Wikipedii olowiki https://olo.wikipedia.org/wiki/Pi%C3%A4sivu MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Medii Erikoine Pagin Käyttäi Käyttäi pagin Wikipedii Wikipedien paginat Failu Failu pagin MediiWiki MediiWiki pagin Šablonu Šablonu pagin Abu Abu pagin Kategourii Kategourii pagin TimedText TimedText talk Moduuli Keskustelu moduulista Event Event talk 0 2723 51697 51644 2026-06-29T09:39:16Z Fembriha 8650 51697 wikitext text/x-wiki {{Mua | Nimi=Avstrualien liitto | Alguperäine nimi={{K-en|Commonwealth of Australia}} | Flagu=Flag_of_Australia_(converted).svg | Gerbu=Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg | Audio = U.S. Navy Band, Advance Australia Fair (abridged).oga | Iččenäžyön päivymiärät=1. pakkaskuudu 1901 | Genetiivu=Avstrualien | Piälinnu= | Suurimat linnat=[[Sydney]], [[Melbourne]], [[Brisbane]], [[Perth]], [[Adelaide]] | Rahvahan lugumäry=25 978 935 | Hinnoituksen vuozi=2022 | Pinduala=7 692 024 }} '''Avstrualii''' ({{K-en|Australia}}) libo Avstrualien liitto on valdivo, kudai sijoittuu suvizes muan puoliškos. Se täyttäy Avstrualien manderen, Tasmanien suaren da vie monet muut Indien valdumeren da Tyynenmeren suaret. Valdivon pinduala on 7 692 024 km² (6. sijal muailmas). Lähizet muat ollah [[Päivännouzu Timor]], [[Indonezii]] da [[Papua-Uuzi Guinea]] pohjazes, [[Vanuatu]], [[Uuzi-Kaledounii]] da [[Solomonsuaret]] koillizes, [[Uuzi Zelandii]] liidehes. Rahvahan lugumiäry on 24 237 283 hengie (3.05.2016), kudamis enimistö eläy päivännouzurannal. Avstrualien piälinnu on [[Canberra]]. [[Kategourii:Okeanien muat|A]] [[Kategourii:Muantiedo|A]] 7z0wizibicjs86khi3hftfexeeal6nm 0 2929 51678 51595 2026-06-29T07:31:19Z Olksolo 356 51678 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu |Nimi=Iisus Hristos |kuva=Spas vsederzhitel sinay.jpg |levevys=300 |Ammatti=saarnaaja, profeetta, puuseppä, rabbi, thaumaturge, uskonnollinen johtaja, parantaja, messias, saarnaaja, opastai, father of faith, tektōn, pastor |Roinduaigu=1 vuottu enne meijän aijanluguu. - 33 vuottu (perintehelline päivämääry) 5 vuottu enne meijän aijanluguu. - 30 vuottu |kanzalližus=Rooman keisarikunta |Kuolendukohtu=Nuaglittih ristah}} '''Iisus''', sežo '''Iisus Nazaretalaine''' libo '''Iisus Hristos''', on tärgei hengi [[Hristianskoi usko|hristianskois uskos]]. [[Biblii|Biblien]] [[Uuzi sana|''Uvven sanan'']] mugah häi oli [[Jumal]]an poigu, kudai nouzi kuollielois. Hristianskoit ristikanzat uskotah, gu häi oli Piästäi, kudamah nähte saneltah [[Vahnu sana|''Vahnas sanas'']]. Histourien tutkijat pietäh Iisussua jevrieläzenny opastajannu, kudai propovieduičči Juudien alovehel I vuozisual. Iisusan kuoltuu hänen opastujat uskottih, gu häi nouzi kuollielois, da aijan aloh hyö perustettih hristianskoi kirikkö.<ref>[https://finugorbib.com/bible/livvi/00_b_index_na.html Uuzi Sana]</ref> ==Lähtiet== [[Kategourii:Bibliellizet hengilöt]] rthbqazqskv75cijhh8dprludlnyd8m 0 2958 51659 51646 2026-06-28T17:19:48Z Fembriha 8650 51659 wikitext text/x-wiki {{Mua | Nimi=Izrailan valdukundu | Alguperäine nimi=מְדִינַת יִשְׂרָאֵל | Flagu=Flag_of_Israel.svg | Gerbu=Emblem_of_Israel.svg | Audio = Hatikvah instrumental.ogg | Iččenäžyön päivymiärät=14. oraskuudu 1948 | Genetiivu=Izrailan | Suurimat linnat=[[Jerusalimu|Jerusalimu]], [[Tel Aviv]], [[Haifa]] | Rahvahan lugumäry=10 027 000 | Hinnoituksen vuozi=2021 | Pinduala=22 072 | Процент воды= 2 | Telefonan koudu= | Aiguvyöhykeh= | Языки= | Valdivonusko= Sekularistine valdivo | ИРЧП= 0,915 | Место по ИРЧП= {{Oncolor||green|ylen korgei}} | Дата образования= [[14. oraskuudu]] [[1948]] (5. [[ijar]]ua 5708) | Haldivonmuodo= Parluamentalline yhtenästazavaldu | ВВП (ППС)= 567,57 mlrd. | ВВП (ППС) на душу населения= 55 770 | Место по ВВП (ППС)= 51 | Место по ВВП (ППС) на душу населения= 31 | ВВП (номинал)= 610,75 mlrd. | ВВП (номинал) на душу населения= 60 010 | Место по ВВП (номинал)= 27 | Место по ВВП (номинал) на душу населения= 18 | Должности руководителей= Prezidentu <br>Piäministru <br>[[Knessetan]] piämies | Руководители= [[Isaac Herzog]] <br>[[Binjamin Netanjahu]] <br>[[Amir Ohana]] }} '''Izrail''' ({{K-he|יִשְׂרָאֵל}}, {{Lang-ar|إسرائيل}}), virralline nimi on Izrailan valdivo ({{K-he|מְדִינַת יִשְׂרָאֵל}}, {{Lang-ar|دولة اسرائيل}}) on valdivo Lounas-Azies. Rahvahan lugumiäry on 8,90 miljonua hengie (v. 2010). Muan pinduala on 22 072 km². Piälinnu on [[Jerusalimu|Jerusalimu]]. Virallizet kielet ollah [[hebrei]], arabien kieli. Izrail on yhtenäsvaldivo, demokruattine parluamentalline tazavaldu. Izrail sijaiččou Lähizes Päivännouzus Välimeren päivännouzupuolizel rannal. Pohjazes se rajoittuu [[Livanu|Livananke]], luodehes [[Sirii|Sirienke]], päivännouzus [[Jordanii|Jordanienke]] da [[Päivänlaskurandu|Päivänlaskurannanke]], lounuas [[Jegiptu|Jegiptanke]] da [[Gazan sektor|Gazan sektoranke]]. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Izrail|*]] [[Kategourii:Muantiedo|I]] 6h14lqm3qmqmw62uj5nsryijpc30xfq 0 3059 51652 51403 2026-06-28T13:18:56Z Miro Tuomi 8600 51652 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Karjalan kieli''' on [[Baltiekkusuomelaizet kielet|baltiekkusuomelaine]] kieli, kuduah paistah [[Karjalan tazavaldu|Karjalas]], [[Suomi|Suomes]] da [[Ven'a|Ven'al]]. Sidä pagizou [[Karjalan tazavaldu|Karjalas]] 22 800 hengie (2002). Suurimbat karjalankielizet vähembistöt ollah [[Suomi|Suomes]] da [[Ven'a|Ven'an]] [[Tver|Tveris]]. == Variacii == === Murdehet === ''Piäkirjutus: [[Karjalan kielen murdehet]]'' Karjalan kieles eroitetah 3 piämurrehtu: liygi libo livvinkarjal ([[Livvin kieli|livvin kieli]]), lyydi ([[Lyydin kieli|lyydin kieli]]) da varzinkarjal (varzinkarjalanmurreh), kuduah kuulutah vienankarjal, suvikarjal sego tverinkarjal (tiveri-karielan libo [[Tverin karjalan kieli|tverin karjalan kieli]]). Lyydin kieldy puaksuh pietäh omannu kielenny <ref>https://www.helsinki.fi/fi/uutiset/kieli-kulttuuri/uhanalainen-lyydi-on-oma-itamerensuomalainen-kielensa</ref>. Livvikse paistah Karjalan Tazavallas enimyölleh [[Anuksenlinnu|Anuksen]] da [[Priäžy|Priäžän]] piirilöis sego [[Petroskoi|Petroskois]]. Lyydiläzien elopaikat ollah [[Oniegujärvi|Oniegujärven]] päivänlaskurannikol da Anuksen piiris. Varzinkarjalastu piämurrehtu käytetäh [[Karjalan tazavaldu|Karjalan Tazavallan]] pohjazembil liygiläzis da lyydiläzis alovehil da sidä paiči Tverin alovehil. == Kielenkäyttö == Joga kielen elokseh, mugaže i karjalan kielen elokseh, kuuluu kielele tarkoitettuloin tavoittehien täyttämine, kudamii on mondu. Tärgeimbih niilöis kuulutah: olemine rahvahan kommunikatiivizennu välinehenny; olemine tiedovälinehenny; olemine esteetiekallizennu välinehenny. Kuibo karjalan kieli täyttäy nämmii piätavoittehii? Karjalazet ijän kaiken ollah paistu omah karjalan kieleh. Hyö jätettih oma kieli paistavakse nygyzile karjalazile sugupolvile. Tänäpäi karjalazet jatketah paista toine toizenke omal muamankielel. Sanottu merkiččöy sidä, gu karjalan kieli on ainos täyttänyh da jatkau kommunikatiivizen funkcien täyttämisty. Ku kerran karjalan kieldy opastetah kaikil opastustazoloil algajen päivykodilois yliopistoloih suate; ku kerran on olemas karjalankielizii lehtii da karjalan kieldy käytetäh raadivos da televiidenies; ku kerran karjalankielisty literatuurua on olluh enne da on nygöi, kudamua karjalazet lugietah da suajah tieduo lugemizen kauti, se merkiččöy sidä, gu karjalan kieli on täyttänyh da jatkau tiedofunkcien täyttämisty. Karjalan kielen rikkahus da kaunehus andau vallan kuvailla eloksen kaikkii puolii parahimah tabah. Sikse ei ole kummallistu, ku karjalan kielel on piästetty ilmah erilazii korgeitazozii da merkičyksen puoles syvii kirjutuksii. Se protsessu jatkuu tänäpäigi. Täs on kohtalleh mainita se, ku karjalazet lahjoitettih kul'tuurumuailmale verrattoman suuri da kallis lahju — oma suusanalline perindö — kalevalamittahizet runot. "[[Kalevala]]"-eepossua verdaillah muailmas Gomeran "Iliadah". Tämä kai merkiččöy sidä, gu karjalan kieli on täyttänyh da jatkau esteetiekallizen funksien täyttämisty. == Kielihistouries == Karjalan kieli on igivahnu kieli. Sen peräjuuret upotah syväle hämäräh muinažuoh. Kaikis suomi-ugrilazis kirjutettulois mustomerkilöis, midä on löydynyh täh aigah suate, karjalankielizet kirjutukset ollah toizekse vahnimat kogo suomi-ugrilazes kieliperehes (kaikis vahnimat ollah ungarinkielizet 1100-vuozisuan aigah kirjutetut tekstat). Karjalankielizet tuohikirjutukset, kudamii on löytty arheologat Suures Novgorodas, kuulutah 1200—1300 vuozisavoin aigoih. Kai toizet muinazet suomi-ugrilazet kirjutetut mustomerkit kuulutah myöhembih aigoih. == Kirjalližuon kehitys == Enzimäzet karjalankielizet kniigat on piästetty ilmah 1800-luvul. Vahnimat ilmestyttih vuozinnu 1804 da 1820. Net ollah kirikköh kuulujien tevoksien kiännökset ven'an kieles karjalakse. Algajen vuvves 1870 vuodeh 1939 suate oli ilmestynnyh vägi äijy karjalankielisty literatuurua. Ylen aktiivizesti painettih kniigoi vuozinnu 1931—1939, konzu karjalan kieldy ruvettih opastamah sego Karjalas, sego Tverin alovehel. == Karjalan kieli nygöi == Algajen vuvves 1990 Ven'an yhtehiskunnallizen poliitiekan muutoksen jälgeh se prosessu on ruvennuh elbymäh uvvessah. Aktiivizesti painetah karjalankielisty literatuurua. Sih joukkoh kuuluu ei vaiku kaunehliteratuuru, opastusliteratuuru da muu literatuuru, no i hengelline literatuuru. Karjalan kielel eripainoksinnu on piästetty ilmah kai Uvven Sanan piäozat. Kogonah yhteläzenny kniigannu [[Uuzi sana|Uuzi Sana]] ilmestyi vuvven [[Vuozi 2003|2003]] algupuoles. Karjalan kieli, kui i joga elävy kieli, on kehittyi sistiemu. Kielen kehitysty äijäl kannatetah opastuslaitokset, kai kommunikatiivizet viestivälinehet da toizet eloksen puolet. No parahači kielen kehitysty kannatetah rahvahan eloksen tavat da kul'tuuruperindöt. == Kirjaimikko == {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | A a [aa] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | B b [bee] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | C c [cee] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Č č [čee] |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | D d [dee] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | E e [ee] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | F f [ef] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G g [gee] |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | H h [hoo] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i<br /> [ii] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j<br /> [jii] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | K k [koo] |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | L l<br /> [el] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | M m [em] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | N n [en] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | O o [oo] |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | P p [pee] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | R r [er] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | S s [es] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Š š [šee] |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Z z [zee] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ž ž [žee] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | T t [tee] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | U u [uu] |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | V v [vee] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Y y [yy] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ä ä [ää] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ö ö [öö] | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | ’ |}<ref> https://web.archive.org/web/20171124114853/https://gov.karelia.ru/News/2007/04/0417_06_e.html </ref> Pehmendysmerki〈’〉merkiččöy iellizen konsonantan palatalizuičendua. == Viittehet == {{Viittehet}} == Aihies toiziel == * [https://web.archive.org/web/20071209001204/http://livviki.karelia.ru/language/k1.shtml Karjalan kieli] * [http://elibrary.karelia.ru/book.shtml?levelID=034005&id=2071&cType=1 Karjalan gruammatikku] * [https://web.archive.org/web/20201105231902/http://sanakniigu.onego.ru/index.php?lan=rus Sanakniigu] {{Suomi-ugrilazet kielet}} [[Kategourii:Karjalan kieli|*]] [[Kategourii:Suomelas-ugrilazet kielet]] [[Kategourii:Jevroupan kielet]] [[Kategourii:Википедия:Избранные статьи]] ki8cx8epgazljarhua0v1osne7ntzko 0 3290 51649 40238 2026-06-28T12:44:25Z Miro Tuomi 8600 51649 wikitext text/x-wiki [[Failu:Anser_brachyrhynchus.jpg|thumb|300.px|alt=Lyhytn'okkuhanhi|Lyhytn'okkuhanhi]] [[File:Anser brachyrhynchus MHNT.ZOO.2010.11.13.3.jpg|thumb| ''Anser brachyrhynchus'']] [[File:Kleine rietgans in de