha de la valor vertadèra, shens escart sistematic ; * la [[fidelitat (metrologia)|fidelitat]] designa l'aptitud a hornir resultats concordants quan la mesura es repetida dens las medishas condicions ; * la [[resolucion (metrologia)|resolucion]] designa la mei petita variacion de la grandor detectabla per l'instrument. == Incertitud e error de mesura == En despieit, o a causa, de la precision deus metòdes e deus materiaus utilizats, las mesuras de grandors fisicas ne son pas jamei perfèitas. Lo resultat difereish tostemps, de faiçon mei o mensh importanta, de la valor vertadèra de la grandor. Aqueth escart es ua preocupacion centrau de la [[metrologia]] e, de faiçon generau en [[sciéncia]], ua valor non acompanhada d'ua estimacion de la soa fidabilitat n'a pas nat interès. Duas familhas d'errors son [[tradicion|tradicionaument]] definidas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' VIM collectif, JCGM 200 : 2008 : Vocabulaire international de métrologie - Concepts fondamentaux et généraux et termes associés, BIPM, 2008, n° 2.20, n° 2.24 n° 2.26, n° 2.28 e 2.29.</ref>. Las errors sistematicas afèctan totas las mesuras de la medisha faiçon e dens lo medish sens. Vienen per exemple d'ua manca de reglatge de l'instrument, d'un estalonatge imperfèit o d'un metòde biaishat. Son reproductiblas e pòden, en principi, estar identificadas e corregidas. Las errors aleatòrias, au contrari, vàrian de faiçon imprevisibla d'ua mesura a l'auta. Dens las medishas condicions, entrainan ua dispersion deus resultats a l'entorn d'ua valor [[mejana (matematicas)|mejana]]. == Mesura fisica en mecanica classica == En [[mecanica classica]], ua '''mesura fisica''' qu'ei ua valor numeric o [[Magnitud fisica|magnitud]] d'un atribut fisic d'un objècte, coma la [[longor]], la [[capacitat]], lo [[volum]] o la [[massa]], obtenguda per experimentacion e exprimida dens ua escala d'[[Unitat de mesura|unitats]]. Dens lo [[Sistèma Internacional d'Unitats]] pòt èsser lo [[mètre]], lo [[litre]] o lo [[quilograma]]. == Mesura fisica en mecanica quantica == En [[mecanica quantica]], quan mesuran ua grandor fisica (un atribut fisic), que pòden obténguer mei d’un resultat. Que parlan de probabilitat d’obténguer un resultat.   === Los resultats possibles d’ua mesura en fisica quantica === [[Fichièr:Quantificacion de l'energia.png|alt=Valors quantificadas que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).|vinheta|Valors que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).]] A la grandor fisica A, qu’ei associada ua [[Observabla (quantica)|observabla]] Â. Aquera [[Observabla (quantica)|observabla]] que s’escriu per ua matriça de N colomnas e N linhas. Que pòden escríver la matriça dab la fòrma d'ua matriça diagonau. Tots los coeficients de la matriça que son nuls manca los de la diagonala. Que parlan de diagonalisacion. Las valors diagonaus de la matriça que son ditas valors pròprias de l’operator hermician. Que corresponen aus resultats possibles de la mesura fisica. Se i a un nombre finit de valors pròprias, que i a un nombre fenit de resultats possibles. Que dísen los resultats de la mesura que son quantificats. Que vesen ací lo principi de quantificacion : Las mesuras ne pòden pas balhar sonque résultats qui corresponen a las valors pròprias deus operators matematics. Totas las valors ne son pas possiblas. == Annèxas == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Aparelh de mesura]]. * [[Convencion deu Mètre]]. * [[Estalon]]. * [[Metrotecnia]]. * [[Metrologia]]. * [[Magnitud fisica]]. * [[Postulats de la fisica quantica]]. * [[Sistèma Internacional d'Unitats]]. * [[Teoria de la mesura]]. * [[Unitat de mesura]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Collectif AFNOR, ''Métrologie dans l'entreprise : Outil de la qualité'', París, AFNOR, 1996, 310 p. * '''[[francés|(fr)]]''' Le Système international d'unités - Brochure 9, Bureau international des poids et mesures, 2019. * '''[[francés|(fr)]]''' VIM collectif, JCGM 200 : 2008 : Vocabulaire international de métrologie - Concepts fondamentaux et généraux et termes associés, BIPM, 2008. * '''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Metrologia|*]] mugaodkab309vwibxciwcwkrcy3i4vx 2512687 2512685 2026-11-08T08:44:49Z Nicolas Eynaud 6858 /* Incertitud e error de mesura */ 2512687 wikitext text/x-wiki {{1000 fondamentals}} {{Dialècte Gascon}} [[Fichièr:Standard_kilogram,_2.jpg|thumb|Patron del quilograma estandard]] La '''mesura fisica''' qu'ei l'accion de determinar la o las valors d'ua grandor (longor, capacitat, etc.), per comparason dab ua grandor constanta de medisha espècia presa coma tèrme de referéncia (etalon o unitat). == Istòria == === Las mesuras ancianas === L'existéncia de preocupacions ligadas a questions de mesura es atestada tanlèu l'[[escritura]] apareishuda dens maines variats com lo [[comèrci]], l'[[agricultura]], la construccion o l'[[astronomia]]. Atau, las prumèras [[civilizacion]]s devón s'acordar sus sistèmas d'unitats tà, au minimom, mesurar las [[longor]]s, las [[aira|susfàcias]], los [[volum|volumes]], las [[massa]]s e lo [[temps]]. Aqueras unitats ancianas èran sovent d'origina antropometrica, es a díser fondadas sus las [[anatomia|dimensions deu còs uman]] com lo [[pè (unitat)|pè]], la [[cobdada (unitat)|cobdada]] o lo [[poç (unitat)|poç]]<ref>'''[[anglés|(en)]]''' Roope O. Kaaronen, Mikael A. Manninen e Jussi T. Eronen, « Body-based units of measure in cultural evolution », ''Science'', vol. 380, n° 6648, 2023, pp. 948-954.</ref><ref>'''[[anglés|(en)]]''' Robert R. Crease, ''World in the balance: The historic quest for an absolute system of measurement'', WW Norton & Company, 2011.</ref>. Autas unitats hasèvan referéncia a objèctes o a practicas correntas, disponiblas suu pic e intuitivas. Per exemple, estón sovent utilizadas la quantitat de [[gran]] contenguda dens un recipient o la susfàcia lauradissa en un periòde determinat ([[jorn]], [[setmana]], [[sason]], etc.)<ref>Per exemple, l'[[acre (unitat)|acre]], plan utilizada dens los país anglosaxons, correspon probablament a la susfàcia lauradissa en un dia per un atelatge de dus bueus (Ronald Edward Zupko, ''A Dictionary of Weights and Measures for the British Isles: The Middle Ages to the Twentieth Century'', American Philosophical Society, 1985, p. 2).</ref>. Totun, aquera comoditat avèva un defaut grèu. En efèit, en l'abséncia d'uniformitat, las unitats variavan enter las regions e las [[vila]]s e, a còps, segon la natura de la mercaderia mesurada. En mei, ua medisha denominacion podèva designar valors diferentas segon los lòcs, fenomèn enqüèra plan vededer dab lo [[Sistèma Imperiau]]<ref>Per exemple, dens aqueth sistèma, lo tèrme gallon pòt designar lo gallon imperiau (4,546 09 L), lo gallon american (3,785 411 784 L) o lo gallon american sec (4,404 883 770 86 L).</ref>. Aquò complicava los escambis, èra ua hont de confusion e podèva favorizar los abús o las fraudas. Tà limitar aqueras dificultats, las autoritats ensagèn lèu de fixar de referéncias e mantua [[civilizacion]], en [[Mesopotamia]], en [[Egipte Antic|Egipte]] o dens lo [[Mar Mediterranèa|monde mediterranèu]], definín estalons conservats dens lòcs publics o [[religions|religiós]]. Sistèmas de susvelhança estón tanben creats com los [[esclavatge|esclaus]] publics [[Atenas|atenians]] en carga deu contròle de las [[moneda|monedas]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Paulin Ismard, ''La Démocratie contre les experts, Les esclaves publics en Grèce ancienne'', Seuil, 2015.</ref>. Totun, aqueras temptativas d'uniformizacion demorèn limitadas dens la lor portada [[geografia|geografica]] e la diversitat de las unitats persistí dinc a l'epòca modèrna. === Lo sistèma metric e l'unificacion === [[Fichièr:Metric standards Rijksmuseum.jpg|thumb|right|Estalons deu sistèma metric realizats en [[1799]].]] {{veire|Sistèma metric}} La responsa mei decisiva au problèma de la diversitat de las unitats de mesura vienó de la [[Revolucion Francesa]]. En efèit, a la fin deu sègle XVIII, [[França]] comptava ua multitud d'unitats locaus e la volontat d'unificar lo sistèma deus pes e mesuras rejunhó l'ideau [[egalitat|egalitari]] e [[racionalisme|racionalista]] deu movement revolucionari. En [[1790]], l'[[Assemblada Nacionau]] carguè atau l'[[Acadèmia de las Sciéncias]] de concéber un sistèma d'unitats navèth, coherent e [[Universalisme|universau]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Suzanne Débarbat e Terry Quinn, « Les origines du système métrique en France et la Convention du mètre de 1875, qui a ouvert la voie au Système international d'unités et à sa révision de 2018 », ''Comptes rendus - Physique'', vol. 20, n° 1-2,‎ 2018, pp. 6-21.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Georges Lacour-Gayet (pref. François Furet), ''Talleyrand'', Payot, 1990, p. 130.</ref>. L'ambicion èra de rómper dab las unitats antropometricas e arbitràrias en fondant las unitats navèras sus grandors tiradas de la natura. L'utilizacion de la natura com supòrt de las definicions èra ua innovacion importanta pr'amor que permetè d'afirmar lo caractèr universau de las unitats en los destacant deus particularismes [[nacion|nacionaus]]. Lo [[mètre]] estó atau definit com la dètz-milionau partida deu quart deu [[meridian]] [[Tèrra|terrèstre]], e ua expedicion estó organizada tà mesurar dab precision un arc d'aqueth meridian<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guillaume Bigourdan, ''Le système métrique des poids et mesures. Son établissement et sa propagation graduelle, avec l'histoire des opérations qui ont servi à déterminer le mètre et le kilogramme'', París, Gauthier-Villars, 1901, 506 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Jacques Levallois, ''Mesurer la terre : 300 ans de géodésie française'', París, Presses de l’Ecole nationale des ponts et chaussées, 1988, 389 p.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Baptiste Delambre e Pierre Méchain, ''Base du système métrique décimal, ou Mesure de l'arc du méridien compris entre les parallèles de Dunkerque et Barcelone'', París, 1806-1810.</ref>. L'unitat de [[massa]], lo [[quilograma]], estó restacada a la massa d'un volume d'[[aiga]] determinat<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord, « Discours non prononcé de M. de Talleyrand, évêque d'Autun, sur les poids et mesures, en annexe de la séance du 9 mars 1790 », dens ''Archives Parlementaires de 1787 à 1860 - Première série (1787-1799), t. XII : Du 2 mars au 14 avril 1790'', París, Librairie Administrative P. Dupont, 1881, pp. 104-108.</ref>. Ua auta evolucion màger estó de basar lo sistèma navèth suu [[sistèma decimau]], ua proposicion formulada peu purmèr còp peu [[matematicas|matematician]] [[Simon Stevin]] ([[1548]]-[[1620]]) e represa per mantua figura intellectuau deus sègles seguents com [[Joan Lo Redon d'Alembert|d'Alembert]] ([[1717]]-[[1783]])<ref>'''[[neerlandés|(nl)]]''' Simon Stevin, ''De Thiende'', Christoffel Plantijn, 1585.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' René Taton, Myriana Ilic, Danielle Fauque e Robert Halleux, « La tentative de Stevin pour la décimalisation de la métrologie », ''Cahiers de métrologie'', n° 1,‎ 1983, pp. 5-19.</ref>. L'interès de la basa decimau èra de simplificar considerablament los calculs per rapòrt a las subdivisions irregularas precedentament en vigor. Estalons materiaus, lo mètre e lo quilograma deus Archius, estón fabricats tà servir de referéncia o tà presentar las unitats a la populacion<ref>Exemples d'aqueths estalons populars son los mètres installats dens París per la [[Convencion Nacionala|Convencion]]. Dus son enqüèra vededers [[plaça Vendôme]] e [[carrèra Vaugirard]].</ref>. L'adopcion deu [[sistèma metric]] estó dificila e la soa difusion, en [[França]] puish dens lo monde, estó progressiva. Totun, en [[1875]], la [[Convencion deu Mètre]], signada per mantun país, establí oficiaument ua [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|organizacion internacionau]] cargada de velhar a l'uniformitat de las mesuras, consacrant lo caractèr d'ara enlà mondiau d'aquera enterpresa. Drin a drin, maugrat resisténcias a còps importantas e la longa persisténcia de las unitats popularas dens la vita vitanta, permetó de crear e d'adoptar unitats comunas<ref>Dens lo cas de França, lo sistèma metric estó fin finau impausat per ua lei en 1837 (Jacques Boyer, « Le centenaire du système métrique. », ''Revue encyclopédique : recueil documentaire universel et illustré'', Larousse,‎ 1899, p. 848).</ref><ref>Dens la rèsta deu monde, país com Portugau, los País Baish, Espanha o Grècia adoptèn, formaument o non, lo sistèma metric enter [[1810]] e [[1840]]. A partir de [[1850]], las [[exposicion universala|exposicions universaus]] joguèn un ròtle important dens la difusion deu sistèma hòra d'Euròpa. La convencion deu Mètre permetó d'obtiéner conversions importantas, mes a còps tardivas : Alemanha en [[1871]], Russia en [[1918]], China en [[1929]], Índia en [[1956]], Reiaume Unit en [[1965]], etc.</ref>. === Las definicions modèrnas === [[Fichièr:Relations between New SI units definitions.svg|thumb|right|Representacion de las sèt unitats de basa deu Sistèma Internacionau e de las sèt constantas fondamentaus permetent de'us definir.]] {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Au sègle XX, l'enterpresa d'unificacion que's perseguí dab l'adopcion oficiau deu [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] (SI) en [[1960]]<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Organizant l'ensemble de las unitats a l'entorn d'un nombre petit d'unitats de basa, lo SI vadó la referéncia mondiau de la mesura [[sciéncia|scientifica]] e [[Tecnica|tecnica]]. En parallèl, las definicions de las unitats evoluèn de faiçon importanta. En efèit, los estalons materiaus, com lo mètre o lo quilograma deus Archius, presentavan l'inconvenient d'estar objèctes fisics somés a ua lenta degradacion, a variacions imperceptiblas o a accidents de manipulacion. Estó donc decidit de tornar definir las unitats a partir de fenomèns [[natura|naturaus]] reproductibles. Per exemple, en [[1960]], lo mètre estó definit a partir de la longor d'ua [[electromagnetisme|radiacion]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Guilhem Gallot, « L'interféromètre de Fabry-Pérot », ''Bulletin de la Sabix (société des amis de la bibliothèque et de l'histoire de l'École Polytechnique)'', París, vol. 18,‎ 1997, pp. 63-67.</ref>. Puish, en [[1983]], ua definicion navèra, basada sus la velocitat de la [[lutz]], entrè en vigor. En [[2019]], aqueras transformacions abotín a l'adopcion de definicions fondadas sus de constantas fondamentaus de la [[fisica]] per totas las unitats de basa deu SI<ref>'''[[francés|(fr)]]''' ''Résolution 1 de la 26e CGPM. Sur la révision du Système international d'unités (SI)'', 2018.</ref>. Lo cas mei complicat estó lo deu [[quilograma]] qui es d'ara enlà definit a partir de la [[constanta de Planck]]. === Lo desvolopament de la metrologia === {{veire|Metrologia}} Parallèlament a la quista d'unitats universaus, que's desvolopè progressivament ua reflexion sus la mesura era medisha e sus la soa fidabilitat, qui balhè neishença a la [[metrologia]], es a díser a la « sciéncia de la mesura ». Aquera reflexion estó purmèr estimulada per las [[sciéncia|sciéncias]] qui exigivan ua precision grana, en particular l'[[astronomia]] e la [[geodesia]]. En efèit, en repetint las lors observacions, los saberuts constatèn que las mesuras d'ua medisha grandor permetèn pas jamei d'obtiéner exactament lo medish resultat, mes que's dispersavan a l'entorn d'ua valor. Totun, comprenón qu'aqueth fenomèn èra ligat a ua part d'error impossibla a eliminar. Aquò merquè la debuta de tribalhs destinats a caracterizar e a limitar los sons efèits. Lo prumèr tribalh màger dens aqueth maine estó la teoria de las errors, desvolopada enter los sègles XVIII e XIX per [[matematicas|matematicians]] com [[Adrien-Marie Legendre|Legendre]] ([[1752]]-[[1833]]) e [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] ([[1777]]-[[1855]])<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Aimé Fuchs, « Plaidoyer pour la loi normale », ''Pour la Science'',‎ 1995, p. 17.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Bru, « La courbe de Gauss ou le théorème de Bernoulli raconté aux enfants », ''Mathematics and Social Sciences'', vol. 175, n° 3,‎ 2006, pp. 5-23.</ref>. Aqueras recèrcas permetón d'elaborar metòdes tà tractar las mesuras entecadas d'error, especiaument lo [[metòde deus mendres carrats]]. [[Carl Friedrich Gauss|Gauss]] mostrè egaument que las errors de mesura accidentaus se desparteishen segon ua lei caracteristica, aperada [[lei normau]], representada per ua corba en fòrma de [[campana]]. Aqueras atrunas vadón drin a drin la nòrma tà tractar tots los tipes de mesura [[sciéncia|scientifica]]. La signatura de la Convencion deu Mètre e la creacion deu [[Burèu Internacionau deus Pes e Mesuras]] permetón de pausar las basas de la [[metrologia]] modèrna a partir de la fin deu sègle XIX. Un hialat d'institucions, fondat suus laboratòris nacionaus en carga de la conservacion deus estalons nacionaus, assegurè la coeréncia de las referéncias. Favorizè tanben l'emergéncia de concèptes comuns ([[cadena d'estalonatge]], [[traçabilitat metrologica]], incertitud de mesura, etc.). La metrologia vadó atau ua [[sciéncia]] au còp teorica e practica, essenciau a l'[[industria]], au [[comèrci]] e a la recèrca. == Grandors, unitats e estalons == === Grandors fisicas === {{veire|Grandor fisica}} Ua [[grandor fisica]] es ua proprietat d'un fenomèn, d'un còs o d'ua [[compausat quimic|substància]] qui's pòt mesurar, es a díser exprimir dab un nombre e, sovent, ua unitat. La [[longor]], la [[massa]], la [[durada]], la [[temperatura]] o l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] d'un [[corrent electric]] son exemples de grandors fisicas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Comité commun pour les guides en métrologie (JCGM), ''Vocabulaire international de métrologie (VIM) : concepts fondamentaux et généraux et termes associés (JCGM 200:2012)'', Sèvres, Bureau international des poids et mesures, 3{{a}} edicion, 2012.</ref>. Lo principi fondamentau de la mesura es de comparar la grandor mesurada a ua grandor de medisha natura adoptada com referéncia. Las grandors shens dimension resultan lo mei sovent deu rapòrt de duas grandors de medisha natura, çò qu'entraina l'anullacion de las unitats. Per exemple, es lo cas de la [[densitat]] qui resulta d'un rapòrt enter duas [[massa volumica|massas volumicas]]. Ua medisha grandor pòt estar exprimida dens diferentas unitats. Per exemple, ua longor de cinc [[mètre]]s es egau a cinc cents centimètres o cinc mila millimètres. Totun, si l'unitat e la valor qui l'acompanha pòden cambiar, la grandor demora identica. Dus tipes de grandors son distinguits. Las grandors escalaras que son entièrament descrivudas per un nombre acompanhat o non d'ua unitat (temperatura, massa, etc.). Las grandors [[vector (matematicas)|vectoriaus]] possedeishen egaument ua direccion e un sens ([[velocitat]], [[fòrça]], etc.). La lor mesura necessita alavetz de determinar ua valor, mes tanben ua orientacion. === Unitats e estalons === Las unitats de mesure son grandors escalaras reaus, definidas e adoptadas per convencion. Permeten de comparar tota grandor de medisha natura tad exprimir lo rapòrt deus dus dab un nombre. Pòden estar definidas a partir de constantas fondamentaus o per d'estalons. Aqueths estalons son la materializacion concrèta d'ua grandor fisica, coneguda dab ua exactitud grana<ref>'''[[francés|(fr)]]''' JCGM - Joint Committee for Guides in Metrology, « Vocabulaire international de métrologie — Concepts fondamentaux et généraux et termes associés (VIM) », 2008.</ref>. Son egaument objèctes materiaus conservats dab suenh. Sèrven de basa a la fabricacion de copias, d'usatge de mei en mei corrent, destinadas aus laboratòris, a l'industria o au comèrci. Aqueras copias son regularament comparadas a estalons de referéncia tà garantir la lor exactitud. En efèit, tà assegurar la comparabilitat de duas mesuras realizadas dens endrets diferents, cau demostrar un rapòrt enter aqueras duas mesuras, dirècte o indirècte, a un medish estalon de referéncia. Aquera exigéncia a miat a l'organizacion d'ua ierarquia deus estalons. A la cima, que's tròban los estalons internacionaus realizats per laboratòris reconeishuts peu [[Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras|BIPM]]. Puish, vienen los estalons nacionaus, los estalons utilizats peus laboratòris de metrologia acreditats e, fin finau, los estalons utilizats correntament dens la vita quotidiana<ref>Dens los laboratòris avent hòrtas constrentas metrologicas, aqueth principi mia a ua ierarquia intèrna deus estalons. Per exemple, estalons son utilizats tà verificar la conformitat de las balanças cada dia e un estalon especiau es reservat tà verificar los estalons quotidians en cas de dobte.</ref>. === Grandors de basa e grandors derivadas === Las grandors fisicas pòden estar ligadas enter eras per relacions de dependéncia. Per exemple, ua [[velocitat]] es un rapòrt enter ua longor e ua durada, ua [[Aira|susfàcia]] es lo produit de duas longors e ua [[fòrça]] lo produit d'ua [[acceleracion]] e d'ua [[massa]]. Aqueras relacions permeten de redusir lo nombre de grandors fondamentaus a definir tà poder exprimir totas las autas. Que's distingueish atau las grandors de basa, causidas per convencion com independentas, e las grandors derivadas qui s'exprimeishen en foncion de las prumèras dab relacions [[matematicas]]. La causida de las grandors de basa es pas impausada per la natura. Resulta d'ua convencion, retienuda per la soa comoditat. Per exemple, dens lo Sistèma Internacionau, sèt grandors de basa son estadas retienudas : la [[longor]], la [[massa]], lo [[temps]], l'[[intensitat (electricitat)|intensitat]] deu [[corrent electric]], la [[temperatura]], la [[quantitat de matèria]] e l'[[intensitat luminosa]]<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Franck Jedrzejewski, ''Histoire universelle de la mesure'', Ellipses, 2020, p. 165.</ref>. Cada grandor fondamentau es associada a ua dimension qui exprimeish la soa natura independentament de l'unitat causida tà la mesurar. Aqueras dimensions de basa son notadas dab simbèus definits per convencion. Per exemple, L per la longor, M per la massa e T peu temps<ref>'''[[francés|(fr)]]''' David Rouvel, « Scolie sur le Système international d'unités (SI) », ''Bulletin de l'union des physiciens'', n° 911, heurèr de 2009, p. 212.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010, pp. 109-256.</ref>. La dimension de las grandors derivadas s'obtien en combinant las dimensions. Per exemple, la velocitat a per dimension L.T⁻¹ e la fòrça M.L.T⁻². Aquera analisi dimensionau constitueish sustot ua atruna preciosa tà verificar la coheréncia d'ua formula [[fisica]] o tà prevéder la forma d'ua relacion enter grandors. === Lo Sistèma Internacionau d'Unitats === {{veire|Sistèma Internacionau d'Unitats}} Lo [[Sistèma Internacionau d'Unitats]] es lo sistèma d'unitats mei largament utilizat dens lo monde, en particular dens los maines [[sciéncia|scientific]] e [[Tecnica|tecnic]]. Gessit deu [[sistèma metric]], es gerit per las organizacions internacionaus de [[metrologia]] e constitueish uei la referéncia mondiau de la mesura. Es basat sus sèt unitats de basa qui corresponen a las sèt grandors de basa : lo [[mètre]] per la [[longor]], lo [[quilograma]] per la [[massa]], la [[segonda]] peu [[temps]], l'[[ampère]] per l'[[intensitat electrica|intensitat]] deu [[corrent electric]], lo [[kelvin]] per la [[temperatura]], la [[mòla]] per la [[quantitat de matèria]] e la [[candela]] per l'[[intensitat luminosa]]. Totas las autas unitats, ditas derivadas, que's basteishen a partir d'aqueras sèt unitats de basa. Atau, l'unitat de [[velocitat]] es lo mètre per segonda<ref name="BIPM 2019 p. 102">'''[[francés|(fr)]]''' ''Le Système international d'unités - Brochure 9'', Bureau international des poids et mesures, 2019, p. 102.</ref>. Lo SI a conservat lo caractèr decimau deu [[sistèma metric]]. Los multiples de las unitats s'obtienen en los multiplicant o en los dividint per poténcias de dètz, designats per prefixes normalizats. Per exemple, « quilo » designa un factor 1000. Aquera estructura regulara facilita hèra l'expression e la conversion de las mesuras. Fin finau, despuish la refòrma de 2019, las sèt unitats de basa deu SI son definidas a partir de constantas fondamentaus de la fisica, çò que'us confereish ua estabilitat e ua universalitat completas, independentas de tot objècte materiau. == Lo procèssus de mesura == [[Fichièr:FourMetricInstruments.JPG|thumb|right|Instruments de mesura usuaus.]] La mesura d'ua grandor necessita l'utilizacion d'un [[instrument de mesura]], es a díser d'un dispositiu concebut tà comparar la grandor mesurada a l'unitat de referéncia en vista de determinar la soa valor. Aqueths instruments son plan variats e adaptats a la natura de la grandor recercada. Deven egaument estar adaptats au besonh de precision demandat. Las mesuras pòden estar dirèctas o indirèctas. Dens ua mesura dirècta, la grandor es obtienuda suu pic per l'instrument. Per exemple, es lo cas d'ua longor lejuda sus ua règla o d'ua massa lejuda sus ua balança. Dens ua mesura indirècta, la grandor recercada es calculada a partir de la mesura dirècta d'autas grandors. Per exemple, es lo cas d'ua velocitat determinada a partir de la mesura d'ua distància e ua durada e deu calcul deu rapòrt d'aqueras duas grandors. Tà hornir resultats hidables, un instrument deu estar estalonat, es a díser que las soas indicacions deven estar comparadas a las d'un estalon de referéncia tà determinar un escart eventuau. L'estalonatge permet tanben de ligar las mesuras de l'instrument a la cadena de traçabilitat, garanta de la lor coheréncia. En parallèle, la qualitat d'ua mesura depend de mantua caracteristica de l'instrument e deu metòde utilizat. Totun, tres nocions principaus permetent de l'apreciar<ref>'''[[francés|(fr)]]''' Jean-Claude Engrand, ''De la métrologie fondamentale à son application industrielle'', Librairie scientifique Albert Blanchart, 1976.</ref><ref>'''[[francés|(fr)]]''' Christiane Joffin, Françoise Lafont e Élisabeth Mathieu, ''Mesure et Instrumentation'', Delagrave-Casteilla, 2017.</ref> : * la [[justessa (metrologia)|justessa]] designa l'aptitud a hornir ua valor pròcha de la valor vertadèra, shens escart sistematic ; * la [[fidelitat (metrologia)|fidelitat]] designa l'aptitud a hornir resultats concordants quan la mesura es repetida dens las medishas condicions ; * la [[resolucion (metrologia)|resolucion]] designa la mei petita variacion de la grandor detectabla per l'instrument. == Incertitud e error de mesura == En despieit, o a causa, de la precision deus metòdes e deus materiaus utilizats, las mesuras de grandors fisicas ne son pas jamei perfèitas. Lo resultat difereish tostemps, de faiçon mei o mensh importanta, de la valor vertadèra de la grandor. Aqueth escart es ua preocupacion centrau de la [[metrologia]] e, de faiçon generau en [[sciéncia]], ua valor non acompanhada d'ua estimacion de la soa fidabilitat n'a pas nat interès. Duas familhas d'errors son [[tradicion|tradicionaument]] definidas<ref>'''[[francés|(fr)]]''' VIM collectif, JCGM 200 : 2008 : Vocabulaire international de métrologie - Concepts fondamentaux et généraux et termes associés, BIPM, 2008, n° 2.20, n° 2.24 n° 2.26, n° 2.28 e 2.29.</ref>. Las errors sistematicas afèctan totas las mesuras de la medisha faiçon e dens lo medish sens. Vienen per exemple d'ua manca de reglatge de l'instrument, d'un estalonatge imperfèit o d'un metòde biaishat. Son reproductiblas e pòden, en principi, estar identificadas e corregidas. Las errors aleatòrias, au contrari, vàrian de faiçon imprevisibla d'ua mesura a l'auta. Dens las medishas condicions, entrainan ua dispersion deus resultats a l'entorn d'ua valor [[mejana (matematicas)|mejana]]. Si pòden pas estar corregidas, pòden estar tractadas dab metòdes [[estatistica|estatistics]]. En efèit, es possible d'estimar los lors efèits en repetint las mesuras e en calculant la mejana e la dispersion deus resultats, çò que permet de qüantificar la hidança a acordar a ua mesura. Per exemple, un nombre important de fenomèns de dispersion segueishen ua [[lei normau]]. == Mesura fisica en mecanica classica == En [[mecanica classica]], ua '''mesura fisica''' qu'ei ua valor numeric o [[Magnitud fisica|magnitud]] d'un atribut fisic d'un objècte, coma la [[longor]], la [[capacitat]], lo [[volum]] o la [[massa]], obtenguda per experimentacion e exprimida dens ua escala d'[[Unitat de mesura|unitats]]. Dens lo [[Sistèma Internacional d'Unitats]] pòt èsser lo [[mètre]], lo [[litre]] o lo [[quilograma]]. == Mesura fisica en mecanica quantica == En [[mecanica quantica]], quan mesuran ua grandor fisica (un atribut fisic), que pòden obténguer mei d’un resultat. Que parlan de probabilitat d’obténguer un resultat.   === Los resultats possibles d’ua mesura en fisica quantica === [[Fichièr:Quantificacion de l'energia.png|alt=Valors quantificadas que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).|vinheta|Valors que pòt prénguer los resultats d'ua mesura d'energia. Que son discontinuas (gradèrs).]] A la grandor fisica A, qu’ei associada ua [[Observabla (quantica)|observabla]] Â. Aquera [[Observabla (quantica)|observabla]] que s’escriu per ua matriça de N colomnas e N linhas. Que pòden escríver la matriça dab la fòrma d'ua matriça diagonau. Tots los coeficients de la matriça que son nuls manca los de la diagonala. Que parlan de diagonalisacion. Las valors diagonaus de la matriça que son ditas valors pròprias de l’operator hermician. Que corresponen aus resultats possibles de la mesura fisica. Se i a un nombre finit de valors pròprias, que i a un nombre fenit de resultats possibles. Que dísen los resultats de la mesura que son quantificats. Que vesen ací lo principi de quantificacion : Las mesuras ne pòden pas balhar sonque résultats qui corresponen a las valors pròprias deus operators matematics. Totas las valors ne son pas possiblas. == Annèxas == === Ligams intèrnes === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> * [[Aparelh de mesura]]. * [[Convencion deu Mètre]]. * [[Estalon]]. * [[Metrotecnia]]. * [[Metrologia]]. * [[Magnitud fisica]]. * [[Postulats de la fisica quantica]]. * [[Sistèma Internacional d'Unitats]]. * [[Teoria de la mesura]]. * [[Unitat de mesura]]. </div> === Bibliografia === * '''[[francés|(fr)]]''' Collectif AFNOR, ''Métrologie dans l'entreprise : Outil de la qualité'', París, AFNOR, 1996, 310 p. * '''[[francés|(fr)]]''' Le Système international d'unités - Brochure 9, Bureau international des poids et mesures, 2019. * '''[[francés|(fr)]]''' VIM collectif, JCGM 200 : 2008 : Vocabulaire international de métrologie - Concepts fondamentaux et généraux et termes associés, BIPM, 2008. * '''[[francés|(fr)]]''' Bernard Diu, ''La mathématique du physicien'', París, Odile Jacob, 2010. === Nòtas e referéncias === <div style="-moz-column-count:3; column-count:3;"> <references/> </div> [[Categoria:Metrologia|*]] m7hv28t4bczfkei1vjrbztdpx47e1f7 0 101780 2512693 2214323 2026-11-08T09:13:35Z JackyM59 60827 Photograph updated 2512693 wikitext text/x-wiki {{Infobox Comuna de França | carta=fr | nomcomuna= Portbail | nomcomuna2= Portbail | imatge= Le port de Portbail.jpg | descripcion= Vue générale de Portbail. | lògo= | escut= | escais= | region ist ={{Normandia}} | parçan= | arrondiment= [[Arrondiment de Cherbourg-Octeville|Cherbourg-Octeville]] | canton= [[Canton de Barneville-Carteret|Barneville-Carteret]] | insee = 50412 | cp = 50580 | cònsol = Guy Cholot | mandat = [[2008]]-[[2014]] | gentilici = Portbaillais (en [[francés]]) | longitud= -1.69472222222 | latitud= 49.3361111111 | alt mini = 2 | alt mej = | alt maxi = 90 | km² = 19.56 }} '''Portbail''' es una [[Comuna francesa|comuna]] [[Normandia|normanda]], situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de la [[Marga (departament)|Marga]] e la [[regions francesas|region]] de la [[Bassa Normandia]]. ==Geografia== ===Comunas vesinas=== <div style="position: relative; float:left; width:450px;"> [[Fichièr:Blank map.svg|400px|left||Distanças e posicion relativa]] {{Image label|x=0.506|y=0.495|scale=400|text=[[Fichièr:Map pointer black.svg|20px|Portbail]]'''Portbail'''}} {{Image label|x=0.690441037484|y=0.503312089173|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 573 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Lô-d'Ourville]] (2,3km)}}}} {{Image label|x=0.529881609839|y=0.764719027229|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|8px|Comuna amb 531 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Denneville]] (3,3km)}}}} {{Image label|x=0.546335136308|y=0.207806894854|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 190 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Le Mesnil]] (3,8km)}}}} {{Image label|x=0.350954506008|y=0.243650915224|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 249 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Georges-de-la-Rivière]] (4,0km)}}}} {{Image label|x=0.315947425046|y=0.207955010641|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 354 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Jean-de-la-Rivière]] (4,6km)}}}} {{Image label|x=0.875345370587|y=0.427340628754|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 129 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Canville-la-Rocque]] (4,7km)}}}} {{Image label|x=0.762207441674|y=0.805506370159|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 215 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Saint-Rémy-des-Landes]] (5,0km)}}}} {{Image label|x=0.900427676544|y=0.766734884829|scale=400|text=[[Fichièr:Small-city-symbol.svg|6px|Comuna amb 84 abitants (2000)]]{{mida|80%|[[Baudreville (Marga)|Baudreville]] (6,0km)}}}} </div>{{clear|left}} ==Istòria== ==Administracion== {{ElegitDebuta|insee= 50412 |Títol= Lista deus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Guy Cholot|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ==Demografia== {{Demografia |insee= 50412 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962= 1431 |1968= 1499 |1975= 1591 |1982= 1707 |1990= 1654 |1999= 1675 |2005= |2006= |2007= 1636 |2008= |2009= |cassini= |senscomptesdobles=1962}} ==Luòcs e monuments== ==Personalitats ligadas amb la comuna== ==Véser tanben== ==Ligams extèrnes== ==Nòtas== <references/> {{Portal Normandia}} {{Comunas de| insee = 50412 }} [[Categoria:Comuna de Normandia]] [[Categoria:Comuna de la Marga]] dqpfw60zkspnjh40i5t1nl5xgdfhf8v 0 107067 2512602 2291860 2026-11-07T14:26:17Z Alaric 506 44932 2512602 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Tol Senta Crotz | nom2 = ''Toulx-Sainte-Croix'' | imatge = Toulx-Sainte-Croix.JPG | descripcion = Egleisa Senta Crotz e Sent Marçau e clochier separat. | lògo = | escut = | escais = | ist = {{Lemosin}} </br> {{Marcha}} | parçan = | insee = 23254 | cp = 23600 | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Au Buçon]] | canton = [[Canton de Boçac|Boçac]] | intercom = [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] | cònsol = Christian Julliard | mandat = [[2014]]-[[2020]] | gentilici = | latitud = 46.2855555556 | longitud = 2.21444444444 | alt mej = | alt mini = 375 | alt maxi = 656 | km² = 35.05 |}} '''Tol Senta Crotz''' (''Toulx-Sainte-Croix'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] (de [[Berric]] o de [[Marcha]]), situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 23254.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] === Perimètre dau territòri === {{Communes limitrophes | commune = Tol Senta Crotz | nord = [[Sent Silvan (Cruesa)|Sent Silvan]] | nord-est = | est = [[La Vau Franche|La Vaufranche]] | sud-est = [[Bòrt Sent Jòrge]] | sud = [[Tres Fonts]] | sud-ouest = [[Sant Sauve de Tol]] | ouest = [[Clunhac]] | nord-ouest = [[Malerèt de Boçac]] }} == Toponimia == * '''Tol''' es citat ''Tullo castro'' sus de monedas merovingianas, ''Ecclesia Sancti Martialis de Castello Tulli'' en 1158, ''Tullum'' (latinizacion) en 1174, ''Tol'' al sègle XII. Lo nom es format d'una raiç preceltica de valor oronimica <ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 84</ref> (Tol es en situacion dominanta, sus una nautor de mai de 650 m, los Monts de Tol Senta Crotz, alaidonc que los replanats aus alentorns son a 400–500 m d'altitud). Dauzat e Rostaing se contentan prudentament d'una qualificacion de « prelatin » <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 677, a Thou</ref>. Delamarre considèra que lo nom es celtic, vengut de ''tullon''; precisa pas sa valor d'oronime, mas coma lo plaça pas tanpauc dins la lista daus noms de personas, es una possibilitat <ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 255</ref>. * '''Senta Crotz'''. Coma lo nom de Senta Crotz es lo de parròquias plaçadas jos lo patronatge de la Crotz del [[Jèsus de Nazaret|Crist]] <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 634</ref>, l'egleisa, qu'èra consacrada a Sent Marçau, foguèt consacrada tanben a la Senta Crotz a data inconeguda. == Istòria == == Administracion == ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee= 23254 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Christian Julliard |Partit= dreita |Qualitat=espleitador agricòla }} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= 2014 |Identitat= Bernard De La Biche|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[1996]] |Fin= 2008 |Identitat= Guy Brissat |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 1996 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ===Canton=== * A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra dau canton de [[Boçac (Nauta Marcha)|Boçac]], i demorèt. ==Demografia== {{Demografia |insee= 23254 |1793=1022 |1800=1018 |1806=1128 |1821=1188 |1831=1335 |1836=1298 |1841=1395 |1846=1349 |1851=1380 |1856=1380 |1861=1279 |1866=1293 |1872=1247 |1876=1310 |1881=1270 |1886=1302 |1891=1192 |1896=1227 |1901=1235 |1906=1219 |1911=1191 |1921=1007 |1926=957 |1931=880 |1936=899 |1946=794 |1954=720 |1962=645 |1968=570 |1975=507 |1982=435 |1990=361 |1999=304 |2004= |2005=304 |cassini=37821 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|254}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|254}}/35.05) round 2}}}} ab/km². ==Luecs e monuments== <gallery> </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Cruesa]] ==Liams externes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Cruesa}} o [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] [[Categoria:Comuna de Berric (Occitània)]] [[Categoria:Comuna d'Occitània]] 933m2je5t8lxj0vpfg93gckh235lqny 0 107068 2512605 2291767 2026-11-07T14:30:39Z Alaric 506 44932 2512605 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana |nom=Sent Silvan |nom2 = Saint-Silvain-Bas-le-Roc | lògo= | imatge= SaintSylvainBasLeRoc.jpg | descripcion= |escut= |escais= |ist={{Lemosin}} |parçan= | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Au Buçon]] | canton = [[Canton de Boçac|Boçac]] | intercom = [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |insee= 23240 |cònsol= Gérard Larue |mandat=[[2008]]-[[2014]] |gentilici= |alt mini= 310 |alt maxi= 534 |km²= 15.32 |}} '''Sent Silvan''' (''Saint-Silvain-Bas-le-Roc'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] probablament de [[Berric]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 23240.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Sent Sàuvan | nòrd = [[]] <small>([[a (departament)|a]])</small> | nòrd-èst = [[]] | èst = [[]] | sud-èst = [[]] | sud = [[]] | sud-oèst = [[]] | oèst = [[]] | nòrd-oèst = [[]] }} ==Toponimia== ==Istòria== {{...}} ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee= 23240 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Gérard Larue|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ==Demografia== {{Demografia |insee= 23240 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962= |1968= |1975= |1982= |1990= |1999= |2004= |2005= |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|240}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|240}}/15.32) round 2}}}} ab/km². ==Luecs e monuments== <gallery> </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Cruesa]] ==Liams externes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de Cruesa}} ? [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] [[Categoria:Comuna de Berric]] mmhl9nntd70jlpja0qibdq772zjurlp 0 107112 2512604 2443545 2026-11-07T14:29:16Z Alaric 506 44932 2512604 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Solmans | nom2 = ''Soumans'' | imatge = cap | descripcion = | lògo = | escut = Blason_Ville_fr_Soumans_(23).svg | escais = | ist = | parçan = Nauta Marcha | insee = 23174 | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Au Buçon]] | canton = [[Canton de Boçac|Boçac]] | intercom = [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] | cònsol = Fabrice Collinet | mandat = [[2014]]-[[2020]] | gentilici = | latitud = 46.3019444444 | longitud = 2.3075 | alt mini = 375 | alt maxi = 497 | km² = 36.68 |}} '''Solmans''' o puslèu '''Somans''' (''Soumans'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] probablament de [[Berric|Berrí]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània|Nòva Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 23174.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Somans | nord = | nord-est = [[Treignat|Trainhac]] <br /><small>([[Alèir (departament)|Alèir]])</small> | est = [[Noent]] | sud-est = | sud = [[Vernejes]] | sud-ouest = [[Bòrn Sent Jòrge]] | ouest = [[La Vau Franche|La Vaufrancha]] | nord-ouest = [[Lairac (Cruesa)|Lairac]] }} ==Toponimia== La forma grafica ''Solmans'', arcaïsanta, s'explica per doás influéncias : la de la forma oficiala francesa ''Soumans'' e la de ''La Toponymie des Pays Occitans'' de Bénédicte Boyrie-Fénié e Jean-Jacques Fénié, que dona las formas ancianas ''Solmant'', au sègle XII, ''Soumans'', vèrs 1315. En marchés, un ancian ''Solman-'' se deuriá mudar normalament en ''Soman-''. Dauzat e Rostaing, que probable coneissián pas la forma dau sègle XII, explican lo nom, emb una certana prudéncia, per lo latin ''summus'', « cima, poncha, quinca », e lo sufixe ''-anum'' (pauc productiu en [[Marcha (Lemosin)|Marcha]], çò que sabián). Los Féniés, gràcias a la forma ''Solmant'', donan coma origina lo nom germanic ''Sulmannus'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 663</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 186</ref>. Per la finala ''-s'', presenta tanlèu 1315, se pòt justificar aisadament per la preséncia de gentilicis sens sufixe e qu'utilizan la forma plurala dau nom de la comunautat (vilatge, paròfia) : los abitants de ''*So(l)man'' podián èsser ''*los So(l)manS'' e a la fin lo gentilici se confondiá embe lo nom dau vilatge, que veniá entau ''*So(l)mans''. La prudéncia comanda d'escriure en occitan '''Somans''', en esperant daus estudis novèus. ==Istòria== Entre [[1790]] e [[1794]], ''Montebras'' (nom francés) fuguèt annexat per Somans. En [[1829]], ne fuguèt entau per ''Belle-Fay'' (nom francés, probablament Bèlafaia).<ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=36725</ref> ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee= 23174 |Títol= Lista daus cònsols successius}} {{Elegit |Debuta= [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Fabrice Collinet |Partit= sens etiqueta |Qualitat= quadre}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Gérard Nore |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Daniel Métayer |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[1947]] |Fin= març [[1977]] |Identitat= Eugène Romaine |Partit= UDF-Radical |Qualitat= senator, conselhièr generau }} {{Elegit |Debuta= |Fin= [[1947]] |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ===Canton=== * A la reforma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra dau canton de [[Boçac]], i demorèt. ==Demografia== {{Demografia |insee= 23174 |1793=719 |1800=714 |1806=751 |1821=950 |1831=1028 |1836=1092 |1841=1075 |1846=1147 |1851=1136 |1856=1031 |1861=1063 |1866=1115 |1872=1300 |1876=1333 |1881=1336 |1886=1376 |1891=1510 |1896=1402 |1901=1415 |1906=1380 |1911=1378 |1921=1193 |1926=1192 |1931=1172 |1936=1081 |1946=952 |1954=950 |1962=913 |1968=869 |1975=739 |1982=612 |1990=540 |1999=544 |2006= |cassini=36725 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|174}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|174}}/36.68) round 2}}}} ab/km². ===Demografia Bèlafaia (1793-1821)=== * 1793 : 104 abitants * 1800 : 106 abitants * 1806 : 107 abitants * 1821 : 104 abitants <ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=3510</ref> ==Luecs e monuments== <gallery> </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Cruesa]] ==Liams externes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de Cruesa}} ? ? [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] [[Categoria:Comuna de Berric]] ferzrv9j4lrr9zp58hjwy0amvs8drhw 0 107135 2512607 2512532 2026-11-07T14:31:10Z Alaric 506 44932 2512607 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Bòrn Sent Jòrge | nom2 = ''Bord-Saint-Georges'' | imatge = cap | descripcion = | lògo = | escut = | escais = | ist = {{Lemosin}} | parçan = [[Nauta Marcha]] | insee = 23026 | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Au Buçon]] | canton = [[Canton de Boçac|Boçac]] | intercom = [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] | cònsol = Jean-Baptiste Alanore | mandat = [[2014]]-[[2020]] | gentilici = | longitud = 2.29972222222 | latitud = 46.2611111111 | alt mej = | alt mini = 364 | alt maxi = 475 | km² = 32.5 |}} '''Bòrn Sent Jòrge''' (''Bord-Saint-Georges'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Berric]] o de [[Marcha]] ([[Lemosin]]), situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 23026.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Bòrn Sent Jòrge | nord = [[Solmans|Somans]] | nord-est = | est = [[Vernejes]] | sud-est = [[Auja]] | sud = [[Luçac (Cruesa)|Luçac]] | sud-ouest = [[Tres Fonts]] <br> [[Gosom]] | ouest = [[Tol Senta Crotz]] | nord-ouest = [[La Vau Franche|La Vaufrancha]] }} ==Toponimia== '''Bòrn Sent Jòrge''' es a costat de ''Bornet'', çò que justifica la grafia ''Bòrn''. Las explicacions de ''Bòrn'', nom de mai d'un vilatge, son divergentas. [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] i vei un prelatin ''borna'', « font ». Bénédicte Boyrie-Fénié, dins sos trabalhs pus recents ( sus la [[Dordonha (departament)|Dordonha]]) explica lo nom per l'occitan ''bòrn'' « limita, bordura ». Xavier Delamarre a una autra explicacion : un nom gallés d'òme, ''Burnos''.<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 98</ref>{{,}}<ref>https://web.archive.org/web/20090328015230/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/st-pierre-de-chignac/BLIS-ET-BORN.htm</ref>{{,}}<ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 93, 289 e 330</ref> La situacion geografica daus uech ''Bòrn'' citats per Dauzat es un bòrd (bòrn ?) de planetge o de ribiera nauta mai que mai, o una serra (i a dos bòrns e lo planetge es estrech) emb un dobte per lo de [[Senta Sabina e Bòrn]] (l'egleisa es en bas, mas de maisons son en naut), e justament per Bòrn Sent Jòrge (lenta montada). Los autres son [[Bords]], [[Lo Bòrn (Nauta Garona)]], [[Lo Bòrn (Losera)]], [[Bors (Canton de Baignes-Sainte-Radegonde)]], [[Bors (Canton de Montmoreau-Saint-Cybard)]] e [[En Bòrn]]; i fau ajostar lo ''Bòrn'' de [[Sent Estròpi de Bòrn]]; a verificar sus Géoportail <ref>https://www.geoportail.gouv.fr/carte</ref>, en escrivent lo nom de las comunas en francés. Per '''Bornet''', aquò's tot simplament lo diminutiu de Bòrn. I fau pas cerchar ren mai. ==Istòria== En 1829, Bornet foguèt annexat per Bòrn Sent Jòrge<ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=4919</ref>. ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee= 23026 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Jean-Baptiste Alanore|Partit= divèrs dreita |Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ===Canton=== * A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra dau canton de [[Boçac]], i demorèt ==Demografia== {{Demografia |insee= 23026 |1793=721 |1800=726 |1806=961 |1821=894 |1831=1250 |1836=1099 |1841=1040 |1846=1086 |1851=1133 |1856=1054 |1861=946 |1866=976 |1872=1001 |1876=1067 |1881=1123 |1886=1192 |1891=1161 |1896=1198 |1901=1122 |1906=1094 |1911=1097 |1921=988 |1926=914 |1931=877 |1936=863 |1946=729 |1954=645 |1962=620 |1968=568 |1975=528 |1982=435 |1990=343 |1999=336 |2004= |2005= |max= 1250 |cassini=4919 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|026}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|026}}/32.5) round 2}}}} ab/km². ===Demografia de Bornet=== {{Demografia |insee= 23026 |1793=262 |1800=223 |1806=247 |1821=284 |cassini=4956 |}} * Las donadas de la dreita dau grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna entièra de Bòrn Sent Jòrge. ==Luecs e monuments== <gallery> </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Cruesa]] ==Liams externes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de Cruesa}} ? [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] [[Categoria:Comuna de Berric]] lnq3j01fneae09zmxpdchvq1fg47kxq 2512682 2512607 2026-11-08T08:37:32Z Alaric 506 44932 2512682 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Bòrn Sent Jòrge | nom2 = ''Bord-Saint-Georges'' | imatge = Bord-Saint-Georges_Carte_postale_10.jpg | descripcion = L'egleisa vers 1920. | lògo = | escut = Blason_ville_fr_Bord-Saint-Georges_(Creuse).svg | escais = | ist = {{Lemosin}} | parçan = [[Nauta Marcha]] | insee = 23026 | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Au Buçon]] | canton = [[Canton de Boçac|Boçac]] | intercom = [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] | cònsol = Jean-Baptiste Alanore | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.29972222222 | latitud = 46.2611111111 | alt mej = | alt mini = 364 | alt maxi = 475 | km² = 32.5 |}} '''Bòrn Sent Jòrge''' (''Bord-Saint-Georges'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Berric]] o de [[Marcha]] ([[Lemosin]]), situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 23026.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Bòrn Sent Jòrge | nord = [[Solmans|Somans]] | nord-est = | est = [[Vernejes]] | sud-est = [[Auja]] | sud = [[Luçac (Cruesa)|Luçac]] | sud-ouest = [[Tres Fonts]] <br> [[Gosom]] | ouest = [[Tol Senta Crotz]] | nord-ouest = [[La Vau Franche|La Vaufrancha]] }} ==Toponimia== '''Bòrn Sent Jòrge''' es a costat de ''Bornet'', çò que justifica la grafia ''Bòrn''. Las fòrmas ancianas son ''Born'' au segle XIV, ''Bort'' en 1473. Las explicacions de ''Bòrn'', nom de mai d'un vilatge, son divergentas. [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] e Marcel Villoutreix ('queste, citat per Ives Lavalada) i veson un prelatin ''borna'', « font ». Joan Ros (sus la [[Dordonha (departament)|Dordonha]]) explica lo nom per l'occitan ''bòrn'' « limita, bordura ». Xavier Delamarre a una autra explicacion : un nom gallic d'òme, ''Burnos''.<ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 98</ref>{{,}}<ref>https://web.archive.org/web/20090328015230/http://communes-oc.cg24.fr/cantons/st-pierre-de-chignac/BLIS-ET-BORN.htm</ref>{{,}}<ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 93, 289 e 330</ref><ref>Yves Lavalade, ''Dictionnaire des communes de la Creuse'', ed. la Geste, 2022, p. 46</ref>. La situacion geografica daus ueit ''Bòrn'' citats per Dauzat es un bòrd (bòrn ?) de planetge o de ribiera nauta mai que mai, o una serra (i a dos bòrns e lo planetge es estreit) emb un dobte per lo de [[Senta Sabina e Bòrn]] (l'egleisa es en bas, mas de maisons son en naut), e justament per Bòrn Sent Jòrge (lenta montada). Los autres son [[Bords]], [[Lo Bòrn (Nauta Garona)]], [[Lo Bòrn (Losera)]], [[Bors (Canton de Baignes-Sainte-Radegonde)]], [[Bors (Canton de Montmoreau-Saint-Cybard)]] e [[En Bòrn]]; i fau ajostar lo ''Bòrn'' de [[Sent Estròpi de Bòrn]]; a verificar sus Géoportail <ref>https://www.geoportail.gouv.fr/carte</ref>, en escrivent lo nom de las comunas en francés. En realitat, coma la forest de Bòrn, près d'[[Eissiduelh (Perigòrd)|Eissiduelh]], es a la limita entre [[Perigòrd]] e [[Lemosin]], Bòrn Sent Jòrge es lo darrer vilatge lemosin au sud de [[Berric]]; queu sens de limita entre dos pòbles, dos territòris deu èsser pus ancian que lo sens topografic derivat, limitat geograficament (nòrd e oèst occitans). Per '''Bornet''', aquò's tot simplament lo diminutiu de Bòrn. I fau pas cerchar ren mai. ==Istòria== En 1829, Bornet foguèt annexat per Bòrn Sent Jòrge<ref>http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=4919</ref>. ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee= 23026 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= [[2032]] |Identitat= Jean-Baptiste Alanore|Partit= divèrs dreita |Qualitat= agricultor }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ===Canton=== * A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra dau [[canton de Boçac]], i demoret. ==Demografia== {{Demografia |insee= 23026 |1793=721 |1800=726 |1806=961 |1821=894 |1831=1250 |1836=1099 |1841=1040 |1846=1086 |1851=1133 |1856=1054 |1861=946 |1866=976 |1872=1001 |1876=1067 |1881=1123 |1886=1192 |1891=1161 |1896=1198 |1901=1122 |1906=1094 |1911=1097 |1921=988 |1926=914 |1931=877 |1936=863 |1946=729 |1954=645 |1962=620 |1968=568 |1975=528 |1982=435 |1990=343 |1999=336 |max= 1250 |cassini=4919 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|026}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|026}}/32.5) round 2}}}} ab/km². ===Demografia de Bornet=== {{Demografia |insee= 15023 |1793=262 |1800=223 |1806=247 |1821=284 |cassini=4956 |}} ==Luecs e monuments== ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Cruesa]] ==Liams externes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Lemosin}} {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] rrw3izev4ay9yvhus4esxrmj59vpqtp 0 107136 2512670 2512528 2026-11-08T07:07:29Z Alaric 506 44932 Alaric 506 a desplaçat la pagina [[Noserines]] cap a [[Noserinas]] : Títol mal escrit : segon Ives Lavalada 2512528 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Noserinas | nom2 = ''Nouzerines'' | imatge = EgliseNouzerines.jpg | descripcion = | lògo = | escut = | escais = | ist = {{Berric}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Au Buçon]] | canton = [[Canton de Boçac|Boçac]] | intercom = [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] | insee = 23146 | cònsol = Pascal Gibard | mandat = [[2014]]-[[2020]] | gentilici = | latitud = 46.3891666667 | longitud = 2.10916666667 | alt mini = 345 | alt maxi = 447 | km² = 19.09 |}} '''Noserinas''' (''Nouzerines'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Marcha (Lemosin)|Marcha]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 23146.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = Noserinas | nòrd = [[]] <small>([[a (departament)|a]])</small> | nòrd-èst = [[]] | èst = [[]] | sud-èst = [[]] | sud = [[]] | sud-oèst = [[]] | oèst = [[]] | nòrd-oèst = [[]] }} ==Toponimia== == Istòria == {{...}} == Administracion == ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee= 23146 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= [[2008]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Pascal Gibard|Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març de [[2001]] |Fin= 2008 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ==Demografia== {{Demografia |insee= 23146 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962= |1968= |1975= |1982= |1990= |1999= |2004= |2005= |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|146}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|146}}/19.09) round 2}}}} ab/km². ==Luecs e monuments== ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Cruesa]] ==Liams externes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== * Les Parlers de la Creuse, patrimoine de la Creuse (langue et mémoire du pays de Guéret), Conseil Général de la Creuse {{Portal Occitània}} {{Comunas de Cruesa}} ? ? [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] [[Categoria:Comuna de Berric]] e6cx3tibnpveo0cprlazt7qruij5vll 0 107153 2512599 2437465 2026-11-07T14:22:29Z Alaric 506 44932 2512599 wikitext text/x-wiki {{Omon|Boçac}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Boçac Borg | nom2 = ''Boussac-Bourg'' | imatge = EgliseBoussacBourg.jpg | descripcion = L'eglèisa de Boçac Borg. | lògo = | escut = | escais = | ist = {{Berric}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Au Buçon]] | canton = [[Canton de Boçac|Boçac]] | intercom = [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] (residéncia) | insee = 23032 | cònsol = Hervé Grimaud | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.23527777778 | latitud = 46.3619444444 | alt mini = 310 | alt maxi = 499 | km² = 38.69 |}} '''Boçac Borg''' (''Boussac-Bourg'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Berric]] situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 23032.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Boçac Borg | nord = [[Sent Marien]] | nord-est = [[Sent Peire le Bòsc]] | est = [[Lairac (Cruesa)|Lairac]] | sud-est = | sud = [[Boçac]] <br> [[Sent Silvan (Cruesa)|Sent Sàuvan]] | sud-ouest = [[Malerèt de Boçac]] | ouest = | nord-ouest = [[Bussiera Sent Jòrge]] }} ==Toponimia== Bossac Borg [bu'so bur]<ref>https://archive.org/details/grammaire-bonnaud/page/117/mode/1up?view=theater&mibextid=xfxF2i</ref> a lo mesme nom que la vila vesina, [[Boçac]]. Èra nommada ''Boçac las Egleisas'' quand Boçac èra ''Boçac lo Chasteu''. Per la vila (òm supausa, sens certituda), las atestacions son ''Bociacum'', sens data (segon Dauzat), ''Buciacum'', vers 1000, ''Bociaco'', en 1095, ''Bossiacus'', vers 1315 (segon los Féniés). Per Boçac Borg, lo vilatge es atestat ''Botzac las Eglesias'', per'mor de sas doas egleisas bessonas. Lo nom vendriá d'un nom latin d'òme ''Bŭccius'' o ''Buttius'' emb lo sufixe ''-acum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 100</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 147</ref>, latinizacion dau sufixe gallés ''-aco(n)''. Boçac - un o l'autre - èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mestre ''Bŭccius'' o ''Buttius''. En realitat, coma lo nom vau tanben per los dos luòcs, òm sap pas ont èra la ''villa'' d'origina; e coma un chasteu medieval es pus recent qu'una ''villa'', coma es pus logic qu'un chasteu prenga lo nom d'un vilatge vesin (2 km) qu'alencontrari, l'origina dau nom se deu trobar au vilatge emper qu'a la vila eiretiera dau chasteu. ==Istòria== ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee= 23032 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= 2020 |Identitat=Hervé Grimaud |Partit=sens |Qualitat= agricultor}} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Maurice Santinon|Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ==Demografia== {{Demografia |insee= 23032 |1793=1012 |1800=846 |1806=975 |1821=1006 |1831=1075 |1836=1200 |1841=1212 |1846=1279 |1851=1257 |1856=1245 |1861=1167 |1866=1208 |1872=1195 |1876=1252 |1881=1313 |1886=1398 |1891=1338 |1896=1314 |1901=1319 |1906=1350 |1911=1286 |1921=1150 |1926=1061 |1931=1073 |1936=1084 |1946=1005 |1954=974 |1962=930 |1968=887 |1975=882 |1982=892 |1990=899 |1999=788 |2004= |2005= |cassini=5407 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|032}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|032}}/38.69) round 2}}}} ab/km². ==Luecs e monuments== <gallery> </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Cruesa]] ==Liams externes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Berric)]] 5e319wrg7svs2zzk0hq5nhj0f0vdtjv 2512654 2512599 2026-11-07T23:55:26Z Alaric 506 44932 2512654 wikitext text/x-wiki {{Omon|Boçac}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Boçac Borg | nom2 = ''Boussac-Bourg'' | imatge = EgliseBoussacBourg.jpg | descripcion = L'eglèisa de Boçac Borg. | lògo = | escut = | escais = | ist = {{Berric}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Au Buçon]] | canton = [[Canton de Boçac|Boçac]] | intercom = [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] (residéncia) | insee = 23032 | cònsol = Hervé Grimaud | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.23527777778 | latitud = 46.3619444444 | alt mini = 310 | alt maxi = 499 | km² = 38.69 |}} '''Boçac Borg''' (''Boussac-Bourg'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Berric]] <ref>[https://www.e-rara.ch/bes_1/content/zoom/28899923]</ref> situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 23032.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Boçac Borg | nord = [[Sent Marien]] | nord-est = [[Sent Peire le Bòsc]] | est = [[Lairac (Cruesa)|Lairac]] | sud-est = | sud = [[Boçac]] <br> [[Sent Silvan (Cruesa)|Sent Sàuvan]] | sud-ouest = [[Malerèt de Boçac]] | ouest = | nord-ouest = [[Bussiera Sent Jòrge]] }} ==Toponimia== Bossac Borg [bu'so bur]<ref>https://archive.org/details/grammaire-bonnaud/page/117/mode/1up?view=theater&mibextid=xfxF2i</ref> a lo mesme nom que la vila vesina, [[Boçac]]. Èra nommada ''Boçac las Egleisas'' quand Boçac èra ''Boçac lo Chasteu''. Per la vila (òm supausa, sens certituda), las atestacions son ''Bociacum'', sens data (segon Dauzat), ''Buciacum'', vers 1000, ''Bociaco'', en 1095, ''Bossiacus'', vers 1315 (segon los Féniés). Per Boçac Borg, lo vilatge es atestat ''Botzac las Eglesias'', per'mor de sas doas egleisas bessonas. Lo nom vendriá d'un nom latin d'òme ''Bŭccius'' o ''Buttius'' emb lo sufixe ''-acum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 100</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 147</ref>, latinizacion dau sufixe gallés ''-aco(n)''. Boçac - un o l'autre - èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mestre ''Bŭccius'' o ''Buttius''. En realitat, coma lo nom vau tanben per los dos luòcs, òm sap pas ont èra la ''villa'' d'origina; e coma un chasteu medieval es pus recent qu'una ''villa'', coma es pus logic qu'un chasteu prenga lo nom d'un vilatge vesin (2 km) qu'alencontrari, l'origina dau nom se deu trobar au vilatge emper qu'a la vila eiretiera dau chasteu. ==Istòria== ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee= 23032 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Hervé Grimaud |Partit=sens |Qualitat= agricultor}} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Maurice Santinon|Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ==Demografia== {{Demografia |insee= 23032 |1793=1012 |1800=846 |1806=975 |1821=1006 |1831=1075 |1836=1200 |1841=1212 |1846=1279 |1851=1257 |1856=1245 |1861=1167 |1866=1208 |1872=1195 |1876=1252 |1881=1313 |1886=1398 |1891=1338 |1896=1314 |1901=1319 |1906=1350 |1911=1286 |1921=1150 |1926=1061 |1931=1073 |1936=1084 |1946=1005 |1954=974 |1962=930 |1968=887 |1975=882 |1982=892 |1990=899 |1999=788 |cassini=5407 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|032}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|032}}/38.69) round 2}}}} ab/km². ==Luecs e monuments== <gallery> </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Cruesa]] ==Liams externes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Berric)]] 9kzop61gf07c01up7ag9tdlo5bpasb9 2512668 2512654 2026-11-08T07:03:21Z Alaric 506 44932 Alaric 506 a desplaçat la pagina [[Boçac Borg]] cap a [[Boçac las Egliesas]] : Títol mal escrit : segon Ives Lavalada 2512654 wikitext text/x-wiki {{Omon|Boçac}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Boçac Borg | nom2 = ''Boussac-Bourg'' | imatge = EgliseBoussacBourg.jpg | descripcion = L'eglèisa de Boçac Borg. | lògo = | escut = | escais = | ist = {{Berric}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Au Buçon]] | canton = [[Canton de Boçac|Boçac]] | intercom = [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] (residéncia) | insee = 23032 | cònsol = Hervé Grimaud | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.23527777778 | latitud = 46.3619444444 | alt mini = 310 | alt maxi = 499 | km² = 38.69 |}} '''Boçac Borg''' (''Boussac-Bourg'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Berric]] <ref>[https://www.e-rara.ch/bes_1/content/zoom/28899923]</ref> situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 23032.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Boçac Borg | nord = [[Sent Marien]] | nord-est = [[Sent Peire le Bòsc]] | est = [[Lairac (Cruesa)|Lairac]] | sud-est = | sud = [[Boçac]] <br> [[Sent Silvan (Cruesa)|Sent Sàuvan]] | sud-ouest = [[Malerèt de Boçac]] | ouest = | nord-ouest = [[Bussiera Sent Jòrge]] }} ==Toponimia== Bossac Borg [bu'so bur]<ref>https://archive.org/details/grammaire-bonnaud/page/117/mode/1up?view=theater&mibextid=xfxF2i</ref> a lo mesme nom que la vila vesina, [[Boçac]]. Èra nommada ''Boçac las Egleisas'' quand Boçac èra ''Boçac lo Chasteu''. Per la vila (òm supausa, sens certituda), las atestacions son ''Bociacum'', sens data (segon Dauzat), ''Buciacum'', vers 1000, ''Bociaco'', en 1095, ''Bossiacus'', vers 1315 (segon los Féniés). Per Boçac Borg, lo vilatge es atestat ''Botzac las Eglesias'', per'mor de sas doas egleisas bessonas. Lo nom vendriá d'un nom latin d'òme ''Bŭccius'' o ''Buttius'' emb lo sufixe ''-acum'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 100</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 147</ref>, latinizacion dau sufixe gallés ''-aco(n)''. Boçac - un o l'autre - èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mestre ''Bŭccius'' o ''Buttius''. En realitat, coma lo nom vau tanben per los dos luòcs, òm sap pas ont èra la ''villa'' d'origina; e coma un chasteu medieval es pus recent qu'una ''villa'', coma es pus logic qu'un chasteu prenga lo nom d'un vilatge vesin (2 km) qu'alencontrari, l'origina dau nom se deu trobar au vilatge emper qu'a la vila eiretiera dau chasteu. ==Istòria== ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee= 23032 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= març de [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Hervé Grimaud |Partit=sens |Qualitat= agricultor}} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Maurice Santinon|Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ==Demografia== {{Demografia |insee= 23032 |1793=1012 |1800=846 |1806=975 |1821=1006 |1831=1075 |1836=1200 |1841=1212 |1846=1279 |1851=1257 |1856=1245 |1861=1167 |1866=1208 |1872=1195 |1876=1252 |1881=1313 |1886=1398 |1891=1338 |1896=1314 |1901=1319 |1906=1350 |1911=1286 |1921=1150 |1926=1061 |1931=1073 |1936=1084 |1946=1005 |1954=974 |1962=930 |1968=887 |1975=882 |1982=892 |1990=899 |1999=788 |cassini=5407 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|032}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|032}}/38.69) round 2}}}} ab/km². ==Luecs e monuments== <gallery> </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Cruesa]] ==Liams externes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Berric)]] 9kzop61gf07c01up7ag9tdlo5bpasb9 2512675 2512668 2026-11-08T07:31:19Z Alaric 506 44932 2512675 wikitext text/x-wiki {{Omon|Boçac}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Boçac las Egliesas | nom2 = ''Boussac-Bourg'' | imatge = EgliseBoussacBourg.jpg | descripcion = L'eglèisa de Boçac las Egliesas. | lògo = | escut = | escais = | ist = {{Berric}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Au Buçon]] | canton = [[Canton de Boçac|Boçac]] | intercom = [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] (residéncia) | insee = 23032 | cònsol = Hervé Grimaud | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.23527777778 | latitud = 46.3619444444 | alt mini = 310 | alt maxi = 499 | km² = 38.69 |}} '''Boçac las Egliesas''' o ''Boçac Borg'' (''Boussac-Bourg'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Berric]] <ref>[https://www.e-rara.ch/bes_1/content/zoom/28899923]</ref> situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 23032.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Boçac Borg | nord = [[Sent Marien]] | nord-est = [[Sent Peire le Bòsc]] | est = [[Lairac (Cruesa)|Lairac]] | sud-est = | sud = [[Boçac]] <br> [[Sent Silvan (Cruesa)|Sent Sàuvan]] | sud-ouest = [[Malerèt de Boçac]] | ouest = | nord-ouest = [[Bussiera Sent Jòrge]] }} ==Toponimia== La prononciacion es / bou'ssa lâ élié'zâ / segon Ives Lavalada, o segon una autra font [bu'so bur]<ref>https://archive.org/details/grammaire-bonnaud/page/117/mode/1up?view=theater&mibextid=xfxF2i</ref> a lo mesme nom que la vila vesina, [[Boçac]]. Las atestacions son ''Buciacum'' vers 1006, ''Botzac-las-Egleisas'' vers 1150 [per'mor de sas doas egleisas bessonas], ''Bosac-las-Egleisas'' en 1192, ''Boczac'' en 1201, ''Bocac-Ecclesiarum'' [de las egleisas] en 1204, etc. Lo nom vendriá d'un nom latin (o galloroman, donc celtic) d'òme ''Bŭccius'' o ''Buttius'' ('queste segon Dauzat) emb lo sufixe ''-acum'' o la derivacion en ''-ācon'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 100</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 147</ref>{{,}}<ref>Yves Lavalade, ''Dictionnaire des communes de la Creuse'', ed. la Geste, 2022, p. 51-52</ref>{{,}}<ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 92, 289</ref>. Boçac - un o l'autre - èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mestre ''Bŭccius'' o benleu ''Buttius''. En realitat, coma lo nom vau tanben per los dos luòcs, òm sap pas ont èra la ''villa'' d'origina; e coma un chasteu medieval es pus recent qu'una ''villa'', coma es pus logic qu'un chasteu prenga lo nom d'un vilatge vesin (2 km) qu'alencontrari, l'origina dau nom se deu trobar au vilatge emper qu'a la vila eiretiera dau chasteu. ==Istòria== ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee= 23032 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Hervé Grimaud |Partit=sens |Qualitat= agricultor}} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Maurice Santinon|Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ==Demografia== {{Demografia |insee= 23032 |1793=1012 |1800=846 |1806=975 |1821=1006 |1831=1075 |1836=1200 |1841=1212 |1846=1279 |1851=1257 |1856=1245 |1861=1167 |1866=1208 |1872=1195 |1876=1252 |1881=1313 |1886=1398 |1891=1338 |1896=1314 |1901=1319 |1906=1350 |1911=1286 |1921=1150 |1926=1061 |1931=1073 |1936=1084 |1946=1005 |1954=974 |1962=930 |1968=887 |1975=882 |1982=892 |1990=899 |1999=788 |cassini=5407 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|032}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|032}}/38.69) round 2}}}} ab/km². ==Luecs e monuments== ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Cruesa]] ==Liams externes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Berric)]] jrub0djatxt9w9981qhtkcxouqvf0y7 2512676 2512675 2026-11-08T07:32:19Z Alaric 506 44932 2512676 wikitext text/x-wiki {{Omon|Boçac}} {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = Boçac las Egliesas | nom2 = ''Boussac-Bourg'' | imatge = EgliseBoussacBourg.jpg | descripcion = L'eglèisa de Boçac las Egliesas. | lògo = | escut = | escais = | ist = {{Berric}} | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Au Buçon]] | canton = [[Canton de Boçac|Boçac]] | intercom = [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] (residéncia) | insee = 23032 | cònsol = Hervé Grimaud | mandat = [[2026]]-[[2032]] | gentilici = | longitud = 2.23527777778 | latitud = 46.3619444444 | alt mini = 310 | alt maxi = 499 | km² = 38.69 |}} '''Boçac las Egliesas''' o ''Boçac Borg'' (''Boussac-Bourg'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]] de [[Berric]] <ref>[https://www.e-rara.ch/bes_1/content/zoom/28899923]</ref> situada dins lo [[departaments franceses|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 23032.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | commune = Boçac Borg | nord = [[Sent Marien]] | nord-est = [[Sent Peire le Bòsc]] | est = [[Lairac (Cruesa)|Lairac]] | sud-est = | sud = [[Boçac]] <br> [[Sent Silvan (Cruesa)|Sent Sàuvan]] | sud-ouest = [[Malerèt de Boçac]] | ouest = | nord-ouest = [[Bussiera Sent Jòrge]] }} ==Toponimia== La prononciacion es / bou'ssa lâ élié'zâ / segon Ives Lavalada, o segon una autra font [bu'so bur]<ref>https://archive.org/details/grammaire-bonnaud/page/117/mode/1up?view=theater&mibextid=xfxF2i</ref> a lo mesme nom que la vila vesina, [[Boçac]]. Las atestacions son ''Buciacum'' vers 1006, ''Botzac-las-Egleisas'' vers 1150 [per'mor de sas doas egleisas bessonas], ''Bosac-las-Egleisas'' en 1192, ''Boczac'' en 1201, ''Bocac-Ecclesiarum'' [de las egleisas] en 1204, etc. Lo nom vendriá d'un nom latin (o galloroman, donc celtic) d'òme ''Bŭccius'' o ''Buttius'' ('queste segon Dauzat) emb lo sufixe ''-acum'' o la derivacion en ''-ācon'' <ref>Albert Dauzat, Charles Rostaing, ''Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France'', Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 100</ref>{{,}}<ref>Bénédicte Boyrie-Fénié, Jean-Jacques Fénié, ''Toponymie des Pays Occitans'', edicions Sud-Ouest, 2007, p. 147</ref>{{,}}<ref>Yves Lavalade, ''Dictionnaire des communes de la Creuse'', ed. la Geste, 2022, p. 51-52</ref>{{,}}<ref>Xavier Delamarre, ''Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne'', ed. Errance, 2012, p. 92, 289</ref>. Boçac - un o l'autre - èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mestre ''Bŭccius'' o benleu ''Buttius''. En realitat, coma lo nom vau tanben per los dos luecs, òm sap pas ont èra la ''villa'' d'origina; e coma un chasteu medieval es pus recent qu'una ''villa'', coma es pus logic qu'un chasteu prenga lo nom d'un vilatge vesin (2 km) qu'alencontrari, l'origina dau nom se deu trobar au vilatge emper qu'a la vila eiretiera dau chasteu. ==Istòria== ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee= 23032 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= març [[2014]] |Fin= ([[2032]]) |Identitat=Hervé Grimaud |Partit=sens |Qualitat= agricultor}} {{Elegit |Debuta= [[2001]] |Fin= 2014 |Identitat= Maurice Santinon|Partit= divèrs esquèrra |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ==Demografia== {{Demografia |insee= 23032 |1793=1012 |1800=846 |1806=975 |1821=1006 |1831=1075 |1836=1200 |1841=1212 |1846=1279 |1851=1257 |1856=1245 |1861=1167 |1866=1208 |1872=1195 |1876=1252 |1881=1313 |1886=1398 |1891=1338 |1896=1314 |1901=1319 |1906=1350 |1911=1286 |1921=1150 |1926=1061 |1931=1073 |1936=1084 |1946=1005 |1954=974 |1962=930 |1968=887 |1975=882 |1982=892 |1990=899 |1999=788 |cassini=5407 |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|032}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|032}}/38.69) round 2}}}} ab/km². ==Luecs e monuments== ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Cruesa]] ==Liams externes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de Cruesa}} [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Berric)]] pejj0xrvfv4qckltbz4jf6x0opcqqrh 0 107194 2512600 2290530 2026-11-07T14:24:50Z Alaric 506 44932 2512600 wikitext text/x-wiki {{Infobox vila occitana | carta = oc | nom = La Vau Francha | nom2 = ''Lavaufranche'' | imatge = Commanderie_hôspitalière_de_Lavaufranche.jpg | descripcion = La comandariá espitalièra. | lògo = | escut = | escais = | ist = | parçan = | region = [[Novela Aquitània]] | arrondiment = [[Arrondiment dau Buçon|Au Buçon]] | canton = [[Canton de Boçac|Boçac]] | intercom = [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] | insee = 23104 | cònsol = Patrice Orsal | mandat = [[2014]]-[[2020]] | gentilici = | longitud = 2.27222222222 | latitud = 46.3213888889 | alt mini = 375 | alt maxi = 485 | km² = 16.34 |}} '''La Vau Francha''' (''Lavaufranche'' en [[francés]]) es una [[comuna]] [[Occitània|occitana]], dins la [[Marcha (Lemosin)|Marcha]], situada dins lo [[departament francés|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[region francesa|region]] de [[Novela Aquitània]], <small>ancianament de [[Lemosin (region)|Lemosin]]</small>. ==Geografia== [[Imatge:Map commune FR insee code 23104.png|vignette|upright=1.5|centre|Comunas a l'entorn.]] ===Perimètre dau territòri=== {{Communes limitrophes | comuna = La Vau Francha | nòrd = [[]] <small>([[a (departament)|a]])</small> | nòrd-èst = [[]] | èst = [[]] | sud-èst = [[]] | sud = [[]] | sud-oèst = [[]] | oèst = [[]] | nòrd-oèst = [[]] }} ==Toponimia== ==Istòria== ==Administracion== ===Lista daus maires=== {{ElegitDebuta|insee= 23104 |Títol= Lista daus maires successius}} {{Elegit |Debuta= abriu [[2014]] |Fin= [[2020]] |Identitat= Patrice Orsal |Partit= divers dreita |Qualitat= agent d'asseguranças }} {{Elegit |Debuta= novembre [[2012]] |Fin= [[2014]] |Identitat= Sylvie Gallard |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2008]] |Fin= octobre [[2012]] |Identitat= Sylvie Benoit |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= març [[2001]] |Fin= [[2008]] |Identitat= Denis Duc |Partit= |Qualitat= }} {{Elegit |Debuta= |Fin= 2001 |Identitat= |Partit= |Qualitat= }} {{ElegitDonadas}} {{ElegitFin}} ===Intercomunalitat=== ==Demografia== {{Demografia |insee= 23104 |1793= |1800= |1806= |1821= |1831= |1836= |1841= |1846= |1851= |1856= |1861= |1866= |1872= |1876= |1881= |1886= |1891= |1896= |1901= |1906= |1911= |1921= |1926= |1931= |1936= |1946= |1954= |1962= |1968= |1975= |1982= |1990= |1999= |2004= |2005= |cassini= |senscomptesdobles= 1962}} * En {{popfr23|0}} la populacion èra de {{popfr23|104}} abitants e la densitat èra de {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|104}}/16.34) round 2}}}} ab/km². ==Luecs e monuments== <gallery> </gallery> {{messatge galariá}} ==Personalitats liadas a la comuna== ==Veire tanben== * [[Comunas de Cruesa]] ==Liams externes== ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group="N"/> ===Referéncias=== {{reflist}} {{Portal Occitània}} {{Comunas de Cruesa}} ? ? [[Categoria:Comuna de Cruesa]] [[Categoria:Comuna de Lemosin (Occitània)]] [[Categoria:Comuna de Berric]] 8taqll4f8kkk6lkpe14cmwaly4mntca 0 108811 2512677 2348621 2026-11-08T07:34:33Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512677 wikitext text/x-wiki [[File:Perrotin-Joseph.jpg|thumb|right|250px|Enric Perrotin]] '''Henri Joseph Anastase Perrotin''' ([[19 de decembre]] de [[1845]] ([[Sent Lop (Tarn e Garona)|Sent Lop]]) – [[29 de febrièr]] de [[1904]] ([[Niça]])) foguèt un [[astronòm]] occitan. Eissit d'una familha modèsta de [[Lengadòc]], estudièt al licèu de [[Pau]]. Al començament de sa carrièra, el meteis e [[Guillaume Bigourdan]] foguèron assistents de [[Félix Tisserand]] a l'[[Observatòri de Tolosa]], venguèt professor de mecanica celèsta a la [[universitat Pau Sabatièr|Facultat de las Sciéncias de Tolosa]]. Mai tard, venguèt director de l'[[Observatòri de Niça]] de [[1884]] fins a sa mòrt. Faguèt d'observacions de [[Mart (planeta)|Mart]] e ensagèt de determinar lo periòde de rotacion de [[Vènus (planeta)|Vènus]]. Calculèt tanben las perturbacions de l'orbita de [[(4) Vesta]]. Dins la literatura, es nomenat '''Henri Perrotin''' e a vegadas '''Joseph Perrotin''' (e mai siá la meteissa persona). Sas descobèrtas d'[[asteroïde]]s son atribuidas pel [[Minor Planet Center]] a '''J. Perrotin'''. Creèt las Annalas de l'Observatòri de [[Niça]] en 1887. {| class="wikitable centre" |+ '''[[Asteroïde]]s descobèrts : 6''' | [[(138) Tolosa]] || [[19 de mai]] de [[1874]] |- | [[(149) Medusa]] || [[21 de setembre]] de [[1875]] |- | [[(163) Erigone]] || [[26 d'abril]] de [[1876]] |- | [[(170) Maria]] || [[10 de genièr]] de [[1877]] |- | [[(180) Garumna]] || [[29 de genièr]] de [[1878]] |- | [[(252) Clementina]] || [[11 d'octobre]] de [[1885]] |} ==Omenatge== Foguèron nomenats en son onor: * Lo [[Perrotin (cratèr)|cratèr Perrotin]] sus Mart; * l'asteroïde [[(1515) Perrotin]]. == Ligams extèrnes == * {{en}}[https://web.archive.org/web/20150910050151/https://www-n.oca.eu/histoire-nice_en/perrotin.html Corta biografia] * {{fr}}[http://histoire-cnrs.revues.org/1723 L’Observatòri Còsta d’Azur] * {{fr}}[https://web.archive.org/web/20120504011308/http://canice.unice.fr/spip.php?article26 Lo succès de Perrotin] === Notícias necrologicas === * {{de}}[http://adsabs.harvard.edu//full/seri/AN.../0165//0000132.000.html AN '''165''' (1904) 253/254] <!