sneeuw-4961710.webm|thumb |left|Anser brachyrhynchus]] '''Lyhytn'okkuhanhi''' ([[Latinan kieli|lat]]. ''Anser brachyrhynchus'') on lindu. == Kogo da nägö == '''Piduhus:''' 61-76 cm<br> '''Siibien agjuväli:''' 137-161 cm<br> '''Paino:''' 2,8-3,5 kg == Teemas muijal == * [http://luontoportti.com/suomi/fi/linnut/lyhytnokkahanhi Luontoportti (suomekse)] [[Kategourii:Linnut|L]] [[Kategourii:Suomen linnut|L]] 0rgwho1l4d5cbt974q3jfcbmywnqa83 0 3440 51648 21230 2026-06-28T12:42:40Z Miro Tuomi 8600 51648 wikitext text/x-wiki [[Failu:NoljakkaChurch.JPG|pienoiskuva|Noljakkan kirikkö]] '''Noljakka''' on [[Jovensuu]]n linnan aloveh. Noljakas eläy äijy rahvastu. [[Category:Muantiedo]] 8eq9buai198m95hvqx40cp05seucl2k 0 3597 51660 51223 2026-06-28T17:49:46Z Oursana 1820 /* Tevokset */ -+Raphael, The Alba Madonna, c. 1510, NGA 26.jpg 51660 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu}} '''Rafael''' libo '''Raffaello''' ([[28. kevätkuudu|28.kevätkuudu]] libo [[6. sulakuudu|6.sulakuudu]] [[1483]] [[Urbino]] – [[6. sulakuudu|6.sulakuudu]] [[1520]] [[Roma]]) oli [[Renessansan taideh|renessansuaijan]] [[Italien taideh|italielaine]] taidehmualuaju da arhitektoru. Händy pietäh yhtenny Italien renessansuaijan piähahmolois. Händy tundietah vie nimel '''Raffaello Sanzio''', '''Raffaello Santi''', '''Raffaello de Urbino''' libo '''Rafael Sanzio de Urbino'''.<ref>Otavan Iso Fokus, Kertovasti kuvitettu 8-osainen tietosanakirja, Osa 6, s. 3378, Otava 1974 ISBN 951-1-01236-3</ref> Rafael tietäh [[Pyhä Madonna|Madonnan]] kuvis da pyhiä peregty ozutettavis mualavuksis sego [[Vatikan]]an freskois. == Tevokset == <gallery> Raffael 021.jpg|<center>|thumb|left|''Pyhä Sebastian'', 1501-1502.</center> Raffael 024.jpg|<center>|thumb|left|''Madonna Conestabile'', 1504.</center> Leda - Rafael Santi.jpg|<center>|thumb|''Leda'', 1505.</center> Raffaello Sanzio - Lady with unicorn.jpg|<center>|thumb|''Nuori naine da [[yksisarvine]]'', 1505–1506.</center> Lvr-george.jpg|<center>|thumb|''[[Pyhä Yrjö]]'', 1505-1506.</center> Raphael, The Alba Madonna, c. 1510, NGA 26.jpg|<center>|thumb|''[[Alba Madonna]]'', n. 1510.</center> Pope_Julius_II.jpg|<center>|thumb|''[[Julius II]]'', 1511–1512.</center> Raphael-Young man-1.jpg|<center>|thumb|''Francesco Maria della Rovere'', 1514.</center> Baldassare_Castiglione,_by_Raffaello_Sanzio,_from_C2RMF_retouched.jpg|<center>|thumb|''Baldassare Castiglione'', noin 1514-1515.</center> Raffael 051.jpg|<center>|thumb|''Sikstiiniläsmadonna, n. 1513–1516.</center> La velada, por Rafael.jpg|<center>|thumb|''La Donna Velata'', 1516.</center> Transfiguration Raphael.jpg|<center>|thumb|''Kirkastumine'', 1518-1520.</center> La Fornarina by Raffaello.jpg|<center>|thumb|''Nuoren naizen muotokuva'', 1518-1519.</center> Raffael 026.jpg|<center>|thumb|''Maria Jeesus-lapsen Johannes Kastajanke'', 1513-1514.</center> Madona del gran duque, por Rafael.jpg|<center>|thumb|''Granducan madonna'', 1504.</center> Raffael 040.jpg|<center>|thumb|''Paavi Leo X da serku'', 1518-1519.</center> </gallery> == Viittehet == {{Viittehet}} [[Kategourii:Kul'tuururistikanzat|Rafael]] [[Kategourii:Kuvataideh|Rafael]] bq363ewk9mcnwddd9np9ncxn2e5f7g5 0 6798 51650 50587 2026-06-28T13:10:09Z Miro Tuomi 8600 51650 wikitext text/x-wiki [[Failu:Garlic.jpg|pienoiskuva|Čosnokat]] '''Čosnokku'''<ref>http://kaino.kotus.fi/cgi-bin/kks/karjala.cgi?a=tšosnakka</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210509021925/https://opastajat.net/opastus/kuvasanakniigu/2.html</ref> libo '''čosnakku'''<ref>http://kaino.kotus.fi/cgi-bin/kks/karjala.cgi?a=tšosnakka</ref> libo '''česnokku'''<ref>http://hitech.onegaborg.eu/Dict.aspx</ref> ([[Latinan kieli|lat]]. ''Allium sativum'') on tundiettu kazviskul’tuuru monien mualiman kanzoien keskes. Sitä kazvatetah sen terävän maun da erinomazen hajun täh, mi johtuu kazvin kozius olijois orgaanizis sul’fiidois (tioeferois). Čosnokunkynzii («zubčikkua») käytetetäh siemenny da syömizeh (tuorehennu libo keitettyny, vahtuksekse). Lehtie, pyvvyzii da kukkavarzii sežo voibi syvvä, niidä poimitah enimyölleh nuoris kazvilois. Duumaillah, gu valgočosnakku voibi olla hyvälline tervehydele murembiči (ezimerkikse, ku veres on korgei holesteriini), ga sen syömisel voijah olla omat sivuvaikutukset, eigo se ainos ole varattoman. == Anatomine da morfologine rakennus == Valkosipulin botaanine kuvailu on ominažu sen vegetativiloin monimutkazele rakendehele, kuduas tärgiel roulul on alovehelline monimutkaine pyörehen libo taza-pyörehen mugahine sipuli. Tämä čosnokku koostuu erähizis munuazis, kudamii käytös sanotah hambazikse (niilöin lugumiäry vaihteleh 2 - 50 kappalehes lajispäi), kudamat kaikin ollah kiini kovas nahkazes kuores. Kogo sipulehen yhtehine peittäjä kuori voi olla valgiedu, keldavu, ruzavu libo selgiesti violettua värii. Kazvin juurivoimalline sistiemu on moččaine da virrallizennu, se kehittyy sibulon tazazes pohjas da on enimite muapallon ylimäzes, peltolois kerros. Valkosipulin tazazet, linjallizet da lancet-muodozet venytettylöi lehtilöi kazvetah toine toizes südämespäi, luajitah tiivis da luja viäry varzi, kudai varustau kazvin mehanine kestävyys. Kazvanduvuuvven aigah valkosipulien suuret sortit luajitah vägevy lehtietöi kukkaine (sorttu) 60-150 sm korgevuol, kudai on kruunattu pallollizel čupul. Merkittävy on se, gu kul'tuuruttu valkosipuli käytännöllisešti hävii kykyn luadie eloperäzii siemenii: sen kukindus kehittyy vain sterilizie kukkie ta äijän pienie ilmakuppija (bul'bouksie), kumpaset muanpiälizen hampahien rinnalla ollah perusmaterialiksi vegetatiivisešša lisääntymises. == Himiiline koostumus da biohimiiliset ominaisuot == Čosnokan himiiline koostumuksen eroittau ylen äijy syömisty, mi luadiu sen korgiedu syömisty da liečindyarvoidu. 100 grammah rajua syömisty on läs 149 kcal, ga kazvi on rikas hiilihydruatoil, valkuazil da käytännöllizesti ei ole razvuo. Čosnokkah on kerätty ylen äijy B-ryhmän vitamiinoi (erikseh pyridoksinu), C-vitamiini, makroelementoi (kalii, kal'tii, magnii, fosforu) da eloksen tärgei mikroelementoi, kudamien keskes erinomazekse erotetah raudu, manganii da selenii. Valdivollizennu biologizennu aktiivannu komponentannu valkosipulil on rikkaine eterielline voidu, kuduan pohjannu on allicin. Tädä ainehtu ei ole tervehis hampahis vällänny, a se kerras syntetisoičese enzimatiivizen reakcien tuloksennu kazvin solujen mehanizes murendamizes (ezimerkikse, purendamizes libo pienendämizes). Juuri allicin on vastuas valkosipulin polttavas mavos, purtavas hajus da vägevis bakteriidizis, antivirualizis da fungizidsis ominazis. == Talouden merkičys, kul'tuuru- da liečetiijon käytös == Gastronomies čosnokku ezityy universalizennu maustehennu, kudamua käytetäh tuores, kuivatettuloinnu, marinatuinnu libo granuloiduinnu muodoinnu liharuokien, šossualoin, marinatuuloin da konservualoin koostumuksis, da syömizeh kävväh ei vaiku sipulit, ga nuoret vihandat lehtilöi yhdyves strelikoinke. Virrallises ta kanšanlääketietehes valkosipuliperäisie valmistehie aktiivisešti käytetäh ruoanlaiton stimuloimiseh, immuunijärjestelmän lujittamiseh, veren kolesterolitason laskemiseššä ta verenpaineen normalisoimiseh. Voiman vuoh vähendiä trombotsitoin aggreguatiedu valkosipuli tehokkahah hillittäy verdü da estäy tromboin muodostundua, kohendua syväin- da verisuonijärjestelmän ylesty tilaa. Kuitenki korgien limakalvon ärsyttäjien ainehien da eterizien voidien konsensuan periä valkosipulin da sen konsentroituloin ekstraktoin liigua käytändy on vasta-annostettu ristikanzoile, kudamat käršitäh akuuttien magu-suolistotautien, haavahien voimattomuon, gastritoman, a niilöin da maksoloin tärgielöin patoloigien mugah. == Lähtiet == [[Kategourii:Kazvimuailmu]] 6b7e1eafolzw441eiocysanb72jzq0w 0 7104 51651 42824 2026-06-28T13:15:31Z Miro Tuomi 8600 51651 wikitext text/x-wiki {{Hiimielline alguaineh |view=center |number=87 |fontsize=100% }} '''Francii''' ({{K-la|Francium}}) on alguaineh, kudai Mendelejevan taulukos kuuluu enzimäzen joukon piälimäzeh alajoukkoh da on sijoitannuhes seiččemendeh rivih. Francien noumer on 87, kirjutusmerki on '''Fr'''. Francii on radioaktiivine alkalimetallu. Enzimäzenny alguainehen olendas sanoi [[Dmitrii Mendelejev]], vaigu häi sanoi sidä eka-ceziekse. Francien löydi vuonnu 1939 Pariižan Radien instituutan ruadai Margarita Perei (Marguerite Perey). Vuonnu [[1946]] häi andoi metallale Francii-nimen oman kodimuan [[Francii|Francien]] kunnivokse.{{Hiimiellizien alguainehien periodalline jarjestys}} [[Kategourii:Hiimii|F]] [[Kategourii:Aineh|F]] nt60ypkyxwivvli0ak6gihpqdpw28cf 0 8812 51693 39998 2026-06-29T09:11:42Z Fembriha 8650 51693 wikitext text/x-wiki {{Mua | Nimi= Curaçao | Alguperäine nimi= [[Papiamentun kieli|papiam.]] ''Kòrsou'' | Flagu= | Gerbu= | Gimnan nimi= Himno di Kòrsou | Audio = Curacaoanthem.ogg | Genetiivu= Curaçaon | На карте= | Rahvahan lugumäry= 155 826<ref>https://www.cbs.cw/cbs-presents-the-first-results-of-the-2023-census</ref> | Hinnoituksen vuozi= 2024 | Валюта= | Pinduala= 298 | Процент воды= | Telefonan koudu= | Aiguvyöhykeh= | Языки= | Valdivonusko= Sekularine valdivo | ИРЧП= 0,811<ref>https://web.archive.org/web/20150713230223/http://www.cbs.cw/cbs/themes/Labour%20and%20Social%20Security/Data/Labour%20%26%20Social%20Security-20140511112021.pdf</ref> | Место по ИРЧП= {{Oncolor||green|ylen korgei}} | Дата образования= [[26. heinykuudu]] [[1965]] | Haldivonmuodo= Autonoumine valdivo Alangomualoin kunnas | ВВП (ППС)= 5,5<ref name="IMFWEO.MV">https://economics.rabobank.com/publications/2013/september/country-report-curacao/</ref> mlrd. | ВВП (ППС) на душу населения= 35 484<ref name="IMFWEO.MV" /> | Место по ВВП (ППС)= 184 | Место по ВВП (ППС) на душу населения= 45 | ВВП (номинал)= 3,5<ref name="IMFWEO.MV2">https://www.cbs.cw/economy-0</ref> | ВВП (номинал) на душу населения= 22 761<ref name="IMFWEO.MV2" /> | Место по ВВП (номинал)= 161 | Место по ВВП (номинал) на душу населения= 58 | Должности руководителей= Prezidentu <br>Varaprezidentu | Руководители= [[Mohamed Muizzu]] <br>[[Hussain Mohamed Latheef]] | Домен= }} '''Kòrsou''' ([[papiamentun kieli|papiam.]] ''Kòrsou'', [[hollandien kieli|hol.]] ''Curaçao'') on suari da [[Alangomuat|Alangomualoile]] kuului autonoumine valdivo [[Karibien meri|Kariibien merel]] lähäl [[Venezuela]]n randua. Suarel paistah [[romuanizet kielet|iberoromuanizis]] kielispäi kehitynnytty [[papiamentu]]n kieldy, kudamal on virralline stuatussu suarel [[Hollandien kieli|hollandien]] kielen rinnal. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Muantiedo]] [[Kategourii:Vallanalazet alovehet]] hlu9vjvg9rkg3s9ihk8hqmqnr5ub000 51694 51693 2026-06-29T09:14:54Z Fembriha 8650 51694 wikitext text/x-wiki {{Mua | Nimi= Curaçao | Alguperäine nimi= [[Papiamentun kieli|papiam.]] ''Kòrsou'' | Flagu= | Gerbu= | Gimnan nimi= Himno di Kòrsou | Audio = Curacaoanthem.ogg | Genetiivu= Curaçaon | На карте= | Rahvahan lugumäry= 155 826<ref>https://www.cbs.cw/cbs-presents-the-first-results-of-the-2023-census</ref> | Hinnoituksen vuozi= 2024 | Валюта= | Pinduala= 298 | Процент воды= | Telefonan koudu= | Aiguvyöhykeh= | Языки= | Valdivonusko= Sekularine valdivo | ИРЧП= 0,811<ref>https://web.archive.org/web/20150713230223/http://www.cbs.cw/cbs/themes/Labour%20and%20Social%20Security/Data/Labour%20%26%20Social%20Security-20140511112021.pdf</ref> | Место по ИРЧП= {{Oncolor||green|ylen korgei}} | Дата образования= [[10. ligakuudu]] [[2010]] | Haldivonmuodo= Autonoumine valdivo Alangomualoin kunnas | ВВП (ППС)= 5,5<ref name="IMFWEO.MV">https://economics.rabobank.com/publications/2013/september/country-report-curacao/</ref> mlrd. | ВВП (ППС) на душу населения= 35 484<ref name="IMFWEO.MV" /> | Место по ВВП (ППС)= 184 | Место по ВВП (ППС) на душу населения= 45 | ВВП (номинал)= 3,5<ref name="IMFWEO.MV2">https://www.cbs.cw/economy-0</ref> | ВВП (номинал) на душу населения= 22 761<ref name="IMFWEO.MV2" /> | Место по ВВП (номинал)= 161 | Место по ВВП (номинал) на душу населения= 58 | Должности руководителей= Kuningas <br>Gubernuator <br>Piäministru | Руководители= [[Willem-Alexander]] <br>[[Mauritsz de Kort]] <br>[[Gilmar Pisas]] | Домен= }} '''Kòrsou''' ([[papiamentun kieli|papiam.]] ''Kòrsou'', [[hollandien kieli|hol.]] ''Curaçao'') on suari da [[Alangomuat|Alangomualoile]] kuului autonoumine valdivo [[Karibien meri|Kariibien merel]] lähäl [[Venezuela]]n randua. Suarel paistah [[romuanizet kielet|iberoromuanizis]] kielispäi kehitynnytty [[papiamentu]]n kieldy, kudamal on virralline stuatussu suarel [[Hollandien kieli|hollandien]] kielen rinnal. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Muantiedo]] [[Kategourii:Vallanalazet alovehet]] 10y6yx8r2zx1g80n0i8kkn6z89yl90k 51695 51694 2026-06-29T09:16:19Z Fembriha 8650 51695 wikitext text/x-wiki {{Mua | Nimi= Curaçao | Alguperäine nimi= [[Papiamentun kieli|papiam.]] ''Kòrsou'' | Flagu= | Gerbu= | Gimnan nimi= Himno di Kòrsou | Audio = Curacaoanthem.ogg | Genetiivu= Curaçaon | На карте= | Rahvahan lugumäry= 155 826<ref>https://www.cbs.cw/cbs-presents-the-first-results-of-the-2023-census</ref> | Hinnoituksen vuozi= 2023 | Валюта= | Pinduala= 444 | Процент воды= | Telefonan koudu= | Aiguvyöhykeh= | Языки= | Valdivonusko= Sekularine valdivo | ИРЧП= 0,811<ref>https://web.archive.org/web/20150713230223/http://www.cbs.cw/cbs/themes/Labour%20and%20Social%20Security/Data/Labour%20%26%20Social%20Security-20140511112021.pdf</ref> | Место по ИРЧП= {{Oncolor||green|ylen korgei}} | Дата образования= [[10. ligakuudu]] [[2010]] | Haldivonmuodo= Autonoumine valdivo Alangomualoin kunnas | ВВП (ППС)= 5,5 mlrd.<ref name="IMFWEO.MV">https://economics.rabobank.com/publications/2013/september/country-report-curacao/</ref> | ВВП (ППС) на душу населения= 35 484<ref name="IMFWEO.MV" /> | Место по ВВП (ППС)= 184 | Место по ВВП (ППС) на душу населения= 45 | ВВП (номинал)= 3,5 mrld.<ref name="IMFWEO.MV2">https://www.cbs.cw/economy-0</ref> | ВВП (номинал) на душу населения= 22 761<ref name="IMFWEO.MV2" /> | Место по ВВП (номинал)= 161 | Место по ВВП (номинал) на душу населения= 58 | Должности руководителей= Kuningas <br>Gubernuator <br>Piäministru | Руководители= [[Willem-Alexander]] <br>[[Mauritsz de Kort]] <br>[[Gilmar Pisas]] | Домен= }} '''Kòrsou''' ([[papiamentun kieli|papiam.]] ''Kòrsou'', [[hollandien kieli|hol.]] ''Curaçao'') on suari da [[Alangomuat|Alangomualoile]] kuului autonoumine valdivo [[Karibien meri|Kariibien merel]] lähäl [[Venezuela]]n randua. Suarel paistah [[romuanizet kielet|iberoromuanizis]] kielispäi kehitynnytty [[papiamentu]]n kieldy, kudamal on virralline stuatussu suarel [[Hollandien kieli|hollandien]] kielen rinnal. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Muantiedo]] [[Kategourii:Vallanalazet alovehet]] fgok4o3dr48nul5v6b4ztxzt4gs4dgn 0 16905 51670 51618 2026-06-28T23:16:50Z Fembriha 8650 51670 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Sydney |kuva = Montage of Sydney1.jpg |mua = |регион = Uuzi-Suvi-Kymrinmua |вид региона = Australien ozavaldivot da territoriumat{{!}}Ozavaldivo |район = |valdivonmerki = Arms of Sydney.svg |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = 177x213 |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = |johtajan laji = Linnanjohtai |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Sydney''' on suurin [[Avstrualii|Australien]] linnu da [[Uuzi-Suvi-Kymrinmua|Uvven-Suven-Kymrinmuan]] piälinnu. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] r6qfd7w33rae9urnmv73grefb3p1xc7 51672 51670 2026-06-29T00:38:20Z Fembriha 8650 51672 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Sydney |kuva = Montage of Sydney1.jpg |mua = |регион = Uuzi-Suvi-Kymrinmua |вид региона = Australien ozavaldivot da territoriumat{{!}}Ozavaldivo |район = |valdivonmerki = Arms of Sydney.svg |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = 177x213 |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Clover Moore]] |johtajan laji = Lord Mayor |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Sydney''' on [[Avstrualii|Australien]] rahvahaliston suurin [[Avstrualii|Australien]] da toine pindualan suurin linnu; [[Uuzi-Suvi-Kymrinmua|Uvven-Suven-Kymrinmuan]] piälinnu. Sydney on nimitetty endizen [[Yhtistynnyh kuningaskundu|Suuren-Britannien]] siirdomualoin valdivonsekretärän [[Thomas Townshend, Sydneyn 1. varakreivi|Thomas Townshendan, Sydneyn 1. varakreivin]], mugah. Sydneys piettih [[kezäolympielazet kižat 2000]], kudai sežo nimitettih Uvven Milleniuman Kižat. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] 33fb6ncb9knv6qhe8jvr3qu847182ac 51676 51672 2026-06-29T03:12:01Z Fembriha 8650 51676 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Sydney |kuva = Montage of Sydney1.jpg |mua = |регион = Uuzi-Suvi-Kymrinmua |вид региона = Australien ozavaldivot da aloveh{{!}}Ozavaldivo |район = |valdivonmerki = Arms of Sydney.svg |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = 177x213 |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Clover Moore]] |johtajan laji = Lord Mayor |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Sydney''' on [[Avstrualii|Australien]] rahvahaliston suurin [[Avstrualii|Australien]] da toine pindualan suurin linnu; [[Uuzi-Suvi-Kymrinmua|Uvven-Suven-Kymrinmuan]] piälinnu. Sydney on nimitetty endizen [[Yhtistynnyh kuningaskundu|Suuren-Britannien]] siirdomualoin valdivonsekretärän [[Thomas Townshend, Sydneyn 1. varakreivi|Thomas Townshendan, Sydneyn 1. varakreivin]], mugah. Sydneys piettih [[kezäolympielazet kižat 2000]], kudai sežo nimitettih Uvven Milleniuman Kižat. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] 904m4qpzu2k6uz3yei9p127xyb0s3nn 0 16908 51668 51601 2026-06-28T23:02:27Z Fembriha 8650 51668 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Melbourne |kuva = Melbourne City Montage 2018.jpg |mua = |регион = Victoria (Australii){{!}}Victoria |вид региона = Australien ozavaldivot da territoriumat{{!}}Ozavaldivo |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = |johtajan laji = |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Melbourne''' on toine suurin [[Avstrualii|Australien]] linnu [[Sydney]]n jälgeh da [[Victoria (Australii)|Victorian]] piälinnu. Se on suvin muailman miljonlinnu. ==Haldivolline jago== [[File:Australia Victoria Melbourne Metro Area LGA names.svg|thumb|Melbournen haldivolline jago]] {| class="wikitable" ! Nimi ! Rahvahalisto (hengie) ! Pinduala (km²) |- ! colspan="4" style="text-align:center;" | Linanhaldivot |- | [[Banyule (linnanhaldivo)|Banyule]] | align="center" | 126 236 | align="right" | 63 |- | [[Bayside (linnanhaldivo)|Bayside]] | align="center" | 101 306 | align="right" | 37 |- | [[Boroondara (linnanhaldivo)|Boroondara]] | align="center" | 167 900 | align="right" | 60 |- | [[Brimbank (linnanhaldivo)|Brimbank]] | align="center" | 194 618 | align="right" | 123 |- | [[Casey (linnanhaldivo)|Casey]] | align="center" | 365 239 | align="right" | 409 |- | [[Darebin (linnanhaldivo)|Darebin]] | align="center" | 148 570 | align="right" | 54 |- | [[Frankston (linnanhaldivo)|Frankston]] | align="center" | 139 281 | align="right" | 130 |- | [[Glen Eira (linnanhaldivo)|Glen Eira]] | align="center" | 148 908 | align="right" | 39 |- | [[Greater Dandenong (linnanhaldivo)|Greater Dandenong]] | align="center" | 158 208 | align="right" | 130 |- | [[Hobsons Bay (linnanhaldivo)|Hobsons Bay]] | align="center" | 91 322 | align="right" | 64 |- | [[Hume (linnanhaldivo)|Hume]] | align="center" | 243 901 | align="right" | 504 |- | [[Kingston (linnanhaldivo)|Kingston]] | align="center" | 158 129 | align="right" | 91 |- | [[Knox (linnanhaldivo)|Knox]] | align="center" | 159 103 | align="right" | 114 |- | [[Manningham (linnanhaldivo)|Manningham]] | align="center" | 124 700 | align="right" | 113 |- | [[Maribyrnong (linnanhaldivo)|Maribyrnong]] | align="center" | 85 209 | align="right" | 31 |- | [[Maroondah (linnanhaldivo)|Maroondah]] | align="center" | 115 043 | align="right" | 61 |- | [[Melbourne (linnanhaldivo)|Melbourne]] | align="center" | 149 615 | align="right" | 37 |- | [[Melton (linnanhaldivo)|Melton]] | align="center" | 178 960 | align="right" | 528 |- | [[Merri-bek (linnanhaldivo)|Merri-bek]] | align="center" | 171 357 | align="right" | 51 |- | [[Monash (linnanhaldivo)|Monash]] | align="center" | 190 397 | align="right" | 82 |- | [[Moonee Valley (linnanhaldivo)|Moonee Valley]] | align="center" | 121 851 | align="right" | 43 |- | [[Port Phillip (linnanhaldivo)|Port Phillip]] | align="center" | 101 942 | align="right" | 21 |- | [[Stonnington (linnanhaldivo)|Stonnington]] | align="center" | 104 703 | align="right" | 26 |- | [[Whitehorse (linnanhaldivo)|Whitehorse]] | align="center" | 169 346 | align="right" | 64 |- | [[Whittlesea (linnanhaldivo)|Whittlesea]] | align="center" | 229 396 | align="right" | 490 |- | [[Wyndham (linnanhaldivo)|Wyndham]] | align="center" | 292 011 | align="right" | 542 |- | [[Yarra (linnanhaldivo)|Yarra]] | align="center" | 90 114 | align="right" | 20 |- ! colspan="4" style="text-align:center;" | Kreivikunnat |- | [[Cardinia (kreivikundu)|Cardinia]] | align="center" | 118 194 | align="right" | 1 283 |- | [[Mornington Peninsula (kreivikundu)|Mornington Peninsula]] | align="center" | 168 948 | align="right" | 724 |- | [[Nillumbik (kreivikundu)|Nillumbik]] | align="center" | 62 895 | align="right" | 432 |- | [[Yarra Ranges (kreivikundu)|Yarra Ranges]] | align="center" | 156 068 | align="right" | 2 468 |- ! colspan="4" style="text-align:center;" | Borough |- | [[Queenscliffe (Borough)|Queenscliffe]] | align="center" | 3 276 | align="right" | 8,6 |} ==Lähtiet== [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] 9u3f09ox16shn7vglv9opnp45kb2b12 51671 51668 2026-06-28T23:44:58Z Fembriha 8650 51671 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Melbourne |kuva = Melbourne City Montage 2018.jpg |mua = |регион = Victoria (Australii){{!}}Victoria |вид региона = Australien ozavaldivot da territoriumat{{!}}Ozavaldivo |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Nicholas Reece]] |johtajan laji = Lord Mayor |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Melbourne''' on toine suurin [[Avstrualii|Australien]] linnu [[Sydney]]n jälgeh da [[Victoria (Australii)|Victorian]] piälinnu. Se on suvin muailman miljonlinnu. ==Haldivolline jago== [[File:Australia Victoria Melbourne Metro Area LGA names.svg|thumb|Melbournen haldivolline jago]] {| class="wikitable" ! Nimi ! Rahvahalisto (hengie) ! Pinduala (km²) |- ! colspan="4" style="text-align:center;" | Linanhaldivot |- | [[Banyule (linnanhaldivo)|Banyule]] | align="center" | 126 236 | align="right" | 63 |- | [[Bayside (linnanhaldivo)|Bayside]] | align="center" | 101 306 | align="right" | 37 |- | [[Boroondara (linnanhaldivo)|Boroondara]] | align="center" | 167 900 | align="right" | 60 |- | [[Brimbank (linnanhaldivo)|Brimbank]] | align="center" | 194 618 | align="right" | 123 |- | [[Casey (linnanhaldivo)|Casey]] | align="center" | 365 239 | align="right" | 409 |- | [[Darebin (linnanhaldivo)|Darebin]] | align="center" | 148 570 | align="right" | 54 |- | [[Frankston (linnanhaldivo)|Frankston]] | align="center" | 139 281 | align="right" | 130 |- | [[Glen Eira (linnanhaldivo)|Glen Eira]] | align="center" | 148 908 | align="right" | 39 |- | [[Greater Dandenong (linnanhaldivo)|Greater Dandenong]] | align="center" | 158 208 | align="right" | 130 |- | [[Hobsons Bay (linnanhaldivo)|Hobsons Bay]] | align="center" | 91 322 | align="right" | 64 |- | [[Hume (linnanhaldivo)|Hume]] | align="center" | 243 901 | align="right" | 504 |- | [[Kingston (linnanhaldivo)|Kingston]] | align="center" | 158 129 | align="right" | 91 |- | [[Knox (linnanhaldivo)|Knox]] | align="center" | 159 103 | align="right" | 114 |- | [[Manningham (linnanhaldivo)|Manningham]] | align="center" | 124 700 | align="right" | 113 |- | [[Maribyrnong (linnanhaldivo)|Maribyrnong]] | align="center" | 85 209 | align="right" | 31 |- | [[Maroondah (linnanhaldivo)|Maroondah]] | align="center" | 115 043 | align="right" | 61 |- | [[Melbourne (linnanhaldivo)|Melbourne]] | align="center" | 149 615 | align="right" | 37 |- | [[Melton (linnanhaldivo)|Melton]] | align="center" | 178 960 | align="right" | 528 |- | [[Merri-bek (linnanhaldivo)|Merri-bek]] | align="center" | 171 357 | align="right" | 51 |- | [[Monash (linnanhaldivo)|Monash]] | align="center" | 190 397 | align="right" | 82 |- | [[Moonee Valley (linnanhaldivo)|Moonee Valley]] | align="center" | 121 851 | align="right" | 43 |- | [[Port Phillip (linnanhaldivo)|Port Phillip]] | align="center" | 101 942 | align="right" | 21 |- | [[Stonnington (linnanhaldivo)|Stonnington]] | align="center" | 104 703 | align="right" | 26 |- | [[Whitehorse (linnanhaldivo)|Whitehorse]] | align="center" | 169 346 | align="right" | 64 |- | [[Whittlesea (linnanhaldivo)|Whittlesea]] | align="center" | 229 396 | align="right" | 490 |- | [[Wyndham (linnanhaldivo)|Wyndham]] | align="center" | 292 011 | align="right" | 542 |- | [[Yarra (linnanhaldivo)|Yarra]] | align="center" | 90 114 | align="right" | 20 |- ! colspan="4" style="text-align:center;" | Kreivikunnat |- | [[Cardinia (kreivikundu)|Cardinia]] | align="center" | 118 194 | align="right" | 1 283 |- | [[Mornington Peninsula (kreivikundu)|Mornington Peninsula]] | align="center" | 168 948 | align="right" | 724 |- | [[Nillumbik (kreivikundu)|Nillumbik]] | align="center" | 62 895 | align="right" | 432 |- | [[Yarra Ranges (kreivikundu)|Yarra Ranges]] | align="center" | 156 068 | align="right" | 2 468 |- ! colspan="4" style="text-align:center;" | Borough |- | [[Queenscliffe (Borough)|Queenscliffe]] | align="center" | 3 276 | align="right" | 8,6 |} ==Lähtiet== [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] 29yxcahwbhlyed7y2q6fq5e7retwfsw 51675 51671 2026-06-29T03:10:17Z Fembriha 8650 51675 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Melbourne |kuva = Melbourne City Montage 2018.jpg |mua = |регион = Victoria (Australii){{!