-- * [http://adsabs.harvard.edu//full/seri/Nat../0069//0000468.000.html Nat '''69''' (1904) 468] --> * {{en}}[http://adsabs.harvard.edu//full/seri/Obs../0027//0000176.000.html Obs '''27''' (1904) 176] ''The Observatory'', Vol. 27, p. 175-182 (1904) {{portal astronomia}} {{DEFAULTSORT:Perrotin, Henri}} [[Categoria:astronòm occitan]] [[Categoria:Naissença en 1845]] [[Categoria:Decès en 1904]] eg4ey6kxofanmgsw67z4ifx47hnlh1v 0 120069 2512662 2283304 2026-11-08T02:00:31Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512662 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica= |carta= }} Una '''clau''' es un paramètre utilizat al començament d'una operacion [[criptografia|criptografica]] ([[codatge|chiframent]], [[deschiframent]], tancadura, [[signatura numerica]], verificacion de signatura). Una clau de chiframent pòt èsser simetrica ([[criptografia simetrica]]) o asimetrica ([[criptografia asimetrica]]): dins lo primièr cas, la meteissa clau servís a chifrar e a deschifrar ; dins lo segond cas s'utiliza doas claus diferentas, la clau de chiframent es publica alara qu'aquela que servís al deschiframent es gardada secreta (la clau secreta, o clau privada, se pòt pas se deduire de la clau publica). Una clau pòt se presentar jos mai d'una formas: mòts o frasas, procedura per preparar una maquina de chiframent (connexions, cablatge, eca. Veire maquina [[Enigma (maquina)|Enigma]]), donadas codificadas jos una forma binara (criptologia modèrne). La proteccion donada par un [[Algoritmica|algoritma]] de chiframent es ligada a la longor de la clau, que pòt s'exprimir en [[Bit]]s. En fach, la longor de la clau quantifica lo nombre maximal d'operacions necessàrias al deschiframent. Es doncas un tèrme superior sus la securitat del sistèma. A l'ora d'ara, es recomandat d'utilizar de claus d'al mens 128 bits pels sistèms symetrics, aquò significa que la clau es una seguida aleatòria de 128 zèros o uns (existís doncas 2¹²⁸ valors possiblas per una clau de 128 bits). Per las claus asimetricas, lo problèma es mens simple: le nombre maximal d'operacions es obtengut per l'ensag sistematic de totas las claus possiblas. Mas, pels sistèmas asimetrics, que son mai sovent bastits sus de problèmas d'[[aritmetica]], totjorn existís de mejans plan mens cars en temps, a saber la resolucion du problèma aritmetic sosjacent. Concrètament, se consideram lo sistèma [[Rivest Shamir Adleman|RSA]] per una clau de 1024 bits (gaireben l'estricte minimum d'ara) es pas necessari de testar las 2¹⁰²⁴ claus, « Sufís » de factorizar un nombre que l'escritura [[bit|binara]] compòrta 1024 bits, çò qu'es fòrça mai simple, pasmens que totjaorn totalament infasable a l'ora d'ara (se podèt factorizar de nombres anant fins a 768 bits<ref>https://web.archive.org/web/20100826094846/http://www.inria.fr/actualites/espace-presse/cp/pre210.fr.html</ref>, mas en 2 ans e mièg, amb de ressorga informaticas fòrça importantas). Las talhas de claus entre sistèmas simetrics e asimetrics devon doncas pas èsser dirèctament comparadas, e se dins lo cas de la criptografia simetrica, lo fach de saber que la clau fa 128 bits pòt èsser rassurant, es fòrça mens evident de jutjar de la securitat dels sistèmas asimetrics segon la talha de la clau. Atal, des sistèmas basats sus de [[Corba elliptica|corbas elliptica]] demandan de talhas bien inferieuras a aquela de RSA per un nivèl de securitat equivalent. == Nòtas e referéncias == <references/> == Vejatz tanben == * [[Longor de clau]] == Ligams extèrnes == {{fr}} [https://web.archive.org/web/20120525102501/http://www.keylength.com/fr/ Calcular una bona tanha de clau (www.keylength.com)] 1ukb7udadhwagnv0i0gx3rgayuiz25e 0 134722 2512707 2496180 2026-11-08T11:23:42Z ~2026-59163-61 66010 2026 2512707 wikitext text/x-wiki {{Infobox}} '''Jean-Pierre Thiollet''' ([[Peitieus]]. [[9 de decembre]] [[1956]]) es un escrivan [[França|francés]]. Escriguèt sei recòrds de [[Tolon]] dins ''Le Chevallier à découvert'', en 1998. En 2017 fazedor de "Cercle InterHallier" (omenatge a [[Jean-Edern Hallier]])<ref>''La Lettre A'', 21/02/2017, https://www.lalettrea.fr/medias_groupes/2017/02/21/thiollet-loue-edern-hallier,108212725-brl</ref>. == Òbras == * ''Hallier de A à Z'', volum 2, 2026 * ''Hallier de A à Z'', volum 1, 2025 * ''Hallier, chagrins d'amour'', 2024 * ''Hallier tout feu tout flamme'', 2023 * ''Hallier en roue libre'', 2022 * ''Hallier, L'Edernel retour'', 2021 * ''Hallier, L'Homme debout'', 2020 * ''Hallier Edernellement vôtre'', 2019 * ''Hallier ou l'Edernité en marche'', 2018 * ''Improvisation ''so'' piano'', 2017 * ''Hallier, l'Edernel jeune homme'', 2016 * ''88 notes pour [[piano]] solo,'' 2015 * ''[[Piano]] ma non solo'', 2012 * ''Bodream'', 2010 * ''Carré d'Art'', 2008 * ''Barbey d'Aurevilly'', 2006 * ''Je m'appelle Byblos'', 2005 * ''[[Adolphe Sax|Sax]], Mule & Co'', 2004 * ''Le Chevallier à découvert'', 1998 * ''Euro-CV'', 1997 * ''[[Maurice Utrillo|Utrillo]], sa vie, son oeuvre'', amb mantun autor, 1982 ==Nòtas== <references/> {{DEFAULTSORT:Thiollet, Jean-Pierre}} {{commonscat|Jean-Pierre Thiollet}} [[Categoria:Escrivan francés]] [[Categoria:Naissença en 1956]] oaytumeuo9rsutuivpbdt5yv6ziul1i 0 135443 2512656 1914642 2026-11-08T01:48:02Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512656 wikitext text/x-wiki {{Infobox |tematica=zoologia |carta=zoologia |imatge=<!--wikidata:--> |legenda= }} Los '''Cichlinae ''' [[Johann Jacob Heckel|Heckel]], [[1840]] son de [[Ciclid]]s d'[[America]]. Tres genres e mai de cent espècias son descriches. == Genres == Cichlini Heckel, 1840 *''[[Cichla]]'' Bloch & Schneider, 1801 quinze espècias Crenicichlini Fernandez-Yepez, 1951 *''[[Crenicichla]]'' Heckel, 1840 fòrça variat amb 80 espècias *''[[Teleocichla]]'' Kullander, 1988 sèt espècias == Fonts == *[http://fishbase.ifm-geomar.de/Eschmeyer/EschRefFamily.cfm?Family=Cichlidae Referéncias] *[https://web.archive.org/web/20160303230555/http://users.atw.hu/fishindex/teleostei/euteleostei/percomorpha/perciformes/labroidei/cichlidae/cichlinae/cichlinae.htm Filogenia] [[Categoria:Cichlidae]] [[Categoria:Percifòrme (nom scientific)]] 73pj3cxic8pbiv0ko0c5idknxwh8e0k 0 135775 2512655 2283286 2026-11-08T01:45:04Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512655 wikitext text/x-wiki [[File:Chrétien de Troyes.jpg|thumb|Chrétien de Troyes]] '''Chrétien de Troyes''' ([[1135]]-[[1190]], datas probablas) foguèt un dels primers autors importants de la [[literatura francesa]]. Escriviá en [[Champanhòl]]. Son identitat demora enrodada de polemicas. Vendriá d'una familha de la bassa noblesa, de savents la dison en relacion amb los josieus convertits de l'epòca.<ref>{{fr}}Philippe Walter; Chrétien de Troyes; 1997; París</ref> En tot cas, sembla provat que faguèt fòrça estudis, a causa de la quantitat d'allusions al mond classic e a referéncia propias del clergat. Sas òbras (escritas al [[sègle XII]]) tractan del cicle arturian o matèria de Bretanha e se classifican dins la [[novèla de cavalarias]] classica, plena d'elements meravelhoses. Lo protagonista es un cavalhièr errant que viu d'aventuras extraordinàrias. Diverses personatges son comun a mai d'unas novèlas. Un tema comun a fòrça novèlas de cavalarias a partir de Chrétien de Troyes es lo [[Sant Grasal]], símbol medieval qu'introduís dins son òbra ''Lo Conte del Graal''. Dins lo prològ de sa [[romança]] ''Cligès, ''parla de ''[[la translatio imperii]]'' e de ''[[la translatio studii]]''. D'aquesta darrièra dich: "Per nòstres libres sabèm que Grècia foguèt la primièra per la cavalariá e lo clergat. Après passèt la cavalariá a Roma e lo melhor del clergat, alra venguèt a França. Dieu vòlga qu'i demore e s'i adore, e jamai surtisca de França l'onor que s'i las demore" (v. 28-37). == Òbras== * ''Tristan et Iseut: ''òbra perduda de la seva joventut''.'' * ''Guillaume d'Angleterre: ''inspirada en la vida de Sant Eustaqui<ref>Per pasmens se l'atribucion es discutida. Vejatz, per exemple: Williams, Harry F. "[http://www.jstor.org/stable/3199995 The authorship of Guillaume d'Angleterre]" a: ''South Atlantic Modern Language Association,'' vol 52, nº 1, Jan. 1987.</ref>''.'' * ''[[Érec et Énide]]'' * ''[[Cligès]]'' * ''[[Lo Cavalhièr del Leon]]: ''testimòni de sa maduretat estilistica dins la vivacitat del dialòg. * ''Lancelot o lo cavalhièr de la Carreta: ''novèla inacabada e influenciada pel concèpte de l'amor cortés. * ''[[Perceval o Lo Conte del Graal]]'' Dins las òbres de Chrétien de Troyes los personatges son recurrents, figuras obèrtas ont intran de personatges novèls, tot solinhant la carctèr e las valors dels nòbles personatges principals ([[reina Ginebra|Ginebra]], [[Lancelot]], [[Rei Artús|Artús]], Gauvin, Kay, [[Merlin]]..), e intensificant l'istòria amb un infinitat d’aventuras. Lo divertiment de sa naracion s’impausa sul drama. Lo novelum de l’òbra de Chrétien de Troyes es lo jòc de diferéncias e dels parallelismes que crèt en redactar alara doas novèlas ont los eveniments se debanan los meteis jorns e s’entrecrosan en episòdis parallèls, com es lo cas del ''Cavalhièr del Leon'' e ''Lo Cavalhièr de la carreta''. Chrétien de Troyes, a las diferéncia d’autres autors de l’epòca, s'inspirèt per son òbra del libre ''[[Ars Amatoria]]'' d'''[[Ovidi]]'', trait que lo separa de la resta de poèmas epics o Cançon de Gesta del Sègle Xl on l’eròi rebutja els sentiments inspirats per la dona. Mas Chrétien de Troyes no es se limita a dire l’aventura d’un contengut amorós, mas va vdotar los personatges d’una abila e segura caracterizacion psicologica. E mai, la finalitat de son òbra èra donar una leisson morala e esperitala destinada a perfeccionar la societat ont viviá e tanben per l’aristocracia que legís sas òbras. Se tractava d’una exaltacion de las valors moralas. == Vejatz tanben == * [[Champanhòl]] * [[trovèr]] == Referéncias == <references /> == Ligams extèrnes == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20060114181419/http://www.biblioweb.org/-Chrestien-de-TROYES-.html Biblioweb] (en francès) * [[Wikisource]] en francès conten d'òbras de '''[https://fr.wikisource.org/wiki/Auteur:Chr%C3%A9tien_de_Troyes Chrétien de Troyes]''' * [https://web.archive.org/web/20071002043912/http://gallica.bnf.fr/themes/LitMAm.htm Chrétien de Troyes] a la Bibliothèque Nationale de France (en francès) * [https://web.archive.org/web/20070922151201/http://www.atilf.fr/dect/ Dictionnaire Électronique de Chrétien de Troyes] par ATILF/CNRS-Nancy Université et LFA/Université d'Ottawa (en francès i anglès) kx9e2uive0x51geu66tnmhy0b5u26mx 0 148232 2512697 2439402 2026-11-08T09:49:31Z CommonsDelinker 245 Bòt: A remplaçat [[:Imatge:Mikola_II.jpg]] per [[:Imatge:Nicholas_II,_Russian_Emperor.jpg]] ([[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error)) 2512697 wikitext text/x-wiki {{Dialècte Provençau}} [[Imatge:Nicholas II, Russian Emperor.jpg|thumb|Nicolau II de Russia]] '''Nicolau II de Russia''' (18 de mai de [[1868]] – 17 de julhet de [[1918]]) foguèt lo darrier emperaire de [[Russia]], rèi de [[Polonha]] e grand prince de [[Finlàndia]]. Succediguèt a son paire [[Alexandre III de Russia|Alexandre III]] lo 1{{èr}} de novembre de [[1894]]. Abdiquèt lo 15 de març de [[1917]] au començament de la [[Revolucion Russa]] e foguèt executat quauquei mes pus tard per lei bolchevics. Fòrça [[conservatisme|conservator]] coma son paire, èra un partisan dau mantenement de l'[[autocracia]] russa de [[drech divin]] e pensava pas aver lo drech de cambiar leis institucions politicas dau país. Durant son rèine, deguèt donc faciar una importanta agitacion politica e sociala au sen dei pòbles de l'Empèri. Lo declin continü de [[Russia]] dempuei lo començament de la segonda mitat dau sègle XIX en causa d'estructuras economicas arcaïcas e d'una industrializacion tròp limitada foguèt tanben un problema important. En [[1905]], la [[monarquia]] perdiguèt ansin una partida de son prestigi après la desfacha còntra [[Japon]] e la repression violenta d'una crisi sociala ([[Revolucion Russa de 1905|Revolucion de 1905]]). Nicolau II deguèt acceptar de reformas [[constitucion]]alas amb l'eleccion d'una assemblada legislativa ai poders fòrça limitats. Pasmens, assaièt rapidament de redurre mai lei poders deis elegits e la dubertura politica dau regim durèt gaire. Dins lo domeni economic, lei temptativas de modernizacion aguèron pereu de dificultats per s'impausar. En [[1914]], [[Russia]] intrèt dins la [[Premiera Guèrra Mondiala]] per protegir [[Serbia]] sensa dispausar dei ressorsas per menar un conflicte modèrne. Après quauquei succès iniciaus còntra leis [[Àustria|Austrians]], lei fòrças russas foguèron durament batudas per leis [[Alemanha|Alemands]]. Pauc a cha pauc, aquelei desfachas desorganizèron lo país en entraïnant la descomposicion de l'armada e de la societat. En febrier de [[1917]], lo regim s'afondrèt ansin sensa resisténcia e un conseu de membres de l'[[Ostau Romanov]] demandèt a Nicolau II d'abdicar lo 15 de març de 1917 per lo remplaçar per un Govèrn Provisòri d'inspiracion republicana e liberala. Lo tsar descasut foguèt exiliat a Tobolsk onte foguèt capturat amb sa [[familha (parentèla)|familha]] per lei bolchevics en març de [[1918]]. Desplaçats a [[Iekaterinborg]], i foguèron executats lo 17 de julhet de [[1918]] per lei tropas blancas que menaçavan la [[vila]]. == Liames intèrnes == * [[Premiera Guèrra Mondiala]]. * [[Revolucion de 1905]]. * [[Revolucion Russa]]. == Bibliografia == * '''[[francés|(fr)]]''' Michel Heller, ''Histoire de la Russie et de son empire'', París, Perrin, 2015. * '''[[francés|(fr)]]''' Paul Vial, ''L'Europe et le monde de 1848 à 1914'', París, Éditions de Gigord, 1968. == Nòtas e referéncias == <references/> [[Categoria:Emperaire rus]] [[Categoria:Monarca de Russia]] [[Categoria:Naissença en 1868]] [[Categoria:Decès en 1918]] 4z1vdri78xtc1kgofot7jpycgk72uk2 0 152152 2512678 2287671 2026-11-08T07:55:52Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512678 wikitext text/x-wiki [[imatge:Selvagens.png|thumb|right|Mapa de la Illas Salvatjas]] Las '''Illas Salvatjas''' (''Ilhas Selvagens'' en [[Portugués]]) cnstituisson una susarchipèla de l'[[Archipèla de Madèira]], [[Portugal]], dins l'[[Ocean Atlantic]]. Administrativament, apartn a la ''freguesia da [[Sé (Funchal)|Sé]]'', ''[[Funchal|concelho do Funchal]]'', [[Region Autonòma de Madèira]]. Se situa a 165 quilomètros al nòrd de l'archipèla espanhòla de las [[Illas Canàrias|Canàrias]], a 250 quilomètres al sul de la vila de [[Funchal]] ([[Illa d Madèira|Madèira]]), a près de 250 quilomètres a l'oèst de la còsta [[Africa|africana]], a près de 1000 quilomètres al sud-oèst del [[Euròpa|continent europèu]]. Las Salvatjas son constituïdas per doas illas principalas e d'autras illotas, que, coma gaireben totas las illas de [[Macaronesia]], an una origina volcanica. L'archipèla es un sanctuari pels aucèls, e fer e s'espandís sus un airal de 273 ectaras. Ara sonque i a dos abitants permanents dins illa [[Salvatja Granda]] e dos miègpermanents dins la [[Salvatja Pichona]], gardias del [[Parc Natural de Madèira]], essent tanben visitadas periodicament pel soldats de l'[[Armada Portuguesa]] pel servici del [[Far]]. En mai, sus Salvatja Granda es abitada mai d'un còp l'an per la familha Zino, de Funchal, que possèda alà un ostal. L'[[Espanha|Estat Espanhòl]] insistís que la delimitacion de la [[Zona Economica Exclusiva]] (200 [[mila neutica|milas nauticas]]) sens prene en compte las Salvatjas, que la considèra coma de ròcas, alara que L'Estat Portugués defend la classificacion coma illas, aumentant atal la Zona Economica Exclusiva (ZEE) portuguesa. Malgrat que son alunhadas e isoladas, las illas recebèron las visitas oficialas de trés [[President de la Republica Portuguesa|presidents de la Republica Portuguesa]], [[Mário Soares]], [[Jorge Sampaio]] e [[Aníbal Cavaco Silva]], que foguèt lo primièr president a passar la nuèch dins una de las illas (Salvtja Granda) del 18 al 19 de Julhet de 2013, acts de sobeiranetat per tòca de reforçar l'identidat e solidariedat nacionalas e demòstrar lo seu estat coma resèrva naturala nacionala. La [[Resèrva Naturala de las Illas Salvatjas]] (que s'intègra al Pargue Natural da Madèira) foguèt creada em [[1971]], essent una de las mas ancianas resèrvas naturalas de Portugal. == L'archipèla == [[Fichièr:Northern Savage Island, Atlantic Ocean.jpg|thumb|left|Fotografia aeriana del grop nord-èst, inclusissent Salvatja Granda]] [[Fichièr:Southern Savage Islands, Atlantic Ocean.jpg|thumb|Fotografia aeriana del grop sud-èst, inclusissent Salvatja Pichona]] L'archipèla se consistís de dos grops. Lo grop nord-èst compren l' "[[Salvatja Granda|Illa Salvatja Granda]]" e tres illas pichonas, "[[Palheiro da Terra]]", "[[Palheiro do Mar]]" e "[[Sinho]]". Lo grop sud-oèst compren l' "[[Salvatja Pichona|Illa Salvatja Pichona]]" e l' "[[Ilhéu de Fora (Salavatjas)|Ilhéu de Fora]]" entre fòrça illòtas mai pichonas que que "[[Ilhéu Alto (Salvatjas)|Alto]]", o "[[Ilhéu Comprido (Salvatjas)|Comprido]]", o "[[Ilhéu Redondo|Redondo]]", "[[Ilhéu Pequeno|Pequeno]]", "[[ilhéu Grande|Grande]]", "[[Ilhéu do Sul]]" e lo pequeno grop dels "[[Ilhéus do Norte]]". Una granda barrièra d'[[estèu]]s circulara fa que l'archipèla es dificila a acostar. Las illas Salvatjas Granda e Pichona son alunhadas de 15 quilomètres l'una de l'autra. Existisson dos païses mai pequenos em área que as Salvatjas: [[Vatican]] (44 ectaras) e [[Mónegue]] (195 ectaras). == Temperatura e mitan ambient == [[Fichièr:Cagarra Selvagem Pequena.jpg|thumb|esquerda|150px|[[Calonectris diomedea|Cagarra]] dins la Salvatja Pichona al nis.]] Las temperaturas de las Illas Salvatjas despassan aquelas de l'[[Illa de Madèira]] e la temperatura de la mar demòra confortabla pendent l'ensems de l'an. L'[[oceanograf]] francés [[Jacques-Yves Cousteau]] afirmèt qu'alà encontrèt las aigas mas claras del [[mond]]. En [[2003]] las illas foguèron seleccionadas per far partit del Patrimòni Mondial de l'[[UNESCO]]. Lo seu accés es restrench, los candidats visitantas devon demandar una autorizacion prealabla especiala prés del ''[[Pargue Natural da Madèira]]''. Dins la Salvatja Granda existís la nomenada ''Casa do Governo'', l'electricitat ven de panèls solars e l'aiga de las pluèjas e servada dins de grandas cistèrnas, permetent d'afrentar de secadas que pòdon durar fins a trés ans. == Istiòria == [[Fichièr:Praia-Monument to Diogo Gomes (3).jpg|thumb|left|Monument dins la vila de [[Praia (Cap Verd)|Praia]], en onor a [[Diogo Gomes]], que batejèt las Salvatjas]] [[Fichièr:Ilhas Selvagens location distances.svg|thumb|250px|Disténcias entre las doas archipèlas fàcia a las illas salvatjas]] Las Illas Salvatjas foguèron atal batejadas en [[1438]] per [[Diogo Gomes|Diogo Gomes de Sintra]] e avián estat descobèrtas pels fraires Pizzigani en [[1364]]. Al [[sègle XVI]], las Salvatjas apartenián als Caiados, importanta familha madeirana, foguèron donadas a João Cabral de Noronha en [[1560]] pel canonge Manuel Ferreira, descendent dels Caiados. ===Sègle XX=== En [[1904]], las illas foguèron vendudas a familha del banquièr Rocha Machado. En Setembro de [[1911]], lo Govèrn espanhòl envièt una nota al Govèrn portugués comunicant que s'anava deliberar per incorporar las Salvatjas a l'arquipèla de las Canárias e qu'anavan bastir dins las illas un fare. L'administracion portuguesa protestèt e foguèt acordat que se farà quin que siá acte que pòsca comprometre una solucion amigabla de la question. Em [[1938]], la Comission Permanenta del Drech Marítima Internacional confirmèt la sobeiraneta portuguesa de las illas que, en [[1959]], suscitèron l'interés de la World Wildlife Fund (WWF), que volgava far signar un contracte de promessa de venta amb lo proprietari Luís Rocha Machado. En [[1971]], l'Estat Portugués intervenguèt e aqueriguèt las Illas Salvatjas, instituissent, lo mèsmo an, la [[Resèrva Naturala de las Illas Salvatjas]], çò que permitèt d'enebir la caça dins las illas e contraròtlar mas efectivament la pèsca ilegala. L'an seguent foguèron arrestadas, dins las illas, doas embarcacions de pèsca espanhòlas. En [[1975]], proveitant del trebolum politic en Portugal, los espanhòls de las Canárias desbarquèron a las [[Salvatja Granda]] e issèron una bandièra espanhòla, pr'amor a títul sonque privat e sens pas cap d'accòrdi amb lo Govèrn espanhòl. L'an seguent, foguèt arrestada la nau espanhòla "Ecce Homo Divino" e, dos ans mai tard, foguron preses, tanben per pèsca illegala, d'autras naus de flòta espanhòla. Tanben per non respècte de l'espaci aerian, qualques pichons incidents, totjorn en relacion amb de vols d'avions espanhòls sus la resèrva naturala a bassa altitud.<ref>{{pt}}[https://web.archive.org/web/20080223055330/http://tercud.ulusofona.pt/Publicacoes/2005/LeitaoN_CarvalhoL_Text.pdf Luís Carvalho e Nuno Leitão, ''A noção "estratégica" das Ilhas Selvagens''] - pp. 8 e 15</ref> ===Sègle XXI=== *2005 - en 23 de Junh, quatre naus de pèsca espanhòlas foguèron detenidos 28 milas nauticas (52 km, 32 mi) al sul de las illas. Pauc de jorns après, lo 8 de Julhet, un biologista e un dels gardas de resèrva naturala dins l'Illa Salvatja Granda foguèron ameaçats amb una coutèla e arpons de pèsca susmarina per un grop de pescadors espanhòls. Un grop de detz fusilhièrs portugueses foguèron alara envias dins l'illa per un mes per tòca d'acabar amb la caça illegala de las espècias protegidas. *2007 - en Junh, la caça espanhòla susvolèt las illas a baissa altitud, obligant lo Ministèri Portugués del mejan ambient a entrar en contacte amb lo seu omolòc espanhòl sul l'afar. <ref>{{pt}}[http://tasquinha.blogspot.com/2007/06/espanhóis-violam-espaço-areo-nas-ilhas.html Espanhóis violam espaço aéreo nas Ilhas Selvagens], [[Correio da Manhã]], 18 de Julhet de 2007 </ref> *2013 - Lo 5 de Julèt, Espanha envièt una letra reclamant oficialamente a las [[Nacions Unidas]] que las Illas Salvatjas sián ''de facto'' consideradas comas ròcas e apartenent pas a Portugal.<ref>{{fr}}[http://ilhasselvagens.blogs.sapo.pt/72926.html Selvagens – Reacendeu-se o conflito entre Portugal e Espanha sobre a ZEE das ilhas], Pedro Quartin Graça, Setembre de 2013</ref> *2013 - Lo 18 de Julhet, lo [[President de Portugal]], [[Aníbal Cavaco Silva]], lo President del Govèrn da Madèira, [[Alberto João Jardim]], lo President de la ''Câmara do Funchal'' e lo President de la ''Junta da Sé'' arribèron sus las illas a bòrd de la [[NRP Vasco da Gama (F330)|fragata portuguesa "Vasco da Gama"]] per visitar e demorar sus las illa. Aníbal Cavaco Silva foguèt lo primièr President a passar la nuèch sus las ilhas, alara que los ex-presidents Mário Soares e Jorge Sampaio las visitèron una oras. <ref>[https://web.archive.org/web/20140712132829/http://expresso.sapo.pt/cavaco-silva-passeia-nas-selvagens=f821211 Cavaco Silva passeia nas Selvagens ], Expresso, 11 d'agost de 2013</ref> ==Referéncias== <references/> == Vejatz tanben == * [[Madèira]] * [[Zona Econemica Exclusiva de Portugal]] * [[Macaronesia]] == Ligams extèrnes {{pt}}== * [https://web.archive.org/web/20140527093548/http://ilhasselvagens.blogs.sapo.pt/ Blòg ''Ilhas Selvagens''] * [https://web.archive.org/web/20100605113403/http://www.madeiraarchipelago.com/photo/thumbnails.php?album=274 Fotos de las illas Salvatjas] *[https://web.archive.org/web/20040625182103/http://www.pnm.pt/reservas/reserv_selvag.htm Pargue Natural de Madèira - Resèrva de las Salvarjas] *[https://web.archive.org/web/20040611180813/http://www.cm-funchal.pt/actividades/ciencia/portugues/mm08124.html C.M. Funchal] Fotos de las Illas Salvatjas * [http://www.blablablamedia.com/selvagens A Última Fronteira |4=Documentário] * [https://web.archive.org/web/20100407094008/http://www.madeiranature.com/index/cms/page/-/page/Ilhas+Selvagens/lang/pt madeiranature.com] ''Ilhas Selvagens'' *[http://www.madeira-web.com/PagesP/protected-areas/selvagens.html Fotos] lesr6c1rpqxb660xewvf6cddrknee9q 0 152734 2512691 2361614 2026-11-08T08:53:28Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512691 wikitext text/x-wiki <!--Article redigit en nissart--> {{Infobox Musica (artista) | carta = vocal |NomArtista = Joan Luc Sauvaigo |nom naissença = |imatge = |legenda = |naissença =[[1950]]<br />[[Niça]] |decès = |país origina = |profession =[[Cantaire]]<br>[[Compositor]] |annadas activas = |genre =[[Bluegrass]] |instrument = quitara |labèl = |Grop associats = Ontario Blues Band |entoratge = |site oficial= }} Joan-Luc "Luchino" Sauvaigo es un escrivan, compositor, cantaire, pintre niçard d'expression occitana. == Bibliografia == === Poesia === *Seba.- Tolosa, I.E.O, 1972.- 47 p. (colleccion Messatges). *Mon Fiu es un bèu jorn pèr morir, 2ème édition, bilingue.- París, P.J. OSWALD, 1974.- 75 p. (collection Poésie d’Oc). *Sus la brua, édition illustrée bilingue.- Niça, Segurans, 1984.- 81 p. *Un Sera fodrat de verd’espera, œuvre bilingue, préface de J-Y. CASANOVA, illustrations de M.MAUBERT.- Niça, Z’éditions, 1993.- 112 p. === Benda dessenhada === *La Remirabla vida de Gracchus Ontario dau temps que Berta Filava…aüra debana.- Niça, C.N.E.O, 1974.- 32 p. *Origines de Gracchus Ontàrio.- Niça, Segurans, 1990.- 54 p. *Lo Cat, lu piratas e lo mago. Bilingue.- Niça, Segurans, 1990.- 52 p. (collection li ratapinhàticas). *Lalin. Roman illustré par Edmond Baudoin.- Niça, Z’éditions, 1997.- 99 p. *Compendi derisòri dau desideri.- Montpeirós, Jorn, 2007.- 235 p. === Premsa === *La Beluga.- Niça, Centre Culturel Occitan Pais Nissart, 1970. *L’Estraça, revue trimestrielle.- Niça, C.N.E.O, 1971-1974, 1978-1979. *La Ratapinhata Nòva (3ème série), revue trimestrielle. Direction et rédaction.- Niça, Segurans 1976-1979 *La Ratapinhata Nòva (4ème série), revue trimestrielle. Direction et rédaction.- Niça, Segurans 1986-1989. === Pròsa === *Quièta còla e cia.- Montpelhièr, Obradors, 1976.- 54 p. (collection Lo Manard Saberut). *Faula de Nissa. -Niça, Stampa segurana, 2011. -128p. ===Cançonièrs=== *D’una Laupia, édition illustrée, chansons commentées et partitions de musique, préface de Robert LAFONT.- Niça, Segurans, 1985.- 147 p. *Gigi pantais, conte musical avec P.Vaillant.- Niça, A.D.E.M, 1987. *La Fuada, chansons bilingues.- Niça, Segurans, 1989.- 30 p. (collection li Ratapinhaticas). *Anita, Gigi e autres pantais. Chansons et spectacle.- Niça, Segurans, 1990.- 58 p. *Tim et l’Archipel. “Space opera”. Livret illustré par Dominique Landucci.- Niça, Adem, 1992. *Cançon-volum 3. Chansons bilingues illustrées.- Niça, Segurans, 1997. *Paraulas, au soum de la lenga (recueil de ses 175 chansons parues depuis 1976), Stampa Segurana, 2014. -406p. === Arquitectura === *La Colline à remonter le temps, guide du Parc Des Miniatures.- Niça, Tropiques, 1989. === Illustracions === *Barbets. Plaquette illustrée.- Niça, Segurans, 1995. *‎Les saisons niçoises de Frédéric Nietzsche. Les paysages de l'esprit. 1883-1888. ‎SEMERIA Yves ‎Niça, Z'Edtions, 2001 .‎ === Teatre === *L’Or d’en Mascoinat, pièce de théâtre.- Niça, Serre, 2001.- 100 p. (collection Serre Classic). === Inedit === *See You Later Alligator, scénario et dialogues de bande dessinée.- 1978. *Babazouk blues, scénario complet et dialogues de fiction pour un projet de film.- 1990. *Esquasi Blu. Poème scénique et chansons.- 1991. == Discografìa == === Avec "l'Ontàrio" === *Ciao Viva ! - Mauris e l'Ontàrio blues banda 1976 - (33 t. Ventadorn) *Bàmbole (cassette) 1983 *Abdulah Preference Imperial (cassette) 1984 *Sùbito (cassette) 1985 *Baietas de Punta del Este (cassette) 1991 *Revival 1992 *Mondo Cane 2006 *Esquasi 2007 === Avec le "Nissa All Star" (N.A.S) === *N'as de nas? (cassette) 1988 === Avec "Barba Ontàrio" === *Banhanàs 1996 *Ad Populum 97 (concert) 1997 *En Barbarìa mai 1998 === Avec "l'Ontàrio C.S.N." === C.S.N. en hommage au groupe de folck rock américain [[Crosby, Stills & Nash]], les musiciens ayant les mêmes initiales (Certano, Sauvaigo et Nesci). Dans cette formation, Certano est David Certano, le fils de "Tuck", grand ami de Sauvaigo et musicien dans les premiers albums. *Ràdio Babasoc 1999 *Blues per Degun 2001 *Te'n vas en mingo Luèc 2009 === Lucchino e l'Ontàrio === *Palhasso Universal 2001 *I Fantasmi dell Opera 2009 === Avec "l'Ontàrio blues Band" === *Trentem 2002 *Entrevaux Blues Festival (concert) 2004 === Sauvaigo (seul) === *Sola Sòla (repilhadas dei cançons coumpaudi per [http://fr.wikipedia.org/wiki/Mauris_Sgaravizzi Mauris] ) === S. e C. (Sauvaigo e Certano) === *Lu pichin rens 2011 === Avec le "Barba Gracco Ontàrio Imperial Banda" === *Parada 2012 *Manada dei Caga-bleas 2013 == Referencias == * PASQUETTI (Olivier).- Etude Bio-Bliographique de l’écrivain niçois d’expression occitane Jean-Luc Sauvaigo (Né en 1950).- Mémoire de première année de master, sous la direction de M. Rémy Gasiglia, Université de Nice, 2009.- 59p. * PASQUETTI (Olivier).- A la limite du surréalisme, Joan-Luc Sauvaigo, écrivain niçois d'expression occitane.&nbsp;- Mémoire de deuxième année de master, sous la direction de M. Rémy Gasiglia, Université de Nice, 2010.- 189p. * MARÇAIS (Jérémie). -La bande dessinée occitane dans la presse niçoise et provençale._ Mémoire de première année de Master, sous la direction de M. Rémy Gasiglia, Université de Nice, 2013.- 57p. == Ligams intèrnes == * [[Robèrt Lafont]] == Ligams extèrnes == * [http://www.jornalet.com/entrevista/1392/trocet-distoria-politicoliteraria-de-loccitanisme-en-la-comuna-de-nica-rescontre-amb-joan- Trocet d’istòria politicoliterària de l’occitanisme en la comuna de Niça] article de Jornalet * [https://web.archive.org/web/20140829112449/http://www.theatrenicoisdefrancisgag.fr/qui-sommes-nous-troupe-theatre-nicois-francis-gag-spectacle-nice-dialecte-nissart-oc-langue-regionale/nos-auteurs-troupe-theatre-nicois-francis-gag-spectacle-nice-dialecte-nissart-oc-langue-regionale/janluc-sauvaigo-troupe-theatre-nicois-francis-gag-spectacle-nice-dialecte-nissart-oc-langue-regionale Presentaciun sus lo sito dau teatre nissart de Francis Gag] * [https://web.archive.org/web/20141012144556/http://lacountea.com/2011/05/09/rescontra-embe-jean-luc-sauvaigo/ Rescontre amb Jean-Luc Sauvaigo] en francés * [https://web.archive.org/web/20150816130454/http://domcorrieras.fr/dotclear2/index.php?post%2F2013%2F02%2F06%2FJoan-Luc-Sauvaigo Retrach e poesìas] en francés {{Portal|Literatura}} {{DEFAULTSORT:Sauvaigo,Joan Luc}} [[Categoria:Poèta]] [[Categoria:Naissença en 1950]] [[Categoria:Cantaire occitan]] [[Categoria:grops e cantaires d'Occitània]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1980]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 1990]] [[Categoria:Cantaira e cantaire dels ans 2000]] 5i08q9l9qv2t7qhpe4s6qwdrx0agiav 0 158213 2512597 2511853 2026-11-07T13:29:59Z ~2026-59434-12 65997 /* Cruesa: 259 comunas */ ***Modificacions*** 2512597 wikitext text/x-wiki {{esbòs}} Dins las taulas, las comunas actualas son en '''gras''' sus fons blanc, las ancianas comunas en ''italic'' sus fons gris. ==[[Alèir (departament)|Alèir]]: 195 comunas== #'''[[Abrèt]]''' <br/> #'''[[Archinhat]]''' <br/> #'''[[Arfuelha]]''' <br/> #'''[[Arfuelha e Sant Prich]]''' <br/> #'''[[Arona]]''' <br/> #'''[[Auda]]''' <br/> #'''[[Barberier]]''' <br/> #'''[[Baiet]]''' <br/> #'''[[Beuna (Alèir)| Beuna]]''' <br/> #'''[[Begas]]''' <br/> #'''[[Balanava]]''' <br/> #'''[[Vaissa]]''' (''Bellerive sur Allier'')<br/> #'''[[Besenet]]''' <br/> #'''[[Bilhasés]]''' <br/> #'''[[Bilhi]]''' <br/> #'''[[Biozat]]''' <br/> #'''[[Bijanuelha]]''' <br/> #'''[[Blomart]]''' <br/> #'''[[Bòst (Alèir)|Bòst]]''' <br/> #'''[[Bociat]]''' <br/> #'''[[Brançat]]''' <br/> #'''[[Lo Breton]]''' <br/> #'''[[Lo Bruelh]]''' <br/> #'''[[Brot e Le Vernet]]''' <br/> #'''[[Brujat]]'''<br/> #'''[[Busset]]''' <br/> #'''[[La Cela (Alèir)|La Cela]]'''<br/> #'''[[Sessiat]]''' <br/> #'''[[La Chabana]]''' <br/> #'''[[Chalmelh]]''' <br/> #'''[[Chamberat]]'''<br/> #'''[[Chamblet]]'''<br/> #'''[[Chantela]]'''<br/> #'''[[La Chapela Auda]]''' <br/> #'''[[La Chapela]]''' <br/> #'''[[Chapas]]'''<br/> #'''[[Charuelh e Sintrat]]''' <br/> #'''[[Charmes (Alèir)|Charmes]]''' <br/> #'''[[Charós]]''' <br/> #'''[[Chastèlmontanha]]'''<br/> #'''[[Chavenon]]'''<br/> #'''[[Chazemais]]''' <br/> #'''[[Chezelle]]''' <br/> #'''[[Chirac de la Glèisa]]''' <br/> #'''[[Chouvigny]]''' <br/> #'''[[Conhat e Liona]]''' <br/> #'''[[Colombier (Alèir)|Colombier]]''' <br/> #'''[[Comentriac]]''' <br/> #'''[[Cosne-d'Allier]]''' <br/> #'''[[Courçais]]'''<br/> #'''[[Coutansouze]]'''<br/> #'''[[Créchy]]''' <br/> #'''[[Creuzier-le-Neuf]]''' <br/> #'''[[Creuzier-le-Vieux]]''' <br/> #'''[[Cucet]]'''<br/> #'''[[Denuelha de Chantela]]''' <br/> #'''[[Denuelha de las Minas]]''' <br/> #'''[[Desertinas (Alèir)|Desertinas]]''' <br/> #'''[[Doas Chasas]]''' <br/> #'''[[Domairat]]''' <br/> #'''[[Doyet]]''' <br/> #'''[[Dreturier]]''' <br/> #'''[[Durdat-Larequille]]''' <br/> #'''[[Échassières]]''' <br/> #'''[[Escuròlas]]''' <br/> #'''[[Espinassa e Vozela]]'''<br/> #'''[[Esbreule]]''' <br/> #'''[[Estivarelhas]]''' <br/> #'''[[Estroçat]]''' <br/> #'''[[Ferrièras (Alèir)|Ferrièras]]''' <br/> #'''[[Fleuriel]]''' <br/> #'''[[Forilhas]]''' <br/> #'''[[Gatnat]]''' <br/> #'''[[La Guillermie]]''' <br/> #'''[[Autariba (Alèir)|Autariba]]''' <br/> #'''[[Eiriçon (Alèir)|Eiriçon]]''' <br/> #'''[[Uriat]]''' <br/> #'''[[Ids]]'''<br/> #'''[[Jenzat]]''' <br/> #'''[[Laféline]]''' <br/> #'''[[La Gleisola]]''' <br/> #'''[[Lamaids]]''' <br/> #'''[[Langy]]''' <br/> #'''[[Isserpent]]''' <br/> #'''[[Laprunha]]''' <br/> #'''[[Lavault-Sainte-Anne]]''' <br/> #'''[[Lavoine]]''' <br/> #'''[[Lignerolles (Alèir)|Lignerolles]]''' <br/> #'''[[Loriges]]''' <br/> #'''[[Louchy-Montfand]]''' <br/> #'''[[Luros-de-Bauna]]''' <br/> #'''[[Luros-de-Bobla]]''' <br/> #'''[[Magnet (Alèir)|Magnet]]'''<br/> #'''[[Aut Boschatge]]''' <br/> #'''[[Malicòrna]]''' <br/> #'''[[Marcenat (Alèir)|Marcenat]]''' <br/> #'''[[Marsilhac]]''' (Parçan de '''[[Combralha]]''' '''[[Auvèrnhe]]''') ?) <br/> #'''[[Mariol]]''' <br/> #'''[[Lo Maiet d'Ecòla]]''' <br/> #'''[[Lo Maiet de Montanha]]''' <br/> #'''[[Mazerier]]''' <br/> #'''[[Mazirat]]'''<br/> #'''[[Meillard]]'''<br/> #'''[[Mesples]]''' <br/> #'''[[Molles]]''' <br/> #'''[[Monestier (Alèir)|Monestier]]''' <br/> #'''[[Montaigu-le-Blin]]'''<br/> #'''[[Monteignet-sur-l'Andelot]]''' <br/> #'''[[Lo Montet]]''' <br/> #'''[[Montluçon]]''' <br/> #'''[[Montmarault]]''' <br/> #'''[[Montord]]''' <br/> #'''[[Montvicq]]''' <br/> #'''[[Murat (Alèir)|Murat]]''' <br/> #'''[[Nades]]''' <br/> #'''[[Nassigny]]''' <br/> #'''[[Naves (Alèir)|Naves]]''' <br/> #'''[[Néris-les-Bains]]''' <br/> #'''[[Nizerolles]]''' <br/> #'''[[Paray-sous-Briailles]]''' <br/> #'''[[Périgny (Alèir)|Périgny]]''' <br/> #'''[[La Petite-Marche]]''' <br/> #'''[[Poëzat]]''' <br/> #'''[[Premilhat]]''' <br/> #'''[[Quinçainas]]''' <br/> #'''[[Reugny (Alèir)|Reugny]]''' <br/> #'''[[Rocles (Alèir)|Rocles]]''' <br/> #'''[[Rongères]]''' <br/> #'''[[Ronnet]]''' <br/> #'''[[Saint-Angel (Alèir)|Saint-Angel]]''' <br/> #'''[[Saint-Bonnet-de-Four]]''' <br/> #'''[[Sant Bonet de Ròchafòrt]]''' <br/> #'''[[Saint-Caprais (Alèir)|Saint-Caprais]]''' <br/> #'''[[Sant Cristòu d'Alèir]]''' <br/> #'''[[Sant Clemenç (Alèir)|Sant Clemenç]]''' <br/> #'''[[Saint-Désiré]]''' <br/> #'''[[Saint-Didier-la-Forêt]]''' <br/> #'''[[Sant Alòi d'Alèir]]''' <br/> #'''[[Sainte-Thérence]]''' <br/> #'''[[Saint-Étienne-de-Vicq]]''' <br/> #'''[[Saint-Fargeol]]''' <br/> #'''[[Saint-Félix (Alèir)|Saint-Félix]]''' <br/> #'''[[Saint-Genest (Alèir)|Saint-Genest]]''' <br/> #'''[[Saint-Gérand-le-Puy]]''' <br/> #'''[[Saint-Germain-de-Salles]]''' <br/> #'''[[Sant German dels Fossats]]''' <br/> #'''[[Saint-Marcel-en-Marcillat]]''' <br/> #'''[[Saint-Marcel-en-Murat]]''' <br/> #'''[[Saint-Martinien]]''' <br/> #'''[[Saint-Nicolas-des-Biefs]]''' <br/> #'''[[Saint-Palais (Alèir)|Saint-Palais]]''' <br/> #'''[[Saint-Pont]]''' <br/> #'''[[Saint-Priest-d'Andelot]]''' <br/> #'''[[Saint-Priest-en-Murat]]''' <br/> #'''[[Saint-Prix (Alèir)|Saint-Prix]]''' <br/> #'''[[Saint-Rémy-en-Rollat]]''' <br/> #'''[[Saint-Sauvier]]''' <br/> #'''[[Saint-Sornin (Alèir)|Saint-Sornin]]'''<br/> #'''[[Sainte-Thérence]]''' <br/> #'''[[Sant Tiorre]]''' <br/> #'''[[Saint-Victor (Alèir)|Saint-Victor]]''' <br/> #'''[[Sanssat]]''' <br/> #'''[[Saulcet]]''' <br/> #'''[[Saulzet]]''' <br/> #'''[[Sauvagny]]''' <br/> #'''[[Sazeret]]''' <br/> #'''[[Serbannes]]''' <br/> #'''[[Servilly]]''' <br/> #'''[[Seuillet]]'''<br/> #'''[[Sussat]]''' <br/> #'''[[Target (Alèir)|Target]]''' <br/> #'''[[Taxat-Senat]]''' <br/> #'''[[Telhet e Argentin]]''' <br/> #'''[[Terjat]]''' <br/> #'''[[Le Theil (Alèir)|Le Theil]]''' <br/> #'''[[Tortezais]]''' <br/> #'''[[Treban]]''' <br/> #'''[[Treignat]]''' <br/> #'''[[Tronget]]''' <br/> #'''[[Ussel (Alèir)|Ussel]]''' <br/> #'''[[Valinhat]]''' <br/> #'''[[Vallon-en-Sully]]''' <br/> #'''[[Vaus (Alèir)|Vaus]]''' <br/> #'''[[Veauce]]''' <br/> #'''[[Venas]]''' <br/> #'''[[Vendat]]''' <br/> #'''[[Verneix]]''' <br/> #'''[[Le Vernet (Alèir)|Le Vernet]]''' <br/> #'''[[Verneuil-en-Bourbonnais]]''' <br/> #'''[[Vernusse]]'''<br/> #'''[[Vichèi]]'''<br/> #'''[[Villebret]]''' <br/> #'''[[Vilafrancha (Alèir)|Vilafrancha]]'''<br/> #'''[[Viplaix]]''' <br/> #'''[[Vosac]]''' <br/> == [[Aups d'Auta Provença]]: 198 comunas == #'''[[Aiglun (Aups d'Auta Provença)|Aiglun]]''' <br/> #'''[[Alemanha de Provença]]''' <br/> #'''[[Alonh]]''' <br/> #'''[[Alòs (Aups d'Auta Provença)|Alòs]]''' <br/> #'''[[Angles (Aups d'Auta Provença)|Angles]]''' <br/> #'''[[Anòt]]''' <br/> #'''[[Archalh]]''' <br/> #'''[[Aubenàs deis Aups]]''' <br/> #'''[[Aubinhòsc]]''' <br/> #'''[[Auton (Aups d'Auta Provença)|Auton]]''' <br/> #'''[[Auset]]''' <br/> #'''[[Banon (comuna)|Banon]]''' <br/> #'''[[Barcilona de Provença]]''' <br/> #'''[[Barles]]''' <br/> #'''[[Barràs]]''' <br/> #'''[[Barrema]]''' <br/> #'''[[Baions]]''' <br/> #'''[[Bèujuec]]''' <br/> #'''[[Bèuvéser]]''' <br/> #'''[[Belafaire]]''' <br/> #'''[[Bevonç]]''' <br/> #'''[[Beinas]]''' <br/> #'''[[Blieus]]''' <br/> #'''[[Brasc d'Assa]]''' <br/> #'''[[Brau (Aups d'Auta Provença)|Brau]]''' <br/> #'''[[La Brilhana]]''' <br/> #'''[[Brunet]]''' <br/> #'''[[Lo Brusquet]]''' <br/> #'''[[Lo Caire (Aups d'Auta Provença)|Lo Caire]]''' <br/> #'''[[Castelana]]''' <br/> #'''[[Lo Castelar e Melan]]''' <br/> #'''[[Lo Castelet (Aups d'Auta Provença)|Lo Castelet]]''' <br/> #'''[[Castelet de Saussas]]''' <br/> #'''[[Ceirèsta]]''' <br/> #'''[[Lo Chafauc e Sant Jurson]]''' <br/> #'''[[Champtercier]]''' <br/> #'''[[Castèu-Arnòs e Sant Auban]]''' <br/> #'''[[Chastèufòrt]]''' <br/> #'''[[Chastèunòu-Miravalh]]''' <br/> #'''[[Chastèunòu Vau Sant Donat]]''' <br/> #'''[[Castèuredon]]''' <br/> #'''[[Chaudon e Noranta]]''' <br/> #'''[[Clamençana]]''' <br/> #'''[[Claret (Aups d'Auta Provença)|Claret]]''' <br/> #'''[[Clumanc]]''' <br/> #'''[[Cormarç]]''' <br/> #'''[[La Condamina e lo Chastelar]]''' <br/> #'''[[Corbièras (Aups d'Auta Provença)|Corbièras]]''' <br/> #'''[[Cruis]]''' <br/> #'''[[Curbans]]''' <br/> #'''[[Curèu]]''' <br/> #'''[[Daufin (Aups d'Auta Provença)|Daufin]]''' <br/> #'''[[Demandòus]]''' <br/> #'''[[Dinha]]''' <br/> #'''[[Drais]]''' <br/> #'''[[Enchastraia]]''' <br/> #'''[[Entratges]]''' <br/> #'''[[Entrepèiras]]''' <br/> #'''[[Entrevaus]]''' <br/> #'''[[Entrevenas]]''' <br/> #'''[[L'Escala (Provença)|L'Escala]]''' <br/> #'''[[Esparron de Verdon]]''' <br/> #'''[[Estoblon]]''' <br/> #'''[[Faucon de Barcilona]]''' <br/> #'''[[Faucon dau Caire]]''' <br/> #'''[[Fontiena]]''' <br/> #'''[[Forcauquier]]''' <br/> #'''[[Lo Fugeiret]]''' <br/> #'''[[Ganagòbia]]''' <br/> #'''[[La Garda (Aups d'Auta Provença)|La Garda]]''' <br/> #'''[[Gigòrds]]''' <br/> #'''[[Grèus]]''' <br/> #'''[[Duias Autas]]''' <br/> #'''[[L'Espitalet (Provença)|L'Espitalet]]''' <br/> #'''[[Jausièr]]''' <br/> #'''[[La Jàvia]]''' <br/> #'''[[Lambrueissa]]''' <br/> #'''[[Lardièrs]]''' <br/> #'''[[Lo Lauset]]''' <br/> #'''[[Limans]]''' <br/> #'''[[Lurs (Provença)|Lurs]]''' <br/> #'''[[Majastres]]''' <br/> #'''[[Malijai]]''' <br/> #'''[[Malafogassa d'Augès]]''' <br/> #'''[[Malameisson]]''' <br/> #'''[[Mana (Aups d'Auta Provença)|Mana]]''' <br/> #'''[[Manòsca]]''' <br/> #'''[[Marcòs]]''' <br/> #'''[[Mealhas]]''' <br/> #'''[[Lei Mès]]''' <br/> #'''[[Mèuva]]''' <br/> #'''[[Meulans e Revèl]]''' <br/> #'''[[Mesèu]]''' <br/> #'''[[Mirabèu (Aups d'Auta Provença)|Mirabèu]]''' <br/> #'''[[Mison]]''' <br/> #'''[[Montanhac e Montpesat]]''' <br/> #'''[[Montclar (Aups d'Auta Provença)|Montclar]]''' <br/> #'''[[Montfòrt (Aups d'Auta Provença)|Montfòrt]]''' <br/> #'''[[Montfuron]]''' <br/> #'''[[Montjustin]]''' <br/> #'''[[Montlaur (Provença)|Montlaur]]''' <br/> #'''[[Montsalier]]''' <br/> #'''[[Moriers (Aups d'Auta Provença)|Sant Andrieu]]''' <br/> #'''[[La Mota dau Caire]]''' <br/> #'''[[Mostiers Santa Maria]]''' <br/> #'''[[La Mura e Argenç]]''' <br/> #'''[[Nibles]]''' <br/> #'''[[Nuasèlas]]''' <br/> #'''[[Noguièrs]]''' <br/> #'''[[Leis Amèrgues]]''' <br/> #'''[[Onglas]]''' <br/> #'''[[Aupedeta]]''' <br/> #'''[[Aurason]]''' <br/> #'''[[La Palú de Verdon]]''' <br/> #'''[[Peipin]]''' <br/> #'''[[Peirolas]]''' <br/> #'''[[Peirueis]]''' <br/> #'''[[Piegut]]''' <br/> #'''[[Peirarua]]''' <br/> #'''[[Peiravèrd]]''' <br/> #'''[[Pontiç]]''' <br/> #'''[[Prats de Blèuna Auta]]''' <br/> #'''[[Puegmichèu]]''' <br/> #'''[[Puegmeisson]]''' <br/> #'''[[Quinçon]]''' <br/> #'''[[Redortiers]]''' <br/> #'''[[Ralhana]]''' <br/> #'''[[Revèst dei Damas]]''' <br/> #'''[[Revèst d'Aubion]]''' <br/> #'''[[Revèst e Sant Martin]]''' <br/> #'''[[Riés]]''' <br/> #'''[[La Robina]]''' <br/> #'''[[La Ròchagiron]]''' <br/> #'''[[La Roqueta (Aups d'Auta Provença)|La Roqueta]]''' <br/> #'''[[Rogon]]''' <br/> #'''[[Romolas]]''' <br/> #'''[[Sant Andrieu (Aups d'Auta Provença)|Sant Andrieu]]''' <br/> #'''[[Sant Beneset (Aups d'Auta Provença)|Sant Beneset]]''' <br/> #'''[[Santa Crotz d'Alausa]]''' <br/> #'''[[Santa Crotz de Verdon]]''' <br/> #'''[[Sant Estève deis Òrgues]]''' <br/> #'''[[Santa Túlia]]''' <br/> #'''[[Sant Giniés]]''' <br/> #'''[[Sant Jaume (Provença)|Sant Jaume]]''' <br/> #'''[[Sant Joanet (Aups d'Auta Provença)|Sant Joanet]]''' <br/> #'''[[Sant Julian d'Assa]]''' <br/> #'''[[Sant Julian de Verdon]]''' <br/> #'''[[Sant Jurs]]''' <br/> #'''[[Sant Laurenç de Verdon]]''' <br/> #'''[[Sant Lionç]]''' <br/> #'''[[Sant Maime]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de Bromes]]''' <br/> #'''[[Sant Martin deis Aigas]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de Sanha]]''' <br/> #'''[[Sant Miquèu de l'Observatòri]]''' <br/> #'''[[Sant Pau d'Ubaia]]''' <br/> #'''[[Sant Pèire (Aups d'Auta Provença)|Sant Pèire]]''' <br/> #'''[[Sant Ponç (Aups d'Auta Provença)|Sant Ponç]]''' <br/> #'''[[Sant Vincenç de Jabron]]''' <br/> #'''[[Salinhac (Aups d'Auta Provença)|Salinhac]]''' <br/> #'''[[Saumana (Aups d'Auta Provença)|Saumana]]''' <br/> #'''[[Saussas]]''' <br/> #'''[[Selonet]]''' <br/> #'''[[Seneç]]''' <br/> #'''[[Sanha]]''' <br/> #'''[[Sigonça]]''' <br/> #'''[[Segoier (Aups d'Auta Provença)|Segoier]]''' <br/> #'''[[Sumiana]]''' <br/> #'''[[Sisteron]]''' <br/> #'''[[Solelhaç]]''' <br/> #'''[[Soribas]]''' <br/> #'''[[Tartona]]''' <br/> #'''[[Tesa (Aups d'Auta Provença)|Tesa]]''' <br/> #'''[[Toard]]''' <br/> #'''[[Torama Bassa]]''' <br/> #'''[[Torama Auta]]''' <br/> #'''[[Las Teulas]]''' <br/> #'''[[Turriás]]''' <br/> #'''[[Ubaia e La Sèrra de Ponçon]]''' <br/> #'''[[Ubraia]]''' <br/> #'''[[Uvernet e Forns]]''' <br/> #'''[[Vachieras]]''' <br/> #'''[[Valavoira]]''' <br/> #'''[[Vaubèla]]''' <br/> #'''[[Vau d'Oronaia]]''' <br/> #'''[[Vau de Chalvanha]]''' <br/> #'''[[Valençòla]]''' <br/> #'''[[Valèrna]]''' <br/> #'''[[Vaumelha]]''' <br/> #'''[[Venteròu (Aups d'Auta Provença)|Venteròu]]''' <br/> #'''[[Verdacha]]''' <br/> #'''[[Vergons]]''' <br/> #'''[[Lo Vernet (Provença)|Lo Vernet]]''' <br/> #'''[[Vilars de Cormarç]]''' <br/> #'''[[Vilamurs]]''' <br/> #'''[[Vilanòva (Aups d'Auta Provença)|Vilanòva]]''' <br/> #'''[[Volona]]''' <br/> #'''[[Vòus]]''' <br/> == [[Auts Aups]]: 162 comunas == #'''[[Abries]] e [[Ristolàs]]''' <br/> #'''[[Agulhas]]''' <br/> #'''[[Alba Sanha]]''' <br/> #'''[[Ancela]]''' <br/> #'''[[L'Argentièra]]''' <br/> #'''[[Arvieus]]''' <br/> #'''[[Aspremont (Auts Aups)|Aspremont]]''' <br/> #'''[[Aspres los Còrps]]''' <br/> #'''[[Aspres de Buèch]]''' <br/> #'''[[Avançon (Auts Aups)|Avançon]]''' <br/> #'''[[Baratier]]''' <br/> #'''[[Barciloneta]]'''<br/> #'''[[Barret sus Meüja]]''' <br/> #'''[[La Bastia Montsaleon]]''' <br/> #'''[[La Bastia Nòva]]''' <br/> #'''[[La Bastia Vielha]]''' <br/> #'''[[La Bauma (Auts Aups)|La Bauma]]''' <br/> #'''[[Lo Bersac]]''' <br/> #'''[[Brezièrs]]''' <br/> #'''[[Briançon]]''' <br/> #'''[[Boissard]]''' <br/> #'''[[Celhac]]''' <br/> #'''[[Cerviéras]]''' <br/> #'''[[Chabestanh]]''' <br/> #'''[[Chabòtas]]''' <br/> #'''[[Champcelat]]''' <br/> #'''[[Champolion]]''' <br/> #'''[[Chanossa]]''' <br/> #'''[[La Chapela en Gaudemar]]''' <br/> #'''[[Chasteunòu d'Auza]]''' <br/> #'''[[Chasteurós]]''' <br/> #'''[[Chasteuvielh]]''' <br/> #'''[[Chastèu Vila Vielha]]''' <br/> #'''[[Chorge]]''' <br/> #'''[[Crevós]]''' <br/> #'''[[Las Cròtas]]''' <br/> #'''[[Devolui (comuna)|Devolui]]''' <br/> #'''[[Ambrun]]''' <br/> #'''[[Eüras]]''' <br/> #'''[[L'Espina (Auts Aups)|L'Espina]]''' <br/> #'''[[Esparron (Auts Aups)|Esparron]]''' <br/> #'''[[Espinasses]]''' <br/> #'''[[Estela Sant Cirici]]''' <br/> #'''[[Aigliers]]''' <br/> #'''[[La Fara de Champsaur]]''' <br/> #'''[[La Fauria]]''' <br/> #'''[[Forest Sant Julian]]''' <br/> #'''[[Folhosa]]''' <br/> #'''[[Fraissiniera]]''' <br/> #'''[[La Fraissinosa]]''' <br/> #'''[[Furmeier]]''' <br/> #'''[[Gap]]''' <br/> #'''[[Garda Colomba]]''' <br/> #'''[[Lo Glaisiú]]''' <br/> #'''[[La Grava (Daufinat)|La Grava]]''' <br/> #'''[[Guilhèstra]]''' <br/> #'''[[La Bauma Auta]]''' <br/> #'''[[Jarjalhas]]''' <br/> #'''[[L'Aranha Montaiglin]]''' <br/> #'''[[Lardier]]''' <br/> #'''[[L'Aja]]''' <br/> #'''[[Lazari]]''' <br/> #'''[[L'Estrech]]''' <br/> #'''[[Manteier]]''' <br/> #'''[[Mereulh]]''' <br/> #'''[[Molinas en Cairàs]]''' <br/> #'''[[Monestier Alamont]]''' <br/> #'''[[Lo Monastièr (Auts Aups)|Lo Monastièr]]'''<br/> #'''[[Montbrand]]''' <br/> #'''[[Montclus (Auts Aups)|Montclus]]''' <br/> #'''[[Montdaufin]]''' <br/> #'''[[Montgardin]]''' <br/> #'''[[Montginebre]]''' <br/> #'''[[Montjai]]''' <br/> #'''[[Montmaur (Auts Aups)|Montmaur]]''' <br/> #'''[[Montrond (Auts Aups)|Montrond]]''' <br/> #'''[[La Mota de Champsaur]]''' <br/> #'''[[Moidans]]''' <br/> #'''[[Nefas]]''' <br/> #'''[[Nevascha]]''' <br/> #'''[[Nossatge e Benevent]]''' <br/> #'''[[Lo Noier]]''' <br/> #'''[[Orsiera]]''' <br/> #'''[[Aurpèira]]''' <br/> #'''[[Los Uèris]]''' <br/> #'''[[Auza]]''' <br/> #'''[[Pelautier]]''' <br/> #'''[[La Piara]]''' <br/> #'''[[Lo Poet]]''' <br/> #'''[[Polinhí]]''' <br/> #'''[[Prunieras]]''' <br/> #'''[[Puei Sant Andreu]]''' <br/> #'''[[Puei Sant Eusebi]]''' <br/> #'''[[Puei Sant Peire]]''' <br/> #'''[[Puei Sant Vincent]]''' <br/> #'''[[Puei Sanheras]]''' <br/> #'''[[Rabòu]]''' <br/> #'''[[Rambaud]]''' <br/> #'''[[Realon]]''' <br/> #'''[[Remolon]]''' <br/> #'''[[Reotier]]''' <br/> #'''[[Ribeiret]]''' <br/> #'''[[Risós]]''' <br/> #'''[[Ròchabruna]]''' <br/> #'''[[La Ròcha de Rama]]''' <br/> #'''[[La Ròcha dels Arnauds]]''' <br/> #'''[[La Rocheta (Auts Aups)|La Rocheta]]''' <br/> #'''[[Rosan]]''' <br/> #'''[[Rosset (Auts Aups)|Rosset]]''' <br/> #'''[[Sant Andreu d'Ambrun]]''' <br/> #'''[[Sant Andreu de Rosans]]''' <br/> #'''[[Sant Apolinari]]''' <br/> #'''[[Sant Auban d'Auza]]''' <br/> #'''[[Sant Bonet de Champsaur]]''' <br/> #'''[[Sant Chafrei]]''' <br/> #'''[[Sant Clamenç sus Durença]]''' <br/> #'''[[Sant Crespin]]''' <br/> #'''[[Santa Colomba (Auts Aups)|Santa Colomba]]''' <br/> #'''[[Sant Estève lo Laus]]''' <br/> #'''[[Sant Fermin]]''' <br/> #'''[[Sant Jaume en Gaudemar]]'''<br/> #'''[[Sant Joan Sant Nicolau]]''' <br/> #'''[[Sant Julian de Buechaine]]''' <br/> #'''[[Sant Julian de Champsaur]]''' <br/> #'''[[Sant Laurent]]''' <br/> #'''[[Sant Lagier]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de Cairiera]]''' <br/> #'''[[Sant Maurici en Gaudemar]]''' <br/> #'''[[Sant Michèu]]''' <br/> #'''[[Sant Peire Avez]]''' <br/> #'''[[Sant Peire d'Argençon]]''' <br/> #'''[[Sant Sauvaire]]''' <br/> #'''[[Sant Veran]]''' <br/> #'''[[Lo Sais]]''' <br/> #'''[[Saleon]]''' <br/> #'''[[Salerans]]''' <br/> #'''[[La Sala los Aups]]''' <br/> #'''[[La Sauça]]''' <br/> #'''[[Lo Sause dau Lac]]''' <br/> #'''[[Savina lo Lac]]''' <br/> #'''[[Savornon]]''' <br/> #'''[[Sèrres]]''' <br/> #'''[[Sigotier]]''' <br/> #'''[[Sigoier]]''' <br/> #'''[[Sorbiers (Auts Aups)|Sorbiers]]''' <br/> #'''[[Talard]]'''<br/> #'''[[Teüs]]''' <br/> #'''[[Trescléus]]''' <br/> #'''[[Upàis]]''' <br/> #'''[[Val-Buëch-Méouge]]''' <br/> #'''[[Vau dels Prats]]''' <br/> #'''[[Vau d'Ola]]''' <br/> #'''[[Vau Loïsa]] e [[Pelvós]] ''' <br/> #'''[[Vauserres]]''' <br/> #'''[[Vars (Auts Aups)|Vars]]''' <br/> #'''[[Ventavon]]''' <br/> #'''[[Vèina]]''' <br/> #'''[[Los Vinhaus]]''' <br/> #'''[[Vilars d'Arena]]''' <br/> #'''[[Vilard Lobiera]]''' <br/> #'''[[Vilard Sant Pancraci]]''' <br/> #'''[[Vitròla]]''' <br/> == [[Aups Maritims]]: 164 comunas == {{ortografia}} #'''[[Aiglun (Aups Maritims)|Aiglun]]'''<br/> #'''[[Amirat]]'''<br/> #'''[[Andon e Torenc]]''' <br/> #'''[[Antíbol]]'''<br/> #'''[[Als Cròs]]'''<br/> #'''[[Aspremont (Aups Maritims)|Aspremont]]'''<br/> #'''[[Auribèu de Sianha]]''' <br/> #'''[[Auvara]]''' <br/> #'''[[Bairòls]]''' <br/> #'''[[Lo Bar de Lop]]''' <br/> #'''[[Bèuluec de Mar]]'''<br/> #'''[[Bèusoleu]]''' <br/> #'''[[Balvèr]]''' <br/> #'''[[Bendejun]]''' <br/> #'''[[Bèrra (Aups Maritims)|Bèrra]]''' <br/> #'''[[Buelh]]''' <br/> #'''[[Besaudun daus Aups]]''' <br/> #'''[[Biòt]]''' <br/> #'''[[Blausasc]]''' <br/> #'''[[La Bolena]]'''<br/> #'''[[Bonson (Aups Maritims)|Bonson]]''' <br/> #'''[[Boion]]''' <br/> #'''[[Briançonet]]''' <br/> #'''[[La Briga]]''' <br/> #'''[[Lo Bròc (Aups Maritims)|Lo Bròc]]'''<br/> #'''[[Cabris]]''' <br/> #'''[[Calha]]'''<br/> #'''[[Canas]]''' <br/> #'''[[Canha de Mar]]'''<br/> #'''[[Lo Canet]]''' <br/> #'''[[Cantaron]]''' <br/> #'''[[Caup d'Alh]]''' <br/> #'''[[Carròs]]''' <br/> #'''[[Castanhiers]]''' <br/> #'''[[Castelar (Provença)|Castelar]]''' <br/> #'''[[Castilhon (Aups Maritims)|Castilhon]]''' <br/> #'''[[Caussòus]]''' <br/> #'''[[Chasternòu d'Entraunas]]''' <br/> #'''[[Castèunòu de Grassa]]''' <br/> #'''[[Castèunòu e Vilavièlha]]''' <br/> #'''[[Cipieras]]''' <br/> #'''[[Clans (Aups Maritims)|Clans]]''' <br/> #'''[[Coarasa]]''' <br/> #'''[[Sa Còla de Lop]]''' <br/> #'''[[Colongas]]''' <br/> #'''[[Colomars]]''' <br/> #'''[[Consegudas]]''' <br/> #'''[[Còntes]]''' <br/> #'''[[Cormes (Aups Maritims)|Cormes]]''' <br/> #'''[[Corsegolas]]''' <br/> #'''[[La Crotz de Rodola]]''' <br/> #'''[[Cuèbri]]''' <br/> #'''[[Daluèis]]''' <br/> #'''[[Drap (Aups Maritims)|Drap]]''' <br/> #'''[[Duranús]]''' <br/> #'''[[Entraunes]]''' <br/> #'''[[L'Escarèa]]''' <br/> #'''[[Escranhòla]]''' <br/> #'''[[Esa (Occitània)|Esa]]''' <br/> #'''[[Falicon]]''' <br/> #'''[[Sei Ferres]]''' <br/> #'''[[Gars (Aups Maritims)|Gars]]''' <br/> #'''[[Gatièras]]''' <br/> #'''[[La Gauda]]''' <br/> #'''[[Gileta]]''' <br/> #'''[[Gòrbi]]''' <br/> #'''[[Gordon (Aups Maritims)|Gordon]]'''<br/> #'''[[Grassa]]''' <br/> #'''[[Greulieras]]''' <br/> #'''[[Guilherme]]''' <br/> #'''[[Ilonça]]''' <br/> #'''[[Lieusola]]''' <br/> #'''[[Lantosca]]''' <br/> #'''[[Levens]]''' <br/> #'''[[Lieucha]]''' <br/> #'''[[Luceram]]''' <br/> #'''[[Malaussèna]]''' <br/> #'''[[Mandaluec la Napola]]''' <br/> #'''[[Maria]]''' <br/> #'''[[Lo Mas (Aups Maritims)|Lo Mas]]''' <br/> #'''[[Massoin]]''' <br/> #'''[[Menton (vila)|Menton]]''' <br/> #'''[[Moans e Sartòu]]'''<br/> #'''[[Mogins]]''' <br/> #'''[[O Morinhet]]''' <br/> #'''[[Lei Mújols]]''' <br/> #'''[[Niça]]''' <br/> #'''[[Opiá]]''' <br/> #'''[[Pegomàs]]''' <br/> #'''[[Pelha]]''' <br/> #'''[[Pelhon]]''' <br/> #'''[[La Pena (Aups Maritims)|La Pena]]''' <br/> #'''[[Pèunas]]''' <br/> #'''[[Puegmeinada]]''' <br/> #'''[[Pierlàs]]''' <br/> #'''[[Peirafuec]]''' <br/> #'''[[Lo Puget Rostanh]]''' <br/> #'''[[Lo Puget Tenier]]''' <br/> #'''[[Lo Revèst]]''' <br/> #'''[[Rigaud (Provença)|Rigaud]]''' <br/> #'''[[Rimplàs]]''' <br/> #'''[[Ròcabilhiera]]''' <br/> #'''[[Ròcabruna Caup Martin]]''' <br/> #'''[[Ròcafòrt lei Pins]]''' <br/> #'''[[Roquesteron]]''' <br/> #'''[[Roquesteron de Grassa]]''' <br/> #'''[[La Roqueta de Sianha]]''' <br/> #'''[[La Roqueta de Var]]''' <br/> #'''[[Robion (Aups Maritims)|Robion]]''' <br/> #'''[[Rore]]''' <br/> #'''[[Lo Roret]]''' <br/> #'''[[Sant Andrieu de la Ròca]]''' <br/> #'''[[Sant Antonin]]''' <br/> #'''[[Sant Auban]]''' <br/> #'''[[Sant Blai (Aups Maritims)|Sant Blai]]''' <br/> #'''[[Sant Cesari de Sianha]]''' <br/> #'''[[Sant Darmàs lo Selvatge]]''' <br/> #'''[[Santa Anha]]''' <br/> #'''[[Sant Estève de Tinèa]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de Cap Ferrat]]''' <br/> #'''[[Sant Joanet (Aups Maritims)|Sant Joanet]]''' <br/> #'''[[Sant Laurenç de Var]]'''<br/> #'''[[Sant Leugier]]''' <br/> #'''[[Sant Martin d'Entraunes]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de Var]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de Vesúbia]]''' <br/> #'''[[Sant Pau (Aups Maritims)|Sant Pau]]''' <br/> #'''[[Sant Sarvaor]]''' <br/> #'''[[Sant Valier]]''' <br/> #'''[[Salagrifon]]''' <br/> #'''[[Sause]]''' <br/> #'''[[Seranon]]''' <br/> #'''[[Sigala]]''' <br/> #'''[[Susper]]''' <br/> #'''[[Las Perascedas]]''' <br/> #'''[[Teula de Mar]]''' <br/> #'''[[Tièri]]''' <br/> #'''[[Lo Tinhet]]''' <br/> #'''[[Todon]]''' <br/> #'''[[Toet]]''' <br/> #'''[[Lo Toit]]''' <br/> #'''[[La Torre]]''' <br/> #'''[[Torreta d'en Castèu]]''' <br/> #'''[[Tornafòrt]]''' <br/> #'''[[Torreta de Levens]]''' <br/> #'''[[Torretas de Lop]]''' <br/> #'''[[La Ternitat]]''' <br/> #'''[[La Túrbia]]''' <br/> #'''[[Uelhs]]''' <br/> #'''[[Valàuria]]'''<br/> #'''[[Vauboa]]''' <br/> #'''[[Val de Blora]]''' <br/> #'''[[Vauderore]]''' <br/> #'''[[Venaçon]]''' <br/> #'''[[Vença]]''' <br/> #'''[[Vilar de Var]]''' <br/> #'''[[Vilafranca de Mar]]''' <br/> #'''[[Vilanuòva d'Entraunas]]''' <br/> #'''[[Vilanuòva e Lo Lobet]]''' #'''[[Brelh de Ròia|Brelh]]'''<br/> #'''[[La Briga|Ra Briga]]''' <br/> #'''[[Fontan]]''' <br/> #'''[[Saorj]]''' <br/> #'''[[Tenda]]''' <br/> == [[Ardecha (departament)|Ardecha]]: 332 comunas == {{ortografia}} #'''[[Acons]]''' <br/> #'''[[Alhon]]''' <br/> #'''[[Aisac]]''' <br/> #'''[[Ajoux]]''' <br/> #'''[[Alban]]''' <br/> #'''[[Aubon d'Ardecha]]''' <br/> #'''[[Albossèira]]''' <br/> #'''[[Alissas]]''' <br/> #'''[[Andance]]''' <br/> #'''[[Anonai]]''' <br/> #'''[[Entraigas (Vivarés)|Entraigas]]''' <br/> #'''[[Arcens]]''' <br/> #'''[[Ardoitz]]''' <br/> #'''[[L'Argentièira]]''' <br/> #'''[[Arlabòsc]]''' <br/> #'''[[Airàs]]''' <br/> #'''[[Asperjòc]]''' <br/> #'''[[Los Assions]]''' <br/> #'''[[Astet]]''' <br/> #'''[[Aubenàs]]''' <br/> #'''[[Aubignas]]''' <br/> #'''[[Bais (Vivarés)|Bais]]''' <br/> #'''[[Balasuc]]''' <br/> #'''[[Bana (Vivarés)|Bana]]''' <br/> #'''[[Barnas]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Virac]]''' <br/> #'''[[La Beguda]]''' <br/> #'''[[Le Béage]]''' <br/> #'''[[Bèuchastèl]]''' <br/> #'''[[Beaulieu (Vivarés)|Beaulieu]]''' <br/> #'''[[Beaumont (Vivarés)|Beaumont]]''' <br/> #'''[[Beauvène]]''' <br/> #'''[[Berriàs e Castèljau]]''' <br/> #'''[[Bersèma]]''' <br/> #'''[[Bessas]]''' <br/> #'''[[Bidon]]''' <br/> #'''[[Bofres]]''' <br/> #'''[[Bògi]]''' <br/> #'''[[Borèia]]''' <br/> #'''[[Borne]]''' <br/> #'''[[Bociu]]''' <br/> #'''[[Bonluòc]]''' <br/> #'''[[Bourg Sant Andéol]]''' <br/> #'''[[Bozas]]''' <br/> #'''[[Burzet]]''' <br/> #'''[[Cellier du Luc]]''' <br/> #'''[[Lo Chailar]]''' <br/> #'''[[Chalencon]]''' <br/> #'''[[Lo Chambon (Ardecha)|Lo Chambon]]''' <br/> #'''[[Chambonàs]]''' <br/> #'''[[Champis]]''' <br/> #'''[[Chandolas]]''' <br/> #'''[[Chanhac]]''' <br/> #'''[[La Chapèla Gralhosa]]''' <br/> #'''[[Charmes sur Rhône]]''' <br/> #'''[[Chassiers]]''' <br/> #'''[[Châteaubourg (Vivarés)|Châteaubourg]]''' <br/> #'''[[Chastelnòu de Vernós]]''' <br/> #'''[[Chaumairac]]''' <br/> #'''[[Chauzon]]''' <br/> #'''[[Chasaus]]''' <br/> #'''[[Cheminas]]''' <br/> #'''[[Chirols]]''' <br/> #'''[[Colombier le Cardinal]]''' <br/> #'''[[Colombier le Jeune]]''' <br/> #'''[[Colombièr lo Vièlh]]''' <br/> #'''[[Cornàs]]''' <br/> #'''[[Cocoron]]''' <br/> #'''[[Cos (Vivarés)|Cos]]''' <br/> #'''[[Lo Crestet]]''' <br/> #'''[[Creisselhas]]''' <br/> #'''[[Cròs de Georand]]''' <br/> #'''[[Cruàs]]''' <br/> #'''[[Darbres]]''' <br/> #'''[[Davesiu]]''' <br/> #'''[[Desanha]]''' <br/> #'''[[Devesset]]''' <br/> #'''[[Dompnac]]''' <br/> #'''[[Dorna]]''' <br/> #'''[[Dunèira (Ardecha)|Dunèira]]''' <br/> #'''[[Eclassan]]''' <br/> #'''[[Empurani]]''' <br/> #'''[[L'Esperon (Vivarés)|L'Esperon]]''' <br/> #'''[[Étables]]''' <br/> #'''[[Fabràs]]''' <br/> #'''[[Faugères]]''' <br/> #'''[[Flaviac]]''' <br/> #'''[[Fons]]''' <br/> #'''[[Fraissenet]]''' <br/> #'''[[Ginestèla]]''' <br/> #'''[[Gilhac e Bruzac]]''' <br/> #'''[[Gilhòc]]''' <br/> #'''[[Gluiràs]]''' <br/> #'''[[Glun]]''' <br/> #'''[[Gourdon (Vivarés)|Gourdon]]''' <br/> #'''[[Gras]]''' <br/> #'''[[Gravières]]''' <br/> #'''[[Grospierres]]''' <br/> #'''[[Guilherand Granges]]''' <br/> #'''[[Intres]]''' <br/> #'''[[Issamolenc]]''' <br/> #'''[[Issanlas]]''' <br/> #'''[[Issarlès]]''' <br/> #'''[[Jaujac]]''' <br/> #'''[[Jaunac]]''' <br/> #'''[[Joanàs]]''' <br/> #'''[[Juèsa]]''' <br/> #'''[[Juvinas]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Virac]]''' <br/> #'''[[Labastide sur Bésorgues]]''' <br/> #'''[[Labatie d'Andaure]]''' <br/> #'''[[La Bauma (Vivarés)|La Bauma]]''' <br/> #'''[[La Blachèira]]''' <br/> #'''[[La Bola]]''' <br/> #'''[[Le Lac d'Issarlès]]''' <br/> #'''[[Lachamp Raphaël]]''' <br/> #'''[[Lachapelle sous Aubenas]]''' <br/> #'''[[Lachapelle sous Chanéac]]''' <br/> #'''[[La Fara (Vivarés)|La Fara]]''' <br/> #'''[[Lagòrça]]''' <br/> #'''[[La Levada d'Ardecha]]''' <br/> #'''[[L'Alauvesc]]''' <br/> #'''[[La Mastra]]''' <br/> #'''[[La Narsa]]''' <br/> #'''[[Lanàs]]''' <br/> #'''[[L'Argentièira]]''' <br/> #'''[[Larnàs]]''' <br/> #'''[[Laurac (Vivarés)|Laurac]]''' <br/> #'''[[Laval d'Aurelle]]''' <br/> #'''[[Laveyrune]]''' <br/> #'''[[Lavillatte]]''' <br/> #'''[[Laviladieu]]''' <br/> #'''[[Laviòla]]''' <br/> #'''[[Lemps]]''' <br/> #'''[[Lentillères]]''' <br/> #'''[[Lobaressa]]''' <br/> #'''[[Lussas]]''' <br/> #'''[[Lias (Vivarés)|Lias]]''' <br/> #'''[[Malarce sur la Thines]]''' <br/> #'''[[Malbosc]]''' <br/> #'''[[Marcols les Eaux]]''' <br/> #'''[[Mariac]]''' <br/> #'''[[Mars (Ardecha)|Mars]]''' <br/> #'''[[Mauves]]''' <br/> #'''[[Mayres]]''' <br/> #'''[[Mazan l'Abbaye]]''' <br/> #'''[[Mercuer]]''' <br/> #'''[[Mairàs]]''' <br/> #'''[[Mèissa]]''' <br/> #'''[[Mesilhac]]''' <br/> #'''[[Mirabèu]]''' <br/> #'''[[Lo Moniteir]]''' <br/> #'''[[Montpesat]]''' <br/> #'''[[Montréal]]''' <br/> #'''[[Montselgas]]''' <br/> #'''[[Noniera]]''' <br/> #'''[[Nozières (Vivarés)|Nozières]]''' <br/> #'''[[Las Olièras]]''' <br/> #'''[[Ornhac (Bas Vivarés)|Ornhac]]''' <br/> #'''[[Auzon]]''' <br/> #'''[[Pailharès]]''' <br/> #'''[[Paisac]]''' <br/> #'''[[Peugre]]''' <br/> #'''[[Péreyres]]''' <br/> #'''[[Lo Planhal]]''' <br/> #'''[[Plansòlas]]''' <br/> #'''[[Plats]]''' <br/> #'''[[Pònt de la Bauma]]''' <br/> #'''[[Pourchères]]''' <br/> #'''[[Lo Polzin]]''' <br/> #'''[[Pradas (Vivarés)|Pradas]]''' <br/> #'''[[Pradons]]''' <br/> #'''[[Pranles]]''' <br/> #'''[[Préaux (Vivarés)|Préaux]]''' <br/> #'''[[Privàs]]''' <br/> #'''[[Prunet (Ardecha)|Prunet]]''' <br/> #'''[[Quintenàs]]''' <br/> #'''[[Ribas (Vivarés)|Ribas]]''' <br/> #'''[[Ròchacolomba]]''' <br/> #'''[[Ròchamaura]]''' <br/> #'''[[Ròchapaula]]''' <br/> #'''[[Rochier]]''' <br/> #'''[[Ròchasauva]]''' <br/> #'''[[La Rochette (Vivarés)|La Rochette]]''' <br/> #'''[[Rocles]]''' <br/> #'''[[Reifiòc]]''' <br/> #'''[[Rompon]]''' <br/> #'''[[Rosières (Vivarés)|Rosières]]''' <br/> #'''[[Lo Ros]]''' <br/> #'''[[Ruoms]]''' <br/> #'''[[Sablièras]]''' <br/> #'''[[Sanha e Godolet]]''' <br/> #'''[[Sant Agrève]]''' <br/> #'''[[Sant Alban Auriolles]]''' <br/> #'''[[Sant Alban d'Ai]]''' <br/> #'''[[Sant Alban en Montagne]]''' <br/> #'''[[Sant Andéol de Berg]]''' <br/> #'''[[Sant Andéol de Fourchades]]''' <br/> #'''[[Sant Andéol de Vals]]''' <br/> #'''[[Sant André de Cruzières]]''' <br/> #'''[[Sant Andrieu de Vivarés]]''' <br/> #'''[[Sant André Lachamp]]''' <br/> #'''[[Sant Apollinaire de Rias]]''' <br/> #'''[[Sant Bartomieu de Groson]]''' <br/> #'''[[Sant Barthélemy le Meil]]''' <br/> #'''[[Sant Barthélemy le Plain]]''' <br/> #'''[[Sant Basile]]''' <br/> #'''[[Sant Bauzile]]''' <br/> #'''[[Sant Christol]]''' <br/> #'''[[Sant Cierge la Serre]]''' <br/> #'''[[Sant Cierge sous le Cheylard]]''' <br/> #'''[[Sant Cirgues de Prades]]''' <br/> #'''[[Sant Cirgues en Montagne]]''' <br/> #'''[[Sant Clair]]''' <br/> #'''[[Sant Clamenç]]''' <br/> #'''[[Sant Circ (Vivarés)|Sant Circ]]''' <br/> #'''[[Sant Désirat]]''' <br/> #'''[[Sant Desideri sota Aubenàs]]''' <br/> #'''[[Sant Estève de Bolonha]]''' <br/> #'''[[Sant Estève de Fontbellon]]''' <br/> #'''[[Sant Estève de Ludarés]]''' <br/> #'''[[Sant Estève de Serre]]''' <br/> #'''[[Sant Estève de Valoux]]''' <br/> #'''[[Sant Félicien]]''' <br/> #'''[[Sant Fortunat sur Eyrieux]]''' <br/> #'''[[Sant Genest de Beauzon]]''' <br/> #'''[[Sant Genèst de Champlen]]''' <br/> #'''[[Sant Jòrdi (Vivarés)|Sant Jòrdi]]''' <br/> #'''[[Sant Germain]]''' <br/> #'''[[Sant Gineis en Coiron]]''' <br/> #'''[[Sant Jean Chambre]]''' <br/> #'''[[Sant Jean de Muzols]]''' <br/> #'''[[Sant Joan lo Centenièr]]''' <br/> #'''[[Sant Jean Roure]]''' <br/> #'''[[Sant Jeure d'Andaure]]''' <br/> #'''[[Sant Jeure d'Ai]]''' <br/> #'''[[Lubancs]]''' <br/> #'''[[Sant Julian Botièras]]''' <br/> #'''[[Sant Julian dau Ga]]''' <br/> #'''[[Sant Julian delh Sèrre]]''' <br/> #'''[[Sant Julien en Sant Alban]]''' <br/> #'''[[Sant Julien Labrousse]]''' <br/> #'''[[Sant Julien le Roux]]''' <br/> #'''[[Sant Julien Vocance]]''' <br/> #'''[[Sant Just]]''' <br/> #'''[[Sant Lager Bressac]]''' <br/> #'''[[Sant Laurent du Pape]]''' <br/> #'''[[Sant Laurenç daus Banhs]]''' <br/> #'''[[Sant Laurent sous Coiron]]''' <br/> #'''[[Sant Marcel d'Ardèche]]''' <br/> #'''[[Sant Marcel lès Annonay]]''' <br/> #'''[[Sant Martial]]''' <br/> #'''[[Sant Martin d'Ardecha]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de Valamàs]]''' <br/> #'''[[Sant Martin sur Lavezon]]''' <br/> #'''[[Sant Maurice d'Ardèche]]''' <br/> #'''[[Sant Maurice d'Ibie]]''' <br/> #'''[[Sant Maurice en Chalencon]]''' <br/> #'''[[Sant Mélany]]''' <br/> #'''[[Sant Michel d'Aurance]]''' <br/> #'''[[Sant Michel de Boulogne]]''' <br/> #'''[[Sant Michel de Chabrillanoux]]''' <br/> #'''[[Sant Montan]]''' <br/> #'''[[Sant Pau lo Jove]]''' <br/> #'''[[Sant Pèire d'Ai]]''' <br/> #'''[[Sant Pierre de Colombier]]''' <br/> #'''[[Sant Pierre la Roche]]''' <br/> #'''[[Sant Pierre Sant Jean]]''' <br/> #'''[[Sant Pierre sur Doux]]''' <br/> #'''[[Sant Pierreville]]''' <br/> #'''[[Sant Pons]]''' <br/> #'''[[Sant Priest]]''' <br/> #'''[[Sant Privat]]''' <br/> #'''[[Sant Prix]]''' <br/> #'''[[Sant Remèsi]]''' <br/> #'''[[Sant Roman d'Ai]]''' <br/> #'''[[Sant Romain de Lerps]]''' <br/> #'''[[Sant Sauvador de Crusèiras]]''' <br/> #'''[[Sant Sauvador de Montagut]]''' <br/> #'''[[Sant Sernin]]''' <br/> #'''[[Sant Sylvestre]]''' <br/> #'''[[Sant Symphorien de Mahun]]''' <br/> #'''[[Sant Symphorien sous Chomérac]]''' <br/> #'''[[Sant Thomé]]''' <br/> #'''[[Sant Victor]]''' <br/> #'''[[Sant Vincent de Barrès]]''' <br/> #'''[[Sant Vincent de Durfort]]''' <br/> #'''[[Santa Eulàlia (Vivarés)|Santa Eulàlia]]''' <br/> #'''[[Sainte Marguerite Lafigère]]''' <br/> #'''[[Salavàs]]''' <br/> #'''[[Les Salelles]]''' <br/> #'''[[Sampzon]]''' <br/> #'''[[Sanilhac]]''' <br/> #'''[[Sarràs]]''' <br/> #'''[[Satilhau]]''' <br/> #'''[[Savas]]''' <br/> #'''[[Çautre]]''' <br/> #'''[[Sécheras]]''' <br/> #'''[[Silhac]]''' <br/> #'''[[La Socha]]''' <br/> #'''[[Soions]]''' <br/> #'''[[Talencieu]]''' <br/> #'''[[Tauriers]]''' <br/> #'''[[Lo Telh]]''' <br/> #'''[[Torrenc]]''' <br/> #'''[[Tuèis]]''' <br/> #'''[[Toulaud]]''' <br/> #'''[[Tornon (Vivarés)|Tornon]]''' <br/> #'''[[Ucèl]]''' <br/> #'''[[Usclada e Riutòrt]]''' <br/> #'''[[Usèr]]''' <br/> #'''[[Vanhans]]''' <br/> #'''[[Vaugòrja]]''' <br/> #'''[[Valon (Bas Vivarés)|Valon]]''' <br/> #'''[[Vals daus Banhs]]''' <br/> #'''[[Valvinhera]]''' <br/> #'''[[Vanosc]]''' <br/> #'''[[Los Vans]]''' <br/> #'''[[Vaudavent]]''' <br/> #'''[[Vernon (Ardecha)|Vernon]]''' <br/> #'''[[Vernosc lès Annonay]]''' <br/> #'''[[Vernons]]''' <br/> #'''[[Vessau]]''' <br/> #'''[[Veiràs]]''' <br/> #'''[[Vilanòva de Berg]]''' <br/> #'''[[Vocança]]''' <br/> #'''[[Vinasac]]''' <br/> #'''[[Vion (Ardecha)|Vion]]''' <br/> #'''[[Vivièrs (Vivarés)|Vivièrs]]''' <br/> #'''[[Vocance]]''' <br/> #'''[[Vogüé]]''' <br/> #'''[[La Vòuta (Vivarés)|La Vòuta]]'''<br/> == [[Arièja (departament)|Arièja]]: 332 comunas == #'''[[Aigas Juntas]]''' <br/> #'''[[Aigas Vivas (Arièja)|Aigas Vivas]]'''<ref>''Aigasvivas'' segon Lo Congrès permanent de la lenga occitana: [https://web.archive.org/web/20200930073140/https://locongres.org/oc/aplicacions/top-oc/topoc-recerca/?view=listmanagerfront top'Òc, comunas d'Arièja]</ref> <br/> #'''[[L'Agulhon]]''' <br/> #'''[[Alvièrs]]''' <br/> #'''[[Àleu (Arièja)|Àleu]]''' <br/> #'''[[Aliat|Aliat]]''' <br/> #'''[[Alhèras]]''' <br/> #'''[[Alòs (Arièja)|Alòs]]''' <br/> #'''[[Alzenh]]''' <br/> #'''[[Antràs (Arièja)|Antràs]]''' <br/> #'''[[Api (Arièja)|Api]]''' <br/> #'''[[Aravaut]]''' <br/> #'''[[Argenh]]''' <br/> #'''[[Arnhac]]''' <br/> #'''[[Arnava]]''' <br/> #'''[[Arrienh de Vathmala]]''' <br/> #'''[[Arrot]]''' <br/> #'''[[Artigat]]''' <br/> #'''[[Artigas (Arièja)|Artigas]]''' <br/> #'''[[Artics (Arièja)|Artics]]''' <br/> #'''[[Arvinhan]]''' <br/> #'''[[Ascon]]''' <br/> #'''[[Aston (Arièja)|Aston]]''' <br/> #'''[[Aucasenh]]''' <br/> #'''[[Audressenh]]''' <br/> #'''[[Augirenh]]''' <br/> #'''[[Aulòs]]''' <br/> #'''[[Aulús]]''' <br/> #'''[[Ausat]]''' <br/> #'''[[Axiat]]''' <br/> #'''[[Ax]]''' <br/> #'''[[Bagert]]''' <br/> #'''[[Balacet]]''' <br/> #'''[[Balaguèras]]''' <br/> #'''[[Barjac (Arièja)|Barjac]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Besplàs]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Bosinhac]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Lordat]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Seron]]''' <br/> #'''[[Era Bastida deth Salat]]''' <br/> #'''[[La Bastida d'Èrç]]''' <br/> #'''[[Baulon (Arièja)|Baulon]]''' <br/> #'''[[Vedelhac e Ainat]]''' <br/> #'''[[Vedelha]]''' <br/> #'''[[Belestar]]''' <br/> #'''[[Bèllòc]]''' <br/> #'''[[Benac (Arièja)|Benac]]''' <br/> #'''[[Benagas]]''' <br/> #'''[[Benais (Arièja)|Benais]]''' <br/> #'''[[Becet]]''' <br/> #'''[[Bestiac]]''' <br/> #'''[[Bèthhag]]''' <br/> #'''[[Vathmala]]''' <br/> #'''[[Vesac (Arièja)|Vesac]]''' <br/> #'''[[Bièrt]]''' <br/> #'''[[Bompàs (Arièja)|Bompàs]]''' <br/> #'''[[Bonac e Irasenh]]''' <br/> #'''[[Bonac (Arièja)|Bonac]]''' <br/> #'''[[Las Bòrdas d'Arisa]]''' <br/> #'''[[Eras Bòrdas de Les]]''' <br/> #'''[[Le Bòsc]]''' <br/> #'''[[Boan]]''' <br/> #'''[[Bocenac]]''' <br/> #'''[[Braçac (Arièja)|Braçac]]''' <br/> #'''[[Bria (Arièja)|Bria]]''' <br/> #'''[[Burret (Arièja)|Burret]]''' <br/> #'''[[Busanh]]''' <br/> #'''[[Las Cabanas (Arièja)|Las Cabanas]]''' <br/> #'''[[Cadarcet]]''' <br/> #'''[[Calzan]]''' <br/> #'''[[Camarada (Arièja)|Camarada]]''' <br/> #'''[[Camon]]''' <br/> #'''[[Campanha d'Arisa]]''' <br/> #'''[[Cante]]''' <br/> #'''[[Capoleg e Junac]]''' <br/> #'''[[Carcanièra]]''' <br/> #'''[[Le Carlar de Baile]]''' <br/> #'''[[Le Carlar de Ròcafòrt]]''' <br/> #'''[[Le Carlaret]]''' <br/> #'''[[Castèthnau de Durban]]''' <br/> #'''[[Casteràs]]''' <br/> #'''[[Castèths (Arièja)|Castèths]]''' <br/> #'''[[Castilhon de Coserans]]''' <br/> #'''[[Caumont (Arièja)|Caumont]]''' <br/> #'''[[Causson]]''' <br/> #'''[[Caissacs]]''' <br/> #'''[[Casal dels Bailes]]''' <br/> #'''[[Casals (Arièja)|Casals]]''' <br/> #'''[[Casavèth]]''' <br/> #'''[[Casanòva, Sèrras e Alens]]''' <br/> #'''[[Cèlas]]''' <br/> #'''[[Ceridòus]]''' <br/> #'''[[Cescau (Arièja)|Cescau]]''' <br/> #'''[[Castèlverdun]]''' <br/> #'''[[Clarmont (Arièja)|Clarmont]]''' <br/> #'''[[Contrasi]]''' <br/> #'''[[Còs]]''' <br/> #'''[[Coflens]]''' <br/> #'''[[Coçan (Arièja)|Coçan]]''' <br/> #'''[[Cotens]]''' <br/> #'''[[Crampanhan]]''' <br/> #'''[[Dalon]]''' <br/> #'''[[Daumasan]]''' <br/> #'''[[Drulha (Arièja)|Drulha]]''' <br/> #'''[[Dun (Arièja)|Dun]]''' <br/> #'''[[Durban d'Arisa]]''' <br/> #'''[[Durfòrt (Arièja)|Durfòrt]]''' <br/> #'''[[Encortièth]]''' <br/> #'''[[Angomèr]]''' <br/> #'''[[Èrce]]''' <br/> #'''[[Èrp (Arièja)|Èrp]]''' <br/> #'''[[Esclanha]]''' <br/> #'''[[Escòça]]''' <br/> #'''[[Esplàs]]''' <br/> #'''[[Esplàs de Seron]]''' <br/> #'''[[Eishèlh]]''' <br/> #'''[[Havars (Arièja)|Havars]]''' <br/> #'''[[Ferrièras]]''' <br/> #'''[[Fois]]''' <br/> #'''[[Hornèths]]''' <br/> #'''[[Le Fossat]]''' <br/> #'''[[Fogats e Barrinòu]]''' <br/> #'''[[Freissenet]]''' <br/> #'''[[Gabre (Arièja)|Gabre]]''' <br/> #'''[[Gajan (Arièja)|Gajan]]''' <br/> #'''[[Galèi]]''' <br/> #'''[[Ganac]]''' <br/> #'''[[Garanon]]''' <br/> #'''[[Gaudièrs]]''' <br/> #'''[[Genat]]''' <br/> #'''[[Gestièrs]]''' <br/> #'''[[Golièr]]''' <br/> #'''[[Gorbit]]''' <br/> #'''[[Gudàs]]''' <br/> #'''[[L'Èrm]]''' <br/> #'''[[L'Espitalet (prèp d'Andòrra)|L'Espitalet]]''' <br/> #'''[[Inhaus]]''' <br/> #'''[[Ilhat]]''' <br/> #'''[[Alhartenh]]''' <br/> #'''[[Ilièr e la Ramada]]''' <br/> #'''[[Les Eissarts]]''' <br/> #'''[[Justinhac]]''' <br/> #'''[[L'Abatut (Arièja)|L'Abatut]]''' <br/> #'''[[Era Cava]]''' <br/> #'''[[La Cort]]''' <br/> #'''[[La Garda (Arièja)|La Garda]]''' <br/> #'''[[Lanós]]''' <br/> #'''[[La Puèja]]''' <br/> #'''[[La Pena]]''' <br/> #'''[[Larbont]]''' <br/> #'''[[Larcat]]''' <br/> #'''[[Larnat]]''' <br/> #'''[[La Ròca d'Òlmes]]''' <br/> #'''[[La Sèrra (Arièja)|La Sèrra]]''' <br/> #'''[[Lhassur]]''' <br/> #'''[[L'Avelhanet]]''' <br/> #'''[[Leran]]''' <br/> #'''[[Lercol]]''' <br/> #'''[[Lescoça]]''' <br/> #'''[[Era Escura]]''' <br/> #'''[[L'Esparron]]''' <br/> #'''[[Leishèrt]]''' <br/> #'''[[Lesat]]''' <br/> #'''[[Liurac]]''' <br/> #'''[[Limbrassac]]''' <br/> #'''[[Lissac (Arièja)|Lissac]]''' <br/> #'''[[Lhordat]]''' <br/> #'''[[Lòrp e Senta Aralha]]''' <br/> #'''[[Lobaut]]''' <br/> #'''[[Lobens (Arièja)|Lobens]]''' <br/> #'''[[Loubières]]''' <br/> #'''[[Ludièrs]]''' <br/> #'''[[Lusenac]]''' <br/> #'''[[Madièra]]''' <br/> #'''[[Malagoda]]''' <br/> #'''[[Malleon]]''' <br/> #'''[[Mansas]]''' <br/> #'''[[Lo Mas d'Asilh]]''' <br/> #'''[[Massat]]''' <br/> #'''[[Mauvedin de Prat]]''' <br/> #'''[[Mauvesin de Senta Crotz]]''' <br/> #'''[[Maseras|Maseras]]''' <br/> #'''[[Meràs]]''' <br/> #'''[[Mercenac]]''' <br/> #'''[[Mèrcus, Garravet e Amplanh]]''' <br/> #'''[[Merenç]]''' <br/> #'''[[Merigon]]''' <br/> #'''[[Miglòs]]''' <br/> #'''[[Mijanes]]''' <br/> #'''[[Mirapeis]]''' <br/> #'''[[Monesple]]''' <br/> #'''[[Montaganha]]''' <br/> #'''[[Montalhon]]''' <br/> #'''[[Montardit]]''' <br/> #'''[[Montaut (Arièja)|Montaut]]''' <br/> #'''[[Montbèl (Arièja)|Montbèl]]''' <br/> #'''[[Montagut de Coserans]]''' <br/> #'''[[Montagut de Plantaurèl]]''' <br/> #'''[[Montelhs (Arièja)|Montelhs]]''' <br/> #'''[[Montesquiu Avantés]]''' <br/> #'''[[Montfan]]''' <br/> #'''[[Montferrièr]]''' <br/> #'''[[Montgalhard (Arièja)|Montgalhard]]''' <br/> #'''[[Montgaug]]''' <br/> #'''[[Montjòi de Coserans]]''' <br/> #'''[[Montoliu (Arièja)|Montoliu]]''' <br/> #'''[[Montsegur (Arièja)|Montsegur]]''' <br/> #'''[[Montseron]]''' <br/> #'''[[Molin Nòu]]''' <br/> #'''[[Molins (Arièja)|Molins]]''' <br/> #'''[[Nalzenh]]''' <br/> #'''[[Nescús]]''' <br/> #'''[[Nhaus]]''' <br/> #'''[[Orgeish]]''' <br/> #'''[[Orgivèth]]''' <br/> #'''[[Orlun]]''' <br/> #'''[[Ornolac e Ussat]]''' <br/> #'''[[Orús (Arièja)|Orús]]''' <br/> #'''[[Ost]]''' <br/> #'''[[Palhèrs]]''' <br/> #'''[[Pàmias]]''' <br/> #'''[[Puèg]]''' <br/> #'''[[Perella]]''' <br/> #'''[[Pèrlas e Castelhet]]''' <br/> #'''[[Le Peirat]]''' <br/> #'''[[Al Plan]]''' <br/> #'''[[Le Pòrt]]''' <br/> #'''[[Pradas (Arièja)|Pradas]]''' <br/> #'''[[Pradetas]]''' <br/> #'''[[Pradièras]]''' <br/> #'''[[Prat e Bonrepaus]]''' <br/> #'''[[Praiòls]]''' <br/> #'''[[Al Pug]]''' <br/> #'''[[Les Pujòls]]''' <br/> #'''[[Queragut]]''' <br/> #'''[[Quièr]]''' <br/> #'''[[Ravat]]''' <br/> #'''[[Raissac]]''' <br/> #'''[[Regat]]''' <br/> #'''[[Riucròs]]''' <br/> #'''[[Rius de Pelapòrc]]''' <br/> #'''[[Rimont]]''' <br/> #'''[[Ribèra Nert]]''' <br/> #'''[[Ròcafixada]]''' <br/> #'''[[Ròcafòrt (Arièja)|Ròcafòrt]]''' <br/> #'''[[Romengós]]''' <br/> #'''[[Rosa (Arièja)|Rosa]]''' <br/> #'''[[Savarat]]''' <br/> #'''[[Sant Amador]]''' <br/> #'''[[Sent Amanç (Arièja)|Sent Amanç]]''' <br/> #'''[[Sent Bauselh]]''' <br/> #'''[[Senta Crotz de Volvèstre]]''' <br/> #'''[[Santa Fe (Arièja)|Santa Fe]]''' <br/> #'''[[Senta Susana]]''' <br/> #'''[[Sent Felitz de Riutòrt]]''' <br/> #'''[[Sant Felitz de Tornagat]]''' <br/> #'''[[Sent Gironç]]''' <br/> #'''[[Sant Joan d'Aigasvivas]]''' <br/> #'''[[Sent Joan de Verges]]''' <br/> #'''[[Sent Joanh deth Castilhonés]]''' <br/> #'''[[Sant Joan del Falgar]]''' <br/> #'''[[Sant Jolian de Gras Capon]]''' <br/> #'''[[Sent Lari (Arièja)|Sent Lari]]''' <br/> #'''[[Sent Líser]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de Caralp]]''' <br/> #'''[[Sent Martin d'Òidas]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèl (Arièja)|Sent Miquèl]]''' <br/> #'''[[Sent Pau de Jarrat]]''' <br/> #'''[[Sent Pèire (Arièja)|Sent Pèire]]''' <br/> #'''[[Sant Quentin]]''' <br/> #'''[[Sent Quirc]]''' <br/> #'''[[Sent Victor e Rosaud]]''' <br/> #'''[[Sent Ibarç]]''' <br/> #'''[[Salsenh]]''' <br/> #'''[[Saurat]]''' <br/> #'''[[Le Sautèlh]]''' <br/> #'''[[Savardun]]''' <br/> #'''[[Savinhac (Arièja)|Savinhac]]''' <br/> #'''[[Seguran]]''' <br/> #'''[[Sèish (Arièja)|Sèish]]''' <br/> #'''[[Sem (Arièja)|Sem]]''' <br/> #'''[[Senconac]]''' <br/> #'''[[Santenh]]''' <br/> #'''[[Sentenac de Seron]]''' <br/> #'''[[Sentenac d'Ost]]''' <br/> #'''[[Sèrras d'Arget]]''' <br/> #'''[[Siuràs]]''' <br/> #'''[[Siguèr]]''' <br/> #'''[[Sinsat]]''' <br/> #'''[[Sòr (Arièja)|Sòr]]''' <br/> #'''[[Sorjat]]''' <br/> #'''[[Soèish]]''' <br/> #'''[[Solan]]''' <br/> #'''[[Solan de Coserans]]''' <br/> #'''[[Suc e Sentenac]]''' <br/> #'''[[Surban]]''' <br/> #'''[[Susan]]''' <br/> #'''[[Tabre]]''' <br/> #'''[[Tarascon d'Arièja]]''' <br/> #'''[[Taurinhan deth Castèth]]''' <br/> #'''[[Taurinhan eth Vielh]]''' <br/> #'''[[Telhet (Arièja)|Telhet]]''' <br/> #'''[[Toars]]''' <br/> #'''[[Tinhac]]''' <br/> #'''[[La Tor del Criu]]''' <br/> #'''[[Tortosa (Arièja)|Tortosa]]''' <br/> #'''[[Tortròl]]''' <br/> #'''[[Tremolet]]''' <br/> #'''[[Tròia]]''' <br/> #'''[[Shoantenh]]''' <br/> #'''[[Unac]]''' <br/> #'''[[Unzent]]''' <br/> #'''[[Urs (Arièja)|Urs]]''' <br/> #'''[[Ussat]]''' <br/> #'''[[Uston]]''' <br/> #'''[[Vals (Arièja)|Vals]]''' <br/> #'''[[Varilhas]]''' <br/> #'''[[Vaissís]]''' <br/> #'''[[Brèbe]]''' <br/> #'''[[Ventenac]]''' <br/> #'''[[Verdun (Arièja)|Verdun]]''' <br/> #'''[[Vernajol]]''' <br/> #'''[[Vernaus]]''' <br/> #'''[[Lo Vernet (Agarnagués)|Lo Vernet]]''' <br/> #'''[[Vernhòla]]''' <br/> #'''[[Vic de Sòs (comuna)|Vic de Sòs]]''' <br/> #'''[[Vièlanava (Arièja)|Vièlanava]]''' <br/> #'''[[Vilanòva d'Òlmes]]''' <br/> #'''[[Vilanava del Laton]]''' <br/> #'''[[Vilanòva del Pariatge]]''' <br/> #'''[[Viran (Arièja)|Viran]]''' <br/> #'''[[Vivièrs (Arièja)|Vivièrs]]''' <br/> == [[Aude (departament)|Aude]]: 438 comunas == #'''[[Aigas Vivas (Aude)|Aigas Vivas]]''' <br/> #'''[[Airós]]''' <br/> #'''[[Ajac]]''' <br/> #'''[[Alanha]]''' <br/> #'''[[Alairac (Carcassés)|Alairac]]''' <br/> #'''[[Albàs (Aude)|Albàs]]''' <br/> #'''[[Albières|Albièras]]''' <br/> #'''[[Alet]]''' <br/> #'''[[Alzona]]''' <br/> #'''[[Antunhac]]''' <br/> #'''[[Argon (Aude)|Argon]]''' <br/> #'''[[Argelièrs (Aude)|Argelièrs]]''' <br/> #'''[[Argens de Menerbés]]''' <br/> #'''[[Armissan]]''' <br/> #'''[[Arcas (Aude)|Arcas]]''' <br/> #'''[[Arquetas]]''' <br/> #'''[[Artigues (Aude)|Artigues]]''' <br/> #'''[[Arzens]]''' <br/> #'''[[Aunat]]''' <br/> #'''[[Auriac (Aude)|Auriac]]''' <br/> #'''[[Atsat]]''' <br/> #'''[[Azilhan lo Comtal|Asilha]]''' <br/> #'''[[Badens]]''' <br/> #'''[[Bajas]]''' <br/> #'''[[Banhòlas]]''' <br/> #'''[[Baranha]]''' <br/> #'''[[Barbairan]]''' <br/> #'''[[Bèlcaire]]''' <br/> #'''[[Bèlcastèl e Buc]]''' <br/> #'''[[Bèlflor]]''' <br/> #'''[[Bèlfort de Rebentin]]''' <br/> #'''[[Bèlagarda de Rasés]]''' <br/> #'''[[Bèlpuèg (Lauragués)|Bèlpuèg]]''' <br/> #'''[[Bèlvéser]]''' <br/> #'''[[Bèlvianes e Cavirac]]''' <br/> #'''[[Belvís]]''' <br/> #'''[[Berriac]]''' <br/> #'''[[Beceda de Saut]]''' <br/> #'''[[La Besòla]]''' <br/> #'''[[Bisanet]]''' <br/> #'''[[Bisa de Menerbés|Bisa]]''' <br/> #'''[[Blomac]]''' <br/> #'''[[Bolhonac]]''' <br/> #'''[[Boissa]]''' <br/> #'''[[Borièja]]''' <br/> #'''[[Borijòla]]''' <br/> #'''[[El Bosquet (Aude)|El Bosquet]]''' <br/> #'''[[Botenac]]''' <br/> #'''[[Bram]]''' <br/> #'''[[Brenac]]''' <br/> #'''[[Bresilhac]]''' <br/> #'''[[Brossas e Vilaret]]''' <br/> #'''[[Brugairolas]]''' <br/> #'''[[Les Brunèls]]''' <br/> #'''[[Burgarag]]''' <br/> #'''[[Cabrespina]]''' <br/> #'''[[Causac]]''' <br/> #'''[[Calhau]]''' <br/> #'''[[Calhavèl]]''' <br/> #'''[[Calhan (Aude)|Calhan]]''' <br/> #'''[[Campbiure]]''' <br/> #'''[[Campanha de Saut]]''' <br/> #'''[[Campanha d'Aude]]''' <br/> #'''[[Camplong d'Aude]]''' <br/> #'''[[Camps d'Aglin]]''' <br/> #'''[[Camurac]]''' <br/> #'''[[Canet (Aude)|Canet d'Aude]]''' <br/> #'''[[Campendut]]''' <br/> #'''[[Carcassona]]''' <br/> #'''[[Carlipa]]''' <br/> #'''[[Caçcastèl de las Corbièras]]''' <br/> #'''[[La Cassanha (Lengadòc)|La Cassanha]]''' <br/> #'''[[Cassanhas]]''' <br/> #'''[[Les Casses]]''' <br/> #'''[[Castanhs]]''' <br/> #'''[[Castèlnòu d'Arri]]''' <br/> #'''[[Castèlnòu d'Aude]]''' <br/> #'''[[Castèlrenc]]''' <br/> #'''[[Caudabronda]]''' <br/> #'''[[Caudavalh]]''' <br/> #'''[[Caunas de Menerbés]]''' <br/> #'''[[Caunetas en Val]]''' <br/> #'''[[Cauneta de Lauquet]]''' <br/> #'''[[Caus e Saussens]]''' <br/> #'''[[Cavanac]]''' <br/> #'''[[Las Cavas]]''' <br/> #'''[[Casalrenos]]''' <br/> #'''[[Casilhac (Carcassés)|Casilhac]]''' <br/> #'''[[Cena Monestièrs]]''' <br/> #'''[[Cépia]]''' <br/> #'''[[Eissalabra]]''' <br/> #'''[[Sitor]]''' <br/> #'''[[Al Clat]]''' <br/> #'''[[Clarmont (Aude)|Clarmont]]''' <br/> #'''[[Comina]]''' <br/> #'''[[Comuns]]''' <br/> #'''[[Conilhac de las Corbièras]]''' <br/> #'''[[Conilhac de la Montanha]]''' <br/> #'''[[Concas d'Orbièl]]''' <br/> #'''[[Corbièras (Aude)|Corbièras]]''' <br/> #'''[[Codons]]''' <br/> #'''[[Confolenç]]''' <br/> #'''[[Coisan]]''' <br/> #'''[[Conòsols]]''' <br/> #'''[[Cornanèl]]''' <br/> #'''[[Corsan]]''' <br/> #'''[[Cortaulin]]''' <br/> #'''[[La Corteta]]''' <br/> #'''[[Costaussa]]''' <br/> #'''[[Costoja (Aude)|Costoja]]''' <br/> #'''[[Cruscadas]]''' <br/> #'''[[Cubièra]]''' <br/> #'''[[Cucunhan]]''' <br/> #'''[[Cumièrs]]''' <br/> #'''[[Cucçac de Cabardés]]''' <br/> #'''[[Cucçac d'Aude]]''' <br/> #'''[[Davejan]]''' <br/> #'''[[Dernaculheta]]''' <br/> #'''[[Ladinha d'Amont]]''' <br/> #'''[[Ladinha d'Aval]]''' <br/> #'''[[Donasac (Rasés)|Donasac]]''' <br/> #'''[[Dosens]]''' <br/> #'''[[Dulhac jos Pèirapertusa]]''' <br/> #'''[[Durban de las Corbièras]]''' <br/> #'''[[Embres e Castelmaur]]''' <br/> #'''[[Escalas]]''' <br/> #'''[[Escolobre]]''' <br/> #'''[[Esculhens e Sant Just de Belengard]]''' <br/> #'''[[Esperasan]]''' <br/> #'''[[Espesèlh]]''' <br/> #'''[[Fan (Aude)|Fan]]''' <br/> #'''[[Fabresan]]''' <br/> #'''[[Fajac en Val]]''' <br/> #'''[[Fajac de la Relenca]]''' <br/> #'''[[La Fajòla]]''' <br/> #'''[[Fanjaus]]''' <br/> #'''[[Felinas de Termenés]]''' <br/> #'''[[Fendelha]]''' <br/> #'''[[Fenolhet (Rasés)|Fenolhet]]''' <br/> #'''[[Ferrals de las Corbièras]]''' <br/> #'''[[Ferran (Aude)|Ferran]]''' <br/> #'''[[Fèstas e Sant Andrieu]]''' <br/> #'''[[Fulhan]]''' <br/> #'''[[Fitor]]''' <br/> #'''[[Fluris]]''' <br/> #'''[[Flora (Aude)|Flora]]''' <br/> #'''[[Fontanes (Aude)|Fontanes]]''' <br/> #'''[[Fontcobèrta]]''' <br/> #'''[[Fonters]]''' <br/> #'''[[Fontiès Cabardés]]''' <br/> #'''[[Fontiès d'Aude]]''' <br/> #'''[[Fontjoncosa]]''' <br/> #'''[[La Fòrça (Aude)|La Fòrça]]''' <br/> #'''[[Fornas]]''' <br/> #'''[[Forton]]''' <br/> #'''[[Fraisse Cabardés]]''' <br/> #'''[[Fraisse de las Corbièras]]''' <br/> #'''[[Gajan e Viladieus]]''' <br/> #'''[[Gajan de la Selva]]''' <br/> #'''[[Galinagas]]''' <br/> #'''[[Gàrdia]]''' <br/> #'''[[Genervila]]''' <br/> #'''[[Ginclar]]''' <br/> #'''[[Ginestars]]''' <br/> #'''[[Ginòlas]]''' <br/> #'''[[Gorvièla]]''' <br/> #'''[[Gramasia]]''' <br/> #'''[[Granes]]''' <br/> #'''[[Grefuèlh]]''' <br/> #'''[[Grussan]]''' <br/> #'''[[Guèitas e La Bastida]]''' <br/> #'''[[Omps]]''' <br/> #'''[[Onós]]''' <br/> #'''[[Las Ilhas]]''' <br/> #'''[[Issèl]]''' <br/> #'''[[Jonquièras]]''' <br/> #'''[[Jocon]]''' <br/> #'''[[La Bastida d'Anjau]]''' <br/> #'''[[La Bastida en Val]]''' <br/> #'''[[La Bastida Esparveirenca]]''' <br/> #'''[[La Beceda]]''' <br/> #'''[[La Comba]]''' <br/> #'''[[Ladèrn de Lauquet]]''' <br/> #'''[[La Faja]]''' <br/> #'''[[La Grassa]]''' <br/> #'''[[Lairièra]]''' <br/> #'''[[Lanet]]''' <br/> #'''[[La Prada]]''' <br/> #'''[[La Pradèla e Puèglaurenç]]''' <br/> #'''[[La Ròca de Fan]]''' <br/> #'''[[Las Bòrdas (Lauragués)|Las Bòrdas]]''' <br/> #'''[[La Sèrra de Prolha]]''' <br/> #'''[[Las Tors]]''' <br/> #'''[[Laurapuc]]''' <br/> #'''[[Laurac]]''' <br/> #'''[[Lauraguèl]]''' <br/> #'''[[Lauran]]''' <br/> #'''[[La Valeta (Carcassés)|La Valeta]]''' <br/> #'''[[Lespinassièra]]''' <br/> #'''[[Leuc]]''' <br/> #'''[[Leucata]]''' <br/> #'''[[Lesinhan de las Corbièras]]''' <br/> #'''[[Linhairòlas]]''' <br/> #'''[[Limosins]]''' <br/> #'''[[Limós]]''' <br/> #'''[[Lopian]]''' <br/> #'''[[La Lobièra Lauragués]]''' <br/> #'''[[Luc d'Aude]]''' <br/> #'''[[Luc d'Orbiu]]''' <br/> #'''[[Magria]]''' <br/> #'''[[Malhac]]''' <br/> #'''[[Maisons (Aude)|Maisons]]''' <br/> #'''[[Malràs]]''' <br/> #'''[[Malvas]]''' <br/> #'''[[Malvièrs]]''' <br/> #'''[[Marcorinhan]]''' <br/> #'''[[Marquènh]]''' <br/> #'''[[Marsan (Aude)|Marsan]]''' <br/> #'''[[Marselheta]]''' <br/> #'''[[Les Martins]]''' <br/> #'''[[Lo Mas de Cabardés]]''' <br/> #'''[[Mas dels Corts]]''' <br/> #'''[[Massac (Aude)|Massac]]''' <br/> #'''[[Mas Santas