}}Victoria |вид региона = Australien ozavaldivot da alovehet{{!}}Ozavaldivo |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Nicholas Reece]] |johtajan laji = Lord Mayor |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Melbourne''' on toine suurin [[Avstrualii|Australien]] linnu [[Sydney]]n jälgeh da [[Victoria (Australii)|Victorian]] piälinnu. Se on suvin muailman miljonlinnu. ==Haldivolline jago== [[File:Australia Victoria Melbourne Metro Area LGA names.svg|thumb|Melbournen haldivolline jago]] {| class="wikitable" ! Nimi ! Rahvahalisto (hengie) ! Pinduala (km²) |- ! colspan="4" style="text-align:center;" | Linanhaldivot |- | [[Banyule (linnanhaldivo)|Banyule]] | align="center" | 126 236 | align="right" | 63 |- | [[Bayside (linnanhaldivo)|Bayside]] | align="center" | 101 306 | align="right" | 37 |- | [[Boroondara (linnanhaldivo)|Boroondara]] | align="center" | 167 900 | align="right" | 60 |- | [[Brimbank (linnanhaldivo)|Brimbank]] | align="center" | 194 618 | align="right" | 123 |- | [[Casey (linnanhaldivo)|Casey]] | align="center" | 365 239 | align="right" | 409 |- | [[Darebin (linnanhaldivo)|Darebin]] | align="center" | 148 570 | align="right" | 54 |- | [[Frankston (linnanhaldivo)|Frankston]] | align="center" | 139 281 | align="right" | 130 |- | [[Glen Eira (linnanhaldivo)|Glen Eira]] | align="center" | 148 908 | align="right" | 39 |- | [[Greater Dandenong (linnanhaldivo)|Greater Dandenong]] | align="center" | 158 208 | align="right" | 130 |- | [[Hobsons Bay (linnanhaldivo)|Hobsons Bay]] | align="center" | 91 322 | align="right" | 64 |- | [[Hume (linnanhaldivo)|Hume]] | align="center" | 243 901 | align="right" | 504 |- | [[Kingston (linnanhaldivo)|Kingston]] | align="center" | 158 129 | align="right" | 91 |- | [[Knox (linnanhaldivo)|Knox]] | align="center" | 159 103 | align="right" | 114 |- | [[Manningham (linnanhaldivo)|Manningham]] | align="center" | 124 700 | align="right" | 113 |- | [[Maribyrnong (linnanhaldivo)|Maribyrnong]] | align="center" | 85 209 | align="right" | 31 |- | [[Maroondah (linnanhaldivo)|Maroondah]] | align="center" | 115 043 | align="right" | 61 |- | [[Melbourne (linnanhaldivo)|Melbourne]] | align="center" | 149 615 | align="right" | 37 |- | [[Melton (linnanhaldivo)|Melton]] | align="center" | 178 960 | align="right" | 528 |- | [[Merri-bek (linnanhaldivo)|Merri-bek]] | align="center" | 171 357 | align="right" | 51 |- | [[Monash (linnanhaldivo)|Monash]] | align="center" | 190 397 | align="right" | 82 |- | [[Moonee Valley (linnanhaldivo)|Moonee Valley]] | align="center" | 121 851 | align="right" | 43 |- | [[Port Phillip (linnanhaldivo)|Port Phillip]] | align="center" | 101 942 | align="right" | 21 |- | [[Stonnington (linnanhaldivo)|Stonnington]] | align="center" | 104 703 | align="right" | 26 |- | [[Whitehorse (linnanhaldivo)|Whitehorse]] | align="center" | 169 346 | align="right" | 64 |- | [[Whittlesea (linnanhaldivo)|Whittlesea]] | align="center" | 229 396 | align="right" | 490 |- | [[Wyndham (linnanhaldivo)|Wyndham]] | align="center" | 292 011 | align="right" | 542 |- | [[Yarra (linnanhaldivo)|Yarra]] | align="center" | 90 114 | align="right" | 20 |- ! colspan="4" style="text-align:center;" | Kreivikunnat |- | [[Cardinia (kreivikundu)|Cardinia]] | align="center" | 118 194 | align="right" | 1 283 |- | [[Mornington Peninsula (kreivikundu)|Mornington Peninsula]] | align="center" | 168 948 | align="right" | 724 |- | [[Nillumbik (kreivikundu)|Nillumbik]] | align="center" | 62 895 | align="right" | 432 |- | [[Yarra Ranges (kreivikundu)|Yarra Ranges]] | align="center" | 156 068 | align="right" | 2 468 |- ! colspan="4" style="text-align:center;" | Borough |- | [[Queenscliffe (Borough)|Queenscliffe]] | align="center" | 3 276 | align="right" | 8,6 |} ==Lähtiet== [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] q28pjsa8p5dr67f6l8aktm1ba8832ao 0 17026 51666 51590 2026-06-28T21:39:19Z Fembriha 8650 51666 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 24em; border-spacing: 2px; font-size: 90%;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de;" | Afrikaans |- | colspan="2" style="text-align: center;" | [[File:Idioma afrikáans.png|keski|kehyksetön|350x350px]] |- ! Ičenimi | ''Afrikaans, die Afrikaanse taal, die Taal'' |- ! Aloveh | [[Suvine Afrikku]] |- ! Muat | [[File:Flag of South Africa.svg|22px|border]] [[Suvi Afriekku|Suvi-Afrikku]] <br>[[File:Flag of Namibia.svg|22px|border]] [[Namibii|Namiibii]] <br>[[File:Flag of Botswana.svg|22px|border]] [[Botsvana|Botswana]] <br>[[File:Flag of Lesotho.svg|22px|border]] [[Lesoto|Lesotho]] <br>[[File:Flag of Eswatini.svg|22px|border]] [[Eswatini]] |- ! Viralline kieli | [[File:Flag of South Africa.svg|22px|border]] [[Suvi Afriekku|Suvi-Afrikku]] <br>[[File:Flag of Namibia.svg|22px|border]] [[Namibii|Namiibii]] <br><small>(alovehelline kieli)</small> |- ! Pagizijat | 7,2 miljonua (natiivine kieli) <br>10,3 miljonua (toine kieli)<ref name="Afrikaansankielizet">Afrikaans. ''Ethnologue'' (19th ed., 2016). https://www.ethnologue.com/19/language/afr/</ref> |- ! Kielitoimisto | Die Taalkommissie<ref>Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. http://akademie.org.za/tuisblad/index.php?option=com_content&task=view&id=4&Itemid=30</ref> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de;" | Lajittelu |- ! Kielikundu | {{Tree list}} * [[Indojevrouppalazet kielet|Indoeurouppalazet kielet]] ** [[Germuanizet kielet]] *** [[Päivänlaskugermuanizet kielet]] **** [[Itsvaeonizet kielet]] ***** [[Alafrankounizet murdehet]] ****** [[Hollandien kieli]] ******* Afrikaans |- ! Kirjutus | [[Latinalaine kirjaimikko]] |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de;" | Kielikoodat |- ! [[ISO 639|ISO 639-1]] | af |- ! [[ISO 639|ISO 639-2]] | afr |- ! [[ISO 639|ISO 