Puèlas]]''' <br/> #'''[[Mairevila]]''' <br/> #'''[[Maironas]]''' <br/> #'''[[Maseròlas]]''' <br/> #'''[[Masubi]]''' <br/> #'''[[Merial]]''' <br/> #'''[[Mézerville]]''' <br/> #'''[[Miraval de Cabardés]]''' <br/> #'''[[Mirapeisset]]''' <br/> #'''[[Miraval de Lauragués]]''' <br/> #'''[[Missegre]]''' <br/> #'''[[Molandièr]]''' <br/> #'''[[Molevila]]''' <br/> #'''[[Montauriòl (Aude)|Montauriòl]]''' <br/> #'''[[Montasèls]]''' <br/> #'''[[Montbrun de las Corbièras]]''' <br/> #'''[[Montclar (Aude)|Montclar]]''' <br/> #'''[[Montferrand (Aude)|Montferrand]]''' <br/> #'''[[Montfòrt (Aude)|Montfòrt]]''' <br/> #'''[[Montgalhard (Aude)|Montgalhard]]''' <br/> #'''[[Montgradalh]]''' <br/> #'''[[Montaut (Aude)|Montaut]]''' <br/> #'''[[Montirat (Aude)|Montirat]]''' <br/> #'''[[Montjardin]]''' <br/> #'''[[Montjòi (Aude)|Montjòi]]''' <br/> #'''[[Montlaur (Aude)|Montlaur]]''' <br/> #'''[[Montmaur (Aude)|Montmaur]]''' <br/> #'''[[Montoliu (Aude)|Montoliu]]''' <br/> #'''[[Montreal (Aude)|Montreal]]''' <br/> #'''[[Montredon de las Corbièras]]''' <br/> #'''[[Montseret]]''' <br/> #'''[[Monza (Aude)|Monza]]''' <br/> #'''[[Mossan]]''' <br/> #'''[[Mossolens]]''' <br/> #'''[[Motomet]]''' <br/> #'''[[Mos (Aude)|Mos]]''' <br/> #'''[[Narbona]]''' <br/> #'''[[Nebiàs]]''' <br/> #'''[[Nevian]]''' <br/> #'''[[Niòrt de Saut]]''' <br/> #'''[[Ornasons]]''' <br/> #'''[[Orsans (Aude)|Orsans]]''' <br/> #'''[[Auvelhan]]''' <br/> #'''[[Padèrn]]''' <br/> #'''[[Palairac]]''' <br/> #'''[[Palajan]]''' <br/> #'''[[La Pauma]]''' <br/> #'''[[Parasan]]''' <br/> #'''[[Paulinha]]''' <br/> #'''[[Pairan]]''' <br/> #'''[[Pasiòls]]''' <br/> #'''[[Puèg-Aric e Le Pin]]''' <br/> #'''[[Puèglunan]]''' <br/> #'''[[Puègnautièr]]''' <br/> #'''[[Pepius]]''' <br/> #'''[[Puègsiuran]]''' <br/> #'''[[Pèirafita de Rasés]]''' <br/> #'''[[Pèirafita]]''' <br/> #'''[[Peirens]]''' <br/> #'''[[Peiriac de Mar]]''' <br/> #'''[[Peiriac de Menerbés]]''' <br/> #'''[[Peiròlas]]''' <br/> #'''[[Pesens]]''' <br/> #'''[[Piussa]]''' <br/> #'''[[Planha (Aude)|Planha]]''' <br/> #'''[[Planvialar]]''' <br/> #'''[[La Pomareda]]''' <br/> #'''[[Pomars]]''' <br/> #'''[[Pontmir]]''' <br/> #'''[[Portèl de las Corbièras]]''' <br/> #'''[[La Novèla]]''' <br/> #'''[[Posòls de Menerbés]]''' <br/> #'''[[Pradèlas Cabardés]]''' <br/> #'''[[Pradèlas en Val]]''' <br/> #'''[[Preissa]]''' <br/> #'''[[Puginièr]]''' <br/> #'''[[Puèg-eric]]''' <br/> #'''[[Puègverd]]''' <br/> #'''[[Quilhan]]''' <br/> #'''[[Quintilhan]]''' <br/> #'''[[Quirbajon]]''' <br/> #'''[[Raissac d'Aude]]''' <br/> #'''[[Raissac de Lampi]]''' <br/> #'''[[La Redòrta]]''' <br/> #'''[[Rènnas del Castèl]]''' <br/> #'''[[Los Banhs de Rènnas]]''' <br/> #'''[[Ribauta]]''' <br/> #'''[[Riboissa]]''' <br/> #'''[[Ricaud (Aude)|Ricaud]]''' <br/> #'''[[Rius en Val]]''' <br/> #'''[[Rius de Menerbés]]''' <br/> #'''[[Rivèlh]]''' <br/> #'''[[Redoma]]''' <br/> #'''[[Ròcacorba de Menerbés]]''' <br/> #'''[[Ròcafèra]]''' <br/> #'''[[Ròcafuèlh]]''' <br/> #'''[[Ròcafòrt de Saut]]''' <br/> #'''[[Ròcafòrt de las Corbièras]]''' <br/> #'''[[Ròcatalhada]]''' <br/> #'''[[Robian]]''' <br/> #'''[[Rofiac d'Aude]]''' <br/> #'''[[Rofiac de las Corbièras]]''' <br/> #'''[[Rollens]]''' <br/> #'''[[Rotièr]]''' <br/> #'''[[Rovenac]]''' <br/> #'''[[Rosticas]]''' <br/> #'''[[Sant Amanç (Aude)|Sant Amanç]]''' <br/> #'''[[Sant Andrieu de Ròcalonga]]''' <br/> #'''[[Sant Benaset]]''' <br/> #'''[[Sant Coat d'Aude]]''' <br/> #'''[[Sant Coat de Rasés]]''' <br/> #'''[[Sant Danís (Aude)|Sant Danís]]''' <br/> #'''[[Santa Camelle]]''' <br/> #'''[[Santa Coloma de Rocafort]]''' <br/> #'''[[Santa Colomba d'Ers]]''' <br/> #'''[[Santa Aulària (Aude)|Santa Aulària]]''' <br/> #'''[[Santa Valièira]]''' <br/> #'''[[Sant Ferriòl]]''' <br/> #'''[[Sant Frichós]]''' <br/> #'''[[Sant Gauderic]]''' <br/> #'''[[Sant Ilari (Rasés)|Sant Ilari]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de Barro]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de Paracòl]]''' <br/> #'''[[Sant Jolian de Bèc]]''' <br/> #'''[[Sant Julian]]''' <br/> #'''[[Sant Just del Besun]]''' <br/> #'''[[Sant Laurenç de la Cabrerissa]]''' <br/> #'''[[Sant Loís e Paraon]]''' <br/> #'''[[Sant Marcèl]]''' <br/> #'''[[Sant Martin dels Poses]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de Vilareglan]]''' <br/> #'''[[Sant Martin la Landa]]''' <br/> #'''[[Sant Martin le Vièlh]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de Les]]''' <br/> #'''[[Sant Miquèl]]''' <br/> #'''[[Sant Nazari (Narbonés)|Sant Nazari]]''' <br/> #'''[[Sant Pàpol]]''' <br/> #'''[[Sant Paulet]]''' <br/> #'''[[Sant Pèire dels Camps]]''' <br/> #'''[[Sant Policarpi]]''' <br/> #'''[[Sant Sernin]]''' <br/> #'''[[Saissac]]''' <br/> #'''[[Salèlas de Cabardés]]''' <br/> #'''[[Salèlas d'Aude]]''' <br/> #'''[[Salas d'Aude]]''' <br/> #'''[[Salas d'Èrs]]''' <br/> #'''[[Salsinha]]''' <br/> #'''[[Salvesines]]''' <br/> #'''[[Salzan]]''' <br/> #'''[[Senhalens]]''' <br/> #'''[[La Serpent]]''' <br/> #'''[[Sèrras]]''' <br/> #'''[[Serviès (Aude)|Serviès]]''' <br/> #'''[[Sijan]]''' <br/> #'''[[Sonac]]''' <br/> #'''[[Sogranha]]''' <br/> #'''[[Solhanèls]]''' <br/> #'''[[Solha]]''' <br/> #'''[[Solatge]]''' <br/> #'''[[Sopèrs]]''' <br/> #'''[[Talairan]]''' <br/> #'''[[Taurisa]]''' <br/> #'''[[Tèrme]]''' <br/> #'''[[Terròlas]]''' <br/> #'''[[Tesan de las Corbièras]]''' <br/> #'''[[La Torreta Cabardés]]''' <br/> #'''[[Tornissan]]''' <br/> #'''[[Torosèla]]''' <br/> #'''[[Torrelhas]]''' <br/> #'''[[Trassanèl]]''' <br/> #'''[[Traussan]]''' <br/> #'''[[Trebes]]''' <br/> #'''[[Trelhas]]''' <br/> #'''[[Trevila]]''' <br/> #'''[[Tresièr]]''' <br/> #'''[[Tuissan]]''' <br/> #'''[[Valmigièira]]''' <br/> #'''[[Ventenac Cabardés]]''' <br/> #'''[[Ventenac Riba d'Aude]]''' <br/> #'''[[Verasan]]''' <br/> #'''[[Verdun de Lauragués]]''' <br/> #'''[[Verzelha]]''' <br/> #'''[[Vinhavièlha]]''' <br/> #'''[[Vilalièr]]''' <br/> #'''[[Vilanièra]]''' <br/> #'''[[Vilardebèla]]''' <br/> #'''[[Vilardonèl]]''' <br/> #'''[[Le Vilar en Val]]''' <br/> #'''[[Vilar de Monsenh Ancel]]''' <br/> #'''[[Vilarzèl Cabardés]]''' <br/> #'''[[Vilarzèl de Rasés]]''' <br/> #'''[[Le Vilar]]''' <br/> #'''[[Vilauton]]''' <br/> #'''[[Vilabasin]]''' <br/> #'''[[Viladanha]]''' <br/> #'''[[Viladubèrt]]''' <br/> #'''[[Vilaflora]]''' <br/> #'''[[Vilafòrt (Aude)|Vilafòrt]]''' <br/> #'''[[Vilagalhenc]]''' <br/> #'''[[Vilaglin]]''' <br/> #'''[[Vilalonga d'Aude]]''' <br/> #'''[[Vilamanha]]''' <br/> #'''[[Vilamostausson]]''' <br/> #'''[[Vilanòva la Comptal]]''' <br/> #'''[[Vilanòva de las Corbièras]]''' <br/> #'''[[Vilanòva de Montreal]]''' <br/> #'''[[Vilanava de Menerbés]]''' <br/> #'''[[Vilapinta]]''' <br/> #'''[[Vilaroja de Termenés]]''' <br/> #'''[[Vilaseca de las Corbièras]]''' <br/> #'''[[Vilaseca-Landa]]''' <br/> #'''[[La Mòta]]''' <br/> #'''[[Vilaspin]]''' <br/> #'''[[Vilatritols]]''' <br/> #'''[[Vinassan]]''' <br/> == [[Avairon (departament)|Avairon]]: 304 comunas == #'''[[Agenh d'Avairon]]''' <br/> #'''[[Agaçac]]''' <br/> #'''[[Los Aures]]''' <br/> #'''[[Las Juniás]]''' <br/> #'''[[Alpuèg]]''' <br/> #'''[[Alrança]]''' <br/> #'''[[Ambairac]]''' <br/> #'''[[Anglars e Sent Felitz]]''' <br/> #'''[[Arnac (Roergue)|Arnac]]''' <br/> #'''[[Arcas (Roergue)|Arcas]]''' <br/> #'''[[Arviu]]''' <br/> #'''[[Asprièiras]]''' <br/> #'''[[Aubinh]]''' <br/> #'''[[Aurèla e Verlac]]''' <br/> #'''[[Auriac (Roergue)|Auriac e Lagast]]''' <br/> #'''[[Ausits]]''' <br/> #'''[[Aissenas]]''' <br/> #'''[[Balaguièr d'Òlt]]''' <br/> #'''[[Balaguièr de Rance]]''' <br/> #'''[[Balsac]]''' <br/> #'''[[La Barraca de Fraisse]]''' <br/> #'''[[La Bastida de l'Avesque]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Pradinas]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Solatge]]''' <br/> #'''[[Bèl Castèl|Bèl castèl]]''' <br/> #'''[[Bèlmont de Rance]]''' <br/> #'''[[Bertolena]]''' <br/> #'''[[Bessuèjols]]''' <br/> #'''[[Boissa e Panchòt]]''' <br/> #'''[[Vòrs e Bar]]''' <br/> #'''[[Bolhac (Avairon)|Bolhac]]''' <br/> #'''[[Bornasèl (Roergue)|Bornasèl]]''' <br/> #'''[[Bossac (Roergue)|Bossac]]''' <br/> #'''[[Boason]]''' <br/> #'''[[Brandonet]]''' <br/> #'''[[Brasc]]''' <br/> #'''[[Brocmat]]''' <br/> #'''[[Broquièrs]]''' <br/> #'''[[Brossa del Castèl]]''' <br/> #'''[[Brusca|Brusca]]''' <br/> #'''[[Busens]]''' <br/> #'''[[Cabanas (Roergue)|Cabanas]]''' <br/> #'''[[Caumèls e Lo Vialar]]''' <br/> #'''[[Caumont de Plancatge|Calmont]]''' <br/> #'''[[Lo Pont de Camarés]]''' <br/> #'''[[Cambolaset]]''' <br/> #'''[[Camjac]]''' <br/> #'''[[Campanhac (Roergue)|Campanhac]]''' <br/> #'''[[Camporiès]]''' <br/> #'''[[Campuac]]''' <br/> #'''[[Canet (Roergue)|Canet de Salars]]''' <br/> #'''[[Cantoenh]]''' <br/> #'''[[Capdenac (Avairon)|Capdenac-Gara]]''' <br/> #'''[[La Capèla de Balaguièr]]''' <br/> #'''[[La Capèla Blèis]]''' <br/> #'''[[La Capèla Bonança]]''' <br/> #'''[[Cassanhas de Begonhés]]''' <br/> #'''[[Cassuèjols]]''' <br/> #'''[[Castanet (Roergue)|Castanet]]''' <br/> #'''[[Castèlmarin]]''' <br/> #'''[[Castèlnòu de Mandalhas]]''' <br/> #'''[[Castèlnòu de Leveson]]''' <br/> #'''[[Causse e Diège]]''' <br/> #'''[[La Cavalariá]]''' <br/> #'''[[Lo Cairòl]]''' <br/> #'''[[Centres]]''' <br/> #'''[[Claravals]]''' <br/> #'''[[Lo Clapièr]]''' <br/> #'''[[Colombièrs]]''' <br/> #'''[[Combret|Combret]]''' <br/> #'''[[Compèire]]''' <br/> #'''[[Complibat]]''' <br/> #'''[[Comprenhac]]''' <br/> #'''[[La Grand Vila]]''' <br/> #'''[[Condom d'Aubrac]]''' <br/> #'''[[Colnac]]''' <br/> #'''[[Concas (Roergue)|Concas]]''' <br/> #'''[[Cornus|Cornus]]''' <br/> #'''[[Las Còstas de Goson]]''' <br/> #'''[[Cobison]]''' <br/> #'''[[Copiac]]''' <br/> #'''[[Cossèrgas]]''' <br/> #'''[[La Cobertoirada]]''' <br/> #'''[[Cransac]]''' <br/> #'''[[Creissèls]]''' <br/> #'''[[Crespinh (Roergue)|Crespinh]]''' <br/> #'''[[La Cressa]]''' <br/> #'''[[Cruèjols]]''' <br/> #'''[[Curanh]]''' <br/> #'''[[Curièiras]]''' <br/> #'''[[La Sala|La Sala]]''' <br/> #'''[[Druèla]]''' <br/> #'''[[Drulha]]''' <br/> #'''[[Durenca]]''' <br/> #'''[[Entraigas (Avairon)|Entraigas]]''' <br/> #'''[[Las Candolièiras]]''' <br/> #'''[[Espaliu]]''' <br/> #'''[[Espeirac]]''' <br/> #'''[[Estanh]]''' <br/> #'''[[Faiet]]''' <br/> #'''[[Lo Fèl]]''' <br/> #'''[[Firmin]]''' <br/> #'''[[Flanhac]]''' <br/> #'''[[Flavinh]]''' <br/> #'''[[Florentinh]]''' <br/> #'''[[Foissac]]''' <br/> #'''[[Fondamenta]]''' <br/> #'''[[La Folhada]]''' <br/> #'''[[Gabriac (Roergue)|Gabriac]]''' <br/> #'''[[Galhac (Roergue)|Galhac]]''' <br/> #'''[[Galganh]]''' <br/> #'''[[Gissac]]''' <br/> #'''[[Golinhac]]''' <br/> #'''[[Gotrens]]''' <br/> #'''[[Graissac]]''' <br/> #'''[[Gramont (Roergue)|Gramont]]''' <br/> #'''[[Gand Vabre]]''' <br/> #'''[[L'Espitalet de Larzac]]''' <br/> #'''[[Uparlac]]''' <br/> #'''[[La Calm]]''' <br/> #'''[[La Crotz (Roergue)|La Crotz de Barrés]]''' <br/> #'''[[La Guiòla]]''' <br/> #'''[[Laissac]]''' <br/> #'''[[Lanuèjols]]''' <br/> #'''[[La Panosa]]''' <br/> #'''[[La Panosa (Canton de Cornus)|La Panosa de Sarnon]]''' <br/> #'''[[Las Sots]]''' <br/> #'''[[La Val Ròca Cesièira]]''' <br/> #'''[[La Vèrnha]]''' <br/> #'''[[Ledèrgas]]''' <br/> #'''[[L'Escura]]''' <br/> #'''[[L'Estrada e Toels]]''' <br/> #'''[[Livinhac]]''' <br/> #'''[[La Lobièra]]''' <br/> #'''[[Luc-La Primalba]]''' <br/> #'''[[Luganh (Roergue)|Luganh]]''' <br/> #'''[[Lunac]]''' <br/> #'''[[Malavila]]''' <br/> #'''[[Manhac]]''' <br/> #'''[[Marcilhac]]''' <br/> #'''[[Marnhagas e la Tor]]''' <br/> #'''[[Marcièl]]''' <br/> #'''[[Martrinh]]''' <br/> #'''[[Mairanh]]''' <br/> #'''[[Melagas]]''' <br/> #'''[[Meljac]]''' <br/> #'''[[Milhau]]''' <br/> #'''[[Montanhòl]]''' <br/> #'''[[Lo Monestire]]''' <br/> #'''[[Montbasens]]''' <br/> #'''[[Montclar (Roergue)|Montclar]]''' <br/> #'''[[Montelhs (Roergue)|Montelhs]]''' <br/> #'''[[Montasic]]''' <br/> #'''[[Montfranc]]''' <br/> #'''[[Mont Jòus]]''' <br/> #'''[[Montlaur (Roergue)|Montlaur]]''' <br/> #'''[[Mont Peirós (Roergue)|Mont Peirós]]''' <br/> #'''[[Mont Rosièr]]''' <br/> #'''[[Montsalés]]''' <br/> #'''[[Morlhon]]''' <br/> #'''[[Mostuèjols]]''' <br/> #'''[[Monés Proencós]]''' <br/> #'''[[Moret]]''' <br/> #'''[[Moirasés]]''' <br/> #'''[[Lo Mur de Barrés]]''' <br/> #'''[[Murasson]]''' <br/> #'''[[Muret]]''' <br/> #'''[[Muròls]]''' <br/> #'''[[Najac]]''' <br/> #'''[[Nant]]''' <br/> #'''[[Naucèla]]''' <br/> #'''[[Naussac (Avairon)|Naussac]]''' <br/> #'''[[Nòuviala]]''' <br/> #'''[[Lo Nairac]]''' <br/> #'''[[Noalhac (Avairon)|Noalhac]]''' <br/> #'''[[Olemps]]''' <br/> #'''[[Òls|Òls e Rinhòdas]]''' <br/> #'''[[Ònes]]''' <br/> #'''[[Palmàs]]''' <br/> #'''[[Paulhe]]''' <br/> #'''[[Pèus e Cofolèus]]''' <br/> #'''[[Peiralèu]]''' <br/> #'''[[Peirussa (Roergue)|Peirussa]]''' <br/> #'''[[Pèiraficha d'Òlt]]''' <br/> #'''[[Plasença (Roergue)|Plasença]]''' <br/> #'''[[Pomairòls]]''' <br/> #'''[[Lo Pònt de Salars]]''' <br/> #'''[[Postòmis]]''' <br/> #'''[[Pradas d'Aubrac]]''' <br/> #'''[[Pradas (Avairon)|Pradas de Salars]]''' <br/> #'''[[Pradinàs]]''' <br/> #'''[[Previnquièiras]]''' <br/> #'''[[Privasac]]''' <br/> #'''[[Prunas]]''' <br/> #'''[[Quins]]''' <br/> #'''[[Reborguil]]''' <br/> #'''[[Recolas-Previnquièiras]]''' <br/> #'''[[Requistar]]''' <br/> #'''[[Riupeirós]]''' <br/> #'''[[Rinhac (Avairon)|Rinhac]]''' <br/> #'''[[Ribièira]]''' <br/> #'''[[Rodesla]]''' <br/> #'''[[Rodés]]''' <br/> #'''[[Ròcafòrt]]''' <br/> #'''[[La Ròca (Roergue)|La Ròca]]''' <br/> #'''[[La Roqueta]]''' <br/> #'''[[Rocennac]]''' <br/> #'''[[Rutlac]]''' <br/> #'''[[Sant Africa]]''' <br/> #'''[[Sent Amanç]]''' <br/> #'''[[Sant Andrieu (canton de Najac)|Sant Andrieu de Najac]]''' <br/> #'''[[Sant Andrieu (canton de Peiralèu)|Sent Andrieu de Vesinas]]''' <br/> #'''[[Sent Baulise]]''' <br/> #'''[[Sent Bausèli (Roergue)|Sent Bausèli]]''' <br/> #'''[[Sanch Èli d'Aubrac]]''' <br/> #'''[[Sent Cristòfa]]''' <br/> #'''[[Sant Cosme]]''' <br/> #'''[[Sent Cebrian]]''' <br/> #'''[[Santa Crotz (Roergue)|Santa Crotz]]''' <br/> #'''[[Senta Aulària]]''' <br/> #'''[[Senta Aulària de Sarnon]]''' <br/> #'''[[Sant Jurvèva]]''' <br/> #'''[[Senta Jaleda]]''' <br/> #'''[[Senta Radegonda (Roergue)|Santa Radegonda]]''' <br/> #'''[[Sant Faliç (canton de Concas)|Sant Faliç]]''' <br/> #'''[[Sant Faliç (canton de Sant Africa)|Sant Faliç de Sòrga]]''' <br/> #'''[[Sent Ginièis d'Òlt]]''' <br/> #'''[[Sent Jòrdi (Avairon)|Sent Jòrdi]]''' <br/> #'''[[Sent Ipòli]]''' <br/> #'''[[Sanch Igèst]]''' <br/> #'''[[Sent Esèri]]''' <br/> #'''[[Sent Joan d'Aucàpias]]''' <br/> #'''[[Sant Joan del Nos]]''' <br/> #'''[[Sent Joan del Bruèlh]]''' <br/> #'''[[Sent Joan e Sent Paul]]''' <br/> #'''[[Sant Jòri (Roergue)|Sant Jòri]]''' <br/> #'''[[Sent Just (Roergue)|Sent Just de Viaur]]''' <br/> #'''[[Sant Laurenç d'Òlt]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de Leveson]]''' <br/> #'''[[Sant Liòns]]''' <br/> #'''[[Sent Martin (Roergue)|Sent Martin]]''' <br/> #'''[[Sent Partèm]]''' <br/> #'''[[Sent Remèsi]]''' <br/> #'''[[Sent Roma de Sarnon]]''' <br/> #'''[[Sant Roma de Tarn]]''' <br/> #'''[[Sent Sauvador]]''' <br/> #'''[[Sent Antin]]''' <br/> #'''[[Sent Adornin]]''' <br/> #'''[[Sent Sarnin (Roergue)|Sent Sarnin]]''' <br/> #'''[[Sent Sever (Roergue)|Sent Sever]]''' <br/> #'''[[Sent Aforiás]]''' <br/> #'''[[Sant Victor e Malviu]]''' <br/> #'''[[Salas e Corbatièrs]]''' <br/> #'''[[Las Salas]]''' <br/> #'''[[Salas Comtals]]''' <br/> #'''[[Salvanhac de Carjac]]''' <br/> #'''[[La Salvetat de Peiralés]]''' <br/> #'''[[Saumièg]]''' <br/> #'''[[Sant Vensa]]''' <br/> #'''[[Sauclièiras]]''' <br/> #'''[[Saujac]]''' <br/> #'''[[Sauvatèrra (Roergue)|Sauvatèrra de Roergue]]''' <br/> #'''[[Savinhac (Avairon)|Savinhac]]''' <br/> #'''[[Sebasac]]''' <br/> #'''[[Sebrasac]]''' <br/> #'''[[Segur]]''' <br/> #'''[[La Selva]]''' <br/> #'''[[Senèrgas]]''' <br/> #'''[[La Sèrra]]''' <br/> #'''[[Severac del Castèl]]''' <br/> #'''[[Severac (canton de Laissac)|Severac]]''' <br/> #'''[[Sonnac|Sonnac]]''' <br/> #'''[[Solatges]]''' <br/> #'''[[Silvanés]]''' <br/> #'''[[Tauriac de Camarés]]''' <br/> #'''[[Tauriac de Naucèla]]''' <br/> #'''[[Taussac (Roergue)|Taussac]]''' <br/> #'''[[Tairac]]''' <br/> #'''[[La Tarriça]]''' <br/> #'''[[Terondèls]]''' <br/> #'''[[Tolonjac]]''' <br/> #'''[[Tornamira]]''' <br/> #'''[[Tremolhas]]''' <br/> #'''[[Lo Truèlh]]''' <br/> #'''[[Vabre e Tisac]]''' <br/> #'''[[Vabre de l'Abadiá]]''' <br/> #'''[[Valhorlhas]]''' <br/> #'''[[Valadin]]''' <br/> #'''[[Valzèrgas]]''' <br/> #'''[[Vaurelhas]]''' <br/> #'''[[Verièiras|Verièiras o Veirièras]]''' <br/> #'''[[Verzòls e La Pèira]]''' <br/> #'''[[Vairau]]''' <br/> #'''[[Vesinh]]''' <br/> #'''[[Lo Vialar|Lo Vialar del Pas de Jòus]]''' <br/> #'''[[Lo Vialar de Tarn]]''' <br/> #'''[[Lo Bisbal]]''' <br/> #'''[[Vila Comtal]]''' <br/> #'''[[Vilafranca (canton de Las Salas)|Vilafranca de Panat]]''' <br/> #'''[[Vilafranca de Roergue]]''' <br/> #'''[[Vilanòva]]''' <br/> #'''[[Vimenet]]''' <br/> #'''[[Vitrac (Roergue)|Vitrac]]''' <br/> #'''[[Vivièrs (Roergue)|Vivièrs]]''' <br/> == [[Bocas de Ròse]]: 119 comunas == #'''[[Agulha (Bocas de Ròse)|Agulha]]''' <br/> #'''[[Ais de Provença]]''' <br/> #'''[[Alaug]]''' <br/> #'''[[Alen]]''' <br/> #'''[[Arle]]''' <br/> #'''[[Aubanha]]''' <br/> #'''[[Aurelha (Provença)|Aurelha]]''' <br/> #'''[[Auriòu (Provença)|Auriòu]]''' <br/> #'''[[Aurons (Provença)|Aurons]]''' <br/> #'''[[La Barbent]]''' <br/> #'''[[Barbentana]]''' <br/> #'''[[Lei Bauç]]''' <br/> #'''[[Beurecuelh]]''' <br/> #'''[[Brecòda]]''' <br/> #'''[[Bèrra]]''' <br/> #'''[[Boc Bèl Èrm]]''' <br/> #'''[[Bolhadissa]]''' <br/> #'''[[Bolbon]]''' <br/> #'''[[Cabanas (Provença)|Cabanas]]''' <br/> #'''[[Cabriés]]''' <br/> #'''[[Ca d'Oliva]]''' <br/> #'''[[Carnós de Provença]]''' <br/> #'''[[Carri lo Roet]]''' <br/> #'''[[Cassís|Cassís]]''' <br/> #'''[[Ceiresta]]''' <br/> #'''[[Charlaval]]''' <br/> #'''[[Castèunòu lo Roge]]''' <br/> #'''[[Castèunòu dau Martegue]]''' <br/> #'''[[Castèurainard]]''' <br/> #'''[[La Ciutat]]''' <br/> #'''[[Cornilhon e Conforç]]''' <br/> #'''[[Codoç]]''' <br/> #'''[[Cuja dei Pins]]''' <br/> #'''[[La Destroça]]''' <br/> #'''[[En Suá la Redona]]''' <br/> #'''[[Aigalieras]]''' <br/> #'''[[Aiguiera]]''' <br/> #'''[[Airaga]]''' <br/> #'''[[La Fara deis Oliviers]]''' <br/> #'''[[Fòntvièlha]]''' <br/> #'''[[Fòs]]''' <br/> #'''[[Fuvèu]]''' <br/> #'''[[Gardana]]''' <br/> #'''[[Gèmas]]''' <br/> #'''[[Ginhac de la Nerta]]''' <br/> #'''[[Grans]]''' <br/> #'''[[Graveson]]''' <br/> #'''[[Griasca]]''' <br/> #'''[[Istre]]''' <br/> #'''[[Jocas]]''' <br/> #'''[[Lamanon]]''' <br/> #'''[[Lambesc]]''' <br/> #'''[[Lançon de Provença]]''' <br/> #'''[[Malhana]]''' <br/> #'''[[Malamòrt]]''' <br/> #'''[[Marinhana]]''' <br/> #'''[[Marselha]]''' <br/> #'''[[Lo Martegue]]''' <br/> #'''[[Mas Blanc deis Aupilhas]]''' <br/> #'''[[Maussana deis Aupilhas]]''' <br/> #'''[[Mairarga]]''' <br/> #'''[[Mairuelh]]''' <br/> #'''[[Mimet]]''' <br/> #'''[[Miramàs]]''' <br/> #'''[[Molegés]]''' <br/> #'''[[Moriés]]''' <br/> #'''[[Nòvas]]''' <br/> #'''[[Orgon]]''' <br/> #'''[[Lo Parador]]''' <br/> #'''[[Pelissana]]''' <br/> #'''[[Lei Penas de Mirabèu]]''' <br/> #'''[[La Pena d'Evèuna]]''' <br/> #'''[[Puegnier]]''' <br/> #'''[[Puegpin]]''' <br/> #'''[[Peiròla de Provença]]''' <br/> #'''[[Lo Plan de Cucas]]''' <br/> #'''[[Lo Plan d'Orgon]]''' <br/> #'''[[Lo Pòrt de Boc]]''' <br/> #'''[[Pòrt Sant Loís]]''' <br/> #'''[[Pueglobier]]''' <br/> #'''[[Lo Pueg de Santa Reparada]]''' <br/> #'''[[Ronhac]]''' <br/> #'''[[Ronha]]''' <br/> #'''[[Ronhonaç]]''' <br/> #'''[[La Ròca d'Antarron]]''' <br/> #'''[[Ròcafòrt e la Bedola]]''' <br/> #'''[[Ròcavaira]]''' <br/> #'''[[Rosset (Bocas de Ròse)|Rosset]]''' <br/> #'''[[Lo Ròve]]''' <br/> #'''[[Sant Andiòu]]''' <br/> #'''[[Sant Antonin de Baion]]''' <br/> #'''[[Sant Canat]]''' <br/> #'''[[Sanch Amàs]]''' <br/> #'''[[Lei Santei Marias de la Mar]]''' <br/> #'''[[Sant Estève Genson]]''' <br/> #'''[[Sant Estève dau Gres]]''' <br/> #'''[[Sant Marc de Jaumegarda]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de Crau]]''' <br/> #'''[[Sant Mitre dei Barris]]''' <br/> #'''[[Sant Pau de Durença]]''' <br/> #'''[[Sant Pèire de Mesoarga]]''' <br/> #'''[[Sant Romieg de Provença]]''' <br/> #'''[[Sant Savornin]]''' <br/> #'''[[Sant Victoret]]''' <br/> #'''[[Selon de Provença]]''' <br/> #'''[[Sausset dei Pins]]''' <br/> #'''[[Senàs]]''' <br/> #'''[[Seteme (comuna)]]''' <br/> #'''[[Sumiana e Caulònga]]''' <br/> #'''[[Tarascon (Provença)|Tarascon]]''' <br/> #'''[[Lo Tolonet]]''' <br/> #'''[[Tretz]]''' <br/> #'''[[Vauvenarga]]''' <br/> #'''[[Velaurs]]''' <br/> #'''[[Venèla]]''' <br/> #'''[[Ventabren]]''' <br/> #'''[[Lo Vernegue]]''' <br/> #'''[[Verquiera]]''' <br/> #'''[[Vitròla (dau Martegue)|Vitròla]]''' <br/> == [[Cantal (departament)|Cantal]]: 260 comunas == #'''[[Alba Pèira e Bredòm]]''' <br/> #'''[[Alancha]]''' <br/> #'''[[Aleusa]]''' <br/> #'''[[Ali (Cantal)|Ali]]''' <br/> #'''[[Andelac]]''' <br/> #'''[[Anglars de Sant Flor]]''' <br/> #'''[[Anglars de Salèrn]]''' <br/> #'''[[Anterius]]''' <br/> #'''[[Antinhac (Cantal)|Antinhac]]''' <br/> #'''[[Apchon]]''' <br/> #'''[[Archas]]''' <br/> #'''[[Arnac (Cantal)|Arnac]]''' <br/> #'''[[Arpajon]]''' <br/> #'''[[Auriac (Cantal)|Auriac]]''' <br/> #'''[[Airen]]''' <br/> #'''[[Badalhac]]''' <br/> #'''[[Barriac les Bosquets]]''' <br/> #'''[[Bassinhac]]''' <br/> #'''[[Bel Luec (Cantal)|Bel Luec]]''' <br/> #'''[[Beça (Cantal)|Beça]]''' <br/> #'''[[Boisset (Cantal)|Boisset]]''' <br/> #'''[[Bonac (Cantal)|Bonac]]''' <br/> #'''[[Brageac]]''' <br/> #'''[[Breson]]''' <br/> #'''[[Calvinet]]''' <br/> #'''[[Carlat]]''' <br/> #'''[[Cassanhosa]]''' <br/> #'''[[Cairòls]]''' <br/> #'''[[Celles (Cantal)|Celles]]''' <br/> #'''[[Celós]]''' <br/> #'''[[Cézens]]''' <br/> #'''[[Chalalher]]''' <br/> #'''[[Chinargues]]''' <br/> #'''[[Chalvinhac]]''' <br/> #'''[[Champanhac (Cantal)|Champanhac]]''' <br/> #'''[[Camps de Tarentaine Marchal]]''' <br/> #'''[[Chantarela]]''' <br/> #'''[[La Chapèla d'Alanhon]]''' <br/> #'''[[La Chapelle Laurent]]''' <br/> #'''[[Charmensac]]''' <br/> #'''[[Chastèl (Cantal)|Chastèl]]''' <br/> #'''[[Chaldasaigas]]''' <br/> #'''[[Chaucenac]]''' <br/> #'''[[Chavanhac (Cantal)|Chavanhac]]''' <br/> #'''[[Chaselas (Cantal)|Chaselas]]''' <br/> #'''[[Chailada]]''' <br/> #'''[[Lo Claus]]''' <br/> #'''[[Claveiras]]''' <br/> #'''[[Colandre]]''' <br/> #'''[[Coltines]]''' <br/> #'''[[Condat (Cantal)|Condat]]''' <br/> #'''[[Coren]]''' <br/> #'''[[Crandèlas]]''' <br/> #'''[[Cròs de Mont verd]]''' <br/> #'''[[Cròs de Ronesca]]''' <br/> #'''[[Cuçac (Cantal)|Cuçac]]''' <br/> #'''[[Las Doas Verges]]''' <br/> #'''[[Diana]]''' <br/> #'''[[Drugeac]]''' <br/> #'''[[Eitrac]]''' <br/> #'''[[Escorailles]]''' <br/> #'''[[Espinassa (Cantal)|Espinassa]]''' <br/> #'''[[Lo Falgós]]''' <br/> #'''[[Lo Fau]]''' <br/> #'''[[Faviròla]]''' <br/> #'''[[Ferrières Sant Mary]]''' <br/> #'''[[Fontanjas]]''' <br/> #'''[[Fornolés]]''' <br/> #'''[[Frais Anglars]]''' <br/> #'''[[Freidafònt]]''' <br/> #'''[[Jòu de Mamon]]''' <br/> #'''[[Girgols]]''' <br/> #'''[[Glenat]]''' <br/> #'''[[Gourdièges]]''' <br/> #'''[[Jabrun]]''' <br/> #'''[[Jaleirac]]''' <br/> #'''[[Jorçac]]''' <br/> #'''[[Jòu de Monjòu]]''' <br/> #'''[[Junhac]]''' <br/> #'''[[Jussac]]''' <br/> #'''[[La Beceireta]]''' <br/> #'''[[Labrossa]]''' <br/> #'''[[La Capèla de Barrés]]''' <br/> #'''[[La Capèla del Fraisse]]''' <br/> #'''[[Lacapelle Viescamp]]''' <br/> #'''[[Ladinhac (Cantal)|Ladinhac]]''' <br/> #'''[[Lafeuillade en Vézie]]''' <br/> #'''[[Landairac]]''' <br/> #'''[[Lanobre]]''' <br/> #'''[[Lapeyrugue]]''' <br/> #'''[[Laròcabrau]]''' <br/> #'''[[La Ròca Vielha]]''' <br/> #'''[[Las Cellas]]''' <br/> #'''[[Lastic (Cantal)|Lastic]]''' <br/> #'''[[Lauria]]''' <br/> #'''[[Lavastrie]]''' <br/> #'''[[Laveissenet]]''' <br/> #'''[[La Vaissièra (Cantal)|La Vaissièra]]''' <br/> #'''[[La Vijariá]]''' <br/> #'''[[Leucamp]]''' <br/> #'''[[Leinhac]]''' <br/> #'''[[Lei Vaus]]''' <br/> #'''[[Lieutadès]]''' <br/> #'''[[Lorceira]]''' <br/> #'''[[Loubaresse (Cantal)|Loubaresse]]''' <br/> #'''[[Lugarda]]''' <br/> #'''[[Madic]]''' <br/> #'''[[Malbo]]''' <br/> #'''[[Mandalha e Sant Julian]]''' <br/> #'''[[Marcenat (Cantal)|Marcenat]]''' <br/> #'''[[Marchastèl (Cantal)|Marchastèl]]''' <br/> #'''[[Marcolès]]''' <br/> #'''[[Marmanhac]]''' <br/> #'''[[Maciac]]''' <br/> #'''[[Mauriac]]''' <br/> #'''[[Maurines]]''' <br/> #'''[[Maurç]]''' <br/> #'''[[Méallet]]''' <br/> #'''[[Menet]]''' <br/> #'''[[Mentières]]''' <br/> #'''[[Molèdes]]''' <br/> #'''[[Molompize]]''' <br/> #'''[[La Monselie]]''' <br/> #'''[[Montboudif]]''' <br/> #'''[[Montchamp (Cantal)|Montchamp]]''' <br/> #'''[[Lo Montelh (Cantal)|Lo Montelh]]''' <br/> #'''[[Montgralés]]''' <br/> #'''[[Montmurat]]''' <br/> #'''[[Montsauvi]]''' <br/> #'''[[Mont verd]]''' <br/> #'''[[Morjon]]''' <br/> #'''[[Moussages]]''' <br/> #'''[[Murat (Cantal)|Murat]]''' <br/> #'''[[Narnhac]]''' <br/> #'''[[Naucèlas]]''' <br/> #'''[[Nuçargues e Moissac]]''' <br/> #'''[[Neuvéglise]]''' <br/> #'''[[Noudòm]]''' <br/> #'''[[Omps (Cantal)|Omps]]''' <br/> #'''[[Orador (Cantal)|Orador]]''' <br/> #'''[[Orlhac]]''' <br/> #'''[[Palheròls]]''' <br/> #'''[[Parlan]]''' <br/> #'''[[Paulhac (Cantal)|Pauhac]]''' <br/> #'''[[Paulhenc]]''' <br/> #'''[[Pers (Cantal)|Pers]]''' <br/> #'''[[Peirussa (Auvèrnhe)|Peirussa]]''' <br/> #'''[[Pèirafòrt]]''' <br/> #'''[[Plèus]]''' <br/> #'''[[Polminhac]]''' <br/> #'''[[Pradiers]]''' <br/> #'''[[Prunet (Cantal)|Prunet]]''' <br/> #'''[[Quesac (Cantal)|Quesac]]''' <br/> #'''[[Rajada]]''' <br/> #'''[[Raulhac]]''' <br/> #'''[[Relhac (Cantal)|Relhac]]''' <br/> #'''[[Rézentières]]''' <br/> #'''[[Riòm de las Montanhas]]''' <br/> #'''[[Roana de Sant Mari]]''' <br/> #'''[[Roffiac]]''' <br/> #'''[[Rofiac (Cantal)|Rofiac]]''' <br/> #'''[[Lo Roget]]''' <br/> #'''[[Romegós (Cantal)|Romegós]]''' <br/> #'''[[Rogièr (Cantal)|Rogièr]]''' <br/> #'''[[Ruenas de Marjarida]]''' <br/> #'''[[Sanhas]]''' <br/> #'''[[Sant Amandin]]''' <br/> #'''[[Sant Antòni (Cantal)|Sant Antòni]]''' <br/> #'''[[Sant Bonnet de Condat]]''' <br/> #'''[[Sant Bonet de Salèrn]]''' <br/> #'''[[Sant Sarnin (Cantal)|Sant Sarnin]]''' <br/> #'''[[Sant Chamant (Cantal)|Sant Chamant]]''' <br/> #'''[[Sant Cirgue de Jordana]]''' <br/> #'''[[Sant Cirgues de Malbert]]''' <br/> #'''[[Sant Clamenç (Cantal)|Sant Clamenç]]''' <br/> #'''[[Sant Constant (Cantal)|Sant Constant]]''' <br/> #'''[[Sainte Anastasie (Cantal)|Sainte Anastasie]]''' <br/> #'''[[Santa Eulàlia (Cantal)|Santa Eulàlia]]''' <br/> #'''[[Santa Maria (Cantal)|Santa Maria]]''' <br/> #'''[[Sant Étienne Cantalès]]''' <br/> #'''[[Sant Étienne de Carlat]]''' <br/> #'''[[Sant Étienne de Chomeil]]''' <br/> #'''[[Sant Estève de Maurs]]''' <br/> #'''[[Sant Flor]]''' <br/> #'''[[Sant Georges (Cantal)|Sant Georges]]''' <br/> #'''[[Sant Gérons]]''' <br/> #'''[[Sant Hippolyte (Cantal)|Sant Hippolyte]]''' <br/> #'''[[Sant Illide]]''' <br/> #'''[[Sant Jaume dels Blats]]''' <br/> #'''[[Sant Julien de Toursac]]''' <br/> #'''[[Sant Just (Cantal)|Sant Just]]''' <br/> #'''[[Sant Mamet la Salvetat]]''' <br/> #'''[[Sant Marc (Cantal)|Sant Marc]]''' <br/> #'''[[Sant Martial (Cantal)|Sant Martial]]''' <br/> #'''[[Sant Martin Cantalès]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de Vigorós]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de Valmaron]]'''<ref>[http://bdtopoc.org segon la Comission Toponimica Occitana de l'Institut d'Estudis Occitans es ''Sant Matin de Val Maron'']</ref><br/> #'''[[Sant Marc lo Plan]]''' <br/> #'''[[Sant Pau de Salèrn]]''' <br/> #'''[[Sant Paul des Landes]]''' <br/> #'''[[Sant Pierre (Cantal)|Sant Pierre]]''' <br/> #'''[[Sant Poncy]]''' <br/> #'''[[Sant Projet de Salèrn]]''' <br/> #'''[[Sant Rémy de Chaudes Aigues]]''' <br/> #'''[[Sant Santin Cantalès]]''' <br/> #'''[[Sant Santin de Maurs]]''' <br/> #'''[[Sant Saturnin (Cantal)|Sant Saturnin]]''' <br/> #'''[[Sant Saury]]''' <br/> #'''[[Sant Simon (Cantal)|Sant Simon]]''' <br/> #'''[[Sant Urcise]]''' <br/> #'''[[Sant Victor (Cantal)|Sant Victor]]''' <br/> #'''[[Sant Vincenç de Salèrn]]''' <br/> #'''[[Salèrn (Auvèrnhe)|Salèrn]]''' <br/> #'''[[Salins (Cantal)|Salins]]''' <br/> #'''[[Sansac de Marmiesse]]''' <br/> #'''[[Sansac Veinazès]]''' <br/> #'''[[Sauvat]]''' <br/> #'''[[La Segalassièra]]''' <br/> #'''[[Segur (Cantal)|Segur]]''' <br/> #'''[[Sénezergues]]''' <br/> #'''[[Serièrs]]''' <br/> #'''[[Siran (Cantal)|Siran]]''' <br/> #'''[[Solatge (Cantal)|Solatge]]''' <br/> #'''[[Sourniac]]''' <br/> #'''[[Talisat]]''' <br/> #'''[[Tanavelle]]''' <br/> #'''[[Teissièras de Cornet]]''' <br/> #'''[[Teissièras]]''' <br/> #'''[[Les Ternes]]''' <br/> #'''[[Tiesac]]''' <br/> #'''[[Tiviers]]''' <br/> #'''[[Tornamira (Cantal)|Tornamira]]''' <br/> #'''[[Tremolha]]''' <br/> #'''[[La Trinitat (Cantal)|La Trinitat]]''' <br/> #'''[[Le Trioulou]]''' <br/> #'''[[Trizac]]''' <br/> #'''[[Ussel (Cantal)|Ussel]]''' <br/> #'''[[Vabres (Cantal)|Vabres]]''' <br/> #'''[[Valeta (Cantal)|Valeta]]''' <br/> #'''[[Valjouze]]''' <br/> #'''[[Valuéjols]]''' <br/> #'''[[Le Vaulmier]]''' <br/> #'''[[Vausels]]''' <br/> #'''[[Vebret]]''' <br/> #'''[[Védrines Sant Loup]]''' <br/> #'''[[Velzic]]''' <br/> #'''[[Vernòls]]''' <br/> #'''[[Veyrières (Cantal)|Veyrières]]''' <br/> #'''[[Vesac (Cantal)|Vesac]]''' <br/> #'''[[Vèze]]''' <br/> #'''[[Vezels Roussy]]''' <br/> #'''[[Vic de Cera]]''' <br/> #'''[[Vieillespesse]]''' <br/> #'''[[Vièlhaviá]]''' <br/> #'''[[Lo Vijan (Cantal)|Lo Vijan]]''' <br/> #'''[[Vialadieu]]''' <br/> #'''[[Virargues]]''' <br/> #'''[[Vitrac (Cantal)|Vitrac]]''' <br/> #'''[[Ydes]]''' <br/> #'''[[Yolet]]''' <br/> == [[Charanta (departament)|Charanta]]: 34 comunas == #'''[[Aimostier (Charanta)|Aimostier]]''' <br/> #'''[[Azac]]''' <br/> #'''[[Alloue]]''' <br/> #'''[[Ambernac]]''' <br/> #'''[[Ançac]]''' <br/> #'''[[Beuluec]]''' <br/> #'''[[Benais]]''' <br/> #'''[[Briguelh]]''' <br/> #'''[[Brilhac]]''' <br/> #'''[[Cela Froïn]]''' <br/> #'''[[Chabanès]]''' <br/> #'''[[Chabrac]]''' <br/> #'''[[Champanha Molton]]''' <br/> #'''[[Chassanuelh]]''' <br/> #'''[[Chassanom]]''' <br/> #'''[[Chapciec]]''' <br/> #'''[[Cherves Chastelar]]''' <br/> #'''[[Chirac]]''' <br/> #'''[[Cofolents]]''' <br/> #'''[[Aidon]]''' <br/> #'''[[Agris]]''' <br/> #'''[[Aubaterra]]''' <br/> #'''[[Bona (Charanta)|Bona]]''' <br/> #'''[[Bois (Charanta)|Bois]]''' <br/> #'''[[Charreç]]''' <br/> #'''[[Colgent]]''' <br/> #'''[[Combier]]''' <br/> #'''[[Dinhac]]''' <br/> #'''[[Escuras]]''' <br/> #'''[[Espeneda]]''' <br/> #'''[[Essa]]''' <br/> #'''[[Estanhac]]''' <br/> #'''[[Eissiduelh (Charanta)]]''' <br/> #'''[[Folhada]]''' <br/> == [[Char (departament)|Char]]: 12 comunas == {{ortografia}} #'''[[Chastèlmelhan]]'''<br/> #'''[[Culant]]'''<br/> #'''[[Espinuelh de Flurièt]]'''<br/> #'''[[Preveranjas]]'''<br/> #'''[[Renhi]]'''<br/> #'''[[Sent Cristòu de Chaudri]]'''<br/> #'''[[Sent Maur de Culant]]'''<br/> #'''[[Sent Priet de Marcha]]'''<br/> #'''[[Saint-Saturnin (Char)|Saint-Saturnin]]'''<br/> #'''[[Saint-Vitte|Sent Vit]]'''<br/> #'''[[Cidialhas]]'''<br/> #'''[[Vesdun]]'''<br/> == [[Corresa (departament)|Corresa]]: 286 comunas == #'''[[Afièu]]''' <br/> #'''[[Ais (Corresa)|Ais]]''' <br/> #'''[[Albinhac (Lemosin)|Albinhac]]''' <br/> #'''[[Albuçac]]''' <br/> #'''[[Alaçac]]''' <br/> #'''[[Alairac (Corresa)|Alairac]]''' <br/> #'''[[Altilhac]]''' <br/> #'''[[Ambrujac]]''' <br/> #'''[[Los Angles]]''' <br/> #'''[[Argentat]]''' <br/> #'''[[Arnac e Pompador]]''' <br/> #'''[[Astalhac]]''' <br/> #'''[[Obasina]]''' <br/> #'''[[Auriac (Corresa)|Auriac]]''' <br/> #'''[[Aient]]''' <br/> #'''[[Bar (Corresa)|Bar]]''' <br/> #'''[[Bassinhac de Debas]]''' <br/> #'''[[Bassinhac de Dessus]]''' <br/> #'''[[Bel Luec]]''' <br/> #'''[[Beu Mont (Corresa)|Beu Mont]]''' <br/> #'''[[Belachassanha]]''' <br/> #'''[[Benaias]]''' <br/> #'''[[Béinat]]''' <br/> #'''[[Baissac|Baissac]]''' <br/> #'''[[Baissenac]]''' <br/> #'''[[Bilhac]]''' <br/> #'''[[Bonafont]]''' <br/> #'''[[Bòrt]]''' <br/> #'''[[Brancelhas]]''' <br/> #'''[[Brenhac]]''' <br/> #'''[[Briva la Galharda]]''' <br/> #'''[[Brivasac]]''' <br/> #'''[[Bujac]]''' <br/> #'''[[Camps, Sent Maturin e Leubagel]]''' <br/> #'''[[Chabrinhac]]''' <br/> #'''[[Chambaret]]''' <br/> #'''[[Chamboliva]]''' <br/> #'''[[Chamairac]]''' <br/> #'''[[Champanhac la Noalha]]''' <br/> #'''[[Champanhac la Pruna]]''' <br/> #'''[[Chanac (Corresa)|Chanac]]''' <br/> #'''[[Chantau (Corresa)|Chantau]]''' <br/> #'''[[La Chapela daus Bròsts]]''' <br/> #'''[[La Chapela daus Sents]]''' <br/> #'''[[La Chapèla Sent Geraud]]''' <br/> #'''[[Chapela Espinassa]]''' <br/> #'''[[Chartrier e Ferrièra]]''' <br/> #'''[[Chastél]]''' <br/> #'''[[Lo Chastanh]]''' <br/> #'''[[Chauç Forn]]''' <br/> #'''[[Chalmelh]]''' <br/> #'''[[Chavanac]]''' <br/> #'''[[Chava Ròcha]]''' <br/> #'''[[Chanaliech Mascher]]''' <br/> #'''[[Chirac (Corresa)|Chirac]]''' <br/> #'''[[Clergós]]''' <br/> #'''[[Colonjas]]''' <br/> #'''[[Combrossòl]]''' <br/> #'''[[Concèsa]]''' <br/> #'''[[Condat de Ganavés]]''' <br/> #'''[[Confolens (Corresa)|Confolens]]''' <br/> #'''[[Cornilh]]''' <br/> #'''[[Corrèsa]]''' <br/> #'''[[Cosnac]]''' <br/> #'''[[Confin de Sarsòna]]''' <br/> #'''[[Cortés (Corresa)|Cortés]]''' <br/> #'''[[Cublac]]''' <br/> #'''[[Curamonta]]''' <br/> #'''[[Dampnhac]]''' <br/> #'''[[Darasac]]''' <br/> #'''[[Darnet]]''' <br/> #'''[[Davinhac]]''' <br/> #'''[[Donzenac]]''' <br/> #'''[[Aus Gletons]]''' <br/> #'''[[L'Egleisa aus Bòscs]]''' <br/> #'''[[Espanhac (Corresa)|Espanhac]]''' <br/> #'''[[Espartinhac]]''' <br/> #'''[[Estival]]''' <br/> #'''[[Estivau]]''' <br/> #'''[[Esburia]]''' <br/> #'''[[Eiguranda]]''' <br/> #'''[[Airent]]''' <br/> #'''[[Favars (Corresa)|Favars]]''' <br/> #'''[[Fauet]]''' <br/> #'''[[Faurges]]''' <br/> #'''[[Gimel]]''' <br/> #'''[[Golas]]''' <br/> #'''[[Gordon e Murat]]''' <br/> #'''[[Grandsanha]]''' <br/> #'''[[Gròs Chastanh]]''' <br/> #'''[[Agutmont]]''' <br/> #'''[[Auta Faja]]''' <br/> #'''[[Lo Jardenc]]''' <br/> #'''[[Jutjal e Nasareth]]''' <br/> #'''[[Julhac (Corresa)|Julhac]]''' <br/> #'''[[La Cela]]''' <br/> #'''[[Ladinhac (Corresa)|Ladinhac]]''' <br/> #'''[[La Faja (Corresa)|La Faja]]''' <br/> #'''[[La Garda (Corresa)|La Garda]]''' <br/> #'''[[La Gleisòla]]''' <br/> #'''[[La Grauliera]]''' <br/> #'''[[Las Guenas]]''' <br/> #'''[[La Masiera Bassa]]''' <br/> #'''[[La Masiera Nauta]]''' <br/> #'''[[La Monjariá]]''' <br/> #'''[[Lantòl]]''' <br/> #'''[[La Plèu]]''' <br/> #'''[[L'Archa]]''' <br/> #'''[[La Ròcha]]''' <br/> #'''[[Las Caums|Las Caums]]''' <br/> #'''[[La Troncha]]''' <br/> #'''[[La Val (Corresa)|La Val]]''' <br/> #'''[[Lestaurs]]''' <br/> #'''[[Liginhac]]''' <br/> #'''[[Linhares]]''' <br/> #'''[[Linhairac]]''' <br/> #'''[[Liordres]]''' <br/> #'''[[Lissac (Lemosin)|Lissac]]''' <br/> #'''[[Olonsac]]''' <br/> #'''[[Lostanjas]]''' <br/> #'''[[Lonhac]]''' <br/> #'''[[Liberçac]]''' <br/> #'''[[Madranjas]]''' <br/> #'''[[Mala Mòrt]]''' <br/> #'''[[Mansac]]''' <br/> #'''[[Marcilhac la Crosilha]]''' <br/> #'''[[Marcilhac la Cròsa]]''' <br/> #'''[[Marc la Tor]]''' <br/> #'''[[Marjarida (Corresa)|Marjarida]]''' <br/> #'''[[Mas Seren]]''' <br/> #'''[[Maussac]]''' <br/> #'''[[Melhars]]''' <br/> #'''[[Menoire]]''' <br/> #'''[[Mércuer]]''' <br/> #'''[[Merlinas]]''' <br/> #'''[[Mestas]]''' <br/> #'''[[Maismac]]''' <br/> #'''[[Mairinhac]]''' <br/> #'''[[Maiçac]]''' <br/> #'''[[Miuvachas]]''' <br/> #'''[[Molceon]]''' <br/> #'''[[Monestièr e Merlinas]]''' <br/> #'''[[Monestièr e Port Dieu]]''' <br/> #'''[[Montanhac (Corresa)|Montanhac]]''' <br/> #'''[[Mont Gibaud]]''' <br/> #'''[[Mostier de Ventadorn]]''' <br/> #'''[[Navas]]''' <br/> #'''[[Nespols]]''' <br/> #'''[[Nòu Vic (País d'Ussèl)|Nòu Vic]]''' <br/> #'''[[Neuvila]]''' <br/> #'''[[Noalhac (Corresa)|Noalhac]]''' <br/> #'''[[Noalhas (Causse de Martèl)|Noalhas]]''' <br/> #'''[[Nonars]]''' <br/> #'''[[Ajac (Corresa)|Ajac]]''' <br/> #'''[[Ornhac de Vesera]]''' <br/> #'''[[Orlhac de Bar]]''' <br/> #'''[[Palajanjas]]''' <br/> #'''[[Paliça]]''' <br/> #'''[[Pandrinhas]]''' <br/> #'''[[Peret (Corresa)|Peret]]''' <br/> #'''[[Peròls de Vesera]]''' <br/> #'''[[Perpesac lo Blanc]]''' <br/> #'''[[Perpesac lo Negre]]''' <br/> #'''[[Lo Peschier]]''' <br/> #'''[[Pèira Levada]]''' <br/> #'''[[Pairiçac]]''' <br/> #'''[[Pèira Ficha]]''' <br/> #'''[[Pradinas (Corresa)|Pradinas]]''' <br/> #'''[[Puèg d'Arnac]]''' <br/> #'''[[Caissac las Vinhas]]''' <br/> #'''[[Raigadas]]''' <br/> #'''[[Rilhac de Trainhac]]''' <br/> #'''[[Rilhac e Santria]]''' <br/> #'''[[La Ròcha Canilhac]]''' <br/> #'''[[Ròcha d'a Peirós]]''' <br/> #'''[[Rosiers daus Gletons]]''' <br/> #'''[[Rosier de Julhac]]''' <br/> #'''[[Sadran]]''' <br/> #'''[[Salhac (Corresa)|Salhac]]''' <br/> #'''[[Sent Angiau]]''' <br/> #'''[[Sent Augustin]]''' <br/> #'''[[Senta Aulària (Corresa)|Senta Aulària]]''' <br/> #'''[[Sent Bausilha de la Ròcha]]''' <br/> #'''[[Sent Mauvire]]''' <br/> #'''[[Sent Bonet Avalosa]]''' <br/> #'''[[Sent Bonet el Vernh]]''' <br/> #'''[[Sent Bonet l'Enfantier]]''' <br/> #'''[[Sent Bonet la Ribèira]]''' <br/> #'''[[Sent Bonet las Tors de Merle]]''' <br/> #'''[[Sent Bonet prep Baurt]]''' <br/> #'''[[Sent Sarnin de L'Archa]]''' <br/> #'''[[Sench Amand (Corresa)|Sench Amand]]''' <br/> #'''[[Sent Cirgues la Loira]]''' <br/> #'''[[Sent Clement (Corresa)|Sent Clement]]''' <br/> #'''[[Sent Cibran]]''' <br/> #'''[[Sent Cir la Ròcha]]''' <br/> #'''[[Senta Fereòla]]''' <br/> #'''[[Senta Fortunada]]''' <br/> #'''[[Sent Aliég]]''' <br/> #'''[[Senta Maria la Panosa]]''' <br/> #'''[[Sent Estefe deus Chaus]]''' <br/> #'''[[Sent Estefe la Genesta]]''' <br/> #'''[[Sent Sepieri]]''' <br/> #'''[[Sent Frejolh]]''' <br/> #'''[[Sent Genes au Merle]]''' <br/> #'''[[Sent German las Vòlps]]''' <br/> #'''[[Sent German las Vernhas]]''' <br/> #'''[[Sent Alari Foissac]]''' <br/> #'''[[Sent Alari de las Corbas]]''' <br/> #'''[[Sent Alari al Luc]]''' <br/> #'''[[Sent Alari Peiros]]''' <br/> #'''[[Sent Alari de Taurion]]''' <br/> #'''[[Sent Jal]]''' <br/> #'''[[Sent Julian al Bois]]''' <br/> #'''[[Sent Julian lo Peregrin]]''' <br/> #'''[[Sent Julian (Corresa)|Sent Julian]]''' <br/> #'''[[Sent Julian Momon]]''' <br/> #'''[[Sent Julian prep Baurt]]''' <br/> #'''[[Sent Marçau de Gimel]]''' <br/> #'''[[Sent Marçau d'Entre Aigas]]''' <br/> #'''[[Sent Martin la Mediana]]''' <br/> #'''[[Sent Martin Set Pers]]''' <br/> #'''[[Sent Merd de la Pléu]]''' <br/> #'''[[Sent Merd las Aussinas]]''' <br/> #'''[[Sent Maissenç]]''' <br/> #'''[[Sent Pantaleon de la Pléu]]''' <br/> #'''[[Sent Pantaleon de L'Archa]]''' <br/> #'''[[Sent Pardos Corbier]]''' <br/> #'''[[Sent Pardos la Crosilha]]''' <br/> #'''[[Sent Pardos lo Nòu (Corresa)|Sent Pardos lo Nòu]]''' <br/> #'''[[Sent Pardos lo Viélh]]''' <br/> #'''[[Sent Pardos l'Urtigier]]''' <br/> #'''[[Sent Pau (Corresa)|Sent Pau]]''' <br/> #'''[[Sent Préch]]''' <br/> #'''[[Sent Privat (Corresa)|Sent Privat]]''' <br/> #'''[[Sent Remic]]''' <br/> #'''[[Sent Robèrt]]''' <br/> #'''[[Sent Salvador (Corresa)|Sent Salvador]]''' <br/> #'''[[Sent Sestari]]''' <br/> #'''[[Sent Sòlve]]''' <br/> #'''[[Sent Sarnin las Volps]]''' <br/> #'''[[Sent Sulpici los Bòsc]]''' <br/> #'''[[Sent Silvan]]''' <br/> #'''[[Sent Viance]]''' <br/> #'''[[Sent Victor (Corresa)|Sent Victor]]''' <br/> #'''[[Sanch Ibarch]]''' <br/> #'''[[Sent Iries lo Desjalat]]''' <br/> #'''[[Salom (Corresa)|Salom]]''' <br/> #'''[[Serran]]''' <br/> #'''[[Sarron (Corresa)|Sarron]]''' <br/> #'''[[Segonzac (Corresa)|Segonzac]]''' <br/> #'''[[Segur lo Chasteu]]''' <br/> #'''[[Selhac]]''' <br/> #'''[[Serendon]]''' <br/> #'''[[Serelhac]]''' <br/> #'''[[Serviera lo Chasteu]]''' <br/> #'''[[Sescles]]''' <br/> #'''[[Seunhac]]''' <br/> #'''[[Saurnac]]''' <br/> #'''[[Sodena e la Vinadièra]]''' <br/> #'''[[Sodelhas]]''' <br/> #'''[[Sorçac]]''' <br/> #'''[[Tarnac]]''' <br/> #'''[[Talamin]]''' <br/> #'''[[Autoire Viam]]''' <br/> #'''[[Trainhac]]''' <br/> #'''[[Trocha (Corresa)|Trocha]]''' <br/> #'''[[Tudel]]''' <br/> #'''[[Tula|Tula]]''' <br/> #'''[[Torena]]''' <br/> #'''[[Ussac]]''' <br/> #'''[[Ussèl]]''' <br/> #'''[[Usercha]]''' <br/> #'''[[Valhergas]]''' <br/> #'''[[Vares]]''' <br/> #'''[[Vars]]''' <br/> #'''[[Vegena]]''' <br/> #'''[[Ves]]''' <br/> #'''[[Venarsal]]''' <br/> #'''[[Veirièras (Corresa)|Veirièras]]''' <br/> #'''[[Viam]]''' <br/> #'''[[Visoas]]''' <br/> #'''[[Vinhòls]]''' <br/> #'''[[Vitrac de Montana]]''' <br/> #'''[[Voltesac]]''' <br/> #'''[[Eissandon]]''' <br/> == [[Cruesa (departament)|Cruesa]]: 259 comunas == #'''[[Aiun]]''' <br/> #'''[[Ajain]]''' <br/> #'''[[Alairac (Cruesa)|Alairac]]''' <br/> #'''[[Anzesme]]''' <br/> #'''[[Arfuelha Chastenh]]''' <br/> #'''[['Rena]]''' <br/> #'''[[Arç (Cruesa)|Arç]]''' <br/> #'''[[Lo Buçon]]''' <br/> #'''[[Auja]]''' <br/> #'''[[Augieras]]''' <br/> #'''[[Aulon (Cruesa)|Aulon]]''' <br/> #'''[[Auriac (Cruesa)|Auriac]]''' <br/> #'''[[Ausança]]''' <br/> #'''[[Asac Chastanet]]''' <br/> #'''[['Drable]]''' <br/> #'''[[Banhesa]]''' <br/> #'''[[Basvila]]''' <br/> #'''[[Balasac]]''' <br/> #'''[[Bèiçac]]''' <br/> #'''[[Belagarda (Cruesa)|Belagarda]]''' <br/> #'''[[Benavent]]''' <br/> #'''[[Beteste]]''' <br/> #'''[[Blaudés]]''' <br/> #'''[[Blaçac]]''' <br/> #'''[[Bònac]]''' <br/> #'''[[Bòrt Sent Jòrge]]''' <br/> #'''[[Bòsc Morèl]]''' <br/> #'''[[Bòsc Rogier]]''' <br/> #'''[[Borgon Nuòu]]''' <br/> #'''[[Le Borg d'Hem]]''' <br/> #'''[[Boçac|Boçac]]''' <br/> #'''[[Boçac Borg]]''' <br/> #'''[[La Brione]]''' <br/> #'''[[Brossa (Cruesa)|Brossa]]''' <br/> #'''[[Budeliere]]''' <br/> #'''[[Bussiera de Dun]]''' <br/> #'''[[Bussiera Novela]]''' <br/> #'''[[Bussiére Sent Jòrge]]''' <br/> #'''[[La Cela de Dun]]''' <br/> #'''[[La Cela de Gosom]]''' <br/> #'''[[La Celete]]''' <br/> #'''[[Ceirom]]''' <br/> #'''[[Chambareu]]''' <br/> #'''[[Chambon Senta Crotz]]''' <br/> #'''[[Chambon]]''' <br/> #'''[[Chambonchard]]''' <br/> #'''[[Chamboran]]''' <br/> #'''[[Champanhac (Cruesa)|Champanhac]]''' <br/> #'''[[Champ Sanglard]]''' <br/> #'''[[La Chapèle]]''' <br/> #'''[[La Chapela Sent Marçau]]''' <br/> #'''[[La Chapela Talhafer]]''' <br/> #'''[[Chàrd]]''' <br/> #'''[[Charoms]]''' <br/> #'''[[Chastelar]]''' <br/> #'''[[Chasteluç lo Marchès]]''' <br/> #'''[[Chasteluç Malvalés]]''' <br/> #'''[[Lo Chauchèt]]''' <br/> #'''[[La Chauçada]]''' <br/> #'''[[Chavanac (Cruesa)|Chavanac]]''' <br/> #'''[[Charnalhas]]''' <br/> #'''[[Chamniers]]''' <br/> #'''[[Claravau]]''' <br/> #'''[[Clunhac]]''' <br/> #'''[[Colonzanas]]''' <br/> #'''[[Lo Compàs]]''' <br/> #'''[[La Cortina]]''' <br/> #'''[[Cressac]]''' <br/> #'''[[Cròc (vila)|Cròc]]''' <br/> #'''[[Crosenc]]''' <br/> #'''[[Cròsa]]''' <br/> #'''[[Domeiròt]]''' <br/> #'''[[Dontrés]]''' <br/> #'''[[Sent Saupise le Donselh]]''' <br/> #'''[[Dun|Dun]]''' <br/> #'''[[Evaus]]''' <br/> #'''[[Faus (Cruesa)|Faus]]''' <br/> #'''[[Faus Masuras]]''' <br/> #'''[[Falatin]]''' <br/> #'''[[Feniers]]''' <br/> #'''[[Flaiac]]''' <br/> #'''[[Fleurac (Cruesa)|Fleurac]]''' <br/> #'''[[Fontanieras]]''' <br/> #'''[[La Forest dau Temple]]''' <br/> #'''[[Franceschas]]''' <br/> #'''[[Fraisselines]]''' <br/> #'''[[Gartempe]]''' <br/> #'''[[Genolhac (Cruesa)|Genolhac]]''' <br/> #'''[[Genciòus e Pijairòu]]''' <br/> #'''[[Juòus]]''' <br/> #'''[[Glenic]]''' <br/> #'''[[Gosom]]''' <br/> #'''[[Le Borg]]''' <br/> #'''[[Garait]]''' <br/> #'''[[Eissodun]]''' <br/> #'''[[Jalesches]]''' <br/> #'''[[Janalhac (Cruesa)|Janalhac]]''' <br/> #'''[[Jarnajas]]''' <br/> #'''[[Jolhac]]''' <br/> #'''[[Lada Peire]]''' <br/> #'''[[La Fag]]''' <br/> #'''[[La Vau Franche]]''' <br/> #'''[[La Vavetz]]''' <br/> #'''[[L'Espaud]]''' <br/> #'''[[L'Espinaç]]''' <br/> #'''[[Lairac (Cruesa)|Lairac]]''' <br/> #'''[[Linar e Mala Val|Linar e Malaval]]''' <br/> #'''[[Lion las Monjas]]''' <br/> #'''[[Lisieres]]''' <br/> #'''[[L'Ordoir]]''' <br/> #'''[[Luperçac]]''' <br/> #'''[[Luçac (Cruesa)|Luçac]]''' <br/> #'''[[Manhac (Cruesa)|Manhac]]''' <br/> #'''[[Mançac]]''' <br/> #'''[[Maison Feine]]''' <br/> #'''[[Maisoniças]]''' <br/> #'''[[Malerèt]]''' <br/> #'''[[Malerèt de Boçac]]''' <br/> #'''[[Mançac la Corriéra]]''' <br/> #'''[[Los Març]]''' <br/> #'''[[Marçac (Cruesa)|Marçac]]''' <br/> #'''[[Mas Barèu Mairinhac]]''' <br/> #'''[[Lo Mas d'Artija]]''' <br/> #'''[[Mautas]]''' <br/> #'''[[Masèirac]]''' <br/> #'''[[La Masèira]]''' <br/> #'''[[Mesnes]]''' <br/> #'''[[Mairinchal]]''' <br/> #'''[[Mont Agut]]''' <br/> #'''[[Mont Bochier]]''' <br/> #'''[[Grand Montelh]]''' <br/> #'''[[Mortròu]]''' <br/> #'''[[Moriòu Vielhavila]]''' <br/> #'''[[Mostier d'Aiun]]''' <br/> #'''[[Mostier Malcard]]''' <br/> #'''[[Mostier Roselha]]''' <br/> #'''[[Nalhac (Cruesa)|Nalhac]]''' <br/> #'''[[Neon (Cruesa)|Neon]]''' <br/> #'''[[Nòt]]''' <br/> #'''[[La Noalha (Cruesa)|La Noalha]]''' <br/> #'''[[Noent]]''' <br/> #'''[[Noserines]]''' <br/> #'''[[Noseròles]]''' <br/> #'''[[Nosiers]]''' <br/> #'''[[Parçac e Rimondés]]''' ('''[[Parçac]]''', '''[[Rimondés]]''') <br/> #'''[[Peirabon]]''' <br/> #'''[[Peirac]]''' <br/> #'''[[Peira Fita]]''' <br/> #'''[[Piònac]]''' <br/> #'''[[Pont a Riom]]''' <br/> #'''[[Pont Charreu]]''' <br/> #'''[[La Poja]]''' <br/> #'''[[Possanjas]]''' <br/> #'''[[Pueg Malsinhac]]''' <br/> #'''[[Retèrra]]''' <br/> #'''[[Ròches]]''' <br/> #'''[[Ronhac (Cruesa)|Ronhac]]''' <br/> #'''[[Roièra]]''' <br/> #'''[[Sanhac]]''' <br/> #'''[[Sent Anhan (Cruesa)|Sent Anhan]]''' <br/> #'''[[Sent Anhan de Cròc]]''' <br/> #'''[[Sent Auprian]]''' <br/> #'''[[Sent Amand (Cruesa)|Sent Amand]]''' <br/> #'''[[Sent Amand Jartodés]]''' <br/> #'''[[Sent Avit de Tarda]]''' <br/> #'''[[Sent Avit le Paubre]]''' <br/> #'''[[Sent Bard]]''' <br/> #'''[[Sent Chabrés]]''' <br/> #'''[[Sent Cristòu]]''' <br/> #'''[[Sent Desíer la Tor]]''' <br/> #'''[[Sent Desíer (Cruesa)|Sent Desíer]]''' <br/> #'''[[Sent Desíer las Reinas]]''' <br/> #'''[[Sent Domèt]]''' <br/> #'''[[Sent Afeiran]]''' <br/> #'''[[Sent Afeiran la Montanha]]''' <br/> #'''[[Sent Alec]]''' <br/> #'''[[Furçac (Sent Estefe)]]''' <br/> #'''[[Sent Fiel]]''' <br/> #'''[[Sent Frion]]''' <br/> #'''[[Sent Jòrgi la Poja]]''' <br/> #'''[[Sent Jòrgi Negre Mont]]''' <br/> #'''[[Sent German]]''' <br/> #'''[[Sent Gossaud]]''' <br/> #'''[[Sent Alari la Plana]]''' <br/> #'''[[Sent Alari lo Chasteu]]''' <br/> #'''[[Sent Julian la Genesta]]''' <br/> #'''[[Sent Julian lo Chastel]]''' <br/> #'''[[Sent Ginhan]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç (Cruesa)|Sent Laurenç]]''' <br/> #'''[[Sent Legèr (Cruesa)|Sent Legèr]]''' <br/> #'''[[Sent Legèr (Garaitós)]]''' <br/> #'''[[Sent Lop (Cruesa)|Sent Lop]]''' <br/> #'''[[Sent Maissenç (Cruesa)|Sent Maissenç]]''' <br/> #'''[[Sent Marc a Frongier]]''' <br/> #'''[[Sent Marc a Lobaud]]''' <br/> #'''[[Sent Marien]]''' <br/> #'''[[Sent Marçau lo Mont]]''' <br/> #'''[[Sent Marçau lo Viélh]]''' <br/> #'''[[Sent Martin Chasteu]]''' <br/> #'''[[Sent Martin Senta Catarina]]''' <br/> #'''[[Sent Maurici]]''' <br/> #'''[[Sent Maurici de Cròc]]''' <br/> #'''[[Sent Medard la Rocheta]]''' <br/> #'''[[Sent Mèrd la Bruelha]]''' <br/> #'''[[Sent Michiu de Vaissa]]''' <br/> #'''[[Sent Maurèlh]]''' <br/> #'''[[Sent Orador de Chirosa]]''' <br/> #'''[[Sent Orador de Cròc]]''' <br/> #'''[[Sent Pardós d'Arnèt]]''' <br/> #'''[[Sent Pardós lo Nuòu]]''' <br/> #'''[[Sent Pardós los Cars]]''' <br/> #'''[[Sent Pardós Morteiròu]]''' <br/> #'''[[Sent Peir]]''' <br/> #'''[[Sent Peir Charnhac]]''' <br/> #'''[[Furçac (Sent Peir)]]''' <br/> #'''[[Sent Peir dau Bòsc]]''' <br/> #'''[[Sent Priech]]''' <br/> #'''[[Sant Prit la Fuèlha]]''' <br/> #'''[[Sant Prit la Plana]]''' <br/> #'''[[Sent Priech Paluç]]''' <br/> #'''[[Sent Quentin (Cruesa)|Sent Quentin]]''' <br/> #'''[[Sent Sebastian]]''' <br/> #'''[[Sent Silvan (Cruesa)|Sent Silvan]]''' <br/> #'''[[Sent Sauve de Bèla Garda]]''' <br/> #'''[[Sant Sauve Mont Agut]]''' <br/> #'''[[Sant Sauve de Tol]]''' <br/> #'''[[Sent Sepise (Dun)]]''' <br/> #'''[[Sent Sepise (Garaitós)]]''' <br/> #'''[[Sent Soupise las Chams]]''' <br/> #'''[[Sent Vauric]]''' <br/> #'''[[Sent Victòr]]''' <br/> #'''[[Sent Iries la Montanha]]''' <br/> #'''[[Sent Iriès lo Bòsc]]''' <br/> #'''[[Sanac]]''' <br/> #'''[[Sarden]]''' <br/> #'''[[La Saunièra]]''' <br/> #'''[[Savenas (Cruesa)|Savenas]]''' <br/> #'''[[Sermur]]''' <br/> #'''[[La Serra (Cruesa)|La Serra]]''' <br/> #'''[[Sobrebòsc]]''' <br/> #'''[[Solmans]]''' <br/> #'''[[Sos Parçac]]''' <br/> #'''[[La Sotarrana|La Sotrane]]''' <br/> #'''[[Tardas]]''' <br/> #'''[[Tercilhac]]''' <br/> #'''[[Tauron]]''' <br/> #'''[[Tol Senta Crotz]]''' <br/> #'''[[Tres Fonts]]''' <br/> #'''[[Valièra]]''' <br/> #'''[[Varelhes]]''' <br/> #'''[[Vernejes]]''' <br/> #'''[[Vidalhac (Cruesa)|Vidalhac]]''' <br/> #'''[[Viersac]]''' <br/> #'''[[Vija Vila]]''' <br/> #'''[[Vilar (Cruesa)|Vilar]]''' <br/> #'''[[La Viala-Diau]]''' <br/> #'''[[La Vila Nueva]]''' <br/> #'''[[La Vialatèla]]''' <br/> == [[Dordonha (departament)|Dordonha]]: 557 comunas == #'''[[Ajac de Bandiat]]''', [[Perigòrd]]. Oficialament ''Ajac'', [[Dordonha]] <br/> #'''[[Agonac]]''' [[Dordonha]], [[Aquitània]]<br/> #'''[[Ajac d'Auba Ròcha]]''' [[Dordonha]], [[Aquitània]]<br/> #'''[[Alàs|Alàs]]''' [[Dordonha]], [[Aquitània]]<br/> #'''[[Alamans|Alamans]]''' [[Dordonha]], [[Aquitània]]<br/> #'''[[Àlans]]''' [[Dordonha]], [[Aquitània]]<br/> #'''[[Engoissa]]''' [[Dordonha]], [[Aquitània]]<br/> #'''[[Anlhac]]''' [[Dordonha]], [[Aquitània]]<br/> #'''[[Anessa e Beuluòc]]''' [[Dordonha]], [[Aquitània]]<br/> #'''[[Antona e Trigonant]]''' [[Dordonha]], [[Aquitània]]<br/> #'''[[Archinhac]]''' [[Dordonha]], [[Aquitània]]<br/> #'''[[Astur]]''' [[Dordonha]], [[Aquitània]]<br/> #'''[[Aubàs (Perigòrd)|Aubàs]]''' [[Dordonha]], [[Aquitània]]<br/> #'''[[Audrics]]''' [[Dordonha]], [[Aquitània]]<br/> #'''[[Auginhac]]''' [[Dordonha]], [[Aquitània]]<br/> #'''[[Auriac de Perigòrd]]''' <br/> #'''[[Aserat]]''' <br/> #'''[[La Bachalariá]]''' <br/> #'''[[Badafòu d'Ans]]''' <br/> #'''[[Badafòl de Dordonha]]''' <br/> #'''[[Banuèlh]]''' <br/> #'''[[Bardon]]''' <br/> #'''[[Barç (Perigòrd)|Barç]]''' <br/> #'''[[Bassilhac]]''' <br/> #'''[[Baiac]]''' <br/> #'''[[Bèlmont de Perigòrd]]''' <br/> #'''[[Beupoiet]]''' <br/> #'''[[Beuregard de Terrasson]]''' <br/> #'''[[Beuregard e Bassac]]''' <br/> #'''[[Beurona (vilatge)|Beurona]]''' <br/> #'''[[Baussat]]''' <br/> #'''[[Belesmas]]''' <br/> #'''[[Belvés]]''' <br/> #'''[[Berbiguièras]]''' <br/> #'''[[Brageirac]]''' <br/> #'''[[Bertric e Burèia]]''' <br/> #'''[[Beça]]''' <br/> #'''[[Bainac e Casenac]]''' <br/> #'''[[Besenac]]''' <br/> #'''[[Biràs]]''' <br/> #'''[[Biront]]''' <br/> #'''[[En Bòrn]]''' <br/> #'''[[Boissa (Perigòrd)|Boissa]]''' <br/> #'''[[Boissuelh]]''' <br/> #'''[[La Boissiera d'Ans]]''' <br/> #'''[[Bonavila e Sent Avit de Fumadièras]]''' <br/> #'''[[Boresa]]''' <br/> #'''[[Bòsc Sec]]''' <br/> #'''[[Bolhac (Perigòrd)|Bolhac]]''' <br/> #'''[[Bolasac]]''' <br/> #'''[[Bonhagas]]''' <br/> #'''[[Bordelha]]''' <br/> #'''[[Lu Bordelh]]''' <br/> #'''[[Borg de Maisons]]''' <br/> #'''[[Lo Borg dau Bòsc]]''' <br/> #'''[[Bornhac]]''' <br/> #'''[[Borniquèl (Perigòrd)|Borniquèl]]''' <br/> #'''[[Borron]]''' <br/> #'''[[Botelha e Sent Sebastian|Botelha e Sent Sabàstian]]''' <br/> #'''[[Bosic]]''' <br/> #'''[[Brantòsme]]''' <br/> #'''[[Bruelh]]''' <br/> #'''[[Brochau]]''' <br/> #'''[[Albuga|Al Buga]]''' <br/> #'''[[Lo Boisson de Cadonh]]''' <br/> #'''[[Bussac]]''' <br/> #'''[[Bussairòla]]''' <br/> #'''[[Bussiera Badiu]]''' <br/> #'''[[Calés (Perigòrd)|Calés]]''' <br/> #'''[[Calviac de Perigòrd]]''' <br/> #'''[[Campanhac prèp Carcin]]''' <br/> #'''[[Campanha (Perigòrd)|Campanha]]''' <br/> #'''[[Camp Sègret]]''' <br/> #'''[[Cantilhac]]''' <br/> #'''[[Cap Dròt]]''' <br/> #'''[[Carluç]]''' <br/> #'''[[Carsac e Alhac]]''' <br/> #'''[[Carsac de Gurçon]]''' <br/> #'''[[Carvas]]''' <br/> #'''[[La Cassanha|La Cassanha]]''' <br/> #'''[[Castelnòu e La Capèla]]''' <br/> #'''[[Castèls]]''' <br/> #'''[[Cause de Clarenç]]''' <br/> #'''[[Casolés]]''' <br/> #'''[[Cela (Perigòrd)|Cela]]''' <br/> #'''[[Senac e Sent Julian]]''' <br/> #'''[[Sendrius]]''' <br/> #'''[[Cercle (Perigòrd)|Cercle]]''' <br/> #'''[[Chalanhac]]''' <br/> #'''[[Chalés]]''' <br/> #'''[[Champanhac]]''' <br/> #'''[[Champanha e Fontanas]]''' <br/> #'''[[Champ Savineu]]''' <br/> #'''[[Champeus e La Chapela de Pomiers]]''' <br/> #'''[[Champs Niers e Relhac]]''' <br/> #'''[[Los Champs e Romenh]]''' <br/> #'''[[Chancelada]]''' <br/> #'''[[Lo Chamnhe]]''' <br/> #'''[[Chantairac]]''' <br/> #'''[[Lo Chapduelh]]''' <br/> #'''[[La Capèla Albarèlh]]''' <br/> #'''[[La Chapela Fauchier]]''' <br/> #'''[[La Chapela de Gonaguet]]''' <br/> #'''[[La Chapela de Gresinhac]]''' <br/> #'''[[La Chapela de Montaborlet]]''' <br/> #'''[[La Chapela de Mont Maurelh]]''' <br/> #'''[[La Chapela Sent Joan]]''' <br/> #'''[[Chassanha]]''' <br/> #'''[[Lo Chasteu (Perigòrd)]]''' <br/> #'''[[En Chastre]]''' <br/> #'''[[Chavanhac (Perigòrd)|Chavanhac]]''' <br/> #'''[[Chanaur]]''' <br/> #'''[[Charvard]]''' <br/> #'''[[Charvés e Cubas]]''' <br/> #'''[[Chornhac]]''' <br/> #'''[[Cladech]]''' <br/> #'''[[Clarmont de Beuregard]]''' <br/> #'''[[Clarmont d'Eissiduelh]]''' <br/> #'''[[Colombièr (Perigòrd)|Colombièr]]''' <br/> #'''[[En Còli]]''' <br/> #'''[[Combairancha e Espelucha]]''' <br/> #'''[[Condat de Trincor]]''' <br/> #'''[[Condat de Vesera]]''' <br/> #'''[[Còmna de La Barda]]''' <br/> #'''[[Conasac]]''' <br/> #'''[[La Coquilha]]''' <br/> #'''[[Cornhac d'Eila]]''' <br/> #'''[[Cornilha (Perigòrd)|Cornilha]]''' <br/> #'''[[Cojors]]''' <br/> #'''[[Colòures]]''' <br/> #'''[[Colonhés e Champs Niers]]''' <br/> #'''[[Cors de Pilas]]''' <br/> #'''[[Corsac]]''' <br/> #'''[[Coturas (Perigòrd)|Coturas]]''' <br/> #'''[[Lo Cos e Bigaròca]]''' <br/> #'''[[Cosa e Sent Front]]''' <br/> #'''[[Creissac]]''' <br/> #'''[[Creissa (Perigòrd)|Creissa]]''' <br/> #'''[[Creissençac e Pissòt]]''' <br/> #'''[[Cujac]]''' <br/> #'''[[Cunèja]]''' <br/> #'''[[Daglan]]''' <br/> #'''[[Doissac]]''' <br/> #'''[[Doma|Doma]]''' <br/> #'''[[Ladornac]]''' <br/> #'''[[Dochac]]''' <br/> #'''[[Dovila]]''' <br/> #'''[[La Dosa]]''' <br/> #'''[[Dosilhac]]''' <br/> #'''[[Dussac]]''' <br/> #'''[[Eschornhac]]''' <br/> #'''[[Gleisa Nueva d'Eissac]]''' <br/> #'''[[Gleisa Nueva de Vern]]''' <br/> #'''[[Escoira]]''' <br/> #'''[[Estoars]]''' <br/> #'''[[Eissiduelh]]''' <br/> #'''[[Eiguranda e Gardadelh]]''' <br/> #'''[[Eilhac]]''' <br/> #'''[[Aimet]]''' <br/> #'''[[Eivirac]]''' <br/> #'''[[Aiserac]]''' <br/> #'''[[Las Aisiás de Taiac e Siruèlh]]''' <br/> #'''[[Fanlac]]''' <br/> #'''[[Las Farjas]]''' <br/> #'''[[Faurilhas]]''' <br/> #'''[[Faus (Perigòrd)|Faus]]''' <br/> #'''[[Festalens]]''' <br/> #'''[[La Fuelhada]]''' <br/> #'''[[Firbes]]''' <br/> #'''[[Flaujac]]''' <br/> #'''[[Lo Flèis]]''' <br/> #'''[[Flurac (Perigòrd)|Flurac]]''' <br/> #'''[[Florimont e Gaumièr]]''' <br/> #'''[[Font Ròca]]''' <br/> #'''[[La Fòrça (Perigòrd)|La Fòrça]]''' <br/> #'''[[Fòssa Manha]]''' <br/> #'''[[Faugairòlas]]''' <br/> #'''[[Folés]]''' <br/> #'''[[Fraisse (Perigòrd)|Fraisse]]''' <br/> #'''[[Gabilhon]]''' <br/> #'''[[Gajac e Rolhàs]]''' <br/> #'''[[Gardona]]''' <br/> #'''[[Gaujac (Perigòrd)|Gaujac]]''' <br/> #'''[[Janiç]]''' <br/> #'''[[Ginestet]]''' <br/> #'''[[La Gontariá e Bolonés]]''' <br/> #'''[[Gots e Rossinhòu]]''' <br/> #'''[[Grand Braçac]]''' <br/> #'''[[Granges d'Ans]]''' <br/> #'''[[Los Grauges]]''' <br/> #'''[[Gresas (Perigòrd)|Gresas]]''' <br/> #'''[[Granhòu]]''' <br/> #'''[[Grivas]]''' <br/> #'''[[Graulejac]]''' <br/> #'''[[Grunh e Bòrdas]]''' <br/> #'''[[Auta Fàia]]''' <br/> #'''[[Autafòrt]]''' <br/> #'''[[Eissac]]''' <br/> #'''[[Sijac]]''' <br/> #'''[[Jaure]]''' <br/> #'''[[Javerlhac e La Chapela Sent Robert]]''' <br/> #'''[[Jaiac]]''' <br/> #'''[[La Jamaia]]''' <br/> #'''[[Jornhac]]''' <br/> #'''[[Jumilhac lo Grand]]''' <br/> #'''[[La Bocariá]]''' <br/> #'''[[La Cròpta]]''' <br/> #'''[[La Linda]]''' <br/> #'''[[La Mongiá de Mont Astruc]]''' <br/> #'''[[La Mongiá e Sent Martin]]''' <br/> #'''[[La Mòta de Mont Ravèl]]''' <br/> #'''[[La Noalha]]''' <br/> #'''[[Lencais]]''' <br/> #'''[[Lo Lardin e Sent Lazar]]''' <br/> #'''[[Larzac (Perigòrd)|Larzac]]''' <br/> #'''[[La Valada]]''' <br/> #'''[[La Vaur (Perigòrd)|La Vaur]]''' <br/> #'''[[La Vaissièra]]''' <br/> #'''[[Las Leschas]]''' <br/> #'''[[Lagulhac de Cercle]]''' <br/> #'''[[Lagulhac de l'Aucha]]''' <br/> #'''[[Lembrac]]''' <br/> #'''[[Lemzor]]''' <br/> #'''[[Ligüers (Perigòrd)|Ligüers]]''' <br/> #'''[[Limuèlh]]''' <br/> #'''[[Limeirac]]''' <br/> #'''[[Lieurac de Loira]]''' <br/> #'''[[L'Esla (Perigòrd)]]''' <br/> #'''[[L'Orme]]''' <br/> #'''[[Lobejac]]''' <br/> #'''[[Lunaç (Perigòrd)]]''' <br/> #'''[[Lusinhac]]''' <br/> #'''[[Luçac e Nontroneu]]''' <br/> #'''[[Manàuria]]''' <br/> #'''[[Manzac de Vern]]''' <br/> #'''[[Marcilhac e Sent Quentin]]''' <br/> #'''[[Maruelh (Perigòrd)|Maruelh]]''' <br/> #'''[[Marnac]]''' <br/> #'''[[Marcais]]''' <br/> #'''[[Marsac d'Eila]]''' <br/> #'''[[Marsalés]]''' <br/> #'''[[Marsanés]]''' <br/> #'''[[Maurencs]]''' <br/> #'''[[Mausac e Grand Castanh]]''' <br/> #'''[[Mausens e Miramont]]''' <br/> #'''[[Maiac]]''' <br/> #'''[[Maseiròlas (Perigòrd)|Maseiròlas]]''' <br/> #'''[[Menèsplet]]''' <br/> #'''[[Mencinhac]]''' <br/> #'''[[Mescola]]''' <br/> #'''[[Mairal]]''' <br/> #'''[[Mialet (Perigòrd)|Mialet]]''' <br/> #'''[[Milhac d'Auba Ròcha]]''' <br/> #'''[[Milhac de Nontronh]]''' <br/> #'''[[Minzac]]''' <br/> #'''[[Molièras (Perigòrd)|Molièras]]''' <br/> #'''[[Mont Basalhac]]''' <br/> #'''[[Monestièr (Perigòrd)|Monestièr]]''' <br/> #'''[[Mont Faucon (Perigòrd)|Mont Faucon]]''' <br/> #'''[[Mont Madalés]]''' <br/> #'''[[Mont Marvés]]''' <br/> #'''[[Mont Pasièr]]''' <br/> #'''[[Mont Plasent]]''' <br/> #'''[[Monsac]]''' <br/> #'''[[Monsaguèl]]''' <br/> #'''[[Mont Sec]]''' <br/> #'''[[Montanhac d'Auba Ròcha]]''' <br/> #'''[[Montanhac de Cremsa]]''' <br/> #'''[[Mont Agrier]]''' <br/> #'''[[Mont Aut]]''' <br/> #'''[[Montaseus]]''' <br/> #'''[[Mont Caret]]''' <br/> #'''[[Mont Ferrand de Perigòrd]]''' <br/> #'''[[Montinhac (Perigòrd)|Montinhac]]''' <br/> #'''[[Mont Peirós (Perigòrd)|Mont Peirós]]''' <br/> #'''[[Mont Paun e Menestairòu]]''' <br/> #'''[[Montrenc]]''' <br/> #'''[[Mont Leidièr]]''' <br/> #'''[[Molin Nuòu]]''' <br/> #'''[[Mosens (Perigòrd)|Mosens]]''' <br/> #'''[[Moissídan]]''' <br/> #'''[[Nabirac]]''' <br/> #'''[[Nadalhac (Perigòrd)|Nadalhac]]''' <br/> #'''[[Nalhac]]''' <br/> #'''[[Nantuelh e Auriac de Borzac]]''' <br/> #'''[[Nantuelh]]''' <br/> #'''[[Nantiac]]''' <br/> #'''[[Nastrengas]]''' <br/> #'''[[Nauçanas]]''' <br/> #'''[[Negrondes]]''' <br/> #'''[[Nuòu Vic (Perigòrd)|Nuòu Vic]]''' <br/> #'''[[Nojals e Clòtas]]''' <br/> #'''[[Nontron]]''' <br/> #'''[[Nòstra Dama de Sanilhac]]''' <br/> #'''[[Orlhac (Perigòrd)|Orlhac]]''' <br/> #'''[[Orlhaguet]]''' <br/> #'''[[Parcol]]''' <br/> #'''[[Paulinh]]''' <br/> #'''[[Paunac]]''' <br/> #'''[[Paussac e Sent Bebian]]''' <br/> #'''[[Paisac de la Noalha]]''' <br/> #'''[[Pasaiac]]''' <br/> #'''[[Periguers]]''' <br/> #'''[[Pitit Braçac]]''' <br/> #'''[[Pairinhac (Perigòrd)|Pairinhac]]''' <br/> #'''[[Pairilhac e Milhac]]''' <br/> #'''[[Paisac e Lo Mostièr]]''' <br/> #'''[[Pesulh]]''' <br/> #'''[[Puei 'Gut e Pluviers]]''' <br/> #'''[[Lo Pison]]''' <br/> #'''[[Plasença (Perigòrd)|Plasença]]''' <br/> #'''[[Plasac]]''' <br/> #'''[[Pompòrt]]''' <br/> #'''[[Pont Airaud]]''' <br/> #'''[[Pontors]]''' <br/> #'''[[Lo Pòrt de Senta Fe e Ponchac]]''' <br/> #'''[[Prats de Carluç]]''' <br/> #'''[[Prats de Perigòrd]]''' <br/> #'''[[Prescinhac e Vic]]''' <br/> #'''[[Preissac d'Eissiduelh]]''' <br/> #'''[[Prigond Riu]]''' <br/> #'''[[Pruissans]]''' <br/> #'''[[Puei Mangor]]''' <br/> #'''[[Puei Rainier]]''' <br/> #'''[[Caissac]]''' <br/> #'''[[Quinsac (Perigòrd)|Quinsac]]''' <br/> #'''[[Rampiu]]''' <br/> #'''[[Rasac d'Aimet]]''' <br/> #'''[[Rasac de Saucinhac]]''' <br/> #'''[[Rasac d'Eila]]''' <br/> #'''[[Ribanhac]]''' <br/> #'''[[Rabairac]]''' <br/> #'''[[La Ròcha Beucort e Argentina]]''' <br/> #'''[[La Ròcha Chalés]]''' <br/> #'''[[La Ròca de Gajac]]''' <br/> #'''[[Rofinhac del Sigolés]]''' <br/> #'''[[Rofinhac e Sent Sarnin de Relhac]]''' <br/> #'''[[Rudeu e Ladaussa]]''' <br/> #'''[[Sadilhac]]''' <br/> #'''[[Sagelat]]''' <br/> #'''[[Sent Anha (Perigòrd)|Sent Anha]]''' <br/> #'''[[Sench Amand de Belvés]]''' <br/> #'''[[Sench Amand de Còli]]''' <br/> #'''[[Sench Amand de Vern]]''' <br/> #'''[[Sant Andrieu d'Alàs]]''' <br/> #'''[[Sant Andrieu de Dobla]]''' <br/> #'''[[Sent Antòni e Cucmont]]''' <br/> #'''[[Sent Antòni d'Auba Ròcha]]''' <br/> #'''[[Sent Antòni del Bruèlh]]''' <br/> #'''[[Sent Agulin]]''' <br/> #'''[[Sench Astier]]''' <br/> #'''[[Sench Aubin e Cadalech]]''' <br/> #'''[[Sench Albin de Lencais]]''' <br/> #'''[[Sent Aubin de Nabirac]]''' <br/> #'''[[Senta Eulàlia]]''' <br/> #'''[[Sench Avit de Vialars]]''' <br/> #'''[[Sench Avit de Ribièra]]''' <br/> #'''[[Sench Avit Senhor]]''' <br/> #'''[[Sent Bertomiu de Belagarda]]''' <br/> #'''[[Sent Bertomiu de Bussiera]]''' <br/> #'''[[Sent Grapasi d'Aimet]]''' <br/> #'''[[Sent Grapasi de La Linda]]''' <br/> #'''[[Sent Cassian (Perigòrd)|Sent Cassian]]''' <br/> #'''[[Sent Sarnin de l'Èrm]]''' <br/> #'''[[Sent Sarnin de La Barda]]''' <br/> #'''[[Sench Amaci]]''' <br/> #'''[[Sent Circ (Perigòrd)|Sent Circ]]''' <br/> #'''[[Sent Crespin d'Auba Ròcha]]''' <br/> #'''[[Sent Crespin de Richemont]]''' <br/> #'''[[Sent Crespin e Carlucet]]''' <br/> #'''[[Sent Cibranet]]''' <br/> #'''[[Sent Cibra]]''' <br/> #'''[[Sent Circ las Champanhas]]''' <br/> #'''[[Senta Alvèra]]''' <br/> #'''[[Senta Crotz (Perigòrd)|Senta Crotz]]''' <br/> #'''[[Senta Crotz de Maruelh]]''' <br/> #'''[[Senta Eulàlia d'Ans]]''' <br/> #'''[[Senta Eulària d'Aimet]]''' <br/> #'''[[Senta Fe de Belvés]]''' <br/> #'''[[Senta Fe de Long Ga]]''' <br/> #'''[[Senta Denença]]''' <br/> #'''[[Chinhac]]''' <br/> #'''[[Senta Mundana]]''' <br/> #'''[[Senta Nalena]]''' <br/> #'''[[Senta Orsa]]''' <br/> #'''[[Senta Radegonda (Perigòrd)|Senta Radegonda]]''' <br/> #'''[[Senta Sabina e Bòrn]]''' <br/> #'''[[Sent Estefe]]''' <br/> #'''[[Sent Estefe de Puei Corbier]]''' <br/> #'''[[Sent Tria]]''' <br/> #'''[[Sent Feliç de Bordelha]]''' <br/> #'''[[Sent Feliç de Relhac e Mòrta Mar]]''' <br/> #'''[[Sent Feliç de Viladés]]''' <br/> #'''[[Sent Front d'Alems]]''' <br/> #'''[[Sent Front de Pradon]]''' <br/> #'''[[Sent Front la Ribiera]]''' <br/> #'''[[Sent Front de Champs Niers]]''' <br/> #'''[[Sent Giniés]]''' <br/> #'''[[Sent Jòrge de Blancanés]]''' <br/> #'''[[Sent Jòrgi de Montclar]]''' <br/> #'''[[Sent Giraud de Còrbs]]''' <br/> #'''[[Sent German de Belvés]]''' <br/> #'''[[Sent Germa daus Prats]]''' <br/> #'''[[Sent Germa de Salembre]]''' <br/> #'''[[Sent Germa e Monts]]''' <br/> #'''[[Sent Geri (Perigòrd)|Sent Geri]]''' <br/> #'''[[Sengeirac]]''' <br/> #'''[[Sent Alari d'Estissac]]''' <br/> #'''[[Sent Joan d'Astaus]]''' <br/> #'''[[Sent Joan de Còla]]''' <br/> #'''[[Sent Joan d'Estissac]]''' <br/> #'''[[Sent Joan d'Eiraud]]''' <br/> #'''[[Sent Jòri de Chalés]]''' <br/> #'''[[Sent Jòri las Blos]]''' <br/> #'''[[Sent Júlia d'Aimet]]''' <br/> #'''[[Sent Júlia de Bordelha]]''' <br/> #'''[[Sent Júlia de Cremsa]]''' <br/> #'''[[Sent Júlia de Lamponh]]''' <br/> #'''[[Sent Just (Perigòrd)|Sent Just]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç daus Bastons]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç daus Urmes]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de las Vinhas]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de Valech]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de Manoire]]''' <br/> #'''[[Sent Leu de Sijac]]''' <br/> #'''[[Sent Leu d'Eila]]''' <br/> #'''[[Sent Leu de Vesera]]''' <br/> #'''[[Sent Loís d'Eila]]''' <br/> #'''[[Sent Maime de Perairòus]]''' <br/> #'''[[Sent Marcèl de Perigòrd]]''' <br/> #'''[[Sent Marcòri]]''' <br/> #'''[[Sent Marçau d'Aubareda]]''' <br/> #'''[[Sent Marçau d'Artenset]]''' <br/> #'''[[Sent Marçal de Nabirac]]''' <br/> #'''[[Sent Marçau de Valeta]]''' <br/> #'''[[Sent Marçau Vivairòus]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de Fraissenjas]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de Gurçon]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de Rabairac]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de las Combas]]''' <br/> #'''[[Sent Martin l'Astier]]''' <br/> #'''[[Sent Martin lo Pench]]''' <br/> #'''[[Sent Meard de Drona]]''' <br/> #'''[[Sent Meard de Gurçon]]''' <br/> #'''[[Sent Medard de Moissida]]''' <br/> #'''[[Sent Medard d'Eissiduelh]]''' <br/> #'''[[Sent Maimin]]''' <br/> #'''[[Sent Micheu de Dobla]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèu de Montanha]]''' <br/> #'''[[Sent Micheu de Viladés]]''' <br/> #'''[[Sent Naissent]]''' <br/> #'''[[Sent Pancraci (Perigòrd)|Sent Pancraci]]''' <br/> #'''[[Sent Pantalí d'Ans]]''' <br/> #'''[[Sent Pantalí d'Eissiduelh]]''' <br/> #'''[[Sent Pardol de Drona]]''' <br/> #'''[[Sent Pardol e Vièlh Vic]]''' <br/> #'''[[Sent Pardol la Ribiera]]''' <br/> #'''[[Sent Pau de Serra]]''' <br/> #'''[[Sent Pau la Ròcha]]''' <br/> #'''[[Sent Pau de Lisona]]''' <br/> #'''[[Sent Pardol]]''' <br/> #'''[[Sent Peir de Chinhac]]''' <br/> #'''[[Sent Peir de Còla]]''' <br/> #'''[[Sent Peir de Frègia]]''' <br/> #'''[[Sent Peir d'Eiraud]]''' <br/> #'''[[Sent Plemponh]]''' <br/> #'''[[Sent Prich las Faugieras]]''' <br/> #'''[[Sent Privat daus Prats]]''' <br/> #'''[[Sent Rabier]]''' <br/> #'''[[Sent Rafeu]]''' <br/> #'''[[Sent Remedi]]''' <br/> #'''[[Sent Roma de Mont Pasièr]]''' <br/> #'''[[Sent Roma e Sent Clamenç]]''' <br/> #'''[[Sensaut e La Cossiera]]''' <br/> #'''[[Sent Salvador (Perigòrd)|Sent Salvador]]''' <br/> #'''[[Sent Sauvador de La Landa]]''' <br/> #'''[[Sent Sieurin de Prats]]''' <br/> #'''[[Sent Sieurin d'Estissac]]''' <br/> #'''[[Sent Soplesí de Maruelh]]''' <br/> #'''[[Sent Soplesí de Romanhac]]''' <br/> #'''[[Sent Soplesí d'Eissiduelh]]''' <br/> #'''[[Sent Victor (Perigòrd)|Sent Victor]]''' <br/> #'''[[Sent Vincenç de Conasac]]''' <br/> #'''[[Sent Vincenç de Còssa]]''' <br/> #'''[[Sent Vincenç de Jau Mostier]]''' <br/> #'''[[Sent Vincenç de Paluèl]]''' <br/> #'''[[Sent Vincenç d'Eila]]''' <br/> #'''[[Sent Bebian (Perigòrd)|Sent Bebian]]''' <br/> #'''[[Salanhac]]''' <br/> #'''[[Salanhac e Aivigas]]''' <br/> #'''[[Salas de Belvés]]''' <br/> #'''[[Salon (Perigòrd)|Salon]]''' <br/> #'''[[Sarlanda]]''' <br/> #'''[[Sarlat e la Canedat]]''' <br/> #'''[[Sarlhac d'Eila]]''' <br/> #'''[[Sarrasac (Perigòrd)|Sarrasac]]''' <br/> #'''[[Saucinhac]]''' <br/> #'''[[Savinhac de Miramont]]''' <br/> #'''[[Savinhac de Nontronh]]''' <br/> #'''[[Savinhac Ledrier]]''' <br/> #'''[[Savinhac de las Gleisas]]''' <br/> #'''[[Vers Ceus Sent Angeu]]''' <br/> #'''[[Segonzac (Perigòrd)|Segonzac]]''' <br/> #'''[[Cencenac e Puei de Forchas]]''' <br/> #'''[[Sarjac]]''' <br/> #'''[[Serras e Mont Guiard]]''' <br/> #'''[[Servenchas]]''' <br/> #'''[[Lo Sigolés]]''' <br/> #'''[[Cimairòls]]''' <br/> #'''[[Singlairac]]''' <br/> #'''[[Sieurac de Rabairac]]''' <br/> #'''[[Sieurac de Perigòrd]]''' <br/> #'''[[Sòrges]]''' <br/> #'''[[Sodac]]''' <br/> #'''[[Solaura]]''' <br/> #'''[[Sorzac]]''' <br/> #'''[[Tanièrs]]''' <br/> #'''[[Telhòus]]''' <br/> #'''[[Lo Temple de Laguion]]''' <br/> #'''[[Terrasson e La Vila Dieu]]''' <br/> #'''[[Taijac]]''' <br/> #'''[[Tenac]]''' <br/> #'''[[Tenon]]''' <br/> #'''[[Tivier]]''' <br/> #'''[[Tonac (vilatge)|Tonac]]''' <br/> #'''[[Sent Abre]]''' <br/> #'''[[La Tor Blancha]]''' <br/> #'''[[Tortoirac]]''' <br/> #'''[[Trelhissac]]''' <br/> #'''[[Tremolat]]''' <br/> #'''[[Tursac]]''' <br/> #'''[[Urval]]''' <br/> #'''[[Valuelh]]''' <br/> #'''[[Valaruelh]]''' <br/> #'''[[Valaujors]]''' <br/> #'''[[Vansens]]''' <br/> #'''[[Varanha]]''' <br/> #'''[[Varenas|Varenas]]''' <br/> #'''[[Veunac]]''' <br/> #'''[[Velinas]]''' <br/> #'''[[Vendeira]]''' <br/> #'''[[Verdon (Perigòrd)|Verdon]]''' <br/> #'''[[Al Vèrn]]''' <br/> #'''[[Al Vèrn]]''' <br/> #'''[[Vertelhac]]''' <br/> #'''[[Veirinhac]]''' <br/> #'''[[Veirinas de Doma]]''' <br/> #'''[[Veirinas de Vern]]''' <br/> #'''[[Vesac|Vesac]]''' <br/> #'''[[Vielh Maruelh]]''' <br/> #'''[[Vilhac (Perigòrd)|Vilhac]]''' <br/> #'''[[Vila Amblard]]''' <br/> #'''[[Vilars (Perigòrd)|Vilars]]''' <br/> #'''[[Vilafrancha de Lopchac]]''' <br/> #'''[[Vilafrancha de Perigòrd]]''' <br/> #'''[[Vila Torrés]]''' <br/> #'''[[Vitrac (Perigòrd)|Vitrac]]'''   == [[Droma (departament)|Droma]]: 332 comunas == #'''[[Aigaliers]]'''<br/> #'''[[Ais de Diés]]''' <br/> #'''[[Alairac (Droma)|Alairac]]''' <br/> #'''[[Les Aleissans]]''' <br/> #'''[[Aland (Droma)|Aland]]''' <br/> #'''[[Alèis]]''' <br/> #'''[[Ambonil]]''' <br/> #'''[[Ancona (Droma)|Ancona]]''' <br/> #'''[[Aosta (Droma)|Aosta]]''' <br/> #'''[[Arnavon]]''' <br/> #'''[[Arpavon]]''' <br/> #'''[[Artemonai]]''' <br/> #'''[[Aubenasson]]''' <br/> #'''[[Aubres]]''' <br/> #'''[[Aucelon]]''' <br/> #'''[[Aulan]]''' <br/> #'''[[Aurel (Droma)|Aurel]]''' <br/> #'''[[Auriòu de Roians]]'''<br/> #'''[[Autichamp]]''' <br/> #'''[[Ballons]]''' <br/> #'''[[Barbières]]''' <br/> #'''[[Barcilona]]''' <br/> #'''[[Barnava]]''' <br/> #'''[[Barret-de-Lioure]]''' <br/> #'''[[Barsac (Droma)|Barsac]]''' <br/> #'''[[La Bastiá de las Fonts]]''' <br/> #'''[[La Bastiá de Rotland]]''' <br/> #'''[[La Bauma Cornelhana]]''' <br/> #'''[[La Bauma d'Ostun]]''' <br/> #'''[[Bauma de Transit]]''' <br/> #'''[[Beufòrt de Gervana]]''' <br/> #'''[[Bèumont de Diés]]''' <br/> #'''[[Bèumont de Valença]]''' <br/> #'''[[Bèlmont e Montèls]]''' <br/> #'''[[Bèlregard de Barret]]''' <br/> #'''[[Baurièras]]''' <br/> #'''[[Bèuvalon]]''' <br/> #'''[[Bèuvesin (Droma)|Bèuvesin]]''' <br/> #'''[[La Beguda de Masenc]]''' <br/> #'''[[Bèlacomba e Tarandòu]]''' <br/> #'''[[Bèlagarda de Diés]]''' <br/> #'''[[Bénivay-Ollon]]''' <br/> #'''[[Besaias]]''' <br/> #'''[[Besinhan]]''' <br/> #'''[[Besaudun]]''' <br/> #'''[[Bonlieu-sur-Roubion]]''' <br/> #'''[[Boschet]]''' <br/> #'''[[Boulc]]''' <br/> #'''[[Bordèus]]''' <br/> #'''[[Lo Borg dau Peatge]]''' <br/> #'''[[Lo Borg de Valença]]''' <br/> #'''[[Bouvante]]''' <br/> #'''[[Bovièras]]''' <br/> #'''[[Bren]]''' <br/> #'''[[Breta]]''' <br/> #'''[[Lo Bois dei Baroniás]]''' <br/> #'''[[Chabuelh]]''' <br/> #'''[[Chabrelha]]''' <br/> #'''[[Le Chaffal]]''' <br/> #'''[[Chalancon]]''' <br/> #'''[[Chamaloc]]''' <br/> #'''[[Chamaret]]''' <br/> #'''[[Chanòsc e Curson]]''' <br/> #'''[[Chantamèrle]]''' <br/> #'''[[Chantamèrle de Grinhan]]''' <br/> #'''[[Chapèla de Vercòrs]]''' <br/> #'''[[La Charce]]''' <br/> #'''[[Charens]]''' <br/> #'''[[Charmas d'Erbaça]]''' <br/> #'''[[Charols]]''' <br/> #'''[[Charpei]]''' <br/> #'''[[Chastel-Arnaud]]''' <br/> #'''[[Chastèudoble]]''' <br/> #'''[[Chastelnòu de Bordeta]]''' <br/> #'''[[Chastelnòu del Ròse]]''' <br/> #'''[[Chastelnòu d'Isèra]]''' <br/> #'''[[Chastilhon de Diés]]''' <br/> #'''[[Châtillon-Saint-Jean]]''' <br/> #'''[[Chatusange e los Gobets]]''' <br/> #'''[[Chaudabona]]''' <br/> #'''[[La Chaudèira]]''' <br/> #'''[[Chauvac-Laux-Montaux]]''' <br/> #'''[[Chavana (Droma)|Chavana]]''' <br/> #'''[[Clansaias]]''' <br/> #'''[[Cleon d'Andran]]''' <br/> #'''[[Claireu]]''' <br/> #'''[[Cliosclat]]''' <br/> #'''[[Cobòna]]''' <br/> #'''[[Colonzèla]]''' <br/> #'''[[Combovin]]''' <br/> #'''[[Comps (Droma)|Comps]]''' <br/> #'''[[Condilhac]]''' <br/> #'''[[Condorcet (Droma)|Condorcet]]''' <br/> #'''[[Cornilhac (Droma)|Cornilhac]]''' <br/> #'''[[Cornilhon (Droma)|Cornilhon]]''' <br/> #'''[[La Cogorda]]''' <br/> #'''[[Crest]]''' <br/> #'''[[Croses e Ermitatge]]''' <br/> #'''[[Crúpias]]''' <br/> #'''[[Curnier]]''' <br/> #'''[[Diá]]''' <br/> #'''[[Dieulofet]]''' <br/> #'''[[Divajeu]]''' <br/> #'''[[Donzèra]]''' <br/> #'''[[Échevis]]''' <br/> #'''[[Erauma]]''' <br/> #'''[[Espelucha]]''' <br/> #'''[[Espenel]]''' <br/> #'''[[Establet]]''' <br/> #'''[[Estiala (Droma)|Estiala]]''' <br/> #'''[[Eurre]]''' <br/> #'''[[Aigalaia]]''' <br/> #'''[[Aiglui e l'Escolin]]''' <br/> #'''[[Aimue]]''' <br/> #'''[[Airòlas]]''' <br/> #'''[[Eisaüc]]''' <br/> #'''[[Félines-sur-Rimandoule]]''' <br/> #'''[[Ferrassières]]''' <br/> #'''[[Francilhon]]''' <br/> #'''[[La Garda d'Aimar]]''' <br/> #'''[[Génissieux]]''' <br/> #'''[[Gervans]]''' <br/> #'''[[Geissan]]''' <br/> #'''[[Gigòrs e Lauseron]]''' <br/> #'''[[Glandatge]]''' <br/> #'''[[Grâne]]''' <br/> #'''[[Lei Granjas Gontardas]]''' <br/> #'''[[Las Granjas]]''' <br/> #'''[[Grinhan]]''' <br/> #'''[[Gumiane]]''' <br/> #'''[[Ostun]]''' <br/> #'''[[Ison de la Broeissa]]''' <br/> #'''[[Jalhan]]''' <br/> #'''[[Jonchères]]''' <br/> #'''[[Laborèl]]''' <br/> #'''[[Lachau]]''' <br/> #'''[[Larnage]]''' <br/> #'''[[La Laupie]]''' <br/> #'''[[La Val d'Ais]]'''<br/> #'''[[Lemps (Droma)|Lemps]]'''<br/> #'''[[Leoncèl]]''' <br/> #'''[[Leschas]]''' <br/> #'''[[Liuron de Droma]]''' <br/> #'''[[L'Auriòu de Droma]]''' <br/> #'''[[Luc de Diés]]''' <br/> #'''[[Lutz de la Crotz Auta]]''' <br/> #'''[[Malatavèrna]]''' <br/> #'''[[Malissard]]''' <br/> #'''[[Manas (Droma)|Manas]]'''<br/> #'''[[Marches (Droma)|Marches]]''' <br/> #'''[[Marjais]]''' <br/> #'''[[Marinhac de Diés]]''' <br/> #'''[[Marçana]]''' <br/> #'''[[Marsàs]]''' <br/> #'''[[Menglon]]''' <br/> #'''[[Mercurol]]''' <br/> #'''[[Mérindol-les-Oliviers]]''' <br/> #'''[[Mevolhon]]''' <br/> #'''[[Mirabèu (Droma)|Mirabèu]]''' <br/> #'''[[Mirabel-et-Blacons]]'''<br/> #'''[[Mirmanda (Droma)|Mirmanda]]''' <br/> #'''[[Miscon]]''' <br/> #'''[[Molèiras de Glandàs]]''' <br/> #'''[[Mollans-sur-Ouvèze]]''' <br/> #'''[[Montauban d'Ovèsa]]''' <br/> #'''[[Montoliu (Droma)|Montoliu]]''' <br/> #'''[[Montboschier]]''' <br/> #'''[[Montbrison]]''' <br/> #'''[[Montbrun-les-Bains]]''' <br/> #'''[[Montclar-sur-Gervanne]]''' <br/> #'''[[Montalagier]]''' <br/> #'''[[Montélier]]''' <br/> #'''[[Montelaimar]]''' <br/> #'''[[Montferrand-la-Fare]]''' <br/> #'''[[Montfroc]]''' <br/> #'''[[Montguers]]''' <br/> #'''[[Montjòus-la Palhita]]''' <br/> #'''[[Montjoyer]]''' <br/> #'''[[Montlaur-en-Diois]]''' <br/> #'''[[Montmaur de Diés]]''' <br/> #'''[[Montmairan]]''' <br/> #'''[[Montoison]]''' <br/> #'''[[Montreal (Daufinat)|Montreal]]''' <br/> #'''[[Montsegur (Droma)|Montsegur]]''' <br/> #'''[[Montvendre]]'''<br/> #'''[[Mornans]]''' <br/> #'''[[La Mota de Chalancon]]'''<br/> #'''[[La Motte-Fanjas]]''' <br/> #'''[[Mours-Saint-Eusèbe]]'''<br/> #'''[[Niom]]''' <br/> #'''[[Ombleses]]''' <br/> #'''[[Orcinas]]''' <br/> #'''[[Orcha]]''' <br/> #'''[[Parnans]]''' <br/> #'''[[Lo Pègue]]''' <br/> #'''[[Pelòna]]''' <br/> #'''[[La Pena (Droma)|La Pena]]''' <br/> #'''[[Penas lo Sec]]''' <br/> #'''[[Peyrins]]''' <br/> #'''[[Peirús]]''' <br/> #'''[[Piégon]]''' <br/> #'''[[Piegròs e la Clastra]]''' <br/> #'''[[Pèiralata]]''' <br/> #'''[[Pèiralonga]]''' <br/> #'''[[Les Pilles]]''' <br/> #'''[[Plaisians]]''' <br/> #'''[[Lo Plan de Bais]]''' <br/> #'''[[Le Poët-Célard]]''' <br/> #'''[[Le Poët-en-Percip]]''' <br/> #'''[[Lo Poet Laval]]''' <br/> #'''[[Le Poët-Sigillat]]''' <br/> #'''[[Pomairòl]]''' <br/> #'''[[Ponet-et-Saint-Auban]]''' <br/> #'''[[Ponsas]]''' <br/> #'''[[Pont de Barret]]''' <br/> #'''[[Pont-de-l'Isère]]''' <br/> #'''[[Pontais]]''' <br/> #'''[[Portes-en-Valdaine]]''' <br/> #'''[[Pòrtas]]''' <br/> #'''[[Poyols]]''' <br/> #'''[[Pradèla]]''' <br/> #'''[[Les Prés]]''' <br/> #'''[[Propiac]]''' <br/> #'''[[Puèg Sant Martin]]''' <br/> #'''[[Puegiron]]''' <br/> #'''[[Réauville]]''' <br/> #'''[[Recobèu e Gençac]]''' <br/> #'''[[Reilhanette]]''' <br/> #'''[[Remusat]]''' <br/> #'''[[La Reparaa e Auriple]]''' <br/> #'''[[Rimont e Savèl]]''' <br/> #'''[[Rioms]]''' <br/> #'''[[La Ròcha Sant Segret e Becona]]''' <br/> #'''[[Rochebaudin]]''' <br/> #'''[[Ròchabruna (Droma)|Ròchabruna]]''' <br/> #'''[[Rochechinard]]''' <br/> #'''[[La Ròcha de Glun]]''' <br/> #'''[[Rochefort-en-Valdaine]]''' <br/> #'''[[Rochefort-Samson]]''' <br/> #'''[[Ròchaforchaa]]''' <br/> #'''[[Ròchaguda]]''' <br/> #'''[[La Roche-sur-Grane]]''' <br/> #'''[[La Ròcha dau Bois]]''' <br/> #'''[[La Rochette-du-Buis]]''' <br/> #'''[[Rumans d'Isèra]]''' <br/> #'''[[Romeyer]]''' <br/> #'''[[Rottier]]''' <br/> #'''[[Rossàs]]''' <br/> #'''[[Rosset]]''' <br/> #'''[[Roussieux]]''' <br/> #'''[[Roinac]]''' <br/> #'''[[Saüna]]''' <br/> #'''[[Salhans (Droma)|Salhans]]''' <br/> #'''[[Sant Anhan de Vercòrs]]''' <br/> #'''[[Sant Andiòu (Droma)|Sant Andiòu]]''' <br/> #'''[[Sant Auban d'Ovèsa]]''' <br/> #'''[[Sent Bardol]]'''<br/> #'''[[Sant Benest]]'''<br/> #'''[[Sant Disier]]''' <br/> #'''[[Sant Donat]]''' <br/> #'''[[Santa Crotz (Droma)|Santa Crotz]]''' <br/> #'''[[Santa Eulalia de Roians]]''' <br/> #'''[[Sainte-Euphémie-sur-Ouvèze]]''' <br/> #'''[[Santa Jala]]''' <br/> #'''[[Sant Ferriòu]]''' <br/> #'''[[Saint-Gervais-sur-Roubion]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de Roians]]''' <br/> #'''[[Sant Julian de Quint]]''' <br/> #'''[[Sant Julian de Vercòrs]]'''<br/> #'''[[Sant Laurenç de Roians]]''' <br/> #'''[[Sant Marcèu de Sauset]]''' <br/> #'''[[Sant Marçau de Valença]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de Vercòrs]]''' <br/> #'''[[Saint-Martin-le-Colonel]]''' <br/> #'''[[Saint-Maurice-sur-Eygues]]''' <br/> #'''[[Sant Mai]]'''<br/> #'''[[Sant Nazari de Roians]]''' <br/> #'''[[Sant Nazari dau Desert]]''' <br/> #'''[[Sant Pantali (Daufinat)|Sant Pantali]]''' <br/> #'''[[Sant Pau de Rumans]]''' <br/> #'''[[Sant Pau de Tricastin]]'''<br/> #'''[[Sant Restit]]''' <br/> #'''[[Sant Roman]]''' <br/> #'''[[Sant Sauvador de Diés]]''' <br/> #'''[[Sant Sauvador Governet]]''' <br/> #'''[[Sant Tomàs de Roians]]'''<br/> #'''[[Sent Vincenç de Charpei]]''' <br/> #'''[[Salettes (Droma)|Salettes]]''' <br/> #'''[[Salas (Droma)|Salas]]''' <br/> #'''[[Sau (Droma)|Sau]]''' <br/> #'''[[Saussa]]''' <br/> #'''[[Sauset (Droma)|Sauset]]''' <br/> #'''[[Savasse]]''' <br/> #'''[[Sederon]]''' <br/> #'''[[Serves-sur-Rhône]]''' <br/> #'''[[Solerieu]]''' <br/> #'''[[Souspierre]]''' <br/> #'''[[Soyans]]''' <br/> #'''[[Susa la Rossa]]''' <br/> #'''[[Susa (Droma)|Susa]]''' <br/> #'''[[Tinh de l'Ermitatge]]''' <br/> #'''[[Taulinhan]]''' <br/> #'''[[Teyssières]]''' <br/> #'''[[Les Tonils]]''' <br/> #'''[[La Toscha]]''' <br/> #'''[[Les Tourrettes]]''' <br/> #'''[[Treschenu-Creyers]]''' <br/> #'''[[Triors]]''' <br/> #'''[[Truinas]]''' <br/> #'''[[Tuleta (Droma)|Tuleta]]''' <br/> #'''[[Upie]]''' <br/> #'''[[Vachèiras de Quint]]''' <br/> #'''[[Vau Maravèu]]''' <br/> #'''[[Valaurie]]''' <br/> #'''[[Vaudroma]]''' <br/> #'''[[Valença]]''' <br/> #'''[[Valosa]]''' <br/> #'''[[Vassieux-en-Vercors]]''' <br/> #'''[[Vaunaveys-la-Rochette]]''' <br/> #'''[[Veaunes]]''' <br/> #'''[[Venterol (Droma)|Venterol]]''' <br/> #'''[[Ventairòu]]''' <br/> #'''[[Verclausa]]''' <br/> #'''[[Vercoiran]]''' <br/> #'''[[Véronne]]''' <br/> #'''[[Vers-sur-Méouge]]''' <br/> #'''[[Vesc (Daufinat)|Vesc]]''' <br/> #'''[[Villebois-les-Pins]]''' <br/> #'''[[Vilafrancha dau Chastèu]]''' <br/> #'''[[Vilaperdritz]]''' <br/> #'''[[Vinsòbres]]''' <br/> #'''[[Volvent]]''' <br/> == [[Gard (departament)|Gard]]: 352 comunas == #'''[[Aigaliers]]''' <br/> #'''[[Aigremont (Gard)|Aigremont]]''' <br/> #'''[[Aigas Mòrtas]]''' <br/> #'''[[Aigas Vivas (Gard)|Aigas Vivas]]''' <br/> #'''[[Aiguesa]]''' <br/> #'''[[Aimargues]]''' <br/> #'''[[Alès]]''' <br/> #'''[[Alègre]]''' <br/> #'''[[Alzon]]''' <br/> #'''[[Andusa]]''' <br/> #'''[[Angles (Gard)|Angles]]''' <br/> #'''[[Aramon (Gard)|Aramon]]''' <br/> #'''[[Argiliers]]''' <br/> #'''[[Arpalhargues e Aurelhac]]''' <br/> #'''[[Arfi]]''' <br/> #'''[[Arre (Gard)|Arre]]''' <br/> #'''[[Arrigàs]]''' <br/> #'''[[Aspèras]]''' <br/> #'''[[Aubais]]''' <br/> #'''[[Aubòrn]]''' <br/> #'''[[Aubuçargues]]''' <br/> #'''[[Aujac (Gard)|Aujac]]''' <br/> #'''[[Oiargues]]''' <br/> #'''[[Aulaç]]''' <br/> #'''[[Aumessaç]]''' <br/> #'''[[Avesa (Gard)|Avesa]]''' <br/> #'''[[Bagarn (Gard)|Bagarn]]''' <br/> #'''[[Banhòus de Céser]]''' <br/> #'''[[Barjac (Gard)|Barjac]]''' <br/> #'''[[Baron (Gard)|Baron]]''' <br/> #'''[[La Bastida d'En Gras]]''' <br/> #'''[[Bèuvesin (Gard)|Bèuvesin]]''' <br/> #'''[[Bèlagarda (Gard)|Bèlagarda]]''' <br/> #'''[[Bèuveser]]''' <br/> #'''[[Berniç]]''' <br/> #'''[[Besseja]]''' <br/> #'''[[Beç e Esparron]]''' <br/> #'''[[Besoça]]''' <br/> #'''[[Blandaç]]''' <br/> #'''[[Blausac]]''' <br/> #'''[[Boisset e Gaujac]]''' <br/> #'''[[Boissièira (Gard)|Boissièira]]''' <br/> #'''[[Bònavau]]''' <br/> #'''[[Bordesac]]''' <br/> #'''[[Bocoiran e Nosièira]]''' <br/> #'''[[Bolhargues]]''' <br/> #'''[[Boquet]]''' <br/> #'''[[Bordic]]''' <br/> #'''[[Bragaçargues]]''' <br/> #'''[[Branós e las Talhadas]]''' <br/> #'''[[Brèu e Salagòssa]]''' <br/> #'''[[Brinhon]]''' <br/> #'''[[Broset d'Alès]]''' <br/> #'''[[Broset de Quiçac]]''' <br/> #'''[[La Bruguièira (Gard)|La Bruguièira]]''' <br/> #'''[[Cabrièiras (Gard)|Cabrièiras]]''' <br/> #'''[[La Cadièira e Cambon]]''' <br/> #'''[[Lo Cailar (Gard)|Lo Cailar]]''' <br/> #'''[[Caissargues]]''' <br/> #'''[[La Caumeta]]''' <br/> #'''[[Cauviçon]]''' <br/> #'''[[Campèstre e lo Luc]]''' <br/> #'''[[Canaulas e l'Argentièira]]''' <br/> #'''[[Canas e Clairan]]''' <br/> #'''[[La Capèla e Masmolena]]''' <br/> #'''[[Cardet (Gard)|Cardet]]''' <br/> #'''[[Carnaç]]''' <br/> #'''[[Carçan]]''' <br/> #'''[[Cassinhòlas (Gard)|Cassinhòlas]]''' <br/> #'''[[Castèlnòu e Valença]]''' <br/> #'''[[Castilhon de Gard]]''' <br/> #'''[[Lo Causse Begon]]''' <br/> #'''[[Cavairac]]''' <br/> #'''[[Caubilhargues]]''' <br/> #'''[[Cendrats]]''' <br/> #'''[[Lo Chambon (Gard)|Lo Chambon]]''' <br/> #'''[[Chambonrigaud]]''' <br/> #'''[[Chusclan]]''' <br/> #'''[[Clarençac]]''' <br/> #'''[[Codonhan]]''' <br/> #'''[[Codolet]]''' <br/> #'''[[Colhaç]]''' <br/> #'''[[Colòrgas]]''' <br/> #'''[[Colonhac]]''' <br/> #'''[[Combaç]]''' <br/> #'''[[Combs (Gard)|Combs]]''' <br/> #'''[[Concolas]]''' <br/> #'''[[Congènhas]]''' <br/> #'''[[Conauç]]''' <br/> #'''[[Concairac]]''' <br/> #'''[[Corbés]]''' <br/> #'''[[Corcòna]]''' <br/> #'''[[Cornilhon]]''' <br/> #'''[[Corri]]''' <br/> #'''[[Crespian]]''' <br/> #'''[[Lo Cròs]]''' <br/> #'''[[Cruvièrs e las Corts]]''' <br/> #'''[[Dèus]]''' <br/> #'''[[Dion (Gard)|Dion]]''' <br/> #'''[[Domasan]]''' <br/> #'''[[Daumeçargues]]''' <br/> #'''[[Dórbias]]''' <br/> #'''[[Durfòrt e Sent Martin de Sossenac]]''' <br/> #'''[[Estesargues]]''' <br/> #'''[[L'Estrechura]]''' <br/> #'''[[Euset]]''' <br/> #'''[[Flaus]]''' <br/> #'''[[Foissac (Gard)|Foissac]]''' <br/> #'''[[Fònts (Gard)|Fònts]]''' <br/> #'''[[Fonts de Lussan]]''' <br/> #'''[[Fontanès (Gard)|Fontanès]]''' <br/> #'''[[Fontarecha]]''' <br/> #'''[[Fornés]]''' <br/> #'''[[Forcas]]''' <br/> #'''[[Fressac]]''' <br/> #'''[[Castilhon de Ganhièira]]''' <br/> #'''[[Galhan]]''' <br/> #'''[[Gajan (Gard)|Gajan]]''' <br/> #'''[[Galargues (Gard)|Galargues]]''' <br/> #'''[[Lo Garn]]''' <br/> #'''[[Garons]]''' <br/> #'''[[Garriga e Senta Olha]]''' <br/> #'''[[Gaujac (Gard)|Gaujac]]''' <br/> #'''[[Generac (Gard)|Generac]]''' <br/> #'''[[Generargues]]''' <br/> #'''[[Ginolhac (Gard)|Ginolhac]]''' <br/> #'''[[Godargues]]''' <br/> #'''[[La Grand Comba]]''' <br/> #'''[[Lo Grau dau Rei]]''' <br/> #'''[[Issirac]]''' <br/> #'''[[Jonquièra de Sent Vincenç]]''' <br/> #'''[[Junàs]]''' <br/> #'''[[La Melosa]]''' <br/> #'''[[L'Anglada]]''' <br/> #'''[[Lanuèjols (Gard)|Lanuèjols]]''' <br/> #'''[[La Sala (Gard)|La Sala]]''' <br/> #'''[[Laudun]]''' <br/> #'''[[La Val (Gard)|La Val]]''' <br/> #'''[[La Vau de Sant Roman]]''' <br/> #'''[[Lècas]]''' <br/> #'''[[Ledenon]]''' <br/> #'''[[Ledinhan]]''' <br/> #'''[[Lesan]]''' <br/> #'''[[Lièuc]]''' <br/> #'''[[Lirac]]''' <br/> #'''[[Logrian-Florian]]''' <br/> #'''[[Lussan (Gard)|Lussan]]''' <br/> #'''[[Los Mages]]''' <br/> #'''[[Malon e Elze]]''' <br/> #'''[[Mandagon]]''' <br/> #'''[[Manduèlh]]''' <br/> #'''[[Margarida (Gard)|Margarida]]''' <br/> #'''[[Març (Gard)|Març]]''' <br/> #'''[[Martinhargues]]''' <br/> #'''[[Lo Martinet]]''' <br/> #'''[[Maruèjols de Gardon]]''' <br/> #'''[[Maçanas (Gard)|Maçanas]]''' <br/> #'''[[Macilhargues e Atuèg]]''' <br/> #'''[[Maureçargues]]''' <br/> #'''[[Mejanas e lo Clap]]''' <br/> #'''[[Mejanas d'Alès]]''' <br/> #'''[[Meinas]]''' <br/> #'''[[Mairanas]]''' <br/> #'''[[Mialet (Gard)|Mialet]]''' <br/> #'''[[Milhau (Gard)|Milhau]]''' <br/> #'''[[Molièras e Cavalhac]]''' <br/> #'''[[Molièras de Céser]]''' <br/> #'''[[Monoblet]]''' <br/> #'''[[Monts (Gard)|Monts]]''' <br/> #'''[[Montanhac (Gard)|Montanhac]]''' <br/> #'''[[Montaren e Sent Medier]]''' <br/> #'''[[Montclús (Gard)|Montclús]]''' <br/> #'''[[Montdardièr]]''' <br/> #'''[[Montelhs (Gard)|Montelhs]]''' <br/> #'''[[Montfaucon (Gard)|Montfaucon]]''' <br/> #'''[[Montfrin]]''' <br/> #'''[[Montinhargues]]''' <br/> #'''[[Montmirat]]''' <br/> #'''[[Montpesat (Gard)|Montpesat]]''' <br/> #'''[[Molesan]]''' <br/> #'''[[Moçac (Gard)|Moçac]]''' <br/> #'''[[Murs (Gard)|Murs]]''' <br/> #'''[[Najas e Solòrgues]]''' <br/> #'''[[Navacèlas]]''' <br/> #'''[[Nèrç]]''' <br/> #'''[[Nimes]]''' <br/> #'''[[Nòstra Dama de la Rovièira]]''' <br/> #'''[[Orsan]]''' <br/> #'''[[Ortons, Serinhan e Quilhan]]''' <br/> #'''[[Parinhargues]]''' <br/> #'''[[Pèiramala]]''' <br/> #'''[[Peiròlas (Gard)|Peiròlas]]''' <br/> #'''[[Lo Pin (Gard)|Lo Pin]]''' <br/> #'''[[Los Plans (Gard)|Los Plans]]''' <br/> #'''[[Los Plantièrs]]''' <br/> #'''[[Pomièrs]]''' <br/> #'''[[Pompinhan (Gard)|Pompinhan]]''' <br/> #'''[[Lo Pònt Sant Esperit]]''' <br/> #'''[[Pontelhs e Bresís]]''' <br/> #'''[[Pòrtas (Gard)|Pòrtas]]''' <br/> #'''[[Potelièiras]]''' <br/> #'''[[Pinhadorèissa]]''' <br/> #'''[[Pous (Gard)|Pous]]''' <br/> #'''[[Posilhac]]''' <br/> #'''[[Puègredond]]''' <br/> #'''[[Puejaut]]''' <br/> #'''[[Quiçac (Gard)|Quiçac]]''' <br/> #'''[[Redeçan]]''' <br/> #'''[[Remolins (Gard)|Remolins]]''' <br/> #'''[[Reven]]''' <br/> #'''[[Ribauta e las Tavèrnas]]''' <br/> #'''[[Ribièiras (Gard)|Ribièiras]]''' <br/> #'''[[Robiac e Ròca-sadola]]''' <br/> #'''[[Ròcafòrt de Gardon]]''' <br/> #'''[[Ròchaguda (Gard)|Ròchaguda]]''' <br/> #'''[[Rodilhan]]''' <br/> #'''[[Rògas]]''' <br/> #'''[[Ròcadun]]''' <br/> #'''[[Ròcamaura]]''' <br/> #'''[[La Ròca de Céser]]''' <br/> #'''[[Rosson]]''' <br/> #'''[[La Rovièira]]''' <br/> #'''[[Sabran (Gard)|Sabran]]''' <br/> #'''[[Sent Aleissandre]]''' <br/> #'''[[Sant Ambruèis]]''' <br/> #'''[[Sent Andrieu d'Olerargues]]''' <br/> #'''[[Sent Andrieu de Magencolas]]''' <br/> #'''[[Sent Andrieu de Ròcapertús]]''' <br/> #'''[[Sant Andrieu de Valbornha]]''' <br/> #'''[[Sent Bausèli (Gard)|Sent Bausèli]]''' <br/> #'''[[Sent Beneset]]''' <br/> #'''[[Sent Bonet de Salendrenca]]''' <br/> #'''[[Sent Bonet del Gard]]''' <br/> #'''[[Sent Breç (Gard)|Sent Breç]]''' <br/> #'''[[Sent Breçon]]''' <br/> #'''[[Sent Cesari de Grasinhan]]''' <br/> #'''[[Sench Agde]]''' <br/> #'''[[Sent Cristòu de Rodièra]]''' <br/> #'''[[Sent Cristòu d'Alès]]''' <br/> #'''[[Sent Clement (Gard)|Sent Clement]]''' <br/> #'''[[Sent Còsme e Maruèjols]]''' <br/> #'''[[Sent Daunís]]''' <br/> #'''[[Sent Desèri]]''' <br/> #'''[[Sent Dionisi]]''' <br/> #'''[[Senta Anastasiá]]''' <br/> #'''[[Senta Cecília d'Andòrge]]''' <br/> #'''[[Senta Crotz de Cadèrla]]''' <br/> #'''[[Sent Estève de l'Ome]]''' <br/> #'''[[Sent Estève dei Sòrbs]]''' <br/> #'''[[Sent Feliç de Palhièira]]''' <br/> #'''[[Sent Florenç d'Ausona]]''' <br/> #'''[[Sent Genièis de Comolaç]]''' <br/> #'''[[Sent Ginièis de Malgoiriés]]''' <br/> #'''[[Sent Gervàs]]''' <br/> #'''[[Sent Gervasi]]''' <br/> #'''[[Sant Geli]]''' <br/> #'''[[Sent Alari de Bretmàs]]''' <br/> #'''[[Sent Alari d'Ausilhan]]''' <br/> #'''[[Sent Ipolit de Caton]]''' <br/> #'''[[Sent Ipolit de Montagut]]''' <br/> #'''[[Sent Ipolit]]''' <br/> #'''[[Sent Joan de Ceirargues]]''' <br/> #'''[[Vilaseca (Gard)|Vilaseca]]''' <br/> #'''[[Sent Joan de Maruèjols e Avejan]]''' <br/> #'''[[Sent Joan de Sèrres]]''' <br/> #'''[[Sent Joan de Ceba]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de Gardonenca]]''' <br/> #'''[[Sent Joan del Pin]]''' <br/> #'''[[Sent Julian de Cassanhaç]]''' <br/> #'''[[Sent Julian de la Nau]]''' <br/> #'''[[Sent Julian de Pairolaç]]''' <br/> #'''[[Sent Julian dels Rosiers]]''' <br/> #'''[[Sent Just e Vaquièiras]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de Gosa]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de Carnòls]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç deis Aubres]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de la Verneda]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç del Minièr]]''' <br/> #'''[[Sant Mamet del Gard]]''' <br/> #'''[[Sent Marcèu de Carreireta]]''' <br/> #'''[[Sent Marçau (Gard)|Sent Marçau]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de Valgalga]]''' <br/> #'''[[Sent Maurici de Casasvièlhas]]''' <br/> #'''[[Sent Maissemin]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèu d'Euset]]''' <br/> #'''[[Sent Nazari (Gard)|Sent Nazari]]''' <br/> #'''[[Sent Nazari de Gàrdia]]''' <br/> #'''[[Sent Paulet de Caisson]]''' <br/> #'''[[Sent Pau de la Còsta]]''' <br/> #'''[[Sent Pau dei Fònts]]''' <br/> #'''[[Sent Ponç de la Cam]]''' <br/> #'''[[Sent Privat de Champclaus]]''' <br/> #'''[[Sent Privat dels Vièlhs]]''' <br/> #'''[[Sent Quentin de la Terralha]]''' <br/> #'''[[Sent Roman de Codièira]]''' <br/> #'''[[Sent Sauvaire e Camriu]]''' <br/> #'''[[Sent Sebastian d'Agrifuèlh]]''' <br/> #'''[[Sent Sifret]]''' <br/> #'''[[Sent Teodorit]]''' <br/> #'''[[Sent Victor de Maucap]]''' <br/> #'''[[Sent Victor deis Olas]]''' <br/> #'''[[Sent Victor de la Còsta]]''' <br/> #'''[[Salasac]]''' <br/> #'''[[Salindres]]''' <br/> #'''[[Salinèla]]''' <br/> #'''[[Las Salas de Gardon]]''' <br/> #'''[[Sanilhac e Sagriers]]''' <br/> #'''[[Sardan]]''' <br/> #'''[[Saumana (Gard)|Saumana]]''' <br/> #'''[[Sauve (Gard)|Sauve]]''' <br/> #'''[[Sauvatèrra (Gard)|Sauvatèrra]]''' <br/> #'''[[Sauset (Gard)|Sauset]]''' <br/> #'''[[Savinhargues]]''' <br/> #'''[[Sase]]''' <br/> #'''[[Seneschàs]]''' <br/> #'''[[Saranhac]]''' <br/> #'''[[Servaç]]''' <br/> #'''[[Cervier e la Bauma]]''' <br/> #'''[[Sèina (Gard)|Sèina]]''' <br/> #'''[[Someire]]''' <br/> #'''[[Sodòrgues]]''' <br/> #'''[[Sostèla]]''' <br/> #'''[[Sauvinhargues]]''' <br/> #'''[[Sumèna]]''' <br/> #'''[[Tavèus]]''' <br/> #'''[[Taraus]]''' <br/> #'''[[Tesiers]]''' <br/> #'''[[Toiraç]]''' <br/> #'''[[Tornac]]''' <br/> #'''[[Trescas]]''' <br/> #'''[[Trève]]''' <br/> #'''[[Uchau]]''' <br/> #'''[[Usès]]''' <br/> #'''[[Vabres (Gard)|Vabres]]''' <br/> #'''[[Valabrega]]''' <br/> #'''[[Valabriç]]''' <br/> #'''[[Valerargues]]''' <br/> #'''[[Valerauga]]''' <br/> #'''[[Valaiguièra]]''' <br/> #'''[[Vauverd]]''' <br/> #'''[[Venejan]]''' <br/> #'''[[Verdfuèlh]]''' <br/> #'''[[Vergesa]]''' <br/> #'''[[La Vernareda]]''' <br/> #'''[[Vèrç]]''' <br/> #'''[[Vestric e Candiac]]''' <br/> #'''[[Vesenòbre]]''' <br/> #'''[[Vic e lo Fesc]]''' <br/> #'''[[Lo Vigan]]''' <br/> #'''[[Vilanòva d'Avinhon]]''' <br/> #'''[[Vilavièlha]]''' <br/> #'''[[Virsec]]''' <br/> == [[Nauta Garona]]: 590 comunas == #'''[[Agassac]]''' <br/> #'''[[Anhas]]''' <br/> #'''[[Crefuèlha]]''' <br/> #'''[[Alan|Alan]]''' <br/> #'''[[Albiac (Lauragués)|Albiac]]''' <br/> #'''[[Ambacs]]''' <br/> #'''[[Anan]]''' <br/> #'''[[Antishan de Frontinhan]]''' <br/> #'''[[Antinhac]]''' <br/> #'''[[Arbast]]''' <br/> #'''[[Arbon (Nauta Garona)|Arbon]]''' <br/> #'''[[Ardièja]]''' <br/> #'''[[Arguenòs]]''' <br/> #'''[[Argut]]''' <br/> #'''[[Arlòs]]''' <br/> #'''[[Arnaud Guilhèm]]''' <br/> #'''[[Artiga (Nauta Garona)|Artiga]]''' <br/> #'''[[Aspèth]]''' <br/> #'''[[Aspreth e eth Sarrat]]''' <br/> #'''[[Aucamvila]]''' <br/> #'''[[Aulon (Nauta Garona)|Aulon]]''' <br/> #'''[[Auranha]]''' <br/> #'''[[Aurevila]]''' <br/> #'''[[Auriac de Vendinèla]]''' <br/> #'''[[Aurivalh]]''' <br/> #'''[[Aurinhac]]''' <br/> #'''[[Aurinh]]''' <br/> #'''[[Aussen (Nauta Garona)|Aussen]]''' <br/> #'''[[Ausson]]''' <br/> #'''[[Aussona]]''' <br/> #'''[[Autariba]]''' <br/> #'''[[Ausàs (Nauta Garona)|Ausàs]]''' <br/> #'''[[Ausevila Tolosana]]''' <br/> #'''[[Ausièla]]''' <br/> #'''[[Avinhonet de Lauragués]]''' <br/> #'''[[Aigas Vivas (Nauta Garona)|Aigas Vivas]]''' <br/> #'''[[Asàs]]''' <br/> #'''[[Baishàs]]''' <br/> #'''[[Baishòs]]''' <br/> #'''[[Bagiri]]''' <br/> #'''[[Banhèras de Luishon]]''' <br/> #'''[[Belestar (Nauta Garona)|Belestar]]''' <br/> #'''[[Balmar]]''' <br/> #'''[[Barbasan]]''' <br/> #'''[[Varenh]]''' <br/> #'''[[Vaths]]''' <br/> #'''[[Basièja]]''' <br/> #'''[[Basús]]''' <br/> #'''[[Vauchalòt]]''' <br/> #'''[[Bèuhòrt]]''' <br/> #'''[[Bèumont de Lesat]]''' <br/> #'''[[Bèlpuèg (Tolosan)|Bèlpuèg]]''' <br/> #'''[[Bautevila]]''' <br/> #'''[[Bauvila]]''' <br/> #'''[[Bausèla]]''' <br/> #'''[[Bèlberaud]]''' <br/> #'''[[Bèlvéser de Lauragués]]''' <br/> #'''[[Bèthvéder de Comenge]]''' <br/> #'''[[Belestar de Lauragués]]''' <br/> #'''[[Bèragarda e Senta Maria]]''' <br/> #'''[[Bèrasèrra]]''' <br/> #'''[[Benca]]''' <br/> #'''[[Benque (Nauta Garona)|Benque]]''' <br/> #'''[[Berat]]''' <br/> #'''[[Becièras]]''' <br/> #'''[[Vedins e Garraus]]''' <br/> #'''[[Vilhèra (Nauta Garona)|Vilhèra]]''' <br/> #'''[[Binòs]]''' <br/> #'''[[Blanhac]]''' <br/> #'''[[Blajan]]''' <br/> #'''[[Bòsc de la Pèira]]''' <br/> #'''[[Boisheda]]''' <br/> #'''[[Bondigós]]''' <br/> #'''[[Bonrepaus Riquet]]''' <br/> #'''[[Bonrepaus d'Aussonèra]]''' <br/> #'''[[Eras Bòrdas d'Arribèra]]''' <br/> #'''[[Lo Bòrn (Nauta Garona)|Lo Bòrn]]''' <br/> #'''[[Bodrac]]''' <br/> #'''[[Bonlòc (Nauta Garona)|Bonlòc]]''' <br/> #'''[[Bolonha de Gessa]]''' <br/> #'''[[Borg de Guelh]]''' <br/> #'''[[Le Borg de Sant Bernat]]''' <br/> #'''[[Boussan]]''' <br/> #'''[[Bossens (Nauta Garona)|Bossens]]''' <br/> #'''[[Bots]]''' <br/> #'''[[Bodin]]''' <br/> #'''[[Bragairac]]''' <br/> #'''[[Brats (Nauta Garona)|Brats]]''' <br/> #'''[[Bretz]]''' <br/> #'''[[Brinhemont]]''' <br/> #'''[[Bruguièras]]''' <br/> #'''[[Burgalais]]''' <br/> #'''[[Le Burgau]]''' <br/> #'''[[Buset de Tarn]]''' <br/> #'''[[Cabanac e Casaus]]''' <br/> #'''[[Cabanac e Seguenvila]]''' <br/> #'''[[Le Cabanial]]''' <br/> #'''[[Cadors]]''' <br/> #'''[[Canhac]]''' <br/> #'''[[Calmont (Lauragués)|Calmont]]''' <br/> #'''[[Campbernat]]''' <br/> #'''[[Cambiac]]''' <br/> #'''[[Canens]]''' <br/> #'''[[Capens]]''' <br/> #'''[[Caragodas]]''' <br/> #'''[[Caramanh (Lauragués)|Caramanh]]''' <br/> #'''[[Carbona]]''' <br/> #'''[[Cardelhac]]''' <br/> #'''[[Cassinhabèra e Tornàs]]''' <br/> #'''[[Cassanha (Nauta Garona)|Cassanha]]''' <br/> #'''[[Castanhac]]''' <br/> #'''[[Castanheda (Nauta Garona)|Castanheda]]''' <br/> #'''[[Castanet Tolosan]]''' <br/> #'''[[Castèthviague]]''' <br/> #'''[[Castèthgalhard]]''' <br/> #'''[[Castèlginèst]]''' <br/> #'''[[Castèlmauron]]''' <br/> #'''[[Castèlnau d'Estretasfonts]]''' <br/> #'''[[Castèthnau Picampau]]''' <br/> #'''[[Le Casterar]]''' <br/> #'''[[Casterar e Vinhòlas]]''' <br/> #'''[[Castia de la Branda]]''' <br/> #'''[[Castilhon de Larbost]]''' <br/> #'''[[Castilhon de Sent Martòri]]''' <br/> #'''[[Catervièla]]''' <br/> #'''[[Caubiac]]''' <br/> #'''[[Caubós]]''' <br/> #'''[[Caujac]]''' <br/> #'''[[Casac]]''' <br/> #'''[[Cadelh e las Penas]]''' <br/> #'''[[Casarilh e Tamborés]]''' <br/> #'''[[Casaunaus]]''' <br/> #'''[[Casau de Lairiça]]''' <br/> #'''[[Casaus de Larbost]]''' <br/> #'''[[Casanava de Montaut]]''' <br/> #'''[[Casèras]]''' <br/> #'''[[Cepet]]''' <br/> #'''[[Cessalas]]''' <br/> #'''[[Charlàs]]''' <br/> #'''[[Shaum]]''' <br/> #'''[[Shenh Dessús]]''' <br/> #'''[[Siadors]]''' <br/> #'''[[Cièr de Luishon]]''' <br/> #'''[[Cièr d'Arribèra]]''' <br/> #'''[[Cièrp e Gaud]]''' <br/> #'''[[Senta Gabèla]]''' <br/> #'''[[Cirés]]''' <br/> #'''[[Clarac (Nauta Garona)|Clarac]]''' <br/> #'''[[Clarmont (Nauta Garona)|Clarmont]]''' <br/> #'''[[Colomièrs]]''' <br/> #'''[[Còrnabarriu]]''' <br/> #'''[[Corronsac]]''' <br/> #'''[[Coèlhas]]''' <br/> #'''[[Coladèra]]''' <br/> #'''[[Coreth]]''' <br/> #'''[[Còths]]''' <br/> #'''[[Cunhaus]]''' <br/> #'''[[Cuguron]]''' <br/> #'''[[Eth Cunh]]''' <br/> #'''[[Daus]]''' <br/> #'''[[Dèime]]''' <br/> #'''[[Dònevila]]''' <br/> #'''[[Dremil e La Faja]]''' <br/> #'''[[Drudàs]]''' <br/> #'''[[Èunas]]''' <br/> #'''[[Empèuts]]''' <br/> #'''[[En Causse]]''' <br/> #'''[[Èus]]''' <br/> #'''[[Escalquens]]''' <br/> #'''[[Escanacraba]]''' <br/> #'''[[Escolís]]''' <br/> #'''[[Espanés]]''' <br/> #'''[[Esparron (Nauta Garona)|Esparron]]''' <br/> #'''[[Espèrça]]''' <br/> #'''[[Estadens]]''' <br/> #'''[[Estanhcarbon]]''' <br/> #'''[[Estenòs]]''' <br/> #'''[[Eup (Nauta Garona)|Eup]]''' <br/> #'''[[Havars (Comenge)|Havars]]''' <br/> #'''[[Le Faget]]''' <br/> #'''[[Le Falgar]]''' <br/> #'''[[Le Haugar]]''' <br/> #'''[[Fenolhet (Nauta Garona)|Fenolhet]]''' <br/> #'''[[Higaròu]]''' <br/> #'''[[Florenç]]''' <br/> #'''[[Fòlcarda]]''' <br/> #'''[[Fontbausard]]''' <br/> #'''[[Fontsòrbas]]''' <br/> #'''[[Fontanilhas]]''' <br/> #'''[[Hòrgas]]''' <br/> #'''[[Hòs]]''' <br/> #'''[[Hogaron]]''' <br/> #'''[[Forcasvals]]''' <br/> #'''[[Le Hosseret]]''' <br/> #'''[[Francarvila]]''' <br/> #'''[[Hranccasau]]''' <br/> #'''[[Francon (Nauta Garona)|Francon]]''' <br/> #'''[[Francavièla]]''' <br/> #'''[[Herishet]]''' <br/> #'''[[Fronsac (Nauta Garona)|Fronsac]]''' <br/> #'''[[Frontinhan de Comenge]]''' <br/> #'''[[Frontinhan de Savés]]''' <br/> #'''[[Frontonh]]''' <br/> #'''[[Frosins]]''' <br/> #'''[[Hustinhac]]''' <br/> #'''[[Ganhac de Garona]]''' <br/> #'''[[Galhac Tolzan]]''' <br/> #'''[[Galièr]]''' <br/> #'''[[Gantias]]''' <br/> #'''[[Garac]]''' <br/> #'''[[Gardog]]''' <br/> #'''[[Gargàs (Nauta Garona)|Gargàs]]''' <br/> #'''[[Garidèit]]''' <br/> #'''[[Garin (Nauta Garona)|Garin]]''' <br/> #'''[[Gaure]]''' <br/> #'''[[Gemilh]]''' <br/> #'''[[Genòs (Nauta Garona)|Genòs]]''' <br/> #'''[[Gençac de Bolonha]]''' <br/> #'''[[Gençac de Garona]]''' <br/> #'''[[Gibèl]]''' <br/> #'''[[Guaus de Larbost]]''' <br/> #'''[[Guaus de Luishon]]''' <br/> #'''[[Godets]]''' <br/> #'''[[Gordan e Polinhan]]''' <br/> #'''[[Gotavernissa]]''' <br/> #'''[[Gosens]]''' <br/> #'''[[Goirans]]''' <br/> #'''[[Granhaga]]''' <br/> #'''[[Gratens]]''' <br/> #'''[[Gratentorn]]''' <br/> #'''[[Grasac (Nauta Garona)|Grasac]]''' <br/> #'''[[Granada (Nauta Garona)|Granada]]''' <br/> #'''[[Grepiac]]''' <br/> #'''[[Guran]]''' <br/> #'''[[Herran]]''' <br/> #'''[[Hins (Nauta Garona)|Hins]]''' <br/> #'''[[Uòs]]''' <br/> #'''[[L'Illa de Haut]]''' <br/> #'''[[Le Gres]]''' <br/> #'''[[Aissús]]''' <br/> #'''[[Isaut]]''' <br/> #'''[[Jurvièla]]''' <br/> #'''[[Jusas (Nauta Garona)|Jusas]]''' <br/> #'''[[Jusèth d'Aisaut]]''' <br/> #'''[[Judèth de Luishon]]''' <br/> #'''[[Era Barta d'Inard]]''' <br/> #'''[[Era Barta d'Arribèra]]''' <br/> #'''[[La Barta de Lesa]]''' <br/> #'''[[La Bastida (Lauragués)|La Bastida]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Clarmont]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Paumèrs]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Sant Sarnin]]''' <br/> #'''[[La Bastideta]]''' <br/> #'''[[Labeja]]''' <br/> #'''[[Era Broquèra]]''' <br/> #'''[[La Bruguièra Dorçan]]''' <br/> #'''[[La Caunha]]''' <br/> #'''[[La Crotz e Falgarda]]''' <br/> #'''[[Era Hita Topièra]]''' <br/> #'''[[La Hita Bigordana]]''' <br/> #'''[[La Garda de Lauragués]]''' <br/> #'''[[La Gardèla de Lesa]]''' <br/> #'''[[La Gràcia de Dieu]]''' <br/> #'''[[L'Agraulet Sent Nicolau]]''' <br/> #'''[[La Haja]]''' <br/> #'''[[La Hitèra]]''' <br/> #'''[[Laloret e era Fitau]]''' <br/> #'''[[La Masquèra]]''' <br/> #'''[[Era Andòrta]]''' <br/> #'''[[Lantar]]''' <br/> #'''[[La Peirèra]]''' <br/> #'''[[La Peirosa e Fossat]]''' <br/> #'''[[Larcan]]''' <br/> #'''[[La Reula (Nauta Garona)|La Reula]]''' <br/> #'''[[Larran]]''' <br/> #'''[[Era Arròca]]''' <br/> #'''[[La Sèrra (Nauta Garona)|La Sèrra]]''' <br/> #'''[[Era Toa]]''' <br/> #'''[[La Tor]]''' <br/> #'''[[La Trapa]]''' <br/> #'''[[Launac]]''' <br/> #'''[[Launaguet]]''' <br/> #'''[[Lautinhac]]''' <br/> #'''[[Lauservila]]''' <br/> #'''[[La Valeta (Nauta Garona)|La Valeta]]''' <br/> #'''[[L'Avereit de Comenge]]''' <br/> #'''[[La Vernosa e la Caça]]''' <br/> #'''[[Lairac de Tarn]]''' <br/> #'''[[Lecuçan]]''' <br/> #'''[[Leja]]''' <br/> #'''[[Legavin]]''' <br/> #'''[[Les Cunhs]]''' <br/> #'''[[L'Espinassa]]''' <br/> #'''[[Eth Espitau]]''' <br/> #'''[[Era Espuga]]''' <br/> #'''[[Era Estela de Sent Martòri]]''' <br/> #'''[[Levinhac (Savés)|Levinhac]]''' <br/> #'''[[Les (Nauta Garona)|Les]]''' <br/> #'''[[L'Èrm (Nauta Garona)|L'Èrm]]''' <br/> #'''[[Lieoux]]''' <br/> #'''[[Lilhac]]''' <br/> #'''[[Lòdas]]''' <br/> #'''[[Longatges]]''' <br/> #'''[[Lobens de Lauragués]]''' <br/> #'''[[Lodet]]''' <br/> #'''[[Lorda (Nauta Garona)|Lorda]]''' <br/> #'''[[Lunats]]''' <br/> #'''[[Luscan]]''' <br/> #'''[[Luçan e Adelhac]]''' <br/> #'''[[Lutz (Lauragués)|Lutz]]''' <br/> #'''[[La Magdalena de Tarn]]''' <br/> #'''[[Malholàs]]''' <br/> #'''[[Malavedia]]''' <br/> #'''[[Mancius]]''' <br/> #'''[[Mana (Nauta Garona)|Mana]]''' <br/> #'''[[Marinhac (Nauta Garona)|Marinhac]]''' <br/> #'''[[Marinhac e las Claras]]''' <br/> #'''[[Marinhac e eras Pèiras]]''' <br/> #'''[[Marlhac]]''' <br/> #'''[[Marcahava]]''' <br/> #'''[[Marsolàs]]''' <br/> #'''[[Martissèrra]]''' <br/> #'''[[Martras de Ribèra]]''' <br/> #'''[[Martras Tolosana]]''' <br/> #'''[[Mascarvila]]''' <br/> #'''[[Massabrac]]''' <br/> #'''[[Mauran]]''' <br/> #'''[[Mauremont]]''' <br/> #'''[[Maurens (Nauta Garona)|Maurens]]''' <br/> #'''[[Moressac]]''' <br/> #'''[[Maurevila]]''' <br/> #'''[[Malvesin]]''' <br/> #'''[[Mauvesin (Nauta Garona)|Mauvesin]]''' <br/> #'''[[Mausac]]''' <br/> #'''[[Mairenha]]''' <br/> #'''[[Maseras de Salat]]''' <br/> #'''[[Mèles]]''' <br/> #'''[[Menvila]]''' <br/> #'''[[Merenvièla]]''' <br/> #'''[[Marvilar]]''' <br/> #'''[[Mervila]]''' <br/> #'''[[Milhars]]''' <br/> #'''[[Mirambèu]]''' <br/> #'''[[Miramont de Comenge]]''' <br/> #'''[[Miramont (Nauta Garona)|Miramont]]''' <br/> #'''[[Mirapeis de Tarn]]''' <br/> #'''[[Molans]]''' <br/> #'''[[Montcauv (Nauta Garona)|Montcauv]]''' <br/> #'''[[Mondavesan]]''' <br/> #'''[[Mondilhan]]''' <br/> #'''[[Mondonvila]]''' <br/> #'''[[Montdosilh]]''' <br/> #'''[[Monés]]''' <br/> #'''[[Monestròl]]''' <br/> #'''[[Monts (Nauta Garona)|Monts]]''' <br/> #'''[[Mont de Galièr]]''' <br/> #'''[[Montagut de Sava]]''' <br/> #'''[[Montastruc de Salias]]''' <br/> #'''[[Montastruc e la Conselhièra]]''' <br/> #'''[[Montastruc de Savés]]''' <br/> #'''[[Montauban de Luishon]]''' <br/> #'''[[Montaut (Nauta Garona)|Montaut]]''' <br/> #'''[[Montberaud]]''' <br/> #'''[[Montbernard]]''' <br/> #'''[[Montberon]]''' <br/> #'''[[Montbrun del Boscatge]]''' <br/> #'''[[Montbrun de Lauragués]]''' <br/> #'''[[Montclar de Comenge]]''' <br/> #'''[[Montclar de Lauragués]]''' <br/> #'''[[Montagut de Borjac]]''' <br/> #'''[[Montagut de Lauragués]]''' <br/> #'''[[Montespan (Nauta Garona)|Montespan]]''' <br/> #'''[[Montesquiu de Guitaud]]''' <br/> #'''[[Montesquiu de Lauragués]]''' <br/> #'''[[Montesquiu de Volvèstre]]''' <br/> #'''[[Montgalhard de Saliás]]''' <br/> #'''[[Montgalhard de Lauragués]]''' <br/> #'''[[Montgalhard de Sava]]''' <br/> #'''[[Montgasin]]''' <br/> #'''[[Montjard]]''' <br/> #'''[[Montgiscard]]''' <br/> #'''[[Montgràs]]''' <br/> #'''[[Montjòire]]''' <br/> #'''[[Montlaur (Lauragués)|Montlaur]]''' <br/> #'''[[Montmaurin]]''' <br/> #'''[[Montoliu de Sent Bernat]]''' <br/> #'''[[Montossin]]''' <br/> #'''[[Montpitòl]]''' <br/> #'''[[Montrabe]]''' <br/> #'''[[Montrejau]]''' <br/> #'''[[Montsaunèrs]]''' <br/> #'''[[Morvilas Bassas]]''' <br/> #'''[[Morvilas Nautas]]''' <br/> #'''[[Mostajon]]''' <br/> #'''[[Murèth]]''' <br/> #'''[[Nalhós]]''' <br/> #'''[[Nenigan]]''' <br/> #'''[[Nisan de Gessa]]''' <br/> #'''[[Noèr]]''' <br/> #'''[[Nogaret]]''' <br/> #'''[[Navelhas]]''' <br/> #'''[[Audars]]''' <br/> #'''[[Ondas]]''' <br/> #'''[[Òu]]''' <br/> #'''[[Òra]]''' <br/> #'''[[Palamenic]]''' <br/> #'''[[Paulhac (Nauta Garona)|Paulhac]]''' <br/> #'''[[Paishons]]''' <br/> #'''[[Pujabon]]''' <br/> #'''[[Puègbonieu]]''' <br/> #'''[[Puègbusca]]''' <br/> #'''[[Pegulhan]]''' <br/> #'''[[Pelapòrc (Nauta Garona)|Pelapòrc]]''' <br/> #'''[[Peiriçans]]''' <br/> #'''[[Peirosèt]]''' <br/> #'''[[Peishias]]''' <br/> #'''[[Pibrac]]''' <br/> #'''[[Le Pin de Balmar]]''' <br/> #'''[[Le Pin Murelet]]''' <br/> #'''[[Pins e Justaret]]''' <br/> #'''[[Pinsaguèl]]''' <br/> #'''[[Planha]]''' <br/> #'''[[Planhòla]]''' <br/> #'''[[Plasença deu Toish]]''' <br/> #'''[[Le Plan (Nauta Garona)|Le Plan]]''' <br/> #'''[[Poentís de Ribèra]]''' <br/> #'''[[Puntís d'Inard]]''' <br/> #'''[[Polastron (Nauta Garona)|Polastron]]''' <br/> #'''[[Pontpertusat]]''' <br/> #'''[[Pontlat e Talhaborg]]''' <br/> #'''[[Portèth d'Aspèth]]''' <br/> #'''[[Portèth de Luishon]]''' <br/> #'''[[Portèth de Garona]]''' <br/> #'''[[Pobòu]]''' <br/> #'''[[Pojarramet]]''' <br/> #'''[[Poi de Toish]]''' <br/> #'''[[Posa]]''' <br/> #'''[[Pradèra e les Borguets]]''' <br/> #'''[[Preservila]]''' <br/> #'''[[Propiari]]''' <br/> #'''[[Prunet (Lauragués)|Prunet]]''' <br/> #'''[[Puègdanièl]]''' <br/> #'''[[Poimaurin]]''' <br/> #'''[[Poisegur]]''' <br/> #'''[[Quint e Fontsagrivas]]''' <br/> #'''[[Ramonvila e Sant Anha]]''' <br/> #'''[[Reculhèr]]''' <br/> #'''[[Rebiga]]''' <br/> #'''[[Regadas]]''' <br/> #'''[[Renevila (Lauragués)|Renevila]]''' <br/> #'''[[Revèl]]''' <br/> #'''[[Riucasèr]]''' <br/> #'''[[Riumajor]]''' <br/> #'''[[Riumas]]''' <br/> #'''[[Rius (Volvèstre)|Rius]]''' <br/> #'''[[Riulàs]]''' <br/> #'''[[Ròcahòrt de Garona]]''' <br/> #'''[[Ròcas]]''' <br/> #'''[[Ròcacerièra (Nauta Garona)|Ròcacerièra]]''' <br/> #'''[[Roquetas]]''' <br/> #'''[[Arrueda]]''' <br/> #'''[[Rofiac Tolosan]]''' <br/> #'''[[Romens]]''' <br/> #'''[[Sabonèras]]''' <br/> #'''[[Sacorvièla]]''' <br/> #'''[[Següeda]]''' <br/> #'''[[Sant Alban (Nauta Garona)|Sant Alban]]''' <br/> #'''[[Sent Andrèu (Nauta Garona)|Sent Andrèu]]''' <br/> #'''[[Senta Aralha (Nauta Garona)|Senta Aralha]]''' <br/> #'''[[Sent Avantin]]''' <br/> #'''[[Sent Biat]]''' <br/> #'''[[Sant Bertran de Comenge]]''' <br/> #'''[[Sent Cesèrt]]''' <br/> #'''[[Sent Cristau (Nauta Garona)|Sent Cristau]]''' <br/> #'''[[Sent Clar de Ribèra]]''' <br/> #'''[[Santa Fe de Grefuèlha]]''' <br/> #'''[[Senta Fe de Peirolièras]]''' <br/> #'''[[Senta Liurada (Savés)]]''' <br/> #'''[[Sent Helitz deu Castèth]]''' <br/> #'''[[Sent Helitz e Saglan]]''' <br/> #'''[[Sant Felitz de Lauragués]]''' <br/> #'''[[Sent Harriòu]]''' <br/> #'''[[Sent Frajó]]''' <br/> #'''[[Sent Gaudenç]]''' <br/> #'''[[Sant Ginèst]]''' <br/> #'''[[Sant Germièr (Lauragués)|Sant Germièr]]''' <br/> #'''[[Sent Alari (Nauta Garona)|Sent Alari]]''' <br/> #'''[[Sent Inhan]]''' <br/> #'''[[Sent Joan le Nòu|Sent Joan le Nòu (L'Union)]]''' <br/> #'''[[Sent Joan le Vièlh]]''' <br/> #'''[[Sent Joan de l'Èrm]]''' <br/> #'''[[Sent Jòri]]''' <br/> #'''[[Sent Julian]]''' <br/> #'''[[Sent Julian de Garona]]''' <br/> #'''[[Sent Lari e Bojan]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç (Comenge)|Sent Laurenç]]''' <br/> #'''[[Sent Lon]]''' <br/> #'''[[Sent Lop]]''' <br/> #'''[[Sent Lop de Comenge]]''' <br/> #'''[[Sent Lis]]''' <br/> #'''[[Sent Memet]]''' <br/> #'''[[Sent Marcèl e Paulèl]]''' <br/> #'''[[Sent Marcèth]]''' <br/> #'''[[Sent Martòri]]''' <br/> #'''[[Sent Mesard (Nauta Garona)|Sent Mesard]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèu (Nauta Garona)|Sent Miquèu]]''' <br/> #'''[[Sent Orenç]]''' <br/> #'''[[Sent Pau d'Oelh]]''' <br/> #'''[[Sent Pau de Sava]]''' <br/> #'''[[Sent Pèr d'Ardet]]''' <br/> #'''[[Sent Pèr deth Bòsc]]''' <br/> #'''[[Sent Pèire (Tolosan)|Sent Pèire]]''' <br/> #'''[[Sent Pèire de Latge]]''' <br/> #'''[[Sent Blancat (Nauta Garona)|Sent Blancat]]''' <br/> #'''[[Sent Roma (Lauragués)|Sent Roma]]''' <br/> #'''[[Sent Rostesi]]''' <br/> #'''[[Sent Salvador (Nauta Garona)|Sent Salvador]]''' <br/> #'''[[Sent Somplesi]]''' <br/> #'''[[Sent Tomàs (Nauta Garona)|Sent Tomàs]]''' <br/> #'''[[Sent Vincenç (Lauragués)|Sent Vincenç]]''' <br/> #'''[[Sajàs]]''' <br/> #'''[[Saleish]]''' <br/> #'''[[Salherm]]''' <br/> #'''[[Salias de Salat]]''' <br/> #'''[[Sales e Pratvièlh]]''' <br/> #'''[[Salas de Garona]]''' <br/> #'''[[La Salvetat de Lauragués]]''' <br/> #'''[[La Sauvetat de Sent Gili]]''' <br/> #'''[[Saman (Nauta Garona)|Saman]]''' <br/> #'''[[Selèrm]]''' <br/> #'''[[Sanà (Nauta Garona)|Sanà]]''' <br/> #'''[[Sarracauva]]''' <br/> #'''[[Sarremesan]]''' <br/> #'''[[Saubens]]''' <br/> #'''[[Saussens]]''' <br/> #'''[[Sauvatèrra de Comenge]]''' <br/> #'''[[Sauç e Pomareda]]''' <br/> #'''[[Eth Savartés]]''' <br/> #'''[[Savèra]]''' <br/> #'''[[Sedelhac]]''' <br/> #'''[[Segrevila]]''' <br/> #'''[[Sèlh]]''' <br/> #'''[[Selhan]]''' <br/> #'''[[Senarens]]''' <br/> #'''[[Senguanhet]]''' <br/> #'''[[Seps]]''' <br/> #'''[[Sèira]]''' <br/> #'''[[Sèishes]]''' <br/> #'''[[Sinhac (Nauta Garona)|Sinhac]]''' <br/> #'''[[Sòda]]''' <br/> #'''[[Soeish]]''' <br/> #'''[[Tarabèl]]''' <br/> #'''[[Tèrrabaisha]]''' <br/> #'''[[Tilh]]''' <br/> #'''[[Tolha]]''' <br/> #'''[[Tolosa]]''' <br/> #'''[[Tornafuèlha]]''' <br/> #'''[[Eras Torrelhas]]''' <br/> #'''[[Totens]]''' <br/> #'''[[Trebòns de Luishon]]''' <br/> #'''[[Trebons de la Grassa|Trebons]]''' <br/> #'''[[Sent Joan le Nòu|L'Union (Sent Joan le Nòu)]]''' <br/> #'''[[Urau]]''' <br/> #'''[[Vaquièrs]]''' <br/> #'''[[Vathcrabèra]]''' <br/> #'''[[Valentina (Nauta Garona)|Valentina]]''' <br/> #'''[[Valèga]]''' <br/> #'''[[Bèlasvilas]]''' <br/> #'''[[Las Varenas (Lauragués)]]''' <br/> #'''[[Vaudrulha]]''' <br/> #'''[[Le Bauç]]''' <br/> #'''[[Vendina]]''' <br/> #'''[[Venèrca]]''' <br/> #'''[[Vrudfuèlh (Tolosan)|Vrudfuèlh]]''' <br/> #'''[[Vernet (Comenge)|Vernet]]''' <br/> #'''[[Vièlha Tolosa]]''' <br/> #'''[[Vièlhavinha]]''' <br/> #'''[[Vinhaus]]''' <br/> #'''[[Vigolen e Ausil]]''' <br/> #'''[[Vilariès]]''' <br/> #'''[[Vilata]]''' <br/> #'''[[Vilaudric]]''' <br/> #'''[[Vilafranca de Lauragués]]''' <br/> #'''[[Vilamatièr]]''' <br/> #'''[[Vilamur de Tarn]]''' <br/> #'''[[Vilanava d'Arribèra]]''' <br/> #'''[[Vièlanava de Lecussan]]''' <br/> #'''[[Vilanava de Bonlòc]]''' <br/> #'''[[Vilanava Tolosana]]''' <br/> #'''[[Vilanovèla]]''' <br/> == [[Gers (departament)|Gers]]: 463 comunas == #'''[[Anhan]]''' <br/> #'''[[Ansan|Ansan]]''' <br/> #'''[[Antràs]]''' <br/> #'''[[Arblada lo Baish]]''' <br/> #'''[[Arblada de'n Haut]]''' <br/> #'''[[Ardisàs]]''' <br/> #'''[[Armentiu]]''' <br/> #'''[[Armons e lo Cau]]''' <br/> #'''[[Arroeda]]''' <br/> #'''[[Aubiet]]''' <br/> #'''[[Aush]]''' <br/> #'''[[Aunhatz]]''' <br/> #'''[[Aujan e Morneda]]''' <br/> #'''[[Auradèr]]''' <br/> #'''[[Aurensan (Gers)|Aurensan]]''' <br/> #'''[[Aurimont]]''' <br/> #'''[[Aussòs]]''' <br/> #'''[[Autarriba (Gers)|Autarriba]]''' <br/> #'''[[Aus e Aussat]]''' <br/> #'''[[Avensac]]''' <br/> #'''[[Averon e Bergela]]''' <br/> #'''[[Avesan]]''' <br/> #'''[[Aigatinta]]''' <br/> #'''[[Aisiu]]''' <br/> #'''[[Bajoneta]]''' <br/> #'''[[Barçalona de Gèrç]]''' <br/> #'''[[Barcunhan]]''' <br/> #'''[[Barran]]''' <br/> #'''[[Bars (Gers)|Bars]]''' <br/> #'''[[Bàscos]]''' <br/> #'''[[Bassoas]]''' <br/> #'''[[Basian]]''' <br/> #'''[[Basugas]]''' <br/> #'''[[Bèucaire (Gers)|Beucaire]]''' <br/> #'''[[Bèumarchés]]''' <br/> #'''[[Bèumont]]''' <br/> #'''[[Bèthpoi (Gers)|Bèthpoi]]''' <br/> #'''[[Becàs]]''' <br/> #'''[[Bedeishan]]''' <br/> #'''[[Belagarda e Adolins]]''' <br/> #'''[[Bèthlòc e Sent Clamenç]]''' <br/> #'''[[Bèlmont (Gers)|Bèlmont]]''' <br/> #'''[[Beraut]]''' <br/> #'''[[Berdoas]]''' <br/> #'''[[Verneda]]''' <br/> #'''[[Berrac]]''' <br/> #'''[[Vathcava e Aguin]]''' <br/> #'''[[Betós]]''' <br/> #'''[[Bèthplan]]''' <br/> #'''[[Beserilh]]''' <br/> #'''[[Besòlas]]''' <br/> #'''[[Besuas e Bajon]]''' <br/> #'''[[Biran]]''' <br/> #'''[[Vivèrs]]''' <br/> #'''[[Blancafòrt (Gers)|Blancafòrt]]''' <br/> #'''[[Blasièrt]]''' <br/> #'''[[Blosson e Serian]]''' <br/> #'''[[Bonàs]]''' <br/> #'''[[Bocanhèras]]''' <br/> #'''[[Bonlau]]''' <br/> #'''[[Borrolhan]]''' <br/> #'''[[Boson e Gelanava]]''' <br/> #'''[[Bretanha d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Lo Brolh e Montverd]]''' <br/> #'''[[Brunhens]]''' <br/> #'''[[Cabàs e Lo Massès]]''' <br/> #'''[[Cadelhan]]''' <br/> #'''[[Cadelhan de Savés]]''' <br/> #'''[[Caüsac d'Ador]]''' <br/> #'''[[Calhavèth]]''' <br/> #'''[[Calhan (Gers)|Calhan]]''' <br/> #'''[[Campanha d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Canet (Gers)|Canet]]''' <br/> #'''[[Cassanha]]''' <br/> #'''[[Castèthnau Barbarens]]''' <br/> #'''[[Castèthnau d'Anglés]]''' <br/> #'''[[Castèthnau d'Arbiu]]''' <br/> #'''[[Castèthnau d'Eusan]]''' <br/> #'''[[Castèthnau d'Auvinhon]]''' <br/> #'''[[Castèthnavèth]]''' <br/> #'''[[Lo Casterar Leitorés]]''' <br/> #'''[[Lo Casterar e Verdusan]]''' <br/> #'''[[Lo Casteron]]''' <br/> #'''[[Castètharroi]]''' <br/> #'''[[Castèths (Gers)|Castèths]]''' <br/> #'''[[Castèths d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Castilhon de Vaths]]''' <br/> #'''[[Castilhon de Massàs]]''' <br/> #'''[[Castilhon de Savés]]''' <br/> #'''[[Castin]]''' <br/> #'''[[Catonvièla]]''' <br/> #'''[[Caumont (Gers)|Caumont]]''' <br/> #'''[[Caupena d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Caussens]]''' <br/> #'''[[Casaubon]]''' <br/> #'''[[Casaus]]''' <br/> #'''[[Casaus de Savés]]''' <br/> #'''[[Casaus Vilacomdau]]''' <br/> #'''[[Casanava]]''' <br/> #'''[[Ceran]]''' <br/> #'''[[Cesan]]''' <br/> #'''[[Shelan]]''' <br/> #'''[[Claramon Poiet]]''' <br/> #'''[[Clarmont de Savés]]''' <br/> #'''[[Colonha]]''' <br/> #'''[[Condòm]]''' <br/> #'''[[Cornelhan]]''' <br/> #'''[[Colomer e Mont Devath]]''' <br/> #'''[[Corrensan]]''' <br/> #'''[[Cortías]]''' <br/> #'''[[Crastas]]''' <br/> #'''[[Cravencèra]]''' <br/> #'''[[Cuelàs]]''' <br/> #'''[[Demú]]''' <br/> #'''[[Durfòrt]]''' <br/> #'''[[Duran (Gers)|Duran]]''' <br/> #'''[[Durban (Gers)|Durban]]''' <br/> #'''[[Eusa]]''' <br/> #'''[[Encaussa]]''' <br/> #'''[[Endofièla]]''' <br/> #'''[[Esclassan e La Bastida]]''' <br/> #'''[[Escòrnabueu]]''' <br/> #'''[[Espon]]''' <br/> #'''[[Espans]]''' <br/> #'''[[Estampas e Castèthfranc]]''' <br/> #'''[[Estang]]''' <br/> #'''[[Estipuèi]]''' <br/> #'''[[Estramiac]]''' <br/> #'''[[Faget Abadiau]]''' <br/> #'''[[Flamarens]]''' <br/> #'''[[Florença (Gers)|Florença]]''' <br/> #'''[[Forcés]]''' <br/> #'''[[Fregovièla]]''' <br/> #'''[[Fustarroau]]''' <br/> #'''[[Galiatz]]''' <br/> #'''[[Garravet]]''' <br/> #'''[[Gaudonvila]]''' <br/> #'''[[Gaujac (Gers)|Gaujac]]''' <br/> #'''[[Gaujan]]''' <br/> #'''[[Gavarret (Gers)|Gavarret]]''' <br/> #'''[[Gasaupoi]]''' <br/> #'''[[Gasatz e Vacarissa]]''' <br/> #'''[[Gea e Ribèra]]''' <br/> #'''[[Gimbreda]]''' <br/> #'''[[Gimont]]''' <br/> #'''[[Giscarò]]''' <br/> #'''[[Gondrin]]''' <br/> #'''[[Gots (Lomanha)|Gots]]''' <br/> #'''[[Gots (Gers)|Gots]]''' <br/> #'''[[Haget]]''' <br/> #'''[[Haulias]]''' <br/> #'''[[Lo Haugar]]''' <br/> #'''[[Idrac e Hrespalhers]]''' <br/> #'''[[La Ileta e Arnès]]''' <br/> #'''[[L'Isla Boson]]''' <br/> #'''[[L'Ila d'Arbeishan]]''' <br/> #'''[[L'Isla de Baish]]''' <br/> #'''[[Isòtges]]''' <br/> #'''[[Jigun]]''' <br/> #'''[[Ju e Bethlòc]]''' <br/> #'''[[Julhac (Gers)|Julhac]]''' <br/> #'''[[Julhas]]''' <br/> #'''[[Justian]]''' <br/> #'''[[Las]]''' <br/> #'''[[La Barrèra]]''' <br/> #'''[[La Barta]]''' <br/> #'''[[La Barteta]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Savés]]''' <br/> #'''[[Labejan]]''' <br/> #'''[[La Briha]]''' <br/> #'''[[La Devesa Ribèra]]''' <br/> #'''[[La Devesa Vila]]''' <br/> #'''[[La Garda (Gers)|La Garda]]''' <br/> #'''[[La Garda e Haishan]]''' <br/> #'''[[La Guardèra]]''' <br/> #'''[[L'Agraulet de Gers]]''' <br/> #'''[[Laguian e Masons]]''' <br/> #'''[[Lahàs]]''' <br/> #'''[[La Hita]]''' <br/> #'''[[La Lana (Gers)|La Lana]]''' <br/> #'''[[La Lana Arquèr]]''' <br/> #'''[[La Maguèra]]''' <br/> #'''[[La Masera]]''' <br/> #'''[[La Mòta Goàs]]''' <br/> #'''[[Lanamanhan]]''' <br/> #'''[[Lanapatz]]''' <br/> #'''[[Lana Sobiran]]''' <br/> #'''[[Lanús]]''' <br/> #'''[[L'Arrea]]''' <br/> #'''[[Larressingla]]''' <br/> #'''[[La Ròca Engalin]]''' <br/> #'''[[La Ròca Sent Sarnin]]''' <br/> #'''[[La Ròca d'Òssa]]''' <br/> #'''[[L'Artiga|L'Artiga]]''' <br/> #'''[[La Serrada|La Serrada]]''' <br/> #'''[[Lasseran]]''' <br/> #'''[[La Seuva Pròpra]]''' <br/> #'''[[Laur Jusan]]''' <br/> #'''[[L'Auret]]''' <br/> #'''[[Lavardens]]''' <br/> #'''[[L'Agroet]]''' <br/> #'''[[Laimont]]''' <br/> #'''[[Lo Bolin]]''' <br/> #'''[[Leitora]]''' <br/> #'''[[Lo Lin e La Pujòla]]''' <br/> #'''[[Liars]]''' <br/> #'''[[Liars d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Ligardas]]''' <br/> #'''[[Lombèrs (Savés)|Lombèrs]]''' <br/> #'''[[Lo Vedat|Lo Vedat]]''' <br/> #'''[[Lobersan]]''' <br/> #'''[[Lortias e Montbrun]]''' <br/> #'''[[Aus Litges]]''' <br/> #'''[[Lo Sos Devath]]''' <br/> #'''[[Lupiac]]''' <br/> #'''[[Lupèr e Viòlas]]''' <br/> #'''[[Luçan (Gers)|Luçan]]''' <br/> #'''[[Manhan]]''' <br/> #'''[[Manhàs]]''' <br/> #'''[[Manhaut e Tausiar]]''' <br/> #'''[[Malavath]]''' <br/> #'''[[Manàs e Bastanós]]''' <br/> #'''[[Manciet]]''' <br/> #'''[[Manent e Montaner]]''' <br/> #'''[[Mansenpuei]]''' <br/> #'''[[Massencoma]]''' <br/> #'''[[Maranvath]]''' <br/> #'''[[Maravath]]''' <br/> #'''[[Marciac]]''' <br/> #'''[[Marestanh]]''' <br/> #'''[[Margoèt e Mèimers]]''' <br/> #'''[[Marguestau]]''' <br/> #'''[[Marçan]]''' <br/> #'''[[Marcelhan (Gers)|Marcelhan]]''' <br/> #'''[[Marçolan]]''' <br/> #'''[[Mascaràs]]''' <br/> #'''[[Lo Mas d'Auvinhon]]''' <br/> #'''[[Masseuva]]''' <br/> #'''[[Mauleon d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Maulishèra]]''' <br/> #'''[[Maumusson e Laguian]]''' <br/> #'''[[Maupàs (Gers)| Maupàs]]''' <br/> #'''[[Maurens (Gers)|Maurens]]''' <br/> #'''[[Maurós|Maurós]]''' <br/> #'''[[Mauvesin (Gers)|Mauvesin]]''' <br/> #'''[[Melhan (Gers)|Melhan]]''' <br/> #'''[[Merens (Gers)|Merens]]''' <br/> #'''[[Mielan]]''' <br/> #'''[[Miradors]]''' <br/> #'''[[Miramont d'Astarac]]''' <br/> #'''[[Miramont e La Tor]]''' <br/> #'''[[Miranda|Miranda]]''' <br/> #'''[[Miranas]]''' <br/> #'''[[Mirapeish]]''' <br/> #'''[[Montbardon]]''' <br/> #'''[[Montblanc|Montblanc]]''' <br/> #'''[[Montbrun (Gers)|Montbrun]]''' <br/> #'''[[Montcassin]]''' <br/> #'''[[Montclar d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Montclar sus l'Òssa]]''' <br/> #'''[[Montcornelh e Grasan]]''' <br/> #'''[[Montferrand e Plavés]]''' <br/> #'''[[Montferrand de Savés]]''' <br/> #'''[[Montfòrt (Gers)|Montfòrt]]''' <br/> #'''[[Montgausir]]''' <br/> #'''[[Montguilhèm]]''' <br/> #'''[[Montlaur e Vernet]]''' <br/> #'''[[Montlesun]]''' <br/> #'''[[Montpardiac]]''' <br/> #'''[[Montadet]]''' <br/> #'''[[Montamat]]''' <br/> #'''[[Montaut (Gers)|Montaut]]''' <br/> #'''[[Montaut (Gers, canton de Mielan)|Montaut (Canton de Mielan)]]''' <br/> #'''[[Lo Mont d'Astarac]]''' <br/> #'''[[Lo Mont de Marrast]]''' <br/> #'''[[Montagut (Gers)|Montagut]]''' <br/> #'''[[Montagut d'Arròs]]''' <br/> #'''[[Montagut de Savés]]''' <br/> #'''[[Montesquiu]]''' <br/> #'''[[Montastruc]]''' <br/> #'''[[Montias]]''' <br/> #'''[[Montiron]]''' <br/> #'''[[Montlesun d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Montpesat]]''' <br/> #'''[[Montrejau de Gers]]''' <br/> #'''[[Mormèrs]]''' <br/> #'''[[Moishan]]''' <br/> #'''[[Moishers]]''' <br/> #'''[[Moreda]]''' <br/> #'''[[Nisàs (Gers)|Nisàs]]''' <br/> #'''[[Nogaròu]]''' <br/> #'''[[Oms|Oms]]''' <br/> #'''[[Nolhan]]''' <br/> #'''[[Nogarolet]]''' <br/> #'''[[Nolens]]''' <br/> #'''[[Orbessan]]''' <br/> #'''[[Ordan e La Ròca]]''' <br/> #'''[[Ornesan]]''' <br/> #'''[[Patlana]]''' <br/> #'''[[Panassac]]''' <br/> #'''[[Panjàs]]''' <br/> #'''[[Paulhac (Gers)|Paulhac]]''' <br/> #'''[[Pavia (Gers)|Pavia]]''' <br/> #'''[[Pebeas]]''' <br/> #'''[[Pelahiga]]''' <br/> #'''[[Persheda]]''' <br/> #'''[[Lo Perganh e Talhac]]''' <br/> #'''[[Pessan]]''' <br/> #'''[[Pessolens]]''' <br/> #'''[[Pèiracava]]''' <br/> #'''[[Peirussa Grana]]''' <br/> #'''[[Peirussa de Massàs]]''' <br/> #'''[[Peirussa Vielha]]''' <br/> #'''[[Pis]]''' <br/> #'''[[Plasença (Gers)|Plasença]]''' <br/> #'''[[Plius]]''' <br/> #'''[[Polastron (Gers)|Polastron]]''' <br/> #'''[[Pompiac]]''' <br/> #'''[[Ponsan Pera]]''' <br/> #'''[[Ponsan Sobiran]]''' <br/> #'''[[Poidraguin]]''' <br/> #'''[[Poilobon]]''' <br/> #'''[[Poilobrin]]''' <br/> #'''[[Poi e Ròcalaura]]''' <br/> #'''[[Preishac (Gers)|Preishac]]''' <br/> #'''[[Preishac d'Ador]]''' <br/> #'''[[Prenhan]]''' <br/> #'''[[Preneron]]''' <br/> #'''[[Projan]]''' <br/> #'''[[Pujaudran]]''' <br/> #'''[[Poicasquèr]]''' <br/> #'''[[Poilausic]]''' <br/> #'''[[Poishegur]]''' <br/> #'''[[Hramosens]]''' <br/> #'''[[Rasengas]]''' <br/> #'''[[Rehans]]''' <br/> #'''[[Rejaumont (Gers)|Rejaumont]]''' <br/> #'''[[Ricort]]''' <br/> #'''[[Rigapeu]]''' <br/> #'''[[Riscla]]''' <br/> #'''[[L'Arromiu]]''' <br/> #'''[[Ròcabruna (Gers)|Ròcabruna]]''' <br/> #'''[[Ròcahòrt (Gers)|Ròcahòrt]]''' <br/> #'''[[Ròcalaura (Gers)|Ròcalaura]]''' <br/> #'''[[Ròcalaura Sent Aubin]]''' <br/> #'''[[Ròcapina]]''' <br/> #'''[[Ròcas (Gers)|Ròcas]]''' <br/> #'''[[Rosers]]''' <br/> #'''[[Sabalhan]]''' <br/> #'''[[Sabasan]]''' <br/> #'''[[Sadelhan]]''' <br/> #'''[[Sent Andreu]]''' <br/> #'''[[Sent Antòni deu Pont d'Arrats]]''' <br/> #'''[[Sent Antonin]]''' <br/> #'''[[Senta Aralha]]''' <br/> #'''[[Sent Arroman (Gers)|Sent Arroman]]''' <br/> #'''[[Sent Aunís e Lengròs]]''' <br/> #'''[[Sent Avit e Frandat]]''' <br/> #'''[[Sent Blancat]]''' <br/> #'''[[Sent Brès (Gers)|Sent Brès]]''' <br/> #'''[[Sent Crabari]]''' <br/> #'''[[Sent Cristau (Gers)|Sent Cristau]]''' <br/> #'''[[Sent Clar]]''' <br/> #'''[[Sent Criac (Gers)|Sent Criac]]''' <br/> #'''[[Sent Cric]]''' <br/> #'''[[Senta Anna (Gers)|Senta Anna]]''' <br/> #'''[[Senta Aurensa e Casaus]]''' <br/> #'''[[Senta Crestia]]''' <br/> #'''[[Senta Crestia d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Senta Dora]]''' <br/> #'''[[Senta Gema (Gers)|Senta Gema]]''' <br/> #'''[[Sent Helitz d'Astarac]]''' <br/> #'''[[Sent Helitz e Teus]]''' <br/> #'''[[Senta Maria (Gers)|Senta Maria]]''' <br/> #'''[[Senta Mèra]]''' <br/> #'''[[Senta Regonda (Gers)|Senta Regonda]]''' <br/> #'''[[Sent Jòrdi (Gers)|Sent Jòrdi]]''' <br/> #'''[[Sent Germer (Canton de Riscla)]]''' (Riscla) <br/> #'''[[Sent Germer (Canton de Colonha)]]''' <br/> #'''[[Sengrièda]]''' <br/> #'''[[Sent Joan lo Comdau]]''' <br/> #'''[[Sent Joan Potge]]''' <br/> #'''[[Sent Justin (Gers)|Sent Justin]]''' <br/> #'''[[Sent Lari (Gers)|Sent Lari]]''' <br/> #'''[[Sent Launart (Gers)|Sent Launart]]''' <br/> #'''[[Sent Lisièr deu Plantèr]]''' <br/> #'''[[Sent Loba e Amadas|Sent Loba]]''' <br/> #'''[[Sent Martin (Gers)|Sent Martin]]''' <br/> #'''[[Sent Martin d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de Güeina]]''' <br/> #'''[[Sent Martin Gimoés]]''' <br/> #'''[[Sent Maur (Gers)|Sent Maur]]''' <br/> #'''[[Sent Mesard (Canton de Miranda)]]''' <br/> #'''[[Sent Mesard (Canton de Leitora)]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèu (Gers)|Sent Miquèu]]''' <br/> #'''[[Sent Mont]]''' <br/> #'''[[Sent Orens]]''' <br/> #'''[[Sent Orens e Poi Petit]]''' <br/> #'''[[Sent Haust]]''' <br/> #'''[[Sent Pau de Baïsa]]''' <br/> #'''[[Sent Pèr d'Auvesías]]''' <br/> #'''[[Sempoi]]''' <br/> #'''[[Sent Sauvi]]''' <br/> #'''[[Sent Solan]]''' <br/> #'''[[Salas d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Samaran]]''' <br/> #'''[[Samatan (Gers)|Samatan]]''' <br/> #'''[[Sansan]]''' <br/> #'''[[Saramon]]''' <br/> #'''[[Sarcòs]]''' <br/> #'''[[Sarragaishias]]''' <br/> #'''[[Sarragusan]]''' <br/> #'''[[Sarrant]]''' <br/> #'''[[La Sauvedat (Gers)|La Sauvedat]]''' <br/> #'''[[Sauvatèrra (Gers)|Sauvatèrra]]''' <br/> #'''[[Sauviac (Gers)|Sauviac]]''' <br/> #'''[[Sauvimont]]''' <br/> #'''[[Savinhac e Lo Monar]]''' <br/> #'''[[Siurac e Florés]]''' <br/> #'''[[Sealhas]]''' <br/> #'''[[Segòs]]''' <br/> #'''[[Segofièla]]''' <br/> #'''[[Sheishan]]'''<br/> #'''[[Semboés]]''' <br/> #'''[[Semesias e Caishan]]''' <br/> #'''[[Sempessèrra]]''' <br/> #'''[[Cèra]]''' <br/> #'''[[Serempuèi]]''' <br/> #'''[[Seishas de Savés]]''' <br/> #'''[[Cimòrra]]''' <br/> #'''[[Sion (Gers)|Sion]]''' <br/> #'''[[Sirac (Gers)|Sirac]]''' <br/> #'''[[Solomiac]]''' <br/> #'''[[Sorbets (Gers)|Sorbets]]''' <br/> #'''[[Taishoèras]]''' <br/> #'''[[Tarsac]]''' <br/> #'''[[Tasca]]''' <br/> #'''[[Taibòsc]]''' <br/> #'''[[Tèrmis d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Terrauba]]''' <br/> #'''[[Tors (Gers)|Tors]]''' <br/> #'''[[Tièste e Los Uranhós]]''' <br/> #'''[[Tilhac (Gers)|Tilhac]]''' <br/> #'''[[Tirent e Pontejac]]''' <br/> #'''[[Tojet]]''' <br/> #'''[[Tojosa]]''' <br/> #'''[[Tordun]]''' <br/> #'''[[Tornan]]''' <br/> #'''[[Tornacopa]]''' <br/> #'''[[Torrenquets]]''' <br/> #'''[[Traversèras]]''' <br/> #'''[[Troncens]]''' <br/> #'''[[Tudèla]]''' <br/> #'''[[Urdens]]''' <br/> #'''[[Urgòssa]]''' <br/> #'''[[Valença de Baïsa]]''' <br/> #'''[[Vergonhan]]''' <br/> #'''[[Verlush]]''' <br/> #'''[[Vic en Fesensac]]''' <br/> #'''[[Vièla (Gers)|Vièla]]''' <br/> #'''[[Vilacomdau d'Arròs]]''' <br/> #'''[[Vilafranca d'Astarac]]''' <br/> #'''[[Viosan]]''' <br/> == [[Gironda (departament)|Gironda]]: 462 comunas ==   #'''[[Alhàs]]''' <br/> #'''[[Ambarés e La Grava|Ambarés e la Grava]]''' <br/> #'''[[Ambés]]''' <br/> #'''[[Endarnòs]]''' <br/> #'''[[Arbanats]]''' <br/> #'''[[Arbís]]''' <br/> #'''[[Arcaishon]]''' <br/> #'''[[Arsin]]''' <br/> #'''[[Arés]]''' <br/> #'''[[Arsac]]''' <br/> #'''[[Artigas de Bordèu]]''' <br/> #'''[[Arvèiras]]''' <br/> #'''[[Ascas]]''' <br/> #'''[[Aubiac (Gironda)|Aubiac]]''' <br/> #'''[[Aubía e Espessàs]]''' <br/> #'''[[Audenja]]''' <br/> #'''[[Auriòlas]]''' <br/> #'''[[Auròs]]''' <br/> #'''[[Avensan]]''' <br/> #'''[[Aiga Mòrta de las Gravas]]''' <br/> #'''[[Bagàs (vilatge)|Bagàs]]''' <br/> #'''[[Banhaus]]''' <br/> #'''[[Balisac]]''' <br/> #'''[[Varía]]''' <br/> #'''[[Baron (Gironda)|Baron]]''' <br/> #'''[[Lo Barp]]''' <br/> #'''[[Barçac (Gironda)|Barçac]]''' <br/> #'''[[Bassana]]''' <br/> #'''[[Bassens|Bassens]]''' <br/> #'''[[Baurech]]''' <br/> #'''[[Baion]]''' <br/> #'''[[Vasats|Vasats]]''' <br/> #'''[[Bautiran]]''' <br/> #'''[[Vegadan]]''' <br/> #'''[[Begla]]''' <br/> #'''[[Veguèir]]''' <br/> #'''[[Belin e Beliet]]''' <br/> #'''[[Bèra Vath]]''' <br/> #'''[[Bèla Font]]''' <br/> #'''[[Belvés de Castilhon]]''' <br/> #'''[[Bernòs e Baulac]]''' <br/> #'''[[Bertés]]''' <br/> #'''[[Baishac e Calhau]]''' <br/> #'''[[Viaujac]]''' <br/> #'''[[Viganòs]]''' <br/> #'''[[Birac (Gironda)|Birac]]''' <br/> #'''[[Blanhac (Gasconha)|Blanhac]]''' <br/> #'''[[Blanhan]]''' <br/> #'''[[Blancahòrt]]''' <br/> #'''[[Blasimont]]''' <br/> #'''[[Blesinhac]]''' <br/> #'''[[Bomas]]''' <br/> #'''[[Bonetan]]''' <br/> #'''[[Bordèu]]''' <br/> #'''[[Bossugan]]''' <br/> #'''[[Boliac]]''' <br/> #'''[[Bordèras (Entre Duas Mars)|Bordèras]]''' <br/> #'''[[Borg (Gironda)|Borg]]''' <br/> #'''[[Boridèirs]]''' <br/> #'''[[Lo Boscat]]''' <br/> #'''[[Brach]]''' <br/> #'''[[Brana|Brana]]''' <br/> #'''[[Branens (Gironda)|Branens]]''' <br/> #'''[[La Breda]]''' <br/> #'''[[Broqueiran]]''' <br/> #'''[[Bruge]]''' <br/> #'''[[Budòs]]''' <br/> #'''[[Cabanac e Vilagrans]]''' <br/> #'''[[Cabarà]]''' <br/> #'''[[Cadarçac]]''' <br/> #'''[[Cadaujac]]''' <br/> #'''[[Cadilhac]]''' <br/> #'''[[Cadilhac de Fronçadés]]''' <br/> #'''[[Camarsac]]''' <br/> #'''[[Cambas (Gironda)|Cambas]]''' <br/> #'''[[Camblanas e Meinac]]''' <br/> #'''[[Camiac]]''' <br/> #'''[[Camiran]]''' <br/> #'''[[Canejan (Gironda)|Canejan]]''' <br/> #'''[[Cantenac]]''' <br/> #'''[[Cantòis]]''' <br/> #'''[[Capian]]''' <br/> #'''[[Camp Long]]''' <br/> #'''[[Capsiuts]]''' <br/> #'''[[Carbon Blanc]]''' <br/> #'''[[Carcan]]''' <br/> #'''[[Cardan|Cardan]]''' <br/> #'''[[Carinhan de Bordèu]]''' <br/> #'''[[Cassulh]]''' <br/> #'''[[Castèl Mauron]]''' <br/> #'''[[Castèthnau de Medoc]]''' <br/> #'''[[Castèth Vièlh]]''' <br/> #'''[[Castèths Andòrta]]''' <br/> #'''[[Castilhon de Castèths]]''' <br/> #'''[[Castilhon de Dordonha]]''' <br/> #'''[[Castra de Gironda]]''' <br/> #'''[[Cauç Dròt]]''' <br/> #'''[[Caumont (Gironda)|Caumont]]''' <br/> #'''[[Cauvinhac]]''' <br/> #'''[[Casalís (Gironda)|Casalís]]''' <br/> #'''[[Casats]]''' <br/> #'''[[Casau Gitat]]''' <br/> #'''[[Senac (Gironda)|Senac]]''' <br/> #'''[[Senon]]''' <br/> #'''[[Seron|Seron]]''' <br/> #'''[[Ceçac]]''' <br/> #'''[[Cestàs]]''' <br/> #'''[[Cissac de Medòc]]''' <br/> #'''[[Sibrac de Medòc]]''' <br/> #'''[[Sivrac de Dordonha]]''' <br/> #'''[[Clairac]]''' <br/> #'''[[Coimèras]]''' <br/> #'''[[Coirac]]''' <br/> #'''[[Coms]]''' <br/> #'''[[Cobeirac]]''' <br/> #'''[[Coquèca]]''' <br/> #'''[[Corpiac]]''' <br/> #'''[[Corts de Montsegur]]''' <br/> #'''[[Corts (Gironda)|Corts]]''' <br/> #'''[[Còuturas]]''' <br/> #'''[[Creon |Creon]]''' <br/> #'''[[Cronhon]]''' <br/> #'''[[Cubzac deus Ponts]]''' <br/> #'''[[Cudòs]]''' <br/> #'''[[Curçan]]''' <br/> #'''[[Cuçac]]''' <br/> #'''[[Danhac]]''' <br/> #'''[[Dardenac]]''' <br/> #'''[[Daubesa]]''' <br/> #'''[[Dieu L'i Vòl]]''' <br/> #'''[[Donzac (Gironda)|Donzac]]''' <br/> #'''[[Doleson]]''' <br/> #'''[[Escaudas]]''' <br/> #'''[[Escossan]]''' <br/> #'''[[Espiet]]''' <br/> #'''[[Las Essentas]]'''<br/> #'''[[Aineça]]''' <br/> #'''[[Aisinas]]''' <br/> #'''[[Faleiràs]]''' <br/> #'''[[Hargas]]'''  <br/> #'''[[Fargas Sent Ilari]]''' <br/> #'''[[Flaujagas]]''' <br/> #'''[[Hloirac]]''' <br/> #'''[[Flodés]]''' <br/> #'''[[Hontet]]''' <br/> #'''[[Forcet e Balaissac]]''' <br/> #'''[[Francs (Gironda)|Francs]]''' <br/> #'''[[Fronçac (Gironda)|Fronçac]]''' <br/> #'''[[Frontenac (Gironda)|Frontenac]]''' <br/> #'''[[Gabarnac]]''' <br/> #'''[[Galhan de Medòc]]''' <br/> #'''[[Gajac]]''' <br/> #'''[[Gans]]''' <br/> #'''[[Gardegan e Tortirac]]''' <br/> #'''[[Gauriac]]''' <br/> #'''[[Geniçac]]''' <br/> #'''[[Gençac (Gironda)|Gençac]]''' <br/> #'''[[Gironda sau Dròt]]''' <br/> #'''[[Giscòs]]''' <br/> #'''[[Gornac]]''' <br/> #'''[[Gualada]]''' <br/> #'''[[Gorcs]]''' <br/> #'''[[Gradinhan]]''' <br/> #'''[[Graian e l'Espitau]]''' <br/> #'''[[Gresilhac]]''' <br/> #'''[[Granhòs]]''' <br/> #'''[[Guilhac]]''' <br/> #'''[[Guilhòs]]''' <br/> #'''[[Gujan e Mestràs]]''' <br/> #'''[[Halhan]]''' <br/> #'''[[Haus]]''' <br/> #'''[[Ostens]]''' <br/> #'''[[Hortin]]''' <br/> #'''[[Hura|Hura]]''' <br/> #'''[[Ilats]]''' <br/> #'''[[L'Isla Sent Jòrgi]]''' <br/> #'''[[Ison]]''' <br/> #'''[[Jau, Dinhac e Hloirac]]''' <br/> #'''[[Jugasan]]''' <br/> #'''[[Julhac (Gironda)|Julhac]]''' <br/> #'''[[La Barda]]''' <br/> #'''[[L'Abescau]]''' <br/> #'''[[La Canau]]''' <br/> #'''[[Ladaus]]''' <br/> #'''[[Ladòs]]''' <br/> #'''[[La Marca (Gironda)|La Marca]]''' <br/> #'''[[La Mòta de Landeron]]''' <br/> #'''[[La Landa de Fronçac]]''' <br/> #'''[[Landeroat]]''' <br/> #'''[[Landeroet]]''' <br/> #'''[[Landiràs]]''' <br/> #'''[[Langoiran]]''' <br/> #'''[[Lengon]]''' <br/> #'''[[Lançac (Gironda)|Lançac]]''' <br/> #'''[[Lenton]]''' <br/> #'''[[La Ròca (Gironda)|La Ròca]]''' <br/> #'''[[L'Artiga (Gironda)|L'Artiga]]''' <br/> #'''[[La Trèna]]''' <br/> #'''[[Lavasan]]''' <br/> #'''[[Lèja e lo Horet]]''' <br/> #'''[[Leujats]]''' <br/> #'''[[Leonhan]]''' <br/> #'''[[L'Èrm e Musset]]''' <br/> #'''[[L'Esparra de Medoc]]''' <br/> #'''[[Lestiac]]''' <br/> #'''[[Las Lòtjas e Tomeiragas]]''' <br/> #'''[[Liborna]]''' <br/> #'''[[Linhan de Vasats]]''' <br/> #'''[[Linhan de Bordèu]]''' <br/> #'''[[Ligüers (Gasconha)|Ligüers]]''' <br/> #'''[[Listrac de Durèsa]]''' <br/> #'''[[Listrac de Medòc]]''' <br/> #'''[[Larmont]]''' <br/> #'''[[Lobens (Gironda)|Lobens]]''' <br/> #'''[[Loishats]]''' <br/> #'''[[Lopa]]''' <br/> #'''[[Lopiac (Gironda)|Lopiac]]''' <br/> #'''[[Lopiac de la Rèula]]''' <br/> #'''[[Luc Mau]]''' <br/> #'''[[Ludon de Medòc]]''' <br/> #'''[[Luganhac (Gasconha)|Luganhac]]''' <br/> #'''[[Lugaçon]]''' <br/> #'''[[Lugon e l'Isla dòu Carnèir]]''' <br/> #'''[[Lugòs]]''' <br/> #'''[[Macau (Gironda)|Macau]]''' <br/> #'''[[Madirac]]''' <br/> #'''[[Marcha Prima]]''' <br/> #'''[[Margaus]]''' <br/> #'''[[Margueron]]''' <br/> #'''[[Mas Rimbaut]]''' <br/> #'''[[Marions]]''' <br/> #'''[[Martinhàs]]''' <br/> #'''[[Martilhac]]''' <br/> #'''[[Martres (Gironda)|Martres]]''' <br/> #'''[[Macelhas]]''' <br/> #'''[[Massugàs]]''' <br/> #'''[[Mauriac (Gironda)|Mauriac]]''' <br/> #'''[[Masèras (Gironda)|Maseras]]''' <br/> #'''[[Merinhac]]''' <br/> #'''[[Merinhàs]]''' <br/> #'''[[Mèste Riu]]''' <br/> #'''[[Miòs]]''' <br/> #'''[[Mont Gausir|Mont Gausí]]''' <br/> #'''[[Mont Primblan]]''' <br/> #'''[[Montsegur (Gironda)|Montsegur]]''' <br/> #'''[[Montanha]]''' <br/> #'''[[Mont Agaudin]]''' <br/> #'''[[Montinhac (Gironda)|Montinhac]]''' <br/> #'''[[Montuçan]]''' <br/> #'''[[Maurisèth]]''' <br/> #'''[[Molhac (Gironda)|Molhac]]''' <br/> #'''[[Moliets e Vila Martin]]''' <br/> #'''[[Molís de Medòc]]''' <br/> #'''[[Molon]]''' <br/> #'''[[Morens]]''' <br/> #'''[[Naujac]]''' <br/> #'''[[Naujan e Postiac]]''' <br/> #'''[[Nerijan]]''' <br/> #'''[[Nau Honts]]''' <br/> #'''[[Lo Nisan]]''' <br/> #'''[[Noalhac (Gironda)|Noalhac]]''' <br/> #'''[[Noalhan]]''' <br/> #'''[[Omet]]''' <br/> #'''[[Ordonac]]''' <br/> #'''[[Aurinha]]''' <br/> #'''[[Palhet]]''' <br/> #'''[[Parampuira]]''' <br/> #'''[[Paulhac (Gironda)|Paulhac]]''' <br/> #'''[[Pelagrua]]''' <br/> #'''[[Peçac]]''' <br/> #'''[[Peçac de Dordonha]]''' <br/> #'''[[Pui Isarn]]''' <br/> #'''[[Lo Pian (de Medòc)]]''' <br/> #'''[[Lo Pian de Garona]]''' <br/> #'''[[Pinuelh]]''' <br/> #'''[[Podençac]]''' <br/> #'''[[Pomirau]]''' <br/> #'''[[Pompejac]]''' <br/> #'''[[Pompinhac]]''' <br/> #'''[[Pont Daurat]]''' <br/> #'''[[Lo Pòrge]]''' <br/> #'''[[Portèths]]''' <br/> #'''[[Lo Pot]]''' <br/> #'''[[Preishac (Gironda)|Preishac]]''' <br/> #'''[[Prenhac]]''' <br/> #'''[[Prinhac de Medòc]]''' <br/> #'''[[Prinhac e Marcamps]]''' <br/> #'''[[Pèi Seguin]]''' <br/> #'''[[Pujòus (Gironda)|Pujòus]]''' <br/> #'''[[Pujòus de Siron]]''' <br/> #'''[[Lo Pui]]''' <br/> #'''[[Pui Barban]]''' <br/> #'''[[Puei Narmand]]''' <br/> #'''[[Cairac (Gironda)|Cairac]]''' <br/> #'''[[Quinçac (Gironda)|Quinçac]]''' <br/> #'''[[Rausan]]''' <br/> #'''[[La Rèula]]''' <br/> #'''[[Rimons]]''' <br/> #'''[[Riu Cau]]''' <br/> #'''[[Rions]]''' <br/> #'''[[La Ribèra (Gironda)|La Ribèra]]''' <br/> #'''[[Roalhan]]''' <br/> #'''[[Romanha (Gironda)|Romanha]]''' <br/> #'''[[Ròca Bruna]]''' <br/> #'''[[La Ròquilha]]''' <br/> #'''[[Ruish]]''' <br/> #'''[[Sadirac (Gironda)|Sadirac]]''' <br/> #'''[[Salhans (Gironda)|Salhans]]''' <br/> #'''[[Sent Anhan|Sent Anhan]]''' <br/> #'''[[Sent Andriu de Cubzac]]''' <br/> #'''[[Sent Andriu deu Bòi]]''' <br/> #'''[[Sent Andriu e Apela]]''' <br/> #'''[[Sent Antòni d'Artiga Longa]]''' <br/> #'''[[Sent Antòni dau Cairet]]''' <br/> #'''[[Sent Antòni d'Eila]]''' <br/> #'''[[Sent Aubin de Brana]]''' <br/> #'''[[Sent Aubin de Medoc]]''' <br/> #'''[[Sent Avit de Soletge]]''' <br/> #'''[[Sent Avit e Sent Nazari]]''' <br/> #'''[[Sent Bríci]]''' <br/> #'''[[Sent Caprasi (de Bordèu)|Sent Caprasi]]''' <br/> #'''[[Sent Cristòli]]''' <br/> #'''[[Sent Cristòfe de Bardas]]''' <br/> #'''[[Sench Ibarç]]''' <br/> #'''[[Sent Circ de Caneça]]''' <br/> #'''[[Sent Còrme]]''' <br/> #'''[[Senta Coloma (Gironda)|Senta Coloma]]''' <br/> #'''[[Senta Crotz deu Mont]]''' <br/> #'''[[Senta Eulàlia (Gironda)|Senta Eulàlia]]''' <br/> #'''[[Senta Florença (Gironda)|Senta Florença]]''' <br/> #'''[[Senta Fe la Granda]]''' <br/> #'''[[Senta He la Longa]]''' <br/> #'''[[Senta Gema (Gironda)|Senta Gèma]]''' <br/> #'''[[Senta Elena (Gironda)|Senta Elena]]''' <br/> #'''[[Sent Milion]]''' <br/> #'''[[Senta Radegonda (Gironda)|Senta Radegonda]]''' <br/> #'''[[Sent Estèfe (Gironda)|Sent Estèfe]]''' <br/> #'''[[Senta Tèrra]]''' <br/> #'''[[Sent Estèfe de Liça]]''' <br/> #'''[[Sent Superi]]''' <br/> #'''[[Sent Feliç de Font Cauda]]''' <br/> #'''[[Sent Fèrmer]]''' <br/> #'''[[Sent Genès de Castilhon]]''' <br/> #'''[[Sent Genès de Lobaut]]''' <br/> #'''[[Sent Genís deu Bòsc]]''' <br/> #'''[[Sent German de Grava]]''' <br/> #'''[[Sent German de la Ribèra]]''' <br/> #'''[[Sent German d'Estulh]]''' <br/> #'''[[Sent German dau Pug]]''' <br/> #'''[[Sent Gervasi (Gironda)|Sent Gervasi]]''' <br/> #'''[[Sent Ilari de la Noalha]]''' <br/> #'''[[Sent Ilari deu Bòsc]]''' <br/> #'''[[Sent Polit]]''' <br/> #'''[[Sent Joan de Blanhac]]''' <br/> #'''[[Sent Joan d'Ilhac]]''' <br/> #'''[[Sent Julian Vaisherèla]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç d'Arce]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de las Comas]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç deu Bòsc]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç deu Plan]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç dau Medòc]]''' <br/> #'''[[Sent Lugèir de Balion]]''' <br/> #'''[[Sent Leon]]''' <br/> #'''[[Sent Lobert]]''' <br/> #'''[[Sent Lobés]]''' <br/> #'''[[Sent Loís de Mont Ferrand]]''' <br/> #'''[[Sent Macari]]''' <br/> #'''[[Sent Manhe]]''' <br/> #'''[[Sent Manhe de Castilhon]]''' <br/> #'''[[Sent Maxenç (Gironda)|Sent Maxenç]]''' <br/> #'''[[Sent Marçau (Gironda)|Sent Marçau]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de l'Èrm]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de Sescàs]]''' <br/> #'''[[Sent Martin deu Pot]]''' <br/> #'''[[Sent Medard d'Aruan]]''' <br/> #'''[[Sent Medard de Jalas]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèu de Castèthnau]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèu de Fronsac|Sent Miquèu de Fronçac]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèu de la Pojada]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèu de Riu Fred]]''' <br/> #'''[[Sent Maurilhon]]''' <br/> #'''[[Sent Perdon de Concas]]''' <br/> #'''[[Sent Pèir d'Armens]]''' <br/> #'''[[Sent Pèir de Castèths]]''' <br/> #'''[[Sent Filipe d'Aguilha]]''' <br/> #'''[[Sant Filipe deu Senhal]]''' <br/> #'''[[Sent Pèir d'Aurelhac]]''' <br/> #'''[[Sent Pèir de Vaths]]''' <br/> #'''[[Sent Pèir de Lengon]]''' <br/> #'''[[Sent Quentin de Baron]]''' <br/> #'''[[Sent Quentin de Camp Long]]''' <br/> #'''[[Sent Roman]]''' <br/> #'''[[Sent Sauvador (Gironda)|Sent Sauvador]]''' <br/> #'''[[Sent Seuve]]''' <br/> #'''[[Sent Seurin de Borg]]''' <br/> #'''[[Sent Seurin de Cadorna]]''' <br/> #'''[[Sent Sèver|Sent Sèver]]''' <br/> #'''[[Sent Sulpici de Faleirens]]''' <br/> #'''[[Sent Sulpici de Guilheragas]]''' <br/> #'''[[Sent Sulpici de Pomèirs]]''' <br/> #'''[[Sent Sulpici e Camairac]]''' <br/> #'''[[Sent Sefrian]]''' <br/> #'''[[Sent Vincenç de Pau (Gironda)|Sent Vincenç de Pau]]''' <br/> #'''[[Sent Vincenç de Pertinhàs]]''' <br/> #'''[[Sent Vivian dau Medòc]]''' <br/> #'''[[Sent Vivian de Montsegur]]''' <br/> #'''[[Sent Dicenç de Medoc|Sent Dicenç]]''' <br/> #'''[[Salaunas]]'''<br/> #'''[[Salinhac (Gironda)|Salinhac]]''' <br/> #'''[[Sala Beu]]''' <br/> #'''[[Salas (Gironda)|Salas]]''' <br/> #'''[[Las Salas de Castilhon]]''' <br/> #'''[[Samonac]]''' <br/> #'''[[Saucats (Gironda)|Saucats]]''' <br/> #'''[[Saumòs]]''' <br/> #'''[[Sautèrnas (vilatge)|Sautèrnas]]''' <br/> #'''[[La Seuva Majora]]''' <br/> #'''[[Sauvatèrra de Guiana]]''' <br/> #'''[[Sauviac (Gironda)|Sauviac]]''' <br/> #'''[[Savinhac (Gironda)|Savinhac]]''' <br/> #'''[[Semens]]''' <br/> #'''[[Sendèts (Gironda)|Sendets]]''' <br/> #'''[[Sigalens]]''' <br/> #'''[[Silhàs]]''' <br/> #'''[[Solac (Gironda)|Solac]]''' <br/> #'''[[Solinhac]]''' <br/> #'''[[Sossac]]''' <br/> #'''[[Sauçan]]''' <br/> #'''[[Tavanac]]''' <br/> #'''[[Lo Talhan de Medòc]]''' <br/> #'''[[Talhacavat]]''' <br/> #'''[[Talais]]''' <br/> #'''[[Talença]]''' <br/> #'''[[Targon]]''' <br/> #'''[[Tarnés (Gironda)|Tarnés]]''' <br/> #'''[[Tauriac (Gironda)|Tauriac]]''' <br/> #'''[[Taiac]]''' <br/> #'''[[Lo Teish]]''' <br/> #'''[[Lo Temple (Gironda)|Lo Temple]]''' <br/> #'''[[La Tèsta de Bug]]''' <br/> #'''[[Tisac de Curton]]''' <br/> #'''[[Tolena]]''' <br/> #'''[[Lo Torne|Lo Torne]]''' <br/> #'''[[Treças]]''' <br/> #'''[[Lo Tusan]]''' <br/> #'''[[Usèste]]''' <br/> #'''[[Valeirac]]''' <br/> #'''[[Vairas (Gironda)|Vairas]]''' <br/> #'''[[Vendais e Montalivet]]''' <br/> #'''[[Vençac]]''' <br/> #'''[[Vairac (Gironda)|Vairac]]''' <br/> #'''[[Verdelais]]''' <br/> #'''[[Lo Verdon de Mar]]''' <br/> #'''[[Vertulh]]''' <br/> #'''[[Vinhonet]]''' <br/> #'''[[Vilandraut]]''' <br/> #'''[[Vila Goja]]''' <br/> #'''[[Vilanava de Rions]]''' <br/> #'''[[Vilanava d'Ornon]]''' <br/> #'''[[Viralada]]''' <br/> #'''[[Virçac]]''' <br/> #'''[[Ivrac]]''' <br/>   == [[Erau (departament)|Erau]]: 343 comunas == #'''[[Abelhan]]''' <br/> #'''[[Adiçan]]''' <br/> #'''[[Agde]]''' <br/> #'''[[Agèl]]''' <br/> #'''[[Agonés]]''' <br/> #'''[[Anha]]''' <br/> #'''[[Aigas Vivas (Erau)|Aigas Vivas]]''' <br/> #'''[[Las Airas]]''' <br/> #'''[[Alinhan del Vent]]''' <br/> #'''[[Aniana]]''' <br/> #'''[[Arboraç]]''' <br/> #'''[[Argelièrs (Erau)|Argelièrs]]''' <br/> #'''[[Aspiran]]''' <br/> #'''[[Assats]]''' <br/> #'''[[Assinhan]]''' <br/> #'''[[Aumelas]]''' <br/> #'''[[Aumas]]''' <br/> #'''[[Autinhac]]''' <br/> #'''[[Avèna]]''' <br/> #'''[[Asilhanet]]''' <br/> #'''[[Babau e Boldors]]''' <br/> #'''[[Balhargues]]''' <br/> #'''[[Los Banhs de Balaruc]]''' <br/> #'''[[Balaruc Vièlh]]''' <br/> #'''[[Baçan]]''' <br/> #'''[[Baufòrt]]''' <br/> #'''[[Bèuluòc]]''' <br/> #'''[[Bedarius]]''' <br/> #'''[[Belargan]]''' <br/> #'''[[Berlon]]''' <br/> #'''[[Beçan]]''' <br/> #'''[[Besièrs]]''' <br/> #'''[[Boisseron]]''' <br/> #'''[[Boisset (Erau)|Boisset]]''' <br/> #'''[[La Boissièira]]''' <br/> #'''[[Lo Bòsc (Erau)|Lo Bòsc]]''' <br/> #'''[[Bojan (Erau)|Bojan]]''' <br/> #'''[[Lo Bosquet d'Òrb]]''' <br/> #'''[[Bosiga]]''' <br/> #'''[[Brenaç]]''' <br/> #'''[[Brinhac (Erau)|Brinhac]]''' <br/> #'''[[Briçac]]''' <br/> #'''[[Businhargues]]''' <br/> #'''[[Cabrairòlas]]''' <br/> #'''[[Cabrièiras (Erau)|Cabrièiras]]''' <br/> #'''[[Cambon e Salvèrgas]]''' <br/> #'''[[Campanhan]]''' <br/> #'''[[Campanha (Erau)|Campanha]]''' <br/> #'''[[Camplong]]''' <br/> #'''[[Candilhargues]]''' <br/> #'''[[Canet (Erau)|Canet]]''' <br/> #'''[[Cabestanh]]''' <br/> #'''[[Carlencaç e Levaç]]''' <br/> #'''[[Cassinhòlas (Erau)|Cassinhòlas]]''' <br/> #'''[[Castanet lo Naut]]''' <br/> #'''[[Castèlnòu de Guèrs]]''' <br/> #'''[[Castèlnòu de Les]]''' <br/> #'''[[Càstias]]''' <br/> #'''[[La Cauneta]]''' <br/> #'''[[Lo Causse de la Cèla]]''' <br/> #'''[[Causses e Vairan]]''' <br/> #'''[[Caussinuòjols]]''' <br/> #'''[[Caus]]''' <br/> #'''[[Lo Cailar]]''' <br/> #'''[[Casa d'Arnas]]''' <br/> #'''[[Casavièlha]]''' <br/> #'''[[Casilhac (Erau)|Casilhac]]''' <br/> #'''[[Càsols d'Erau]]''' <br/> #'''[[Càsols de Besièrs]]''' <br/> #'''[[Cebasan]]''' <br/> #'''[[Selha e Rocosèls]]''' <br/> #'''[[Cèlas (Erau)|Cèlas]]''' <br/> #'''[[Cèrç]]''' <br/> #'''[[Cecenon]]''' <br/> #'''[[Sesseraç]]''' <br/> #'''[[Seiraç]]''' <br/> #'''[[Clapièrs]]''' <br/> #'''[[Claret (Erau)|Claret]]''' <br/> #'''[[Clarmont d'Erau]]''' <br/> #'''[[Colombièiras d'Òrb]]''' <br/> #'''[[Colombièrs (Erau)|Colombièrs]]''' <br/> #'''[[Combalhòus]]''' <br/> #'''[[Combas (Erau)|Combas]]''' <br/> #'''[[Cornelhan (Erau)|Cornelhan]]''' <br/> #'''[[Colòbres]]''' <br/> #'''[[Cornhon]]''' <br/> #'''[[Cornonsec]]''' <br/> #'''[[Cornonterral]]''' <br/> #'''[[Creissa]]''' <br/> #'''[[Lo Crèç]]''' <br/> #'''[[Lo Cròs (Erau)|Lo Cròs]]''' <br/> #'''[[Crusi]]''' <br/> #'''[[Dian e Valquièiras]]''' <br/> #'''[[Espondelhan]]''' <br/> #'''[[Fabregas]]''' <br/> #'''[[Faugièiras]]''' <br/> #'''[[Felina de Menerbés]]''' <br/> #'''[[Ferrals de las Montanhas]]''' <br/> #'''[[Ferrièiras de las Veirièiras]]''' <br/> #'''[[Ferrièiras de Possaron]]''' <br/> #'''[[Floreçac]]''' <br/> #'''[[Fontanés (Erau)|Fontanés]]''' <br/> #'''[[Fontés]]''' <br/> #'''[[Fòs (Erau)|Fòs]]''' <br/> #'''[[Fosilhon]]''' <br/> #'''[[Fosièiras]]''' <br/> #'''[[Fraisse d'Agot]]''' <br/> #'''[[Frontinhan]]''' <br/> #'''[[Gabian]]''' <br/> #'''[[Galargues]]''' <br/> #'''[[Gange]]''' <br/> #'''[[Garrigues (Erau)|Garrigues]]''' <br/> #'''[[Gijan]]''' <br/> #'''[[Ginhac (Erau)|Ginhac]]''' <br/> #'''[[Gornièrs]]''' <br/> #'''[[Grabèls]]''' <br/> #'''[[Graisseçac]]''' <br/> #'''[[La Mota Granda]]''' <br/> #'''[[Gusargues]]''' <br/> #'''[[Erépia]]''' <br/> #'''[[Jacon]]''' <br/> #'''[[Jaucèls]]''' <br/> #'''[[Jonquièiras (Erau)|Jonquièiras]]''' <br/> #'''[[Juvinhac]]''' <br/> #'''[[La Còsta (Erau)|La Còsta]]''' <br/> #'''[[Lagamars]]''' <br/> #'''[[L'Amalon]]''' <br/> #'''[[Lançargues]]''' <br/> #'''[[La Ròca (Erau)|La Ròca]]''' <br/> #'''[[Latas]]''' <br/> #'''[[Laurenç]]''' <br/> #'''[[Lauret (Erau)|Lauret]]''' <br/> #'''[[Laurós]]''' <br/> #'''[[La Valeta (Erau)|La Valeta]]''' <br/> #'''[[La Veruna]]''' <br/> #'''[[Lespinhan]]''' <br/> #'''[[Lesinhan la Ceba]]''' <br/> #'''[[Liausson]]''' <br/> #'''[[Liuran de Cabrièiras]]''' <br/> #'''[[Liuran de Besièrs]]''' <br/> #'''[[Linha d'Òrb]]''' <br/> #'''[[La Livinièra]]''' <br/> #'''[[Lodeva]]''' <br/> #'''[[Lopian (Erau)|Lopian]]''' <br/> #'''[[Lunaç]]''' <br/> #'''[[Lunèl]]''' <br/> #'''[[Lunèl Vièlh]]''' <br/> #'''[[Magalaç]]''' <br/> #'''[[Marauçan]]''' <br/> #'''[[Marcilhan]]''' <br/> #'''[[Margon (Erau)|Margon]]''' <br/> #'''[[Marsilhargues]]''' <br/> #'''[[Lo Castèl]]''' <br/> #'''[[Las Matèlas]]''' <br/> #'''[[Mauguiò]]''' <br/> #'''[[Maurelhan]]''' <br/> #'''[[Merifonts]]''' <br/> #'''[[Mervièlh]]''' <br/> #'''[[Mesa|Mesa]]''' <br/> #'''[[Menèrba]]''' <br/> #'''[[Miravau]]''' <br/> #'''[[Mònts (Erau)|Mònts]]''' <br/> #'''[[Montadin]]''' <br/> #'''[[Montanhac]]''' <br/> #'''[[Montarnaud]]''' <br/> #'''[[Montaut (Erau)|Montaut]]''' <br/> #'''[[Montbasin]]''' <br/> #'''[[Montblanc (Erau)|Montblanc]]''' <br/> #'''[[Montelhs]]''' <br/> #'''[[Montesquiu (Erau)|Montesquiu]]''' <br/> #'''[[Montferrièr de Les]]''' <br/> #'''[[Montolièrs]]''' <br/> #'''[[Montoliu (Erau)|Montoliu]]''' <br/> #'''[[Montpelhièr]]''' <br/> #'''[[Mont Peirós]]''' <br/> #'''[[Molés e Baucèls]]''' <br/> #'''[[Morese]]''' <br/> #'''[[Mudason]]''' <br/> #'''[[Murlas]]''' <br/> #'''[[Murvièlh]]''' <br/> #'''[[Nevian (Erau)|Nevian]]''' <br/> #'''[[Nefiès]]''' <br/> #'''[[Nesinhan de l'Avesque]]''' <br/> #'''[[Niça d'Ausseruna]]''' <br/> #'''[[Nisaç]]''' <br/> #'''[[Londras]]''' <br/> #'''[[Auton (Erau)|Auton]]''' <br/> #'''[[Olargues]]''' <br/> #'''[[Alaumet e Vilacun]]''' <br/> #'''[[Olonzac]]''' <br/> #'''[[Opian]]''' <br/> #'''[[Palhièrs]]''' <br/> #'''[[Palavàs]]''' <br/> #'''[[Pardalhan]]''' <br/> #'''[[Paulhan (Erau)|Paulhan]]''' <br/> #'''[[Pegairòlas de Buòja]]''' <br/> #'''[[Pegairòlas de l'Escaleta]]''' <br/> #'''[[Peret (Erau)|Peret]]''' <br/> #'''[[Peròus]]''' <br/> #'''[[Pesenàs]]''' <br/> #'''[[Pesena de las Minas]]''' <br/> #'''[[Pèirarua (Erau)|Pèirarua]]''' <br/> #'''[[Pinhan]]''' <br/> #'''[[Pinet (Erau)|Pinet]]''' <br/> #'''[[Plaissan]]''' <br/> #'''[[Los Plans (Erau)|Los Plans]]''' <br/> #'''[[Pòlhas]]''' <br/> #'''[[Pomeiròus]]''' <br/> #'''[[Popian]]''' <br/> #'''[[Portiranhas]]''' <br/> #'''[[Lo Poget]]''' <br/> #'''[[Pojòls]]''' <br/> #'''[[Lo Pojòl]]''' <br/> #'''[[Poçan]]''' <br/> #'''[[Posòlas]]''' <br/> #'''[[Posòls]]''' <br/> #'''[[Lo Pradal]]''' <br/> #'''[[Pradas de Les]]''' <br/> #'''[[Pradas de Vernasòbre]]''' <br/> #'''[[Prumian]]''' <br/> #'''[[Lo Puòg]]''' <br/> #'''[[Pig-abon]]''' <br/> #'''[[Puòglatgièr]]''' <br/> #'''[[Puègmiçon]]''' <br/> #'''[[Puèg-ericon]]''' <br/> #'''[[Puègserguièr]]''' <br/> #'''[[Cranta]]''' <br/> #'''[[Restinclièiras]]''' <br/> #'''[[Riu-sec (Erau)|Riu-sec]]''' <br/> #'''[[Riòls]]''' <br/> #'''[[Las Ribas]]''' <br/> #'''[[Romiguièiras]]''' <br/> #'''[[Ròcabrun]]''' <br/> #'''[[Tiudaç]]''' <br/> #'''[[Ròcacèls]]''' <br/> #'''[[Ròsis]]''' <br/> #'''[[Lo Roet]]''' <br/> #'''[[Rojan]]''' <br/> #'''[[Sant Andrieu de Buòja]]''' <br/> #'''[[Sant Andrieu de Sangònis]]''' <br/> #'''[[Sant Aunès]]''' <br/> #'''[[Sant Bausèli de la Seuva]]''' <br/> #'''[[Sant Bausèli de Montmèl]]''' <br/> #'''[[Sent Bausèli (Cevenas)]]''' <br/> #'''[[Sant Breç]]''' <br/> #'''[[Sanch Inhan]]''' <br/> #'''[[Sant Cristòu (Erau)|Sant Cristòu]]''' <br/> #'''[[Sant Clamenç]]''' <br/> #'''[[Sant Dreseri]]''' <br/> #'''[[Santa Crotz de Quintilhargues]]''' <br/> #'''[[Lo Mas de la Glèisa]]''' <br/> #'''[[Sant Estève de Gorgàs]]''' <br/> #'''[[Sant Estève d'Estrechós]]''' <br/> #'''[[Sant Feliç de Leraç]]''' <br/> #'''[[Sant Feliç de Lodés]]''' <br/> #'''[[Sant Geli dau Fesc]]''' <br/> #'''[[Sant Ginièis]]''' <br/> #'''[[Sant Ginièis de las Morgas]]''' <br/> #'''[[Sent Ginièis de Varençal]]''' <br/> #'''[[Sant Jòrdi d'Òrcas]]''' <br/> #'''[[Sant Gervais]]''' <br/> #'''[[Sant Guilhèm dau Desèrt]]''' <br/> #'''[[Sant Guiraud]]''' <br/> #'''[[Sant Alari de Belvéser]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de Buòja]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de Cornièrs]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de Cuculas]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de Fòrcs]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de la Blaquièira]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de Menerbés]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de Vedats]]''' <br/> #'''[[Sant Julian (Erau)|Sant Julian]]''' <br/> #'''[[Sant Just (Erau)|Sant Just]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de l'Arçon]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de Londras]]''' <br/> #'''[[Sant Matieu de Trevièrs]]''' <br/> #'''[[Sant Maurise de Navacèlas]]''' <br/> #'''[[Sant Miquèl (Erau)|Sant Miquèl]]''' <br/> #'''[[Sant Nazari de las Avelhanas]]''' <br/> #'''[[Sant Nazari de Pesan]]''' <br/> #'''[[Sant Pargòri]]''' <br/> #'''[[Sant Paul e Valmala]]''' <br/> #'''[[Sant Pèire de la Faja]]''' <br/> #'''[[Sant Ponç de Mauchins]]''' <br/> #'''[[Sant Ponç de Tomièiras]]''' <br/> #'''[[Sant Privat (Erau)|Sant Privat]]''' <br/> #'''[[Sant Adornin]]''' <br/> #'''[[Sanch Erièg]]''' <br/> #'''[[Sant Tibèri]]''' <br/> #'''[[Sant Vincenç de Barbairargues]]''' <br/> #'''[[Sant Vincenç d'Olargues]]''' <br/> #'''[[Salasc]]''' <br/> #'''[[La Salvetat (d'Agot)]]''' <br/> #'''[[Saturargues]]''' <br/> #'''[[Çaussan]]''' <br/> #'''[[Saucinas]]''' <br/> #'''[[Sautairargues]]''' <br/> #'''[[Sauvian]]''' <br/> #'''[[Serinhan]]''' <br/> #'''[[Cervian]]''' <br/> #'''[[Seta]]''' <br/> #'''[[Sira (Erau)|Sira]]''' <br/> #'''[[Sòrbs]]''' <br/> #'''[[Sobès]]''' <br/> #'''[[Lo Solièr]]''' <br/> #'''[[Somont]]''' <br/> #'''[[Suçargues]]''' <br/> #'''[[Tauçac]]''' <br/> #'''[[Teiran]]''' <br/> #'''[[Tesan de Besièrs]]''' <br/> #'''[[Torbes (Erau)|Torbes]]''' <br/> #'''[[La Torre d'Òrb]]''' <br/> #'''[[Treçan]]''' <br/> #'''[[Lo Triador]]''' <br/> #'''[[Usclats d'Erau]]''' <br/> #'''[[Usclats del Bòsc]]''' <br/> #'''[[La Vacariá e Sant Martin de Castrias]]''' <br/> #'''[[Vaquièiras]]''' <br/> #'''[[Valhan]]''' <br/> #'''[[Valhauqués]]''' <br/> #'''[[Valèrgues]]''' <br/> #'''[[Valfaunés]]''' <br/> #'''[[Los Combals]]''' <br/> #'''[[Valrans]]''' <br/> #'''[[Valros]]''' <br/> #'''[[Velius]]''' <br/> #'''[[Vendargues]]''' <br/> #'''[[Vendemian]]''' <br/> #'''[[Vèndres]]''' <br/> #'''[[Verargues]]''' <br/> #'''[[Las Veirièiras de Moçan]]''' <br/> #'''[[Viàs]]''' <br/> #'''[[Vic de la Gardiòla]]''' <br/> #'''[[Viuça]]''' <br/> #'''[[Vilamanha (l'Argentièira)]]''' <br/> #'''[[Vilanòva de Besièrs]]''' <br/> #'''[[Vilanòva de Magalona]]''' <br/> #'''[[La Fatura]]''' <br/> #'''[[Vilespassens]]''' <br/> #'''[[Vilatèla]]''' <br/> #'''[[Vilamanda]]''' <br/> #'''[[Viòus en la Val]]''' <br/> #'''[[Viòus lo Fòrt]]''' <br/> == [[Endre (departament)|Endre]]: 29 comunas == #'''[[Beaulieu_(Indre)|Bèuluec]]''' <br/> #'''[[Bélâbre]]''' <br/> #'''[[Bonneuil_(Indre)|Bonneuil]]''' <br/> #'''[[Chaillac|Chalhac]]''' <br/> #'''[[Chalais (Indre)|Chalais]]''' <br/> #'''[[Chapsierjas]]''' <br/> #'''[[La Châtre-Langlin|La Chastra dau Vescomte]]''' <br/> #'''[[Dunet]]''' <br/> #'''[[Éguzon-Chantôme|Aguson e Chantòsma]]''' <br/> #'''[[Feusinas]]''' <br/> #'''[[Lineròlas]]''' <br/> #'''[[L'Ordoer de Sent Micheu]]''' <br/> #'''[[Linhac]]''' <br/> #'''[[Mauvières]]''' <br/> #'''[[Mouhet]]''' <br/> #'''[[Parnac (Indre)|Parnac]]''' <br/> #'''[[Pérassay]]''' <br/> #'''[[Prissac]]''' <br/> #'''[[Rossinas (Endre)|Rossinas]]''' <br/> #'''[[Senta Sevèra]]''' <br/> #'''[[Saint-Benoît-du-Sault|Sent Benet de Saul]]''' <br/> #'''[[Saint-Civran|Sent Cibran]]''' <br/> #'''[[Saint-Gilles_(Indre)|Sent Gilh]]''' <br/> #'''[[Saint-Plantaire|Sent Plantair]]''' <br/> #'''[[Sazeray]]''' <br/> #'''[[Tilly_(Indre)|Tilhei]]''' <br/> #'''[[Urciers]]''' <br/> #'''[[Vigoulant]]''' <br/> #'''[[Vijon]]''' <br/> == [[Isèra (departament)|Isèra]]: 72 comunas == #'''[[Ambel]]''' <br/> #'''[[Auris]]''' <br/> #'''[[Avinhonet]]''' <br/> #'''[[Auberives-en-Royans]]''' <br/> #'''[[Beaufin]]''' <br/> #'''[[Beauvoir-en-Royans]]''' <br/> #'''[[Besse]]''' <br/> #'''[[Chantelouve]]''' <br/> #'''[[Château-Bernard]]''' <br/> #'''[[Châtelus]]''' <br/> #'''[[Chichilianne]]''' <br/> #'''[[Choranche]]''' <br/> #'''[[Clavans-en-Haut-Oisans]]''' <br/> #'''[[Clelles]]''' <br/> #'''[[Cordéac]]''' <br/> #'''[[Cornilhon (Isèra)|Cornilhon]]''' <br/> #'''[[Corps]]''' <br/> #'''[[Corrençon-en-Vercors]]''' <br/> #'''[[Entraigues]]''' <br/> #'''[[Les Côtes-de-Corps]]''' <br/> #'''[[Le Freney-d'Oisans]]''' <br/> #'''[[Gresa de Vercòrs]]''' <br/> #'''[[Lalley]]''' <br/> #'''[[Lavars]]''' <br/> #'''[[Menç]]''' <br/> #'''[[Miribel-Lanchâtre]]''' <br/> #'''[[Mizoën]]''' <br/> #'''[[Monestier-d'Ambel]]''' <br/> #'''[[Monestièr de Clarmont]]''' <br/> #'''[[Le Monestier-du-Percy]]''' <br/> #'''[[Montagne]]''' <br/> #'''[[Mont-de-Lans]]''' <br/> #'''[[Ornon]]''' <br/> #'''[[Pellafol]]''' <br/> #'''[[Percy]]''' <br/> #'''[[Le Périer]]''' <br/> #'''[[Pont-en-Royans]]''' <br/> #'''[[Prébois]]''' <br/> #'''[[Presles]]''' <br/> #'''[[Quet-en-Beaumont]]''' <br/> #'''[[Rencurel]]''' <br/> #'''[[Roissard]]''' <br/> #'''[[Saint-Andéol]]''' <br/> #'''[[Saint-André-en-Royans]]''' <br/> #'''[[Saint-Baudille-et-Pipet]]''' <br/> #'''[[Saint-Christophe-en-Oisans]]''' <br/> #'''[[Saint-Just-de-Claix]]''' <br/> #'''[[Saint-Guillaume]]''' <br/> #'''[[La Baudière]]''' <br/> #'''[[Saint-Jean-d'Hérans]]''' <br/> #'''[[Saint-Laurent-en-Beaumont]]''' <br/> #'''[[Sainte-Luce]]'''<br/> #'''[[Saint-Martin-de-Clelles]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de la Clusa]]''' <br/> #'''[[Saint-Maurice-en-Trièves]]''' <br/> #'''[[Saint-Michel-en-Beaumont]]''' <br/> #'''[[Saint-Michel-les-Portes]]''' <br/> #'''[[Saint-Paul-lès-Monestier]]''' <br/> #'''[[Saint-Pierre-de-Méaroz]]''' <br/> #'''[[Saint-Romans]]''' <br/> #'''[[Saint-Sébastien]]''' <br/> #'''[[La Salette-Fallavaux]]''' <br/> #'''[[La Salle-en-Beaumont]]''' <br/> #'''[[Sinard]]''' <br/> #'''[[Treffort]]''' <br/> #'''[[Tréminis]]''' <br/> #'''[[Ueis]]''' <br/> #'''[[Vaubonés]]''' <br/> #'''[[Valjouffrey]]''' <br/> #'''[[Vénosc]]''' <br/> #'''[[Lo Vilar de Lans]]''' <br/> #'''[[Villard-Reculas]]''' <br/> == [[Lanas (departament)|Lanas]]: 331 comunas ==   #'''[[Aira (Lanas)|Aira]]''' <br/> #'''[[Amor (Lanas)|Amor]]''' <br/> #'''[[En Gomèr]]''' <br/> #'''[[Angressa]]''' <br/> #'''[[Arbocava]]''' <br/> #'''[[Arangòssa]]''' <br/> #'''[[Argelòs (Lanas)|Argelòs]]''' <br/> #'''[[Argelosa]]''' <br/> #'''[[Arjusan]]''' <br/> #'''[[Arsague]]''' <br/> #'''[[Artassen]]''' <br/> #'''[[Artés d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Arua]]''' <br/> #'''[[Arcs (Lanas)|Arcs]]''' <br/> #'''[[Aubanhan]]''' <br/> #'''[[Audinhon]]''' <br/> #'''[[Audon]]''' <br/> #'''[[Aurelhan (Lanas)|Aurelhan]]''' <br/> #'''[[Aurice]]''' <br/> #'''[[Asur]]''' <br/> #'''[[Baús Sobiran]]''' <br/> #'''[[Vaths (Shalòssa)]]''' <br/> #'''[[Banòs]]''' <br/> #'''[[Mau Còrn Baish]]''' <br/> #'''[[Bascons]]''' <br/> #'''[[Basserclas]]''' <br/> #'''[[Bastenas]]''' <br/> #'''[[Vaths (Tursan)]]''' <br/> #'''[[Baudinhan]]''' <br/> #'''[[Begar]]''' <br/> #'''[[Vath Lada]]''' <br/> #'''[[Belís]]''' <br/> #'''[[Belús]]''' <br/> #'''[[Benessa d'Acs]]''' <br/> #'''[[Benessa de Maremne]]''' <br/> #'''[[Benquet]]''' <br/> #'''[[Vergüei]]''' <br/> #'''[[Bèthvéser d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Vath Longa]]''' <br/> #'''[[Veirias]]''' <br/> #'''[[Biarròta]]''' <br/> #'''[[Biars (Lanas)|Biars]]''' <br/> #'''[[Biudòs (Lanas)|Biudòs]]''' <br/> #'''[[Biscarròssa]]''' <br/> #'''[[Bona Guarda]]''' <br/> #'''[[Bòsc]]''' <br/> #'''[[Bordèras e Lamensan]]''' <br/> #'''[[Bausten]]''' <br/> #'''[[Boga]]''' <br/> #'''[[Bordalat]]''' <br/> #'''[[Borriòt e Bergonsa]]''' <br/> #'''[[Brassempoi]]''' <br/> #'''[[Bretanha de Marsan]]''' <br/> #'''[[Brocars]]''' <br/> #'''[[Buanas]]''' <br/> #'''[[Caishen]]''' <br/> #'''[[Canhòta]]''' <br/> #'''[[Calen]]''' <br/> #'''[[Campanha (Lanas)|Campanha]]''' <br/> #'''[[Campet e La Molèra]]''' <br/> #'''[[Candressa]]''' <br/> #'''[[Canens Arriu Aub]]''' <br/> #'''[[Cap Berton]]''' <br/> #'''[[Carcarèrs e Senta Crotz]]''' <br/> #'''[[Carcen e Ponson]]''' <br/> #'''[[Cassen]]''' <br/> #'''[[Castanhós-Solens]]''' <br/> #'''[[Castandet]]''' <br/> #'''[[Castèthnau de Shalòssa]]''' <br/> #'''[[Castèthnau de Tursan]]''' <br/> #'''[[Castèth Ner]]''' <br/> #'''[[Castèths (Lanas)|Casteths]]''' <br/> #'''[[Caunar]]''' <br/> #'''[[Caunelha]]''' <br/> #'''[[Caupena]]''' <br/> #'''[[Casalís (Lanas)|Casalís]]''' <br/> #'''[[Casèras d'Ador]]''' <br/> #'''[[Cèra (Lanas)|Cèra]]''' <br/> #'''[[Classun]]''' <br/> #'''[[Cledas]]''' <br/> #'''[[Clarmont (Lanas)|Clarmont]]''' <br/> #'''[[Comensac]]''' <br/> #'''[[Couduras]]''' <br/> #'''[[Creon d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Dacs]]''' <br/> #'''[[Doasit]]''' <br/> #'''[[Donzac]]''' <br/> #'''[[Dur Hòrt e Baishen]]''' <br/> #'''[[Dume]]''' <br/> #'''[[Escalans]]''' <br/> #'''[[Escorce]]''' <br/> #'''[[Estivaus]]''' <br/> #'''[[Estiguarda]]''' <br/> #'''[[Las Aigas]]''' <br/> #'''[[Èiras de Mont Cube]]''' <br/> #'''[[Fargas (Lanas)|Fargas]]''' <br/> #'''[[Lo Hrèishe]]''' <br/> #'''[[Gars (Lanas)|Gars]]''' <br/> #'''[[Gavarret (Lanas)|Gavarret]]''' <br/> #'''[[Galhèra]]''' <br/> #'''[[Gamarde]]''' <br/> #'''[[Garenh]]''' <br/> #'''[[Garrei]]''' <br/> #'''[[Garròssa]]''' <br/> #'''[[Gastas]]''' <br/> #'''[[Gaujac (Lanas)|Gaujac]]''' <br/> #'''[[Gèuna]]''' <br/> #'''[[Gelós]]''' <br/> #'''[[Gibret]]''' <br/> #'''[[Gòs]]''' <br/> #'''[[Gorberar]]''' <br/> #'''[[Gossa]]''' <br/> #'''[[Gots (Lanas)|Gots]]''' <br/> #'''[[Granada d'Ador]]''' <br/> #'''[[Havars (Lanas)|Havars]]''' <br/> #'''[[Hagetmau]]''' <br/> #'''[[Hastings (Lanas)|Hastings]]''' <br/> #'''[[Hauriet]]''' <br/> #'''[[Mau Còrn Haut]]''' <br/> #'''[[Èrm]]''' <br/> #'''[[Herrèr]]''' <br/> #'''[[Heugars]]''' <br/> #'''[[Hins|Hins]]''' <br/> #'''[[Hontans]]''' <br/> #'''[[Horcs Arriu]]''' <br/> #'''[[Jòssa]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Shalòssa]]''' <br/> #'''[[La Bastida d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[L'Abatut|L'Abatut]]''' <br/> #'''[[La Vena]]''' <br/> #'''[[La Bohèira]]''' <br/> #'''[[Labrit]]''' <br/> #'''[[La Cau Junta]]''' <br/> #'''[[Laqui]]''' <br/> #'''[[La Craba]]''' <br/> #'''[[La Gloriosa|La Gloriosa]]''' <br/> #'''[[La Granja (Lanas)|La Granja]]''' <br/> #'''[[La Hòssa]]''' <br/> #'''[[La Luca]]''' <br/> #'''[[La Mòta (Lanas)|La Mòta]]''' <br/> #'''[[Lanas (vilatge)|Lanas]]'''  <br/> #'''[[Larbei]]''' <br/> #'''[[L'Arribèra de Sent Savin]]''' <br/> #'''[[La Trilha]]''' <br/> #'''[[Laureda]]''' <br/> #'''[[Lauret (Lanas)|Lauret]]''' <br/> #'''[[Lencoac]]''' <br/> #'''[[Lon]]''' <br/> #'''[[Lesgòr]]''' <br/> #'''[[L'Esperon]]''' <br/> #'''[[Lo Lui]]''' <br/> #'''[[Lo Binhac]]''' <br/> #'''[[Linça]]''' <br/> #'''[[Lipostèir]]''' <br/> #'''[[Lit e Micse]]''' <br/> #'''[[Lòssa]]''' <br/> #'''[[Loèr]]''' <br/> #'''[[Lórquen]]''' <br/> #'''[[Luc Bon]]''' <br/> #'''[[Luc Bardés e Bargas]]''' <br/> #'''[[Lua (Lanas)|Lua]]''' <br/> #'''[[Luc Long]]''' <br/> #'''[[Lussanhet]]''' <br/> #'''[[Lucsèir]]''' <br/> #'''[[Magesc]]''' <br/> #'''[[Malhàs]]''' <br/> #'''[[Malhèras]]''' <br/> #'''[[Manòr]]''' <br/> #'''[[Mant]]''' <br/> #'''[[Marpaps]]''' <br/> #'''[[Maurias]]''' <br/> #'''[[Maurin (Lanas)|Maurin]]''' <br/> #'''[[Mauvesin d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Mailís]]''' <br/> #'''[[Maseròlas (Lanas)|Maseròlas]]''' <br/> #'''[[Mers]]''' <br/> #'''[[Melhan (Lanas)|Melhan]]''' <br/> #'''[[Massanjas]]''' <br/> #'''[[Mesòs]]''' <br/> #'''[[Mimbasta]]''' <br/> #'''[[Mamisan]]''' <br/> #'''[[Miramont e Sensac]]''' <br/> #'''[[Misson]]''' <br/> #'''[[Moliets e Mar]]''' <br/> #'''[[Momui]]''' <br/> #'''[[Monget]]''' <br/> #'''[[Montsegur (Lanas)|Montsegur]]''' <br/> #'''[[Mont Aut (Lanas)|Montaut]]''' <br/> #'''[[Lo Mont]]''' <br/> #'''[[Montagut (Lanas)|Montagut]]''' <br/> #'''[[Monthòrt]]''' <br/> #'''[[Montgalhard (Lanas)|Montgalhard]]''' <br/> #'''[[Mont Soèr]]''' <br/> #'''[[Morcens]]''' <br/> #'''[[Morgans]]''' <br/> #'''[[Moscardés]]''' <br/> #'''[[Mostèirs-Viganon]]''' <br/> #'''[[Mugron]]''' <br/> #'''[[Narròssa]]''' <br/> #'''[[Nassiet]]''' <br/> #'''[[Nerbis]]''' <br/> #'''[[Nossa]]''' <br/> #'''[[Ueire Gave]]''' <br/> #'''[[Ueire Lui]]''' <br/> #'''[[Onard]]''' <br/> #'''[[Ondres]]''' <br/> #'''[[Onessa e Laharí]]''' <br/> #'''[[Orist]]''' <br/> #'''[[Òrta Vièla]]''' <br/> #'''[[Òrcs]]''' <br/> #'''[[Ossadjas]]''' <br/> #'''[[Ossa e Susan]]''' <br/> #'''[[Osort]]''' <br/> #'''[[Parentís]]''' <br/> #'''[[Parlebòsc]]''' <br/> #'''[[Peiròs-Casauteths]]''' <br/> #'''[[Pecorada]]''' <br/> #'''[[Perquia]]''' <br/> #'''[[Pei]]''' <br/> #'''[[Pèira (Lanas)|Pèira]]''' <br/> #'''[[Pèira Horada]]''' <br/> #'''[[Hilhondé]]''' <br/> #'''[[Pimbo]]''' <br/> #'''[[Pissòs]]''' <br/> #'''[[Pomarés]]''' <br/> #'''[[Pontens]]''' <br/> #'''[[Pontons d'Ador]]''' <br/> #'''[[Podens]]''' <br/> #'''[[Polhon]]''' <br/> #'''[[Poi de Sauç]]''' <br/> #'''[[Poiana (Lanas)|Poiana]]''' <br/> #'''[[Poi Artin|Poiartin]]''' <br/> #'''[[Preishac (Lanas)|Preishac]]''' <br/> #'''[[Pujòu e Lo Plan]]''' <br/> #'''[[Pujòu Casalet]]''' <br/> #'''[[Renun]]''' <br/> #'''[[Retjons]]''' <br/> #'''[[Rimbés e Baudiet]]''' <br/> #'''[[Arrion]]''' <br/> #'''[[Ribèra-Saas e Gorbí]]''' <br/> #'''[[Ròcahòrt (Lanas)|Ròcahòrt]]''' <br/> #'''[[Sabres]]''' <br/> #'''[[Sarrasins (Lanas)|Sarrasins]]''' <br/> #'''[[Sent Anhet]]''' <br/> #'''[[Sent Andrèu de Senhans]]''' <br/> #'''[[Sent Aubin (Lanas)|Sent Aubin]]''' <br/> #'''[[Sent Avit (Lanas)|Sent Avit]]''' <br/> #'''[[Sent Bertomiu]]''' <br/> #'''[[Sent Cric de Shalòssa]]''' <br/> #'''[[Sent Cric deu Gave]]''' <br/> #'''[[Sent Cric-Vilanava]]''' <br/> #'''[[Senta Coloma (Lanas)|Senta Coloma]]''' <br/> #'''[[Senta Aulàdia de Bòrn]]''' <br/> #'''[[Senta He]]''' <br/> #'''[[Senta Maria de Gòssa]]''' <br/> #'''[[Sent Estiene]]''' <br/> #'''[[Sent Genh]]''' <br/> #'''[[Sent Jors d'Auribat]]''' <br/> #'''[[Sent Jors de Maremne]]''' <br/> #'''[[Sengòr]]''' <br/> #'''[[Sent Joan de Lièr]]''' <br/> #'''[[Sent Joan de Marsac]]''' <br/> #'''[[Sent Julian d'Armanhac]]''' <br/> #'''[[Sent Julian de Bòrn]]''' <br/> #'''[[Sent Justin (Lanas)|Sent Justin]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de Gòssa]]''' <br/> #'''[[Sent Lon (País d'Òrta)|Sent Lon]]''' <br/> #'''[[Sent Loboèr]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de Hins]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de Senhans]]''' <br/> #'''[[Sent Martin d'Onei]]''' <br/> #'''[[Sent Maurici d'Ador]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèu e Escalús]]''' <br/> #'''[[Sent Pandelon]]''' <br/> #'''[[Sent Pau de Bòrn]]''' <br/> #'''[[Sent Pau d'Acs]]''' <br/> #'''[[Sent Perdon]]''' <br/> #'''[[Sent Pèr deu Mont]]''' <br/> #'''[[Sent Sever]]''' <br/> #'''[[Sent Vincenç de Pau (Lanas)|Sent Vincenç de Pau]]''' <br/> #'''[[Sent Vincenç de Tiròssa]]''' <br/> #'''[[Sent Jàguen]]''' <br/> #'''[[Samadèth]]''' <br/> #'''[[Sanguinet]]''' <br/> #'''[[Sarbasan]]''' <br/> #'''[[Sarrasiet]]''' <br/> #'''[[Sarron]]''' <br/> #'''[[Sauvion]]''' <br/> #'''[[Saubrigas]]''' <br/> #'''[[Saubuça]]''' <br/> #'''[[Saunhac e Cambran]]''' <br/> #'''[[Saunhac e Lo Muret]]''' <br/> #'''[[Senhòssa]]''' <br/> #'''[[Lo Sen]]''' <br/> #'''[[Sèrras Gaston]]''' <br/> #'''[[Sèrraslós e Arribans]]''' <br/> #'''[[Seiressa]]''' <br/> #'''[[Sièst]]''' <br/> #'''[[Sindèras]]''' <br/> #'''[[Solferino|Solferino]]''' <br/> #'''[[Sòrts e Òssagòr]]''' <br/> #'''[[Sorbets (Lanas)|Sorbets]]''' <br/> #'''[[Sòrda l'Abadia]]''' <br/> #'''[[Sòra]]''' <br/> #'''[[Sòrt]]''' <br/> #'''[[Sopròssa]]''' <br/> #'''[[Soston]]''' <br/> #'''[[Talèr]]''' <br/> #'''[[Tarnòs]]''' <br/> #'''[[Tartàs]]''' <br/> #'''[[Tèrcis]]''' <br/> #'''[[Tetiu]]''' <br/> #'''[[Tilh|Tilh]]''' <br/> #'''[[Tòssa]]''' <br/> #'''[[Toloseta]]''' <br/> #'''[[Trensac]]''' <br/> #'''[[Uishac e Parentís]]''' <br/> #'''[[Urgons]]''' <br/> #'''[[Husar]]''' <br/> #'''[[Vert (Lanas)|Vert]]''' <br/> #'''[[Vic d'Auribat]]''' <br/> #'''[[Vièla e Sent Gironç]]''' <br/> #'''[[Vièla Sobiran]]''' <br/> #'''[[Vièla de Tursan]]''' <br/> #'''[[Lo Bocau Vielh]]''' <br/> #'''[[Lo Vinhau]]''' <br/> #'''[[Vilanava (Lanas)|Vilanava]]''' <br/> #'''[[Vilanava de Marsan]]''' <br/> #'''[[Ishós]]''' <br/> #'''[[Igòs e Sent Saturnin]]''' <br/> #'''[[Isòssa]]''' <br/> == [[Léger (departament)|Léger]]: 5 comunas == {{ortografia}} #'''[[Cervières]]''' <br/> #'''[[La Chambaa]]''' <br/> #'''[[Deçai Léger]]''' <br/> #'''[[Neitrable]]''' <br/> #'''[[Saint-Maurice-en-Gourgois]]''' <br/> == [[Naut Léger]]: 261 comunas == {{ortografia}} #'''[[Lo Puèi de Velai]]''' <br/> #'''[[Retornac]]''' <br/> #'''[[Sinjau]]''' <br/> #'''[[Lo Vernet (Naut Léger)|Lo Vernet]]''' <br/> #'''[[Briude]]''' <br/> #'''[[Lanjac]]''' <br/> #'''[[Lubilhac]]''' <br/> #'''[[Agnat (Naut Léger)|Agnat]]''' <br/> #'''[[Agulha (Naut Léger)|Agulha]]''' <br/> #'''[[Alègre (Auvèrnhe)|Alègre]]''' <br/> #'''[[Alairac (Auvèrnhe)|Alairac]]''' <br/> #'''[[Alleyras]]''' <br/> #'''[[Ally (Naut Léger)|Ally]]''' <br/> #'''[[Araulas]]''' <br/> #'''[[Arlempdes]]''' <br/> #'''[[Arlet]]''' <br/> #'''[[Arsac de Velai]]''' <br/> #'''[[Aubazat]]''' <br/> #'''[[Aurec]]''' <br/> #'''[[Autrac]]''' <br/> #'''[[Auvers (Naut Léger)|Auvers]]''' <br/> #'''[[Auson]]''' <br/> #'''[[Azérat]]''' <br/> #'''[[Bains]]''' <br/> #'''[[Barges (Naut Léger)|Barges]]''' <br/> #'''[[Bas de Bassès]]''' <br/> #'''[[Beaulieu (Naut Léger)|Beaulieu]]''' <br/> #'''[[Beaumont (Naut Léger)|Beaumont]]''' <br/> #'''[[Beaune-sur-Arzon]]''' <br/> #'''[[Beaux]]''' <br/> #'''[[Beauzac]]''' <br/> #'''[[Sant Just (Naut Léger)|Sant Just]]''' <br/> #'''[[Berbezit]]''' <br/> #'''[[Bessamorel]]''' <br/> #'''[[La Becèira]]''' <br/> #'''[[Blanzac (Naut Léger)|Blanzac]]''' <br/> #'''[[Blassac]]''' <br/> #'''[[Blavòsi]]''' <br/> #'''[[Bleila]]''' <br/> #'''[[Boisset (Naut Léger)|Boisset]]''' <br/> #'''[[Bonaval (Naut Léger)|Bonaval]]''' <br/> #'''[[Borne (Naut Léger)|Borne]]''' <br/> #'''[[Le Bouchet-Saint-Nicolas]]''' <br/> #'''[[Bornoncle]]''' <br/> #'''[[Lo Brinhon]]''' <br/> #'''[[Briude]]''' <br/> #'''[[Brives-Charensac]]''' <br/> #'''[[Caires]]''' <br/> #'''[[Ceu d'Alègre]]''' <br/> #'''[[Cerzat]]''' <br/> #'''[[Ceyssac]]''' <br/> #'''[[Chadrac]]''' <br/> #'''[[Chadron]]''' <br/> #'''[[La Chasa Dieu]]''' <br/> #'''[[Chamaleiras (Velai)|Chamaleiras]]''' <br/> #'''[[Chambeçon]]''' <br/> #'''[[Lo Chambon (Naut Léger)|Lo Chambon]]''' <br/> #'''[[Champanhac lo Velh]]''' <br/> #'''[[Chalmclausa]]''' <br/> #'''[[Chanalelha]]''' <br/> #'''[[Chaniat]]''' <br/> #'''[[Chanteuges]]''' <br/> #'''[[La Chapèla Bertin]]''' <br/> #'''[[La Chapèla d'Aurec]]''' <br/> #'''[[La Chapèla Genesta]]''' <br/> #'''[[Charraix]]''' <br/> #'''[[Chaspinhac]]''' <br/> #'''[[Chaspuzac]]''' <br/> #'''[[Chassanha (Naut Léger)|Chassanha]]''' <br/> #'''[[Chassinhòla]]''' <br/> #'''[[Chastel (Naut Léger)|Chastel]]''' <br/> #'''[[Chaudeyrolles]]''' <br/> #'''[[Chavanhac de La Faieta]]''' <br/> #'''[[Chaselas (Naut Léger)|Chaselas]]''' <br/> #'''[[Chanarelhas (Naut Léger)|Chanarelhas]]''' <br/> #'''[[Chilhac]]''' <br/> #'''[[Chomelh]]''' <br/> #'''[[La Chomette (Naut Léger)|La Chomette]]''' <br/> #'''[[Cistrières]]''' <br/> #'''[[Cohade]]''' <br/> #'''[[Collat]]''' <br/> #'''[[Connangles]]''' <br/> #'''[[Costaros]]''' <br/> #'''[[Coubon]]''' <br/> #'''[[Couteuges]]''' <br/> #'''[[Crapona]]''' <br/> #'''[[Croisances]]''' <br/> #'''[[Cronce]]''' <br/> #'''[[Cubèl (Naut Léger)|Cubèl]]''' <br/> #'''[[Cussac-sur-Loire]]''' <br/> #'''[[Desges]]''' <br/> #'''[[Daumairac]]''' <br/> #'''[[Dunèira (Naut Léger)|Dunèira]]''' <br/> #'''[[Espalem]]''' <br/> #'''[[Espaly-Saint-Marcel]]''' <br/> #'''[[Esplantas]]''' <br/> #'''[[Los Estables]]''' <br/> #'''[[Fai de Linhon]]''' <br/> #'''[[Felinas (Naut Léger)|Felinas]]''' <br/> #'''[[Ferruçac]]''' <br/> #'''[[Fins-Sent-Genèis]]''' <br/> #'''[[Fontannes]]''' <br/> #'''[[Fraissenet de la Cucha]]''' <br/> #'''[[Fraissenet de la Tor]]''' <br/> #'''[[Frugères-les-Mines]]''' <br/> #'''[[Frugières-le-Pin]]''' <br/> #'''[[Goudet]]''' <br/> #'''[[Grazac (Naut Léger)|Grazac]]''' <br/> #'''[[Grenier-Montgon]]''' <br/> #'''[[Gresas (Naut Léger)|Gresas]]''' <br/> #'''[[Javaugues]]''' <br/> #'''[[Jax (Naut Léger)|Jax]]''' <br/> #'''[[Josat]]''' <br/> #'''[[Julhanja]]''' <br/> #'''[[La Fara (Naut Léger)|La Fara]]''' <br/> #'''[[La Mòta (Naut Léger)|La Mòta]]''' <br/> #'''[[Landos]]''' <br/> #'''[[Lantriac]]''' <br/> #'''[[Lapte]]''' <br/> #'''[[Laussonne]]''' <br/> #'''[[Laval-sur-Doulon]]''' <br/> #'''[[Lavaudieu]]''' <br/> #'''[[La Vòuta]]''' <br/> #'''[[La Vòuta de Leir]]''' <br/> #'''[[Lende (Naut Léger)|Lende]]''' <br/> #'''[[Lauton]]''' <br/> #'''[[Lissac (Naut Léger)|Lissac]]''' <br/> #'''[[Lorlanja]]''' <br/> #'''[[Lodes (Naut Léger)|Lodes]]''' <br/> #'''[[Malrevers]]''' <br/> #'''[[Malvalette]]''' <br/> #'''[[Malvières]]''' <br/> #'''[[Lo Mas de Tença]]''' <br/> #'''[[Maserat d'Aurosa]]''' <br/> #'''[[Maset de Sent Vòi]]''' <br/> #'''[[Maserac d'Alèir]]''' <br/> #'''[[Mercuèr (Naut Léger)|Mercuèr]]''' <br/> #'''[[Mézères]]''' <br/> #'''[[Lo Monestier de Gaselha]]''' <br/> #'''[[Monistròl d'Alèir]]''' <br/> #'''[[Monistròl de Leir]]''' <br/> #'''[[Monlet]]''' <br/> #'''[[Montclard]]''' <br/> #'''[[Lo Montelh (Naut Léger)|Lo Montelh]]''' <br/> #'''[[Montfaucon de Velai]]''' <br/> #'''[[Montregard]]''' <br/> #'''[[Montusclat]]''' <br/> #'''[[Moudeyres]]''' <br/> #'''[[Oides]]''' <br/> #'''[[Paulhac (Naut Léger)|Paulhac]]''' <br/> #'''[[Paulhaguet]]''' <br/> #'''[[Pébrac]]''' <br/> #'''[[Lo Pertús]]''' <br/> #'''[[Pinòus]]''' <br/> #'''[[Polinhac]]''' <br/> #'''[[Pont-Salomon]]''' <br/> #'''[[Pradèlas]]''' <br/> #'''[[Pradas (Naut Léger)|Pradas]]''' <br/> #'''[[Présailles]]''' <br/> #'''[[Cairièras]]''' <br/> #'''[[Raucoules]]''' <br/> #'''[[Rauret]]''' <br/> #'''[[Riutòrt]]''' <br/> #'''[[Ròcha de Renier]]''' <br/> #'''[[Rosières (Naut Léger)|Rosières]]''' <br/> #'''[[Sent Andieu de Chalencon]]''' <br/> #'''[[Sent Arcon d'Alèir]]''' <br/> #'''[[Saint-Arcons-de-Barges]]''' <br/> #'''[[Sent Austremòni]]''' <br/> #'''[[Sent Baudeli]]''' <br/> #'''[[Sent Beninh]]''' <br/> #'''[[Sant Bonet lo Freid]]''' <br/> #'''[[Sant Cristòu d'Alèir]]''' <br/> #'''[[Sant Cristofòri de Dolason]]''' <br/> #'''[[Saint-Cirgues (Naut Léger)|Saint-Cirgues]]''' <br/> #'''[[Sant Desdèir d'Alèir]]''' <br/> #'''[[Sant Desdèir de Velai]]''' <br/> #'''[[Sant Desdèir de Dolon]]''' <br/> #'''[[Senta Gènia de Vilanòva]]''' <br/> #'''[[Sainte-Florine]]''' <br/> #'''[[Senta Margarida]]''' <br/> #'''[[Santa Sigolena (Naut Léger)|Santa Sigolena]]''' <br/> #'''[[Saint-Étienne-du-Vigan]]''' <br/> #'''[[Sant Estève]]''' <br/> #'''[[Sent Estefe de Bleila]]''' <br/> #'''[[Saint-Ferréol-d'Auroure]]''' <br/> #'''[[Sant Front (Naut Léger)|Sant Front]]''' <br/> #'''[[Saint-Geneys-près-Saint-Paulien]]''' <br/> #'''[[Sent Jòrgi d'Aurac]]''' <br/> #'''[[Sent Jòrdi l'Agricòl]]''' <br/> #'''[[Sent German de la Prada]]''' <br/> #'''[[Sant Geronç (Naut Léger)]]''' <br/> #'''[[Saint-Haon]]''' <br/> #'''[[Sant Alari (Naut Léger)|Sant Alari]]''' <br/> #'''[[Sant Ostian]]''' <br/> #'''[[Saint-Ilpize]]''' <br/> #'''[[Sant Joan d'Abrigós]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de Nai]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de la Chalm]]''' <br/> #'''[[Sant Gèire]]''' <br/> #'''[[Sant Julian e Chaptuèlh]]''' <br/> #'''[[Sant Julian d'Ança]]''' <br/> #'''[[Sent Julian de las Chasas]]''' <br/> #'''[[Sant Julian lo Pinet]]''' <br/> #'''[[Sent Julian Molhasabata]]''' <br/> #'''[[Sent Just de Malmont]]''' <br/> #'''[[Sent Just de Briude]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de Chabruejol]]''' <br/> #'''[[Saint-Martin-de-Fugères]]''' <br/> #'''[[Sent Maurici de Linhon]]''' <br/> #'''[[Saint-Pal-de-Chalencon]]''' <br/> #'''[[Sent Pal de Mons]]''' <br/> #'''[[Saint-Pal-de-Senouire]]''' <br/> #'''[[Saint-Paul-de-Tartas]]''' <br/> #'''[[Sant Paulian]]''' <br/> #'''[[Sent Pèire delh Champ]]'' <br/> #'''[[Sant Pèire-Aenac]]''' <br/> #'''[[Saint-Préjet-Armandon]]''' <br/> #'''[[Sant Prejet d'Alèir]]''' <br/> #'''[[Sent Privat d'Alèir]]''' <br/> #'''[[Saint-Privat-du-Dragon]]''' <br/> #'''[[Saint-Romain-Lachalm]]''' <br/> #'''[[Saint-Vénérand (Naut Léger)|Saint-Vénérand]]''' <br/> #'''[[Saint-Vert]]''' <br/> #'''[[Sent Victor de las Malascorts]]''' <br/> #'''[[Sent Victor d'Alanc]]''' <br/> #'''[[Sant Vidal]]''' <br/> #'''[[Sent Vincenç (Naut Léger)|Sent Vincenç]]''' <br/> #'''[[Saletas (Naut Léger)|Saletas]]''' <br/> #'''[[Salzuit]]''' <br/> #'''[[Sanssac-l'Église]]''' <br/> #'''[[Saug]]''' <br/> #'''[[La Seuva de Semena]]''' <br/> #'''[[Sembadel]]''' <br/> #'''[[Séneujols]]''' <br/> #'''[[Siaugues-Sainte-Marie]]''' <br/> #'''[[Solenhac sota Ròcha]]''' <br/> #'''[[Solanhac]]''' <br/> #'''[[Tailhac]]''' <br/> #'''[[Tença]]''' <br/> #'''[[Toràs]]''' <br/> #'''[[Tiranges]]''' <br/> #'''[[Torsiac]]''' <br/> #'''[[Valprivas]]''' <br/> #'''[[Vals-le-Chastel]]''' <br/> #'''[[Val delh Puèi]]''' <br/> #'''[[Varenas de Sent Onorat]]''' <br/> #'''[[Les Vastres]]''' <br/> #'''[[Vazeilles-Limandre]]''' <br/> #'''[[Vazeilles-près-Saugues]]''' <br/> #'''[[Venteuges]]''' <br/> #'''[[Vergezac]]''' <br/> #'''[[Vergonjon]]''' <br/> #'''[[Vernassal]]''' <br/> #'''[[Venesós]]''' <br/> #'''[[Vièlha Briude]]''' <br/> #'''[[Vielprat]]''' <br/> #'''[[Vilanòva d'Alèir]]''' <br/> #'''[[Les Villettes]]''' <br/> #'''[[Vissac e Auteirac]]''' <br/> #'''[[Vorèi]]'''<br/> == [[Òlt (departament)|Òlt]]: 340 comunas == #'''[[Albàs (Carcin)|Albàs]]''' <br/> #'''[[Albiac (Carcin)|Albiac]]''' <br/> #'''[[Albinhac]]''' <br/> #'''[[Anglars]]''' <br/> #'''[[Anglars e Julhac]]''' <br/> #'''[[Anglars e Nosac]]''' <br/> #'''[[Arcambald]]''' <br/> #'''[[Las Arcas]]''' <br/> #'''[[Assièr]]''' <br/> #'''[[Aujòls]]''' <br/> #'''[[Altoire]]''' <br/> #'''[[Ainac]]''' <br/> #'''[[Bach (Carcin)|Bach]]''' <br/> #'''[[Bagat de Carcin]]''' <br/> #'''[[Banhac]]''' <br/> #'''[[Valadon]]''' <br/> #'''[[Banas (Carcin)|Banas]]''' <br/> #'''[[Lo Bastit]]''' <br/> #'''[[Baumat]]''' <br/> #'''[[Bèlregard (Carcin)|Bèlregard]]''' <br/> #'''[[Beduèr]]''' <br/> #'''[[Belaiga]]''' <br/> #'''[[Bèlfòrt de Carcin]]''' <br/> #'''[[Bèlmont (Carcin)|Bèlmont]]''' <br/> #'''[[Bèlmontet]]''' <br/> #'''[[Bèlmont de Senta Fe]]''' <br/> #'''[[Bergantin]]''' <br/> #'''[[Bessoniás]]''' <br/> #'''[[Betalha]]''' <br/> #'''[[Biard de Sera]]''' <br/> #'''[[Viá (Carcin)|Viá]]''' <br/> #'''[[Blars]]''' <br/> #'''[[Boissièras (Carcin)|Boissièras]]''' <br/> #'''[[Lo Bolben]]''' <br/> #'''[[Lo Borg]]''' <br/> #'''[[Boçac]]''' <br/> #'''[[Lo Boisson|Lo Boisson]]''' <br/> #'''[[Bosiès]]''' <br/> #'''[[Brengas]]''' <br/> #'''[[Bertenons]]''' <br/> #'''[[Crabairet]]''' <br/> #'''[[Cadriu]]''' <br/> #'''[[Caors]]''' <br/> #'''[[Caús]]''' <br/> #'''[[Calhac]]''' <br/> #'''[[Cajarc]]''' <br/> #'''[[Calamana]]''' <br/> #'''[[Calès (Carcin)|Calès]]''' <br/> #'''[[Calviac]]''' <br/> #'''[[Calvinhac]]''' <br/> #'''[[Cambairac]]''' <br/> #'''[[Cambas (Carcin)|Cambas]]''' <br/> #'''[[Cambolit]]''' <br/> #'''[[Camburat]]''' <br/> #'''[[Canhac del Causse]]''' <br/> #'''[[Capdenac]]''' <br/> #'''[[Caraiac]]''' <br/> #'''[[Cardalhac]]''' <br/> #'''[[Carennac]]''' <br/> #'''[[Carlucet]]''' <br/> #'''[[Carnac e Rofiac]]''' <br/> #'''[[Cassanhas (Carcin)|Cassanhas]]''' <br/> #'''[[Castèlfranc]]''' <br/> #'''[[Castèlnau de Montratièr]]''' <br/> #'''[[Catús]]''' <br/> #'''[[Cavanhac]]''' <br/> #'''[[Casals (Carcin)|Casals]]''' <br/> #'''[[Casilhac|Casilhac]]''' <br/> #'''[[Senibièras]]''' <br/> #'''[[Cesac (Carcin)|Cesac]]''' <br/> #'''[[Siurac (Carcin)|Siurac]]''' <br/> #'''[[Comiac]]''' <br/> #'''[[Concorès]]''' <br/> #'''[[Concòts]]''' <br/> #'''[[Condat (Carcin)|Condat]]''' <br/> #'''[[Còrn]]''' <br/> #'''[[Cornac]]''' <br/> #'''[[Corts (Carcin)|Corts]]''' <br/> #'''[[Coson]]''' <br/> #'''[[Cras (Carcin)|Cras]]''' <br/> #'''[[Craissac]]''' <br/> #'''[[Cregòls]]''' <br/> #'''[[Cremps]]''' <br/> #'''[[Cressençac]]''' <br/> #'''[[Crèissa (Carcin)|Crèissa]]''' <br/> #'''[[Cusac]]''' <br/> #'''[[Cusença]]''' <br/> #'''[[Deganhac]]''' <br/> #'''[[Doèla]]''' <br/> #'''[[Duravèl]]''' <br/> #'''[[Durbans]]''' <br/> #'''[[Escamps (Carcin)|Escamps]]''' <br/> #'''[[Esclausèls]]''' <br/> #'''[[Espanhac e Senta Auglari]]''' <br/> #'''[[Espedalhac]]''' <br/> #'''[[Espèra]]''' <br/> #'''[[Espeirós]]''' <br/> #'''[[Estal]]''' <br/> #'''[[Fajòlas|Fajòlas]]''' <br/> #'''[[Fargas (Carcin)|Fargas]]''' <br/> #'''[[Faicelas]]''' <br/> #'''[[Felsins]]''' <br/> #'''[[Fijac]]''' <br/> #'''[[Flaunhac]]''' <br/> #'''[[Flaujac (Carcin)|Flaujac]]''' <br/> #'''[[Flaujac e Pojòls]]''' <br/> #'''[[Floirac (Carcin)|Floirac]]''' <br/> #'''[[Floressàs]]''' <br/> #'''[[Fonts (Carcin)|Fonts]]''' <br/> #'''[[Fontanas (Carcin)|Fontanas]]''' <br/> #'''[[Fontanas del Causse]]''' <br/> #'''[[Formanhac]]''' <br/> #'''[[Francolès]]''' <br/> #'''[[Fraissinet]]''' <br/> #'''[[Fraissinet lo Gelat]]''' <br/> #'''[[Fraissinhas (Carcin)|Fraissinhas]]''' <br/> #'''[[Frontenac (Carcin)|Frontenac]]''' <br/> #'''[[Ganhac]]''' <br/> #'''[[Ginhac (Carcin)|Ginhac]]''' <br/> #'''[[Gigosac]]''' <br/> #'''[[Gindon]]''' <br/> #'''[[Ginolhac|Ginolhac]]''' <br/> #'''[[Gintrac]]''' <br/> #'''[[Girac]]''' <br/> #'''[[Glanas]]''' <br/> #'''[[Gòrças (Carcin)|Gòrças]]''' <br/> #'''[[Gojonac]]''' <br/> #'''[[Gordon|Gordon]]''' <br/> #'''[[Gramat]]''' <br/> #'''[[Grialon]]''' <br/> #'''[[Gresèls]]''' <br/> #'''[[Gresas (Carcin)|Gresas]]''' <br/> #'''[[Aissendolús]]''' <br/> #'''[[Aissets]]''' <br/> #'''[[Las Joanias|Las Joanias]]''' <br/> #'''[[La Bastida (Carcin)|La Bastida]]''' <br/> #'''[[La Bastida del Vèrn]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Marnhac]]''' <br/> #'''[[La Bastida Fortunièra]]''' <br/> #'''[[La Batuda]]''' <br/> #'''[[La Burgada]]''' <br/> #'''[[La Calm d'Orcet]]''' <br/> #'''[[La Capèla Cabanac]]''' <br/> #'''[[La Capèla de Marival]]''' <br/> #'''[[La Cava (Carcin)|La Cava]]''' <br/> #'''[[La Capèla Ausac]]''' <br/> #'''[[Ladirat]]''' <br/> #'''[[La Gardèla]]''' <br/> #'''[[L'Albenca]]''' <br/> #'''[[La Magdalena (Carcin)|La Magdalena]]''' <br/> #'''[[La Mativiá]]''' <br/> #'''[[La Mota de Cassèl]]''' <br/> #'''[[La Mota de Fenelon]]''' <br/> #'''[[Lanzac]]''' <br/> #'''[[La Ramièra]]''' <br/> #'''[[Larnagòl]]''' <br/> #'''[[La Ròca dels Arcs]]''' <br/> #'''[[La Ròca de Toirac]]''' <br/> #'''[[Las Cabanas (Carcin)|Las Cabanas]]''' <br/> #'''[[La Tolha e Lentilhac]]''' <br/> #'''[[La Tronquièra]]''' <br/> #'''[[Laureças]]''' <br/> #'''[[Lausès]]''' <br/> #'''[[La Val de Sera]]''' <br/> #'''[[La Vercantièra]]''' <br/> #'''[[La Vèrnha (Carcin)|La Vèrnha]]''' <br/> #'''[[Lebrèlh]]''' <br/> #'''[[Lentilhac Sent Blasi]]''' <br/> #'''[[Lentilhac del Causse]]''' <br/> #'''[[Liaubard]]''' <br/> #'''[[Lèime]]''' <br/> #'''[[L'Èrm (Carcin)|L'Èrm]]''' <br/> #'''[[L'Espitalet (Carcin)|L'Espitalet]]''' <br/> #'''[[Limonha de Carcin]]''' <br/> #'''[[Linac]]''' <br/> #'''[[Liçac e Moret]]''' <br/> #'''[[Livernon]]''' <br/> #'''[[Laubreçac]]''' <br/> #'''[[Lopiac (Carcin)|Lopiac]]''' <br/> #'''[[Luganhac]]''' <br/> #'''[[Lunant]]''' <br/> #'''[[Lunagarda]]''' <br/> #'''[[Lusèg]]''' <br/> #'''[[Marcilhac (Carcin)|Marcilhac]]''' <br/> #'''[[Marminhac]]''' <br/> #'''[[Martèl (Carcin)|Martèl]]''' <br/> #'''[[Masclat]]''' <br/> #'''[[Maurós (Carcin)|Maurós]]''' <br/> #'''[[Maxon]]''' <br/> #'''[[Mairac]]''' <br/> #'''[[Mairinhac de l'Entorn]]''' <br/> #'''[[Mègmont]]''' <br/> #'''[[Mercuès]]''' <br/> #'''[[Mairona]]''' <br/> #'''[[Mièrs]]''' <br/> #'''[[Milhac]]''' <br/> #'''[[Molièras (Carcin)|Molièras]]''' <br/> #'''[[Montamèl]]''' <br/> #'''[[Lo Montat]]''' <br/> #'''[[Montbrun (Carcin)|Montbrun]]''' <br/> #'''[[Montcabrièr (Carcin)|Montcabrièr]]''' <br/> #'''[[Montclarat]]''' <br/> #'''[[Montcuc]]''' <br/> #'''[[Montdomèrc]]''' <br/> #'''[[Lo Montet e Bojal]]''' <br/> #'''[[Montfalcon (Carcin)|Montfalcon]]''' <br/> #'''[[Montgestin]]''' <br/> #'''[[Montliausut]]''' <br/> #'''[[Montredond (Carcin)|Montredond]]''' <br/> #'''[[Montvalent|Montvalent]]''' <br/> #'''[[Nadalhac]]''' <br/> #'''[[Nadilhac]]''' <br/> #'''[[Nusejols]]''' <br/> #'''[[Orniac]]''' <br/> #'''[[Padirac]]''' <br/> #'''[[Parnac (Carcin)|Parnac]]''' <br/> #'''[[Pairac]]''' <br/> #'''[[Pairinhac]]''' <br/> #'''[[Pèrn]]''' <br/> #'''[[Pescadoiras]]''' <br/> #'''[[Peirilhas]]''' <br/> #'''[[Pinçac]]''' <br/> #'''[[Planhòlas]]''' <br/> #'''[[Pomareda]]''' <br/> #'''[[Pontcirc]]''' <br/> #'''[[Pradinas (Carcin)|Pradinas]]''' <br/> #'''[[Praissac]]''' <br/> #'''[[Prandinhas]]''' <br/> #'''[[Promilhanas]]''' <br/> #'''[[Prudomat]]''' <br/> #'''[[Puèg l'Avesque]]''' <br/> #'''[[Puègbrun]]''' <br/> #'''[[Puègjorda]]''' <br/> #'''[[Las Quatre Rotas]]''' <br/> #'''[[Quissac (Carcin)|Quissac]]''' <br/> #'''[[Rampons]]''' <br/> #'''[[Relhac (Carcin)|Relhac]]''' <br/> #'''[[Relhaguet]]''' <br/> #'''[[Rèirevinhas]]''' <br/> #'''[[Rinhac (Carcin)|Rinhac]]''' <br/> #'''[[Lo Ròc]]''' <br/> #'''[[Ròcamador]]''' <br/> #'''[[Rofilhac]]''' <br/> #'''[[Rudèla]]''' <br/> #'''[[Ruèiras (Carcin)|Ruèiras]]''' <br/> #'''[[Sabadèl de la Tronquièra]]''' <br/> #'''[[Sabadèl]]''' <br/> #'''[[Sanhas (Carcin)|Sanhas]]''' <br/> #'''[[Salhac (Carcin)|Salhac]]''' <br/> #'''[[Sent Berçon]]''' <br/> #'''[[Sent Crabasi]]''' <br/> #'''[[Sant Seren]]''' <br/> #'''[[Sent Sarnin (Carcin)|Sent Sarnin]]''' <br/> #'''[[Sench Amarand]]''' <br/> #'''[[Sanch Èl]]''' <br/> #'''[[Sant Cirgues (Carcin)|Sant Cirgues]]''' <br/> #'''[[Sent Circ de la Pòpia]]''' <br/> #'''[[Sent Circ de Madelon]]''' <br/> #'''[[Sent Circ e Solhaguet]]''' <br/> #'''[[Sent Clar (Carcin)|Sent Clar]]''' <br/> #'''[[Sent Çaprian (Carcin)|Sent Çaprian]]''' <br/> #'''[[Sent Daunès]]''' <br/> #'''[[Sent Daunís de Catús]]''' <br/> #'''[[Sent Daunís de Martèl]]''' <br/> #'''[[Senta Alàusia]]''' <br/> #'''[[Senta Colomba (Carcin)|Senta Colomba]]''' <br/> #'''[[Senta Crotz (Carcin)|Senta Crotz]]''' <br/> #'''[[Sent Fèliç (Carcin)|Sent Fèliç]]''' <br/> #'''[[Sent Girman]]''' <br/> #'''[[Sent Juèli]]''' <br/> #'''[[Sent Alari (Carcin)|Sent Alari]]''' <br/> #'''[[Sent Joan de Laur]]''' <br/> #'''[[La Ginèsta]]''' <br/> #'''[[Sent Joan Lespinassa]]''' <br/> #'''[[Sent Joan Mirabèl]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de las Tors]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de l'Òrmia]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de Vèrn]]''' <br/> #'''[[Sant Martin Laboval]]''' <br/> #'''[[Sent Martin lo Redond]]''' <br/> #'''[[Sent Matre]]''' <br/> #'''[[Sent Maurice de Carcin]]''' <br/> #'''[[Sant Miard (Carcin)|Sant Miard]]''' <br/> #'''[[Sant Miard de Presca]]''' <br/> #'''[[Sant Miard (Nicorbin)|Sant Miard (Nicourbin)]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèl l'Entendon]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèl Lo Veson]]''' <br/> #'''[[Sent Pantaleon (Carcin)|Sent Pantaleon]]''' <br/> #'''[[Sent Pau de Laubreçac]]''' <br/> #'''[[Sent Pau de Vèrn]]''' <br/> #'''[[Sant Perdós]]''' <br/> #'''[[Sent Pèire de la Fuèlha]]''' <br/> #'''[[Sant Pèire de Toirac]]''' <br/> #'''[[ Sent Proget (Carcin)|Sent Proget]]''' <br/> #'''[[Sent Salvador (Carcin)|Sent Sauvador]]''' <br/> #'''[[Sant Simon (Carcin)|Sant Simon]]''' <br/> #'''[[Sent Sòsi]]''' <br/> #'''[[Sant Soplèci (Carcin)|Sant Soplèci]]''' <br/> #'''[[Sant Vincenç]]''' <br/> #'''[[Sent Vincenç de Riba d'Òlt]]''' <br/> #'''[[Salviac]]''' <br/> #'''[[Sarrasac (Carcin)|Sarrasac]]''' <br/> #'''[[Sauliac]]''' <br/> #'''[[Sauç]]''' <br/> #'''[[Sauset (Carcin)|Sauset]]''' <br/> #'''[[Senalhac de la Tronquièra]]''' <br/> #'''[[Senalhac de Lausès]]''' <br/> #'''[[Senièrgas]]''' <br/> #'''[[Serinhac (Carcin)|Serinhac]]''' <br/> #'''[[Sonac|Sonac]]''' <br/> #'''[[Soturac]]''' <br/> #'''[[Socirac]]''' <br/> #'''[[Solhac]]''' <br/> #'''[[Solòme]]''' <br/> #'''[[Soçairac]]''' <br/> #'''[[Estrinquèls]]''' <br/> #'''[[Tauriac (Carcin)|Tauriac]]''' <br/> #'''[[Terron]]''' <br/> #'''[[Teissiu]]''' <br/> #'''[[Tedirac]]''' <br/> #'''[[Tegrà]]''' <br/> #'''[[Teminas]]''' <br/> #'''[[Teminetas]]''' <br/> #'''[[Tor del Faure]]''' <br/> #'''[[Tosac (Carcin)|Tosac]]''' <br/> #'''[[Trespotz|Trespotz e Rassièls]]''' <br/> #'''[[Ussèl (Carcin)|Ussèl]]''' <br/> #'''[[Usèg de las Olas]]''' <br/> #'''[[Valhac]]''' <br/> #'''[[Valpronda]]''' <br/> #'''[[Valrofièr]]''' <br/> #'''[[Varaire]]''' <br/> #'''[[Vailats]]''' <br/> #'''[[Vairac]]''' <br/> #'''[[Vèrn (Carcin)|Vèrn]]''' <br/> #'''[[Viasac]]''' <br/> #'''[[Vidalhac]]''' <br/> #'''[[Lo Vigan (Carcin)|Lo Vigan]]''' <br/> #'''[[Vilaseca]]''' <br/> #'''[[Vira|Vira]]''' <br/> == [[Òlt e Garona]]: 319 comunas == #'''[[Agen]]''' #'''[[Agmèr]]''' #'''[[Anhac]]''' #'''[[Agulhon]]''' #'''[[Alamans de Dròt]]''' #'''[[Alés e Casanuèva]]''' #'''[[Alon]]''' #'''[[Ambruç]]''' #'''[[Andiran]]''' #'''[[Antanhac]]''' #'''[[Ante]]''' #'''[[Anzèth]]''' #'''[[Argenton]]''' #'''[[Armilhac]]''' #'''[[Astafòrt]]''' #'''[[Aubiac (Òlt e Garona)|Aubiac]]''' #'''[[Aurador]]''' #'''[[Auriac de Dròt]]''' #'''[[Bajamont]]''' #'''[[Balaiçagas]]''' #'''[[Barbasta (Òlt e Garona)|Barbasta]]''' #'''[[Baugast]]''' #'''[[Bausiac]]''' #'''[[Basens]]''' #''' [[Bèthpug]]''' #'''[[Bòuvila]]''' #'''[[Biars (Òlt e Garona)|Biars]]''' #'''[[Virac (de Trec)]]''' #'''[[Blancafòrt de Briolance|Blancafòrt]]''' #'''[[Blaimont]]''' #'''[[Boèr (Occitània)|Boèr]]''' #'''[[Bonencontre]]''' #'''[[Bodin de Bèlregard]]''' #'''[[Boglon]]''' #'''[[Borgonhaga]]''' #'''[[Borlens]]''' #'''[[Bornèl]]''' #'''[[Borran]]''' #'''[[Bossés]]''' #'''[[Brats (Òlt e Garona)|Brats]]''' #'''[[Brulh]]''' #'''[[Brunhac]]''' #'''[[Busèth]]''' #'''[[Caüsac (Òlt e Garona)|Caüsac]]''' #'''[[Calinhac]]''' #'''[[Calonjas]]''' #'''[[Cambas (Òlt e Garona)|Cambas]]''' #'''[[Cancor]]''' #'''[[Cassanuèlh]]''' #'''[[Cassinhas]]''' #'''[[Castelculhèr]]''' #'''[[Castèlgelós]]''' #'''[[Castelàs]]''' #'''[[Castèl Moron d'Òlt|Castèl Moron]]''' #'''[[Castèlnòu de Gratacomba]]''' #'''[[Castèthnau de Gupia]]''' #'''[[Castilhonés]]''' #'''[[Cauvèira]]''' #'''[[Caubon e Sant Salvador]]''' #'''[[Caudecoste]]''' #'''[[Caumont de Garona]]''' #'''[[Cauzac]]''' #'''[[Cavarc]]''' #'''[[Cazideroque]]''' #'''[[Clairac (Òlt e Garona)|Clairac]]''' #'''[[Clarmont Soteiran]]''' #'''[[Clarmont Sobiran]]''' #'''[[Cocumont]]''' #'''[[Colairac e Sent Circ]]''' #'''[[Candasaigas]]''' #'''[[Cors de Vertuèlh]]''' #'''[[Corbiac]]''' #'''[[Corts (Òlt e Garona)|Corts]]''' #'''[[Coturas sus Garona]]''' #'''[[La Crotz Blanca]]''' #'''[[Cuc (Òlt e Garona)|Cuc]]''' #'''[[Cutsòrn]]''' #'''[[Damasan]]''' #'''[[Dausse]]''' #'''[[Devilhac]]''' #'''[[Dolmairac]]''' #'''[[Dondas]]''' #'''[[Doudrac]]''' #'''[[Dosens (Òlt e Garona)|Dosens]]''' #'''[[Durança]]''' #'''[[Duràs]]''' #'''[[Engairac]]''' #'''[[Escassefort]]''' #'''[[Esclòtas]]''' #'''[[Espiens]]''' #'''[[Estilhac]]''' #'''[[Halhs]]''' #'''[[Hargas d'Orbisa]]''' #'''[[Heugaròlas]]''' #'''[[Haulhet]]''' #'''[[Ferrensac]]''' #'''[[Huugaròlas]]''' #'''[[Fieus]]''' #'''[[Fontgrava]]''' #'''[[Folaironas]]''' #'''[[Forcas de Garona]]''' #'''[[Francescàs]]''' #'''[[Lo Hrèisho]]''' #'''[[Frégimont]]''' #'''[[Frespuèg]]''' #'''[[Fumèl]]''' #'''[[Galapian]]''' #'''[[Gaujac (Òlt e Garona)|Gaujac]]''' #'''[[Gavaudun]]''' #'''[[Gontaut de Nogaret]]''' #'''[[Granges d'Òlt]]''' #'''[[Gratalop]]''' #'''[[Graissas]]''' #'''[[Lo Gresèth e Cavanhan]]''' #'''[[Garin]]''' #'''[[Auta Faja e la Tor]]''' #'''[[Hautasvinhas]]''' #'''[[Hoalhés]]''' #'''[[Josic]]''' #'''[[La Bastida de Castèl Amorós]]''' #'''[[La Bretoniá]]''' #'''[[La Capèla Biron]]''' #'''[[La Cauçada]]''' #'''[[La Cepeda]]''' #'''[[La Capèla]]''' #'''[[La Fita (Òlt e Garona)|La Fita]]''' #'''[[La Fòs]]''' #'''[[La Garriga (Òlt e Garona)|La Garriga]]''' #'''[[Lagruèra]]''' #'''[[Lagupie]]''' #'''[[La Landussa]]''' #'''[[La Montjòia]]''' #'''[[Lanas (Òlt e Garona)|Lanas]]''' #'''[[La Parada (Òlt e Garona)|La Parada]]''' #'''[[Laperche]]''' #'''[[La Pluma]]''' #'''[[La Ròca Timbaut]]''' #'''[[La Sèrra (Òlt e Garona)|La Sèrra]]''' #'''[[Launhac]]''' #'''[[Laussou]]''' #'''[[Lausun]]''' #'''[[Lavardac]]''' #'''[[La Vèrnha (Òlt e Garona)|La Vèrnha]]''' #'''[[Lairac]]''' #'''[[Ledat]]''' #'''[[Levinhac de Guiana]]''' #'''[[Leiritz e Montcassin]]''' #'''[[Longavila]]''' #'''[[Lobèrs e Bernac]]''' #'''[[Lograta]]''' #'''[[Lusinhan Petit]]''' #'''[[Madalhan]]''' #'''[[Marcellus]]''' #'''[[Marmanda]]''' #'''[[Marmont e Paishàs]]''' #'''[[Lo Mas d'Agenés]]''' #'''[[Masquièras]]''' #'''[[Massels]]''' #'''[[Massoulès]]''' #'''[[Mauvesin sus Gupie]]''' #'''[[Mazières-Naresse]]''' #'''[[Melhan (Òlt e Garona)|Melhan]]''' #'''[[Mesin]]''' #'''[[Miramont de Guiana]]''' #'''[[Moiracs]]''' #'''[[Monbaús]]''' #'''[[Monbalen]]''' #'''[[Montcaut]]''' #'''[[Montclar (Òlt e Garona)|Montclar]]''' #'''[[Montcrabeu]]''' #''' [[Montflanquin]]''' #'''[[Montgalhard (Òlt e Garona)|Montgalhard]]''' #'''[[Monurt]]''' #'''[[Montsegur (Òlt e Garona)|Montsegur]]''' #'''[[Montsempron e Libós]]''' #'''[[Montanhac sus Auvinhon]]''' #'''[[Montanhac de Lèda]]''' #'''[[Montastruc (Òlt e Garona)|Montastruc]]''' #'''[[Montauriòl (Òlt e Garona)|Montauriòl]]''' #'''[[Montaut (Òlt e Garona)|Montaut]]''' #'''[[Montairal]]''' #'''[[Montesquiu (Òlt e Garona)|Montesquiu]]''' #'''[[Monteton]]''' #'''[[Montinhac de Lausun]]''' #'''[[Montinhac e Topineria]]''' #'''[[Montpesat (Òlt e Garona)|Montpesat]]''' #'''[[Montpolhan]]''' #'''[[Monviel]]''' #'''[[Molinet (Òlt e Garona)|Molinet]]''' #'''[[Mostièr]]''' #'''[[Nerac]]''' #'''[[Nicòla]]''' #'''[[Nomdieu]]''' #'''[[Palhòlas]]''' #'''[[Pardalhan (Òlt e Garona)|Pardalhan]]''' #'''[[Parranquet]]''' #'''[[Lo Passatge]]''' #'''[[Paulhiac]]''' #'''[[Pena d'Agenés]]''' #'''[[Peirièra]]''' #'''[[Pindèras]]''' #'''[[Pinel e Autariba]]''' #'''[[Pompièir]]''' #'''[[Pomponha]]''' #'''[[Pont deu Casso]]''' #'''[[Lo Pòrt]]''' #'''[[Podenàs]]''' #'''[[Possinhac]]''' #'''[[Praissàs]]''' #'''[[Lo Puèg d'Agenés]]''' #'''[[Pujòls]]''' #'''[[Puèimiclan]]''' #'''[[Puègmiròl]]''' #'''[[Puèg Arampion]]''' #'''[[Rayet]]''' #'''[[Rasimet]]''' #'''[[Rehaut e Lissa]]''' #'''[[La Reunion]]''' #'''[[Ribas (Òlt e Garona)|Ribas]]''' #'''[[Romestanh]]''' #'''[[Ròcafòrt (Òlt e Garona)|Ròcafòrt]]''' #'''[[Romanha (Òlt e Garona)|Romanha]]''' #'''[[Rufiac]]''' #'''[[Sant Antòni de Ficalba]]''' #'''[[Sent Astier (Òlt e Garona)|Sent Astier]]''' #'''[[Sant Aubin]]''' #'''[[Sant Avit (Òlt e Garona)|Sant Avit]]''' #'''[[Sant Bertomiu d'Agenés]]''' #'''[[Sant Caprasi de l'Èrm]]''' #'''[[Sant Colomban de Lausun]]''' #'''[[Senta Vaselha]]''' #'''[[Senta Colomba de Duràs]]''' #'''[[Santa Coloma de Vilanuèva]]''' #'''[[Senta Coloma de Brulhés]]''' #'''[[Senta Gèma e Martalhac]]''' #'''[[Santa Liurada]]''' #'''[[Santa Marta (Òlt e Garona)|Santa Marta]]''' #'''[[Senta Maura de Peirac]]''' #'''[[Sant Estève de Faugieras]]''' #'''[[Sant Estève de Vilareal]]''' #'''[[Sant Eutròpi de Bòrn]]''' #'''[[Sant Front de Lemança]]''' #'''[[Sant Jòrdi (Òlt e Garona)|Sant Jòrdi]]''' #'''[[Sant Giraud]]''' #'''[[Sant Ilari de Lusinhan]]''' #'''[[Sent Joan de Duràs]]''' #'''[[Sant Joan de Thurac]]''' #'''[[Sent Laurenç (Òlt e Garona)|Sent Laurenç]]''' #'''[[Sent Lugèir]]''' #'''[[Sent Leon (Òlt e Garona)|Sent Leon]]''' #'''[[Sent Martin de Curton]]''' #''' [[Sant Martin de Bòuvila]]''' #'''[[Sant Martin de Vilareal]]''' #'''[[Sent Martin Petit]]''' #'''[[Sant Maurici de l'Estapèl]]''' #'''[[Sant Maurin]]''' #'''[[Sant Nicolau de la Valerma]]''' #'''[[Sent Pardol deu Brolh]]''' #'''[[Sant Pardol e Isaac]]''' #''' [[Sant Pastor]]''' #'''[[Sent Pèr e Sent Simon]]''' #'''[[Sent Pèir de Busèth]]''' #'''[[Sant Pèire de Clairac]]''' #'''[[Sant Pèire de Dròt]]''' #'''[[Sant Quentin de Dròt]]''' #'''[[Sant Robèrt]]''' #'''[[Sant Róman lo Nòble]]''' #'''[[Sant Salvi]]''' #'''[[Sent Sardòs (Òlt e Garona)|Sent Sardòs]]''' #'''[[Sent Sauvador dau Lisòs]]''' #'''[[Sant Sernin (Òlt e Garona)|Sant Sernin]]''' #'''[[Sant Sixt]]''' #'''[[Sant Silvèstre d'Òlt]]''' #'''[[Sent Orsesi (Òlt e Garona)|Sent Orsesi]]''' #'''[[Sent Vincenç de la Montjòia]]''' #'''[[Sant Vite]]''' #'''[[Salas (Òlt e Garona)|Salas]]''' #'''[[Samazan]]''' #'''[[Saut Mejan]]''' #'''[[Saumont]]''' #'''[[Sauvanhàs]]''' #'''[[La Sauvetat de Savèra]]''' #'''[[La Sauvetat de Dròt]]''' #'''[[La Sauvetat de Lèda]]''' #'''[[Sauvatèrra de Lemança]]''' #'''[[Sauvatèrra e Sent Danís]]''' #'''[[Savinhac de Duràs]]''' #'''[[Savinhac (Òlt e Garona)|Savinhac]]''' #'''[[Segalàs]]''' #'''[[Sembas]]''' #'''[[Sénestis]]''' #'''[[Serinhac e Pebodon]]''' #'''[[Serinhac de Garona]]''' #'''[[Sèishas]]''' #'''[[Sòs]]''' #'''[[Somensac]]''' #'''[[Talhaborg]]''' #'''[[Tairac (Òlt e Garona)|Tairac]]''' #'''[[Lo Temple d'Òlt]]''' #'''[[Thézac (Òlt e Garona)|Thézac]]''' #'''[[Toars de Garona]]''' #'''[[Tombabuèu]]''' #'''[[Tonens]]''' #'''[[Torliac]]''' #'''[[Tornon d'Agenés]]''' #'''[[Tortrés]]''' #'''[[Trémons]]''' #'''[[Trentels]]''' #'''[[Varés]]''' #'''[[Vertulh d'Agenés]]''' #'''[[Viana (Òut e Garona)|Viana]]''' #'''[[Vilabramar]]''' #'''[[Vilafranca deu Cairan]]''' #'''[[Vilanuèva de Duràs]]''' #'''[[Vilanuèva d'Òlt]]''' #'''[[Vilareal]]''' #'''[[Vilaton]]''' #'''[[Viraselh]]''' #'''[[Senta Aralha (Òlt e Garona)|Senta Aralha]]''' <br/> == [[Losera (departament)|Losera]]: 185 comunas == #'''[[Aubaret lo Comtal]]''' <br/> #'''[[Aubaret]]''' <br/> #'''[[Alenc]]''' <br/> #'''[[Altièr]]''' <br/> #'''[[Antrenaç]]''' <br/> #'''[[Arzenc dels Achièrs]]''' <br/> #'''[[Arzenc de Randon]]''' <br/> #'''[[Autmont d'Aubrac]]''' <br/> #'''[[Aurós (Losera)|Aurós]]''' <br/> #'''[[Badarosc]]''' <br/> #'''[[Banhòu]]''' <br/> #'''[[Balsièja]]''' <br/> #'''[[Banaçac]]''' <br/> #'''[[Barjac (Losera)|Barjac]]''' <br/> #'''[[Barra de las Cevenas]]''' <br/> #'''[[Bassurèls]]''' <br/> #'''[[Puèglaurenç (Losera)|Puèglaurenç]]''' <br/> #'''[[Bedoesc]]''' <br/> #'''[[Bèlveser]]''' <br/> #'''[[Los Bessons]]''' <br/> #'''[[Blavinhac]]''' <br/> #'''[[Lo Blumar]]''' <br/> #'''[[Los Bondons]]''' <br/> #'''[[Lo Bòrn (Losera)|Lo Bòrn]]''' <br/> #'''[[Brenosc]]''' <br/> #'''[[Briòn]]''' <br/> #'''[[Lo Boisson (Losera)|Lo Boisson]]''' <br/> #'''[[Canilhac]]''' <br/> #'''[[La Canorga]]''' <br/> #'''[[Cassanhaç]]''' <br/> #'''[[Chadenet]]''' <br/> #'''[[Lo Chambon del Chastèl]]''' <br/> #'''[[Chanac]]''' <br/> #'''[[Chassaradès]]''' <br/> #'''[[Chastanhièr]]''' <br/> #'''[[Lo Chastèl]]''' <br/> #'''[[Chastèlnòu de Randon]]''' <br/> #'''[[Chauchalhas]]''' <br/> #'''[[Chaudairac]]''' <br/> #'''[[Chaulhac]]''' <br/> #'''[[La Chasa de Peire]]''' <br/> #'''[[Lo Chailar de l'Avesque]]''' <br/> #'''[[Chairac]]''' <br/> #'''[[Cocurès]]''' <br/> #'''[[Lo Colet de Dèsa]]''' <br/> #'''[[Cubièira]]''' <br/> #'''[[Cubièireta]]''' <br/> #'''[[Cultura (Losera)|Cultura]]''' <br/> #'''[[Esclanèdes]]''' <br/> #'''[[Estaples]]''' <br/> #'''[[La Faja (Losera)|La Faja]]''' <br/> #'''[[La Faja de Sent Julian]]''' <br/> #'''[[Lo Fau de Peire]]''' <br/> #'''[[Florac]]''' <br/> #'''[[Fontanas]]''' <br/> #'''[[Fontans]]''' <br/> #'''[[Fornèls]]''' <br/> #'''[[Fraissinet de Forcas]]''' <br/> #'''[[Fraissinet de Losera]]''' <br/> #'''[[Gabriaç]]''' <br/> #'''[[Gabrias]]''' <br/> #'''[[Gatusièiras]]''' <br/> #'''[[Grandrieu (Losera)|Grandrieu]]''' <br/> #'''[[Grandval]]''' <br/> #'''[[Grèsas (Losera)|Grèsas]]''' <br/> #'''[[Los Ermals]]''' <br/> #'''[[Ura e la Parada]]''' <br/> #'''[[Espanhac]]''' <br/> #'''[[Jàvols]]''' <br/> #'''[[Julhanjas]]''' <br/> #'''[[La Cham]]''' <br/> #'''[[L'Atgièr]]''' <br/> #'''[[Langònha]]''' <br/> #'''[[Lanuèjols (Losera)|Lanuèjols]]''' <br/> #'''[[Laubèrt]]''' <br/> #'''[[Las Làubias]]''' <br/> #'''[[La Val Atgièr]]''' <br/> #'''[[La Val de Tarn]]''' <br/> #'''[[Luc (Losera)|Luc]]''' <br/> #'''[[Masboson]]''' <br/> #'''[[La Malena]]''' <br/> #'''[[Lo Malasiu Foran]]''' <br/> #'''[[Lo Malasiu]]''' <br/> #'''[[Marchastèl (Losera)|Marchastèl]]''' <br/> #'''[[Maruèjols]]''' <br/> #'''[[Mas d'Aussièira]]''' <br/> #'''[[Sench Èli]]''' <br/> #'''[[Lo Mas Sagran]]''' <br/> #'''[[Mende]]''' <br/> #'''[[Maruèis]]''' <br/> #'''[[Moissac de Valfrancesca]]''' <br/> #'''[[Moleson]]''' <br/> #'''[[Lo Monastièr]]''' <br/> #'''[[Montbèl (Losera)|Montbèl]]''' <br/> #'''[[Montbrun (Losera)|Montbrun]]''' <br/> #'''[[Montrodat]]''' <br/> #'''[[Lo Bacon]]''' <br/> #'''[[Las Binals]]''' <br/> #'''[[Naussac (Losera)|Naussac]]''' <br/> #'''[[Noalhac (Losera)|Noalhac]]''' <br/> #'''[[Palhièrs (Losera)|Palhièrs]]''' <br/> #'''[[La Panosa (Losera)|La Panosa]]''' <br/> #'''[[Paulhac de Marjarida]]''' <br/> #'''[[Pelosa]]''' <br/> #'''[[Planchamp]]''' <br/> #'''[[Pèiraficha (Losera)|Pèiraficha]]''' <br/> #'''[[Lo Pompidor]]''' <br/> #'''[[Lo Pònt de Montvèrd]]''' <br/> #'''[[Porchareças]]''' <br/> #'''[[Prevenchièiras]]''' <br/> #'''[[Prensuèjols]]''' <br/> #'''[[Prunièiras (Losera)|Prunièiras]]''' <br/> #'''[[Quesac (Losera)|Quesac]]''' <br/> #'''[[Recola d'Aubrac]]''' <br/> #'''[[Recola de Fumaç]]''' <br/> #'''[[Lo Rocós]]''' <br/> #'''[[Ribennas]]''' <br/> #'''[[Rieutòrt de Randon]]''' <br/> #'''[[Rimèsa]]''' <br/> #'''[[Ròcla]]''' <br/> #'''[[Rosses]]''' <br/> #'''[[Lo Rosièr]]''' <br/> #'''[[Sench Aubanh]]''' <br/> #'''[[Sant Amans (Losera)|Sant Amans]]''' <br/> #'''[[Sent Andiòu del Clèrguemòrt]]''' <br/> #'''[[Sent Andrieu de Cap a Cèse]]''' <br/> #'''[[Sent Andrieu (Losera)|Sent Andrieu]]''' <br/> #'''[[Sent Bausèli (Losera)|Sent Bausèli]]''' <br/> #'''[[Sant Bonet]]''' <br/> #'''[[Sent Bonet de Montaurós]]''' <br/> #'''[[Sanch Èli d'Apcher]]''' <br/> #'''[[Sent Daunís de Marjarida]]''' <br/> #'''[[Santa Colomba de Peire]]''' <br/> #'''[[Senta Crotz de Valfrancesca]]''' <br/> #'''[[Santa Enimia]]''' <br/> #'''[[Senta Aulàsia]]''' <br/> #'''[[Senta Alena]]''' <br/> #'''[[Sent Estève (Losera)|Sent Estève]]''' <br/> #'''[[Sent Estève de Valfrancesca]]''' <br/> #'''[[Sant Flor de Mercoira]]''' <br/> #'''[[Sent Fresald d'Albujas]]''' <br/> #'''[[Sent Fresald de Ventalon]]''' <br/> #'''[[Sent Gal]]''' <br/> #'''[[Sent Jòrdi de Lebejac]]''' <br/> #'''[[Sent German de Calbèrta]]''' <br/> #'''[[Sent German del Telh]]''' <br/> #'''[[Sent Alari de la Vit]]''' <br/> #'''[[Sent Joan de la Folhosa]]''' <br/> #'''[[Sent Juèri]]''' <br/> #'''[[Sent Julian d'Arpaon]]''' <br/> #'''[[Sent Julien (Losera)|Sent Julien]]''' <br/> #'''[[Sent Julien del Tornèl]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de Muret]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de Trevas]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de Vèires]]''' <br/> #'''[[Sent Latgièr de Peire]]''' <br/> #'''[[Sent Latgièr del Malasiu]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de Bovaus]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de Lansuscla]]''' <br/> #'''[[Sent Maurise de Ventalon]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèu de Dèsa]]''' <br/> #'''[[Sent Paul lo Fred]]''' <br/> #'''[[Sent Pèire (Losera)|Sent Pèire]]''' <br/> #'''[[Sant Pèire d'Estripians]]''' <br/> #'''[[Sent Pèire lo Vièlh]]''' <br/> #'''[[Sent Privat de Vallònga]]''' <br/> #'''[[Sent Privat del Fau]]''' <br/> #'''[[Sent Roma de Dolanh]]''' <br/> #'''[[Sent Adornin (Losera)|Sent Adornin]]''' <br/> #'''[[Sent Sauvador de Ginestós]]''' <br/> #'''[[Sent Sauvador de Peire]]''' <br/> #'''[[Sent Eferian]]''' <br/> #'''[[Las Salças]]''' <br/> #'''[[Las Salèlas (Losera)|Las Salèlas]]''' <br/> #'''[[La Sala (Losera)|La Sala]]''' <br/> #'''[[Cerveiretas]]''' <br/> #'''[[Cervièiras]]''' <br/> #'''[[Tèrmes (Losera)|Tèrmes]]''' <br/> #'''[[La Tieula]]''' <br/> #'''[[Trelans]]''' <br/> #'''[[Bebron]]''' <br/> #'''[[Vialars]]''' <br/> #'''[[Las Vinhas]]''' <br/> #'''[[La Vialadiu]]''' <br/> #'''[[Vilafòrt (Losera)|Vilafòrt]]''' <br/> == [[Puèi de Doma (departament)|Puèi de Doma]]: 471 comunas == #'''[[Guiparsa]]''' <br/> #'''[[Ais la Faieta]]''' <br/> #'''[[Embèrt]]''' <br/> #'''[[Aidat]]'''<br/> #'''[[Antonh]]''' <br/> #'''[[Anzat-le-Luguet]]''' <br/> #'''[[Apchat]]''' <br/> #'''[[Arconsat]]''' <br/> #'''[[Ardes]]''' <br/> #'''[[Arlanc]]''' <br/> #'''[[Ars-les-Favets]]''' <br/> #'''[[Artonne]]''' <br/> #'''[[Aubiat]]''' <br/> #'''[[Aubèira]]''' <br/> #'''[[Aubusson-d'Auvergne]]''' <br/> #'''[[Augerolles]]''' <br/> #'''[[Augnat]]''' <br/> #'''[[Aulhat-Saint-Privat]]''' <br/> #'''[[Aulnat]]''' <br/> #'''[[Aurières]]''' <br/> #'''[[Authezat]]''' <br/> #'''[[Ausac e la Combèla]]''' <br/> #'''[[Auzelles]]''' <br/> #'''[[Avèze (Puèi Domat)|Avèze]]''' <br/> #'''[[Ayat-sur-Sioule]]''' <br/> #'''[[Baffie]]''' <br/> #'''[[Banhòus (Puèi Domat)|Banhòus]]''' <br/> #'''[[Bansat]]''' <br/> #'''[[La Borbola]]''' <br/> #'''[[Bas-et-Lezat]]''' <br/> #'''[[Beaulieu (Puèi Domat)|Beaulieu]]''' <br/> #'''[[Biaumont (Puèi Domat)|Biaumont]]''' <br/> #'''[[Beaumont-lès-Randan]]''' <br/> #'''[[Beauregard-l'Évêque]]''' <br/> #'''[[Beauregard-Vendon]]''' <br/> #'''[[Bergona]]''' <br/> #'''[[Bartinhat]]''' <br/> #'''[[Besse-et-Saint-Anastaise]]''' <br/> #'''[[Beurières]]''' <br/> #'''[[Bilhom]]''' <br/> #'''[[Biollet]]''' <br/> #'''[[Blanzat]]''' <br/> #'''[[Blot-l'Église]]''' <br/> #'''[[Bonjat]]''' <br/> #'''[[Bort-l'Étang]]''' <br/> #'''[[Boudes]]''' <br/> #'''[[Bourg-Lastic]]''' <br/> #'''[[Bouzel]]''' <br/> #'''[[Braçac (Auvèrnhe)|Braçac]]''' <br/> #'''[[Brenat]]''' <br/> #'''[[Lo Bruelh (Puèi Domat)|Lo Bruelh]]''' <br/> #'''[[Briffons]]''' <br/> #'''[[Le Broc (Puèi Domat)|Le Broc]]''' <br/> #'''[[Bromont-Lamothe]]''' <br/> #'''[[Brossa (Auvèrnhe)|Brossa]]''' <br/> #'''[[Le Brugeron]]''' <br/> #'''[[Bulhon]]''' <br/> #'''[[Busséol]]''' <br/> #'''[[Bussières (Puèi Domat)|Bussières]]''' <br/> #'''[[Bussières-et-Pruns]]''' <br/> #'''[[Buxières-sous-Montaigut]]''' <br/> #'''[[Cébazat]]''' <br/> #'''[[Ceilloux]]''' <br/> #'''[[La Celle (Puèi Domat)|La Celle]]''' <br/> #'''[[Cèla]]''' <br/> #'''[[La Cellette (Puèi Domat)|La Cellette]]''' <br/> #'''[[Cellule (Puèi Domat)|Cellule]]''' <br/> #'''[[Le Cendre]]''' <br/> #'''[[Ceirat]]''' <br/> #'''[[Ceyssat]]''' <br/> #'''[[Chabreloche]]''' <br/> #'''[[Chadalèu]]''' <br/> #'''[[Chalus (Puèi Domat)|Chalus]]''' <br/> #'''[[Chamaleiras]]''' <br/> #'''[[Chambon-sur-Dolore]]''' <br/> #'''[[Chambon-sur-Lac]]''' <br/> #'''[[Chaméane]]''' <br/> #'''[[Champagnat-le-Jeune]]''' <br/> #'''[[Champeilhs]]''' <br/> #'''[[Champitèiras]]''' <br/> #'''[[Champs (Puèi Domat)|Champs]]''' <br/> #'''[[Chanat-la-Mouteyre]]''' <br/> #'''[[Chanonat]]''' <br/> #'''[[Chapdes-Beaufort]]''' <br/> #'''[[La Chapelle-Agnon]]''' <br/> #'''[[La Chapelle-Marcousse]]''' <br/> #'''[[La Chapelle-sur-Usson]]''' <br/> #'''[[Chappes (Puèi Domat)|Chappes]]''' <br/> #'''[[Chaptuzat]]''' <br/> #'''[[Charbonier]]''' <br/> #'''[[Charbonnières-les-Varennes]]''' <br/> #'''[[Charbonnières-les-Vieilles]]''' <br/> #'''[[Charensat]]''' <br/> #'''[[Charnat]]''' <br/> #'''[[Chas (Puèi Domat)|Chas]]''' <br/> #'''[[Chassanha]]''' <br/> #'''[[ Chastris]]''' <br/> #'''[[Château-sur-Cher]]''' <br/> #'''[[Chasteugai]]''' <br/> #'''[[Châteauneuf-les-Bains]]''' <br/> #'''[[Chasteladon]]''' <br/> #'''[[Chastel Guion]]''' <br/> #'''[[La Chauma]]''' <br/> #'''[[Chaumont-le-Bourg]]''' <br/> #'''[[Chauriat]]''' <br/> #'''[[Chavaroux]]''' <br/> #'''[[Le Cheix]]''' <br/> #'''[[Chidrac]]''' <br/> #'''[[Cisternes-la-Forêt]]''' <br/> #'''[[Clémensat]]''' <br/> #'''[[Clerlande]]''' <br/> #'''[[Clarmont-Ferrand]]''' <br/> #'''[[Collanges]]''' <br/> #'''[[Combralha (Puèi Domat)|Combralha]]''' <br/> #'''[[Conbronde]]''' <br/> #'''[[Compains]]''' <br/> #'''[[Condat-en-Combraille]]''' <br/> #'''[[Condat-lès-Montboissier]]''' <br/> #'''[[Corent]]''' <br/> #'''[[Coudes]]''' <br/> #'''[[Courgoul]]''' <br/> #'''[[Cournols]]''' <br/> #'''[[Cornon d'Auvèrnhe]]''' <br/> #'''[[Corpèira]]''' <br/> #'''[[Lo Crest]]''' <br/> #'''[[Creste]]''' <br/> #'''[[Crevant-Laveine]]''' <br/> #'''[[Cros (Puèi Domat)|Cros]]''' <br/> #'''[[La Crosilha (Auvèrnhe)|La Crosilha]]''' <br/> #'''[[Culhat]]''' <br/> #'''[[Cunlhat]]''' <br/> #'''[[Dallet]]''' <br/> #'''[[Dauzat-sur-Vodable]]''' <br/> #'''[[Davayat]]''' <br/> #'''[[Domaize]]''' <br/> #'''[[Doranges]]''' <br/> #'''[[Dorat (Puèi Domat)|Dorat]]''' <br/> #'''[[Dòra la Gleisa]]''' <br/> #'''[[Durmignat]]''' <br/> #'''[[Durtol]]''' <br/> #'''[[Eschandalis]]''' <br/> #'''[[Effiat]]''' <br/> #'''[[Égliseneuve-d'Entraigues]]''' <br/> #'''[[Égliseneuve-près-Billom]]''' <br/> #'''[[Églisolles]]''' <br/> #'''[[Las Encisas]]'''<br/> #'''[[Enesac]]''' <br/> #'''[[Entraigas (Puèi Domat)|Entraigas]]''' <br/> #'''[[Enval]]''' <br/> #'''[[Erment]]'''<br/> #'''[[Escotós]]''' <br/> #'''[[Espinassa (Puèi Domat)|Espinassa]]''' <br/> #'''[[Espinchal]]''' <br/> #'''[[Espirat]]''' <br/> #'''[[Estandeuil]]''' <br/> #'''[[Estelh]]''' <br/> #'''[[Faiet lo Chastèl]]''' <br/> #'''[[Lo Faiet]]''' <br/> #'''[[Fernoël]]''' <br/> #'''[[Flat (Puèi Domat)|Flat]]''' <br/> #'''[[La Forie]]''' <br/> #'''[[Fornòls]]''' <br/> #'''[[Gelles]]''' <br/> #'''[[Gerzac]]''' <br/> #'''[[Giat]]''' <br/> #'''[[Gignat]]''' <br/> #'''[[Gimeaux]]''' <br/> #'''[[Glaine-Montaigut]]''' <br/> #'''[[Glèisa Nòva]]'''<br/> #'''[[La Godivelle]]''' <br/> #'''[[La Goutelle]]''' <br/> #'''[[Gotira]]''' <br/> #'''[[Grandeyrolles]]''' <br/> #'''[[Grandrif]]''' <br/> #'''[[Grandvau]]''' <br/> #'''[[Heume-l'Église]]''' <br/> #'''[[Isserteaux]]''' <br/> #'''[[Soire]]''' <br/> #'''[[Job (Puèi Domat)|Job]]''' <br/> #'''[[Jozerand]]''' <br/> #'''[[Joze]]''' <br/> #'''[[Jumeaux]]''' <br/> #'''[[La Beceta]]''' <br/> #'''[[Lachaux]]''' <br/> #'''[[La Mongiá]]''' <br/> #'''[[Landogne]]''' <br/> #'''[[La Peirosa (Puèi Domat)|La Peirosa]]''' <br/> #'''[[Laps]]''' <br/> #'''[[Laqueuille]]''' <br/> #'''[[Larodde]]''' <br/> #'''[[Lastic (Puèi Domat)|Lastic]]''' <br/> #'''[[Lempdes]]''' <br/> #'''[[Lempty]]''' <br/> #'''[[Lesós]]''' <br/> #'''[[Limons]]''' <br/> #'''[[Lisseuil]]''' <br/> #'''[[Lobeirac]]''' <br/> #'''[[Ludesse]]''' <br/> #'''[[Lussat (Puèi Domat)|Lussat]]''' <br/> #'''[[Luzillat]]''' <br/> #'''[[Madriat]]''' <br/> #'''[[Malauzat]]''' <br/> #'''[[Malintrat]]''' <br/> #'''[[Manglieu]]''' <br/> #'''[[Manzac]]''' <br/> #'''[[Marat (Puèi Domat)|Marat]]''' <br/> #'''[[Marcillat]]''' <br/> #'''[[Mareugheol]]''' <br/> #'''[[Maringues]]''' <br/> #'''[[Marsac-en-Livradois]]''' <br/> #'''[[Marsat]]''' <br/> #'''[[Les Martres-d'Artière]]''' <br/> #'''[[Las Mastres]]''' <br/> #'''[[Martres-sur-Morge]]''' <br/> #'''[[Mausun]]''' <br/> #'''[[Maires (Puèi de Doma)|Maires]]''' <br/> #'''[[Mazaye]]''' <br/> #'''[[Mazoires]]''' <br/> #'''[[Medeiròla]]''' <br/> #'''[[Meilhaud]]''' <br/> #'''[[Menat (Puèi Domat)|Menat]]''' <br/> #'''[[Ménétrol]]''' <br/> #'''[[Messeix]]''' <br/> #'''[[Mezel]]''' <br/> #'''[[Mirefleurs]]''' <br/> #'''[[Miremont (Puèi Domat)|Miremont]]''' <br/> #'''[[Moissat]]''' <br/> #'''[[Le Monestier]]''' <br/> #'''[[La Monnerie-le-Montel]]''' <br/> #'''[[Mons (Puèi Domat)|Mons]]''' <br/> #'''[[Montaigut (Puèi Domat)|Montaigut]]''' <br/> #'''[[Montaigut-le-Blanc (Puèi Domat)|Montaigut-le-Blanc]]''' <br/> #'''[[Montcel (Puèi Domat)|Montcel]]''' <br/> #'''[[Mont-Dore]]''' <br/> #'''[[Montel-de-Gelat]]''' <br/> #'''[[Montfermy]]''' <br/> #'''[[Montmorin (Puèi Domat)|Montmorin]]''' <br/> #'''[[Monpansèir]]''' <br/> #'''[[Mont Peirós (Auvèrnhe)|Mont Peirós]]''' <br/> #'''[[Moriat]]''' <br/> #'''[[Moureuille]]''' <br/> #'''[[La Moutade]]''' <br/> #'''[[Mozac]]''' <br/> #'''[[Murat e lo Caire]]''' <br/> #'''[[Murol]]''' <br/> #'''[[Nébouzat]]''' <br/> #'''[[Néronde-sur-Dore]]''' <br/> #'''[[Neschers]]''' <br/> #'''[[Neuf-Église]]''' <br/> #'''[[Neuviala]]''' <br/> #'''[[Noalhat]]''' <br/> #'''[[Nohanent]]''' <br/> #'''[[Lenede]]''' <br/> #'''[[Novacelles]]''' <br/> #'''[[Orbie]]''' <br/> #'''[[Olliergues]]''' <br/> #'''[[Olloix]]''' <br/> #'''[[Olmet]]''' <br/> #'''[[Orbeil]]''' <br/> #'''[[Orcet]]''' <br/> #'''[[Orcines]]''' <br/> #'''[[Orcival]]''' <br/> #'''[[Orléat]]''' <br/> #'''[[Orsonede]]''' <br/> #'''[[Palladuc]]''' <br/> #'''[[Pardines (Puèi Domat)|Pardines]]''' <br/> #'''[[Parent (Puèi Domat)|Parent]]''' <br/> #'''[[Parentignat]]''' <br/> #'''[[Paslières]]''' <br/> #'''[[Pérignat-lès-Sarliève]]''' <br/> #'''[[Pairinhat]]''' <br/> #'''[[Perpezat]]''' <br/> #'''[[Perrier (Puèi Domat)|Perrier]]''' <br/> #'''[[Peschadoires]]''' <br/> #'''[[Peslières]]''' <br/> #'''[[Pessat-Villeneuve]]''' <br/> #'''[[Picherande]]''' <br/> #'''[[Pignols]]''' <br/> #'''[[Pionsat]]''' <br/> #'''[[Plauzat]]''' <br/> #'''[[Pont dau Chastèl]]''' <br/> #'''[[Pontaumur]]''' <br/> #'''[[Pontgibaud]]''' <br/> #'''[[Pojòl]]''' <br/> #'''[[Les Pradeaux]]''' <br/> #'''[[Prompsat]]''' <br/> #'''[[Prondines]]''' <br/> #'''[[Pulvérières]]''' <br/> #'''[[Puy-Guillaume]]''' <br/> #'''[[Puy-Saint-Gulmier]]''' <br/> #'''[[Le Quartier]]''' <br/> #'''[[Queuille]]''' <br/> #'''[[Randan (Puèi Domat)|Randan]]''' <br/> #'''[[Ravel (Puèi Domat)|Ravel]]''' <br/> #'''[[Reignat]]''' <br/> #'''[[La Renadiá]]''' <br/> #'''[[Rentières]]''' <br/> #'''[[Riam]]''' <br/> #'''[[Ris (Puèi Domat)|Ris]]''' <br/> #'''[[La Roche-Blanche (Puèi Domat)|La Roche-Blanche]]''' <br/> #'''[[Roche-Charles-la-Mayrand]]''' <br/> #'''[[Roche-d'Agoux]]''' <br/> #'''[[Rochefort-Montagne]]''' <br/> #'''[[La Ròcha Nèira]]''' <br/> #'''[[Romanhat]]''' <br/> #'''[[Roiat]]''' <br/> #'''[[Saillant]]''' <br/> #'''[[Saint-Agoulin]]''' <br/> #'''[[Saint-Alyre-d'Arlanc]]''' <br/> #'''[[Saint-Alyre-ès-Montagne]]''' <br/> #'''[[Saint-Amant-Roche-Savine]]''' <br/> #'''[[Saint-Amant-Tallende]]''' <br/> #'''[[Saint-André-le-Coq]]''' <br/> #'''[[Saint-Angel (Puèi Domat)|Saint-Angel]]''' <br/> #'''[[Saint-Anthème]]''' <br/> #'''[[Saint-Avit (Puèi Domat)|Saint-Avit]]''' <br/> #'''[[Saint-Babel]]''' <br/> #'''[[Saint-Beauzire (Puèi Domat)|Saint-Beauzire]]''' <br/> #'''[[Saint-Bonnet-le-Bourg]]''' <br/> #'''[[Saint-Bonnet-le-Chastel]]''' <br/> #'''[[Saint-Bonnet-lès-Allier]]''' <br/> #'''[[Saint-Bonnet-près-Orcival]]''' <br/> #'''[[Saint-Bonnet-près-Riom]]''' <br/> #'''[[Saint-Cirgues-sur-Couze]]''' <br/> #'''[[Saint-Clément-de-Régnat]]''' <br/> #'''[[Saint-Clément-de-Valorgue]]''' <br/> #'''[[Saint-Denis-Combarnazat]]''' <br/> #'''[[Saint-Dier-d'Auvergne]]''' <br/> #'''[[Saint-Diéry]]''' <br/> #'''[[Saint-Donat]]''' <br/> #'''[[Sainte-Agathe (Puèi Domat)|Sainte-Agathe]]''' <br/> #'''[[Sainte-Catherine (Puèi Domat)|Sainte-Catherine]]''' <br/> #'''[[Sainte-Christine (Puèi Domat)|Sainte-Christine]]''' <br/> #'''[[Saint-Éloy-la-Glacière]]''' <br/> #'''[[Sant Alòi de las Minas]]''' <br/> #'''[[Saint-Étienne-des-Champs]]''' <br/> #'''[[Saint-Étienne-sur-Usson]]''' <br/> #'''[[Sent Ferriòu]]''' <br/> #'''[[Saint-Floret]]''' <br/> #'''[[Sant Flor (Puèi Domat)|Sant Flor]]''' <br/> #'''[[Saint-Gal-sur-Sioule]]''' <br/> #'''[[Saint-Genès-Champanelle]]''' <br/> #'''[[Saint-Genès-Champespe]]''' <br/> #'''[[Saint-Genès-du-Retz]]''' <br/> #'''[[Saint-Genès-la-Tourette]]''' <br/> #'''[[Saint-Georges-de-Mons]]''' <br/> #'''[[Saint-Georges-sur-Allier]]''' <br/> #'''[[Saint-Germain-Lembron]]''' <br/> #'''[[Saint-Germain-l'Herm]]''' <br/> #'''[[Saint-Germain-près-Herment]]''' <br/> #'''[[Saint-Gervais-d'Auvergne]]''' <br/> #'''[[Sent Gervasi de Maimont]]''' <br/> #'''[[Sant Gervasi]]''' <br/> #'''[[Saint-Hérent]]''' <br/> #'''[[Saint-Hilaire (Puèi Domat)|Saint-Hilaire]]''' <br/> #'''[[Saint-Hilaire-la-Croix]]''' <br/> #'''[[Saint-Hilaire-les-Monges]]''' <br/> #'''[[Saint-Ignat]]''' <br/> #'''[[Saint-Jacques-d'Ambur]]''' <br/> #'''[[Saint-Jean-des-Ollières]]''' <br/> #'''[[Saint-Jean-d'Heurs]]''' <br/> #'''[[Saint-Jean-en-Val]]''' <br/> #'''[[Saint-Jean-Saint-Gervais]]''' <br/> #'''[[Saint-Julien-de-Coppel]]''' <br/> #'''[[Saint-Julien-la-Geneste]]''' <br/> #'''[[Saint-Julien-Puy-Lavèze]]''' <br/> #'''[[Saint-Just (Puèi Domat)|Saint-Just]]''' <br/> #'''[[Saint-Laure]]''' <br/> #'''[[Saint-Maigner]]''' <br/> #'''[[Saint-Martin-des-Olmes]]''' <br/> #'''[[Saint-Martin-des-Plains]]''' <br/> #'''[[Saint-Martin-d'Ollières]]''' <br/> #'''[[Saint-Maurice (Puèi Domat)|Saint-Maurice]]''' <br/> #'''[[Saint-Maurice-près-Pionsat]]''' <br/> #'''[[Saint-Myon]]''' <br/> #'''[[Sent Nectari]]''' <br/> #'''[[Saint-Ours (Puèi Domat)|Saint-Ours]]''' <br/> #'''[[Saint-Pardoux (Puèi Domat)|Saint-Pardoux]]''' <br/> #'''[[Saint-Pierre-Colamine]]''' <br/> #'''[[Saint-Pierre-la-Bourlhonne]]''' <br/> #'''[[Saint-Pierre-le-Chastel]]''' <br/> #'''[[Saint-Pierre-Roche]]''' <br/> #'''[[Saint-Priest-Bramefant]]''' <br/> #'''[[Saint-Priest-des-Champs]]''' <br/> #'''[[Saint-Quentin-sur-Sauxillanges]]''' <br/> #'''[[Saint-Quintin-sur-Sioule]]''' <br/> #'''[[Saint-Rémy-de-Blot]]''' <br/> #'''[[Saint-Rémy-de-Chargnat]]''' <br/> #'''[[Saint-Rémy-sur-Durolle]]''' <br/> #'''[[Saint-Romain (Puèi Domat)|Saint-Romain]]''' <br/> #'''[[Saint-Sandoux]]''' <br/> #'''[[Sent Sadornin (Puèi Domat)|Sent Sadornin]]''' <br/> #'''[[Saint-Sauves-d'Auvergne]]''' <br/> #'''[[Sant Sauvador de la Sanha]]''' <br/> #'''[[Saint-Sulpice (Puèi Domat)|Saint-Sulpice]]''' <br/> #'''[[Saint-Sylvestre-Pragoulin]]''' <br/> #'''[[Saint-Victor-la-Rivière]]''' <br/> #'''[[Saint-Victor-Montvianeix]]''' <br/> #'''[[Saint-Vincent (Puèi Domat)|Saint-Vincent]]''' <br/> #'''[[Saint-Yvoine]]''' <br/> #'''[[Sallèdes]]''' <br/> #'''[[Sardon]]''' <br/> #'''[[Sause lo Freid]]''' <br/> #'''[[Sauret-Besserve]]''' <br/> #'''[[Saurier]]''' <br/> #'''[[Sauvagnat]]''' <br/> #'''[[Sauvagnat-Sainte-Marthe]]''' <br/> #'''[[Sauvessanges]]''' <br/> #'''[[La Sauvetat (Puèi Domat)|La Sauvetat]]''' <br/> #'''[[Sauviat]]''' <br/> #'''[[Sauxillanges]]''' <br/> #'''[[Savennes (Puèi Domat)|Savennes]]''' <br/> #'''[[Sayat]]''' <br/> #'''[[Sermentizon]]''' <br/> #'''[[Servant (Puèi Domat)|Servant]]''' <br/> #'''[[Seychalles]]''' <br/> #'''[[Singles (Puèi Domat)|Singles]]''' <br/> #'''[[Soire]]''' <br/> #'''[[Solignat]]''' <br/> #'''[[Sugères]]''' <br/> #'''[[Surat (Puèi Domat)|Surat]]''' <br/> #'''[[Tallende]]''' <br/> #'''[[Tauves]]''' <br/> #'''[[Teilhède]]''' <br/> #'''[[Telhet (Puèi Domat)|Telhet]]''' <br/> #'''[[Ternant-les-Eaux]]''' <br/> #'''[[Tièrn]]''' <br/> #'''[[Thiolières]]''' <br/> #'''[[Thuret (Puèi Domat)|Thuret]]''' <br/> #'''[[Tortebesse]]''' <br/> #'''[[La Tor d'Auvèrnhe]]''' <br/> #'''[[Tours-sur-Meymont]]''' <br/> #'''[[Tourzel-Ronzières]]''' <br/> #'''[[Tralaigues]]''' <br/> #'''[[Trémouille-Saint-Loup]]''' <br/> #'''[[Trézioux]]''' <br/> #'''[[Usson (Puèi Domat)|Usson]]''' <br/> #'''[[Valbeleix]]''' <br/> #'''[[Valcivières]]''' <br/> #'''[[Vals sota Chastèlnòu]]'' <br/> #'''[[Varennes-sur-Morge]]''' <br/> #'''[[Varennes-sur-Usson]]''' <br/> #'''[[Vassel]]''' <br/> #'''[[Vensat]]''' <br/> #'''[[Vergheas]]''' <br/> #'''[[Lo Vernet (Puèi Domat)|Lo Vernet]]''' <br/> #'''[[Le Vernet-Sainte-Marguerite]]''' <br/> #'''[[Vernuèjols]]''' <br/> #'''[[Vernines]]''' <br/> #'''[[Verrières (Puèi Domat)|Verrières]]''' <br/> #'''[[Vertaizon]]''' <br/> #'''[[Vertolaye]]''' <br/> #'''[[Veyre-Monton]]''' <br/> #'''[[Vic la Còmte]]''' <br/> #'''[[Vichel]]''' <br/> #'''[[Villeneuve (Puèi Domat)|Villeneuve]]''' <br/> #'''[[Villeneuve-les-Cerfs]]''' <br/> #'''[[Villosanges]]''' <br/> #'''[[Vinzèla]]''' <br/> #'''[[Virlet]]''' <br/> #'''[[Viscomtat]]''' <br/> #'''[[Vitrac (Puèi Domat)|Vitrac]]''' <br/> #'''[[Viverols]]''' <br/> #'''[[Vodable]]''' <br/> #'''[[Voingt]]''' <br/> #'''[[Vollore-Montagne]]''' <br/> #'''[[Vollore-Ville]]''' <br/> #'''[[Volvic]]''' <br/> #'''[[Youx]]''' <br/> #'''[[Yronde-et-Buron]]''' <br/> #'''[[Issac de la Toreta]]'''<br/> == [[Pirenèus Atlantics]]: 399 comunas == #'''[[Aast]]''' <br/> #'''[[Avera|Avera]]''' <br/> #'''[[Avidòs]]''' <br/> #'''[[Avitenh]]''' <br/> #'''[[Abòs]]''' <br/> #'''[[Acós]]''' <br/> #'''[[Anhòs]]''' <br/> #'''[[Ansa e Hiars]]''' <br/> #'''[[Andonsh]]''' <br/> #'''[[Andrenh]]''' <br/> #'''[[Angais]]''' <br/> #'''[[Anglet]]''' <br/> #'''[[Angós]]''' <br/> #'''[[Anòs]]''' <br/> #'''[[Anoja]]''' <br/> #'''[[Aràmits]]''' <br/> #'''[[Arancon]]''' <br/> #'''[[Lajuson]]''' <br/> #'''[[Araus]]''' <br/> #'''[[Arbús]]''' <br/> #'''[[Aren]]''' <br/> #'''[[Arèssi]]''' <br/> #'''[[Areta]]''' <br/> #'''[[Arganhon]]''' <br/> #'''[[Argelòs (Bearn)|Argelòs]]''' <br/> #'''[[Arget]]''' <br/> #'''[[Arnós (Bearn)|Arnós]]''' <br/> #'''[[Arricau e Bòrdas]]''' <br/> #'''[[Arrien]]''' <br/> #'''[[Arròs de Nai]]''' <br/> #'''[[Arrosés]]''' <br/> #'''[[Artés d'Asson]]''' <br/> #'''[[Artés de Biarn]]''' <br/> #'''[[Artigalotan]]''' <br/> #'''[[Artigaloba]]''' <br/> #'''[[Artics|Artics]]''' <br/> #'''[[Arudi]]''' <br/> #'''[[Arsac e Arrasiguet]]''' <br/> #'''[[Asasp e Arròs]]''' <br/> #'''[[Assat]]''' <br/> #'''[[Asson]]''' <br/> #'''[[Asta e Bion]]''' <br/> #'''[[Astis]]''' <br/> #'''[[Atòs e Aspins]]''' <br/> #'''[[Aubertin]]''' <br/> #'''[[Aubin]]''' <br/> #'''[[Aubons]]''' <br/> #'''[[Audaus]]''' <br/> #'''[[Augar]]''' <br/> #'''[[Auriac (Bearn)|Auriac]]''' <br/> #'''[[Aurions e Idèrnas]]''' <br/> #'''[[Aussavièla]]''' <br/> #'''[[Autarriba (Bearn)|Autarriba]]''' <br/> #'''[[Autivièla, Sent Martin e Vidèren]]''' <br/> #'''[[Aidia]]''' <br/> #'''[[Aidius]]''' <br/> #'''[[Vaths de Bearn]]''' <br/> #'''[[Valensun]]''' <br/> #'''[[Balèish]]''' <br/> #'''[[Valirac e Maumosson]]''' <br/> #'''[[Valiròs]]''' <br/> #'''[[Barinco]]''' <br/> #'''[[Berrauta e Camun]]''' <br/> #'''[[Barzun]]''' <br/> #'''[[Bassilhon e Bausèr]]''' <br/> #'''[[Bastanès]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Clarença]]''' <br/> #'''[[Baudreish]]''' <br/> #'''[[Baiona]]''' <br/> #'''[[Vedelha (Bearn)|Vedelha]]''' <br/> #'''[[Bedós]]''' <br/> #'''[[Bailòc]]''' <br/> #'''[[Benejac]]''' <br/> #'''[[Ventajor e Serèr]]''' <br/> #'''[[Biost]]''' <br/> #'''[[Berencs]]''' <br/> #'''[[Bergüei e Vièlanava]]''' <br/> #'''[[Vernadèths]]''' <br/> #'''[[Bescat]]''' <br/> #'''[[Vesingran]]''' <br/> #'''[[Vetrac]]''' <br/> #'''[[Beuste]]''' <br/> #'''[[Veiria (Bearn)|Veiria]]''' <br/> #'''[[Biàrritz]]'''<br/> #'''[[Bidaishe]]'''<br/> #'''[[Bidòs]]''' <br/> #'''[[Vièla (Vath d'Aussau)|Vièla]]''' <br/> #'''[[Vilhèras]]''' <br/> #'''[[Vilhèra (Bearn)|Vilhèra]]''' <br/> #'''[[Viron]]''' <br/> #'''[[Visanòs]]''' <br/> #'''[[Buelh e Vesinc]]''' <br/> #'''[[Bonnut]]''' <br/> #'''[[Bòrça]]''' <br/> #'''[[Bordèras (Bearn)|Bordèras]]''' <br/> #'''[[Bòrdas (Bearn)|Bòrdas]]''' <br/> #'''[[Lo Bòsc d'Arròs]]''' <br/> #'''[[Bocau]]''' <br/> #'''[[Buelh, Buelhòu e Lasque]]''' <br/> #'''[[Borg Garbèr]]''' <br/> #'''[[Bolhon]]''' <br/> #'''[[Bomort]]''' <br/> #'''[[Bordetas]]''' <br/> #'''[[Bornòs]]''' <br/> #'''[[Brutges, Capbis e Mieihaget]]''' <br/> #'''[[Bunhenh]]''' <br/> #'''[[Bergarona]]''' <br/> #'''[[Buròs]]''' <br/> #'''[[Buròssa e Mendossa]]''' <br/> #'''[[Busiet]]''' <br/> #'''[[Busi (Bearn)|Busi]]''' <br/> #'''[[Cabidòs]]''' <br/> #'''[[Cadilhon]]''' <br/> #'''[[Càmer]]''' <br/> #'''[[Cardessa]]''' <br/> #'''[[Carrèra (Bearn)|Carrèra]]''' <br/> #'''[[Carressa e Cassabè]]''' <br/> #'''[[Castanheda (Bearn)|Castanheda]]''' <br/> #'''[[Castèida deu Camin]]''' <br/> #'''[[Castèida e Candau]]''' <br/> #'''[[Castèida e Doat]]''' <br/> #'''[[Casterar e Lobish]]''' <br/> #'''[[Castèth (Bearn)|Castèth]]''' <br/> #'''[[Castèthbon]]''' <br/> #'''[[Castethins]]''' <br/> #'''[[Castèthnau e Camplong]]''' <br/> #'''[[Castèthner]]''' <br/> #'''[[Castèthpugor]]''' <br/> #'''[[Castilhon d'Artés]]''' <br/> #'''[[Castilhon (de Lenveja)|Castilhon]]''' <br/> #'''[[Cauviòs e Lòs]]''' <br/> #'''[[Sescau]]''' <br/> #'''[[Cèta e Eigun]]''' <br/> #'''[[Sharra]]''' <br/> #'''[[Clarac (Bearn)|Clarac]]''' <br/> #'''[[Coarrasa]]''' <br/> #'''[[Conchès]]''' <br/> #'''[[Corbèras e Avera]]''' <br/> #'''[[Còuledan, Lube e Boast]]''' <br/> #'''[[Cobluc]]''' <br/> #'''[[Croselhas]]''' <br/> #'''[[Cuqueron]]''' <br/> #'''[[Denguin]]''' <br/> #'''[[Diussa]]''' <br/> #'''[[Doason]]''' <br/> #'''[[Dònhen]]''' <br/> #'''[[Domin]]''' <br/> #'''[[Aigas Bonas]]''' <br/> #'''[[Escòt]]''' <br/> #'''[[Escor]]''' <br/> #'''[[Escobés]]''' <br/> #'''[[Escòs]]''' <br/> #'''[[Escot (Bearn)|Escot]]''' <br/> #'''[[Escuras]]''' <br/> #'''[[Eshlorentias]]''' <br/> #'''[[Espeisheda]]''' <br/> #'''[[Espiuta]]''' <br/> #'''[[Espuei]]''' <br/> #'''[[Estialesc]]''' <br/> #'''[[Estòs]]''' <br/> #'''[[Eth Saut]]''' <br/> #'''[[Eisús]]''' <br/> #'''[[Hishós e Rimajor]]''' <br/> #'''[[Gavaston]]''' <br/> #'''[[Gant (Bearn)|Gant]]''' <br/> #'''[[Garraleda e Montdevath]]''' <br/> #'''[[Garlin]]''' <br/> #'''[[Garòs (Bearn)|Garòs]]''' <br/> #'''[[Gaion]]''' <br/> #'''[[Gelòs]]''' <br/> #'''[[Gèr (Bearn)|Gèr]]''' <br/> #'''[[Jarderés]]''' <br/> #'''[[Gèra e Belesten]]''' <br/> #'''[[Geronce]]''' <br/> #'''[[Gèus d'Arsac]]''' <br/> #'''[[Gèus d'Auloron]]''' <br/> #'''[[Güèrs]]''' <br/> #'''[[Gomèr]]''' <br/> #'''[[Guishe]]'''  <br/> #'''[[Guinarte e Paréntias]]''' <br/> #'''[[Gurmençon]]''' <br/> #'''[[Gurs]]''' <br/> #'''[[Hagetaubin]]''' <br/> #'''[[Haut deu Bòsc d'Arròs]]''' <br/> #'''[[Herrèra (Bearn)|Herrèra]]''' <br/> #'''[[Higuèra e Soja]]''' <br/> #'''[[L'Espitau d'Orion]]''' <br/> #'''[[Horcs]]''' <br/> #'''[[Idron]]''' <br/> #'''[[Aigon]]''' <br/> #'''[[Isesta]]''' <br/> #'''[[Issòr]]''' <br/> #'''[[Jaces]]''' <br/> #'''[[Juranson]]''' <br/> #'''[[Lar e los Mondrans]]''' <br/> #'''[[Lars]]''' <br/> #'''[[Ceserac]]''' <br/> #'''[[Lahòra]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Vièlafranca]]''' <br/> #'''[[La Vatmala]]''' <br/> #'''[[L'Abatut Higuèra]]''' <br/> #'''[[La Veiria]]''' <br/> #'''[[La Cadea]]''' <br/> #'''[[La Comanda]]''' <br/> #'''[[Lac]]''' <br/> #'''[[Lagòr]]''' <br/> #'''[[Lagòs (Bearn) |Lagòs]]'''<br/> #'''[[Lahontan]]''' <br/> #'''[[La Horcada]]''' <br/> #'''[[Lalonga]]''' <br/> #'''[[Lalonqueta]]''' <br/> #'''[[Lamajor]]''' <br/> #'''[[Lana de Varetons]]''' <br/> #'''[[Lanecauva]]''' <br/> #'''[[Lanaplan]]''' <br/> #'''[[Laruenh]]''' <br/> #'''[[La Reula (Bearn)|La Reula]]''' <br/> #'''[[Laruntz]]''' <br/> #'''[[Las Claverias]]''' <br/> #'''[[La Sèrra (Bearn)|La Sèrra]]''' <br/> #'''[[La Seuva]]''' <br/> #'''[[La Sauvetat]]''' <br/> #'''[[Lai e Lamidon]]''' <br/> #'''[[Laduish]]''' <br/> #'''[[Lee]]''' <br/> #'''[[Les e Atàs]]''' <br/> #'''[[Lenveja]]''' <br/> #'''[[Lème]]''' <br/> #'''[[Lèren]]''' <br/> #'''[[Lescar]]''' <br/> #'''[[Lascun]]''' <br/> #'''[[Lespièla]]''' <br/> #'''[[Lesporcin]]''' <br/> #'''[[L'Estela e Bètharram]]''' <br/> #'''[[Lishòs]]''' <br/> #'''[[Limendós]]''' <br/> #'''[[Liuron]]''' <br/> #'''[[Lombiar]]''' <br/> #'''[[Lonçon]]''' <br/> #'''[[Lons]]''' <br/> #'''[[Lobienh]]''' <br/> #'''[[Ardiòs e Ishèra]]''' <br/> #'''[[Hlorentias]]''' <br/> #'''[[Lobier de Baish]]''' <br/> #'''[[Lobièr de Haut]]''' <br/> #'''[[Lobinhèr]]''' <br/> #'''[[Lo Luc e Armau]]''' <br/> #'''[[Luc Arrèr]]''' <br/> #'''[[Lucgarrièr]]''' <br/> #'''[[Luc (Bearn)|Luc]]''' <br/> #'''[[Lurbe e Sent Cristau]]''' <br/> #'''[[Luçanhet e Luçon]]''' <br/> #'''[[Lo Lis]]''' <br/> #'''[[Malaussana]]''' <br/> #'''[[Mascarans e Haron]]''' <br/> #'''[[Marslac]]''' <br/> #'''[[Maspièr, la Lonquèra e Julhac]]''' <br/> #'''[[Maucòr]]''' <br/> #'''[[Maura]]''' <br/> #'''[[Masèras e Leson]]''' <br/> #'''[[Maseròlas (Bearn)|Maseròlas]]''' <br/> #'''[[Melhon]]''' <br/> #'''[[Lo Merac]]''' <br/> #'''[[Meritenh]]''' <br/> #'''[[Mespleda]]''' <br/> #'''[[Mialòs]]''' <br/> #'''[[Miaucenç e Lanuça]]''' <br/> #'''[[Mirapeish (Bearn)|Mirapeish]]''' <br/> #'''[[Monmans]]''' <br/> #'''[[Momin (Bearn)|Momin]]''' <br/> #'''[[Monassut e Audirac]]''' <br/> #'''[[Montcauv (Bearn)|Montcauv]]''' <br/> #'''[[Montclar (Bearn)|Montclar]]''' <br/> #'''[[Monenh]]''' <br/> #'''[[Montpesat (Bearn)|Montpesat]]''' <br/> #'''[[Montsegur (Bearn)|Montsegur]]''' <br/> #'''[[Mont (Bearn)|Mont]]''' <br/> #'''[[Montagut (Bearn)|Montagut]]''' <br/> #'''[[Montaner]]''' <br/> #'''[[Montardon]]''' <br/> #'''[[Montaut (Bearn)|Montaut]]''' <br/> #'''[[Lo Mont e Dissa]]''' <br/> #'''[[Monthòrt (Bearn)|Monthòrt]]''' <br/> #'''[[Morlans]]''' <br/> #'''[[Morlana]]''' <br/> #'''[[Mohós]]''' <br/> #'''[[Momor]]''' <br/> #'''[[Morencs]]''' <br/> #'''[[Navars]]''' <br/> #'''[[Narcastèth]]''' <br/> #'''[[Narp]]''' <br/> #'''[[Navalhas e Angòs]]''' <br/> #'''[[Navarrencs]]''' <br/> #'''[[Nai]]''' <br/> #'''[[Noguèras]]''' <br/> #'''[[Nostin]]''' <br/> #'''[[Augèna e Camptòrt]]''' <br/> #'''[[Augeu]]''' <br/> #'''[[Auloron Santa Maria]]''' <br/> #'''[[Aràs]]''' <br/> #'''[[Aurin]]''' <br/> #'''[[Orion (Bearn)|Orion]]''' <br/> #'''[[Aurriula]]''' <br/> #'''[[Ortès]]''' <br/> #'''[[Òs e Marcelhon]]''' <br/> #'''[[Òussa]]''' <br/> #'''[[Aussencs]]''' <br/> #'''[[Aulhon]]''' <br/> #'''[[Ossa (Bearn)|Ossa]]''' <br/> #'''[[Ausencs e Montestruc]]''' <br/> #'''[[Parbaïsa]]''' <br/> #'''[[Pardias]]''' <br/> #'''[[Pardias-Pietat]]''' <br/> #'''[[Pau]]''' <br/> #'''[[Pèiralonga e Avòs]]''' <br/> #'''[[Piets, Plasença e Mostron]]''' <br/> #'''[[Puei de Lescar]]''' <br/> #'''[[Puei d'Auloron]]''' <br/> #'''[[Poms]]''' <br/> #'''[[Ponçon Devath e lo Potz]]''' <br/> #'''[[Ponçon Dessús]]''' <br/> #'''[[Pontac]]''' <br/> #'''[[Pontiac e Vièlapinta]]''' <br/> #'''[[Portèth (Bearn)|Portèth]]''' <br/> #'''[[Poliac]]''' <br/> #'''[[Porciuvas e Bocoa]]''' <br/> #'''[[Preishac de Geusvath]]''' <br/> #'''[[Preishac de Navarrencs]]''' <br/> #'''[[Precilhon]]''' <br/> #'''[[Pujòu (Bearn)|Pujòu]]''' <br/> #'''[[Ramós]]''' <br/> #'''[[Revenac]]''' <br/> #'''[[Rivarroi]]''' <br/> #'''[[Riupeirós (Bearn)|Riupeirós]]''' <br/> #'''[[Ribahauta]]''' <br/> #'''[[Hrontinhon]]''' <br/> #'''[[Sent Avit (Bearn)|Sent Avit]]''' <br/> #'''[[Sent Armon]]''' <br/> #'''[[Semboès]]''' <br/> #'''[[Sent Castin]]''' <br/> #'''[[Sendòs]]''' <br/> #'''[[Senta Coloma]]''' <br/> #'''[[Sent Haust (Bearn)|Sent Haust]]''' <br/> #'''[[Sent Gironç (Bearn)|Sent Gironç]]''' <br/> #'''[[Sent Gladia, Arriba e Munenh]]''' <br/> #'''[[Sent Güenh]]''' <br/> #'''[[Sent Jacme]]''' <br/> #'''[[Sent Joan Potge (Bearn)|Sent Joan Potge]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç e Bretanha]]''' <br/> #'''[[Sent Medard (Bearn)|Sent Medard]]''' <br/> #'''[[Sent Pèr de Lèren]]''' <br/> #'''[[Sent Vincenç (Bearn)|Sent Vincenç]]''' <br/> #'''[[Salias (Bearn)|Salias]]''' <br/> #'''[[Salas de Baura]]''' <br/> #'''[[Salas (Bearn)|Salas]]''' <br/> #'''[[Samas]]'''<br/> #'''[[Sançons e lo Lhon]]''' <br/> #'''[[Sarporencs]]''' <br/> #'''[[Sarrança]]''' <br/> #'''[[Seuvòla]]''' <br/> #'''[[Sauceda]]''' <br/> #'''[[Saut de Navalhas]]''' <br/> #'''[[Sauvanhon]]''' <br/> #'''[[Seuvalada]]''' <br/> #'''[[Sauvatèrra (Bearn)|Sauvatèrra]]''' <br/> #'''[[Sevin]]''' <br/> #'''[[Sètza e Maubèc]]''' <br/> #'''[[Setzèra]]''' <br/> #'''[[Semiac e Blaishon]]''' <br/> #'''[[Sendèts (Bearn)|Sendèts]]''' <br/> #'''[[Sèrras Castèth]]''' <br/> #'''[[Sèrra de Morlans]]''' <br/> #'''[[Sèrra (Bearn)|Sèrra]]''' <br/> #'''[[Sevinhac]]''' <br/> #'''[[Sevinhac e Meirac]]''' <br/> #'''[[Cimacorba]]''' <br/> #'''[[Siròs]]''' <br/> #'''[[Somolon]]''' <br/> #'''[[Sus (Bearn)|Sus]]''' <br/> #'''[[Susmior]]''' <br/> #'''[[Tabalha e Usquenh]]''' <br/> #'''[[Tadossa e Aussau]]''' <br/> #'''[[Taron, Sadirac e Vièlanava]]''' <br/> #'''[[Tarsac (Bearn)|Tarsac]]''' <br/> #'''[[Tèsa]]''' <br/> #'''[[Urdès]]''' <br/> #'''[[Urdòs]]''' <br/> #'''[[Uròst]]''' <br/> #'''[[Usand]]''' <br/> #'''[[Usenh]]''' <br/> #'''[[Usòs]]'''<br/> #'''[[Urt]]''' <br/> #'''[[Berdets]]''' <br/> #'''[[Lo Vialèr]]''' <br/> #'''[[Vièlanava d'Artés]]''' <br/> #'''[[Vièlanava de Navarrencs]]''' <br/> #'''[[Vièla Segura]]''' <br/> #'''[[Vinhas (Bearn)|Vinhas]]''' <br/> #'''[[Vivent (Bearn)|Vivent]]''' <br/>   == [[Nauts Pirenèus]]: 474 comunas == #'''[[Adast]]''' <br/> #'''[[Adèr]]''' <br/> #'''[[Adervièla e Pocieures]]''' <br/> #'''[[Agòs e Vidalòs]]''' <br/> #'''[[Alièr]]''' <br/> #'''[[Ancida]]''' <br/> #'''[[Andrest]]''' <br/> #'''[[Aneras]]''' <br/> #'''[[Eths Angles]]''' <br/> #'''[[Angòs]]''' <br/> #'''[[Anlar]]''' <br/> #'''[[Ansòst]]''' <br/> #'''[[Antishan]]''' <br/> #'''[[Antin]]''' <br/> #'''[[Antist|Antist]]''' <br/> #'''[[Aranhoet]]''' <br/> #'''[[Arbiost]]''' <br/> #'''[[Arcisac d'Ador]]''' <br/> #'''[[Arcisac eths Angles]]''' <br/> #'''[[Arcisans Avant]]''' <br/> #'''[[Arcisans Dessús]]''' <br/> #'''[[Ardengòst]]''' <br/> #'''[[Argelèrs de Banhèras]]''' <br/> #'''[[Argelèrs de Gasòst]]''' <br/> #'''[[Ariés e Espenan]]''' <br/> #'''[[Armentèula]]''' <br/> #'''[[Arnèr]]''' <br/> #'''[[Arràs (Lavedan)|Arràs]]''' <br/> #'''[[Arrajon era Hita]]''' <br/> #'''[[Àrreu]]''' <br/> #'''[[Arrens e Marçós]]''' <br/> #'''[[Eths Arrodèths]]''' <br/> #'''[[Arrodèth]]''' <br/> #'''[[Artanhan]]''' <br/> #'''[[Artalens e Soïn]]''' <br/> #'''[[Artigamin]]''' <br/> #'''[[Artigas (Hauts Pirenèus)|Artigas]]''' <br/> #'''[[Aspin]]''' <br/> #'''[[Aspin (Lavedan)]]''' <br/> #'''[[Asca]]''' <br/> #'''[[Astèr]]''' <br/> #'''[[Astuga]]''' <br/> #'''[[Avereda]]''' <br/> #'''[[Aucun]]''' <br/> #'''[[Aulon (Hauts Pirenèus)|Aulon]]''' <br/> #'''[[Aurelhan (Hauts Pirenèus)|Aurelhan]]''' <br/> #'''[[Aurensan (Hauts Pirenèus)|Aurensan]]''' <br/> #'''[[Auriavath]]''' <br/> #'''[[Avanha]]''' <br/> #'''[[Aventinhan]]''' <br/> #'''[[Averan]]''' <br/> #'''[[Avèus]]''' <br/> #'''[[Avesac, Prat e era Hita]]''' <br/> #'''[[Airòs e Arboish]]''' <br/> #'''[[Aisac e Òst]]''' <br/> #'''[[Asereish]]''' <br/> #'''[[Àdet]]''' <br/> #'''[[Banhèras de Bigòrra]]''' <br/> #'''[[Baniòs]]''' <br/> #'''[[Barbashen]]''' <br/> #'''[[Barbadan Devath]]''' <br/> #'''[[Barbadan Dessús]]''' <br/> #'''[[Varètja]]''' <br/> #'''[[Era Varelha]]''' <br/> #'''[[Barlest]]''' <br/> #'''[[Barrancoèu]]''' <br/> #'''[[Barri (Hauts Pirenèus)|Barri]]''' <br/> #'''[[Barta]]''' <br/> #'''[[La Barta (de Nestés)]]''' <br/> #'''[[Bartrés]]''' <br/> #'''[[Vathsèra]]''' <br/> #'''[[Badèth]]''' <br/> #'''[[Baselhac]]''' <br/> #'''[[Bajordan]]''' <br/> #'''[[Badús]]''' <br/> #'''[[Basús de Nestés]]''' <br/> #'''[[Beucens]]''' <br/> #'''[[Beudian]]''' <br/> #'''[[Begòla]]''' <br/> #'''[[Benac (Hauts Pirenèus)|Benac]]''' <br/> #'''[[Benquèr]]''' <br/> #'''[[Berberust e Liàs]]''' <br/> #'''[[Bernac Devath]]''' <br/> #'''[[Bernac Dessús]]''' <br/> #'''[[Vernadèth Devath]]''' <br/> #'''[[Vernadèth Dessús]]''' <br/> #'''[[Bertren]]''' <br/> #'''[[Bèthvéser]]''' <br/> #'''[[Bèthpuei]]''' <br/> #'''[[Bèthpoi (Hauts Pirenèus)|Bèthpoi]]''' <br/> #'''[[Bètas]]''' <br/> #'''[[Bisa]]''' <br/> #'''[[Bisós]]''' <br/> #'''[[Bonahont]]''' <br/> #'''[[Bonamason]]''' <br/> #'''[[Bonrepaus]]''' <br/> #'''[[Bòr e Silhen]]''' <br/> #'''[[Bordèras de Loron]]''' <br/> #'''[[Bordèras]]''' <br/> #'''[[Bòrdas (Hauts Pirenèus)|Bòrdas]]''' <br/> #'''[[Bolh Davant]]''' <br/> #'''[[Bolh Darrèr e Perulh]]''' <br/> #'''[[Bolin]]''' <br/> #'''[[Borg de Bigòrra]]''' <br/> #'''[[Borisp]]''' <br/> #'''[[Borriac]]''' <br/> #'''[[Borç]]''' <br/> #'''[[Brauvaca]]''' <br/> #'''[[Bugar]]''' <br/> #'''[[Bulan]]''' <br/> #'''[[Bun]]''' <br/> #'''[[Burc]]''' <br/> #'''[[Buson]]''' <br/> #'''[[Cabanac (Hauts Pirenèus)|Cabanac]]''' <br/> #'''[[Cadiac]]''' <br/> #'''[[Cadelha e Trashèrra]]''' <br/> #'''[[Caharèth]]''' <br/> #'''[[Caishon]]''' <br/> #'''[[Calavantèr]]''' <br/> #'''[[Camalèrs]]''' <br/> #'''[[Camors (Occitània)|Camors]]''' <br/> #'''[[Campan]]''' <br/> #'''[[Camparan]]''' <br/> #'''[[Campistrons]]''' <br/> #'''[[Campudan]]''' <br/> #'''[[Eths Cantaus]]''' <br/> #'''[[Capvèrn]]''' <br/> #'''[[Castèthbajac]]''' <br/> #'''[[Castèthnau de Manhoac]]''' <br/> #'''[[Castèthnau de Ribèra Baisha]]''' <br/> #'''[[Castèthvièlh]]''' <br/> #'''[[Casterar e Lanussa]]''' <br/> #'''[[Lo Casterar]]''' <br/> #'''[[Casterés]]''' <br/> #'''[[Castilhon (Hauts Pirenèus)|Castilhon]]''' <br/> #'''[[Cauvós]]''' <br/> #'''[[Cauçada (Hauts Pirenèus)|Cauçada]]''' <br/> #'''[[Cautarés]]''' <br/> #'''[[Casarilh]]''' <br/> #'''[[Cadau de Devath]]''' <br/> #'''[[Cadau, Hereishet, Anèra e Camors]]''' <br/> #'''[[Shèla Devath]]''' <br/> #'''[[Shèla Espon]]''' <br/> #'''[[Sheust]]''' <br/> #'''[[Shèsa]]''' <br/> #'''[[Shins]]''' <br/> #'''[[Ciutat (Occitània)|Ciutat]]''' <br/> #'''[[Cidòs]]''' <br/> #'''[[Clarac (Hauts Pirenèus)|Clarac]]''' <br/> #'''[[Clarenç]]''' <br/> #'''[[Còllongas (Hauts Pirenèus)|Còllongas]]''' <br/> #'''[[Coçan (Hauts Pirenèus)|Coçan]]''' <br/> #'''[[Creishèths]]''' <br/> #'''[[Devesa (Hauts Pirenèus)|Devesa]]''' <br/> #'''[[Dors]]''' <br/> #'''[[Ens (Hauts Pirenèus)|Ens]]''' <br/> #'''[[Esbarèish]]''' <br/> #'''[[Escalar (Hauts Pirenèus)|Escalar]]''' <br/> #'''[[Escaunets]]''' <br/> #'''[[Los Condaus]]''' <br/> #'''[[Esconets]]''' <br/> #'''[[Escòts]]''' <br/> #'''[[Escobèrs e Potz]]''' <br/> #'''[[Esparròs]]''' <br/> #'''[[Espeisha]]''' <br/> #'''[[Espielh]]''' <br/> #'''[[Esquiesa e Cèra]]''' <br/> #'''[[Estanh (Hauts Pirenèus)|Estanh]]''' <br/> #'''[[Estampuras]]''' <br/> #'''[[Estarvièla]]''' <br/> #'''[[Estença]]''' <br/> #'''[[Estèrra]]''' <br/> #'''[[Estirac]]''' <br/> #'''[[Harrèra]]''' <br/> #'''[[Herrèra (Hauts Pirenèus)|Herrèra]]''' <br/> #'''[[Fontralha]]''' <br/> #'''[[Freisheda]]''' <br/> #'''[[Hreishindèth]]''' <br/> #'''[[Hreishet]]''' <br/> #'''[[Hrèisho e Hreishet]]''' <br/> #'''[[Galhagòs]]''' <br/> #'''[[Galan]]''' <br/> #'''[[Galés (Hauts Pirenèus)|Galés]]''' <br/> #'''[[Gardèras]]''' <br/> #'''[[Gaudent]]''' <br/> #'''[[Gaussan]]''' <br/> #'''[[Gavarnia]]''' <br/> #'''[[Gajan]]''' <br/> #'''[[Gasava]]''' <br/> #'''[[Gasòst]]''' <br/> #'''[[Gèdra]]''' <br/> #'''[[Gembria]]''' <br/> #'''[[Generest]]''' <br/> #'''[[Genos (Hauts Pirenèus)|Genos]]''' <br/> #'''[[Gençac (Hauts Pirenèus)|Gençac]]''' <br/> #'''[[Gèr (Hauts Pirenèus)|Gèr]]''' <br/> #'''[[Gerda]]''' <br/> #'''[[Gèrm]]''' <br/> #'''[[Gèrms]]''' <br/> #'''[[Geu]]''' <br/> #'''[[Gès]]''' <br/> #'''[[Gès eths Angles]]''' <br/> #'''[[Gonés]]''' <br/> #'''[[Guaus]]''' <br/> #'''[[Godor]]''' <br/> #'''[[Gorga (Hauts Pirenèus)|Gorga]]''' <br/> #'''[[Gralhen]]''' <br/> #'''[[Gredian]]''' <br/> #'''[[Grust]]''' <br/> #'''[[Gusha]]''' <br/> #'''[[Gushen]]''' <br/> #'''[[Guiseric]]''' <br/> #'''[[Haishan]]''' <br/> #'''[[Hagedèth]]''' <br/> #'''[[Hauban]]''' <br/> #'''[[Hauthaget]]''' <br/> #'''[[Hèishas]]''' <br/> #'''[[Èras]]''' <br/> #'''[[Hibarèta]]''' <br/> #'''[[Hins (Hauts Pirenèus)|Hins]]''' <br/> #'''[[Hita (Hauts Pirenèus)|Hita]]''' <br/> #'''[[Hòrgas (Hauts Pirenèus)|Hòrgas]]''' <br/> #'''[[Ueidèth]]''' <br/> #'''[[Lo Horc]]''' <br/> #'''[[Ibòs]]''' <br/> #'''[[Ilhet]]''' <br/> #'''[[Ilhèu]]''' <br/> #'''[[Isaort]]''' <br/> #'''[[Isaus]]''' <br/> #'''[[Jaca (Hauts Pirenèus)|Jaca]]''' <br/> #'''[[Jarret]]''' <br/> #'''[[Gèdeu]]''' <br/> #'''[[Julhan]]''' <br/> #'''[[Julòs]]''' <br/> #'''[[Juncalàs]]''' <br/> #'''[[Labassèra]]''' <br/> #'''[[Era Bastida]]''' <br/> #'''[[L'Abatut (Hauts Pirenèus)|L'Abatut]]''' <br/> #'''[[Era Bòrda]]''' <br/> #'''[[La Cassanha (Hauts Pirenèus)|La Cassanha]]''' <br/> #'''[[La Fitòla]]''' <br/> #'''[[La Garda (Hauts Pirenèus)|La Garda]]''' <br/> #'''[[Era Granja]]''' <br/> #'''[[La Hita Topièra]]''' <br/> #'''[[La Lana (Hauts Pirenèus)|La Lana]]''' <br/> #'''[[La Lana (Tria)]]''' <br/> #'''[[La Lobèra]]''' <br/> #'''[[Era Marca]]''' <br/> #'''[[La Marca d'Arrostanh]]''' <br/> #'''[[Hlamiac]]''' <br/> #'''[[Lançon (Hauts Pirenèus)|Lançon]]''' <br/> #'''[[Lanespeda]]''' <br/> #'''[[Lana (Occitània)|Lana]]''' <br/> #'''[[Lanamesa]]''' <br/> #'''[[Lançac (Hauts Pirenèus)|Lançac]]''' <br/> #'''[[La Pèira]]''' <br/> #'''[[Laran]]''' <br/> #'''[[La Reula (Hauts Pirenèus)|La Reula]]''' <br/> #'''[[L'Arròca]]''' <br/> #'''[[Lascasèras]]''' <br/> #'''[[Lasladas]]''' <br/> #'''[[Eras Salas]]''' <br/> #'''[[Laurs e Balanhans]]''' <br/> #'''[[Lairiça]]''' <br/> #'''[[Lescurri]]''' <br/> #'''[[Lespuei]]''' <br/> #'''[[Lesinhan (Hauts Pirenèus)|Lesinhan]]''' <br/> #'''[[Lhes]]''' <br/> #'''[[Liac]]''' <br/> #'''[[Libaròs]]''' <br/> #'''[[Lias (Gasconha)|Lias]]''' <br/> #'''[[Lidòs]]''' <br/> #'''[[Lombrés]]''' <br/> #'''[[Lomner]]''' <br/> #'''[[Lortèth]]''' <br/> #'''[[Lobajac]]''' <br/> #'''[[Locrup]]''' <br/> #'''[[Lodenvièla]]''' <br/> #'''[[Lodervièla]]''' <br/> #'''[[Luei]]''' <br/> #'''[[Loït]]''' <br/> #'''[[Lorda]]''' <br/> #'''[[Loras de Varossa]]''' <br/> #'''[[Lubret e Sent Luc]]''' <br/> #'''[[Lube e Bèthmont]]''' <br/> #'''[[Luc (Hauts Pirenèus)|Luc]]''' <br/> #'''[[Luganhan]]''' <br/> #'''[[Luquet]]''' <br/> #'''[[Lustar]]''' <br/> #'''[[Luctilhós]]''' <br/> #'''[[Lus e Sent Sauvaire]]''' <br/> #'''[[Madiran]]''' <br/> #'''[[Mançan]]''' <br/> #'''[[Marqueria]]''' <br/> #'''[[Marçac (Hauts Pirenèus)|Marçac]]''' <br/> #'''[[Marçans (Hauts Pirenèus)|Marçans]]''' <br/> #'''[[Marcelhan (Hauts Pirenèus)|Marcelhan]]''' <br/> #'''[[Mascarans]]''' <br/> #'''[[Mauborguet]]''' <br/> #'''[[Maulion (de Varossa)]]''' <br/> #'''[[Mauvesin (Hauts Pirenèus)|Mauvesin]]''' <br/> #'''[[Maseras de Nestés]]''' <br/> #'''[[Maderòlas]]''' <br/> #'''[[Masoau]]''' <br/> #'''[[Merlhèu]]''' <br/> #'''[[Mingòt]]''' <br/> #'''[[Molèra]]''' <br/> #'''[[Momeras]]''' <br/> #'''[[Montfaucon (Hauts Pirenèus)|Montfaucon]]''' <br/> #'''[[Montlion]]''' <br/> #'''[[Montlong]]''' <br/> #'''[[Mont (Hauts Pirenèus)|Mont]]''' <br/> #'''[[Montastruc (Hauts Pirenèus)|Montastruc]]''' <br/> #'''[[Montagut (Hauts Pirenèus)|Montagut]]''' <br/> #'''[[Montgalhard (Hauts Pirenèus)|Montgalhard]]''' <br/> #'''[[Montinhac (Hauts Pirenèus)|Montinhac]]''' <br/> #'''[[Montossèr]]''' <br/> #'''[[Montcirèr]]''' <br/> #'''[[Montledós]]''' <br/> #'''[[Montmolós]]''' <br/> #'''[[Mun (Hauts Pirenèus)|Mun]]''' <br/> #'''[[Nestièr]]''' <br/> #'''[[Nulh]]''' <br/> #'''[[Nistòs]]''' <br/> #'''[[Nolhan (Hauts Pirenèus)|Nolhan]]''' <br/> #'''[[Audòs]]''' <br/> #'''[[Auliac Devath]]''' <br/> #'''[[Auliac Dessús]]''' <br/> #'''[[Aumets]]''' <br/> #'''[[Ordisan]]''' <br/> #'''[[Organ]]''' <br/> #'''[[Aurius (Occitània)|Aurius]]''' <br/> #'''[[Aurinhac (Hauts Pirenèus)|Aurinhac]]''' <br/> #'''[[Aurinclas]]''' <br/> #'''[[Orleish]]''' <br/> #'''[[Auroish]]''' <br/> #'''[[Los Mès]]''' <br/> #'''[[Aussen]]''' <br/> #'''[[Aussun]]''' <br/> #'''[[Aussun eths Angles]]''' <br/> #'''[[Uelhons]]''' <br/> #'''[[Orda]]''' <br/> #'''[[Ordins e Còth d'Ossan]]''' <br/> #'''[[Ordon]]''' <br/> #'''[[Ors Belila]]''' <br/> #'''[[Ostèr]]''' <br/> #'''[[Ausons (Occitània)|Ausons]]''' <br/> #'''[[Audon (Hauts Pirenèus)|Audon]]''' <br/> #'''[[Palhac]]''' <br/> #'''[[Pariac]]''' <br/> #'''[[Perèr]]''' <br/> #'''[[Peirauba]]''' <br/> #'''[[Peiret]]''' <br/> #'''[[Peiriguèra]]''' <br/> #'''[[Peirosa (Hauts Pirenèus)|Peirosa]]''' <br/> #'''[[Peirun]]''' <br/> #'''[[Pèirahita e Nestalàs]]''' <br/> #'''[[Pinars]]''' <br/> #'''[[Pintac]]''' <br/> #'''[[Poiharrèr]]''' <br/> #'''[[Pomarós]]''' <br/> #'''[[Eth Poi]]''' <br/> #'''[[Poiastruc]]''' <br/> #'''[[Posac]]''' <br/> #'''[[Preishac (Hauts Pirenèus)|Preishac]]''' <br/> #'''[[Pujòu]]''' <br/> #'''[[Puntós]]''' <br/> #'''[[Poidarrius]]''' <br/> #'''[[Rabastens (de Bigòrra)]]''' <br/> #'''[[Arrecurt]]''' <br/> #'''[[Rejaumont (Hauts Pirenèus)|Rejaumont]]''' <br/> #'''[[Ricau]]''' <br/> #'''[[Arris]]''' <br/> #'''[[Sabalòs]]''' <br/> #'''[[Sabarròs]]''' <br/> #'''[[Sàcoe]]''' <br/> #'''[[Sadornin]]''' <br/> #'''[[Salhan]]''' <br/> #'''[[Sent Arroman (Hauts Pirenèus)|Sent Arroman]]''' <br/> #'''[[Sent Criac (Nauts Pirenèus)|Sent Criac]]''' <br/> #'''[[Senta Maria (de Varossa)]]''' <br/> #'''[[Senlana]]''' <br/> #'''[[Sent Lari e Sola]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç (de Nestés)]]''' <br/> #'''[[Sent Leser]]''' <br/> #'''[[Sent Martin (Hauts Pirenèus)|Sent Martin]]''' <br/> #'''[[Sent Pastors]]''' <br/> #'''[[Sent Pau de Nestés]]''' <br/> #'''[[Sent Pèr (de Bigòrra)]]''' <br/> #'''[[Sent Savin (Hauts Pirenèus)|Sent Savin]]''' <br/> #'''[[Sent Sever (Hauts Pirenèus)|Sent Sever]]''' <br/> #'''[[Seleishan]]''' <br/> #'''[[Saligòs]]''' <br/> #'''[[Salas (Hauts Pirenèus)|Salas]]''' <br/> #'''[[Salas d'Ador]]''' <br/> #'''[[Samuran]]''' <br/> #'''[[Sanós]]''' <br/> #'''[[Sariac]]''' <br/> #'''[[Sarlabons]]''' <br/> #'''[[Sarniguet]]''' <br/> #'''[[Sarp]]''' <br/> #'''[[Sarrancolin]]''' <br/> #'''[[Sarriac]]''' <br/> #'''[[Sarrolhas]]''' <br/> #'''[[Sassís]]''' <br/> #'''[[Sauvatèrra (Hauts Pirenèus)|Sauvatèrra]]''' <br/> #'''[[Sasòs]]''' <br/> #'''[[Lo Segalàs]]''' <br/> #'''[[Segús]]''' <br/> #'''[[Sèish (Hauts Pirenèus)|Sèish]]''' <br/> #'''[[Semiac]]''' <br/> #'''[[Senac]]''' <br/> #'''[[Sent Ors]]''' <br/> #'''[[Cèra (Lavedan)]]''' <br/> #'''[[Cèra e Lançòu]]''' <br/> #'''[[Cèra d'Arrostanh]]''' <br/> #'''[[Seron (Hauts Pirenèus)|Seron]]''' <br/> #'''[[Sers (Hauts Pirenèus)|Sers]]''' <br/> #'''[[Siarroi]]''' <br/> #'''[[Sindòu]]''' <br/> #'''[[Siradan]]''' <br/> #'''[[Shirèish]]''' <br/> #'''[[Sombrun]]''' <br/> #'''[[Soriac]]''' <br/> #'''[[Sòst]]''' <br/> #'''[[Soblacausa]]''' <br/> #'''[[Soas]]''' <br/> #'''[[Solon (Occitània)|Solon]]''' <br/> #'''[[Sogèus]]''' <br/> #'''[[Tajan]]''' <br/> #'''[[Talasac]]''' <br/> #'''[[Tarastèish]]''' <br/> #'''[[Tarba]]''' <br/> #'''[[Teve]]''' <br/> #'''[[Tèrmes]]''' <br/> #'''[[Tuí]]''' <br/> #'''[[Tibiran e Jaunac]]''' <br/> #'''[[Telhosa]]''' <br/> #'''[[Tostac]]''' <br/> #'''[[Tornai]]''' <br/> #'''[[Tornós Darrèr]]'''<br/> #'''[[Tornós Davant]]''' <br/> #'''[[Tramedaigas]]''' <br/> #'''[[Trebons (Hauts Pirenèus)|Trebons]]''' <br/> #'''[[Tria de Baïsa]]''' <br/> #'''[[Trobath]]''' <br/> #'''[[Trolei e la Barta]]''' <br/> #'''[[Tusaguèth]]''' <br/> #'''[[Uglans]]''' <br/> #'''[[Unhoans]]''' <br/> #'''[[Us (Hauts Pirenèus)|Us]]''' <br/> #'''[[Usèr (Hauts Pirenèus)|Usèr]]''' <br/> #'''[[Veireda e Jumet]]'''<br/> #'''[[Vic de Bigòrra]]''' <br/> #'''[[Vido]]''' <br/> #'''[[Vidosa]]''' <br/> #'''[[Vielar]]''' <br/> #'''[[Vièla (d'Ador)]]''' <br/> #'''[[Vièla (d'Aura)]]''' <br/> #'''[[Vièla (de Loron)]]''' <br/> #'''[[Bièr e Bòrdas]]''' <br/> #'''[[Viudòs]]''' <br/> #'''[[Biei]]''' <br/> #'''[[Biger]]''' <br/> #'''[[Biec]]''' <br/> #'''[[Vilafranca (Nauts Pirenèus)|Vilafranca]]''' <br/> #'''[[Vilalonca]]''' <br/> #'''[[Vilambic]]''' <br/> #'''[[Vilameur]]''' <br/> #'''[[Vièlanava (Hauts Pirenèus)|Vièlanava]]''' <br/> #'''[[Vilanava]]''' <br/> #'''[[Biscòs]]''' <br/> #'''[[Bisquèr]]''' <br/> #'''[[Visòs]]''' <br/>     == [[Pirenèus Orientals]]: 28 comunas ==   #'''[[Ansinhan]]''' <br/> #'''[[Belhestar]]''' <br/> #'''[[Camporsin]]''' <br/> #'''[[Caramanh (Fenolhedés)|Caramanh]]''' <br/> #'''[[Cassanhas (Lengadòc)|Cassanhas]]''' <br/> #'''[[Caudièrs de Fenolhet]]''' <br/> #'''[[Felhuns]]''' <br/> #'''[[Fenolhet]]''' <br/> #'''[[Fòssa]]''' <br/> #'''[[Lansac]]''' <br/> #'''[[L'Esquèrda]]''' <br/> #'''[[Maurin (Fenolhedés)|Maurin]]''' <br/> #'''[[Montalban del Castèlh]]''' <br/> #'''[[Pesilhan de Conflent]]''' <br/> #'''[[Planesas]]''' <br/> #'''[[Prats de Sornhan]]''' <br/> #'''[[Prunhanas]]''' <br/> #'''[[Rebolhet]]''' <br/> #'''[[Rasiguèras]]''' #'''[[Centernac]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de Fenolhet]]''' <br/> #'''[[Sant Pau de Fenolhet]]''' <br/> #'''[[Sornhan]]''' <br/> #'''[[Trevilhac]]''' <br/> #'''[[Trilhan]]''' <br/> #'''[[Triniac]]''' o '''La Tor de França''' <br/> #'''[[Viran]]''' <br/> #'''[[Lo Vivièr]]'''<br/>   == [[Tarn (departament)|Tarn]]: 322 comunas == #'''[[Aguts]]''' <br/> #'''[[Aigafonda]]''' <br/> #'''[[Albanh]]''' <br/> #'''[[Albi]]''' <br/> #'''[[Albina]]''' <br/> #'''[[Algans e Lastens]]''' <br/> #'''[[Lo Mairac]]''' <br/> #'''[[Alans]]''' <br/> #'''[[Amarens]]''' <br/> #'''[[Ambialet]]''' <br/> #'''[[Ambres]]''' <br/> #'''[[Andilhac]]''' <br/> #'''[[Andoca]]''' <br/> #'''[[Angles (Tarn)|Angles]]''' <br/> #'''[[Apèla]]''' <br/> #'''[[Arfonts]]''' <br/> #'''[[Arifat]]''' <br/> #'''[[Artés (Lengadòc)|Artés]]''' <br/> #'''[[Açac]]''' <br/> #'''[[Auçac]]''' <br/> #'''[[Aussilhon]]''' <br/> #'''[[Banhièras]]''' <br/> #'''[[Barre (Tarn)|Barre]]''' <br/> #'''[[Biuvais de Tescon]]''' <br/> #'''[[Bèlcastèl (Tarn)|Bèlcastèl]]''' <br/> #'''[[Bèlagarda (Tarn)|Bèlagarda]]''' <br/> #'''[[Bèlasèrra]]''' <br/> #'''[[Berlats]]''' <br/> #'''[[Bernac (Tarn)|Bernac]]''' <br/> #'''[[Bèrtre]]''' <br/> #'''[[Lo Bèç]]''' <br/> #'''[[Blan]]''' <br/> #'''[[Blaia de las Minas]]''' <br/> #'''[[Boisseson]]''' <br/> #'''[[Bornasèl (Lengadòc)|Bornasèl]]''' <br/> #'''[[Cap del Pont de Larn]]''' <br/> #'''[[Braçac (Tarn)|Braçac]]''' <br/> #'''[[Brens]]''' <br/> #'''[[Britèsta]]''' <br/> #'''[[Brossa (Lengadòc)|Brossa]]''' <br/> #'''[[Bròsa]]''' <br/> #'''[[Burlats]]''' <br/> #'''[[Buscas]]''' <br/> #'''[[Cabanés]] {{ #'''[[Las Cabanas (Tarn)|Las Cabanas]]''' <br/> #'''[[Cadaluènh]]''' <br/> #'''[[Cadiç]]''' <br/> #'''[[Canhac de las Minas]]''' <br/> #'''[[Caüsac (Montanha negra)|Caüsac]]''' <br/> #'''[[Caüsac de Vera]]''' <br/> #'''[[Cambon (Albigés)|Cambon]]''' <br/> #'''[[Cambon de La Vaur]]''' <br/> #'''[[Cambonés]]''' <br/> #'''[[Cambonet de Sòr]]''' <br/> #'''[[Les Capmases]]''' <br/> #'''[[Campanhac (Lengadòc)|Campanhac]]''' <br/> #'''[[Carbas]]''' <br/> #'''[[Carlús]]''' <br/> #'''[[Carmauç]]''' <br/> #'''[[Castanet (Galhaqués)|Castanet]]''' <br/> #'''[[Castèlnòu de Braçac]]''' <br/> #'''[[Castèlnòu de Lèvis]]''' <br/> #'''[[Castèlnòu de Montmiralh]]''' <br/> #'''[[Castras]]''' <br/> #'''[[Caucalièira]]''' <br/> #'''[[Sestairòls]]''' <br/> #'''[[Combafan]]''' <br/> #'''[[Còrdas]]''' <br/> #'''[[Confolèuç]]''' <br/> #'''[[Corris]]''' <br/> #'''[[Crespin (Albigés)|Crespin]]''' <br/> #'''[[Crespinet]]''' <br/> #'''[[Cunac]]''' <br/> #'''[[Cuc (Albigés)|Cuc]]''' <br/> #'''[[Cuc Tolzan]]''' <br/> #'''[[Curvala]]''' <br/> #'''[[Damiata]]''' <br/> #'''[[Denat]]''' <br/> #'''[[Donasac (País Cordés)|Donasac]]''' <br/> #'''[[Dornha]]''' <br/> #'''[[Lo Dorn]]''' <br/> #'''[[Durfòrt (Montanha Negra)|Durfòrt]]''' <br/> #'''[[Escorsens]]''' <br/> #'''[[La Capèla d'Escrós]]''' <br/> #'''[[Esperauças]]''' <br/> #'''[[Fauch]]''' <br/> #'''[[Faussèrgas]]''' <br/> #'''[[Faiçac]]''' <br/> #'''[[Fenòls]]''' <br/> #'''[[Ferrièiras (Albigès)|Ferrièiras]]''' <br/> #'''[[Fiac]]''' <br/> #'''[[Florentin]]''' <br/> #'''[[Fraissinhas (Albigés)|Fraissinhas]]''' <br/> #'''[[Fraucelhas]]''' <br/> #'''[[Lo Fraisse]]''' <br/> #'''[[Frejairòlas]]''' <br/> #'''[[Frejavila]]''' <br/> #'''[[Galhac]]''' <br/> #'''[[En Garravacas]]''' <br/> #'''[[Lo Garric]]''' <br/> #'''[[Garrigas (Tarn)|Garrigas]]''' <br/> #'''[[Gijonet]]''' <br/> #'''[[Girocens]]''' <br/> #'''[[Graulhet]]''' <br/> #'''[[Grasac (Tarn)|Grasac]]''' <br/> #'''[[Guitalens e l'Albareda]]''' <br/> #'''[[Itsac]]''' <br/> #'''[[Jonquièiras (Tarn)|Jonquièiras]]''' <br/> #'''[[Jocavièlh]]''' <br/> #'''[[La Barta de Bluèis]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Lèvis]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Denat]]''' <br/> #'''[[La Bastida Gavaussa]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Roairós]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Sant Jòrdi]]''' <br/> #'''[[La Becièira de Candelh]]''' <br/> #'''[[La Bolbena]]''' <br/> #'''[[La Botariá]]''' <br/> #'''[[La Bruguièira]]''' <br/> #'''[[La Cabareda]]''' <br/> #'''[[La Capèla Pinet]]''' <br/> #'''[[La Capèla Segalar]]''' <br/> #'''[[La Cauna (Tarn)|La Cauna]]''' <br/> #'''[[La Casa]]''' <br/> #'''[[La Cogòta Cadol]]''' <br/> #'''[[La Crosilha (Lengadòc)|La Crosilha]]''' <br/> #'''[[La Croseta]]''' <br/> #'''[[La Gardiòla]]''' <br/> #'''[[La Garriga (Tarn)|La Garriga]]''' <br/> #'''[[La Grava (Tarn)|La Grava]]''' <br/> #'''[[La Milhariá]]''' <br/> #'''[[La Montelariá]]''' <br/> #'''[[La Parroquial]]''' <br/> #'''[[La Ròca (Tarn)|La Ròca]]''' <br/> #'''[[Las Falhadas]]''' <br/> #'''[[Las Graissas]]''' <br/> #'''[[Lautrèc]]''' <br/> #'''[[La Vaur (Lengadòc)|La Vaur]]''' <br/> #'''[[Ledàs e Pentièrs]]''' <br/> #'''[[L'Empèut]]''' <br/> #'''[[L'Escot]]''' <br/> #'''[[L'Escura d'Albigés]]''' <br/> #'''[[L'Illa d'Albigés]]''' <br/> #'''[[Livèrs e Casèlas]]''' <br/> #'''[[Lombèrs (Albigés)|Lombèrs]] {{ #'''[[Lopiac (Tarn)|Lopiac]]''' <br/> #'''[[Luganh (Tarn)|Luganh]]''' <br/> #'''[[Magrinh]]''' <br/> #'''[[Mailuòc]]''' <br/> #'''[[Lo Marnhès]]''' <br/> #'''[[Marnavas]]''' <br/> #'''[[Marçal]]''' <br/> #'''[[Marçac de Tarn]]''' <br/> #'''[[Sant Salvaire]]''' <br/> #'''[[Lo Mas Nòu e Massuguièrs]]''' <br/> #'''[[Maçac]]''' <br/> #'''[[Maçaguèl]]''' <br/> #'''[[Maçals]]''' <br/> #'''[[Maurens e Escotpònt]]''' <br/> #'''[[Masamet]]''' <br/> #'''[[Mesens]]''' <br/> #'''[[Milhars (Tarn)|Milhars]]''' <br/> #'''[[Milhavet]]''' <br/> #'''[[Muòlas]]''' <br/> #'''[[Borionac de Mirandòl]]''' <br/> #'''[[Missegle]]''' <br/> #'''[[Monestièr (Lengadòc)|Monestièr]]''' <br/> #'''[[Montans]]''' <br/> #'''[[Montauriòl (Tarn)|Montauriòl]]''' <br/> #'''[[Montcabrièr (Tarn)|Montcabrièr]]''' <br/> #'''[[Montdragon]]''' <br/> #'''[[Montdurauça]]''' <br/> #'''[[Montelhs (Tarn)|Montelhs]]''' <br/> #'''[[Montfan (Tarn)|Montfan]]''' <br/> #'''[[Montgalhard (Tarn)|Montgalhard]]''' <br/> #'''[[Montjuèi]]''' <br/> #'''[[Montirat (Tarn)|Montirat]]''' <br/> #'''[[Montpinhièr]]''' <br/> #'''[[La Bessoniá (de Montredond)|La Bessoniá]]''' <br/> #'''[[Montròc]]''' <br/> #'''[[Montrosièrs]]''' <br/> #'''[[Montvalent (Albigés)|Montvalent]]''' <br/> #'''[[Molarés]]''' <br/> #'''[[Molairés]]''' <br/> #'''[[Lo Molin Màger]]''' <br/> #'''[[Mosens (Lengadòc)|Mosens]]''' <br/> #'''[[Mosièis e Panens]]''' <br/> #'''[[Mosièis e Teulet]]''' <br/> #'''[[Murat (Tarn)|Murat]]''' <br/> #'''[[Najas (Tarn)|Najas]]''' <br/> #'''[[Navés]]''' <br/> #'''[[Nòstra Dama de Noalhac]]''' <br/> #'''[[Noalhas (País Cordés)|Noalhas]]''' <br/> #'''[[Orbanh]]''' <br/> #'''[[Padièrs]]''' <br/> #'''[[Palavila]]''' <br/> #'''[[Pampalona]]''' <br/> #'''[[Parisòt (Tarn)|Parisòt]]''' <br/> #'''[[Paulinet]]''' <br/> #'''[[Pairin e Aut Montel]]''' <br/> #'''[[Puèjaudièr]]''' <br/> #'''[[Pena (Tarn)|Pena]]''' <br/> #'''[[Peiregós]]''' <br/> #'''[[Peiròla]]''' <br/> #'''[[Pont de Larn]]''' <br/> #'''[[Podiç]]''' <br/> #'''[[Polanh e Posòls]]''' <br/> #'''[[Pradas (Tarn)|Pradas]]''' <br/> #'''[[Pratvièlh]]''' <br/> #'''[[Puèjorsin]]''' <br/> #'''[[Puègbegon]]''' <br/> #'''[[Puègcalvèl]]''' <br/> #'''[[Puègcèlsi]]''' <br/> #'''[[Puòggoson]]''' <br/> #'''[[Puèglaurenç]]''' <br/> #'''[[Rabastens]]''' <br/> #'''[[Raiçac]]''' <br/> #'''[[Reialmont]]''' <br/> #'''[[Lo Rialet]]''' <br/> #'''[[Lo Riòl]]''' <br/> #'''[[Ribièiras]]''' <br/> #'''[[Ronèl]]''' <br/> #'''[[Ròcacorba]]''' <br/> #'''[[Ròcamaura (Tarn)|Ròcamaura]]''' <br/> #'''[[Ròcavidal]]''' <br/> #'''[[Rosièiras (Tarn)|Rosièiras]]''' <br/> #'''[[Roairós]]''' <br/> #'''[[Rofiac (Tarn)|Rofiac]]''' <br/> #'''[[Romegós (Tarn)|Romegós]]''' <br/> #'''[[Rossairòlas]]''' <br/> #'''[[Sant Africa de las Montanhas]]''' <br/> #'''[[Sanch Inhan (Tarn)|Sanch Inhan]]''' <br/> #'''[[Sanch Amauç]]''' <br/> #'''[[Sant Amanç de Solt]]''' <br/> #'''[[Sant Amanç de Val Toret]]''' <br/> #'''[[Sant Andrieu (País d'Albi)|Sant Andrieu]]''' <br/> #'''[[Sent Antonin de la Calm]]''' <br/> #'''[[Sant Avit (Tarn)|Sant Avit]]''' <br/> #'''[[Sant Bausèli]]''' <br/> #'''[[Sant Benesech de Carmauç]]''' <br/> #'''[[Sant Cristòfol (Tarn)|Sant Cristòfol]]''' <br/> #'''[[Sent Cirgue]]''' <br/> #'''[[Santa Ceselha del Cairon]]''' <br/> #'''[[Senta Crotz (Tarn)|Senta Crotz]]''' <br/> #'''[[Santa Gèma (Albigés)|Santa Gèma]]''' <br/> #'''[[Sant Gausenç]]''' <br/> #'''[[Sent Guinièis]]''' <br/> #'''[[Sant German dels Prats (Albigés)|Sant German dels Prats]]''' <br/> #'''[[Sant Germièr (Tarn)|Sant Germièr]]''' <br/> #'''[[Sent Gorgòri]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de Marcelh]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de Ribas]]''' <br/> #'''[[Sant Joan de Vals]]''' <br/> #'''[[Sant Juèri (Tarn)|Sant Juèri]]''' <br/> #'''[[Sant Julian dal Puòg]]''' <br/> #'''[[Sent Julian e Gaulena]]''' <br/> #'''[[Sant Lionç e la Fenassa]]''' <br/> #'''[[Sant Lionç de la Vaur]]''' <br/> #'''[[Sent Marcèl e Campas]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de la Guépia]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèl de Bag]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèl de l'Abadiá]]''' <br/> #'''[[Sant Pau del Cabdal Jòus]]''' <br/> #'''[[Sent Pèire de Trevesi]]''' <br/> #'''[[Sent Salvi de Carcavés]]''' <br/> #'''[[Sant Salvi dels Ròcs]]''' <br/> #'''[[Sant Sarnin de la Vaur]]''' <br/> #'''[[Sant Somplesi]]''' <br/> #'''[[Sent Orsesi (Albigés)|Sent Orsesi]]''' <br/> #'''[[Sais (Tarn)|Sais]]''' <br/> #'''[[Salièrs]]''' <br/> #'''[[Salas (Tarn)|Salas]]''' <br/> #'''[[Salvanhac]]''' <br/> #'''[[Saussenac]]''' <br/> #'''[[Sauvatèrra (Tarn)|Sauvatèrra]]''' <br/> #'''[[La Sausièra e Sant Joan]]''' <br/> #'''[[Lo Segur]]''' <br/> #'''[[Semalens]]''' <br/> #'''[[Senaus]]''' <br/> #'''[[Senolhac]]''' <br/> #'''[[Lo Sequèstre]]''' <br/> #'''[[Serenac]]''' <br/> #'''[[Serviès (Tarn)|Serviès]]''' <br/> #'''[[Siurac (Albigés)|Siurac]]''' <br/> #'''[[Sorese]]''' <br/> #'''[[Soal]]''' <br/> #'''[[Soelh]]''' <br/> #'''[[Tais (Occitània)|Tais]]''' <br/> #'''[[Tanús]]''' <br/> #'''[[Tauriac (Tarn)|Tauriac]]''' <br/> #'''[[Tecon]]''' <br/> #'''[[Telhet]]''' <br/> #'''[[Tèrra Clapièr]]''' <br/> #'''[[Terçac]]''' <br/> #'''[[Taulat]]''' <br/> #'''[[Teissòde]]''' <br/> #'''[[Totnac]]''' <br/> #'''[[Lo Travet]]''' <br/> #'''[[Trebanh]]''' <br/> #'''[[Trebàs]]''' <br/> #'''[[Trevièn]]''' <br/> #'''[[Vabre]]''' <br/> #'''[[Valdariás]]''' <br/> #'''[[Val Durenca]]''' <br/> #'''[[Valença d'Albigés]]''' <br/> #'''[[Vaur]]''' <br/> #'''[[Velhas]]''' <br/> #'''[[Venés]]''' <br/> #'''[[Verdala]]''' <br/> #'''[[Lo Verdièr]]''' <br/> #'''[[Viana (Tarn)|Viana]]''' <br/> #'''[[Vièlhmur d'Agot]]''' <br/> #'''[[Vius (Tarn)|Vius]]''' <br/> #'''[[Vilafranca d'Albigés]]''' <br/> #'''[[Vilanava de la Vaur]]''' <br/> #'''[[Vilanòva de Vera]]''' <br/> #'''[[Vindrac e Alairac]]''' <br/> #'''[[Lo Vintron]]''' <br/> #'''[[Virac]]''' <br/> #'''[[Vitèrba]]''' <br/> #'''[[Vivièrs de la Vaur]]''' <br/> #'''[[Vivièrs de las Montanhas]]''' <br/>   == [[Tarn e Garona]]: 195 comunas == #'''[[Albafuèlha e la Garda]]''' <br/> #'''[[Albiàs]]''' <br/> #'''[[Angevila]]''' <br/> #'''[[Ascas (Tarn e Garona)|Ascas]]'''  <br/> #'''[[Aucamvila (Tarn e Garona)|Aucamvila]]''' <br/> #'''[[Autariba (Tarn e Garona)|Autariba]]''' <br/> #'''[[Autí]]''' <br/> #'''[[Autvilar]]''' <br/> #'''[[Balinhac]]''' <br/> #'''[[Bardigas]]''' <br/> #'''[[Lo Barri d'Ilamada]]''' <br/> #'''[[Las Bartas]]''' <br/> #'''[[Bèumont de Lomanha]]''' <br/> #'''[[Bèlpuèg (Tarn e Garona)|Bèlpuèg]]''' <br/> #'''[[Bèthvéser (Tarn e Garona)|Bèthvéser]]''' <br/> #'''[[Velbaser]]''' <br/> #'''[[Bessens]]''' <br/> #'''[[Biule]]''' <br/> #'''[[Bodon]]''' <br/> #'''[[Bolhac (Tarn e Garona)|Bolhac]]''' <br/> #'''[[Bonlòc (Tarn e Garona)|Bonlòc]]''' <br/> #'''[[Lo Borg Devisac]]''' <br/> #'''[[Borèth]]''' <br/> #'''[[Braçac (Tarn e Garona)|Braçac]]''' <br/> #'''[[Bressòls]]''' <br/> #'''[[Borniquèl]]''' <br/> #'''[[Campsàs]]''' <br/> #'''[[Canals (Tarn e Garona)|Canals]]''' <br/> #'''[[Castanet (Tarn e Garona)|Castanet]]''' <br/> #'''[[Castèlferrús]]''' <br/> #'''[[Castèlmairan]]''' <br/> #'''[[Castèlsagrat]]''' <br/> #'''[[Los Sarrasins]]''' <br/> #'''[[Lo Casterar de Boset]]''' <br/> #'''[[Caumont (Tarn e Garona)|Caumont]]''' <br/> #'''[[Le Cause]]''' <br/> #'''[[Cauçada (Carcin)|Cauçada]]''' <br/> #'''[[Cailutz]]''' <br/> #'''[[Cairac]]''' <br/> #'''[[Carièch]]''' <br/> #'''[[Casals (Tarn e Garona)|Casals]]''' <br/> #'''[[Cases e Montdenard]]''' <br/> #'''[[Combarogèr]]''' <br/> #'''[[Corbariu]]''' <br/> #'''[[Còrdas (Tarn e Garona)|Còrdas]]''' <br/> #'''[[Coturas (Tarn e Garona)|Coturas]]''' <br/> #'''[[Cucmont]]''' <br/> #'''[[Diupentala]]''' <br/> #'''[[Donzac (Carcin)|Donzac]]''' <br/> #'''[[Dunas]]''' <br/> #'''[[Durfòrt e la Capeleta]]''' <br/> #'''[[Escatalens]]''' <br/> #'''[[Escasaus]]''' <br/> #'''[[Espalais]]''' <br/> #'''[[Esparsac]]''' <br/> #'''[[Espinàs (Occitània)|Espinàs]]''' <br/> #'''[[Favars (Tarn e Garona)|Favars]]''' <br/> #'''[[Fajòlas (Tarn e Garona)|Fajòlas]]''' <br/> #'''[[Fadoàs]]''' <br/> #'''[[Faurós]]''' <br/> #'''[[Fenairòls]]''' <br/> #'''[[Finhan]]''' <br/> #'''[[Garganvilar]]''' <br/> #'''[[Garièrs]]''' <br/> #'''[[Gascas]]''' <br/> #'''[[Ginebrièras]]''' <br/> #'''[[Gençac (Lomanha)|Gençac]]''' <br/> #'''[[Gimat]]''' <br/> #'''[[Ginalhs]]''' <br/> #'''[[Glatens]]''' <br/> #'''[[Gohans]]''' <br/> #'''[[Golfuèg]]''' <br/> #'''[[Godorvila]]''' <br/> #'''[[Gramont (Lomanha)|Gramont]]''' <br/> #'''[[Grisòlas]]''' <br/> #'''[[L'Onor de Còs]]''' <br/> #'''[[La Barta (Tarn e Garona)|La Barta]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Pena]]''' <br/> #'''[[La Bastida del Temple]]''' <br/> #'''[[La Bastida de Sent Pèire]]''' <br/> #'''[[La Borgada]]''' <br/> #'''[[La Capèla de Libron]]''' <br/> #'''[[La Capèra]]''' <br/> #'''[[La Cort (Tarn e Garona)|La Cort]]''' <br/> #'''[[La Cort de Sent Pèire]]''' <br/> #'''[[La Fita (Tarn e Garona)|La Fita]]''' <br/> #'''[[La Francesa]]''' <br/> #'''[[La Guépia]]''' <br/> #'''[[La Magistèra]]''' <br/> #'''[[La Mòta e Capdevila]]''' <br/> #'''[[La Mòta de Cucmont]]''' <br/> #'''[[La Pencha]]''' <br/> #'''[[L'Arraset]]''' <br/> #'''[[Lausèrta]]''' <br/> #'''[[La Vaureta]]''' <br/> #'''[[La Vit]]''' <br/> #'''[[Leujac]]''' <br/> #'''[[Lisac]]''' <br/> #'''[[Lòse]]''' <br/> #'''[[Malausa]]''' <br/> #'''[[Mansonvila]]''' <br/> #'''[[Marinhac (Tarn e Garona)|Marinhac]]''' <br/> #'''[[Marçac (Tarn e Garona)|Marçac]]''' <br/> #'''[[Le Mas Granièr]]''' <br/> #'''[[Maubèc (Tarn e Garona)|Maubèc]]''' <br/> #'''[[Maumusson (Tarn e Garona)|Maumusson]]''' <br/> #'''[[Meusac (Tarn e Garona)|Meusac]]''' <br/> #'''[[Mèrles]]''' <br/> #'''[[Mirabèl (Tarn e Garona)|Mirabèl]]''' <br/> #'''[[Miramont de Carcin]]''' <br/> #'''[[Moissac]]''' <br/> #'''[[Molièras (Tarn e Garona)|Molièras]]''' <br/> #'''[[Montbequin]]''' <br/> #'''[[Montclar de Carcin]]''' <br/> #'''[[Montagudet]]''' <br/> #'''[[Montagut de Carcin]]''' <br/> #'''[[Montaïn]]''' <br/> #'''[[Montalzac]]''' <br/> #'''[[Montastruc (Tarn e Garona)|Montastruc]]''' <br/> #'''[[Montalban]]''' <br/> #'''[[Montvarlan]]''' <br/> #'''[[Montbartièr]]''' <br/> #'''[[Montbeton]]''' <br/> #'''[[Montuèg]]''' <br/> #'''[[Montelhs (Tarn e Garona)|Montelhs]]''' <br/> #'''[[Senta Tecla de Montesquiu]]''' <br/> #'''[[Montfermièr]]''' <br/> #'''[[Montgalhard (Tarn e Garona)|Montgalhard]]''' <br/> #'''[[Montjòi (Tarn e Garona)|Montjòi]]''' <br/> #'''[[Montpesat de Carcin]]''' <br/> #'''[[Montricós]]''' <br/> #'''[[Molhac (Tarn e Garona)|Molhac]]''' <br/> #'''[[Negrapelissa]]''' <br/> #'''[[Noïc]]''' <br/> #'''[[Orgulh]]''' <br/> #'''[[Parisòt (Tarn e Garona)|Parisòt]]''' <br/> #'''[[Pèrvila]]''' <br/> #'''[[Lo Pin (Tarn e Garona)|Lo Pin]]''' <br/> #'''[[Picacòs]]''' <br/> #'''[[Pomavic]]''' <br/> #'''[[Pompinhan (Carcin)|Pompinhan]]''' <br/> #'''[[Popàs]]''' <br/> #'''[[Puègcornet]]''' <br/> #'''[[Puèigalhard de Lomanha]]''' <br/> #'''[[Puèggalhard de Carcin]]''' <br/> #'''[[Puèg la Garda]]''' <br/> #'''[[Puèg la Ròca]]''' <br/> #'''[[Realvila]]''' <br/> #'''[[Reinièrs]]''' <br/> #'''[[Recacòrn]]''' <br/> #'''[[Sent Anhan (Tarn e Garona)|Sent Anhan]]''' <br/> #'''[[Sent Amanç de Pelagal]]''' <br/> #'''[[Sent Amanç del Puèg]]''' <br/> #'''[[Sent Antonin (Tarn e Garona)|Sent Antonin]]''' <br/> #'''[[Sent Arromèc]]''' <br/> #'''[[Sent Bauselh (Tarn e Garona)|Sent Bauselh]]''' <br/> #'''[[Sent Cirici]]''' <br/> #'''[[Sent Circ (Tarn e Garona)|Sent Circ]]''' <br/> #'''[[Sent Clar (Tarn e Garona)|Sent Clar]]''' <br/> #'''[[Senta Geleda]]''' <br/> #'''[[Sent Estèfe de Tulmon]]''' <br/> #'''[[Sent Jòrdi (Tarn e Garona)|Sent Jòrdi]]''' <br/> #'''[[Sent Joan del Boset]]''' <br/> #'''[[Sent Lop (Tarn e Garona)|Sent Lop]]''' <br/> #'''[[Sent Miquèu (Tarn e Garona)|Sent Miquèu]]''' <br/> #'''[[Sent Naufari]]''' <br/> #'''[[Sent Nazari de Valentana]]''' <br/> #'''[[Sent Micolau de la Grava]]''' <br/> #'''[[Sent Pau dels Pins]]''' <br/> #'''[[Sant Porquièr]]''' <br/> #'''[[Sent Progèt (Tarn e Garona)|Sent Progèt]]''' <br/> #'''[[Sent Sardòs (Tarn e Garona)|Sent Sardòs]]''' <br/> #'''[[Sent Vincent d'Antejac]]''' <br/> #'''[[Sent Vincenç de l'Espinassa]]''' <br/> #'''[[La Salvetat e Bèlmontet]]''' <br/> #'''[[Salvatèrra]]'''  <br/> #'''[[Savenès]]''' <br/> #'''[[Sètfonts]]''' <br/> #'''[[Serinhac (Tarn e Garona)|Serinhac]]''' <br/> #'''[[Cistèls]]''' <br/> #'''[[Tofalhas]]''' <br/> #'''[[Truèjols]]''' <br/> #'''[[Baissac (Tarn e Garona)|Baissac]]''' <br/> #'''[[Valelhas]]''' <br/> #'''[[Valença d'Agen]]''' <br/> #'''[[Varenh (Tarn e Garona)|Varenh]]''' <br/> #'''[[Varenas (Tarn e Garona)|Varenas]]''' <br/> #'''[[Vasarac]]''' <br/> #'''[[Verdun de Garona]]''' <br/> #'''[[Vrudfuèlh (Carcin)|Vrudfuèlh]]''' <br/> #'''[[Verlhac]]''' <br/> #'''[[Vigaron]]''' <br/> #'''[[Vilabrumièr]]''' <br/> #'''[[La Vila Dieu del Temple]]''' <br/> #'''[[Vilamada]]''' <br/>     == [[Var (departament)|Var]]: 153 comunas == #'''[[Leis Adrechs|Leis Adrets]]''' <br/> #'''[[Aiguina]]''' <br/> #'''[[Empus]]''' <br/> #'''[[Leis Arcs]]''' <br/> #'''[[Artinhòsc]]''' <br/> #'''[[Artiga (Var)|Artiga]]''' <br/> #'''[[Aups (Var)|Aups]]''' <br/> #'''[[Banhòus]]''' <br/> #'''[[Bandòu]]''' <br/> #'''[[Bargema]]''' <br/> #'''[[Barjamon]]''' <br/> #'''[[Barjòus]]''' <br/> #'''[[La Bastida (Var)|La Bastida]]''' <br/> #'''[[Bèudiran]]''' <br/> #'''[[Bauduen]]''' <br/> #'''[[Lo Baucet (Var)|Lo Baucet]]''' <br/> #'''[[Beujanciá]]''' <br/> #'''[[Bessa d'Issòla]]''' <br/> #'''[[Bòrmas|Bòrma dei Mimòsas]]''' <br/> #'''[[Lo Borguet]]''' <br/> #'''[[Bras (Var)|Bras]]''' <br/> #'''[[Brenon]]''' <br/> #'''[[Brinhòla]]''' <br/> #'''[[Brua Auriac]]''' <br/> #'''[[Cabaça]]''' <br/> #'''[[La Cadiera de Provença]]''' <br/> #'''[[Calàs (Var)|Calàs]]''' <br/> #'''[[Calian (Var)|Calian]]''' <br/> #'''[[Camps de la Fònt]]''' <br/> #'''[[Lo Canet dei Mauras]]''' <br/> #'''[[Carces]]''' <br/> #'''[[Carnolas]]''' <br/> #'''[[Carcairana]]''' <br/> #'''[[Lo Castelet (Var)|Lo Castelet]]''' <br/> #'''[[Cavalaira de Mar]]''' <br/> #'''[[La Cèla (Var)|La Cèla]]''' <br/> #'''[[Castèudoble (Var)|Castèudoble]]''' <br/> #'''[[Castèuverd]]''' <br/> #'''[[Castèuvièlh (Var)|Castèuvièlh]]''' <br/> #'''[[Clavier (comuna)|Clavier]]''' <br/> #'''[[Cogolin]]''' <br/> #'''[[Colobrieras]]''' <br/> #'''[[Comps d'Artubi]]''' <br/> #'''[[Correnç]]''' <br/> #'''[[Cotinhac]]''' <br/> #'''[[La Crau d'Ieras]]''' <br/> #'''[[La Crotz Valmer]]''' <br/> #'''[[Cuers]]''' <br/> #'''[[Draguinhan]]''' <br/> #'''[[Entrecastèus]]''' <br/> #'''[[Esparron (Var)|Esparron]]''' <br/> #'''[[Evenós]]''' <br/> #'''[[La Farleta]]''' <br/> #'''[[Faiença]]''' <br/> #'''[[Figanieras]]''' <br/> #'''[[Flassan d'Içòla]]''' <br/> #'''[[Flaiòsc]]''' <br/> #'''[[Forcauqueiret]]''' <br/> #'''[[Fòs Amfós]]''' <br/> #'''[[Frejús]]''' <br/> #'''[[La Garda (Var)|La Garda]]''' <br/> #'''[[La Gàrdia Frainet]]''' <br/> #'''[[Gareut]]''' <br/> #'''[[Gassin]]''' <br/> #'''[[Ginacèrvias]]''' <br/> #'''[[Gonfaron]]''' <br/> #'''[[Grimaud]]''' <br/> #'''[[Ieras]]''' <br/> #'''[[Lo Lavandor]]''' <br/> #'''[[La Lònda dei Mauras]]''' <br/> #'''[[Lòrgas]]''' <br/> #'''[[Lo Luc]]''' <br/> #'''[[La Martra (Var)|La Martra]]''' <br/> #'''[[Lei Maions]]''' <br/> #'''[[Masaugas]]''' <br/> #'''[[Meonas]]''' <br/> #'''[[Moissac (Var)|Moissac]]''' <br/> #'''[[La Mòla]]''' <br/> #'''[[Mons (Var)|Mons]]''' <br/> #'''[[Montaurós]]''' <br/> #'''[[Montferrat (Var)|Montferrat]]''' <br/> #'''[[Montfòrt d'Argenç]]''' <br/> #'''[[Montmejan]]''' <br/> #'''[[La Mota (Var)|La Mota]]''' <br/> #'''[[Lo Muei]]''' <br/> #'''[[Nans (Var)|Nans]]''' <br/> #'''[[Neolas]]''' <br/> #'''[[Olieras]]''' <br/> #'''[[Oliulas]]''' <br/> #'''[[Pèirafuec]]''' <br/> #'''[[Pinhans]]''' <br/> #'''[[Lo Plan d'Aups de la Santa Bauma]]''' <br/> #'''[[Lo Plan de la Torre]]''' <br/> #'''[[Pontevès]]''' <br/> #'''[[Porcièu]]''' <br/> #'''[[Porrièras]]''' <br/> #'''[[Lo Pradet]]''' <br/> #'''[[Lo Puget d'Argenç]]''' <br/> #'''[[Puget Vila]]''' <br/> #'''[[Ramatuela]]''' <br/> #'''[[Lo Raiòu Canadèu]]''' <br/> #'''[[Regussa]]''' <br/> #'''[[Lo Revèst leis Aigas]]''' <br/> #'''[[Rians (Var)|Rians]]''' <br/> #'''[[Ribòus]]''' <br/> #'''[[Ròcbaron]]''' <br/> #'''[[Ròcabruna d'Argenç]]''' <br/> #'''[[La Ròcabrussana]]''' <br/> #'''[[La Ròca Esclapon]]''' <br/> #'''[[Rotgiers]]''' <br/> #'''[[Sant Antonin dau Var]]''' <br/> #'''[[Sant Ceri de Mar]]''' <br/> #'''[[Santa Anastasia d'Içòla]]''' <br/> #'''[[Santa Maxima]]''' <br/> #'''[[Sant Julian lo Montanhier]]''' <br/> #'''[[Sant Mandrier de Mar]]''' <br/> #'''[[Sant Martin (Var)|Sant Martin]]''' <br/> #'''[[Sant Maissemin de la Santa Bauma]]''' <br/> #'''[[Sant Pau (Var)|Sant Pau]]''' <br/> #'''[[Sant Rafèu]]''' <br/> #'''[[Sant Tropetz]]''' <br/> #'''[[Sant Jacariá]]''' <br/> #'''[[Salèrna]]''' <br/> #'''[[Lei Salas de Verdon]]''' <br/> #'''[[Sant Nari]]''' <br/> #'''[[Selhan (Var)|Selhan]]''' <br/> #'''[[Selhon Fònt d'Argenç]]''' <br/> #'''[[La Sanha]]''' <br/> #'''[[Sinha]]''' <br/> #'''[[Silan]]''' <br/> #'''[[Sieis Forns lei Plaias]]''' <br/> #'''[[Soliers Pònt]]''' <br/> #'''[[Soliers Tocàs]]''' <br/> #'''[[Soliers Vila]]''' <br/> #'''[[Tanneron]]''' <br/> #'''[[Taradèu]]''' <br/> #'''[[Tavèrnas]]''' <br/> #'''[[Lo Toronet]]''' <br/> #'''[[Tolon]]''' <br/> #'''[[Torretas]]''' <br/> #'''[[Tortor]]''' <br/> #'''[[Torvas]]''' <br/> #'''[[Tranç]]''' <br/> #'''[[Trigança]]''' <br/> #'''[[Lo Vau]]''' <br/> #'''[[La Valeta]]''' <br/> #'''[[Varatge]]''' <br/> #'''[[La Verdiera]]''' <br/> #'''[[Verinhon]]''' <br/> #'''[[Vidauban]]''' <br/> #'''[[Vilacròsa]]''' <br/> #'''[[Vinon de Verdon]]''' <br/> #'''[[Vins de Carami]]''' <br/> == [[Vauclusa (departament)|Vauclusa]]: 151 comunas == #'''[[Lei Palús]]''' <br/> #'''[[Ansoís]]''' <br/> #'''[[Ate]]''' <br/> #'''[[Aubinhan]]''' <br/> #'''[[Aurèu (Vauclusa)|Aurèu]]''' <br/> #'''[[Auribèu]]''' <br/> #'''[[Avinhon]]''' <br/> #'''[[Lo Barós]]''' <br/> #'''[[La Bastida dei Jordans]]''' <br/> #'''[[La Bastidona]]''' <br/> #'''[[Lo Baucet (Vauclusa)|Lo Baucet]]''' <br/> #'''[[Baumas de Venisa]]''' <br/> #'''[[Lei Baumetas]]''' <br/> #'''[[Bèumont de Pertús]]''' <br/> #'''[[Bèumont dau Ventor]]''' <br/> #'''[[Bedarrida]]''' <br/> #'''[[Bedoin]]''' <br/> #'''[[Blauvac]]''' <br/> #'''[[Bolena]]''' <br/> #'''[[Bonius]]''' <br/> #'''[[Brantas]]''' <br/> #'''[[Boisson]]''' <br/> #'''[[Buòus]]''' <br/> #'''[[Cabrièras d'Egues]]''' <br/> #'''[[Cabrièras d'Avinhon]]''' <br/> #'''[[Cadenet]]''' <br/> #'''[[Cadarossa]]''' <br/> #'''[[Cairana]]''' <br/> #'''[[Camaret (Vauclusa)|Camaret]]''' <br/> #'''[[Caromb]]''' <br/> #'''[[Carpentràs]]''' <br/> #'''[[Canòva]]''' <br/> #'''[[Castelet]]''' <br/> #'''[[Caumont de Durença]]''' <br/> #'''[[Cavalhon]]''' <br/> #'''[[Castèunòu de Gadanha]]''' <br/> #'''[[Castèunòu de Papa]]''' <br/> #'''[[Lo Chivau Blanc]]''' <br/> #'''[[Corteson]]''' <br/> #'''[[Lo Crestet]]''' <br/> #'''[[Crilhon]]''' <br/> #'''[[Cucuron]]''' <br/> #'''[[Entraigas de Sòrga]]''' <br/> #'''[[Entrechaums]]''' <br/> #'''[[Faucon (Vauclusa)|Faucon]]''' <br/> #'''[[Flaçan]]''' <br/> #'''[[La Fònt de Vauclusa (comuna)|La Fònt de Vauclusa]]''' <br/> #'''[[Gargaç]]''' <br/> #'''[[Ginhac (Vauclusa)|Ginhac]]''' <br/> #'''[[Gigondaç|Gigondèç]]''' <br/> #'''[[Gòrda]]''' <br/> #'''[[Gòud]]''' <br/> #'''[[Gramboès]]''' <br/> #'''[[Grilhon]]''' <br/> #'''[[L'Illa de Sòrga]]''' <br/> #'''[[Joncairetas]]''' <br/> #'''[[Jonquieras]]''' <br/> #'''[[Jocaç]]''' <br/> #'''[[La Còsta (Vauclusa)|La Còsta]]''' <br/> #'''[[La Fara]]''' <br/> #'''[[La Gàrda d'Ate]]''' <br/> #'''[[La Gàrda Pariòu]]''' <br/> #'''[[Lanhas]]''' <br/> #'''[[La Mota de Ròse]]''' <br/> #'''[[La Palú]]''' <br/> #'''[[Làurias]]''' <br/> #'''[[Lieus]]''' <br/> #'''[[L'Auriòu de la Comtat]]''' <br/> #'''[[Lormarin]]''' <br/> #'''[[Malaucena]]''' <br/> #'''[[Malamòrt de la Comtat]]''' <br/> #'''[[Maubèc (Vauclusa)|Maubèc]]''' <br/> #'''[[Masan (Vauclusa)|Masan]]''' <br/> #'''[[Menèrba (Provença)|Menèrba]]''' <br/> #'''[[Merindòu]]''' <br/> #'''[[Metàmias]]''' <br/> #'''[[Mirabèu (Vauclusa)|Mirabèu]]''' <br/> #'''[[Maudena]]''' <br/> #'''[[Montdragon (Vauclusa)|Montdragon]]''' <br/> #'''[[Monius]]''' <br/> #'''[[Monteus]]''' <br/> #'''[[Morieras d'Avinhon]]''' <br/> #'''[[Mormeiron]]''' <br/> #'''[[Mornats]]''' <br/> #'''[[La Mota d'Egues]]''' <br/> #'''[[Murs (Vauclusa)|Murs]]''' <br/> #'''[[Aupeda]]''' <br/> #'''[[Aurenja]]''' <br/> #'''[[Pèrnas dei Fònts]]''' <br/> #'''[[Pertús]]''' <br/> #'''[[Puègpin d'Egues]]''' <br/> #'''[[Puegoulen]]''' <br/> #'''[[Lo Pontet]]''' <br/> #'''[[Puget]]''' <br/> #'''[[Puègmeiràs]]''' <br/> #'''[[Puègvèrd]]''' <br/> #'''[[Lo Rastèu]]''' <br/> #'''[[Richarenchas]]''' <br/> #'''[[Roais]]''' <br/> #'''[[Robion]]''' <br/> #'''[[La Ròca Alric]]''' <br/> #'''[[La Ròca de Pèrnas]]''' <br/> #'''[[Rossilhon]]''' <br/> #'''[[Rustrèu]]''' <br/> #'''[[Sablet]]''' <br/> #'''[[Sanhon]]''' <br/> #'''[[Sant Cristòu (Vauclusa)|Sant Cristòu]]''' <br/> #'''[[Sant Deidier]]''' <br/> #'''[[Santa Celha dei Vinhas]]''' <br/> #'''[[Sant Ipolite lo Graveiron]]''' <br/> #'''[[Sant Laugier dau Ventor]]''' <br/> #'''[[Sant Marcelin de Vaison]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de Castilhon]]''' <br/> #'''[[Sant Martin de la Brasca]]''' <br/> #'''[[Sant Pantali]]''' <br/> #'''[[Sant Pèire de Vassòus]]''' <br/> #'''[[Sant Roman de Vienés]]''' <br/> #'''[[Sant Roman de Malagarda]]''' <br/> #'''[[Sant Savornin d'Ate]]''' <br/> #'''[[Sant Savornin d'Avinhon]]''' <br/> #'''[[Sant Ternit]]''' <br/> #'''[[Çana]]''' <br/> #'''[[Sarrian]]''' <br/> #'''[[Saut]]''' <br/> #'''[[Saumana de Vauclusa]]''' <br/> #'''[[Savolhan]]''' <br/> #'''[[Seguret]]''' <br/> #'''[[Serinhan dau Comtat]]''' <br/> #'''[[Civèrgas]]''' <br/> #'''[[Sòrgas]]''' <br/> #'''[[Suseta]]''' <br/> #'''[[Lei Talhadas]]''' <br/> #'''[[Lo Tòr]]''' <br/> #'''[[La Torre d'Egues]]''' <br/> #'''[[Travalhan]]''' <br/> #'''[[Uchau (Vauclusa)|Uchau]]''' <br/> #'''[[Vacairaç]]''' <br/> #'''[[Vaison]]''' <br/> #'''[[Vauriàs]]''' <br/> #'''[[Vaugina]]''' <br/> #'''[[Vedena]]''' <br/> #'''[[Veleron]]''' <br/> #'''[[Venasca (Vauclusa)|Venasca]]''' <br/> #'''[[Viènç]]''' <br/> #'''[[Lo Vilar]]''' <br/> #'''[[Viladieu]]''' <br/> #'''[[Vilalaura]]''' <br/> #'''[[Vielas d'Auson]]''' <br/> #'''[[Viaulés]]''' <br/> #'''[[Visan]]''' <br/> #'''[[Vitròla d'Aigas]]''' <br/> == [[Vinhana (departament)|Vinhana]]: 7 comunas == #'''[[Asnieras (de Blor)]]''' <br/> #'''[[Avalhas Lemosinas]]''' <br/> #'''[[ Colonjas (Vinhana)|Colonjas]]''' <br/> #'''[[Luchapt]]''' <br/> #'''[[Milhac (Vinhana)|Milhac]]''' <br/> #'''[[Moterra]]''' <br/> #'''[[Preissac]]''' <br/> == [[Nauta Vinhana]]: 201 comunas == #'''[[Aissa]]''' <br/> #'''[[Embasac]]''' <br/> #'''[[Arnac (Lemosin)|Arnac la Pòste]]''' <br/> #'''[[Ònha]]''' <br/> #'''[[Aurèlh]]''' <br/> #'''[[Asac lo Riu|Asac lo Riu]]''' <br/> #'''[[Baladent]]''' <br/> #'''[[La Baseuge]]''' <br/> #'''[[Beumont]]''' <br/> #'''[[Belac]]''' <br/> #'''[[Bernuèlh]]''' <br/> #'''[[Barçac|Barçac]]''' <br/> #'''[[Becinas]]''' <br/> #'''[[Beinac]]''' <br/> #'''[[Los Bilanges]]''' <br/> #'''[[Blanzac|Blanzac]]''' <br/> #'''[[Blom]]''' <br/> #'''[[Boissuelh]]''' <br/> #'''[[Bonac|Bonac]]''' <br/> #'''[[Bòsc Mian]]''' <br/> #'''[[Lo Bruèlh au Fag]]''' <br/> #'''[[Lu Bois]]''' <br/> #'''[[Bujaleu]]''' <br/> #'''[[Burnhac]]''' <br/> #'''[[Bussiéra (Bòufin)|Bussiéra Bòufin]]''' <br/> #'''[[Bussiéra Galand]]''' <br/> #'''[[Bussiére]]''' <br/> #'''[[Los Cars]]''' <br/> #'''[[Chalhac]]''' <br/> #'''[[Lu Chaslar]]''' <br/> #'''[[Chasluç]]''' <br/> #'''[[Chamborèt]]''' <br/> #'''[[Champanhac|Champanhac]]''' <br/> #'''[[Champ Menesterí]]''' <br/> #'''[[Chamçac]]''' <br/> #'''[[La Chapéla Mont Brandeu]]''' <br/> #'''[[Chaptalac]]''' <br/> #'''[[Chasteu Chervic]]''' <br/> #'''[[Chasteu Nuòu]]''' <br/> #'''[[Chastel (Ponçac)]]''' <br/> #'''[[Lo Chastanet]]''' <br/> #'''[[Chaisson la Chapèla]]''' <br/> #'''[[Charennac]]''' <br/> #'''[[Síus]]''' <br/> #'''[[Conhac la Forest]]''' <br/> #'''[[Comprenhac]]''' <br/> #'''[[Condat|Condat]]''' <br/> #'''[[Coçac]]''' <br/> #'''[[Cosés]]''' <br/> #'''[[La Crosilha|La Crosilha]]''' <br/> #'''[[La Crotz]]''' <br/> #'''[[Cròmac]]''' <br/> #'''[[Cussac|Cuçac]]''' <br/> #'''[[Darnac]]''' <br/> #'''[[Dinçac]]''' <br/> #'''[[Dòmpièrre]]''' <br/> #'''[[Doms]]''' <br/> #'''[[Le Daurat]]''' <br/> #'''[[Dornasac]]''' <br/> #'''[[Drolh]]''' <br/> #'''[[Esboleu]]''' <br/> #'''[[Esjau]]''' <br/> #'''[[Aimostier]]''' <br/> #'''[[Festiac]]''' <br/> #'''[[Flavinhac]]''' <br/> #'''[[Faulas]]''' <br/> #'''[[Fromentau]]''' <br/> #'''[[Ga Jaubèrt]]''' <br/> #'''[[La Janestosa]]''' <br/> #'''[[Glandon]]''' <br/> #'''[[Glanjas]]''' <br/> #'''[[Gòra]]''' <br/> #'''[[Lòs Cheusaus]]''' <br/> #'''[[Isla]]''' <br/> #'''[[Jabrelhas|Jabrelhas las Bòrdas]]''' <br/> #'''[[Janalhac|Janalhac]]''' <br/> #'''[[Javerdac]]''' <br/> #'''[[La Junchera]]''' <br/> #'''[[Joac]]''' <br/> #'''[[Jurnhac]]''' <br/> #'''[[Ladinhac|Ladinhac]]''' <br/> #'''[[L'Auriera]]''' <br/> #'''[[Lavinhac]]''' <br/> #'''[[Limòtges]]''' <br/> #'''[[Linards]]''' <br/> #'''[[Luçac|Luçac]]''' <br/> #'''[[Manhac (Lemosin)|Manhac]]''' <br/> #'''[[Manhac la Vau]]''' <br/> #'''[[Malhac|Malhac]]''' <br/> #'''[[Maisonès]]''' <br/> #'''[[Marvau]]''' <br/> #'''[[Mas Leu]]''' <br/> #'''[[Melhac]]''' <br/> #'''[[Meusac|Meusac]]''' <br/> #'''[[La Meisa]]''' <br/> #'''[[Masères]]''' <br/> #'''[[Moissanas]]''' <br/> #'''[[Monsteiròu]]''' <br/> #'''[[Mòrtamar|Mòrta Mar]]''' <br/> #'''[[Nantiac (Nauta Vinhana)|Nantiac]]''' <br/> #'''[[Neda|Neda]]''' <br/> #'''[[Nòu Vic (Nauta Vinhana)|Nòu Vic]]''' <br/> #'''[['Neiçon]]''' <br/> #'''[[Nuèlh]]''' <br/> #'''[[Noic]]''' <br/> #'''[[Orador Sent Genès]]''' <br/> #'''[[Orador de Glana]]''' <br/> #'''[[Orador (de Vairas)|Orador de Vairas]]''' <br/> #'''[[Pajas]]''' <br/> #'''[[Lu Palaiç]]''' <br/> #'''[[Panasòu]]''' <br/> #'''[[Pansòu]]''' <br/> #'''[[Pairac (de Belac)|Pairac de Belac]]''' <br/> #'''[[Pairac (lo Chasteu)|Pairac lo Chasteu]]''' <br/> #'''[[Pairilhac]]''' <br/> #'''[[Peira Bufiera]]''' <br/> #'''[[La Porcharia]]''' <br/> #'''[[Rancom]]''' <br/> #'''[[Rasès|Rasès]]''' <br/> #'''[[Remnac]]''' <br/> #'''[[Rilhac de Las Tors]]''' <br/> #'''[[Rilhac (Rancom)|Rilhac Rancom]]''' <br/> #'''[[Rechoard]]''' <br/> #'''[[La Ròcha l'Abelha]]''' <br/> #'''[[Rossac]]''' <br/> #'''[[Roiera]]''' <br/> #'''[[Rosiers]]''' <br/> #'''[[Salhac|Salhac]]''' <br/> #'''[[Sent Amand|Sent Amand]]''' <br/> #'''[[Sent Amand Manhasés]]''' <br/> #'''[[Sent Auvenç]]''' <br/> #'''[[Sent Barbant]]''' <br/> #'''[[Sent Basaris]]''' <br/> #'''[[Sent Bonet Briança]]''' <br/> #'''[[Sent Bonet de Belac]]''' <br/> #'''[[Sent Brecís|Sent Brecis]]''' <br/> #'''[[Sent Circ|Sent Circ]]''' <br/> #'''[[Sent Deunis]]''' <br/> #'''[[Senta Anna-Sent Príech]]''' <br/> #'''[[Senta Marí de Vaus]]''' <br/> #'''[[Sent Gençan]]''' <br/> #'''[[Sent Giniés|Sent Giniés]]''' <br/> #'''[[Sent Jòrge las Landes]]''' <br/> #'''[[Sent German las Belas]]''' <br/> #'''[[Sent Geris]]''' <br/> #'''[[Sent Alari Bona Vau]]''' <br/> #'''[[Sent Ilaire]]''' <br/> #'''[[Sent Alari las Plaças]]''' <br/> #'''[[Sent Jan Ligora]]''' <br/> #'''[[Sent Jauvenç]]''' <br/> #'''[[Sent Julian lo Pitit]]''' <br/> #'''[[Sent Junian]]''' <br/> #'''[[Lo Pitit Sent Junian]]''' <br/> #'''[[Sent Just (Lemosin)|Sent Just]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç l'Egleisas]]''' <br/> #'''[[Sent Laurenç de Gòra]]''' <br/> #'''[[Sent Legèr|Sent Legèr]]''' <br/> #'''[[Sent Legíer|Sent Legíer Manhasés]]''' <br/> #'''[[Sent Liunard]]''' <br/> #'''[[Sent Marçau|Sent Marçau]]''' <br/> #'''[[Sent Martin de Jussac]]''' <br/> #'''[[Sent Martin (Nauta Vinhana)|Sent Martin]]''' <br/> #'''[[Sent Martin lu Vielh]]''' <br/> #'''[[Sent Martin Tarrassos]]''' <br/> #'''[[Samatiá]]''' <br/> #'''[[Sent Mauseris]]''' <br/> #'''[[Sent Mèrd]]''' <br/> #'''[[Sent Oen]]''' <br/> #'''[[Sent Perdos]]''' <br/> #'''[[Sent Paul]]''' <br/> #'''[[Sent Prèch (Ligora)|Sent Prèch Ligora]]''' <br/> #'''[[Sent Prech d'Aissa|Sent Préch d'Aissa]]''' <br/> #'''[[Sent Prech|Sent Préch Taurion]]''' <br/> #'''[[Sent Sòrnin la Marcha]]''' <br/> #'''[[Sent Sòrnin]]''' <br/> #'''[[Sent Superis]]''' <br/> #'''[[Sent Sepise|Sent Sepise]]''' <br/> #'''[[Sint Sauvestre|Sint Sauvéstre]]''' <br/> #'''[[Sent Aforian]]''' <br/> #'''[[Sent Vertunian|Sent Vartunian]]''' <br/> #'''[[Sent Vit]]''' <br/> #'''[[Sent Iriès]]''' <br/> #'''[[Sent Iriès d'Aissa]]''' <br/> #'''[[Las Salas la Vau Guion]]''' <br/> #'''[[Sauviac]]''' <br/> #'''[[Cerelhac]]''' <br/> #'''[[Solenhac]]''' <br/> #'''[[Surdòu]]''' <br/> #'''[[Suçac]]''' <br/> #'''[[Terçanes]]''' <br/> #'''[[Tiat]]''' <br/> #'''[[Toron]]''' <br/> #'''[[Vauric]]''' <br/> #'''[[Vairas]]''' <br/> #'''[[Verneulh|Verneulh Mostiér]]''' <br/> #'''[[Vernuèlh]]''' <br/> #'''[[Vairac|Vairac]]''' <br/> #'''[[Vic|Vic]]''' <br/> #'''[[Vidais]]''' <br/> #'''[[Lo Vijan]]''' <br/> #'''[[Vile Favart]]''' <br/> == [[Val d'Aran|Val d’Aran]], [[Catalonha]], [[Espanha|Estat espanhòu]]: [[Lista des municipis dera Val d'Aran|9 municipis]] == {{Lista des municipis dera Val d'Aran}} == [[Piemont]], [[Itàlia|Estat italian]] == #'''[[Província de Coni]]''' <br/> #'''[[Província de Turin]]''' <br/> == [[Província d'Impèria]], [[Ligúria]], [[Itàlia|Estat italian]]: [[Lista de las comunas occitanas de la Província d'Impèria|1 comuna occitana, quauquas ruaas, maitas comunas dins lo país niçart]] == {{Lista de las comunas occitanas de la Província d'Impèria}} == [[Província d'Avellino]], [[Campània]], [[Itàlia|Estat italian]]: [[Lista de las comunas occitanas de la Província d'Avellin|2 comunas]] "provençalas" == {{Lista de las comunas occitanas de la Província d'Avellin}} == [[Província de Benevent]], [[Campània]], [[Itàlia|Estat italian]]: [[Lista de las comunas occitanas de la Província de Benevent|2 comunas]] "provençalas" == {{Lista de las comunas occitanas de la Província de Benevent}} == [[Província de Fòja]], [[Polha]], [[Itàlia|Estat italian]]: [[Lista de las comunas occitanas de la Província de Fòja|7 comunas]] "provençalas" == {{Lista de las comunas occitanas de la Província de Fòja}} == [[Província de Potença]], [[Basilicata]], [[Itàlia|Estat italian]]: [[Lista de las comunas occitanas de la Província de Potença|2 comunas]] == {{Lista de las comunas occitanas de la Província de Potença}} == [[Província de Cosença]], [[Calàbria]], [[Itàlia|Estat italian]]: [[Lista de las comunas occitanas de la Província de Cosença|1 comuna o mai]] == {{Lista de las comunas occitanas de la Província de Cosença}} == [[Mónegue]]: [[Lista de las comunas de Mónegue|1 comuna]] == {{Lista de las comunas de Mónegue}} == Notas e referéncias == <references/> 8iufhlq6tzh8splbzoujgl443k775u4 0 164803 2512657 2399655 2026-11-08T01:53:45Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512657 wikitext text/x-wiki {{Infobox Subdivision administrativa}} La '''ciutat metropolitana de Milan''' es una division administrativa de l’[[Itàlia|estat italian]], dins la region de [[Lombardia]]. La capitala n’es [[Milan]]. Recampa {{formatnum:{{popitp|015}}}} abitants dins 133 comunas. Lo còde estatistic es 215, mas de còps s'utiliza tanben 015 (còde de la província de Milan). ==Istòria== La ciutat metropolitana de Milan es creada en 2014, a partir de l’anciana [[província de Milan]]<ref>Lei n°56 del 4 d'abril de 2014, “Disposizioni sulle citta' metropolitane, sulle province, sulle unioni e fusioni di comuni”. ''Gazzetta ufficiale'' n°81 del 07 d'abril de 2014''. [http://www.gazzettaufficiale.it/eli/gu/2014/04/07/81/sg/pdf#page=7 Legir en linha].</ref> e ven operativa lo 1èr de genièr de 2015. Lo 8 de febrièr de 2019 la comunas de [[Vermezzo]] e [[Zelo Surrigone]] son fusionadas dins [[Vermezzo con Zelo]].<ref>Lei regionala n°1 del 4 de febrièr de 2019, “Istituzione del comune di Vermezzo con Zelo mediante fusione dei comuni di Vermezzo e Zelo Surrigone, nella Città metropolitana di Milano”. ''Bollettino Ufficiale della Regione Lombardia'' n°6, suplement del 07 de febrièr de 2019''. [http://normelombardia.consiglio.regione.lombardia.it/NormeLombardia/Accessibile/esportaDoc.aspx?type=pdf&iddoc=lr002019020400001 Legir en linha].</ref> Lo nombre total de comunas passa a 133. == Ligams extèrnes == * [https://web.archive.org/web/20161207095134/http://www.cittametropolitana.milano.it/ Sit oficial] {{it}} == Nòtas e referéncias == <references /> {{Traduccion/Referéncia|it|Città metropolitana di Milano}} [[Categoria:Província d'Itàlia|Milan]] [[Categoria:Ciutat Metropolitana d'Itàlia]] [[Categoria:Lombardia]] 79bvy9cobkpz3ljj9ui8845w4trf0k4 0 165051 2512692 2380577 2026-11-08T08:55:03Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512692 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Joan Oró.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] de Joan Oró en [[2004]] a la recepcion de la [[Medalha d'Aur de la Generalitat de Catalonha]].]] '''Joan Oró i Florensa''' (26 d'octòbre de [[1923]], [[Lleida]] - 2 de setembre de [[2004]], [[Barcelona]]) es un [[bioquimia|bioquimista]] [[Catalonha|catalan]] de la segonda mitat dau sègle XX. Participèt a plusors missions de la [[National Aeronautics and Space Administration|NASA]] ([[programa Apollo]], [[programa Viking]]) e s'interessèt ais originas de la [[vida]]. == Biografia == Diplomat en [[bioquimia]] a l'[[Universitat de Barcelona]], anèt ais [[Estats Units d'America]] en [[1952]] onte venguèt doctor quatre ans pus tard. Professor de l'Universitat de [[Houston]] en [[1963]], i fondèt e dirigiguèt lo departament de [[bioquimia]] e de [[biofisica]]. A partir deis ans 1960, comencèt de trabalhar ambé la [[National Aeronautics and Space Administration|NASA]] dins l'encastre dei [[mission Viking|missions Viking]] destinadas a l'exploracion de [[Mart (planeta)|Mart]]. En particular, foguèt cargat de la concepcion d'otís e d'experiéncias destinats a l'analisi dau sòu de la [[planeta]]. Après la fin dau [[franquisme]], participèt tanben a la vida [[politica]] en [[Catalonha]] e foguèt elegit dau Parlament de Catalonha en [[1980]]-[[1981]]. == Òbra scientifica == [[File:Viking2lander1.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] de la superficia de [[Mart (planeta)|Mart]] presa per la mission Viking.]] Son òbra [[sciéncia|scientifica]] foguèt principalament centrada sus l'estudi dei [[compausat quimic|compausats quimics]] presents dins lei còrs extraterrèstres e sus lei condicions d'aparicion de la [[vida]]. En particular, capitèt de sintetizar de [[molecula]]s d'[[adedina]] – compausat important deis [[acid nucleïc|acids nucleïcs]] – a partir de [[cianur d'idrogèn]] HCN. Demostrèt tanben la possibilitat de produrre d'[[acid aminat|acids aminats]] a partir d'una solucion de [[cianur d'idrogèn]] e d'[[amoniac]]. Aquelei descubèrtas participèron activament a la recèrca sus la [[vida]] dins l'[[Univèrs]], especialament dins lo [[Sistèma Solar]]. Oró formulèt tanben l'ipotèsi d'una ensemenada de la [[Tèrra]] per lei [[molecula]]s [[quimia organica|organicas]] presentas dins lei [[cometa]]s après la publicacion, en [[1971]], de resultats mostrant de concentracions autas en [[acid aminat|acids aminats]] e en [[idrocarbur]]s dins un [[meteorit]] (lo [[meteorit Murchison]]). Enfin, ambé la [[National Aeronautics and Space Administration|NASA]], aguèt un ròtle important durant lei missions Viking que menèron lei premierei mission d'exploracion capitadas sus la [[planeta]] [[Mart (planeta)|Mart]]. En particular, se destrièt dins la concepcion d'una [[cromatografia]] e d'un [[espectromètre]]. Puei, participèt a l'interpretacion dei resultats. Recebèt la [[medalha Oparin]] per son trabalh sus leis originas de la vida en [[1986]] e la [[Prèmi Crotz de Sant Jòrdi|Crotz de Sant Jòrdi]] en [[1991]]. == Prèmis e guierdons == * [[Crotz de l'Òrdre Civiu d'Anfons X lo Savi]] ([[1983]]). * [[Medalha Oparin]] ([[1986]]). * [[Prèmi Crotz de Sant Jòrdi|Crotz de Sant Jòrdi]] ([[1991]]). * [[Medalha dau President Francesc Macià]] ([[2000]]). * [[Medalha d'Aur de la Generalitat de Catalonha]] ([[2004]]). * Fach Marqués d'Oró per Decrèt Reiau ([[2004]]). == Liames intèrnes == * [[Astronomia]]. * [[Bioquimia]]. * [[Mart (planeta)|Mart]]. == Bibliografia == * ''Professor JOAN ORÓ (1923–2004)'', CONTRIBUTIONS to SCIENCE, '''2''' (4): 579–594 (2004), Institut d’Estudis Catalans, Barcelona ([https://web.archive.org/web/20160303182502/http://revistes.iec.cat/revistes224/index.php/CtS/article/viewFile/313/312]). * ''Recordando a Joan Oró'', Boletín SEBBM 143, mars 2005, ([https://web.archive.org/web/20160303200108/http://www.sebbm.com/pdf/143/s01143.pdf]). * Ricardo Guerrero, ''Joan Oró (1923-2004)'', International Microbiology (2005) 8:63-68, ([https://web.archive.org/web/20200924075914/http://scielo.isciii.es/pdf/im/v8n1/necrologica1.pdf]). == Nòtas e referéncias == <references/> [[Categoria:Quimista catalan]] lysun19o564gkc0c3mls99dwtqlosda 0 165581 2512606 2153793 2026-11-07T14:30:41Z Jiròni 239 /* Familha */ 2512606 wikitext text/x-wiki [[File:Algic langs.png|thumb|right|250px|Distribucion de las lengas algonquinas en America del Nòrd]] Las '''lengas algonquianas''' son una sosfamilha de [[lengas indigènas d'America]] qu'inclutz la màger part de las [[lengas algicas]]. Las cal pas confondre amb l'[[algonquin]] qu'es un dialècte de l'[[ojibwe]], una de las nombrosas lengas algonquinas. Lo tèrme "algonquin" vendriá del mot [[maliseet]] ''elakómkwik'' significant "son nos aliats". [[Algonquian (pòble)|Los locutors de las lengas algonquianas]] se despartisson entre la còsta èst de l'[[America del Nòrd]] e las montanhas rocosas. Totas las lengas d'aquesta familha venon del [[protoalgonquian]], una [[protolenga]] qu'èra parlada i a 2500 a 3000 ans. ==Familha== Aquela sosfamilha d'aperaquí 30 lengas se devesís en tres grops segon las zonas geograficas: [[lengas algonquianas de las planas|Planas]], [[lengas algonquianas centralas|Central]], e [[Lengas algonquianas orientalas|algonquin oriental]]. Solas las lengas algonquianas orientalas constituïsson un vertadièr sosgrop [[genetic (linguistics)|genetic]]. Las lengas son listadas ci-dessós, segon las classificacions de Goddard (1996) e Mithun (1999). Las lengas atudadas son marcadas amb†, e las lengas en perilh coma talas. Pels dialèctes e sosdialèctes, consultatz los articles principals de cadunas de las tres divisions. : ''[[Lengas algonquianas de las planas]]'' :: 1. '''[[Blackfoot language|Blackfoot]]''' :: ''[[Arapahoan languages|Arapahoan]]'' (inclutz [[Nawathinehena language|Nawathinehena]] (†), e [[Besawunena language|Besawunena]] (†)) ::: 2. '''[[Arapaho language|Arapaho proper]]''' ::: 3. '''[[Gros Ventre language|Gros Ventre]]''' (†) :: 4. '''[[Cheiène (lenga)|cheiène]]''' (Šahíyena) : ''[[Lengas algonquianas centralas]]'' :: 5. '''[[cree–montanhés–naskapi]]''' :::[[cree]] :::[[innu-aimun]] o montanhés :: 6. '''[[Menominee language|Menominee]]''' <small>(severely endangered)</small> :: ''Ojibwe–Potawatomi'' ::: 7. '''[[ojibwe]]''' (Očipwe˙) ::: 8. '''[[Potawatomi language|Potawatomi]]''' <small>(nearly extinct)</small> :: 9. '''[[Meskwaki language|Sauk–Fox–Kickapoo]]''' <small>(severely endangered)</small> :: 10. '''[[Shawnee language|Shawnee]]''' (Ša˙wano˙ki) <small>(severely endangered)</small> :: 11. '''[[Miami-Illinois language|Miami–Illinois]]''' (†) : ''[[Lengas algonquianas orientalas]]'' :: 12. '''[[Micmac (lenga)|Micmac]]''' :: ''[[Abenaqui (lenga)|Abenaqui]]'' ::: 13. '''[[Abenaqui de l'oèst]]''' <small>(gaireben atudat)</small> ::: 14. '''[[Abenaqui de l'èst]]''' (†) :: 15. '''[[Malecite-Passamaquoddy language|Malecite–Passamaquoddy]]''' :: 16. '''[[Massachusett language|Massachusett]]''' :: 17. '''[[Narragansett language|Narragansett]]''' (†) :: 18. '''[[Mohegan-Pequot language|Mohegan–Pequttôog]]''' (†) :: 19. '''[[Quiripi language|Quiripi-Naugatuck-Unquachog]]''' (†) :: 20. '''[[Mahican language|Mahican]]''' (†) :: ''[[Delaware languages|Delawarean]]'' ::: 21. '''[[Munsee language|Munsee]]''' <small>(nearly extinct)</small> ::: 22. '''[[Unami language|Unami]]''' (†) :: 23. '''[[Nanticoke language|Nanticoke–Piscataway]]''' (†) :: 24. '''[[Carolina Algonquian language|Carolina Algonquian]]''' (†) :: 25. '''[[Powhatan language|Powhatan]]''' (†) :: 26. '''[[Etchemin language|Etchemin]]''' (†) <small>(uncertain - veire [[Eastern Algonquian languages]])</small> :: 27. '''[[Lop A]]''' (†) <small>(probablament Nipmuc (†), uncertain - veire [[Eastern Algonquian languages]])</small> :: 28. '''[[Lop B]]''' (†) <small>(uncertain - veire [[Eastern Algonquian languages]])</small> :: 29. '''[[Shinnecock language|Shinnecock]]''' (†) <small>(uncertain)</small> [[Categoria:Lenga algonquiana]] t7n8g8dzuj23e9qyq8zhp0c06wgmvzw 2512608 2512606 2026-11-07T14:31:50Z Jiròni 239 /* Familha */ 2512608 wikitext text/x-wiki [[File:Algic langs.png|thumb|right|250px|Distribucion de las lengas algonquinas en America del Nòrd]] Las '''lengas algonquianas''' son una sosfamilha de [[lengas indigènas d'America]] qu'inclutz la màger part de las [[lengas algicas]]. Las cal pas confondre amb l'[[algonquin]] qu'es un dialècte de l'[[ojibwe]], una de las nombrosas lengas algonquinas. Lo tèrme "algonquin" vendriá del mot [[maliseet]] ''elakómkwik'' significant "son nos aliats". [[Algonquian (pòble)|Los locutors de las lengas algonquianas]] se despartisson entre la còsta èst de l'[[America del Nòrd]] e las montanhas rocosas. Totas las lengas d'aquesta familha venon del [[protoalgonquian]], una [[protolenga]] qu'èra parlada i a 2500 a 3000 ans. ==Familha== Aquela sosfamilha d'aperaquí 30 lengas se devesís en tres grops segon las zonas geograficas: [[lengas algonquianas de las planas|Planas]], [[lengas algonquianas centralas|Central]], e [[Lengas algonquianas orientalas|algonquin oriental]]. Solas las lengas algonquianas orientalas constituïsson un vertadièr sosgrop [[genetic (linguistics)|genetic]]. Las lengas son listadas ci-dessós, segon las classificacions de Goddard (1996) e Mithun (1999). Las lengas atudadas son marcadas amb†, e las lengas en perilh coma talas. Pels dialèctes e sosdialèctes, consultatz los articles principals de cadunas de las tres divisions. : ''[[Lengas algonquianas de las planas]]'' :: 1. '''[[Blackfoot language|Blackfoot]]''' :: ''[[Arapahoan languages|Arapahoan]]'' (inclutz [[Nawathinehena language|Nawathinehena]] (†), e [[Besawunena language|Besawunena]] (†)) ::: 2. '''[[Arapaho language|Arapaho proper]]''' ::: 3. '''[[Gros Ventre language|Gros Ventre]]''' (†) :: 4. '''[[Cheiène (lenga)|cheiène]]''' (Šahíyena) : ''[[Lengas algonquianas centralas]]'' :: 5. '''[[cree–montanhés–naskapi]]''' :::[[cree (lenga)|cree]] :::[[innu-aimun]] o montanhés :: 6. '''[[Menominee language|Menominee]]''' <small>(severely endangered)</small> :: ''Ojibwe–Potawatomi'' ::: 7. '''[[ojibwe]]''' (Očipwe˙) ::: 8. '''[[Potawatomi language|Potawatomi]]''' <small>(nearly extinct)</small> :: 9. '''[[Meskwaki language|Sauk–Fox–Kickapoo]]''' <small>(severely endangered)</small> :: 10. '''[[Shawnee language|Shawnee]]''' (Ša˙wano˙ki) <small>(severely endangered)</small> :: 11. '''[[Miami-Illinois language|Miami–Illinois]]''' (†) : ''[[Lengas algonquianas orientalas]]'' :: 12. '''[[Micmac (lenga)|Micmac]]''' :: ''[[Abenaqui (lenga)|Abenaqui]]'' ::: 13. '''[[Abenaqui de l'oèst]]''' <small>(gaireben atudat)</small> ::: 14. '''[[Abenaqui de l'èst]]''' (†) :: 15. '''[[Malecite-Passamaquoddy language|Malecite–Passamaquoddy]]''' :: 16. '''[[Massachusett language|Massachusett]]''' :: 17. '''[[Narragansett language|Narragansett]]''' (†) :: 18. '''[[Mohegan-Pequot language|Mohegan–Pequttôog]]''' (†) :: 19. '''[[Quiripi language|Quiripi-Naugatuck-Unquachog]]''' (†) :: 20. '''[[Mahican language|Mahican]]''' (†) :: ''[[Delaware languages|Delawarean]]'' ::: 21. '''[[Munsee language|Munsee]]''' <small>(nearly extinct)</small> ::: 22. '''[[Unami language|Unami]]''' (†) :: 23. '''[[Nanticoke language|Nanticoke–Piscataway]]''' (†) :: 24. '''[[Carolina Algonquian language|Carolina Algonquian]]''' (†) :: 25. '''[[Powhatan language|Powhatan]]''' (†) :: 26. '''[[Etchemin language|Etchemin]]''' (†) <small>(uncertain - veire [[Eastern Algonquian languages]])</small> :: 27. '''[[Lop A]]''' (†) <small>(probablament Nipmuc (†), uncertain - veire [[Eastern Algonquian languages]])</small> :: 28. '''[[Lop B]]''' (†) <small>(uncertain - veire [[Eastern Algonquian languages]])</small> :: 29. '''[[Shinnecock language|Shinnecock]]''' (†) <small>(uncertain)</small> [[Categoria:Lenga algonquiana]] jo7gp661yihvffgs9ykbukj9fzdnso2 0 166154 2512705 2512011 2026-11-08T11:03:45Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512705 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Molière_le_Médecin_malgré_lui.jpg|vinheta|Frontispice de l'édition de 1682.]] '''Lo Mètge per fòrça''' (títol original en francés: ''Le medecin malgré lui'') es una [[pèça de teatre]] de [[Molière]] en tres actes de respectivament 5, 5 e 11 scènas en [[pròsa]] representada pel primièr còp lo [[6 d'agost]] de [[1666]] al Teatre del Palais-reial de París, ont faguèt un grand succès. Utilizant de motius eissits de la comèdia italiana ja utilizats dins ''[[Lo Mètge Volant]]'' e ''[[L'Amor Mètge]]'', Molière i apondèt d'elements tirats de la tradicion de la farça francesa e d'aquesta dels [[Flablèl|flablèls]] de l' [[Edat Mejana]]. De situacions calhòlas e la parodia de las practicas medicalas de l'epòca, que son los tèmes màger del ''Mètge contra son grat'', amagan una denonciacion del [[charlatanisme]], una [[satira]] de la credulitat, veire una critica de la [[Religions|religion]]. == La Pèça == === Lista dels personatges === * ''Sganarelle<span></span>'': espos de ''Martine'' * ''Martine''<span></span>: esposa de ''Sganarelle'' * ''Monsieur Robert''<span></span>: vesin de ''Sganarelle'' * ''Valère<span></span>'': servicial de ''Géronte'' * ''Lucas<span></span>'': espos de ''Jacqueline'' e servicial de ''Géronte'' * ''Géronte<span></span>'': paire de ''Lucinde'' * ''Jacqueline<span></span>'': noiriça a cò de ''Géronte'' e femna de ''Lucas'' * ''Lucinde''<span></span>: filha de ''Géronte'' * ''Perrin<span></span>'': filh de ''Thibaut'', païsan * ''Thibaut<span></span>'': paire de ''Perrin'' * ''Léandre''<span></span>: amant de ''Lucinde'' === Resumit === '''Acte I :''' Se carpinhan los esposes ''Sganarelle'' e ''Martine'', brega que s'acaba per una bastonada donada pel marit a sa femna. Arriba ''M. Robert,'' un vesin vengut reconciliar los esposes, arrèsta la garrolha, ''Sganarelle'' e ''Martine'' se tornant alara contra el. Aquesta promet pasmens de se venjar, alara que son marit se'n va cercar de lenha. L'escasença li ven quand arriban ''Valère'' e ''Lucas'', los servicials de ''Géronte'', en cerca d'un mètge per la filha de lor mèstre. ''Martine'' lor designa ''Sganarelle'', explicant qu'aquel es un mètge de tria, mas excentric: de fach refusa d'avoar sos talents al subjècte de medecina a mens de recebre de bastonadas. Torna'' Sganarelle'', los dos valets li avent demandat s'èra verai qu'èra mètge, e ''Sganarelle'' l'avent denagat, recep una tala bastonada qu'a la fin accèpta d'èsser reconegut coma tal. Sortís seguent los dos òmes. '''Acte II :''' ''Géronte'' se planh de la malautiá de sa filha ''Lucinde'', venguda muta, çò qu'ajorna son maridatge amb ''Horace'', l'espos que li causiguèt. Refusa d'escotar los avises savis de ''Jacqueline'', la noiriça de ''Lucinde'' (e femna de ''Lucas''), qu'ensag de li explicar que la joventa se portariá melhor se son paire li permetriá de se maridar amb ''Léandre'', lo jovent que s'enamorèt ela. Mas ''Léandre'' es pas ric coma cal al vejaire de ''Géronte''. ''Valère'' e ''Lucas'' presentan ''Sganarelle'' a ''Géronte'', e lo mètge fals, après aver examinat ''Lucinde'' (e après aver fringar amb ''Jacqueline''), dona un novèla mòstra burlesca de sos talents e conselha de li far manjar de pan banhat dins de vin. Se'n torna après aver estat pagat per ''Géronte''. '''Acte III :''' A cò d'el retornar, ''Sganarelle'' encontra ''Léandre'', que li prega de l'ajudar a rejónher ''Lucinde'', çò que lo fagotaire acaba per acceptar quand lo jovent li prepausa d'argent. ''Léandre'' se desguisa alara en apoticairi e seguís ''Sganarelle''. Pel camin de l'ostal de ''Géronte'', encontran ''Thibaut'', un païsan accompanhat de son filh ''Perrin'', que suplica lo mètge fals de garir sa femna. ''Sganarelle'' l'enjónh de donar a la malauta de formatge, e se fa pagar la consulta. A cò de ''Géronte'', ''Sganarelle'' torna son ensag per seduire ''Jacqueline'', arrestat per l'arribada de ''Lucas''. Pendent que ''Géronte'' explica a ''Sganarelle'' que lo remèdi ja preconizat per sa filha faguèt pas que pejorar son mal, ''Léandre'', que ''Géronte'' a pas reconegut, s'entreten amb ''Lucinde''. A la joventa li torna la paraula e se carpinha amb lo paire al subjècte de son maridatge. ''Sganarelle'' ordona a ''Léandre'' que s'ane donar un cèrt remèdi a la joventa. Los jovents sortisson emsems. ''Lucas'', qu'a descobèrt l'amagat, ven prevenir ''Géronte'' de l'engana que foguèt victima<span></span>: lo vièlh òme ordona que se prenga'' Sganarelle'', que lo vòl penjar. ''Martine'' arriba, per cercar son marit, e descobrís que ''Sganarelle'' es prisonièr. ''Géronte'' refusa de se mostrat indulgent pel mètge fals, qu'es salvat pel retorn suprés de ''Lucinde'' e de ''Léandre'', qu'explica que ven d'aprene qu'a eritat de la fortuna de son oncle. ''Géronte'' l'accèpta alara coma gendre. ''Martine'' e ''Sganarelle'', reconciliats, tornan a cò d'eles. == Contèxte == === Creacion === Molière comença l'escritura del ''Mètge contra son grat'' just après la creacion del ''[[Lo Misantròp o l'Atrabilari Amorós|Misantròp]]'' (en junh de 1666). S'agissiá en efièch de replicar al doble projècte de pèças lançat pels comedians concurents de l'[[Ostau de Borgonha (París)|Ostal de Borgonha]]<span></span>: ''Lo Gelós invisible'' e ''La Nòça de vilatge'' (ambedoas de [[Brécourt]]), que tractavan del « farcesc galant » ont Molière èra vengut un mèstre<ref name="bourqui1465">{{harvsp|Michel|Bourqui|2010|p=1465}}.</ref>. Alara decida d'escriure une « pichona comèdia » en tres actes e en pròsa, donc mai aviat de compausar, e que foguèt jogada lo 6 d'agost de 1666 jol títol de ''Le Médecin de force ''(Lo mètge forçat), en complement d'una pèça de [[Jean Donneau de Visé|Donneau de Visé]] creada l'an precedent: ''La Mère coquette'' (La maire crocarèla). Aquesta novèla comèdia foguèt plan aculhida pel public parisenc<ref>{{harvsp|Michel|Bourqui|2010|p=1465-1466}}.</ref>{{,}}. La primièra representacion de la pèça se donèt amb los comedians seguents<span></span>: Molière (''Sganarelle''), Mlle de Brie (''Martine''), Du Croisy (''Géronte''), Armande Béjart (''Lucinde''), La Grange (''Léandre'')<ref>''Le Médecin malgré lui'', éditions Nouveaux classiques Larousse, Librairie Larousse, 1970, <abbr class="abbr" títol="page(s)">p.</abbr>&nbsp;24.</ref> == Elements d'analisi == === Las fonts de la pèça === Molière utiliza dins ''Lo Mètge contra son grat'' de motius, situacions, veire de replicas ja presenta dins ''[[Le Médecin volant|Lo Mètge Volant]]'' e dins ''[[L'Amour médecin|L'Amor mètge]]''<span></span>: torna subretot al tèma del mètge fals e aquel de la falsa malautiá, eissit de la tradicion de la comèdia italiana<ref>{{harvsp|Michel|Bourqui|2010|p=1469}}.</ref>. I superpausa la tematica del « mètge foçat », eissit d'un vièlh fons indoeurpèu, que se trapa dins lo quaranten conte del recuèlh indian ''Śukasaptati'', ont se conta cossí la femna d'un braman pretend que son marit pòt garir la filha del rei, tocada per un abcès a la garganta; l'òme capita coma cal, fasent rire la princessa<ref>{{harvsp|Dandrey|1998|p=109}}</ref>{{,}}. Aqueste tèma del « mètge forçat » benlèu foguèt pres per Molière dins la version que'n dona un fablèl de [[sègle XIII]], ''« Le vilain mire »'', sens que se sap pas precisament per quin biais prenguèt coneissença d'aquela istòria<ref>{{harvsp|Michel|Bourqui|2010|p=1467}}.</ref>. === Las allusions calhòlas === Dins'' Lo Mètge contra son grat ''i a fòrça en allusions calhòlas<span></span>: dins la primièra scèna, ''Sganarelle'' evòca sa nuèch de nòças amb ''Martine'' (fasent comprene qu'èra pas pus verge per l'escasença<ref>{{harvsp|Michel|Bourqui|2010|p=1477}}.</ref>); ''Jacqueline'' prepausa de sonhar ''Lucinde'' li donant un marit, presentant aqueste remèdi coma un « emplastre que garís totes los mals del filham », (la forma cilindrica que presentavan los emplastres abans l'utilizacion fasiá evident lo sens fallic del sosentendut pel public de l'epòca<ref>{{harvsp|Michel|Bourqui|2010|p=1479}}.</ref>); presentant ''Léandre'' a ''Géronte'' coma essent aquel que sa filha « aurà besonh », ''Sganarelle'', explica una didascalia, « [fa] de signes amb sa man qu'es un apoticari », es a dire que mima la manòbra de la penetracion d'un clistèri<ref>{{harvsp|Michel|Bourqui|2010|p=1481}}</ref>,{{etc.}} Aquesta dimension de la pèça se fa amb lo retorn al vam de la literatura galanta e calhòla al començament dels ans 1660, marcada per un novèla edicion de ''La Farce de Maitre Pathelin'', dels romans de [[François Rabelais|Rabelais]] (1659), o mai de las òbras de [[Tabarin]]<ref>{{harvsp|Michel|Bourqui|2010|p=1472}}.</ref>. La brega d'ostal, amb son cortègi estereotipat de bastonadas e de galejadas misoginas ven del meteis fons (de bastonada donadas per marit a sa femna son ja presents dins ''« fabliau du vilain mire. ''<ref>{{harvsp|Michel|Bourqui|2010|p=1471-1473}}</ref>''»'') === Estetica de la farça === ''Lo Mètge contra son grat ''presenta una dimension de farça, que l'esperit se manifèsta d'en primièr dins la coeréncia dramatica de l'ensemble<span></span>: las situacions e lors encadenaments semblant pauc motivats, dempuèi la brega sens rason amb que comença la pèça fins a son desnosament inversemblable e artificial (retorn sens causa de ''Martine'' e eritatge imprevist que permet de tornar la situacion), passant per l'engana gaire convenquenta de ''Martine'', que mena un improbable qui pro quo, pasmens plan lèu acceptat coma evidéncia per totòm, e tanben per aquel que n'es lo subjècte (''Sganarelle'' vengut mètge improvisat<ref name="Dandrey161">{{harvsp|Dandrey|1998|p=161}}</ref>.) L'accion paréis coma essent mens menada pel desir de la continuïta dramatica que per una « ''juxtaposicion de scènas'' cridadas las unas al respècte de las autras segon lors tèmas e los tons », çò escriu Patrick Dandrey. Pasmens i a dins la pèça l'utilizacion d'un esquèma de farça mostrat per Bernadette Rey-Flaud, que l'accion consistís per l'aviada d'una maqueneriá qu'acaba per trissar aquel que comencèt de la mòure-, seguent lo principi de la revirada<span></span>: atal ''Sganarelle'', que sa mestresa de l'art de l'engana lo mena a manipolar coma de monacas los autres protagonistas de la pèça (''Géronte'' a qui fa de bastonadas,'' Lucas'', que li capinhar la femna a son vejaire...), es trapat al moment ont capita al suc de l'art de l'engana<ref>{{harvsp|Rey-Flaud|1996|p=125-126}}.</ref>. Es segon aqueste vejaire que trapa son sens l'intervencion de ''M. Robert'', qu'es gratuita sonqu'en aparéncia<span></span>: lo vesin, que volent s'interpausar dins la brega d'ostal per l'arestar ne'n venent la victima, permet d'introduire aqueste motiu de la revirada qu'estructura l'ensemble de la pèça<ref>{{harvsp|Rey-Flaud|1996|p=126}}.</ref>. Fin finala, lo personatge ''Sganarelle'' poiriá, sol, illustrar l'esperit de farça del ''Mètge contra son grat'': amb pauc de vertadièra personalitat, mai qu'aquesta paréis cambiadissa e ligada a las situacions ont es plaçat, puslèu fugura un tipe comic coma aquel del teatre de fièra<ref name="Dandrey158">{{harvsp|Dandrey|1998|p=158}}</ref>. Sa facóndia tan considerabla qu'aproximativa quand cita de proverbis o quand imita lo girgon scientific, son parlum calhós, aumenta la dimension de farça, que se manifesta fin finala pel jòc scenic plan ric e fisic que son interpretacion raclama, pendent las scènas de bastonada, quand embraça ''Lucas'' per se trobar dins los braces de ''Jacqueline'', quand fa tota mèna de pantomimas, etc. Lo jòc de scèna de ''Sganarelle'', que sembla de moments a una coregrafia, mòstra que Molière intègra dins aquesta pèça las competéncias qu'aqueriguèt dins la realizacion de sas comèdias-balets<ref>{{harvsp|Rey-Flaud|1996|p=127}}.</ref>. === Lo visatge de la religion rèire la masqueta de la medecina === La pèça de Molière fa una critica, e de las bèlas, de las teorias e de las practicas de la [[medecina]], amb un girgon pedantèsc qu'utiliza ''Sganarelle'', incomprensible e parodic (« ''Ossabandus, nequeys, nequer, potarinum, quipsa milus''<ref>Acte {{II}}, scène 4. Ces termes sont inventés par Sganarelle ({{harvsp|Michel|Bourqui|2010|p=1480}})</ref> »), sos diagnostics [[Tautologia|tautologic]] (''Lucinde ''es muda, çò explica, a causa que « perdèt la paraula<ref>Acte {{II}}, scène 4.</ref> »), e sos remèdis improbables (de pan banhat dins de vin, de formatge<ref>Respectivement pour Lucinde (acte {{II}}, scène 4) et pour la femme de Thibaut (acte {{III}}, scène 2.)</ref>), l'ensemble d'aquestes elements apartenent a la tradicion de la [[satira]] de la medecina, tan coma avian per exemple estat illustradas dins las òbras de [[Tabarin]]<ref>{{harvsp|Michel|Bourqui|2010|p=1470 et 1479-1480}}</ref>. Mas al delà d'aqueste devís antimedical, la pèça de Molière fa de biais mai general la critica de la credulitat, illustrada dins ''Lo Mètge contra son grat'' dins fòrça passatges<span></span>: dempuèi ''Valère'' e'' Lucas'', que se daissan convéncer sul dich unic de ''Martine'' que ''Sganarelle'' es un mètge taumaturg capabla de ressuscitar los mòrts fins al paire que crei al miracle quand sa filha torna trobar l'usatge de la paraula, passant per la fe donada a l'[[alquimia]] (''Valère'' evocant las vertuts de « l'[[aur potable]] » sc. 4 ac. {{I}}), l'ensemble dels personatges del ''Mètge contra son grat'' sembla donar fe a las cresenças irracionalas e se daissant trufar per un òme que se crei saberut sus la sola fe del sieu vestit<ref>{{harvsp|Michel|Bourqui|2010|p=1480}}</ref>. Aquestes elements daissant pensar qu'un sostèxte antireligiós s'amaga rèire la satira medicala, lo ligam entre ambedos domènis essent realizat per la tradicion d'origina pactristica, encora viva al [[sègle XVII]], del [[Jèsus de Nazaret|Crist]] mètge<ref>{{harvsp|Michel|Bourqui|2010|p=1474}}</ref>. Mai, de passatges de la pèça fan la  transposicion de biais gaireben transparent dins lo domèni medical d'elements del domèni [[Religions|religiós]] tractats sul biais parodic<span></span>: atal las doas garisons realizadas per ''Sganarelle'' segon ''Martine'', la resurreccion d'una mòrta e la garison d'una paralitica, fan reson a aquelas del paralitic de Cafarnaom e de la filha de Jaír dins los [[Evangèlis]] (pas luènh i a tanben la garison del mut), tanben i fan reson los tèrmes qu'utilisan ''Valère'' e ''Lucas'' per presentar lo quite ''Sganarelle'' a ''Géronte'' (« totes los autres, sont pas dignes de li descaussar sos solièrs» ; « sa reputacion s'èra ja espandida aicí<span></span>: e totóm ven a el »), que fan pensar a de formulas analògas utilizadas implicant lo [[Jèsus de Nazaret|Crist]]<ref>{{harvsp|Michel|Bourqui|2010|p=1478}}</ref>. Lo mestièr de ''Sganarelle'', fagotaire, se poiriá aparentar a aquel de fustièr, es benlèu tanben una allusion criptada a la [[Bíblia]]<ref>{{harvsp|McKenna|2005|p=116}}</ref>. === Referéncias === {{Reflist}} ==Traduccions en occitan== *''Lo Mètge per fòrça'', revirada lengadociana de [[Maurici Andrieu]], editor [[Escòla Occitana d'Estiu]], 1980. {{nobr|Interpretacion : La [[Comèdia Occitana Tolzana]]}}. Enregistrament : estúdios de FR3 Tolosa, doble album 33 torns acompanhat del libret de la pèça, editor Revolum, 1984. *''Lo Medecin per fòrça'', revirada lemosina d'[[Ives Lavalada]], dins la revista ''[[La Clau lemosina]]'' n^o 101, editor CLO, 1994. *''Lo Medecin per fòrça'', revirada gascona de Maria Jò Hustaix-Etcheverry, editor [[Per Noste]], 2005. == Vejatz tanben == === Bibliografia === * <span class="ouvrage" id="Lise_MichelClaude_Bourqui2010">Lise <span class="nom_auteur">Michel</span> et Claude <span class="nom_auteur">Bourqui</span>, <cite style="font-style:normal">« Notice du Médecin malgré lui »</cite>, dans Georges Forestier (dir.), <cite class="italique">Théâtre complet de Molière</cite>, <abbr class="abbr" títol="tome">t.</abbr>&nbsp;I, Gallimard, <abbr class="abbr" títol="collection">coll.</abbr>&nbsp;« Bibliothèque de la Pléiade », <time>2010</time></span>{{obratge|prenom1=Lise|nom1=Michel|prenom2=Claude|nom2=Bourqui|capitol=Notice du Médecin malgré lui|auteurs ouvrage=Georges Forestier (dir.)|títol=Théâtre complet de Molière|tome=I|editor=Gallimard|colleccion=Bibliothèque de la Pléiade|annada=2010}} === Ligams extèrnes === * [https://web.archive.org/web/20180228075148/http://moliere.paris-sorbonne.fr/base.php?Le_M%C3%A9decin_malgr%C3%A9_lui Page consacrée au ''Médecin malgré lui''] sur le site [https://web.archive.org/web/20140707000702/http://www.moliere.paris-sorbonne.fr/ Molière21] (Université de Paris-Sorbonne) * [https://web.archive.org/web/20180803185002/http://www.toutmoliere.net/le-medecin-malgre-lui,37.html ''Le Médecin malgré lui''] sur le site [http://www.toutmoliere.net/ Tout Molière] * https://web.archive.org/web/20131219031952/http://cid.ens-lyon.fr/classique/cad_mede.htm (Centre d'ingénierie documentaire de l'École normale supérieure de Lyon) * [http://cesar.org.uk/cesar2/titles/titles.php?fct=edit&script_UOID=176441 Toutes les représentations du ''Médecin malgré lui'' jusqu’au {{s-|XVIII|e}}] sur le site [http://cesar.org.uk CÉSAR] [[Categoria:Pèça de teatre de Molière]] [[Categoria:Pèça de teatre del sègle XVII]] [[Categoria:Pèça de teatre francesa]] {{Modèl:Molière}} tnq0eqttod1but3ase9kgqyisonud92 0 172653 2512665 2146735 2026-11-08T02:48:39Z Kohlane 66007 2512665 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Les Guignols de l'Info Logo.png|vinheta|Logo]] '''''Les Guignols de l'info''''' es una [[emission de television]] [[Satira|satirica]] [[França|francesa]] de [[Mariòta|mariòtas]], difusada entre lo [[29 d'agost]] de [[1988]] e lo [[22 de junh]] de [[2018]] sus [[Canal+]]. Parodia de [[jornal televisat]], l'emission es une [[caricatura]] del mond politic, dels mèdias, de las personalitats o mai generalament de la societat francesa e del mond actual. == Vejatz tanben == {{Sisterlinks|commons=Category:Les Guignols de l'info}} === Articles ligats === * [[Guinhòl]] * ''[[Pol Fiction]]'' * [[Lista de las mariòtas dels Guignols de l'info]] 9fcr3bs7b18j1b8y1joeuepj24xklh0 0 173573 2512630 2395599 2026-11-07T20:24:58Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512630 wikitext text/x-wiki {{Vejatz omonims|Chabat}} [[Fichièr:AlainChabat2006.jpg|vinheta|Alain Chabat en 2006.]] '''Alain Chabat''' es un [[actor]], [[Director de cinèma|realizator]], [[scenarista]], [[umorista]], [[productor de cinèma]] e [[animator de television]] [[França|francés]], nascut lo [[24 de novembre]] de [[1958]] a [[Oran]] ([[Argeria]]). Revelat sus [[Canal+]] per la tropa comica [[Les Nuls]], s'impausa coma una valor comica segura del cinèma francés. == Nòtas e referéncias == <references /> == Vejatz tanben == {{Sisterlinks|commons=Category:Alain Chabat}} === Articles ligats === * [[Les Nuls]] === Ligams extèrnes === * Ressorsas relativas a l'audiovisual : {{Fr}} [http://www.allocine.fr/personne/fichepersonne_gen_cpersonne=17423.html Allociné] • {{Fr}} [https://web.archive.org/web/20190829213213/http://www.academie-cinema.org/ceremonie/palmares-par-recherche/,personne,3770.html Cesar del cinèma] • {{Fr}} [https://web.archive.org/web/20190717005725/http://cinema.encyclopedie.personnalites.bifi.fr/index.php?pk=16271 Ciné-Ressources] • {{Fr}} [https://www.unifrance.org/annuaires/personne/130204/alain-chabat Unifrance] • {{En}} [https://www.allmovie.com/artist/p189001 AllMovie] • {{En}} [https://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2bae8de024 British Film Institute] • {{En}} [[imdbname:0149260|Internet Movie Database]] • {{En}} [https://www.metacritic.com/person/alain-chabat Metacritic] • {{En}} [https://www.rottentomatoes.com/celebrity/alain_chabat Rotten Tomatoes] {{Paleta|Les Nuls}} {{ORDENA:Chabat, Alain}} [[Categoria:Les Nuls]] [[Categoria:Naissença en 1958]] [[Categoria:Actor francés]] [[Categoria:Umorista francés]] ge5pxullasrjgy76p33g6fak32ukrci 0 175752 2512667 2489968 2026-11-08T05:51:21Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512667 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Cat_guarding_geese_c1120_BC_Egypt.jpg|vinheta|Gat gardant d'aucas. Egipte, vèrs -1120]] Una '''faula''' es un cort raconte en [[vers]] o en [[pròsa]] dont l'objèctiu es de far agradiva una leiçon de vida. Se caracteriza sovent per un raconte fictiu de composicion naïva e allegorica que protagonizada per [[Animalia|animals]] que parlan, d'umans o d’autras entitats d'aspècte animal mas [[Personificacion|personificadas]]. Una morala es exprimida a la fin o la començament de la faula. Aquesta es sovent implicita, lo lector l'a de trobar d'esperel. [[Fichièr:Aesop_pushkin01.jpg|vinheta|Bust de l'epòca ellenistica supausat representar [[Esòp]], lo creator del gènre.]] [[Fichièr:1-2_Le-corbeau-et-le-renard.jpg|vinheta|La faula ''Lo Còrb e lo Rainard'' ja contada per Esòp e [[Fèdae]]. (Ill. de Grandville, 1838)]] [[Fichièr:Le_loup_et_agneau_G-F_Townsend_1867_GB.png|vinheta|''Lo Lop e l'Anhèl'' es tanben una faula fòrça anciana. (Ill. de H. Weir, 1867)]] Per [[Fedra (fabulista)|Fedra]], lo fabulista latin, « Lo meriti de la faula es doble: provòca lo rire e dona una leiçon de prudéncia. » Aquesta portada didactica de las faulas pòt explicar que las faulas circulèron e foguèron utilizadas d'una cultura cap a una autra. Segon G. K. Chesterton, « la faula es una mena d'alfabet de l'umanitat pem mejan del qual se poguèt escriure las primièras certituds filosoficas; e per aquesta rason las figuras devián foncionar coma d'abstraccions algebricas o de pèças d'un jòc d'escacs.» == Etimologia == Al sens primièr, lo mot « faula » (''fabula,ae'' : la legenda) designa l'istòria o encadenament d'accions qu'es a la basa d'un raconte imaginari, quin que siá. Es dins aqueste sens que, dins la ''Poetica'', [[Aristòtel]] designa la « faula » coma un dels sièis elements que constituisson una tragèdia, ensems amb las mòrs, lo lengatge, la pensada, l'aparelh scenic e la melopèa. Lo mot ''faula'' ven du latin ''fabula'' (« prepaus, paraula »), que designa lo fach de parlar en inventant. En grèc, tanpauc i aviá pas de mot especial per nomenar lo genre de la faula, qu'èra designada pel mot significant raconte: ''μύθος'' (que donèt lo mot « mite »). Per far referéncia al genre, l'usatge lèu s'espandís per designar las faulas coma d''<nowiki/>'aesopica'' (literalament : « prepaus d'Esòp »), çò que se traduirà a l'Edat Mejana per ''[[Isopet|isopets]]''. == Gènre literari == La faula es una forma particulara d’[[apològ]], que designa tot racontede portada moralizanta. Se destria de la [[Parabòla (retorica)|parabòla]], que met en scèna d'umans e daissa lo sens obèrt a la discussion. Tanben se destria de l'''exemplum'', qu'es un raconte presentat coma veridic. Enfin se destria del [[faulèl]], qu'es un conte satiric o moral, sovent calhòl. == Istoric == La faula sortís sas raices de la nuèch dels temps e de totas las culturas. Fa partit de la tradicion orala plan sovent abans l'invencion de l'escritura. Es sempre activa dins los païses ont la cultura orala demora viva e pròche de la natura, coma es lo cas en Africa o dins las societats ruralas. La [[Mesopotamia]] sembla aver estat lo bèrç del genre, a causa de la descobèrta que s'i faguèt de fòrça faulas venent de dos mila ans abans nòtre èra. De tauletas venant de bibliotècas escolaras de l’epòca [[Sumèr|sumeriana]] contan en brèu d'istòrias de rainard flataire, de can maladreit (« Lo can del fabre, avent pas podut capvirar l’enclutge, versèt la dorna») o de moissal se'n cresent (« Un moissal se pausant sus l'esquina d’un elefant li demanda se son pes li es suportable o se puslèu deuria s’envolar »). Fòrça d'aquestes tèxtes mòstran una granda afinitat amb los [[Provèrbi|provèrbis]] e an una construccion [[Antitèsi|antitetica]] (« Çò qu'encontrèt, ne'n parlas pas; mas çò que perdèt, ne'n parlas. ») Pasmens, possedisson pas de morala explicita. Lo [[Talmud]] conten diferents ensenhaments illustrats de faulas de Rainard, faulas que son passadas dins la literatura occidentala per las compilacions crestianas d'"exemples" servissent a la composicion dels [[Sermon|sermons]]. === Antiquitat grecoromana === Al començament, la faula existissiá pas coma genre autonòm, mas solament jos forma d'extrach inserit coma d'illustracion dins un tèxte en vers o en pròsa. Atal, la primièra faula coneguda es d'[[Esiòde]] dins [[Los Trabalhs e los jorns]], escrich al sègle VIIIe AbC. Es l'istòria ''[[Lo Rossinhòl e lo Segairòl]]'', que conte cossí un rossinhòl pres dins las arpas d’un segairòl se fa dona la leiçon. ==== Esòp en Grècia ==== [[Fichièr:Le-lion-et-le-rat-Steinhowel-1521-LC.jpg|vinheta|Las faulas d'Esòp foguèron de contunh traduchas e illustradas dins los {{Nombre amb unitat|2000}} ans passats e mai. Çai dessús ''Lo Leon e lo Rat'', dins una edicion de Steinhowel de 1521.]] [[Fichièr:3-5-Le-renard-et-le-bouc.jpg|vinheta|Illustracion de Grandville per ''Lo Rainard e lo Boc''.]] La faula se constituís coma genre literari amb [[Esòp]], ma grand fabulista de l'[[Antiquitat]], que visquèt entre los sègles VII e VI AbC, e que seriá originari de [[Tràcia]], près de la [[mar Negra]]. Considerat coma lo paire de la faula, li donèt son nom. Los Ancians destriavan entre la faula ''esopica'', que met en scèna d'animals o d'objèctes inanimats, e la fabla ''libiana'', ont d'òmes intergisson amb d'animals. Esòp èra ja fòrça popular a l’epòca classica, coma lo mòstra lo fach que lo quita [[Socrates]] auriá consacrat sos darrièrs moments de preson abans sa mòrt a metre en vers de faulas d'aqueste autor. Auriá explicat a son discípol: « Un poèta deu prene per matèria de mites [...] Atal ai causit de mites jos la man, aquestas faulas d’Esòp que coneissiái per còr, a l'azars de las encontras. » [[Diogènes Laèrci]] atribuís una faula a Socrates, que començava atal: « Un jorn, Esòp dich als abitants de Corint que se deu pas sometre la vertut al jutjament del popular. » E, s'agís aquí d'un precèpte ara tipicament associat al filosòf puslèu qu'al fabulista. Socrates utilizava de segur lo nom d'Esòp per far passar sos precèptes al mejan d'apològs. Al sègle IV AbC., Demetrios de Falèra publica lo primièr recuèlh de faulas istoricament atestat. Lo recuèlh, perdut, donèt fòrça versions. Una d'aquesta es servada jos la forma d’un ensems de manuscrits datant benlèu del sègle I, colleccion nomenada ''Augustana''. Es a aquesta que se referís çò que se dich ara las « faulas d'Esòp ». Conten mai {{Nombre amb unitat|500}} faulas, totas en [[pròsa]], que las mai popularas, son ''Lo Còrb e lo Rainard'', ''La lèbre e la Tartuga'', ''Lo Boscassièr e la Mòrt'', ''Lo Vent e lo Soleilh'', etc.. Benlèu lo nom d'Esòp foguèt utilizat per recampar tota mena de racontes que circulavan antan de biais oral e que presentavan de caracteristicas comunas. ==== Fedra a Roma ==== De la Grècia, la faula passa a [[Roma antica|Roma]]. [[Oraci]] prepausa una remarcabla adaptacion de ''Lo Rat de vila e lo Rat del camp'' (''Satiras'', II, 6). Es seguit per [[Fedra (fabulista)|Fedra]] que, coma Esòp, nasquèt en [[Tràcia]] e èra esclau abans d'èsser afranquit per [[August]]. Escriguèt sièis libres de faulas, que lo primièr comença amb ''Lo Lop e l'Anhèl''. Amb aqueste recuèlh entèrament en vers, Fèdra fa de la faula un genre poetic d'esperse. En mai d'adaptar Esòp en latin, fa pròva d'originalitat: sus las 126 faulas del recuèlh, mens de la mitat son de manlèus d'Esòp. Quitament se sas faulas faguèron pas sa glòria de son vivent, Fèdra serviguèt de modèl. ==== Periòde ellenistic ==== Lo poèta [[Babri]], un Roman ellenizat contemporanèu de Fedra, torna al grèc las faulas esopicas e las versifica. Se conéis d'el dos recuèlhs, que totalizan 123 faulas. Lo vam de la faula grandís dins lo mond grecoroman. I a diferentas referéncias a de faulas de l'autor grèc [[Lucian|Lucian de Samosata]], coma ''los monins dançaires'', que jòga sus l'oposicion entre l'inat e l'aquerit, tèma comun de fòrça faulas. Al sègle IV, lo poèta roman [[Flavi Avian]] ne daissa 42, gaireben totas d'adaptacions de Fedra, mas que mai d'unas, son atestadas endacòm mai, son fòrça plan bastidas. Son contemporanèu, [[Aftoni]] daissèt un recuèlh de 40 faulas en pròsa. Dins la dralha latina, las faulas d'Esòp passèron a l'[[Edat Mejana]] e inspirèron d'innombrables successors. === La font indiana e persana === [[Fichièr:Kelileh_va_Demneh.jpg|vinheta|Una pagina del ''Kalîla wa Dimna'', version persana del sègle XV (Musèu del palais de Topkapı, [[Istambol|Istanbul]])]] [[Fichièr:Syrischer_Maler_von_1354_001.jpg|vinheta|''Kalîla wa Dimna'', edicion siriana de 1534. La lèbre engana l'elefant li mostrant lo rebat de la luna.]] La faula coneguèt un succès remarcable en [[Índia]]. Ja se'n trapa dins la granda epopèa del ''[[Mahabharata]]'', fondatritz de l'indoïsme, coma dins los racontes del Jataka e lo Kathasaritsagara, mas la colleccion mai importanta se trapa dins lo ''[[Pañchatantra|Panhatantra]]''. Originalament redigit en [[sanscrit]] entre [[-300]] e [[570]] per un [[braman]] del nom de Pilpaí dins la region del [[Cashmir]], aqueste recuèlh de faulas aviá per objectiu d'ensenhar la saviesa als princes e lo succès dins la vida. Foguèt retocat sovent amb tanben de versions derivadas, qu'una se titula ''Hitopadesha'' o ''L'Instruccion utila'', datant del sègle XII. I a dins lo ''Panchatantra'' lo bestiari abitual de las faulas ([[ase]], [[Panthera leo|leon]], [[Monard|monin]], [[sèrp]], etc.), amb la diferéncia que dos [[Chacal|chacals]], Carataca e Damanaca, an lo ròtle del [[rainard]] europèu, tot en se comportant a vegada nèciament. Aqueste recuèlh compta 70 faulas, subretot en pròsa. Aqueste obratge arriba en [[Occident]] al tèrme d'un caminament fòrça complèxe, mostrant que l'interès que la faula podè provocar dins diferentas culturas. Lo ''Libre de Pilpaí'' es introduchs en [[Empèri Pèrsa|Pèrsa]] pel rei [[Empèri Sassanida|sassanida]] [[Cosrau Ier]] ([[531]]-[[579]]) que, avent apres l'existéncia en Índia d'un obratge contenent la font de tota formacion intellectuala, aviá missionat son mètge del l'obténer. L'obratge es alara traduch en persan mejan jol títol ''Kalîleh va Demneh'', qu'es version mai anciana de ''[[Pañchatantra|Panchatantra]]'' que se pòsca referir, l'original indian essent perdut. Après la conquista de la Pèrsa pels Arabs al sègle VII, es traduch en [[arabi]] jol títol ''Kalîla wa Dimna'' (o ''Kelileh va Demneh'') per Abdullah Ibn al-Muqaffa (vèrs 750), que transpausa los racontes originals dins un contèxte arab. Las faulas i son inseridas dins un raconte continú que los dos chacals — Calila (Karataka) e Dimna (Damanaka) — son los protagonistas. Pas cap d'obratge originari d'Índia foguèt tant espandit. Amb mai de 200 versions dins mai de sesenta lengas, coma lo turc, lo siriac, lo malés e l'etiopian, influencièt las literaturas d'Asia, d'Africa del nòrd e d'Euròpa. Foguèt traduch en grèc par Simeon Set a la demanda de l'emperaire bizantin [[Alexis Ier Comnèna]] (sègle XI) e en ebrieu per [[Jacob ben Eleazar]] de Tolèda al començament del sègle XIII. L'obratge es alara remarcat pel rei de Castelha [[Anfós X de Castelha|Anfós X]], que lo faguèt traduire de l'arabi en espanhòl jol títol ''Calila y Dimna'' en ([[1251]]). En [[1263]], Joan de Capoa traduch en latin la version ebraïca pel cardinal Orsini li donant lo títol de ''Directorium humanae vitae'' (litt. « La conducha de la vida umana »). En [[1313]], a la demanda de la reina Joana de Navarra, [[Ramon de Besièrs]] ne publica una autra edicion, qu'utiliza aquesta de Joan de Capoa tot en i integrant de donadas de la version espanhòla. A una epòca anciana, abans l'aparicion del ''Kalîla wa Dimna'', la faula sembla aver èsser ligada dins lo mond arab al nom de [[Locman lo Savi]]. Aqueste auriá viscut a la mèsma epòca qu'Esòp e tanben auriá estat esclau. [[Alcoran|L'Alcoran]] lo menciona coma essent un savi. En [[1615]], Thomas van Erpe publica una traduccion latina d'un recuèlh contenent 34 faulas, atribuidas a Locman per un autor anonim, mas que fòrça apartenon en fach al còrs esopic tradicional. E coma per Esòp, lo nom de Locman sembla aver foncionat dins lo mond arab coma un « aimant generic », aglutinant los racontes del mèsme genre que circulavan dins la tradicion orala. Lo nom de Locman lo Savi serà alara a vegada ligat a la faula coma un dels fondators mitics del genre. Lo grand poèta persan [[Rumi]] ([[1207]]-[[1273]]), qu'èstudièt las faulas d'Esòp quand èra jove, ne faguèt una adaptacion originala dins son libre ''Masnavî-ye-Masnavî''. Filh d'un teologian [[Sofisme (islam)|sofi]] e d'esperel considerat coma un sant, dona a las fablas una morala sovent mistica, plan diferenta de la morala classica. La leiçon de'n tirar es pas tant de se mesfisar dels autres que de se mèsme e de la partida ''animala'' de son alma. === Faula chinesa === [[Fichièr:Zhuangzi-Butterfly-Dream.jpg|vinheta|''Sòmni del parpalhòl'' (Del Ziling, 1988)]] La faula a una fòrça longa istòria en China e existissiá ja sota forma orala tres mila ans abans nòstra èra. Pendent los periòdes [[Periòde dei Primas e deis Autonas|de las Primas e dels Automnes]] e dels [[Periòde dei Reiaumes Combatents|Reialmes combatents]], ven un genre literari d'esperse e aparéis dins fòrça òbras de l’èra preQin, mas totes los libres d'aquesta epòca foguèron destruchs sus òrdre de l'emperaire [[Qin Shi Huang]] en [[-213|213]] [[-213|AbC.]] Las faulas chinesas son pas associadas a la pluma d’un sol autor. La lenga correnta garda la memòria de las faulas de [[Zhuangzi (filosòf)|Zhuangzi]] e fòrça faulas popularas son anonimas<ref>Peilin Zhao 1984, {{P.|2}}.</ref>. Aquestas rebaton las aspiracions, las demandas e l’ideal de las massas laboriosas. Ara encara son legidas e se'n tira de leiçons. Fòrça faulas chinesas quitament venguèron d'expressions popularas de quatre mots, coma « ''Zhuang zhou meng die'' » (庄周梦蝶), qu'evòca lo sòmni del parpalhon de [[Zhuangzi (filosòf)|Zhuangzi]]. Lo mot chinés per designar la « faula » (寓言yùyán) apareguèt pel primièr còp dins « Capítol Faula » de [[Zhuangzi (filosòf)|Zhuangzi]]. Significa « exprimir de pensadas per de paraulas » —çò qu'es comparable al sens primièr del mot faula en latin e en grèc. Las faulas chinesas pòdon èsser destriadas en quatre genres, segon las epòcas : # Faulas filosoficas de l’èra preQin : Aqueste genre literari apareguèt e se desvolopèt pendent l’èra preQin, mas coneguèt son edat d'aur pendent lo periòde dels [[Periòde dei Reiaumes Combatents|Reialmes combatents]]. Las faulas aparéisson dins d'òbras de diferentas escòlas on servisson a expausar d'idèas filosoficas e politicas, coma es lo cas per lo ''Sòmni del parpairòl'' (庄周梦蝶) de [[Zhuangzi (filosòf)|Zhuangzi]]. # Faulas dissuasivas de la dinastia Han : Los tèmas e estil de las faulas de la [[dinastia Han]] son eritats de l’èra preQin. L'objectiu d'aquesta faulas es d’obténer l’unificacion e l'estabilitat del novèl empèri feudal. S'agís d’instruire los òmes amb de leiçons de l’istòria. Las fablas mai conegudas son: ''La prègadieu que caça una cigala'' (螳螂捕蝉), ''L'òme qu'adorava lo dragon'' (叶公好龙), ''Jogar lo laüt davant los bufles'' (对牛弹琴), etc. # Fablas satiricas o ironicas de las dinastias Tang e Song: Las fablas escrichas jos la dinastias [[Dinastia Tang|Tang]] e [[Dinastia Song|Song]] utilizan l’[[allegoria]] amb d'objectius satirics e filosofics. Los màger representants dels movements literaris redigiguèron de fablas. Las mai conegudas son 毛颖传 (Mao Yingchuan) de Han Yu, 黔之驴 (l'ase del Guizhou) de Liu Zongyuan e 卖油翁 (l'òme d'òli) de Ouyang Xiu. Amb la pujada del [[bodisme]], de faulas estrangièras apareguèron en traduccion dins los tèxtes bodistas. # Faulas umoristicas de la dinastias Yuan, Ming e Qing: Pendent las dinastias [[Dinastia Yuan|Yuan]], [[Dinastia Ming|Ming]] e [[Dinastia Qing|Qing]], los fabulistas cultivan subretot l'istòria dròla. Es lo cas dels autors màger que son Liu Ji (autour de la faula 郁离子), Song Lian, Liu Yuanqing, etc. === Edat Mejana === [[Fichièr:1-2-Le-Corbeau-et-le-renard-Steinhowel.jpg|vinheta|''Lo Còrb e lo Rainard'' (Steinhowel, 1521)]] La faula contunha a se transmetre dins tot l'[[Edat Mejana]] jos la forma de recuèlhs, los [[Isopet|Isopets]] (d'Esiòp). Un recuèlh atribuit a [[Romul (fabulista)|Romul]], que compte 84 faulas en latin, amb 51 traduchas de Fedra, es immensament popular pendent tot lo periòde e serà un dels primièrs obratges a èsser imprimit. D'entre los autors que la tradicion gardèt lo nom, i a tanben Sintipas e pseudo-Dositèu, que se sap pas tròp se fa referéncia a de personatges reals o mitics. La qualitat literària es alara abandonada al benefici de las moralitats. Es diferent amb [[Maria de França (poeta)|Maria de França]] ([[1154]]-[[1189]]), que publica un recuèlh de faulas titolat ''Ysopet''. Sus un centenat de pèças, dos terces son d'origina desconeguda e belèu venon del repertòri oral de l'epòca. Las autras son tiradas d'Esòp. La tematica de la faula pren un espandiment singular amb lo ''[[Roman de Renart]]'', colleccion de racontes deguts a de clergues anonims del sègle XII. Dins aquestas istòrias inspiradas d'''Ysengrinus'', òbra latina del poèta flamand Nivard de Gand, la luta del [[Rainard|gopil]] contra lo [[Canis lupus|lop]] servís de pretèxte a une vigorosa [[satira]] de la [[Feudalitat|societat feudala]] e de sas injustícias. La faula ven alara una comèdia animala ont tot se ten. En Anglatèrra, Eudes de Cheriton (1190 - 1246/47) redigís en latin un recuèlh de faulas, que fòrça venon d'Esòp e d'autres autors. Utiliza la faula ensems amb de [[Parabòla (retorica)|parabòlas]] e d'''exemplum'' per provesir de sermons e presics. === Renaissença === [[Fichièr:Corrozet_Cigogne_et_renard.png|vinheta|''Lo Rainard e la Cigonha'' d'Esòp, dins l'edition de Gilles Corrozet (1542).]] [[Fichièr:GueroultCoqRegnard.jpg|vinheta|''Lo Còrb e lo Rainard'' de Guéroult.]] Al contrari del vam que lo genre coneguèt a l'Edat Mejana, los poètas del sègle XVI s'interessèron pas gaire a la faula. I a de faulas en pròsa integradas a de contes, novèlas o [[Satira|satiras]]. En [[1558]], Bonaventure Des Périers conta l'istòria que donarà ''La Lachièra e lo Pòt de lach'' de La Fontaine<ref>Texte [https://web.archive.org/web/20160304193513/http://www.bvh.univ-tours.fr/Epistemon/B693836101_A489170.pdf en ligne], {{P.|46}}.</ref>. [[Margarida de Navarra]] n'introduguèt tanben per exemple dins son [[L'Eptameron|Eptameron]]. Amb la novèla descobèrta de las fonts grègas pels umanistas, los recuèlhs de faulas anticas se multiplican. En Anglatèrra, [[William Caxton]] publica en [[1484]] lo primièr recuèlh de faulas esopicas a partir de fonts anticas grègas e latinas, tot en lor donant una dòsi d'umor capable de seduire un larg public. Aqueste obratge venguèt una referéncia incontornabla dins le mond anglofòn fins a la sortida d'una novèla traduccion pel folclorista Joseph Jacobs a la fin del sègle XIX. En Itàlia, Laurentius Abstemius publica en 1495 un recuèlh de 100 faulas titulat ''Hecatomythium'', qu'unes son traduchas d'[[Esòp]] alara que d'autres son de son invencion. I apond mai tard un segond recuèlh de 100 faulas, que publica amb de faulas de Lorenzo Valla, [[Erasme]], Aulu-Gelle e autres. Giovanni Maria Verdizotti publiquèt un recuèlh de 100 faulas en [[1570]], titulat ''Cento favole bellissime''. En França, Gilles Corrozet publica en [[1542]] ''Les Fables du très ancien Ésope'', una traduccion en vers del tèxte grèc acompanhat de somptuosas illustracions. Cinc ans mai tard, Guillaume Haudent publica ''Trois cent soixante et six apologues d’Ésope'' traduchs en vers. En [[1610]], lo Soïssa Isaac Nicolas Nevelet, alara de 20 ans d'eadat, publica ''Mythologia Aesopica'', obratge que compren lo tèxte grèc e una traduccion latina de las faulas d'[[Esòp]] e de Babri, e tanben de Fedrea, Avian e Abstemi. Endacòm, lo genre dels emblèmas, plan al vam pendent tot lo sègle XVI, expleita jos una forma sintetica e fòrça visuala la matèria de la faula. S'escrich alata alara de libres d’emblèmas, al biais de l’Italian Alciato. En França, Guillaume Guéroult sembla s’èsser especializat dins lo genre amb ''le Blason des Oyseaux'' (1551), ''les Hymnes du Temps et de ses parties'' (1560) e ''les Figures de la Bible'' (1564), sempre compausats sul modèl d’una gravadura acompanhada d’una corta pèça de vers. D'entre los emblèmas de Guéroult tractant de faulas esopics i a ''Lo Còrb e lo Rainard'', ''Lo Monin e lo Gat'', ''L'Aranha e l'Ironda'', ''La Cort del Leon'', ''L'Astrològ que se daissèt caire dins un potz'', ''La Cigala e la Formiga'' e ''La Granòta que vol se far tan grossa coma lo Buòu''. D’autres escrivains practican de faulas en Euròpa, coma lo [[Portugal|portugués]] [[Sá de Miranda]]. === Lo sègle de [[Jean de La Fontaine]]=== [[Fichièr:2-18-La-chatte-metamorphosee_Louis_LELOIR_1873.jpg|vinheta|''La Gata metamorfozada en femna'' (Ill. de Leloir, 1873)]] Al sègle XVII, la faula torna al vam e los recuèlhs se multiplican. Aqueste vam s'explica en partida pel desvelopament de l'educacion e la plaça que se fasiá la faula dins las escòlas per entraïnar a manejar la lenga e far d'exercicis de grèc e latin. Lo contèxte es favorable a l'espelida del genre. Après avez assejat diferents genres poetics, [[Jean de La Fontaine]] ([[1621]]-[[1695]]) publica son primièr recuèlh de faulas en [[1668]] (libres I a VI). Amb lo succès obtengut, ne publicarà dos autres, en [[1678]] e [[1694]], per un total de {{Nombre amb unitat|243}} pèças, que unas son d'apològs e metan pas en scèna d'animals. Aquestes recuèlhs lo consacrèron coma lo mai grand fabulista de totes los temps. Posant sas fonts dins la literatura mondiala de totes los temps ([[Esòp]], [[Fedra (fabulista)|Fedra]], [[Oraci]], [[Lorenzo Bevilaqua|Abstemius]], [[Maria de França (poeta)|Maria de França]], [[Joan de Capoa]], Guéroult, etc.), La Fontaine se contenta pas de traduire o d'actualizar de pèças conegudas, mas fa sa marca sul genre amb de racontes vivents, variats e fòrça plan contats, que fan una larga plaça al dialòg e testinònian d'una granda precision dins l'observacion, que s'apond una ironia doça, que tòca sovent a la satira a vegada a la filosofia. * [[http://www.chanson-limousine.net/nhorlas/nhorlas%20paroles/jeanfoucaud/03%20Lacigalaetlafurmic.pdf Traduccion de ''La cigala e la formiga'' per [[Joan Focaud]], en occitan lemosin]] === Sègle XVIII === [[Fichièr:Le-vacher-et-le-garde-chasse.jpg|vinheta|''Lo Vaquièr e lep garda caça'' de Florian. (Ill. de Grandville)]] Antoine Houdar de La Motte ([[1672]]-[[1731]]) explora una poetica de la faulas que trenca deliberadament amb los autors antics, considerant que las opinions comunas son sovent infondadas e que la coneissença evoluiguèt dempuèi Esòp e Fedra. Un autre nom a costat d'aqueste de La Fontaine es [[Joan Peire Claris de Florian|Florian]] (1755-1794). Son recuèlh compta un centenat de faulas ont se sentís l’inspiracion de l’Anglés [[John Gay]] o de l’Espanhól [[Tomás de Iriarte]]. unas de sas faulas son d'orientacion publica e an per objectiu de vulgarizar las idèas de la [[Luses (filosofia)|filosofia de las Luses]] sus la natura umana e la necessitat pels govèrn de respectar de principis morals; d'autres son d'orientacion privada e ensenhan de principis de saviesa, d'amor del trabalh e de caritat. Las faulas de [[Joan Peire Claris de Florian|Florian]] son a vegada jutjadas mai adaptadas als enfants qu'aquesta de La Fontaine que lo messatge n'es mens ambigú e las oposicions entre los personatges mens trencadas: {{Citacion blòt|text=Prepausava a las dònas manhacas e fardadas, en mena de faulas, d'enigmas polidas, e lor manejava un ramelet de moralitats fadas; penhiá segon l' ''Emili'' la tendresa conjugala, las leiçons mairalas, lo dever dels reis, l'educacion dels princes<ref name=Taine1883>{{Harvsp|Taine 1883|p=112}}.</ref>.}} La faula es tanben practicada pels filosòfs de las Luses : [[Denis Diderot|Diderot]] n'introduch a l'escasença dins sas ''Letras'' o dins sas ''Mesclas filosoficas''. Lo succès prodigiós de la faula inspira alara fòrça vocacions. En [[1777]], Jean-Jacques Boisard publica un recuèlh que ne conten {{Nombre amb unitat|1001}}, alara que lo jesuista François-Joseph Desbillons ne produch 560 l'an seguent. Gotthold Ephraim Lessing illustra lo genre en [[Alemanha]], Ignacy Krasicki en [[Polonha]]. === Dempuèi lo sègle XIX === [[Fichièr:Jean_Pierre_Saint_Ours_La_lecture_de_la_fable_1796.jpg|vinheta|Jean-Pierre Saint-Ours, ''La lectura de la faula'' (1796)]] Al sègle XIX, la faula serà gaireben pus practicada en França. Aqueste relatiu desinterès coïncidís amb la pujada del roman. Pasmens, [[Victor Hugo]] en setembre de 1852, dins son recuèlh ''Los Castigs'', utiliza la faula per denonciar lo comportament de [[Napoleon III]] . Compara aqueste a un monin dins sa Faula o istòria. En [[Russia]], pasmens, la faula conéis un vam de popularitat amb [[Ivan Krylov]], que ne fa son genre de predileccion. [[Cristóbal de Beña]] (''Fábulas políticas'') e [[Juan Eugenio Hartzenbusch]] ne fan çò mèsme en Espanha. Ambrose Bierce utiliza la faula amb per objectiu la satira politica als [[Estats Units d'America|EUA]]. Es a vegada aparentat al genre de la faula, dins lo sens larg d'apològ, ''[[La Bòrda dels animals]]'' (''Animal Farm'') de [[George Orwell]]. Publicat en [[1945]], aqueste apològ descrich una bòrda ont los animals se revòltan puèi prenon lo poder e caçan los òmes, après que sián estats negligits. Orwell prepausa una [[satira]] de la [[Revolucion Russa|Revolucion russa]] e una critica de l'estlinisme. Blackham i vei un desvelopament de la faula ''Lo Lop e lo Can''. [[Franz Kafka]] ([[1883]]-[[1924]]) daissèt de borrolhons de faulas, coma ''Pichona faula'', ont una mirga percaçada per un gat vei los murs d'un corredor s'estreitir inexorablament davant ela. ''La Partença'' met en scèna lo mèsme univèrs d'ància que dins sos romans. Dins aquesta vana esopica desviada, la morala es absenta e las certituds son remplaçadas pel sentiment d'incertitud generalizada. La faula fa l'objècte de pastís e de parodias. Es lo cas per exemple per [[James Joyce]] amb ''The Ondt and the Gracehoper'' inserat dins ''[[Finnegans Wake]]'', ont se trapa ''Mooske and the Gripes''. [[Eugen Ionescu|Eugène Ionesco]] introduch dins [[La Cantatritz clòscapelada|''La Cantatritz clòscapelada'']] une pseudofaula, ''Lo Can e le Buòu''.. Dins una dralha mai classica, la faula contunha a interessar d'escrivans del sègle XX. Lo poèta e dramaturg [[Jean Anouilh]] publica ''Fables'' en 1962. Dins un esperit que l’Encyclopedia Britannica liga dirèctament a [[Jean de La Fontaine|La Fontaine]], [[Pierre Gamarra]] publica ''La Mandarina e lo Mandarin'' (1970), que conten de faulas « d'una drollariá remarcabla e d'una granda virtuositat tecnica<ref>Encyclopedia Britannica, Article : « Littérature pour la Jeunesse : le XXème siècle. »{{En}}.</ref>». === Utilizacion psicanalitica de la faula === A la mitat del sègle XX, la psicanalista Louisa Düss realizèt un metòde d'exploracion dels conflictes inconscients de l'enfant amb un ensems de « faulas » bastís per aquò. Un estudi de las responsas a aquestes racontes permetriá de « desveler los trebles afectius causats a l'enfant per una situacion familiala anormala<ref>{{Revista|nom1=Ducros|id=Ducros}}.</ref>». Cal notar que las faulas d'aqueste ensems se confòrman pas a l'esquèma classic, que pas cap de raconte conten de resolucion o de desnosament. Per exemple: « Es la nòça de Papà e de Mamà. S'aiman fòrça e faguèron una bèla fèsta. Pendent la fèsta, l'enfant se lèva e va solet al fons del jardin. Perqué? ». == Esquèma narratiu == [[Fichièr:1-1_La-cigale-et-la-fourmi.jpg|vinheta|''La Cigala e la Formiga'' (Ill. de Grandville)]] [[Fichièr:5-8-Le-cheval-et-le-loup.jpg|vinheta|''Lo Caval e lo Lop'' (Ill. de Grandville)]] [[Fichièr:12-9-Le-loup-et-le-renard.jpg|vinheta|''Lo Lop e lo Rainard'' (Ill. de Grandville)]] Es malaisit de presentar un esquèma narratiu valable per totas las faulas, que dempuèi la mai nauta antiquitat, los recuèlhs de faulas pòdon regropar una granda varietat de racontes: istòria d'animals, contes, racontes mitologics, anecdòtas, bons mots e explicacions de tipe [[Etiologia|etiologic]]. Cada seccion concernís sonque las faulas mai tipicas. Selon Houdar de La Motte, la faula s'organiza a partir de la morala que se vòl mostrar: {{Citacion blòt|text=per far un bon apològ, cal primièr prepausar una vertat morala, l'amagar sota l'allegoria d'un imatge que va ni contre la justesa, ni contre l'unitat, ni contra la natura; menar enseguida d'actors que se farà parlar dins un estil familièr mas elegant, simple mas ingeniós, animat de çò que i a de mai risent e de mai graciós, destriant plan las nuanças del risent e del graciós, del natural e del nèci<ref>Citat per Florian, [[s:De la fable|De la fable]].</ref>.}} La faula classica conta una sola e unica accion, que repausa sus de jòcs d'oposction entre dos personatges, tot coma dins los racontes mitics analisats per [[Claude Lévi-Strauss]]. A apartir [[Esòp]] e [[Fedra (fabulista)|Fedra]], aquestas oposicions son enonciadas mai sovent dins lo títol, qu'anóncia, per exemple, una istòria metent a las presas una cèrvia e una vinha, una granhòta e un buòu, un còrb e un rainard, etc. Al començar, lo lector se trapa donc en preséncia d'una situacion conflictuala, que constituirà lo motor de racontes e ne nosar l'intriga. Dins las faulas de dos personatges, « la faula conéis sempre un conflicte, es a dire un antagonisme entre los actors, basat sus d'interesses divergents». Sovent, los dos personatges se trapan dins de posicions subjectivas fòrça destriadas. Un es ufan de sa fòrça, de sas abiletats o de son importança: es en posicion nauta; l'autre aparéis coma fèble o desprovesit de ressorça: ocupa la posicion bassa. Mercé a un eveniment narratiu imprevist, aqueste qu'es en posicion nauta se traparà en posicion bassa e ''vice versa''. Se pòt veire una illustracion dins la faula ''Lo Garric e la Sanha'' de La Fontaine (I, 22). Lo garric (A1), que se fa glòria al començament de sa soliditat e mepresava la sanha fèbla (B1), es desrasigat per la tempèsta (A2) alara que la sanha demora intacta (B2) que sabèt se plegar sens se rompre. Los personatges an donc realizat un percors inverse. L'esquèma es designat coma « un doble capvirament ». Se vei dins de desenas de faulas, sovent las mai popularas, coma ''Lo Còrb e lo Rainard'', ''Lo Leon e lo Moscalhon'', ''Lo Leon e lo Rat'', ''La Colomba e la Formiga'', ''Lo Gal e lo Rainard'', ''Lo Caval e lo Lop'', ''Lo Caval e l'Ase'', ''Los Dos Gals'', ''Lo Lop e lo Rainard'', ''Lo Gat e lo Rainard'', ''Lo Tresaur e los Dos Òmes'', ''La Lèbre e la Tartuga'', ''Lo Rainard e la Cigonha''. A vegada, lo capvirament se fa al benefici d'un tresen personatge, coma dins ''Los Panaires e l'Ase''; ''La Granhòta e lo Rat''; ''L'Aucelaire, lo Voltor e l'Alauseta''; ''Lo Gat, la Mostèla e lo Conilhet''; ''Lo Caval s'essent volgut venjar del Cèrvi;'' ''L'Usta e los Plaidejaires''. A vegada encara, lo modèl del doble capvirament es un pauc sincopat, coma dins ''La Cigala e la Formiga'' ont la situacion iniciala mostrant l'avantatge de la cigala sus la formiga es evocada sonque a la fin de la faula (« — Qué fasiatz al temps caud? — Caminant, nuèch e jorn / Cantèri vos ne desplaga »). Es tanben lo cas per ''Lo Rat de vila e lo Rat de camps'' ont La Fontaine comença per l'invitacion del rat de vila alara que dins la version esopica, e d'Oraci, aquesta invitacion veniá sonque après un repai a çò del rat de camp que lo cosin de la vila aviá mespresat per la simplicitat de sos plats. Al contrari, dins ''L'Ase cargat d'espongas e l'Ase cargat de sal'', La Fontaine renoncièt a l'estructura del modèl esopic, fasent intervenir dos protagonistas puslèu qu'un sol. Dins fòrça faulas, la faula se desvelopa sus de relacions antiteticas entre de subjècte, d'objècte, de situacions o de proprietats. Aquò permet de verrolhar lo sens de la faula e de veïcular una morala aisida de deduire, subretot dins la faula antica. La faula se prèsta mens bien que lo conte tradicional a l'identificacion de l'autor amb un personatge. Qui causir, lo gat o lo rainard, lo rainard o l'esquiròl, lo leon o lo rat, la cigala o la formiga? Aquesta dificulat pel lector a se projectar dins lo raconte, en s'identificant d'en primièr a un personatge, a per efièch de lo manténer dins l'expectativa e de lo plaçar dins la posicion d'un observator o puslèu que d'un jutge. La faula s'adreça alara mai a l'intelligéncia e a la facultat de jutjament qu'a un desir d'evasion o de sòmni sentimental. Çò qu'es un genre privilegiat per servir a « l'educacion dels pòbles ». == Dimension morala == [[Fichièr:1-18-Le-renard-et-la-cigogne.jpg|vinheta|''Lo Rainard e la Cigonha''.]] [[Fichièr:10-3-La-tortue-et-les-deux-canards.jpg|vinheta|''La Tartuga e los dos Guits''.]] [[Fichièr:10-1-Les-deux-rats-le-renard-et-loeuf.jpg|vinheta|''Los Dos Rats, lo Rainard e l'Uòu''.]] [[Fichièr:La_Fontaine002.JPG|vinheta|''Lo Carretièt enfangat'' ]] Luènh d'èsser una annèxe al raconte, la [[morala]] n'es lo resumit, l'argument sus que se bastís, constituís un element essencial de la faula. Segon [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]], « La faula es coma una enigma que seriá sempre acompanhada de sa solucion<ref>Hegel, ''[https://web.archive.org/web/20190410221732/http://classiques.uqac.ca/classiques/hegel/esthetique_1/Hegel_Esthetique_tome_I.pdf Esthétique]'', {{P.|126}}.</ref>. Dins unas faulas que lo sens es evident, la morala es pas formulada explicitament, l'autor preferissent daissar al lector lo plaser de la deduire d'esperel del raconte. Se nomena morala ''promition'' (o prològ) quand es plaçada en tèsta de la faula, ''epimition'' (o epilòg) quand es en seguida. Dins lo ''[[Pañchatantra|Panchatantra]]'', la morala es mencionada al començament e a la fin de cada faula. La valor « morala » de las faulas foguèt sovent criticada. Segon [[Jean-Jacques Rousseau]] la morala de la faula es sovent doptosa, veire purament imorala, e inapropriada a l'educacion dels enfants. Aquestas criticas serián justificadas se la faula se presentava efectivament coma una leiçon de vertut, alara que sa caracteristica principala es d'èsser « una estructura narrativa especifica qu'impausa d'esperela una interpretacion transcendanta », es a dire una interpretacion que passa lo nivèl aparent del raconte. Quitament s'unas faulas an una portada [[etica]], coma per [[Esiòde]], fòrça son d'istòrias de mesa en garda, ensenhant cossí subreviure dins lo mond ostil de las societats tradicionalas, ont lo poder dels poderoses s'exercís sens contrapes e ont se risca sempre d'aver afar amb lo mai fòrt o abil que se. Per lor desnosament, ont lo personatge ufan de sos vantatges al començament es plan castigat a la fin, la faula recomanda a cadun de demorar en posicion bassa. Lo filosòf [[Michel Serres]] exprimís l'idèa autrament: « cal evitar d'èsser pres dins los avatars del minor e del major […] Se volètz ganhar, jogatz lo minorant». Es lo mèsme per las faulas del ''[[Pañchatantra|Panchatantra]]'', qu'un especialista resumís atal las moralas: mai sovent, lo vici es recompensat, alara que la vertut es a vegada castigada, l'engana se revelant lo mejan mai segur de'n capitar. La faula tanben avertís contra los actes inconsiderats e l'abséncia de reflexion prealabla a una accion, coma de davalar dins un potz sens aver envisatjat lo mejan de'n tornar (''Lo Rainard e lo Boc''). Preven fin finala contra la tenda dels automatismes e tira sos melhors efièchs de situacions ont se produch per un dels personatges una reaccion reflèxa inapropriada: obrir la boca per mostrar la beutat de son cant (''Lo Còrb e lo Rainard'') o per respondre a una escomesa alara que la situacion exigissiá de demorar mut (''La Tartuga e los Dos Guits''), o que sèm emportat per son aviditat (''Lo Can que quita lo pàisser pel belar''). Ou encara, un amic dona tròp de fòrça per espotir una mosca (''L'Ors e l'Afogat dels jardins''). Quitament Jupitèr pòt pas s'empachar de complir un acte reflèxe (''L'Agla e l'Escaravat''). N'es lo mèsme per la joventa qui se daissa emporter per son imaginacion que ne pèrd lo pòt que teniá (''La Lachièra e le Pòt de lach''). Aquestas accions mancadas provòcan lo rire del lector, que, come lo remarquèt lo filosòf [[Henri Bergson]], « lo comic es aquò per ont lo personatge se liura a sa desebuda, lo gèst involontar, lo mot inconscient». Fòrça faulas se presentan encara coma de responsas a un problèma o coma lo deschiframent d'una enigma. Es lo cas per exemple dins ''Lo Leon malaut e lo Rainard'', ''Lo Carretièr enfangat,'' ''Los dos Rats, lo Rainard, e l’Uòu'' o ''La Cort del Leon''. == Faula e allegoria == [[Fichièr:1-5_Le-loup-et-le-chien.jpg|vinheta|La faula d'Esòp ''l'Ase salvatge e l'Ase domètge'' veguèt per La Fontaine ''Lo Lop e lo Can''. Una mèsma idèa se traduch de biais diferent segon las epòcas.]] Una [[allegoria]] consistís dins la juxtaposicion d'un sens aparent e d'un sens amagat. La faula es donc una forma d'[[Allegoria|allegora]], que l'istòria imatginada qu'i es contada es ligada a una morala abstracha, donant una portada generala a çò qu'èra en aparéncia pas qu'una anecdòta. Atal, dins ''Lo Rainard e la Cigònha'', la morala fa pas que desvelar la leiçon del raconte e ne tirar una portada generala: {{Citacion blòt|text=Enganaires, es per vosaltres qu'escrivi:<br />Esperatz la recipròca.}} Un segond nivèl allegoric aparéis quand cadun dels personatges del raconte, o cadun dels elements de l'accion, deu èsser interpretat a un nivèl [[Metafòra|metaforic]] que lo sens del raconte aparesca. Es lo cas, per exemple, dins ''Lo Viatge'' de [[Joan Peire Claris de Florian|Florian]], ont cal apercebre lo rapòrt entre los moments de la vida umana e aqueste d'un viatge que comença a l'alba e s'acaba de vèspre. Aqueste mecanisme d'interpretacion seriá una caracteristica generica de la faula, que « erigiguèt en sistèma la capacitat que possedís tot raconte de s'acabar per una evaluacion». Los personatges animalièrs se prèstan al jòc de l'allegoria que son sovent identificables per de caracteristicas moralas a causa de lor fisic o comportament. Lo [[Canis lupus familiaris|can]] es atal considerat coma lo [[simbòl]] de la fidelitat alara que lo [[Canis lupus|lop]] simboliza lo costat salvatge e brutal. La [[colomba]] representa lo ligam amorós, la [[formiga]] l'ardor al trabalh, lo [[rainard]] la rusa, l'[[ase]] l'etupiditat, l'[[elefant]] la fòrça, lo [[pavon]] l'ufan, lo [[Panthera leo|leon]] la poténcia, l'[[anhèl]] l'inocéncia, etc. Aqueste biais d'atribuir de trachs umans als animals es d'[[antropomorfisme]]. Los animals permeton atal de representar de biais vivent d'idèas abstrachas. [[Fichièr:Grandville,_Ombres_portées,_1830,_K63.jpg|centrat|vinheta|510x510px|<center>Grandville, « Ombras portadas », 1830. Aqueste illustrtor èra pivelat per las semblanças entre tipes umans e animals.</center>]] == Exemple de Faula de [[La Fontaine]] adaptada modernament a l'occitan == Lo lop e l'anhèl N'anhèl se solatjava Dins lo corrent de n'onda pura Un garda arribèt que cherchava 'na promocion e qu'apeitava d'èsser remplaçat aquí - « Perqué siás tant ardit de mascharar nòstra aiga bona ? Seràs punit de ta temeritat. - Mas aquò es pas un pauc de pissa que va la solhar, monsur ! - Mascharas l'aiga e ieu sabe que tu malparlas de nosautres Ensultar las fòrças publicas, aquò vai te costar char ! - Mas 'quò es pas ieu, Monsur ! - Se 'quò es pas tu, aquò es ton fraire. - Ai ges de fraire ! - Alòras aquò es 'na persona de ta familha perçò que nos esparhèz gaire, vosautres las racalhas de las banlègas. Nos lo disons a la television, Chal me venjar » Doncas, elh tribunal, lo lop a gagnat, e a causa de las leis de la Dati, lo moton es botat en preson sens mas de formalitat. « Força demòra a la lei » N'autre arriba : - Bonjorn, vene eschampar mos deschèts toxics dinc la ribèira, ai un permís de solhar - Mas, fasètz doncas, monsur ! Morala : la rason du mai fòrt es verament totjorn la melhora. == Nòtas e referéncias == {{Referéncias}} == Bibliografia == === Recuèlh de faulas === * (la) Laurentius Abstemius, Aesopi Phrygis et aliorum fabulae, Lyon, Seb. Gryphius, 1536, 310 p. (lire en ligne) * (la) Erpenius, Locmani sapientis fabulœ et selectà quœdam arabum adagio, cum interprétation latina et notis, Leyde, 1615 (lire en ligne) * (la) Jean de Capoue, Directorium humanae vitae, Paris, Firmin Didot, 1844 (présentation en ligne, lire en ligne) * (la) Léopold Hervieux, Les fabulistes latins depuis le siècle d'Auguste jusqu'à la fin du Moyen Âge, vol. 5, Paris, Firmin Didot, 1899 == Faulas en occitan == * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k6113326x ''Fables en langue albigeoise'' * https://www.libraria-occitana.org/produit/faulas/ ''Faulas'' Jan de la Font dau Melhau * https://web.archive.org/web/20220702072650/https://www.espaci-occitan.com/botiga/fr/contes/1379-faulas-dau-fabulos-esop-adaptadas-per-gui-matieu-9782953071252.html ''Faulas dau fabulòs Esòp'' (adaptacion en occitan provençal), Gui Matieu. * ''Dos gals vivián en patz'' (quaranta faulas de La Fontaine reviradas en occitan), Paul Fabre. * ''Faulas de Nissa'' (sic), Joan-Luc Sauvaigo. * ''Fables et Contes en vers Patois de Montpellier'', Andrieu August Tandon (1813) == Fonts == === Classicas === * Joseph Bédier, Les fabliaux, Paris, Champion, 1911 * René Bray, Les Fables de La Fontaine : Essai sur la signification du comique, Paris, Edgar Malfère, 1929 * Hippolyte Taine, Essai sur les fables de La Fontaine, Paris, Mme ve Joubert, 1853 * Hippolyte Taine, La Fontaine et ses fables, Paris, Hachette, 1883 === Critica recenta === * (en) H.J. Blackham, The Fable as Literature, Londres, Athlone Press, 1985, 280 p. * Karl Canvat et Christian Vandendorpe, La fable : Vade-mecum du professeur de français, Bruxelles-Paris, Didier Hatier, coll. « Séquences », 1993, 104 p. * Nicole Cottart, « Le Livre de Kalila et Dimna », dans Jean Glénisson, Le livre au Moyen Âge, Louvain-la-Neuve, Brepols, 1988 * Patrick Dandrey, La fabrique des fables, Paris, Klincksieck, 2010 * Louisa Düss, La méthode des fables en psychanalyse infantile, L'Arche, 1950 * Yves Giraud, L'emblème à la Renaissance, Paris, S.E.D.E.S-C.D.U., 1982 * (en) Niklas Holzberg, The Ancient Fable : An Introduction, Bloomington, Indiana University Press, 2002, 128 p. * Morten Nojgaard, La fable antique, vol. 1, Copenhague, Nyt Nordisk Forlag, 1964 * Jean-Noël Pascal, « Brèves remarques sur quelques fabulistes des Lumières », dans Geneviève Artigas-Menant et Alain Couprie, L'idée et ses fables, Paris, Champion, 2008, 339 p. * Jean Pépin, Mythe et allégorie : les origines grecques et les contestations judéo-chrétiennes, vol. 1, Paris, Etudes augustiniennes, 1976 * Louis Renou, « Littérature sanscrite », dans Raymond Queneau, Histoire des littératures 1, Paris, Gallimard, 1955, 1768 p. * (en) Lee Rourke, A Brief History of Fables : From Aesop to Flash Fiction, Bloomington, Hesperus Press, 2011, 178 p. * Michel Serres, Hermès IV. La distribution, Paris, Minuit, 1977 * (en) G.U. Thite, « Indian Fable », dans Robert S. Falkowitz et al., La Fable, Genève, Fondation Hardt, 1984, 322 p. * Pascal Tonazzi, ''Le vocabulaire des Fables de La Fontaine'', Paris, Berg International, 2017, 216p. * Pascal Tonazzi, ''Morales, maximes et pensées des Fables de La Fontaine'', La Rochelle, Coll. Electrons Libres, Evidence Editions, 2018, 136 p. {{ISBN|979-10-348-0973-8}} * Christian Vandendorpe, Apprendre à lire des fables : Une approche sémio-cognitive, Longueuil, Le Préambule, 1989 * Laurent Versini, « Fable, apologue, mythe et Lumières chez Diderot », dans Geneviève Artigas-Menant et Alain Couprie, L'idée et ses fables, Paris, Champion, 2008, 339 p. == Vejatz tanben == === Articles connèxes === *[[Fabulista]] *[[Apològ]] *[[Parabòla (retorica)|Parabòla]] *[[Exemplum]] *[[Conte]] *[[Faulèl]] === Ligams extèrnes === * {{En}} [http://mythfolklore.net/aesopica/index.htm Aesopica] (en anglés, grèc e latin) mjo14a85b0ag0193op454p4f6bgwehh 0 179358 2512703 2466897 2026-11-08T10:47:32Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512703 wikitext text/x-wiki En aquel article se presentan las institucions d'[[ensenhament superior]], que son situadas a [[Bakó]], capital de la [[Azerbaitjan|Republica d'Azerbaitjan]]<ref>{{Ligam web|url=https://students.az/ru/university|títol=Список университетов и институтов Азербайджана|sit=Students.az}} {{ru}}</ref><ref>{{Ligam web|url=https://www.ourbaku.com/index.php/%D0%92%D1%8B%D1%81%D1%88%D0%B8%D0%B5_%D1%83%D1%87%D0%B5%D0%B1%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D0%B7%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F_%D0%91%D0%B0%D0%BA%D1%83|títol=Высшие учебные заведения Баку|sit=www.ourbaku.com}} {{ru}}</ref>. == Universitats estatalas == {| class="wikitable" |'''Nom''' |'''An de estableción''' |'''Informacion''' |'''Fotografia''' |- |[[Universitat Estatala de Bakó]] |[[1919]] |[http://www.bsu.edu.az/ Luòc web] | |- |[[Universitat Estatala del Petròli e Indústria d'Azerbaitjan]] |[[1920]] |[https://web.archive.org/web/20170410051342/http://www.asoiu.edu.az/az Luòc web] |[[Fichièr:Az..jpg|150x150px]] |- |[[Universitat Estatala Pedagogica d'Azerbaitjan]] |[[1921]] |[http://www.adpu.edu.az/index.php/az/ Luòc web] |[[Fichièr:Building of Azerbaijan State Pedagogical University.jpg|150x150px]] |- |[[Universitat de Medecina d'Azerbaitjan]] |[[1930]] |[http://amu.edu.az/ Luòc web] | |- |[[Universitat Estatala d'Economia d'Azerbaitjan]] |[[1930]] |[https://web.archive.org/web/20071102034946/http://www.aseu.az/RU/index_ru.htm Lloc web] |[[Fichièr:Azerbaijan State Economic University main building.jpg|150x150px]] |- |[[Universitat Estatala de Cultura e Art d'Azerbaitjan]] |[[1945]] |[http://www.admiu.edu.az/ Luòc web] | |- |[[Universitat Eslava de Bakó]] |[[1946]] |[https://web.archive.org/web/20210913144632/https://bsu-uni.edu.az/ Luòc web] | |- |[[Universitat Tecnica d'Azerbaitjan]] |[[1950]] |[https://web.archive.org/web/20191110051956/http://www.aztu.edu.az/azp/ Luòc web] | |- |[[Universitat de Lengas d'Azerbaitjan]] |[[1973]] |[http://www.adu.edu.az/ Luòc web] |[[Fichièr:Universtitetinbaku.JPG|150x150px]] |- |[[Universitat d'Arquitectura e Bastiment d'Azerbaitjan]] |[[1975]] |[https://web.archive.org/web/20180527052715/http://azmiu.edu.az/ Luòc web] | |- |[[Universitat de Gojatas de Bakó]] |[[1992]] |[https://web.archive.org/web/20140517074128/http://bqu.az/ Luòc web] | |} == Academias estatalas == {| class="wikitable" |'''Nom''' |'''An d'establiment''' |'''Informacion''' |'''Fotografia''' |- |[[Academia Estatala de la Musica d'Azerbaitjan]] |[[1920]] |[http://musicacademy.edu.az/ Luòc web] | |- |[[Academia Estatala de Cultura Fisica e Espòrts d'Azerbaitjan]] |[[1930]] | | |- |[[Academia Nacionala d'Aviacion d'Azerbaitjan]] |[[1992]] |[https://web.archive.org/web/20200618170623/http://naa.az/ Luòc web] | |- |[[Aсademia Estatala Marina d'Azerbaitjan]] |[[1996]] |[http://www.adda.edu.az/ Luòc web] |[[Fichièr:Azerbaijan State Marine Academy.jpg|150x150px]] |- |[[Academia d'Administracion Publica de President de la Republica d'Azerbaidjan]] |[[1999]] |[http://dia.edu.az/ Luòc web] | |- |[[Academia Estatala d'Art d'Azerbaitjan]] |[[2000]] |[https://web.archive.org/web/20130101204301/http://adra.edu.az/ Luòc web] | |- |[[Academia Diplomatica d'Azerbaitjan]] |[[2006]] | | |} == Autres d'institucions d'ensenhament superiora == {| class="wikitable" |'''Nom''' |'''An d'establiment''' |'''Informacion''' |'''Fotografia''' |- |[[Escòla Militar Superior d'Azerbaidjan Heydar Aliyev]] |[[1920]] |[https://web.archive.org/web/20100403044902/http://www.aahm.edu.az/ Luòc web] | |- |[[Institucion de Formacion de Mèstres d'Azerbaitjan]] |[[1929]] | | |- |[[Academia Naval Superiora d'Azerbaitjan]] |[[1939]] | | |- |[[Institut Teatral d'Azerbaitjan M.A. Aliyev]] |[[1945]] | | |- |[[Academia de MSN Heydar Aliyev]] |[[1998]] | | |- |[[Institucion del Torisme d'Azerbaitjan]] |[[2006]] | | |- |Filial de Bakó d'[[Universitat Estatala de Moscòu|Universitat Estatala M.V. Lomonóssov de Moscòu]] |[[2008]] | | |- |[[Escòla Superiora del Petròli de Bakó]] |[[2011]] | | |- |[[Institucion de Teologia d'Azerbaitjan]] |[[2018]] | | |} == Universitats privadas == {| class="wikitable" |'''Nom''' |'''An d'establiment''' |'''Informacion''' |'''Fotografia''' |- |[[Universitat Khazar]] |[[1991]] |[http://www.khazar.org/ Luòc web] | |- |[[Universitat Occidentala]] |[[1991]] | | |- |[[Universitat d'Engenhariá de Bakó]] |[[1992]] | | |- |[[Universitat "Tefekkur"]] |[[1995]] | | |- |[[Universitat "Odlar Yurdu"]] |[[1995]] | | |- |[[Universitat d'Azerbaitjan]] |[[1997]] | | |} == Referéncias == <references/> [[Categoria:Universitat en Azerbaitjan|*]] ioqvab7wf1g72138jjbo1s1vo26gc6l 0 183990 2512673 2456837 2026-11-08T07:10:38Z InternetArchiveBot 43230 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.7) 2512673 wikitext text/x-wiki {{Projècte educatiu|Educacion}} {{ortografia}} {{Infobox Lenga |Lenga= |País= |regions=[[Mediterranèa]] orientala |personas= |n= |tipologia={{SVO}}<ref>{{Ref-libre |url=https://www.cambridge.org/core/journals/language-variation-and-change/article/abs/change-from-sov-to-svo-in-ancient-greek/CFFAE37FA1864D2BD9B5F63D272CACAB |títol=The change from SOV to SVO in Ancient Greek |editor=Cambridge University Press |nom=Ann |cognòm=Taylor |data=novembre de 2008}}</ref> |fam1=[[Lengas indoeuropèas]] |fam2=[[Lengas ellenicas]] |fam3=[[Micenèu]] |status= |academia= |iso-2=grc |iso-B= |iso-T= |iso-3=grc |iso-6= |iso-6P= |grop= |mòstra={{grèc ancian|Μῆνιν ἄειδε, θεὰ, Πηληιάδεω Ἀχιλῆος<br />οὐλομένην, ἣ μυρί’ Ἀχαιοῖς ἄλγε’ ἔθηκε,<br />πολλὰς δ’ ἰφθίμους ψυχὰς Ἄϊδι προῒαψεν<br />ἡρώων, αὐτοὺς δὲ ἑλώρια τεῦχε κύνεσσιν<br />οἰωνοῖσί τε πᾶσι· Διὸς δ’ ἐτελείετο βουλή·}}<br/> ''[[Iliada|Omèr, Iliada 1.1]] |espandida=I (lenga individuala) |tipe=Istoric |lenga= Ἀρχαία Ἑλληνική |imatge=Account_of_the_construction_of_Athena_Parthenos_by_Phidias.jpg|lengas filhas=[[grèc]] |legenda=Inscripcion annèxa de l'estatua d'Atena Parthénos dins lo Partenon, 440-439 av. }} Lo '''grèc ancian''' (var. '''grec ancian''', '''grègo ancian''') es una fòrma istorica de la [[Grèc (lenga)|lenga grèga]] parlada en [[Grècia antica]] e sas colonias (sègles XI aC a III aC). Es lo vector de la [[literatura grèga antica]] que produch fòrça òbras literàrias e scientificas d’influéncias durabla, coma l’''[[Iliada]]'' e l’''[[Odissèa]]'' attribuïdas dins l'Antiquitat al poèta legendari [[Omèr]]. Es l'ancessor del grèc koinè o grèc ellenistic (sègles III aC a III dC)<ref>{{Ref-web|títol=Greek language|url=https://www.britannica.com/topic/Greek-language#ref603471|òbra=Encyclopedia Britannica|lenga=en}}</ref> que se destria diferents dialèctes plan distinctes, lo mai utilizat èra l'[[Atic (dialècte)|atic]]. [[Fichièr:Magna_Graecia_ancient_colonies_and_dialects-fr.svg|vinheta|280x280px|Destriaments dels dialèctes del grèc ancian vèrs 400 aC en Grècia Granda.]] D'en primièr notada pel [[Lineari B|lineari B]], un [[sillabari]], la lenga grèga antica utiliza mai durablament l'[[alfabet grèc]], influenciat per l'[[alfabet fenician]]. Coma [[lenga fleccionala]], lo grèc ancian possedís [[Declinasons del grèc ancian|tres declinasons]] estructuradas segon cinc [[Cas gramatical|cas]], tres [[Genre gramatical|genres gramaticals]] (masculin, femenin e neutre) e tres [[Nombre gramatical|nombres]] (singular, dual, plurial). Los verbes grècs ancians an tres [[Diatèsi|diatèsis]] (activa, mejana e passiva) e son classificadas en dos grands sistèmas de conjugason que son [[Vocala tematica|tematics]] o atematics. La sintaxe es fòrça sopla. Lo grèc ancian aguèt una influéncia durabla sus fòrça lengas pendent e après l'Antiquitat, e fins a uèi. Fòrça mots foguèron manlevats del grèc ancian (de còps en passant pel [[latin]]). Aquesta lenga contunha d’èsser utilizada per fabregar de [[Neologisme|neologismes]], coma dins lo camp de las sciéncias. == Dialèctes == A l’origina, existissiá una granda varietat de [[Dialècte|dialèctes]], amassats en quatre grops: arcadochipriòta, dorian, eolian e ionian-atic<ref name="dialecte">{{harvsp|Vernhes|2016|id=vernhes|p=XI}}</ref>. Parlar ''del'' grèc ancian a pas grand sens quand se vòl referir a un dels idiòmas antics: dins los fachs, pasmens, ''lo'' grèc ancian designa l’[[Atic (dialècte)|atic]] (dialècte del grop ionian-atic), lenga de l’[[Democracia ateniana|Atenas antica]]. Es en efièch la lenga qu’es escricha la màger partida de la [[Literatura grèga|literatura grèga]] classica<ref name="dialecte" />. Pendent lo periòde ellenistic e la mescla de las populacions ellenofònas ne resultant, la [[Koinè|''Koinè'']], lenga comuna (es lo sens de l'adjectiu {{Grèc ancian|κοινός}}, {{Lang|grc-Latn|''koinós''}}) Eissit de diferents dialèctes del grop ionian-atic, s'impausèt progressivament al prejudici dels dialèctes, venent atal la ''[[Lingua franca|lingua franca]]'' de l’[[Antiquitat]], en concurréncia amb lo [[latin]]<ref name="dialecte" />. La ''koinè'' venguèt enseguida [[Lenga oficiala|lenga oficiala]] de l’[[Empèri Bizantin|Empèri roman d'Orient]] abans de contunhar d’evoluïr per far espelir lo [[Grèc modèrne|grèc modèrne]] de uèi<ref name="dialecte">{{harvsp|Vernhes|2016|id=vernhes|p=XI}}</ref>. == Escritura == La primièra forma d'escritura atestada per notar un dialècte grèc es lo [[Lineari B|lineari B]], un [[sillabari]] sens rapòrt amb l'[[Alfabet grèc|alfabet grèc]], servissent a transcriure lo [[micenian]], forma arcaïca d'un dialècte arcadoqupriòta utilizada en Grècia continentala e en [[Creta|Crèta]] entre gaireben 1550 e 1200 AbC. Entre 800 e 200 AbC., una escritura pròcha, lo sillabari chipriòta, foguèt utilizada a [[Chipre (illa)|Chipre]] per transcriure lo grèc e l'eteoquipriòta (una lenga non indo-europèa parcialament deschifradas, benlèu aparentada al [[lemnian]] e a l'[[etrusc]]). D’escrituras mai ancianas existèron en Grècia, mas aurián pas a estat utilizat a notar lo grèc: * lo lineari A (entre 1800 e 1450 AbC., en Crèta e dins d’illas Egèas) ; * lo cretés ieroglific (entre 1750 e 1600 AbC. en Crèta) ; * l disc de Faistos (datacion discutida) compòrta una escritura sens pas cap d’autre exemple ; * lo sillabari chipro-minoan, a vegada nomenat lineari C (entre 1500 e 1200 AbC., a Chipre), benlèu derivat del lineari A e possiblament a l'origina del sillabari chipriòta mai tardièr. Èra benlèu utilizat per notar una forma primitiva d'eteochipriòta. Totas aquestas escrituras èran benlèu de natura sillabica. Es enseguida l'[[Alfabet grèc|alfabet grèc]], eritat dels [[Fenicia|Fenicians]] e de lor alfabet, que foguèt utilizat jos diferentas versions (dichas epicoricas) a partir del sègle IX AbC. o del sègle VIII AbC. puèi foguèt normalizat e impausat al rèste del mond ellenofòn per Atenas en 403 AbC<ref>{{harvsp|Vernhes|2016|id=vernhes|p=1}}</ref>. Apondent de vocalas a aqueste [[Alfabet consonatic|abjad]] semitic, los Grècs son los inventors dels alfabets occidentals. En efièch, manlevat pels [[Etruscs]] (cf. [[Alfabet etrusc]]), que lo transmetèron als [[Empèri roman|Romans]], Que faguèron espelir l'[[Alfabet latin|alfabet latin]] mas tanben, sens passar pels Etruscs, à l'[[Alfabet gotic|alfabet gotic]], a l'[[Alfabet cirillic|alfabet cirillic]], a l'[[Alfabet còpte|alfabet còpte]], etc. Vejatz l'[[Istòria de l'alfabet grèc|istòria de l'alfabet grèc]] dins un article detalhat. == Fonologia == Lo grèc ancian est una lenga d’[[Accent de nautor|accent de nautor]] possedissent doas intonacions: aguda e circonflèxa<ref>{{harvsp|Vernhes|2016|id=vernhes|p=5}}</ref>. Se caracteriza tanben per un sistèma de aussi consonantas aspiradas e per un jòc d'oposicions de quantitats vocalicas. Existís diferentas règlas de [[sandhi]], intèrnes e extèrnes. Passant de l'[[Protoindoeuropèu|indoeuropèu comun]] al grèc ancian, la lenga subiguèt modificacions foneticas que las mai flagrantas son descrichas per la [[Lei de Grassmann|lei de Grassmann]], la [[Lei d'Osthoff|lei d'Osthoff]] e le [[Lei de Rix|lei de Rix]]. Mai se nòta que permet de tornar dins fòrça escasenças la coloracion de las laringalas indoeuropèas. Fin finala, es una [[Isoglosa centum-satem|lenga centum]]. == Gramatica == === Morfologia === Coma d’autras [[Indoeuropèu|lengas indoeuropèas]] ancianas, lo grèc es nautament [[Lenga flexionala|flexional]]. En mai de l'utilisation de [[Desinéncia|desinéncias]], lo grèc se caracteriza per de procediments eritat de l'indoeuropèu comun coma l'[[Alternança vocalica|alternança vocalica]] e l'utilizacion del[[Redoblament (lingüistica)|redoblament]]. ==== Sistèma nominal ==== {{Article detalhat|Declinasons del grèc ancian}}Los noms possedisson cinc [[Cas gramatical|cas]] ([[nominatiu]], [[vocatiu]], [[Accusatiu|accusatiu,]] [[genitiu]] e [[datiu]])<ref name="cas">{{harvsp|Vernhes|2016|id=vernhes|p=17-18}}</ref>, tres [[Genre gramatical|genres]] (masculin, feminin e neutre)<ref>{{harvsp|Vernhes|2016|id=vernhes|p=26}}</ref> e tres [[Nombre gramatical|nombres]] (singular, dual, plural)<ref>{{harvsp|Vernhes|2016|id=vernhes|p=21}}</ref>. Lo grèc modèrne utiliza pas pus lo datiu, Levat unas expressions coma ''en taxei'', mas los autres cas demoran mai sovent. I a tres grands tipes de declinasons, pels noms e adjectius (tipe en -α / -η, tipe [[Vocala tematica|tematic]] en -ος e tipe atematic), que possedisson de sostipes. Los pronoms seguisson un sistèma que lor es pròpre e que, avent influenciat los tipes nominals, ne son pas plan alunhats. ==== Sistèma verbal ==== {{Article detalhat|Conjugasons del grèc ancian}}Los vèrbes an tres [[Diatèsi|voces]] (activa, mejana e passiva), tres [[Persona (gramatica)|personas]] e tres [[Nombre gramatical|nombres]]<ref name="verbes">{{harvsp|Vernhes|2016|id=vernhes|p=30}}</ref>. Se conjugan segon sièis [[Mòde (gramatica)|mòdes]] : quatre personals ([[Indicatiu (gramatica)|indicatiu]], [[Imperatiu (gramatica)|imperatiu]], [[Subjonctiu (gramatica)|subjonctiu]] e [[Optatifu (gramatica)|optatiu]]) e dos impersonal ([[infinitiu]] e [[Participi (gramatica)|participi]])<ref name="verbes" />. Existís set [[Temps (gramatica)|temps]] ([[Present (gramatica)|present]], [[Imperfièch (gramatica)|imperfièch]], aorist, [[Futur (gramatica)|futur simple]], [[Perfach (gramatica)|perfach]], [[Plus que perfach|plus que perfach]], e [[Futur anterior|futur anterior]], los dos darrièrs essent rarament utilizats), que pasmens existisson pas a totes los mòdes. En mai del temps, lo verbe exprimís subretot tres aspèctes ([[Aspècte perfectiu/imperfectiu|aspècte perfectiu/imperfectiu]] e estatic)<ref name="verbes">{{harvsp|Vernhes|2016|id=vernhes|p=30}}</ref> e, coma totas la lengas, diferents mòde de procès ([[incoatiu]], [[iteratiu]], [[frequentatiu]], etc.). Sol l'indicatiu marca lo temps; als autres mòdes, ces l'aspècte qu’es mai sovent indicat Existís doas grandas categorias de conjugason: las [[Vocala tematica|tematicas]] (o ''vèrbes en -ω'') e las atematicas (dich ''vèrbes en -μι'')<ref>{{harvsp|Vernhes|2016|id=vernhes|p=31}}</ref> : los vèrbes tematics se caracterizan per la preséncia d'una vocala abans la desinéncia, absenta dins los vèrbes atematics. Aquestas categorias se divisan en un grand nombre de soscategorias. Lo sistèma verbal es plan complèxe que la flexion utiliza fòrça procediments coma l'alternança vocalica, la sufixacion pel jòc de desinéncias, l'utilizacion d'una vocala tematica, coma l'aument e lo [[Redoblament (lingüistica)|redoblament]]. A totes aquestes procediments s’apondon de modificacions foneticas importantas al sel d'un mèsme [[paradigma]]. === Sintaxe === Tot aquò es indicatiu, que al biais de fòrça lengas flexionalas, lo grèc ancian ten un granda libertat dins la plaça dels grops. Pels vèrbes, lo grèc plaça sovent lo verbe en fin de proposicion, que siá la principala o subordonada, mas plan mens sistematicament que lo latin. Existís una excepcion pels imperatius e los vèrbes de torn impersonal (coma lo verbe « èsser »: ''ἐστί'', « es ») que son mai sovent al començament de proposition. Règla del genitiu enclavat: le genitiu se plaça just après l’article, es adire entre l’article e lo mot designant lo possessor, o après repeticion de l’article<ref>{{harvsp|Vernhes|2016|id=vernhes|p=18}}</ref>. Dins lo grop nominal « lo filh del ciutadan » s’escriu en grèc: ''Ὁ τοῦ πολίτου υἱός'', literalament « lo del ciutadan filh » ; mas es tanben possible de posicionar lo genitiu après repeticion de l'article, per exemple : ''Ὁ υἱός ὁ τοῦ πολίτου'', « lo filh lo del ciutadan ». L’adjectiu, el, se plaça mai sovent entre l'article e lo nom (τὸ μικρὸν ἄνθος : la pichona flor), o alara après lo nom amb una repeticion de l’article (''τὸ ἄνθος τὸ μικρόν'', literalament « la flor la pichona »). == Influéncia del grèc ancian sus las lengas modèrnas == [[Fichièr:Beginning_Odyssey.svg|vinheta|Los nòus primièrs vèrs de l’''[[Odissèa]]'' d'[[Omèr]].]] === Mots sabents e radicals grècs === Un grand nombre de mots en [[latin]], e lengas latinas son d'origina grèga, e la majoritat dels [[Neologisme|neologismes]] sabents utilizats pel monde es bastida sus de radicals grècs (sobent mesclat de radicals latins). === Mots corrents === De mots coma « botica », « caractèr » ou « [[burre]] » vendrián del grèc ancian, passats pel latin. Patiguèron de las meteissas [[Modificacion fonetica|modificacions foneticas]] que los autres mots eiretats e son ara plan alunhats de lor etimon grècs que cal reconéisser rèire cadun d’aquestes: {{Grèc ancian|ἀποθήκη}}, {{Lang|grc-Latn|''apothếkê''}} ; {{Grèc ancian|χαρακτήρ}}, {{Lang|grc-Latn|''kharaktếr''}} et {{Grèc ancian|βούτυρον}}, {{Lang|grc-Latn|''boúturon''}}. === Lo dedal sincròn del còsmos politic === Vaquí un exemple per illustrar l’omnipreséncia del grèc dis las lengas occidentalas, un tèxte de [[Xenofon Zolotas]] (Ξενοφών Ζολώτας) que cada mot (levat los mots-otils) es d’origina grèga:{{Citacion blòt|Kyrie, sens apostrofar ma retorica dins l’emfasi e la pletòra, analizarai elipticament, sens pas cap de gallicisme, lo dedal sincròn del còsmos politic caracterizat per de sindròmes de crisi paralisant l’organizacion sistematica de nòstra economia. Sèm periodicament esceptics e neurastenics fàcia a aquestes paroxismes perifrastics, aquesta bolimia dels demagògs, aquestas iperbòlas, aquestas paradòxas ipocritas e cinicas que simbolizan una democracia anacronica e caotica. Los fenomèns fantastics que nos son profetizats per l’epòca astronomica destronaràn los programas raquitics, ibrids e esporadics de nòstre cicle atomic. Sola una panacèa autentica e draconiana metamorfosarà aquesta agonia prodròme de l’apocalipsi e una genèsi omològa del Fènix. Los economistas tecnocratas seràn los estratègis d’un teatre polemic e dinamic e non pas los proselitas del marasme. Autoctòns ellenistics, dins una apologia catartica, salmodiem los teorèmas de la democracia tesaurizanta e eroïca, siam allergics als parasitas allogèns que los sofismes tròp ialins an pas qu’una pseudodialectica. En epilòg a aquestas agapas, mon amfòra a l’apogèu, profetizi tota euforia e apoteòsi a Sènher Giscard d’Estanh, prototipe entosiasmant de la neo-ortodoxia economica e simbòl de la palingenesia de son etnia gallica.}} == Annèxes == === Bibliografia === ==== Diccionari del grèc ancian ==== * Henri Estienne, ''Thesaurus linguæ græcæ'', 1572. * Anatole Bailly (dir.), ''Dictionnaire grec-français'', Paris, Hachette, 1895. [https://web.archive.org/web/20230629065710/http://gerardgreco.free.fr/IMG/pdf/bailly-2020-hugo-chavez-2023-02-28.pdf Edicion numerica dicha ''Hugo Chávez'' en 2023]. ==== Gramaticas del grèc ancian ==== * Éloi Ragon, ''Grammaire grecque'', Paris, De Gigord, 1889 (édition refondue par A. Dain, J. De Foucault et P. Poulain en 1951). * Jean Allard et F. de Feuillâtre, ''Grammaire grecque'', Paris, Hachette, 1944 (deuxième version refondue en 1963). * A. L. Sihler, ''New Comparative Grammar of Greek and Latin'', Oxford, Oxford University Press, 1995. * Ch. Van de Vorst, ''Grammaire grecque'', H. Dessain, 1987, {{ISBN|2-502-07001-5}} ==== Sus la sintaxi del grèc ancian ==== * Jean Humbert, ''Syntaxe grecque'', Paris, Klincksieck, 1945 (3e éd. 1960). * Marcel Bizos, ''Syntaxe grecque'', Paris, Vuibert, 1947. ==== Manuals de grèc ancian ==== * Jean-Victor Vernhes, ἕρμαιον : Initiation au grec ancien, Paris, Éditions Ophrys,‎ 2016 (1re éd. 1994), 421 p. (<nowiki>ISBN 978-2-7080-0728-4</nowiki>). . ==== Sus l'accentuacion grèga ==== * Michel Lejeune, ''Précis d'accentuation grecque'', Paris, Hachette, 1945. ==== Sus las particulas grègas ==== * John Dewar Denniston, ''Greek Particles'', Oxford, Clarendon Press, 1934 (2e éd. 1954). ==== Estudis de linguistica sul grèc ancian ==== * Pierre Chantraine, ''Dictionnaire étymologique de la langue grecque'', Paris, Klincksieck, 1968 (3e éd., 1980 ; nouvelle éd. avec un supplément, 2009). * Charles de Lamberterie, « Le grec ancien », dans ''Dictionnaire des langues'', Paris, PUF, 2011, p. 487–498. * M. Meier-Brügger, ''Griechische Sprachwissenschaft'', 2 vol., Berlin, Walter de Gruyter, 1992. * Antoine Meillet, ''Aperçu d'une histoire de la langue grecque'', 4e éd., Paris, Hachette, 1935 (1re éd., 1913). * J. Perrot, « Le grec ancien », dans ''Le langage'', sous la dir. de A. Martinet, Paris, Gallimard (La Pléiade), 1968, p. 906–928. ==== Obratge grand public ==== * (it) Andrea Marcolongo, La lingua geniale : 9 ragioni per amare il greco, GLF editori Laterza, 2016 (<nowiki>ISBN 9788858125250</nowiki>, OCLC 981545565), traduit en français sous le titre ''La Langue géniale. 9 bonnes raisons d'aimer le grec''. * Bernard Sergent, ''Notre grec de tous les jours. Petit dictionnaire pour un usage quotidien'', Imago, 2017. === Articles connèxes === * [[dialèctes del grèc ancian]] * [[declinasons del grèc ancian]] * [[conjugasons del grèc ancian]] * [[Alfabet grèc]] * [[Numeracion grèga]] * [[literatura grèga]] * [[Lenga mòrta]] === Lien externe === * [https://web.archive.org/web/20170713100215/http://juxta.free.fr/ Les Auteurs latins, Les Auteurs grecs] - Nombreux textes latins et grecs en juxtalinéaire (c'est-à-dire avec une traduction phrase par phrase). == Referéncias == <references responsive=""></references> [[Categoria:Portal:Lengas/Articles ligats]] [[Categoria:Inventari de lengas]] [[Categoria:Lenga ellenica]] [[Categoria:Lenga flexionala]] [[Categoria:Lenga SVO]] [[Categoria:Lenga mòrta]] [[Categoria:Pàgines amb traduccions sense revisar]] 3tudvnn0rrbwlfejp5893z75xmynyf8 0 201765 2512699 2512353 2026-11-08T10:17:01Z Jiròni 239 2512699 wikitext text/x-wiki [[File:James Talarico Press Conference (cropped).jpg|vinheta|Talarico en 2025.]] '''James Dell Talarico''' es un politician e ensenhant qu'es lo [[Senat dels Estats Units d'America|senator american]] de [[Tèxas]]. Membre del [[Partit Democrata (Estats Units)|Partit Democrata]], serviguèt come membre del [[Cambra dels Representants de Tèxas]] de [[2018]] a [[2027]]. Nascut a [[Round Rock (Tèxas)|Round Rock]], [[Tèxas]], lo [[17 de mai]] de [[1989]], Talarico es diplomat de l'[[Universitat de Tèxas a Austin]] e de l'[[Universitat de Harvard]]. Abans de se lançar en politica, ensenhèt l'anglés al collègi e dirigiguèt un associacion de tòca non lucrativa del sector de l'educacion. Efectua son quatren mandat a la [[Cambra dels Representants de Tèxas]], après foguèt elegit pel primièr còp en [[2018]]. Parallelament a son mandat, Talarico entreprenguèt un master en teologia al seminari teologica presbitèri d'Austin. Talarico es descrich coma un [[Populisme d'esquèrra|populista]] influenciat per l'[[etica crestiana]].<!--<ref name="Reference-12">{{Cite news |cognòm=McGaughy |nom=Lauren |data=2026-08-06 |títol=Paxton and Talarico Offer Diverging Paths on Affordability |url=https://www.nytimes.com/2026/08/06/us/texas-senate-talarico-paxton-taxes.html |consulta=2026-09-18 |work=[[The New York Times]] |lenga=en |issn=0362-4331 |quote=Economists from both parties said Mr. Talarico's plan was solidly Democratic with a populist bent}}<br>{{Cite news |cognòm=Shaw |nom=Mack |data=2026-05-26 |títol=Talarico calls Paxton 'most corrupt politician in America' after runoff win |url=https://www.fox7austin.com/election/talarico-paxton-reaction-corrupt-runoff |consulta=2026-09-18 |editor=[[KTBC (TV)]] |lenga=en-US |quote=Talarico stands on a progressive populist campaign that is focused on increasing taxes on billionaires and strengthening public education. |archive-url=https://web.archive.org/web/20260918213243/https://www.fox7austin.com/election/talarico-paxton-reaction-corrupt-runoff |archive-data=2026-09-18 |url-status=live}}<br>{{Cite news |cognòm= Brownstein |nom= Ronald |data= 2026-05-31 |títol= A populist will win the Texas Senate race. The question is, which one? |url= https://www.cnn.com/2026/05/31/politics/paxton-talarico-texas-senate-race-analysis |consulta= 2026-09-18 |editor= CNN |lenga= en |quote= The offsetting appeal of Paxton's cultural, and Talarico's economic, populism may play out more visibly among Latino voters than any other major Texas group. |archive-url= https://web.archive.org/web/20260904223028/https://www.cnn.com/2026/05/31/politics/paxton-talarico-texas-senate-race-analysis |archive-data=2026-09-04 |url-status= live}}</ref>--><ref name= "Reference-1">{{Ligam web |cognòm= Guo |nom= Kayla |data= 2025-09-16 |títol= Talarico brings progressive view of religion to Senate bid |url= https://www.texastribune.org/2025/09/16/james-talarico-texas-senate-democrat-religion-christianity-viral/ |consulta= 2026-04-06 |sitweb= The Texas Tribune |lenga= en}}<br>{{Ligam web |data= 2026-02-06 |títol= The Audience(s) for James Talarico's Progressive Christianity in the Democratic Primary |url= https://texaspolitics.utexas.edu/blog/the-audience-s-for-james-talarico-s-progressive-christianity-in-the-democratic-primary-2 |consulta= 2026-10-22 |sitweb= The Texas Politics Project |lenga= en |archive-url= https://web.archive.org/web/20261022135709/https://texaspolitics.utexas.edu/blog/the-audience-s-for-james-talarico-s-progressive-christianity-in-the-democratic-primary-2 |archive-data= 2026-10-22 |url-status= live}}<br>{{Ligam web |cognòm1=Vassallo |nom1=Justin |títol=A Different Kind of Populist |url=https://www.commonwealmagazine.org/vassallo-talarico-texas-senate-populism-paxton |sitweb= www.commonwealmagazine.org |consulta=October 30, 2026 |lenga=en |data=2026-07-02}}</ref> En 2025, anoncèt sa candidatura a las eleccions senatorialas americanas de [[2026]]. Batèt la representanta [[Jasmine Crockett]] dins las primàrias democratas e lo candidat republican [[Ken Paxton]] dins l'eleccion generala. Es lo primièr democrata de ganhar l'eleccion senatoriala a Tèxas dempuèi [[1988]].<ref>{{Ligam web |cognòm1=Miroff |nom1=Matt |cognòm2=Viser |nom2=Nick |data=2026-11-03 |títol=How Texas Turned Blue |url=https://www.theatlantic.com/politics/2026/11/talarico-hinojosa-texas-musk/689268/ |consulta=2026-11-04 |sitweb=The Atlantic |lenga=en}}</ref> ==Referéncias== {{Referéncias}} {{Multibendèl|Portal biografia|Portal politica|Portal Estats Units d'America}} {{Autoritats}} {{ORDENA:Talarico, James}} [[Categoria:Naissença en 1989]] [[Categoria:Naissença en Tèxas]] [[Categoria:Personalitat politica de Tèxas]] 7rtkl832pxukju16co3bi39xva6bsws 2512700 2512699 2026-11-08T10:17:15Z Jiròni 239 2512700 wikitext text/x-wiki [[File:James Talarico Press Conference (cropped).jpg|vinheta|Talarico en 2025.]] '''James Dell Talarico''' es un politician e ensenhant qu'es lo [[Senat dels Estats Units d'America|senator american]] de [[Tèxas]]. Membre del [[Partit Democrata (Estats Units)|Partit Democrata]], serviguèt coma membre del [[Cambra dels Representants de Tèxas]] de [[2018]] a [[2027]]. Nascut a [[Round Rock (Tèxas)|Round Rock]], [[Tèxas]], lo [[17 de mai]] de [[1989]], Talarico es diplomat de l'[[Universitat de Tèxas a Austin]] e de l'[[Universitat de Harvard]]. Abans de se lançar en politica, ensenhèt l'anglés al collègi e dirigiguèt un associacion de tòca non lucrativa del sector de l'educacion. Efectua son quatren mandat a la [[Cambra dels Representants de Tèxas]], après foguèt elegit pel primièr còp en [[2018]]. Parallelament a son mandat, Talarico entreprenguèt un master en teologia al seminari teologica presbitèri d'Austin. Talarico es descrich coma un [[Populisme d'esquèrra|populista]] influenciat per l'[[etica crestiana]].<!--<ref name="Reference-12">{{Cite news |cognòm=McGaughy |nom=Lauren |data=2026-08-06 |títol=Paxton and Talarico Offer Diverging Paths on Affordability |url=https://www.nytimes.com/2026/08/06/us/texas-senate-talarico-paxton-taxes.html |consulta=2026-09-18 |work=[[The New York Times]] |lenga=en |issn=0362-4331 |quote=Economists from both parties said Mr. Talarico's plan was solidly Democratic with a populist bent}}<br>{{Cite news |cognòm=Shaw |nom=Mack |data=2026-05-26 |títol=Talarico calls Paxton 'most corrupt politician in America' after runoff win |url=https://www.fox7austin.com/election/talarico-paxton-reaction-corrupt-runoff |consulta=2026-09-18 |editor=[[KTBC (TV)]] |lenga=en-US |quote=Talarico stands on a progressive populist campaign that is focused on increasing taxes on billionaires and strengthening public education. |archive-url=https://web.archive.org/web/20260918213243/https://www.fox7austin.com/election/talarico-paxton-reaction-corrupt-runoff |archive-data=2026-09-18 |url-status=live}}<br>{{Cite news |cognòm= Brownstein |nom= Ronald |data= 2026-05-31 |títol= A populist will win the Texas Senate race. The question is, which one? |url= https://www.cnn.com/2026/05/31/politics/paxton-talarico-texas-senate-race-analysis |consulta= 2026-09-18 |editor= CNN |lenga= en |quote= The offsetting appeal of Paxton's cultural, and Talarico's economic, populism may play out more visibly among Latino voters than any other major Texas group. |archive-url= https://web.archive.org/web/20260904223028/https://www.cnn.com/2026/05/31/politics/paxton-talarico-texas-senate-race-analysis |archive-data=2026-09-04 |url-status= live}}</ref>--><ref name= "Reference-1">{{Ligam web |cognòm= Guo |nom= Kayla |data= 2025-09-16 |títol= Talarico brings progressive view of religion to Senate bid |url= https://www.texastribune.org/2025/09/16/james-talarico-texas-senate-democrat-religion-christianity-viral/ |consulta= 2026-04-06 |sitweb= The Texas Tribune |lenga= en}}<br>{{Ligam web |data= 2026-02-06 |títol= The Audience(s) for James Talarico's Progressive Christianity in the Democratic Primary |url= https://texaspolitics.utexas.edu/blog/the-audience-s-for-james-talarico-s-progressive-christianity-in-the-democratic-primary-2 |consulta= 2026-10-22 |sitweb= The Texas Politics Project |lenga= en |archive-url= https://web.archive.org/web/20261022135709/https://texaspolitics.utexas.edu/blog/the-audience-s-for-james-talarico-s-progressive-christianity-in-the-democratic-primary-2 |archive-data= 2026-10-22 |url-status= live}}<br>{{Ligam web |cognòm1=Vassallo |nom1=Justin |títol=A Different Kind of Populist |url=https://www.commonwealmagazine.org/vassallo-talarico-texas-senate-populism-paxton |sitweb= www.commonwealmagazine.org |consulta=October 30, 2026 |lenga=en |data=2026-07-02}}</ref> En 2025, anoncèt sa candidatura a las eleccions senatorialas americanas de [[2026]]. Batèt la representanta [[Jasmine Crockett]] dins las primàrias democratas e lo candidat republican [[Ken Paxton]] dins l'eleccion generala. Es lo primièr democrata de ganhar l'eleccion senatoriala a Tèxas dempuèi [[1988]].<ref>{{Ligam web |cognòm1=Miroff |nom1=Matt |cognòm2=Viser |nom2=Nick |data=2026-11-03 |títol=How Texas Turned Blue |url=https://www.theatlantic.com/politics/2026/11/talarico-hinojosa-texas-musk/689268/ |consulta=2026-11-04 |sitweb=The Atlantic |lenga=en}}</ref> ==Referéncias== {{Referéncias}} {{Multibendèl|Portal biografia|Portal politica|Portal Estats Units d'America}} {{Autoritats}} {{ORDENA:Talarico, James}} [[Categoria:Naissença en 1989]] [[Categoria:Naissença en Tèxas]] [[Categoria:Personalitat politica de Tèxas]] 91tu16rv5ml2ctww0e5b7xq8ba3pmcm 2512701 2512700 2026-11-08T10:17:44Z Jiròni 239 2512701 wikitext text/x-wiki [[File:James Talarico Press Conference (cropped).jpg|vinheta|Talarico en 2025.]] '''James Dell Talarico''' es un politician e ensenhant qu'es lo [[Senat dels Estats Units d'America|senator american]] de [[Tèxas]]. Membre del [[Partit Democrata (Estats Units)|Partit Democrata]], serviguèt coma membre del [[Cambra dels Representants de Tèxas]] de [[2018]] a [[2027]]. Nascut a [[Round Rock (Tèxas)|Round Rock]], [[Tèxas]], lo [[17 de mai]] de [[1989]], Talarico es diplomat de l'[[Universitat de Tèxas a Austin]] e de l'[[Universitat de Harvard]]. Abans de se lançar en politica, ensenhèt l'anglés al collègi e dirigiguèt una associacion de tòca non lucrativa del sector de l'educacion. Efectua son quatren mandat a la [[Cambra dels Representants de Tèxas]], après foguèt elegit pel primièr còp en [[2018]]. Parallelament a son mandat, Talarico entreprenguèt un master en teologia al seminari teologica presbitèri d'Austin. Talarico es descrich coma un [[Populisme d'esquèrra|populista]] influenciat per l'[[etica crestiana]].<!--<ref name="Reference-12">{{Cite news |cognòm=McGaughy |nom=Lauren |data=2026-08-06 |títol=Paxton and Talarico Offer Diverging Paths on Affordability |url=https://www.nytimes.com/2026/08/06/us/texas-senate-talarico-paxton-taxes.html |consulta=2026-09-18 |work=[[The New York Times]] |lenga=en |issn=0362-4331 |quote=Economists from both parties said Mr. Talarico's plan was solidly Democratic with a populist bent}}<br>{{Cite news |cognòm=Shaw |nom=Mack |data=2026-05-26 |títol=Talarico calls Paxton 'most corrupt politician in America' after runoff win |url=https://www.fox7austin.com/election/talarico-paxton-reaction-corrupt-runoff |consulta=2026-09-18 |editor=[[KTBC (TV)]] |lenga=en-US |quote=Talarico stands on a progressive populist campaign that is focused on increasing taxes on billionaires and strengthening public education. |archive-url=https://web.archive.org/web/20260918213243/https://www.fox7austin.com/election/talarico-paxton-reaction-corrupt-runoff |archive-data=2026-09-18 |url-status=live}}<br>{{Cite news |cognòm= Brownstein |nom= Ronald |data= 2026-05-31 |títol= A populist will win the Texas Senate race. The question is, which one? |url= https://www.cnn.com/2026/05/31/politics/paxton-talarico-texas-senate-race-analysis |consulta= 2026-09-18 |editor= CNN |lenga= en |quote= The offsetting appeal of Paxton's cultural, and Talarico's economic, populism may play out more visibly among Latino voters than any other major Texas group. |archive-url= https://web.archive.org/web/20260904223028/https://www.cnn.com/2026/05/31/politics/paxton-talarico-texas-senate-race-analysis |archive-data=2026-09-04 |url-status= live}}</ref>--><ref name= "Reference-1">{{Ligam web |cognòm= Guo |nom= Kayla |data= 2025-09-16 |títol= Talarico brings progressive view of religion to Senate bid |url= https://www.texastribune.org/2025/09/16/james-talarico-texas-senate-democrat-religion-christianity-viral/ |consulta= 2026-04-06 |sitweb= The Texas Tribune |lenga= en}}<br>{{Ligam web |data= 2026-02-06 |títol= The Audience(s) for James Talarico's Progressive Christianity in the Democratic Primary |url= https://texaspolitics.utexas.edu/blog/the-audience-s-for-james-talarico-s-progressive-christianity-in-the-democratic-primary-2 |consulta= 2026-10-22 |sitweb= The Texas Politics Project |lenga= en |archive-url= https://web.archive.org/web/20261022135709/https://texaspolitics.utexas.edu/blog/the-audience-s-for-james-talarico-s-progressive-christianity-in-the-democratic-primary-2 |archive-data= 2026-10-22 |url-status= live}}<br>{{Ligam web |cognòm1=Vassallo |nom1=Justin |títol=A Different Kind of Populist |url=https://www.commonwealmagazine.org/vassallo-talarico-texas-senate-populism-paxton |sitweb= www.commonwealmagazine.org |consulta=October 30, 2026 |lenga=en |data=2026-07-02}}</ref> En 2025, anoncèt sa candidatura a las eleccions senatorialas americanas de [[2026]]. Batèt la representanta [[Jasmine Crockett]] dins las primàrias democratas e lo candidat republican [[Ken Paxton]] dins l'eleccion generala. Es lo primièr democrata de ganhar l'eleccion senatoriala a Tèxas dempuèi [[1988]].<ref>{{Ligam web |cognòm1=Miroff |nom1=Matt |cognòm2=Viser |nom2=Nick |data=2026-11-03 |títol=How Texas Turned Blue |url=https://www.theatlantic.com/politics/2026/11/talarico-hinojosa-texas-musk/689268/ |consulta=2026-11-04 |sitweb=The Atlantic |lenga=en}}</ref> ==Referéncias== {{Referéncias}} {{Multibendèl|Portal biografia|Portal politica|Portal Estats Units d'America}} {{Autoritats}} {{ORDENA:Talarico, James}} [[Categoria:Naissença en 1989]] [[Categoria:Naissença en Tèxas]] [[Categoria:Personalitat politica de Tèxas]] 6txs1k7hs7ugt0m7eeakua2jccz7u1p 2512702 2512701 2026-11-08T10:32:56Z Jiròni 239 2512702 wikitext text/x-wiki [[File:James Talarico Press Conference (cropped).jpg|vinheta|Talarico en 2025.]] '''James Dell Talarico''' es un politician e ensenhant qu'es lo [[Senat dels Estats Units d'America|senator american]] de [[Tèxas]]. Membre del [[Partit Democrata (Estats Units)|Partit Democrata]], serviguèt coma membre del [[Cambra dels Representants de Tèxas]] de [[2018]] a [[2027]]. Nascut a [[Round Rock (Tèxas)|Round Rock]], [[Tèxas]], lo [[17 de mai]] de [[1989]], Talarico es diplomat de l'[[Universitat de Tèxas a Austin]] e de l'[[Universitat de Harvard]]. Abans de se lançar en politica, ensenhèt l'anglés al collègi e dirigiguèt una associacion de tòca non lucrativa del sector de l'educacion. Efectua son quatren mandat a la [[Cambra dels Representants de Tèxas]], après son eleccion pel primièr còp en [[2018]]. Parallelament a son mandat, Talarico entreprenguèt un master en teologia al seminari teologica presbitèri d'Austin. Talarico es descrich coma un [[Populisme d'esquèrra|populista]] influenciat per l'[[etica crestiana]].<!--<ref name="Reference-12">{{Cite news |cognòm=McGaughy |nom=Lauren |data=2026-08-06 |títol=Paxton and Talarico Offer Diverging Paths on Affordability |url=https://www.nytimes.com/2026/08/06/us/texas-senate-talarico-paxton-taxes.html |consulta=2026-09-18 |work=[[The New York Times]] |lenga=en |issn=0362-4331 |quote=Economists from both parties said Mr. Talarico's plan was solidly Democratic with a populist bent}}<br>{{Cite news |cognòm=Shaw |nom=Mack |data=2026-05-26 |títol=Talarico calls Paxton 'most corrupt politician in America' after runoff win |url=https://www.fox7austin.com/election/talarico-paxton-reaction-corrupt-runoff |consulta=2026-09-18 |editor=[[KTBC (TV)]] |lenga=en-US |quote=Talarico stands on a progressive populist campaign that is focused on increasing taxes on billionaires and strengthening public education. |archive-url=https://web.archive.org/web/20260918213243/https://www.fox7austin.com/election/talarico-paxton-reaction-corrupt-runoff |archive-data=2026-09-18 |url-status=live}}<br>{{Cite news |cognòm= Brownstein |nom= Ronald |data= 2026-05-31 |títol= A populist will win the Texas Senate race. The question is, which one? |url= https://www.cnn.com/2026/05/31/politics/paxton-talarico-texas-senate-race-analysis |consulta= 2026-09-18 |editor= CNN |lenga= en |quote= The offsetting appeal of Paxton's cultural, and Talarico's economic, populism may play out more visibly among Latino voters than any other major Texas group. |archive-url= https://web.archive.org/web/20260904223028/https://www.cnn.com/2026/05/31/politics/paxton-talarico-texas-senate-race-analysis |archive-data=2026-09-04 |url-status= live}}</ref>--><ref name= "Reference-1">{{Ligam web |cognòm= Guo |nom= Kayla |data= 2025-09-16 |títol= Talarico brings progressive view of religion to Senate bid |url= https://www.texastribune.org/2025/09/16/james-talarico-texas-senate-democrat-religion-christianity-viral/ |consulta= 2026-04-06 |sitweb= The Texas Tribune |lenga= en}}<br>{{Ligam web |data= 2026-02-06 |títol= The Audience(s) for James Talarico's Progressive Christianity in the Democratic Primary |url= https://texaspolitics.utexas.edu/blog/the-audience-s-for-james-talarico-s-progressive-christianity-in-the-democratic-primary-2 |consulta= 2026-10-22 |sitweb= The Texas Politics Project |lenga= en |archive-url= https://web.archive.org/web/20261022135709/https://texaspolitics.utexas.edu/blog/the-audience-s-for-james-talarico-s-progressive-christianity-in-the-democratic-primary-2 |archive-data= 2026-10-22 |url-status= live}}<br>{{Ligam web |cognòm1=Vassallo |nom1=Justin |títol=A Different Kind of Populist |url=https://www.commonwealmagazine.org/vassallo-talarico-texas-senate-populism-paxton |sitweb= www.commonwealmagazine.org |consulta=October 30, 2026 |lenga=en |data=2026-07-02}}</ref> En 2025, anoncèt sa candidatura a las eleccions senatorialas americanas de [[2026]]. Batèt la representanta [[Jasmine Crockett]] dins las primàrias democratas e lo candidat republican [[Ken Paxton]] dins l'eleccion generala. Es lo primièr democrata de ganhar l'eleccion senatoriala a Tèxas dempuèi [[1988]].<ref>{{Ligam web |cognòm1=Miroff |nom1=Matt |cognòm2=Viser |nom2=Nick |data=2026-11-03 |títol=How Texas Turned Blue |url=https://www.theatlantic.com/politics/2026/11/talarico-hinojosa-texas-musk/689268/ |consulta=2026-11-04 |sitweb=The Atlantic |lenga=en}}</ref> ==Referéncias== {{Referéncias}} {{Multibendèl|Portal biografia|Portal politica|Portal Estats Units d'America}} {{Autoritats}} {{ORDENA:Talarico, James}} [[Categoria:Naissença en 1989]] [[Categoria:Naissença en Tèxas]] [[Categoria:Personalitat politica de Tèxas]] 626ngdjbez8lj7k4k9twojxze1dj26j 0 201766 2512616 2512324 2026-11-07T15:40:37Z Bertault34 59124 Mélenchon se ditz el meteis "populista" perque pensa defensar lo pòble, mès vertadièrament es un pauc mens simple... Mélenchon presenta pas generalament lo « pòble » coma un blòc unic e omogenèu, e afirma pas tanpauc exprimir dirèctament la volontat autentica del pòble entièr, e pense doncas que nos caldrià pas utilizar son imatge per representar lo populisme d'esquèrra 2512616 wikitext text/x-wiki Lo '''populisme d'esquèrra'''<ref group=nt>var. ''de senèstra, de gaucha, de mança'', etc.</ref> es una [[ideologia]] politica que combina las valors d'[[Esquèrra (politica)|esquèrra]] e los tèmas e la retorica del [[populisme]]. Aquesta retorica es sovent constituïda de sentiments [[anti-elitisme|anti-elitistas]], antisistèmas e parlant al nom dels "[[roturièr|petitas gents]]" contra los [[monopòli|monopòlis economics]].<ref name="AM p123">Albertazzi and McDonnell. "Twenty-First Century Populism: The Spectre of Western European Democracy". Palgrave Macmillan, 2008, p. 123.</ref> Abitualament, los tèmas importants pels populistas d'esquèrra comprenen l'anticapitalisme, la [[justícia sociala]], lo [[pacifisme]] e l'oposicion a la [[mondializacion]].<ref>{{Ref-publicacion|cognòm=Zaslove|nom=Andrej|data=junh de 2008|títol=Here to Stay? Populism as a New Party Type|òbra=European Review|volum=16|issue=3|paginas=319–336|doi=10.1017/S1062798708000288|s2cid=145702059|lenga=en}}</ref><ref>{{Ref-publicacion |cognòm1=Roth |nom1=Silke |títol=Introduction: Contemporary Counter-Movements in the Age of Brexit and Trump |òbra=Sociological Research Online |data=2018-04-17 |volum=23 |issue=2 |paginas=496–506 |doi=10.1177/1360780418768828 |doi-access=free |lenga=en }}</ref> La critica del [[capitalisme]] e de la [[mondializacion]] es ligada a d'[[Istòria militara dels Estats Units|operacions militaras impopularas dels Estats Units d'America]], mai que mai aquelas de l'[[Orient Mejan]].<ref>{{Ref-libre|cognòm1=Hartleb|nom1=Florian|data=2004|títol=Rechts- und Linkspopulismus. Eine Fallstudie anhand von Schill-Partei und PDS|trans-títol=Right and left populism. A case study based on Schill Party and PDS|lenga=de|editor=Wiesbaden|pagina=162}}</ref> L'esquèrra populista cèrca d'exclure pas los autres orizontalament, en s'apiejant sus d'ideals [[egalitarianisme|egalitaristas]]. Qualques cercaires parlan tanben de movements populistas d'[[nacionalisme d'esquèrra|esquèrra nacionalistas]], un trach expausat per la [[Revolucion Sandinista]] en [[Nicaragua]] o la [[Revolucion Bolivariana]] en [[Veneçuèla]]. A la diferéncia dels [[populisme de drecha|populistas de drecha]], los partits populistas d'esquèrra an tendéncia a sosténer los [[dreches de las minoritats]],<ref name="Mudde & Rovira Kaltwasser 2013">{{Ref-publicacion|cognòm1=Mudde|nom1=C.|cognòm2=Rovira Kaltwasser|nom2=C.|author-link2=Cristóbal Rovira|data=2013|títol=Exclusionary vs. inclusionary populism: comparing contemporary Europe and Latin America|òbra=Government and Opposition|volum=48|issue=2|paginas=147–174|doi=10.1017/gov.2012.11|doi-access=free|lenga=en}}</ref><ref>{{Ref-publicacion |cognòm1=Huber |nom1=Robert A. |cognòm2=Schimpf |nom2=Christian H. |year=2017 |url=https://www.cogitatiopress.com/politicsandgovernance/article/view/919/696 |url-access= |títol=On the Distinct Effects of Left-Wing and Right-Wing Populism on Democratic Quality |òbra=Politics and Governance |volum=5 |issue=4 |issn=2183-2463 |doi=10.17645/pag.v5i4.919 |doi-access=free |paginas=146–165 |citacion=First, on average we observe a substantial positive relationship between left-wing populist parties and minority rights, whereas we find negative effects for right-wing populist parties. [...] The most consistent finding across these additional checks is the positive association between left-wing populist parties and minority rights in comparison to right-wing populist parties, particularly in opposition.|hdl=20.500.11850/228385 |hdl-access=free |lenga=en }}</ref> e tanben una idèa de nacionalitat qu'es pas delimitada pel particularisme cultural o etnic.<ref>{{Ref-publicacion |nom1=Jacopo |cognòm=Custodi |an = 2020 |títol = Nationalism and populism on the left: The case of Podemos |url = https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/nana.12663 |jornal = Nations and Nationalism |volum = 27 |issue = 3 |paginas = 705–720 |doi = 10.1111/nana.12663|s2cid = 225127425 |hdl = 11384/136975 |hdl-access = free |lenga=en }}</ref> [[Bernie Sanders]] e [[Alexandria Ocasio-Cortez]], autodescriches [[socialisme democratic|socialistas democratics]], son d'exemples de politicians populistas d'esquèrra modèrnes als [[Estats Units d'America|Estats Units]].<ref name=":0">{{Ref-publicacion|url=https://www.washingtonpost.com/politics/2020/03/02/two-populist-movements-sanders-trump/?arc404=true|títol=Trump and Sanders lead competing populist movements, reshaping American politics|data=2020-03-02|newspaper=[[The Washington Post]]|nom1=Sean |cognòm1=Sullivan|nom2=Robert |cognòm2=Costa |consulta=2021-03-04 |lenga=en}}</ref><ref name=":1">{{Ref-publicacion|url=https://www.vox.com/2020/8/21/21395848/alexandria-ocasio-cortez-future-of-left-aoc-bernie-dsa-working-families-party|títol=Alexandria Ocasio-Cortez and the future of the left|data=2020-08-22|òbra=[[Vox (website)|Vox]]|nom=Aaron |cognòm=Ross Coleman |consulta=2021-03-04 |lenga=en}}</ref><ref name=":2">{{Ref-publicacion|url=https://www.nytimes.com/2021/01/31/us/politics/gamestop-robinhood-democrats-republicans.html|títol=When Ted Cruz and A.O.C. Agree: Yes, the Politics of GameStop Are Confusing|data=2021-02-18|òbra=[[The New York Times]]|nom1=Lisa |cognòm1=Lerer|nom2=Astead |cognòm2=W. Herndon |consulta=2021-03-04 |lenga=en}}</ref><ref name=":3">{{Ref-publicacion|url=https://nymag.com/intelligencer/2018/06/ocasio-cortez-won-by-fusing-identity-politics-with-populism.html|títol=Ocasio-Cortez Proved That 'Identity Politics' Is an Asset for Berniecrats|data=2018-06-27|òbra=[[The New York Times]]|nom=Eric |cognòm=Levitz |consulta=2021-03-04 |lenga=en}}</ref> Amb l'ascension de [[Syriza]] e [[Podemos]] pendent la [[crisi del deute europèu]], i aguèt un debat mai grand sul novèl populisme d'esquèrra en [[Euròpa]].<ref name="Mudde2015">{{Ref-publicacion|cognòm=Mudde|nom=Cas|data=2015-02-17|títol=The problem with populism|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2015/feb/17/problem-populism-syriza-podemos-dark-side-europe|òbra=The Guardian|consulta=2015-06-22 |lenga=en}}</ref><ref>{{Ref-publicacion|cognòm=Zabala|nom=Santiago|data=2 December 2014|títol=In Europe, not all populist parties are the same|url=http://america.aljazeera.com/opinions/2014/12/podemos-spain-politicspopulismeurope.html|òbra=AlJazeera|consulta=2015-06-22|lenga=en}}</ref> Tradicionalament, lo populisme d'esquèrra es estat associat amb lo movement socialista; dempuèi las [[annadas 2010]], i aguèt un movement pròche del populisme d'esquèrra dins lo camp d'esquèrra-liberal,<ref name="SocialLiberal0">{{Ref-libre|redactor1=Toril Aalberg |redactor2=Frank Esser |redactor3=Carsten Reinemann |títol=Populist Political Communication in Europe |url=https://books.google.com/books?id=ozaTDAAAQBAJ&dq=Indeed,+there+are+some+similarities+between+Yesh+Atid+and+left-wing+populist+parties.+First,+the+distinction+between+the+%E2%80%9Cpure+people%E2%80%9D+and+the+corrupt+political+establishment,+which+characterizes+left-wing+populism&pg=PA211 |citacion=Indeed, there are some similarities between Yesh Atid and left-wing populist parties. First, the distinction between the 'pure people' and the corrupt political establishment, which characterizes left-wing populism (Alonso & Kaltwasser, 2014), also exists in Yesh Atid rhetoric. The same is true for the call for material redistribution, which characterizes both left-wing populism (Alonso & Kaltwasser, 2014) and Yesh Atid. |data=2014 |pagina=211 |editor=[[Routledge]]|isbn=9781317224747|lenga=en }}</ref><ref name="SocialLiberal1">{{Ref-libre|redactor1=Helen Hardacre |redactor2=Timothy S. George |redactor3=Keigo Komamura |redactor4=Franziska Seraphim |títol=Japanese Constitutional Revisionism and Civic Activism |url=https://books.google.com/books?id=8mUuEAAAQBAJ&dq=liberal+Reiwa+Shinsengumi&pg=PA136 |citacion= Sometimes regarded as a 'liberal-populist' party, a new political party, Reiwa Shinsengumi, arose in a 'riot' of people who believed they have been marginalized by Japanese capitalism and democracy. The party's charismatic leader, ... Yamamoto uses a simple message to spotlight single individuals left behind, including people struggling with poverty or non-permanent employment, who used to devote themselves to radical conservatism. |data=2021 |pagina=136 |editor=Rowman & Littlefield|isbn=9781793609052|lenga=en }}</ref><ref name="SocialLiberal3">{{Ref-libre|redactor1=Anthea Roberts |redactor2=Nicolas Lamp |títol=Six Faces of Globalization: Who Wins, Who Loses, and Why It Matters |url=https://books.google.com/books?id=81BEEAAAQBAJ&dq=left-wing+populist+Elizabeth+Warren&pg=PA14 |citacion= Right- wing populism lives on past Trump's presidency, for instance, just as left-wing populism continued to thrive after Elizabeth Warren and Bernie Sanders conceded the US Democratic primary. |data=2021 |pagina=14 |editor=[[Harvard University Press]]|isbn=9780674245952|lenga=en }}</ref><ref name="SocialLiberal4">{{Ref-publicacion|url=https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2010/01/20/2010012001582.html |títol=Here's What Elizabeth Warren Looks Like as a Comic Book Hero: Elizabeth Warren, a populist liberal icon, is now a comic book star. |òbra=[[ABC News (Estats Units)|ABC News]] |data=2016-04-08 |consulta=2022-01-16|lenga=en}}</ref> que qualques unes son considerats coma de posicions [[democracia sociala|socialdemocraticas]].<ref name="Warran1">{{Ref-publicacion|url=https://www.vox.com/policy-and-politics/2019/6/18/18678000/elizabeth-warren-bernie-sanders-2020-similarities-differences |títol=Are Elizabeth Warren and Bernie Sanders the same? The debate, explained. |citacion=Warren is a social democrat. Sanders is a democratic socialist. The difference between the two is best explained by how Warren and Sanders convey their skepticism toward capitalism, said Sheri Berman, a political scientist with Barnard College, who has written extensively on the history of the left. |òbra=[[Vox (website)|Vox]] |data=2019-06-18 |consulta=2022-01-16 |lenga=en}}</ref><ref name="Warran2">{{Ref-publicacion|url=https://inthesetimes.com/features/Elizabeth-Warren-presidency.html |títol=What an Elizabeth Warren Presidency Would Look Like |citacion= Sanders, like Warren, clearly appreciates that movements are the motor that drives change, and a Sanders administration, like a Warren administration, would partner with movements to achieve change. Both candidates offer a compelling vision that can inspire people, and both share the goal of orienting America closer to social democracy. |òbra=[[In These Times (publicacion)|In These Times]] |data=2020-01-07 |consulta=2022-01-16 |lenga=en}}</ref> Dins las [[annadas 2020]], lo populisme economic liberal d'esquèrra qu'apelava la [[classa obrièra]] es estat destacat dins qualques païses, coma amb [[Lee Jae-myung]] de [[Corèa del Sud]]. ==Nòtas e referéncias== ===Nòtas=== <references group=nt/> ===Referéncias=== {{Referéncias}} [[Categoria:Populisme]] [[Categoria:Socialisme]] [[Categoria:Ideologia]] [[Categoria:Politica]] nasvbo5ojaqmh7edrr5umi3q27akjds 0 201793 2512672 2512468 2026-11-08T07:09:30Z Alaric 506 44932 /* Composicion davant 2015 */ 2512672 wikitext text/x-wiki {{Infobox Canton de França |carta=oc |nom=Canton de Boçac |imatge = Map canton code 23 08.svg | reg= [[Lemosin (region)|Lemosin]] | dept= {{Cruesa}} | arrt= [[Arrondiment de Garait]] |vila= [[Boçac (Nauta Marcha)|Boçac]] |nbcom= 13 ----> 17 |canton=2308 |km²= 291,37 |cons= Franck Foulon e Catherine Graveron ([[UMP|LR]]) |datas= [[2021]]-[[2028]] |}} Lo '''canton de Boçac''' es una anciana division administrativa de [[Berric]] e de [[Lemosin (Occitània)|Lemosin]], venguda simpla circonscripcion electorala, situada dins l'[[arrondiment de Garait]], lo [[departaments franceses|departament]] de [[Cruesa (departament)|Cruesa]] e la [[regions francesas|region]] de [[Lemosin (region)|Lemosin]], aura de [[Novela Aquitània]]. Dempuei [[2015]], totas las comunas son dins lo canton de Boçac e son passadas dins l'[[arrondiment dau Buçon]]. 4 comunas s'i son ajustadas, dont doas, las que son pas de la [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]], son de l'[[arrondiment de Garait]]. </br> '''La mapa es la de l'[[arrondiment de Garait]] avant 2015. Una granda partida de l'infobox correspond a la situacion de davant 2015.''' ==Composicion== ===Composicion davant 2015=== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |'''[[Boçac (Nauta Marcha)|Boçac]]''' |23031 | 1,48 | {{popfr23|031}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|031}}/1.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Boçac las Egliesas]] |23032 | 38,69 | {{popfr23|032}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|032}}/38.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Bòrn Sent Jòrge]] |23026 | 32,5 | {{popfr23|026}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|026}}/32.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Bussiera Sent Jòrge]] |23038 | 22,45 | {{popfr23|038}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|038}}/22.45) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Lairac (Cruesa)|Lairac]] |23108 | 18,32 | {{popfr23|108}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|108}}/18.32) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Malarèt de Boçac]] |23120 | 25,43 | {{popfr23|120}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|120}}/25.43) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Noserinas]] |23146 | 19,09 | {{popfr23|146}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|146}}/19.09) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Sent Marien]] |23213 | 12,78 | {{popfr23|213}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|213}}/12.78) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Sent Peire le Bòsc]] |23233 | 17,24 | {{popfr23|233}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|233}}/17.24) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Sent Silvan (Cruesa)|Sent Sàuvan de Boçac]] |23240 | 15,32 | {{popfr23|240}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|240}}/15.32) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Solmans]] |23174 | 36,68 | {{popfr23|174}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|174}}/36.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Tol Senta Crotz]] |23254 | 35,05 | {{popfr23|254}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|254}}/35.05) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[La Vau Francha]] |23104 | 16,34 | {{popfr23|104}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|104}}/16.34) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |} ===Composicion dempuei 2015=== {|class= "wikitable" !Nom !Width="135"|Còdi INSEE !Superficia (<small>km²</small>) !Populacion !Densitat (<small>ab/km²</small>) !Intercomunalitat |- |[[Beteste]] |23022 | 28,24 | {{popfr23|022}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|022}}/28.24) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |'''[[Boçac (Nauta Marcha)|Boçac]]''' |23031 | 1,48 | {{popfr23|031}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|031}}/1.48) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Boçac Borg|Boçac las Egliesas]] |23032 | 38,69 | {{popfr23|032}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|032}}/38.69) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Bòrn Sent Jòrge]] |23026 | 32,5 | {{popfr23|026}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|026}}/32.5) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Bussiera Sent Jòrge]] |23038 | 22,45 | {{popfr23|038}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|038}}/22.45) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Clunhac]] |23064 | 42,42 | {{popfr23|064}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|064}}/42.42) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Jaleschas]] |23098 | 8,45 | {{popfr23|064}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|098}}/8.45) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Pòrtas de Cruesa en Marcha|CC de Pòrtas de Cruesa en Marcha]] |- |[[Lairac (Cruesa)|Lairac]] |23108 | 18,32 | {{popfr23|108}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|108}}/18.32) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Malerèt de Boçac|Malarèt de Boçac]] |23120 | 25,43 | {{popfr23|120}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|120}}/25.43) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Noserines|Noserinas]] |23146 | 19,09 | {{popfr23|146}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|146}}/19.09) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Sent Marien]] |23213 | 12,78 | {{popfr23|213}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|213}}/12.78) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Sent Peire Le Bòsc]] |23233 | 17,24 | {{popfr23|233}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|233}}/17.24) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Sent Silvan (Cruesa)|Sent Sàuvan de Boçac]] |23240 | 15,32 | {{popfr23|240}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|240}}/15.32) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Solmans]] |23174 | 36,68 | {{popfr23|174}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|174}}/36.68) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[Tercilhac]] |23252 | 13,64 | {{popfr23|252}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|252}}/13.64) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Pòrtas de Cruesa en Marcha|CC de Pòrtas de Cruesa en Marcha]] |- |[[Tol Senta Crotz]] |23254 | 35,05 | {{popfr23|254}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|254}}/35.05) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |[[La Vau Francha]] |23104 | 16,34 | {{popfr23|104}} ({{popfr23|0}}) | {{formatnum:{{#expr:({{popfr23|104}}/16.34) round 2}}}} | [[Comunautat de comunas de Cruesa Junhent|CC de Cruesa Junhent]] |- |} ==Istòria== En 2014, quand faguéren una refòrma cantonala, lo canton de Boçac fuguet conservat per las eleccions departamentalas de 2015 e fuguet agrandit de 4 comunas dau [[canton de Chasteluç Malvalés]], en aplicacion dau decret dau 17 de feurier de 2014, en seguda de las leis dau 17 de mai de 2013 (lei organique 2013-402 e lei 2013-403) <ref>http://www.legifrance.gouv.fr/affichTexte.do?cidTexte=JORFTEXT000027414225&categorieLien= ''Lei n° 2013-403 dau 17 de mai de 2013 relativa a l'eleccion daus conselhiers departamentaus, daus conselhiers municipaus e daus conselhiers comunautaris, e que modifica lo chalendier electorau'', 17 de mai 2013, Jornau oficiau de la Republica Francesa n° 0114 dau 18 de mai 2013, p. 8242</ref>. ==Nòtas== <references/> {{Portal Lemosin}} lcivezlycio8qkpicvj51c1brz8he7l 0 201799 2512601 2026-11-07T14:25:34Z Jiròni 239 traduccion d'acabar 2512601 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes Ojibwemowin son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb outlying communities in [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesota]], amb de comunautats en [[Dakòta del Nòrd]] and [[Montana]], as well as groups that were removed to [[Kansas]] and [[Oklahoma]] by the [[Indian Removal Act]].<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> While there is some variation in the classification of its dialects, at least the following are recognized, d'èst en oèst: [[Algonquin language|Algonquin]], [[Eastern Ojibwa language|Eastern Ojibwe]], [[Ottawa dialect|Ottawa (Odawa)]], [[Western Ojibwa language|Western Ojibwe (Saulteaux)]], [[Oji-Cree language|Oji-Cree (Severn Ojibwe)]], [[Northwestern Ojibwa|Northwestern Ojibwe]], and [[Chippewa language|Southwestern Ojibwe (Chippewa)]]. Based upon contemporary field research, J. R. Valentine also recognizes several other dialects: Berens Ojibwe in northwestern Ontario, which he distinguishes from Northwestern Ojibwe; North of (Lake) Superior; and Nipissing. The latter two cover approximately the same territory as [[Central Ojibwa language|Central Ojibwa]], which he does not recognize.<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> The aggregated dialects of Ojibwemowin comprise the second most commonly spoken [[Primièras Nacions]] language in Canada (after [[Cree language|Cree]]),<ref name= "census">{{cite web| title= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> and the fourth most widely spoken Native American language in the United States or Canada behind [[Navajo language|Navajo]], the [[Inuit languages]] and Cree.<ref>{{Cite web |title= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> 288zi8mcxn1bzow30juatst5sgwnl8t 2512603 2512601 2026-11-07T14:28:30Z Jiròni 239 2512603 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes Ojibwemowin son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb outlying communities in [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] and [[Montana]], as well as groups that were removed to [[Kansas]] and [[Oklahoma]] by the [[Indian Removal Act]].<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> While there is some variation in the classification of its dialects, at least the following are recognized, d'èst en oèst: [[Algonquin language|Algonquin]], [[Eastern Ojibwa language|Eastern Ojibwe]], [[Ottawa dialect|Ottawa (Odawa)]], [[Western Ojibwa language|Western Ojibwe (Saulteaux)]], [[Oji-Cree language|Oji-Cree (Severn Ojibwe)]], [[Northwestern Ojibwa|Northwestern Ojibwe]], and [[Chippewa language|Southwestern Ojibwe (Chippewa)]]. Based upon contemporary field research, J. R. Valentine also recognizes several other dialects: Berens Ojibwe in northwestern Ontario, which he distinguishes from Northwestern Ojibwe; North of (Lake) Superior; and Nipissing. The latter two cover approximately the same territory as [[Central Ojibwa language|Central Ojibwa]], which he does not recognize.<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> The aggregated dialects of Ojibwemowin comprise the second most commonly spoken [[Primièras Nacions]] language in Canada (after [[Cree language|Cree]]),<ref name= "census">{{cite web| title= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> and the fourth most widely spoken Native American language in the United States or Canada behind [[Navajo language|Navajo]], the [[Inuit languages]] and Cree.<ref>{{Cite web |title= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> 8ogaxflwe4al2yt50ikp9sz2spofnex 2512612 2512603 2026-11-07T14:52:09Z Jiròni 239 2512612 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes Ojibwemowin son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb outlying communities in [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] and [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> While there is some variation in the classification of its dialects, at least the following are recognized, d'èst en oèst: [[Algonquin language|Algonquin]], [[Eastern Ojibwa language|Eastern Ojibwe]], [[Ottawa dialect|Ottawa (Odawa)]], [[Western Ojibwa language|Western Ojibwe (Saulteaux)]], [[Oji-Cree language|Oji-Cree (Severn Ojibwe)]], [[Northwestern Ojibwa|Northwestern Ojibwe]], and [[Chippewa language|Southwestern Ojibwe (Chippewa)]]. Based upon contemporary field research, J. R. Valentine also recognizes several other dialects: Berens Ojibwe in northwestern Ontario, which he distinguishes from Northwestern Ojibwe; North of (Lake) Superior; and Nipissing. The latter two cover approximately the same territory as [[Central Ojibwa language|Central Ojibwa]], which he does not recognize.<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> The aggregated dialects of Ojibwemowin comprise the second most commonly spoken [[Primièras Nacions]] language in Canada (after [[Cree language|Cree]]),<ref name= "census">{{cite web| title= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> and the fourth most widely spoken Native American language in the United States or Canada behind [[Navajo language|Navajo]], the [[Inuit languages]] and Cree.<ref>{{Cite web |title= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> 1dli9njf2g02fin21nnthh4a42f6o6m 2512613 2512612 2026-11-07T14:53:53Z Jiròni 239 2512613 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes Ojibwemowin son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] and [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> While there is some variation in the classification of its dialects, at least the following are recognized, d'èst en oèst: [[Algonquin language|Algonquin]], [[Eastern Ojibwa language|Eastern Ojibwe]], [[Ottawa dialect|Ottawa (Odawa)]], [[Western Ojibwa language|Western Ojibwe (Saulteaux)]], [[Oji-Cree language|Oji-Cree (Severn Ojibwe)]], [[Northwestern Ojibwa|Northwestern Ojibwe]], and [[Chippewa language|Southwestern Ojibwe (Chippewa)]]. Based upon contemporary field research, J. R. Valentine also recognizes several other dialects: Berens Ojibwe in northwestern Ontario, which he distinguishes from Northwestern Ojibwe; North of (Lake) Superior; and Nipissing. The latter two cover approximately the same territory as [[Central Ojibwa language|Central Ojibwa]], which he does not recognize.<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> The aggregated dialects of Ojibwemowin comprise the second most commonly spoken [[Primièras Nacions]] language in Canada (after [[Cree language|Cree]]),<ref name= "census">{{cite web| title= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> and the fourth most widely spoken Native American language in the United States or Canada behind [[Navajo language|Navajo]], the [[Inuit languages]] and Cree.<ref>{{Cite web |title= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> b8318who4fi9rperioyyn32wjttelku 2512614 2512613 2026-11-07T14:54:50Z Jiròni 239 2512614 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes Ojibwemowin son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> While there is some variation in the classification of its dialects, at least the following are recognized, d'èst en oèst: [[Algonquin language|Algonquin]], [[Eastern Ojibwa language|Eastern Ojibwe]], [[Ottawa dialect|Ottawa (Odawa)]], [[Western Ojibwa language|Western Ojibwe (Saulteaux)]], [[Oji-Cree language|Oji-Cree (Severn Ojibwe)]], [[Northwestern Ojibwa|Northwestern Ojibwe]], and [[Chippewa language|Southwestern Ojibwe (Chippewa)]]. Based upon contemporary field research, J. R. Valentine also recognizes several other dialects: Berens Ojibwe in northwestern Ontario, which he distinguishes from Northwestern Ojibwe; North of (Lake) Superior; and Nipissing. The latter two cover approximately the same territory as [[Central Ojibwa language|Central Ojibwa]], which he does not recognize.<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> The aggregated dialects of Ojibwemowin comprise the second most commonly spoken [[Primièras Nacions]] language in Canada (after [[Cree language|Cree]]),<ref name= "census">{{cite web| title= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> and the fourth most widely spoken Native American language in the United States or Canada behind [[Navajo language|Navajo]], the [[Inuit languages]] and Cree.<ref>{{Cite web |title= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> 3hpdthjne47njcawycam8m32uhl812j 2512615 2512614 2026-11-07T14:56:54Z Jiròni 239 2512615 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes Ojibwemowin son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> While there is some variation in the classification of its dialects, at least the following are recognized, d'èst en oèst: [[Algonquin language|Algonquin]], [[Eastern Ojibwa language|Eastern Ojibwe]], [[Ottawa dialect|Ottawa (Odawa)]], [[Western Ojibwa language|ojibwe de l'oèst(Saulteaux)]], [[Oji-Cree language|Oji-Cree (Severn Ojibwe)]], [[Northwestern Ojibwa|Northwestern Ojibwe]], and [[Chippewa language|Southwestern Ojibwe (Chippewa)]]. Based upon contemporary field research, J. R. Valentine also recognizes several other dialects: Berens Ojibwe in northwestern Ontario, which he distinguishes from Northwestern Ojibwe; North of (Lake) Superior; and Nipissing. The latter two cover approximately the same territory as [[Central Ojibwa language|Central Ojibwa]], which he does not recognize.<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> The aggregated dialects of Ojibwemowin comprise the second most commonly spoken [[Primièras Nacions]] language in Canada (after [[Cree language|Cree]]),<ref name= "census">{{cite web| title= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> and the fourth most widely spoken Native American language in the United States or Canada behind [[Navajo language|Navajo]], the [[Inuit languages]] and Cree.<ref>{{Cite web |title= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> 6zh3oj1d0p7gdiqzgr7l87e9al26ti6 2512617 2512615 2026-11-07T15:45:19Z Jiròni 239 2512617 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes Ojibwemowin son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> While there is some variation in the classification of its dialects, at least the following are recognized, d'èst en oèst: l'[[algonquin]], l'[[ojibwe de l'èst]], [[Ottawa dialect|Ottawa (Odawa)]], [[Western Ojibwa language|ojibwe de l'oèst (Saulteaux)]], [[Oji-Cree language|Oji-Cree (Severn Ojibwe)]], [[Northwestern Ojibwa|Northwestern Ojibwe]], and [[Chippewa language|Southwestern Ojibwe (Chippewa)]]. Based upon contemporary field research, J. R. Valentine also recognizes several other dialects: Berens Ojibwe in northwestern Ontario, which he distinguishes from Northwestern Ojibwe; North of (Lake) Superior; and Nipissing. The latter two cover approximately the same territory as [[Central Ojibwa language|Central Ojibwa]], which he does not recognize.<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> L'ensemble dels dialècte d'Ojibwemowin constituisson la segonda lenga pus parlada per las [[Primièras Nacions]] en Canadà (après lo [[cree (lenga)|cree]]),<ref name= "census">{{cite web| title= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> and the fourth most widely spoken Native American language in the United States or Canada behind [[Navaho]], l'[[Inuit (lenga)|inuit]] e lo cree.<ref>{{Cite web |title= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> iox1iqhfh7jsdu5pw3egw4t9xn584bb 2512618 2512617 2026-11-07T15:46:33Z Jiròni 239 2512618 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes Ojibwemowin son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> Los dialèctes reconeguts son, d'èst en oèst: l'[[algonquin]], l'[[ojibwe de l'èst]], [[Ottawa dialect|Ottawa (Odawa)]], [[Western Ojibwa language|ojibwe de l'oèst (Saulteaux)]], [[Oji-Cree language|Oji-Cree (Severn Ojibwe)]], [[Northwestern Ojibwa|Northwestern Ojibwe]], and [[Chippewa language|Southwestern Ojibwe (Chippewa)]]. Based upon contemporary field research, J. R. Valentine also recognizes several other dialects: Berens Ojibwe in northwestern Ontario, which he distinguishes from Northwestern Ojibwe; North of (Lake) Superior; and Nipissing. The latter two cover approximately the same territory as [[Central Ojibwa language|Central Ojibwa]], which he does not recognize.<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> L'ensemble dels dialècte d'Ojibwemowin constituisson la segonda lenga pus parlada per las [[Primièras Nacions]] en Canadà (après lo [[cree (lenga)|cree]]),<ref name= "census">{{cite web| title= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> and the fourth most widely spoken Native American language in the United States or Canada behind [[Navaho]], l'[[Inuit (lenga)|inuit]] e lo cree.<ref>{{Cite web |title= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> 8m6nlw93qx1ld1b5nflurhed0mgf5ug 2512619 2512618 2026-11-07T15:47:32Z Jiròni 239 2512619 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes Ojibwemowin son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> Los dialèctes reconeguts son, d'èst en oèst: l'[[algonquin]], l'[[ojibwe de l'èst]], [[Ottawa dialect|Ottawa (Odawa)]], [[Western Ojibwa language|ojibwe de l'oèst (Saulteaux)]], [[Oji-Cree language|Oji-Cree (Severn Ojibwe)]], [[Northwestern Ojibwa|Northwestern Ojibwe]], and [[Chippewa language|Southwestern Ojibwe (Chippewa)]]. Based upon contemporary field research, J. R. Valentine also recognizes several other dialects: Berens Ojibwe in northwestern Ontario, which he distinguishes from Northwestern Ojibwe; North of (Lake) Superior; and Nipissing. The latter two cover approximately the same territory as [[Central Ojibwa language|Central Ojibwa]], which he does not recognize.<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> L'ensemble dels dialècte d'Ojibwemowin constituisson la segonda lenga pus parlada per las [[Primièras Nacions]] en Canadà (après lo [[cree (lenga)|cree]]),<ref name= "census">{{cite web| title= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> and the fourth most widely spoken Native American language in the United States or Canada behind [[Navaho]], l'[[Inuit (lenga)|inuit]] e lo cree.<ref>{{Cite web |title= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> [[Categoria:lenga algonquiana]] crom2w1akriyb6pnuzh2tjp6epgtnst 2512620 2512619 2026-11-07T15:48:35Z Jiròni 239 2512620 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes Ojibwemowin son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> Los dialèctes reconeguts son, d'èst en oèst: l'[[algonquin]], l'[[ojibwe de l'èst]], [[Ottawa dialect|Ottawa (Odawa)]], [[Western Ojibwa language|ojibwe de l'oèst (Saulteaux)]], [[Oji-Cree language|Oji-Cree (Severn Ojibwe)]], [[Northwestern Ojibwa|Northwestern Ojibwe]], and [[Chippewa language|Southwestern Ojibwe (Chippewa)]]. Based upon contemporary field research, J. R. Valentine also recognizes several other dialects: Berens Ojibwe in northwestern Ontario, which he distinguishes from Northwestern Ojibwe; North of (Lake) Superior; and Nipissing. The latter two cover approximately the same territory as [[Central Ojibwa language|Central Ojibwa]], which he does not recognize.<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> L'ensemble dels dialècte d'Ojibwemowin constituisson la segonda lenga pus parlada per las [[Primièras Nacions]] en Canadà (après lo [[cree (lenga)|cree]]),<ref name= "census">{{cite web| title= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> and the fourth most widely spoken Native American language in the United States or Canada behind [[Navaho]], l'[[Inuit (lenga)|inuit]] e lo cree.<ref>{{Cite web |title= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> ==Referéncias== <references /> [[Categoria:lenga algonquiana]] n8nn0iaqe7tpwiw1ni1jbiogzhyxj68 2512621 2512620 2026-11-07T15:57:42Z Jiròni 239 2512621 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes Ojibwemowin son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> Los dialèctes reconeguts son, d'èst en oèst: l'[[algonquin]], l'[[ojibwe oriental]], l'[[Ottawa dialect|ottawa (Odawa)]], l'[[Western Ojibwa language|ojibwe occidental (Saulteaux)]], l'[[oji-cree language|oji-cree (Severn Ojibwe)]], l'[[Northwestern Ojibwa|ojibwe nòrd occidental]], e l'[[Chippewa language|S ojibwe sud occidental(Chippewa)]]. Based upon contemporary field research, J. R. Valentine also recognizes several other dialects: Berens Ojibwe in northwestern Ontario, which he distinguishes from Northwestern Ojibwe; North of (Lake) Superior; and Nipissing. The latter two cover approximately the same territory as [[Central Ojibwa language|Central Ojibwa]], which he does not recognize.<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> L'ensemble dels dialècte d'Ojibwemowin constituisson la segonda lenga pus parlada per las [[Primièras Nacions]] en Canadà (après lo [[cree (lenga)|cree]]),<ref name= "census">{{cite web| title= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> and the fourth most widely spoken Native American language in the United States or Canada behind [[Navaho]], l'[[Inuit (lenga)|inuit]] e lo cree.<ref>{{Cite web |title= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> ==Referéncias== <references /> [[Categoria:lenga algonquiana]] 9mtgjx5wwj4zk3e2jah2j3bb9kjcnl9 2512622 2512621 2026-11-07T16:05:45Z Jiròni 239 2512622 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes ojibwe son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> Los dialèctes reconeguts son, d'èst en oèst: l'[[algonquin]], l'[[ojibwe oriental]], l'[[Ottawa dialect|ottawa (Odawa)]], l'[[Western Ojibwa language|ojibwe occidental (Saulteaux)]], l'[[oji-cree language|oji-cree (Severn Ojibwe)]], l'[[Northwestern Ojibwa|ojibwe nòrd occidental]], e l'[[Chippewa language|S ojibwe sud occidental(Chippewa)]]. Based upon contemporary field research, J. R. Valentine also recognizes several other dialects: Berens Ojibwe in northwestern Ontario, which he distinguishes from Northwestern Ojibwe; North of (Lake) Superior; and Nipissing. The latter two cover approximately the same territory as [[Central Ojibwa language|Central Ojibwa]], which he does not recognize.<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> L'ensemble dels dialècte d'ojibwe constituisson la segonda lenga pus parlada per las [[Primièras Nacions]] en Canadà (après lo [[cree (lenga)|cree]]),<ref name= "census">{{cite web| títol= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> e la quatrena lenga nativa americana pus parlada als Estats Units o Canadà darrièr lo [[Navaho]], l'[[Inuit (lenga)|inuit]] e lo cree.<ref>{{Cite web |title= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> ==Referéncias== <references /> [[Categoria:lenga algonquiana]] qi4we0zjumvsc1gq24t9fscas2ssj7j 2512658 2512622 2026-11-08T01:55:15Z Jiròni 239 2512658 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes ojibwe son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> Los dialèctes reconeguts son, d'èst en oèst: l'[[algonquin]], l'[[ojibwe oriental]], l'[[Ottawa dialect|ottawa (Odawa)]], l'[[Western Ojibwa language|ojibwe occidental (Saulteaux)]], l'[[oji-cree language|oji-cree (Severn Ojibwe)]], l'[[Northwestern Ojibwa|ojibwe nòrd occidental]], e l'[[Chippewa language|S ojibwe sud occidental(Chippewa)]]. S’apiejant sus de recercas de terren contemporanèas, J. R. Valentine reconeis tanben mai d'un autres dialèctes : l’ojibwe de Berens dins lo nòrd-oèst d’Ontario, que destria de l’ojibwe del Nòrd-oèstt ; lo del nòrd del [[lac Superior]] ; e lo dialècte nipissing. Aquestes dos darrièrs cobrisson aperaquí lo meteis territòri que l’ojibwe central, que non reconeis..<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> L'ensemble dels dialècte d'ojibwe constituisson la segonda lenga pus parlada per las [[Primièras Nacions]] en Canadà (après lo [[cree (lenga)|cree]]),<ref name= "census">{{cite web| títol= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> e la quatrena lenga nativa americana pus parlada als Estats Units o Canadà darrièr lo [[Navaho]], l'[[Inuit (lenga)|inuit]] e lo cree.<ref>{{Cite web |title= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> ==Referéncias== <references /> [[Categoria:lenga algonquiana]] js45ogsd5rxd33bmjy13f42mdtugvsl 2512659 2512658 2026-11-08T01:57:13Z Jiròni 239 2512659 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes ojibwe son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> Los dialèctes reconeguts son, d'èst en oèst: l'[[algonquin]], l'[[ojibwe oriental]], l'[[Ottawa dialect|ottawa (Odawa)]], l'[[Western Ojibwa language|ojibwe occidental (Saulteaux)]], l'[[oji-cree language|oji-cree (Severn Ojibwe)]], l'[[Northwestern Ojibwa|ojibwe nòrd occidental]], e l'[[Chippewa language|S ojibwe sud occidental(Chippewa)]]. S’apiejant sus de recercas de terren contemporanèas, J. R. Valentine reconeis tanben mai d'un autres dialèctes : l’ojibwe de Berens dins lo nòrd-oèst d’Ontario, que destria de l’ojibwe del Nòrd-oèst ; lo del nòrd del [[lac Superior]] ; e lo dialècte nipissing. Aquestes dos darrièrs cobrisson aperaquí lo meteis territòri que l’ojibwe central, que non reconeis..<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> L'ensemble dels dialècte d'ojibwe constituisson la segonda lenga pus parlada per las [[Primièras Nacions]] en Canadà (après lo [[cree (lenga)|cree]]),<ref name= "census">{{cite web| títol= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> e la quatrena lenga nativa americana pus parlada als Estats Units o Canadà darrièr lo [[Navaho]], l'[[Inuit (lenga)|inuit]] e lo cree.<ref>{{Cite web |títol= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> ==Referéncias== <references /> [[Categoria:lenga algonquiana]] 4ai3ao6wbqndkafbmxntt7wth8g2egr 2512660 2512659 2026-11-08T01:59:03Z Jiròni 239 2512660 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes ojibwe son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> Los dialèctes reconeguts son, d'èst en oèst: l'[[algonquin]], l'[[ojibwe oriental]], l'[[Ottawa dialect|ottawa (odawa)]], l'[[Western Ojibwa language|ojibwe occidental (Saulteaux)]], l'[[oji-cree language|oji-cree (severn ojibwe)]], l'[[Northwestern Ojibwa|ojibwe nòrd occidental]], e l'[[Chippewa language| ojibwe sud occidental(chippewa)]]. S’apiejant sus de recercas de terren contemporanèas, J. R. Valentine reconeis tanben mai d'un autres dialèctes : l’ojibwe de Berens dins lo nòrd-oèst d’Ontario, que destria de l’ojibwe del Nòrd-oèst ; lo del nòrd del [[lac Superior]] ; e lo dialècte nipissing. Aquestes dos darrièrs cobrisson aperaquí lo meteis territòri que l’ojibwe central, que non reconeis..<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> L'ensemble dels dialècte d'ojibwe constituisson la segonda lenga pus parlada per las [[Primièras Nacions]] en Canadà (après lo [[cree (lenga)|cree]]),<ref name= "census">{{cite web| títol= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> e la quatrena lenga nativa americana pus parlada als Estats Units o Canadà darrièr lo [[Navaho]], l'[[Inuit (lenga)|inuit]] e lo cree.<ref>{{Cite web |títol= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> ==Referéncias== <references /> [[Categoria:lenga algonquiana]] 4cm9oz2wm14ve85086gndiv070g6ztx 2512661 2512660 2026-11-08T01:59:40Z Jiròni 239 2512661 wikitext text/x-wiki L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes ojibwe son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> Los dialèctes reconeguts son, d'èst en oèst: l'[[algonquin]], l'[[ojibwe oriental]], l'[[Ottawa dialect|ottawa (odawa)]], l'[[Western Ojibwa language|ojibwe occidental (Saulteaux)]], l'[[oji-cree language|oji-cree (severn ojibwe)]], l'[[Northwestern Ojibwa|ojibwe nòrd occidental]], e l'[[Chippewa language| ojibwe sud occidental (chippewa)]]. S’apiejant sus de recercas de terren contemporanèas, J. R. Valentine reconeis tanben mai d'un autres dialèctes : l’ojibwe de Berens dins lo nòrd-oèst d’Ontario, que destria de l’ojibwe del Nòrd-oèst ; lo del nòrd del [[lac Superior]] ; e lo dialècte nipissing. Aquestes dos darrièrs cobrisson aperaquí lo meteis territòri que l’ojibwe central, que non reconeis..<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> L'ensemble dels dialècte d'ojibwe constituisson la segonda lenga pus parlada per las [[Primièras Nacions]] en Canadà (après lo [[cree (lenga)|cree]]),<ref name= "census">{{cite web| títol= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> e la quatrena lenga nativa americana pus parlada als Estats Units o Canadà darrièr lo [[Navaho]], l'[[Inuit (lenga)|inuit]] e lo cree.<ref>{{Cite web |títol= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> ==Referéncias== <references /> [[Categoria:lenga algonquiana]] ql6aeojdcfuskoqnydnfih1hbnxaeuu 2512663 2512661 2026-11-08T02:04:32Z Jiròni 239 2512663 wikitext text/x-wiki {{Infobox Lenga | nom = Ojibwé | nomnatif = | parlada = au | país = Canada, États-Unis | région = | locutors = {{formatnum:56531}} | tipologia = {{Langue polysynthétique}}, {{Langue directe-inverse}} | colorfamilha = skyblue | familha = {{Hiérarchie|algonquien central|ojibwé}} | langueofficielle = | officielle = | académie = | iso1 = oj | iso2 = oji | iso3 = oji | iso3-1 = ciw | iso3-1-texte = [[chippewa (langue)|chippewa]] | iso3-2 = ojb | iso3-2-texte = ojibwé nord-occidental | iso3-3 = ojc | iso3-3-texte = ojibwé central | iso3-4 = ojg | iso3-4-texte = ojibwé oriental | iso3-5 = ojs | iso3-5-texte = [[oji-cri (langue)|oji-cri]] | iso3-6 = ojw | iso3-6-texte = [[Saulteaux (langue)|ojibwé occidental]] | iso3-7 = otw | iso3-7-texte = [[outaouais (langue)|outaouais]] | iso5 = | ietf = oj | type = | étendue = | échantillon = | nomfamille = | auteur = | naissance = | période = | mort = | languefille = | typelangueconstruite = | mapa = Ojibwe Language Map.png | legenda mapa = Carte de répartition de l'ojibwé | glottolog = ojib1241 }} L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes ojibwe son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> Los dialèctes reconeguts son, d'èst en oèst: l'[[algonquin]], l'[[ojibwe oriental]], l'[[Ottawa dialect|ottawa (odawa)]], l'[[Western Ojibwa language|ojibwe occidental (Saulteaux)]], l'[[oji-cree language|oji-cree (severn ojibwe)]], l'[[Northwestern Ojibwa|ojibwe nòrd occidental]], e l'[[Chippewa language| ojibwe sud occidental (chippewa)]]. S’apiejant sus de recercas de terren contemporanèas, J. R. Valentine reconeis tanben mai d'un autres dialèctes : l’ojibwe de Berens dins lo nòrd-oèst d’Ontario, que destria de l’ojibwe del Nòrd-oèst ; lo del nòrd del [[lac Superior]] ; e lo dialècte nipissing. Aquestes dos darrièrs cobrisson aperaquí lo meteis territòri que l’ojibwe central, que non reconeis..<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> L'ensemble dels dialècte d'ojibwe constituisson la segonda lenga pus parlada per las [[Primièras Nacions]] en Canadà (après lo [[cree (lenga)|cree]]),<ref name= "census">{{cite web| títol= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> e la quatrena lenga nativa americana pus parlada als Estats Units o Canadà darrièr lo [[Navaho]], l'[[Inuit (lenga)|inuit]] e lo cree.<ref>{{Cite web |títol= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> ==Referéncias== <references /> [[Categoria:lenga algonquiana]] 4s2yzz3nmcklqxvdgzdymlvschpnez9 2512664 2512663 2026-11-08T02:05:56Z Jiròni 239 2512664 wikitext text/x-wiki {{Infobox Lenga | nom = Ojibwé | nomnatif = | parlada = au | país = Canada, États-Unis | région = | locutors = {{formatnum:56531}} | tipologia = Lenga polisintetica, Lenga directa-invèrsa | colorfamilha = skyblue | familha = {{Hiérarchie|algonquien central|ojibwé}} | langueofficielle = | officielle = | académie = | iso1 = oj | iso2 = oji | iso3 = oji | iso3-1 = ciw | iso3-1-texte = [[chippewa (langue)|chippewa]] | iso3-2 = ojb | iso3-2-texte = ojibwé nord-occidental | iso3-3 = ojc | iso3-3-texte = ojibwé central | iso3-4 = ojg | iso3-4-texte = ojibwé oriental | iso3-5 = ojs | iso3-5-texte = [[oji-cri (langue)|oji-cri]] | iso3-6 = ojw | iso3-6-texte = [[Saulteaux (langue)|ojibwé occidental]] | iso3-7 = otw | iso3-7-texte = [[outaouais (langue)|outaouais]] | iso5 = | ietf = oj | type = | étendue = | échantillon = | nomfamille = | auteur = | naissance = | période = | mort = | languefille = | typelangueconstruite = | mapa = Ojibwe Language Map.png | legenda mapa = Carte de répartition de l'ojibwé | glottolog = ojib1241 }} L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes ojibwe son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> Los dialèctes reconeguts son, d'èst en oèst: l'[[algonquin]], l'[[ojibwe oriental]], l'[[Ottawa dialect|ottawa (odawa)]], l'[[Western Ojibwa language|ojibwe occidental (Saulteaux)]], l'[[oji-cree language|oji-cree (severn ojibwe)]], l'[[Northwestern Ojibwa|ojibwe nòrd occidental]], e l'[[Chippewa language| ojibwe sud occidental (chippewa)]]. S’apiejant sus de recercas de terren contemporanèas, J. R. Valentine reconeis tanben mai d'un autres dialèctes : l’ojibwe de Berens dins lo nòrd-oèst d’Ontario, que destria de l’ojibwe del Nòrd-oèst ; lo del nòrd del [[lac Superior]] ; e lo dialècte nipissing. Aquestes dos darrièrs cobrisson aperaquí lo meteis territòri que l’ojibwe central, que non reconeis..<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> L'ensemble dels dialècte d'ojibwe constituisson la segonda lenga pus parlada per las [[Primièras Nacions]] en Canadà (après lo [[cree (lenga)|cree]]),<ref name= "census">{{cite web| títol= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> e la quatrena lenga nativa americana pus parlada als Estats Units o Canadà darrièr lo [[Navaho]], l'[[Inuit (lenga)|inuit]] e lo cree.<ref>{{Cite web |títol= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> ==Referéncias== <references /> [[Categoria:lenga algonquiana]] e6au5aqkys9x43f3ezav15yv7fgpf4b 2512694 2512664 2026-11-08T09:39:50Z Jiròni 239 2512694 wikitext text/x-wiki {{Infobox Lenga | nom = Ojibwé | nomnatif = | parlada = au | país = Canadà, Estats Units | région = | locutors = {{formatnum:56531}} | tipologia = Lenga polisintetica, Lenga directa-invèrsa | colorfamilha = skyblue | familha = {{Hiérarchie|algonquien central|ojibwé}} | langueofficielle = | officielle = | académie = | iso1 = oj | iso2 = oji | iso3 = oji | iso3-1 = ciw | iso3-1-texte = [[chippewa (langue)|chippewa]] | iso3-2 = ojb | iso3-2-texte = ojibwé nord-occidental | iso3-3 = ojc | iso3-3-texte = ojibwé central | iso3-4 = ojg | iso3-4-texte = ojibwé oriental | iso3-5 = ojs | iso3-5-texte = [[oji-cri (langue)|oji-cri]] | iso3-6 = ojw | iso3-6-texte = [[Saulteaux (langue)|ojibwé occidental]] | iso3-7 = otw | iso3-7-texte = [[outaouais (langue)|outaouais]] | iso5 = | ietf = oj | type = | étendue = | échantillon = | nomfamille = | auteur = | naissance = | période = | mort = | languefille = | typelangueconstruite = | mapa = Ojibwe Language Map.png | legenda mapa = Carte de répartition de l'ojibwé | glottolog = ojib1241 }} L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes ojibwe son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l' ''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> Los dialèctes reconeguts son, d'èst en oèst: l'[[algonquin]], l'[[ojibwe oriental]], l'[[Ottawa dialect|ottawa (odawa)]], l'[[Western Ojibwa language|ojibwe occidental (Saulteaux)]], l'[[oji-cree language|oji-cree (severn ojibwe)]], l'[[Northwestern Ojibwa|ojibwe nòrd occidental]], e l'[[Chippewa language| ojibwe sud occidental (chippewa)]]. S’apiejant sus de recercas de terren contemporanèas, J. R. Valentine reconeis tanben mai d'un autres dialèctes : l’ojibwe de Berens dins lo nòrd-oèst d’Ontario, que destria de l’ojibwe del Nòrd-oèst ; lo del nòrd del [[lac Superior]] ; e lo dialècte nipissing. Aquestes dos darrièrs cobrisson aperaquí lo meteis territòri que l’ojibwe central, que non reconeis..<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> L'ensemble dels dialècte d'ojibwe constituisson la segonda lenga pus parlada per las [[Primièras Nacions]] en Canadà (après lo [[cree (lenga)|cree]]),<ref name= "census">{{cite web| títol= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> e la quatrena lenga nativa americana pus parlada als Estats Units o Canadà darrièr lo [[Navaho]], l'[[Inuit (lenga)|inuit]] e lo cree.<ref>{{Cite web |títol= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> ==Referéncias== <references /> [[Categoria:lenga algonquiana]] i3lg9oekkasg5pj5ja8ya82an9xkghx 2512696 2512694 2026-11-08T09:40:25Z Jiròni 239 2512696 wikitext text/x-wiki {{Infobox Lenga | nom = Ojibwé | nomnatif = | parlada = au | país = Canadà, Estats Units | région = | locutors = {{formatnum:56531}} | tipologia = Lenga polisintetica, Lenga directa-invèrsa | colorfamilha = skyblue | familha = {{Hiérarchie|algonquien central|ojibwé}} | langueofficielle = | officielle = | académie = | iso1 = oj | iso2 = oji | iso3 = oji | iso3-1 = ciw | iso3-1-texte = [[chippewa (langue)|chippewa]] | iso3-2 = ojb | iso3-2-texte = ojibwé nord-occidental | iso3-3 = ojc | iso3-3-texte = ojibwé central | iso3-4 = ojg | iso3-4-texte = ojibwé oriental | iso3-5 = ojs | iso3-5-texte = [[oji-cri (langue)|oji-cri]] | iso3-6 = ojw | iso3-6-texte = [[Saulteaux (langue)|ojibwé occidental]] | iso3-7 = otw | iso3-7-texte = [[outaouais (langue)|outaouais]] | iso5 = | ietf = oj | type = | étendue = | échantillon = | nomfamille = | auteur = | naissance = | période = | mort = | languefille = | typelangueconstruite = | mapa = Ojibwe Language Map.png | legenda mapa = Carte de répartition de l'ojibwé | glottolog = ojib1241 }} L''''ojibwe''' sonat tanben '''ojibwa''' o '''anishinaabemowin''', es una [[Lengas indigènas d'America|lenga indigèna d'America]] de la familha de las [[Lengas algonquianas]].<ref name= "Goddard, Ives, 1979">Goddard, Ives, 1979.</ref><ref name= "Bloomfield, Leonard, 1958">Bloomfield, Leonard, 1958.</ref> La lenga ten diferents dialèctes qu'an sovent un nom e un [[sistèma d'escritura]] pròpri. Cap dialècte es pas considerat coma pus prestigiós e cap sistèma d'escritura es pas comun a totes los dialèctes. Los dialèctes ojibwe son parlats en [[Canadà]], del sud oèst de [[Quebèc]], entrò en [[Ontàrio]], [[Manitòba]], e d'unas partidas de [[Saskatchewan]], amb de comunautats perfericas en [[Albèrta]];<ref>Valentine, J. Randolph, 1994, p. 6.</ref><ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2">Nichols, John, 1980, pp. 1–2.</ref> e als [[Estats Units]], del [[Michigan]] al [[Wisconsin]] e [[Minnesòta]], amb de comunautats en [[Dakota del Nòrd]] e [[Montana]], aital coma de gropes que foguèron deportats en [[Kansas]] e [[Oklahoma]] per l'''[[Indian Removal Act]]''.<ref name= "Nichols, John, 1980, pp. 1-2"/><ref>Rhodes, Richard, and Evelyn Todd, 1981.</ref> Los dialèctes reconeguts son, d'èst en oèst: l'[[algonquin]], l'[[ojibwe oriental]], l'[[Ottawa dialect|ottawa (odawa)]], l'[[Western Ojibwa language|ojibwe occidental (Saulteaux)]], l'[[oji-cree language|oji-cree (severn ojibwe)]], l'[[Northwestern Ojibwa|ojibwe nòrd occidental]], e l'[[Chippewa language| ojibwe sud occidental (chippewa)]]. S’apiejant sus de recercas de terren contemporanèas, J. R. Valentine reconeis tanben mai d'un autres dialèctes : l’ojibwe de Berens dins lo nòrd-oèst d’Ontario, que destria de l’ojibwe del Nòrd-oèst ; lo del nòrd del [[lac Superior]] ; e lo dialècte nipissing. Aquestes dos darrièrs cobrisson aperaquí lo meteis territòri que l’ojibwe central, que non reconeis..<ref name= "Valentine, J. Randolph 1994, p. 456">Valentine, J. Randolph, 1994, p. 456.</ref> L'ensemble dels dialècte d'ojibwe constituisson la segonda lenga pus parlada per las [[Primièras Nacions]] en Canadà (après lo [[cree (lenga)|cree]]),<ref name= "census">{{cite web| títol= Various Languages Spoken (147), Age Groups (17A) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations, 2006 Census – 20% Sample Data| url= http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=| website= Statistics Canada| access-date= July 28, 2016| archive-date= February 2, 2017| archive-url= https://web.archive.org/web/20170202200930/http://www12.statcan.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=89189&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=70&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=}}</ref> e la quatrena lenga nativa americana pus parlada als Estats Units o Canadà darrièr lo [[Navaho]], l'[[Inuit (lenga)|inuit]] e lo cree.<ref>{{Cite web |títol= Census in Brief: The Aboriginal languages of First Nations people, Métis and Inuit| url= https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/as-sa/98-200-x/2016022/98-200-x2016022-eng.cfm| access-date= 2021-07-08| website= www12.statcan.gc.ca| date= October 25, 2017 |language= en}}</ref> ==Referéncias== <references /> [[Categoria:lenga algonquiana]] jscdeq797m8r136gnt7xdc54mu6p4vr 0 201800 2512609 2026-11-07T14:42:48Z Jiròni 239 Creacion de la pagina amb « L''''''Indian Removal Act''''' (en occitan : « lei sul desplaçament dels Indians » o « lei sus la deportacion dels Indians »)<ref>{{Article |prénom1=Angela A. |nom1=Gonzales |titre=Jeux de hasard et dépossession : bénéficiaires et victimes du développement de l'industrie amérindienne du jeu |périodique=Revue internationale des sciences sociales |numéro=175 |date= 2003 |issn=0304-3037 |lire en ligne=https://www.cairn.info/revue-internationale-des-... » 2512609 wikitext text/x-wiki L''''''Indian Removal Act''''' (en occitan : « lei sul desplaçament dels Indians » o « lei sus la deportacion dels Indians »)<ref>{{Article |prénom1=Angela A. |nom1=Gonzales |titre=Jeux de hasard et dépossession : bénéficiaires et victimes du développement de l'industrie amérindienne du jeu |périodique=Revue internationale des sciences sociales |numéro=175 |date= 2003 |issn=0304-3037 |lire en ligne=https://www.cairn.info/revue-internationale-des-sciences-sociales-2003-1-page-133.htm?1=1&DocId=382298&hits=1330+1329+1328+ |consulté le=2017-11-18 |pages=133–144}}.</ref>{{,}}<ref>{{Chapitre |auteur1=Aïssatou Sy-Wonyu |titre chapitre=La consolidation des frontières et le traité Webster-Ashburton (1825-1842) |auteurs ouvrage=Aïssatou Sy-Wonyu |titre ouvrage=Les États-Unis et le monde au {{19e}} siècle |éditeur=Armand Colin |année=2004 |pages totales=320 |isbn=9782200266929}}.</ref> es una lei dels [[Estats Units]], prepausada pel president [[Andrew Jackson]], votada pel Congrès los [[24 d'abril]] de [[1830]] e lo [[26 de mai]] de [[1830]] e signada pel president lo [[28 de mai]] de [[1830]], qu'ordonava la [[deportacion]] dels [[Amérindiens aux États-Unis|amerindians]] vivent dins los territòris situats entre los tretze Estats fondadors e [[Mississippi (flume)|Mississippi]] cap a un un territòri situat al delà d'aquel flume. Concernava 60000 personas. ly6q7zt5ndwoofr2zibjh3ayghpi5q4 2512610 2512609 2026-11-07T14:47:05Z Jiròni 239 2512610 wikitext text/x-wiki L''''''Indian Removal Act''''' (en occitan : « lei sul desplaçament dels Indians » o « lei sus la deportacion dels Indians »)<ref>{{Article |prénom1=Angela A. |nom1=Gonzales |titre=Jeux de hasard et dépossession : bénéficiaires et victimes du développement de l'industrie amérindienne du jeu |périodique=Revue internationale des sciences sociales |numéro=175 |date= 2003 |issn=0304-3037 |lire en ligne=https://www.cairn.info/revue-internationale-des-sciences-sociales-2003-1-page-133.htm?1=1&DocId=382298&hits=1330+1329+1328+ |consulté le=2017-11-18 |pages=133–144}}.</ref>{{,}}<ref>{{Chapitre |auteur1=Aïssatou Sy-Wonyu |titre chapitre=La consolidation des frontières et le traité Webster-Ashburton (1825-1842) |auteurs ouvrage=Aïssatou Sy-Wonyu |titre ouvrage=Les États-Unis et le monde au {{19e}} siècle |éditeur=Armand Colin |année=2004 |pages totales=320 |isbn=9782200266929}}.</ref> es una lei dels [[Estats Units]], prepausada pel president [[Andrew Jackson]], votada pel Congrès los [[24 d'abril]] de [[1830]] e lo [[26 de mai]] de [[1830]] e signada pel president lo [[28 de mai]] de [[1830]], qu'ordonava la [[deportacion]] dels [[Amérindiens aux États-Unis|amerindians]] vivent dins los territòris situats entre los tretze Estats fondadors e [[Mississippí (flume)|Mississippi]] cap a un un territòri situat al delà d'aquel flume. Concernava 60000 personas. 5kgrqaj0i9zzze4vs83po80io58rle2 2512611 2512610 2026-11-07T14:48:17Z Jiròni 239 2512611 wikitext text/x-wiki L''''''Indian Removal Act''''' (en occitan : « lei sul desplaçament dels Indians » o « lei sus la deportacion dels Indians »)<ref>{{Article |prénom1=Angela A. |nom1=Gonzales |titre=Jeux de hasard et dépossession : bénéficiaires et victimes du développement de l'industrie amérindienne du jeu |périodique=Revue internationale des sciences sociales |numéro=175 |date= 2003 |issn=0304-3037 |lire en ligne=https://www.cairn.info/revue-internationale-des-sciences-sociales-2003-1-page-133.htm?1=1&DocId=382298&hits=1330+1329+1328+ |consulté le=2017-11-18 |pages=133–144}}.</ref>{{,}}<ref>{{Chapitre |auteur1=Aïssatou Sy-Wonyu |titre chapitre=La consolidation des frontières et le traité Webster-Ashburton (1825-1842) |auteurs ouvrage=Aïssatou Sy-Wonyu |titre ouvrage=Les États-Unis et le monde au {{19e}} siècle |éditeur=Armand Colin |année=2004 |pages totales=320 |isbn=9782200266929}}.</ref> es una lei dels [[Estats Units]], prepausada pel president [[Andrew Jackson]], votada pel Congrès los [[24 d'abril]] de [[1830]] e lo [[26 de mai]] de [[1830]] e signada pel president lo [[28 de mai]] de [[1830]], qu'ordonava la [[deportacion]] dels [[Amérindiens aux États-Unis|amerindians]] vivent dins los territòris situats entre los tretze Estats fondadors e [[Mississipí (flume)|Mississipi]] cap a un un territòri situat al delà d'aquel flume. Concernava 60000 personas. 1gkipm8fma21ttf9qu7pl1otkp1m4dq 2512698 2512611 2026-11-08T09:55:41Z Jiròni 239 2512698 wikitext text/x-wiki L''''''Indian Removal Act''''' (en occitan : « lei sul desplaçament dels Indians » o « lei sus la deportacion dels Indians »)<ref>{{Article |prénom1=Angela A. |nom1=Gonzales |titre=Jeux de hasard et dépossession : bénéficiaires et victimes du développement de l'industrie amérindienne du jeu |périodique=Revue internationale des sciences sociales |numéro=175 |date= 2003 |issn=0304-3037 |lire en ligne=https://www.cairn.info/revue-internationale-des-sciences-sociales-2003-1-page-133.htm?1=1&DocId=382298&hits=1330+1329+1328+ |consulté le=2017-11-18 |pages=133–144}}.</ref>{{,}}<ref>{{Chapitre |auteur1=Aïssatou Sy-Wonyu |titre chapitre=La consolidation des frontières et le traité Webster-Ashburton (1825-1842) |auteurs ouvrage=Aïssatou Sy-Wonyu |titre ouvrage=Les États-Unis et le monde au {{19e}} siècle |éditeur=Armand Colin |année=2004 |pages totales=320 |isbn=9782200266929}}.</ref> es una lei dels [[Estats Units]], prepausada pel president [[Andrew Jackson]], votada pel Congrès los [[24 d'abril]] de [[1830]] e lo [[26 de mai]] de [[1830]] e signada pel president lo [[28 de mai]] de [[1830]], qu'ordonava la [[deportacion]] dels [[amerindians]] vivent dins los territòris situats entre los tretze Estats fondadors e [[Mississipí (flume)|Mississipi]] cap a un un territòri situat al delà d'aquel flume. Concernava 60000 personas. pl0g87k5lkwy93xll7ix4i2gp1pa03r 0 201801 2512627 2026-11-07T20:18:06Z Capsot 279 Creacion de la pagina amb « '''Manon Lisa Romiti''' ([[Occitània]], novembre de [[1986]]) es una compositora e cantautritz militanta [[francesa]]. E mai s'aviá escrich durant fòrça ans de tèxtes per d'artistes famoses coma per exemple la diva quebequesa [[Céline Dion]], [[Maëlle]] o [[Claudio Capéo]], se revelèt subretot en febrièr de 2026 gràcias a sa cançon "Le petit pêcheur",<ref>{{Ref-web|url=https://www.nrj.be/article/30969/mais-qui-se-cache-derriere-le-petit-pecheur|... » 2512627 wikitext text/x-wiki '''Manon Lisa Romiti''' ([[Occitània]], novembre de [[1986]]) es una compositora e cantautritz militanta [[francesa]]. E mai s'aviá escrich durant fòrça ans de tèxtes per d'artistes famoses coma per exemple la diva quebequesa [[Céline Dion]], [[Maëlle]] o [[Claudio Capéo]], se revelèt subretot en febrièr de 2026 gràcias a sa cançon "Le petit pêcheur",<ref>{{Ref-web|url=https://www.nrj.be/article/30969/mais-qui-se-cache-derriere-le-petit-pecheur|títol=Mais qui se cache derrière ce hit du moment, "Le Petit Pêcheur" ?|data=13 d'agost del 2026|consulta =03 d'octubre del 2026|editor=''NRJ''|llengua=francès}}</ref> una mena de [[faula]] ecologica sus la felicitat d'una vida simpla, que coneguèt una granda capitada durant l'estiu d'aquel an e atenguèt alara mai de 25 milions de visualizacions sus las rets.<ref>{{Ref-web|url=https://hebdotoulousain.over-blog.com/2026/08/le-petit-pecheur-le-hit-de-l-ete-2026-inspire-d-un-prix-nobel-de-litterature.htmlr|títol= Le Petit Pêcheur : le hit de l'été 2026 inspiré d'un prix Nobel de littérature|data=02 d'agost del 2026|consulta =03 d'octubre del 2026|editor=''NRJ''|llengua=francès}}</ref> Anteriorament s'èra facha conéisser sus Internet gràcias a la reescriptura [[feminisme|feminista]] de cançons celèbras de [[rap]] en explorar divèrses tèmas coma lo de la procreacion assistida (o PMA). Tanben abòrda d'autras tematicas coma la subrepesca, lo [[capitalisme]] feròtge que mena a la subreexplotacion de las mars e la destruccion de la fauna marina q8rzpyohx1fga0eemjm6sbbejoonft9 2512628 2512627 2026-11-07T20:19:24Z Capsot 279 2512628 wikitext text/x-wiki '''Manon Lisa Romiti''' ([[Occitània]], novembre de [[1986]]) es una compositora e cantautritz militanta [[francesa]]. E mai s'aviá escrich durant fòrça ans de tèxtes per d'artistes famoses coma per exemple la diva quebequesa [[Céline Dion]], [[Maëlle]] o [[Claudio Capéo]], se revelèt subretot en febrièr de 2026 gràcias a sa cançon "Le petit pêcheur",<ref>{{Ref-web|url=https://www.nrj.be/article/30969/mais-qui-se-cache-derriere-le-petit-pecheur|títol=Mais qui se cache derrière ce hit du moment, "Le Petit Pêcheur" ?|data=13 d'agost del 2026|consulta =03 d'octubre del 2026|editor=''NRJ''|llengua=francès}}</ref> una mena de [[faula]] ecologica sus la felicitat d'una vida simpla, que coneguèt una granda capitada durant l'estiu d'aquel an e atenguèt alara mai de 25 milions de visualizacions sus las rets.<ref>{{Ref-web|url=https://hebdotoulousain.over-blog.com/2026/08/le-petit-pecheur-le-hit-de-l-ete-2026-inspire-d-un-prix-nobel-de-litterature.htmlr|títol= Le Petit Pêcheur : le hit de l'été 2026 inspiré d'un prix Nobel de littérature|data=02 d'agost del 2026|consulta =03 d'octubre del 2026|editor=''NRJ''|llengua=francès}}</ref> Anteriorament s'èra facha conéisser sus Internet gràcias a la reescriptura [[feminisme|feminista]] de cançons celèbras de [[rap]] en explorar divèrses tèmas coma lo de la procreacion assistida (o PMA). Tanben abòrda d'autras tematicas coma la subrepesca, lo [[capitalisme]] feròtge que mena a la subreexplotacion de las mars e la destruccion de la fauna marina ==Referéncias== <references/> {{O|Manon Lisa}} [[Categoria:Cantaira francesa|Lisa, Manon]] sf0fo6pk8cmnemywzm145p64kv664kj 2512629 2512628 2026-11-07T20:21:17Z Capsot 279 2512629 wikitext text/x-wiki '''Manon Lisa Romiti''' ([[Occitània]], novembre de [[1986]]) es una compositora e cantautritz militanta [[francesa]]. E mai s'aviá escrich durant fòrça ans de tèxtes per d'artistes famoses coma per exemple la diva quebequesa [[Céline Dion]], [[Maëlle]] o [[Claudio Capéo]], se revelèt subretot en febrièr de 2026 gràcias a sa cançon "Le petit pêcheur",<ref>{{Ref-web|url=https://www.nrj.be/article/30969/mais-qui-se-cache-derriere-le-petit-pecheur|títol=Mais qui se cache derrière ce hit du moment, "Le Petit Pêcheur" ?|data=13 d'agost del 2026|consulta =03 d'octubre del 2026|editor=''NRJ''|llengua=francès}}</ref> una mena de [[faula]] ecologica sus la felicitat d'una vida simpla, que coneguèt una granda capitada durant l'estiu d'aquel an e atenguèt alara mai de 25 milions de visualizacions sus las rets.<ref>{{Ref-web|url=https://hebdotoulousain.over-blog.com/2026/08/le-petit-pecheur-le-hit-de-l-ete-2026-inspire-d-un-prix-nobel-de-litterature.htmlr|títol= Le Petit Pêcheur : le hit de l'été 2026 inspiré d'un prix Nobel de littérature|data=02 d'agost del 2026|consulta =03 d'octubre del 2026|editor=''NRJ''|llengua=francès}}</ref> Anteriorament s'èra facha conéisser sus Internet gràcias a la reescriptura [[feminisme|feminista]] de cançons celèbras de [[rap]] en explorar divèrses tèmas coma lo de la procreacion assistida (o PMA). Tanben abòrda d'autras tematicas coma la subrepesca, lo [[capitalisme]] feròtge que mena a la subreexplotacion de las mars e la destruccion de la fauna marina == Discografia == === Àlbums === * ''Poèmes sur accords mineurs'' (2023) === Cançons === * "Insolation" (2024) * "Violette" (2024) * "Le petit pêcheur" (2026) * "Seules ensemble" (2026) ==Referéncias== <references/> {{O|Manon Lisa}} [[Categoria:Cantaira francesa|Lisa, Manon]] p5hk3nxtoflsuuj6izi1amm3pmkdb18 0 201802 2512631 2026-11-07T20:29:45Z Capsot 279 Creacion de la pagina amb « '''Pàvel Ilich Talankin''' (en [[rus]]: Павел Ильич Таланкин, transliteracion internacionalaː ''Pavel Talankin''; Karabaish, óblast de [[Cheliàbinsk]], [[11 de març]] de [[1991]]) es un professor e documentarista [[Russia|rus]].<ref>{{cite web |last1=Razzall |first1=Katie |title=From Mr Nobody to Oscar winner: How one man took on Putin |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2ggjegj5lo |publisher=[[BBC News]] |access-date=18 March 2026... » 2512631 wikitext text/x-wiki '''Pàvel Ilich Talankin''' (en [[rus]]: Павел Ильич Таланкин, transliteracion internacionalaː ''Pavel Talankin''; Karabaish, óblast de [[Cheliàbinsk]], [[11 de març]] de [[1991]]) es un professor e documentarista [[Russia|rus]].<ref>{{cite web |last1=Razzall |first1=Katie |title=From Mr Nobody to Oscar winner: How one man took on Putin |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2ggjegj5lo |publisher=[[BBC News]] |access-date=18 March 2026 |date=16 March 2026}}</ref> Talankin que trabalhèt coma professor organizador e videograf escolar a l'Escòla Primària num. 1 de Karabaish,<ref name="MeduzaInterview2025">{{cite web |title=«С чьих слов я предатель Родины? Со слов Владимира Путина?» Уральский учитель тайно снял документальный фильм о пропаганде в школе |trans-title="Who said I was a traitor to the Motherland? Vladimir Putin said I was?" A Ural teacher secretly filmed a documentary about propaganda in schools. |url=https://meduza.io/feature/2025/01/31/s-chih-slov-ya-predatel-rodiny-so-slov-vladimira-putina |website=Meduza |language=ru |date=2025-01-31 |access-date=2026-02-24}}</ref> dins l'òblast rus de [[Cheliàbinsk]], foguèt codirector amb l'american [[David Borenstein]] e a l'encòp director de fotografia e narrador del documentari antibellicista e d'oposicion politica ''Mr Nobody Against Putin'' (2025).<ref name="IMDbFilm">{{cite web |title=Mr. Nobody Against Putin (2025) |url=https://www.imdb.com/title/tt34965515/ |website=IMDb |access-date=2026-02-24}}</ref> Lo film se presentèt dins la seccion de documentaris de cinèma internacional (en [[anglés]]ː ''World Cinema Documentary'') del Festival de Cinèma de Sundance de 2025 e recebèt lo Prèmi Especial del Jurat dins aquesta categoria.<ref name="SundanceAwards2025">{{cite web |title=2025 Sundance Film Festival Award Winners Announced |url=https://www.sundance.org/blogs/2025-sundance-film-festival-award-winners-announced/ |website=Sundance Institute |date=2025-01-31 |access-date=2026-02-24}}</ref> L'òbra ganhèt lo prèmi BAFTA del melhor documentari e l'Oscar al melhor documentari longmetratge dins la 98a edicion dels prèmis de l'Acadèmia. Talankin se n'anèt de Russia en 2024 e emigrèt a la capitala chèca, [[Praga]].<ref>{{Cite news |last=Александров |first=Алексей |last2=Время |first2=Настоящее |date=2026-04-04 |title=Павел Таланкин: "Режим падет, и нам надо будет вернуться" |url=https://www.svoboda.org/a/pavel-talankin-rezhim-padet-i-nam-nado-budet-vernutjsya/33724688.html |access-date=2026-04-19 |work=Радио Свобода |language=ru}}</ref> ik5324pispfqxlpwiuyw6b52gy0qfxy 2512632 2512631 2026-11-07T20:32:42Z Capsot 279 2512632 wikitext text/x-wiki '''Pàvel Ilich Talankin''' (en [[rus]]: Павел Ильич Таланкин, transliteracion internacionalaː ''Pavel Talankin''; Karabaish, óblast de [[Cheliàbinsk]], [[11 de març]] de [[1991]]) es un professor e documentarista [[Russia|rus]].<ref>{{cite web |last1=Razzall |first1=Katie |title=From Mr Nobody to Oscar winner: How one man took on Putin |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2ggjegj5lo |publisher=[[BBC News]] |access-date=18 March 2026 |date=16 March 2026}}</ref> Talankin que trabalhèt coma professor organizador e videograf escolar a l'Escòla Primària num. 1 de Karabaish,<ref name="MeduzaInterview2025">{{cite web |title=«С чьих слов я предатель Родины? Со слов Владимира Путина?» Уральский учитель тайно снял документальный фильм о пропаганде в школе |trans-title="Who said I was a traitor to the Motherland? Vladimir Putin said I was?" A Ural teacher secretly filmed a documentary about propaganda in schools. |url=https://meduza.io/feature/2025/01/31/s-chih-slov-ya-predatel-rodiny-so-slov-vladimira-putina |website=Meduza |language=ru |date=2025-01-31 |access-date=2026-02-24}}</ref> dins l'òblast rus de [[Cheliàbinsk]], foguèt codirector amb l'american [[David Borenstein]] e a l'encòp director de fotografia e narrador del documentari antibellicista e d'oposicion politica ''Mr Nobody Against Putin'' (2025).<ref name="IMDbFilm">{{cite web |title=Mr. Nobody Against Putin (2025) |url=https://www.imdb.com/title/tt34965515/ |website=IMDb |access-date=2026-02-24}}</ref> Lo film se presentèt dins la seccion de documentaris de cinèma internacional (en [[anglés]]ː ''World Cinema Documentary'') del Festival de Cinèma de Sundance de 2025 e recebèt lo Prèmi Especial del Jurat dins aquesta categoria.<ref name="SundanceAwards2025">{{cite web |title=2025 Sundance Film Festival Award Winners Announced |url=https://www.sundance.org/blogs/2025-sundance-film-festival-award-winners-announced/ |website=Sundance Institute |date=2025-01-31 |access-date=2026-02-24}}</ref> L'òbra ganhèt lo prèmi BAFTA del melhor documentari e l'Oscar al melhor documentari longmetratge dins la 98a edicion dels prèmis de l'Acadèmia. Talankin se n'anèt de Russia en 2024 e emigrèt a la capitala chèca, [[Praga]].<ref>{{Cite news |last=Александров |first=Алексей |last2=Время |first2=Настоящее |date=2026-04-04 |title=Павел Таланкин: "Режим падет, и нам надо будет вернуться" |url=https://www.svoboda.org/a/pavel-talankin-rezhim-padet-i-nam-nado-budet-vernutjsya/33724688.html |access-date=2026-04-19 |work=Радио Свобода |language=ru}}</ref> ==Referéncias== <references/> {{O|Pàvel Talankin}} [[Categoria:Professor rus|Talankin, Pàvel]] nuvpacpia6srk51mrm38r3ylf0usjku 2512633 2512632 2026-11-07T20:33:53Z Capsot 279 2512633 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Pavel Talankin ArtDocFest Paris 2025-11-17 (cropped).jpg|miniatura|250px|Pàvel Talankin a París en 2025]] '''Pàvel Ilich Talankin''' (en [[rus]]: Павел Ильич Таланкин, transliteracion internacionalaː ''Pavel Talankin''; Karabaish, óblast de [[Cheliàbinsk]], [[11 de març]] de [[1991]]) es un professor e documentarista [[Russia|rus]].<ref>{{cite web |last1=Razzall |first1=Katie |title=From Mr Nobody to Oscar winner: How one man took on Putin |url=https://www.bbc.com/news/articles/cx2ggjegj5lo |publisher=[[BBC News]] |access-date=18 March 2026 |date=16 March 2026}}</ref> Talankin que trabalhèt coma professor organizador e videograf escolar a l'Escòla Primària num. 1 de Karabaish,<ref name="MeduzaInterview2025">{{cite web |title=«С чьих слов я предатель Родины? Со слов Владимира Путина?» Уральский учитель тайно снял документальный фильм о пропаганде в школе |trans-title="Who said I was a traitor to the Motherland? Vladimir Putin said I was?" A Ural teacher secretly filmed a documentary about propaganda in schools. |url=https://meduza.io/feature/2025/01/31/s-chih-slov-ya-predatel-rodiny-so-slov-vladimira-putina |website=Meduza |language=ru |date=2025-01-31 |access-date=2026-02-24}}</ref> dins l'òblast rus de [[Cheliàbinsk]], foguèt codirector amb l'american [[David Borenstein]] e a l'encòp director de fotografia e narrador del documentari antibellicista e d'oposicion politica ''Mr Nobody Against Putin'' (2025).<ref name="IMDbFilm">{{cite web |title=Mr. Nobody Against Putin (2025) |url=https://www.imdb.com/title/tt34965515/ |website=IMDb |access-date=2026-02-24}}</ref> Lo film se presentèt dins la seccion de documentaris de cinèma internacional (en [[anglés]]ː ''World Cinema Documentary'') del Festival de Cinèma de Sundance de 2025 e recebèt lo Prèmi Especial del Jurat dins aquesta categoria.<ref name="SundanceAwards2025">{{cite web |title=2025 Sundance Film Festival Award Winners Announced |url=https://www.sundance.org/blogs/2025-sundance-film-festival-award-winners-announced/ |website=Sundance Institute |date=2025-01-31 |access-date=2026-02-24}}</ref> L'òbra ganhèt lo prèmi BAFTA del melhor documentari e l'Oscar al melhor documentari longmetratge dins la 98a edicion dels prèmis de l'Acadèmia. Talankin se n'anèt de Russia en 2024 e emigrèt a la capitala chèca, [[Praga]].<ref>{{Cite news |last=Александров |first=Алексей |last2=Время |first2=Настоящее |date=2026-04-04 |title=Павел Таланкин: "Режим падет, и нам надо будет вернуться" |url=https://www.svoboda.org/a/pavel-talankin-rezhim-padet-i-nam-nado-budet-vernutjsya/33724688.html |access-date=2026-04-19 |work=Радио Свобода |language=ru}}</ref> ==Referéncias== <references/> {{O|Pàvel Talankin}} [[Categoria:Professor rus|Talankin, Pàvel]] bvjdjcdfl8e56ei0y2xhip397ixzf5z 0 201803 2512634 2026-11-07T20:37:50Z Capsot 279 Creacion de la pagina amb « '''David Borenstein''' ([[Miami]], [[Florida]], [[1984]]) es un realizador de documentaris [[Estats Units|american]].<ref>{{cite news |last=Goorwich |first=Siam |date=24 de febrer de 2026 |title='Mr Nobody Against Putin': Filmmakers Scoop Best Documentary BAFTA |url=https://www.thejc.com/news/uk/jewish-filmmakers-scoop-best-documentary-bafta-for-mr-nobody-against-putin-gvjt89q7 |access-date=18 de març de 2026 |newspaper=[[The Jewish Chronicle]] |language=en-... » 2512634 wikitext text/x-wiki '''David Borenstein''' ([[Miami]], [[Florida]], [[1984]]) es un realizador de documentaris [[Estats Units|american]].<ref>{{cite news |last=Goorwich |first=Siam |date=24 de febrer de 2026 |title='Mr Nobody Against Putin': Filmmakers Scoop Best Documentary BAFTA |url=https://www.thejc.com/news/uk/jewish-filmmakers-scoop-best-documentary-bafta-for-mr-nobody-against-putin-gvjt89q7 |access-date=18 de març de 2026 |newspaper=[[The Jewish Chronicle]] |language=en-US}}</ref> Lo realizador, que viu dins la ciutat danesa de [[Copenaga]], venguèt famós mondialament en 2025, gràcias al film ''Mr Nobody Against Putin'' (2025). Aquesta òbra que dirigiguèt amb l'ensenhaire rus [[Pàvel Talankin]], li faguèt ganhar lo prèmi Oscar del melhor documentari.<ref>{{cite web |date=16 de març de 2026 |title='Mr Nobody Against Putin' Wins Best Documentary Feature Oscar |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/mr-nobody-against-putin-wins-best-documentary-feature-oscar-2026-03-16/ |access-date=8 d'abril de 2026 |publisher=''Reuters''}}</ref> 9c3kmomqdd3ke6fbgj4g2vx9z4m6ah3 2512635 2512634 2026-11-07T20:39:13Z Capsot 279 2512635 wikitext text/x-wiki '''David Borenstein''' ([[Miami]], [[Florida]], [[1984]]) es un realizador de documentaris [[Estats Units|american]].<ref>{{cite news |last=Goorwich |first=Siam |date=24 de febrer de 2026 |title='Mr Nobody Against Putin': Filmmakers Scoop Best Documentary BAFTA |url=https://www.thejc.com/news/uk/jewish-filmmakers-scoop-best-documentary-bafta-for-mr-nobody-against-putin-gvjt89q7 |access-date=18 de març de 2026 |newspaper=[[The Jewish Chronicle]] |language=en-US}}</ref> Lo realizador, que viu dins la ciutat danesa de [[Copenaga]], venguèt famós mondialament en 2025, gràcias al film ''Mr Nobody Against Putin'' (2025). Aquesta òbra que dirigiguèt amb l'ensenhaire rus [[Pàvel Talankin]], li faguèt ganhar lo prèmi Oscar del melhor documentari.<ref>{{cite web |date=16 de març de 2026 |title='Mr Nobody Against Putin' Wins Best Documentary Feature Oscar |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/mr-nobody-against-putin-wins-best-documentary-feature-oscar-2026-03-16/ |access-date=8 d'abril de 2026 |publisher=''Reuters''}}</ref> ==Referéncias== <references/> {{O|David Borenstein}} [[Categoria:Realizador american|Borenstein, David]] k0i2qg0p1ajdj6u9bgbkz10sedlk823 2512636 2512635 2026-11-07T20:49:13Z Capsot 279 2512636 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:David Borenstein på Sundance Film Festival 2025.jpg|miniatura|250px|David Borenstein en 2025]] '''David Borenstein''' ([[Miami]], [[Florida]], [[1984]]) es un realizador de documentaris [[Estats Units|american]].<ref>{{cite news |last=Goorwich |first=Siam |date=24 de febrer de 2026 |title='Mr Nobody Against Putin': Filmmakers Scoop Best Documentary BAFTA |url=https://www.thejc.com/news/uk/jewish-filmmakers-scoop-best-documentary-bafta-for-mr-nobody-against-putin-gvjt89q7 |access-date=18 de març de 2026 |newspaper=[[The Jewish Chronicle]] |language=en-US}}</ref> Lo realizador, que viu dins la ciutat danesa de [[Copenaga]], venguèt famós mondialament en 2025, gràcias al film ''Mr Nobody Against Putin'' (2025). Aquesta òbra que dirigiguèt amb l'ensenhaire rus [[Pàvel Talankin]], li faguèt ganhar lo prèmi Oscar del melhor documentari.<ref>{{cite web |date=16 de març de 2026 |title='Mr Nobody Against Putin' Wins Best Documentary Feature Oscar |url=https://www.reuters.com/business/media-telecom/mr-nobody-against-putin-wins-best-documentary-feature-oscar-2026-03-16/ |access-date=8 d'abril de 2026 |publisher=''Reuters''}}</ref> ==Referéncias== <references/> {{O|David Borenstein}} [[Categoria:Realizador american|Borenstein, David]] 8e6tysx3d8v8xggsdbnxy4rrxd8518e 0 201804 2512637 2026-11-07T20:56:00Z Capsot 279 Creacion de la pagina amb « '''Brian Tyler Cohen''' ([[Estats Units]], [[12 de genièr]] de [[1989]]) es un YouTubaire, presentaire de podcasts, autor e comentador politic [[Estats Units|american]]. De tendéncia progressista, Cohen anima un podcast politic que se sona ''No Lie with Brian Tyler Cohen'' e sus son canal de [[YouTube]], entrevista de personalitats politicas, infòrma sus la politica americana e retransmet d'eveniments en dirècte, que comprenon de debats e de resultats ele... » 2512637 wikitext text/x-wiki '''Brian Tyler Cohen''' ([[Estats Units]], [[12 de genièr]] de [[1989]]) es un YouTubaire, presentaire de podcasts, autor e comentador politic [[Estats Units|american]]. De tendéncia progressista, Cohen anima un podcast politic que se sona ''No Lie with Brian Tyler Cohen'' e sus son canal de [[YouTube]], entrevista de personalitats politicas, infòrma sus la politica americana e retransmet d'eveniments en dirècte, que comprenon de debats e de resultats electorals. En febièer de 2026, aqueste canal comptava mai de 5,01 milions de soscriptors e aviá acumulat mai de 4.790 milions de visualizacions.<ref name=blade>[https://socialblade.com/youtube/user/briantylercohen Brian Tyler Cohen: media analytics] [[Social Blade]]</ref> Lo 25 de febrièr de 2022, foguèt lo primièr creador sus YouTube e podcastaire a entrevistar lo 46en [[president dels Estats Units]], [[Joe Biden]];<ref name=theHill>[https://thehill.com/homenews/administration/595996-biden-says-he-hopes-his-legacy-is-that-i-restored-the-soul-of-this/ "Biden says he hopes his legacy 'is that I restored the soul of this country'"] By Caroline Vakil, ''[[The Hill (newspaper)|The Hill]]'', Feb 26, 2022</ref> mai tard, en febrièr de 2026 entrevistèt lo 44en president american, [[Barack Obama]].<ref name=obama>[https://www.youtube.com/watch?v=uI-hgSE5QIw Barack Obama breaks silence on Trump's ape video, Bad Bunny, and 2028 election] video</ref> r7esr0v9y71w8gsfxny1hbehs1khjz9 2512638 2512637 2026-11-07T20:56:41Z Capsot 279 2512638 wikitext text/x-wiki '''Brian Tyler Cohen''' ([[Estats Units]], [[12 de genièr]] de [[1989]]) es un YouTubaire, presentaire de podcasts, autor e comentador politic [[Estats Units|american]]. De tendéncia progressista, Cohen anima un podcast politic que se sona ''No Lie with Brian Tyler Cohen'' e sus son canal de [[YouTube]], que i entrevista de personalitats politicas, infòrma sus la politica americana e retransmet d'eveniments en dirècte, que comprenon de debats e de resultats electorals. En febrièr de 2026, aqueste canal comptava mai de 5,01 milions de soscriptors e aviá acumulat mai de 4.790 milions de visualizacions.<ref name=blade>[https://socialblade.com/youtube/user/briantylercohen Brian Tyler Cohen: media analytics] [[Social Blade]]</ref> Lo 25 de febrièr de 2022, foguèt lo primièr creador sus YouTube e podcastaire a entrevistar lo 46en [[president dels Estats Units]], [[Joe Biden]];<ref name=theHill>[https://thehill.com/homenews/administration/595996-biden-says-he-hopes-his-legacy-is-that-i-restored-the-soul-of-this/ "Biden says he hopes his legacy 'is that I restored the soul of this country'"] By Caroline Vakil, ''[[The Hill (newspaper)|The Hill]]'', Feb 26, 2022</ref> mai tard, en febrièr de 2026 entrevistèt lo 44en president american, [[Barack Obama]].<ref name=obama>[https://www.youtube.com/watch?v=uI-hgSE5QIw Barack Obama breaks silence on Trump's ape video, Bad Bunny, and 2028 election] video</ref> o3di8knw7vsw0yu7ymb2ib63q6pt47z 2512639 2512638 2026-11-07T20:58:03Z Capsot 279 2512639 wikitext text/x-wiki '''Brian Tyler Cohen''' ([[Estats Units]], [[12 de genièr]] de [[1989]]) es un YouTubaire, presentaire de podcasts, autor e comentador politic [[Estats Units|american]]. De tendéncia progressista, Cohen anima un podcast politic que se sona ''No Lie with Brian Tyler Cohen'' e sus son canal de [[YouTube]], que i entrevista de personalitats politicas, infòrma sus la politica americana e retransmet d'eveniments en dirècte, que comprenon de debats e de resultats electorals. En febrièr de 2026, aqueste canal comptava mai de 5,01 milions de soscriptors e aviá acumulat mai de 4.790 milions de visualizacions.<ref name=blade>[https://socialblade.com/youtube/user/briantylercohen Brian Tyler Cohen: media analytics] [[Social Blade]]</ref> Lo 25 de febrièr de 2022, foguèt lo primièr creador sus YouTube e podcastaire a entrevistar lo 46en [[president dels Estats Units]], [[Joe Biden]];<ref name=theHill>[https://thehill.com/homenews/administration/595996-biden-says-he-hopes-his-legacy-is-that-i-restored-the-soul-of-this/ "Biden says he hopes his legacy 'is that I restored the soul of this country'"] By Caroline Vakil, ''[[The Hill (newspaper)|The Hill]]'', Feb 26, 2022</ref> mai tard, en febrièr de 2026 entrevistèt lo 44en president american, [[Barack Obama]].<ref name=obama>[https://www.youtube.com/watch?v=uI-hgSE5QIw Barack Obama breaks silence on Trump's ape video, Bad Bunny, and 2028 election] video</ref> ==Referéncias== <references/> {{O|Brian Tyler Cohen}} [[Categoria:Comentador politic|Cohen, Brian Tyler]] 1j6rd2pk4vzyznaoejznhfvquwxqth6 2512640 2512639 2026-11-07T21:00:08Z Capsot 279 2512640 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Brian Tyler Cohen at the 2023 Streamy Awards.jpg|miniatura|250px|Brian Tyler Cohen en 2023 als Streamy Awards]] '''Brian Tyler Cohen''' ([[Estats Units]], [[12 de genièr]] de [[1989]]) es un YouTubaire, presentaire de podcasts, autor e comentador politic [[Estats Units|american]]. De tendéncia progressista, Cohen anima un podcast politic que se sona ''No Lie with Brian Tyler Cohen'' e sus son canal de [[YouTube]], que i entrevista de personalitats politicas, infòrma sus la politica americana e retransmet d'eveniments en dirècte, que comprenon de debats e de resultats electorals. En febrièr de 2026, aqueste canal comptava mai de 5,01 milions de soscriptors e aviá acumulat mai de 4.790 milions de visualizacions.<ref name=blade>[https://socialblade.com/youtube/user/briantylercohen Brian Tyler Cohen: media analytics] [[Social Blade]]</ref> Lo 25 de febrièr de 2022, foguèt lo primièr creador sus YouTube e podcastaire a entrevistar lo 46en [[president dels Estats Units]], [[Joe Biden]];<ref name=theHill>[https://thehill.com/homenews/administration/595996-biden-says-he-hopes-his-legacy-is-that-i-restored-the-soul-of-this/ "Biden says he hopes his legacy 'is that I restored the soul of this country'"] By Caroline Vakil, ''[[The Hill (newspaper)|The Hill]]'', Feb 26, 2022</ref> mai tard, en febrièr de 2026 entrevistèt lo 44en president american, [[Barack Obama]].<ref name=obama>[https://www.youtube.com/watch?v=uI-hgSE5QIw Barack Obama breaks silence on Trump's ape video, Bad Bunny, and 2028 election] video</ref> ==Referéncias== <references/> {{O|Brian Tyler Cohen}} [[Categoria:Comentador politic|Cohen, Brian Tyler]] 7q7e7dii908d2qgcmqm2ycc1isugkj9 0 201805 2512642 2026-11-07T21:34:54Z Sovenhic 36254 Sovenhic a desplaçat la pagina [[Terrasson e La Vila Dieu]] cap a [[Terrasson e la Vila Dieu]] : Títol mal escrit 2512642 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Terrasson e la Vila Dieu]] fymgumpibdxt5ws8txwpnfk1gbkcekp 0 201806 2512649 2026-11-07T21:49:00Z Capsot 279 Creacion de la pagina amb « '''Qiulae Wong''', tanben coneguda per son iniciala '''Q''' (Suva, [[Fiji]], mai de [[1988]]) es una entrepreneira e politiciana [[Nòva Zelanda|neozelandesa]]. Cap del partit de l'Oportunitat (en [[anglés]]: ''Opportunity Party''), d'orientacion centrista, dempuèi novembre de 2025, venguèt celèbra en 2026 aprèp que las eleccions neozelandesas donèssen pas cap de majoritat clara, plaçant son partit en posicion fòrta per negociar. » 2512649 wikitext text/x-wiki '''Qiulae Wong''', tanben coneguda per son iniciala '''Q''' (Suva, [[Fiji]], mai de [[1988]]) es una entrepreneira e politiciana [[Nòva Zelanda|neozelandesa]]. Cap del partit de l'Oportunitat (en [[anglés]]: ''Opportunity Party''), d'orientacion centrista, dempuèi novembre de 2025, venguèt celèbra en 2026 aprèp que las eleccions neozelandesas donèssen pas cap de majoritat clara, plaçant son partit en posicion fòrta per negociar. 9alauin6961m1ffbpo7311sn7awvd49 2512650 2512649 2026-11-07T21:51:43Z Capsot 279 2512650 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Qiulae portrait 1 (cropped).jpg|miniatura|250px|Qiulae Wong en 2026]] '''Qiulae Wong''', tanben coneguda per son iniciala '''Q''' (Suva, [[Fiji]], mai de [[1988]]) es una entrepreneira e politiciana [[Nòva Zelanda|neozelandesa]]. Cap del partit de l'Oportunitat (en [[anglés]]: ''Opportunity Party''), d'orientacion centrista, dempuèi novembre de 2025, venguèt celèbra en 2026 aprèp que las eleccions neozelandesas donèssen pas cap de majoritat clara, plaçant son partit en posicion fòrta per negociar. er1z4273fyhy7svfupvejkt31l51014 2512651 2512650 2026-11-07T21:52:23Z Capsot 279 2512651 wikitext text/x-wiki [[Fichièr:Qiulae portrait 1 (cropped).jpg|miniatura|250px|Qiulae Wong en 2026]] '''Qiulae Wong''', tanben coneguda per son iniciala '''Q''' (Suva, [[Fiji]], mai de [[1988]]) es una entrepreneira e politiciana [[Nòva Zelanda|neozelandesa]]. Cap del partit de l'Oportunitat (en [[anglés]]: ''Opportunity Party''), d'orientacion centrista, dempuèi novembre de 2025, venguèt celèbra en novembre de 2026 aprèp que las eleccions neozelandesas donèssen pas cap de majoritat clara, plaçant son partit en posicion fòrta per negociar. asvo2orihqmow6yzu3migh1zm57fjnf 0 201807 2512669 2026-11-08T07:03:22Z Alaric 506 44932 Alaric 506 a desplaçat la pagina [[Boçac Borg]] cap a [[Boçac las Egliesas]] : Títol mal escrit : segon Ives Lavalada 2512669 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Boçac las Egliesas]] 88wmtfxuiq18vyj9ctisw6kckl2k2ig 0 201808 2512671 2026-11-08T07:07:29Z Alaric 506 44932 Alaric 506 a desplaçat la pagina [[Noserines]] cap a [[Noserinas]] : Títol mal escrit : segon Ives Lavalada 2512671 wikitext text/x-wiki #REDIRECCION [[Noserinas]] 0k7k006pzyby4d8qdscd1lusdexq1z6