639-3]] | afr |- ! [[Ethnologue]] | afr |- ! [[IETF-kielikoodu|IETF]] | af |} [[File:WIKITONGUES- Roussow speaking Afrikaans.webm|thumb|280px|Afrikaansalaine pagizou afrikaansakse]] '''Afrikaansan kieli''' libo '''afrikaans''' (ičenimi — ''Afrikaans, die Afrikaanse taal, die Taal'') on germuanine kieli, kudai kehityi [[Hollandien kieli|hollandiespäi]] (afrikaansan da hollandien pagizijat voijah ellendiä toine toizen varustuksettah), da on yski [[Suvi Afriekku|Suvi-Afrikan tazavallan]] 12 virallizes kieles da alovehelline kieli [[Namibii|Namiibies]]. [[File:Taalmonument 2.JPG|thumb|Afrikaansan kielen mustopačas [[Paarl]]as, kudamas enzimäine afrikaansankieline sanomulehti jullattih vuonnu 1876]] Afrikaans on Suvi-Afrikan da Namiibien valgorahvahan da värillizien enimistön muamonkieli. Afrikaansan pagizijat roih rahvahaliston enimistö [[Päivänlasku-Kapmua]]s, [[Pohjas-Kapmua]]s da [[Vällyvaldivo (Suvi-Afrikku)|Vällyvaldivon]] päivänlaskus. Ližäkse afrikaansan pagizijien suuri miäry eläy erähis suuris linnois muan keskiozas ([[Pretourii|Pretoria]], [[Bloemfontein]], [[Potchefstroom]], [[Vereeniging]], [[Welkom]], [[Klerksdorp]], [[Krugersdorp]] da [[Johannesburg]]). Afrikaansan pagizijien yhteisnimi on ''Afrikaanses'' (afrikaansalazet); tämä on leviembi termin kui [[afrikaanerat]], kudamat ollah afrikaansankieline valgorahvas. Suvi-Afrikas afrikaans on läs 7,2 miljonan hengen muamonkieli da läs 10,3 miljonua hengie käyttäy sidä toizennu kielenny. Kaikkien mualoin pagizijien kogonasmiäry on läs 17,5 miljonua hengie<ref name="Afrikaansankielizet" />. ==Kielitiijollizet ominažuot== ===Konsonantat=== {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- ! ! [[Labialine konsonantu|Labializet]] ! [[Koronaline konsonantu|Koronalizet]] ! [[Palataline konsonantu|Palatalizet]] ! [[Velarine konsonantu|Velarizet]] ! [[Glottaline konsonantu|Glottalizet]] |- ! [[Nazali]]t | {{IPA|m}} | {{IPA|n}} | {{IPA|ɲ}} | {{IPA|ŋ}} | |- ! [[Klusiili]]t | {{IPA|p}} {{IPA|b}} | {{IPA|t}} {{IPA|d}} | | {{IPA|k}} ({{IPA|g}}) | |- ! [[Affrikuattu|Affrikuatat]] | | ({{IPA|t͡ʃ}}) ({{IPA|d͡ʒ}}) | | | |- ! [[Frikatiivu|Frikatiivat]] | {{IPA|f}} {{IPA|v}} | {{IPA|s}} ({{IPA|z}}) ({{IPA|ʃ}}) ({{IPA|ʒ}}) | | {{IPA|x}} | {{IPA|ɦ}} |- ! [[Approksimantu|Approksimantat]] | | {{IPA|l}} | {{IPA|j}} | | |- ! [[Vibrantu|Vibrantat]] | | {{IPA|r}} | | | |} ===Vokalit=== {|class="wikitable" |align=center|'''[[Foneemu|Iändeh]]''' |colspan=3 align=center|'''Ezimerki''' |align=center|'''Huomavukset''' |- ![[Kanzoinväline iäniopilline kirjaimikko|IPA]] !IPA ![[Oigiehkirjutus]] !Kiännös | |- |{{IPA|ɪ}}/{{IPA|ə}} |{{IPA2|v|ɪ|t}} |''wit'' |valgei | |- |{{IPA|ɪ|ː}}/{{IPA|ə|ː}} |{{IPA2|w|ɪ|ː|ə}} |''wîe'' |nuaglat | |- |{{IPA|i}} |{{IPA2|s|p|i|s}} |''spies'' |keijäs | |- |{{IPA|i|ː}} |{{IPA2|f|i|ː|r}} |''vier'' |nelli | |- |{{IPA|ʏ}} |{{IPA2|s|p|ʏ|x}} |''spuug'' |sylgie | |- |{{IPA|ʏ|ː}} |{{IPA2|b|ʏ|ː|r|ə}} |''bure'' |nuaburit |Tavallizesti on käytös {{IPA2|r}}:n edeh |- |{{IPA|ɛ}} |{{IPA2|b|ɛ|t}} |''bed'' |magavosija | |- |{{IPA|ɛ|ː}} |{{IPA2|s|ɛ|ː}} |''sê'' |paista |Sežo on käytös {{IPA2|e}}-variantannu {{IPA2|r}}:n edeh + konsonantu |- |{{IPA|e|ː}} |{{IPA2|b|e|ː|n}} |''been'' |jalgu | |- |{{IPA|ə}} |{{IPA2|m|ɛ̃|ː|s|ə}} |''mense'' |henget | |- |{{IPA|ø}} |{{IPA2|s|ø|ə|n}} |''seun'' |poigu | |- |{{IPA|œ}} |{{IPA2|b|r|œ|x}} |''brug'' |sildu | |- |{{IPA|œ|ː}} |{{IPA2|b|r|œ|ː|ə}} |''brûe'' |sillat |On käytös vaiku kahtes sanas |- |{{IPA|ɑ}} |{{IPA2|m|ɑ|n}} |''man'' |ristikanzu, mies | |- |{{IPA|a|ː}} |{{IPA2|p|l|a|ː|s}} |''plaas'' |fermu | |- |{{IPA|ɔ}} |{{IPA2|b|ɔ|s}} |''bos'' |meččy | |- |{{IPA|ɔ|ː}} |{{IPA2|m|ɔ|ː|r|ə}} |''môre'' |huondes | |- |{{IPA|o|ː}} |{{IPA2|b|o|ː|m}} |''boom'' |puu | |- |{{IPA|u}} |{{IPA2|b|u|k}} |''boek'' |kirju | |- |{{IPA|u|ː}} |{{IPA2|b|u|ː|r}} |''boer'' |muanruadai, [[Buurat|buuru]] | |- |} ==Kirjaimikko== Peruskirjaimikon kirjaimien ližäkse käytetäh kirjaimii, kudamis on diakriittizii merkilöi ([[akuuttu]], [[diäreezis]], [[sirkumfleksu]]), dai kaksos- da kolmoskirjaimii. {|class="wikitable" |+ Afrikaansan kirjaimikko |- |align=center|'''Aa''' |align=center|'''Bb''' |align=center|'''Cc''' |align=center|'''Dd''' |align=center|'''Ee''' |align=center|'''Ff''' |align=center|'''Gg''' |align=center|'''Hh''' |align=center|'''Ii''' |align=center|'''Jj''' |align=center|'''Kk''' |align=center|'''Ll''' |align=center|'''Mm''' |- |align=center|[{{IPA|a}}({{IPA|ː}})] |align=center|{{IPA2|b}} |align=center|{{IPA|k}} |align=center|{{IPA2|d}} |align=center|{{IPA2|eː}}, {{IPA2|ɛ}}, {{IPA2|ə}} |align=center|{{IPA2|f}} |align=center|{{IPA2|x}} |align=center|{{IPA2|ɦ}} |align=center|{{IPA2|i|ː}}, {{IPA2|ə}} |align=center|{{IPA2|j}} |align=center|{{IPA2|k}} |align=center|{{IPA2|l}} |align=center|{{IPA2|m}} |- |align=center|'''Nn''' |align=center|'''Oo''' |align=center|'''Pp''' |align=center|'''Qq''' |align=center|'''Rr''' |align=center|'''Ss''' |align=center|'''Tt''' |align=center|'''Uu''' |align=center|'''Vv''' |align=center|'''Ww''' |align=center|'''Xx''' |align=center|'''Yy''' |align=center|'''Zz''' |- |align=center|{{IPA2|n}} |align=center|{{IPA2|o|ː}}, {{IPA2|ɔ}} |align=center|{{IPA2|p}} |align=center|{{IPA2|k|w}} |align=center|{{IPA2|r}} |align=center|{{IPA2|s}} |align=center|{{IPA2|t}} |align=center|[{{IPA|ʏ}}({{IPA|ː}})], {{IPA2|œ}} |align=center|{{IPA2|f}} |align=center|{{IPA2|v}}, {{IPA2|w}} |align=center|{{IPA2|z}}, {{IPA2|k|s}} |align=center|{{IPA2|ə|i}} |align=center|{{IPA2|z}} |} Cc, Qq, Xx, Zz -kirjaimii käytetäh vaiku laihinsanois. Enimiten käyttänyöt diakriittizis merkilöis ollah sirkumfleksu: ''ê'' {{IPA2|ɛ|ː}}, ''ô'' {{IPA2|ɔ|ː}}, ''î'' {{IPA2|ə|ː}}, ''û'' {{IPA2|œ|ː}} (on käytös vaiku kahtes sanas). Diäreezisty käytetäh kaksitavuhizen kirjuttamizen ozuttamizeh näh (''reën'' – vihmu). Sežo ylen käyttänyöt kaksoskirjaimii: ''ee'' {{IPA2|ɪ|ə}}, ''oo'' {{IPA2|u|ə}}, ''aa'' {{IPA2|ɑ|ː}}, uu [{{IPA|ʏ}}({{IPA|ː}})], ''ie'' [{{IPA|i}}({{IPA|ː}})], ''eu'' {{IPA2|ø|ə}}, {{IPA2|ɪ|ø}}, ''oe'' [{{IPA|u}}({{IPA|ː}})], ''ou'' {{IPA2|ø|u}}, ''ch'' {{IPA2|ʃ}}, {{IPA2|t͡ʃ}}, ''tj'' {{IPA2|t͡ʃ}}, {{IPA2|c}}, ''dj'' {{IPA2|d͡ʒ}}, {{IPA2|ɟ}}, ''sj'' {{IPA2|ʃ}}, ''ng'' {{IPA2|ŋ}}, ''gh'' {{IPA2|g}}. Akuuttua käytetäh sanan painotuksen libo semantizen valličuksen ozuttamizeh näh: ''die'' – [[Artiklu (kielioppi)|miäräine artiklu]], ''dié'' – tämä. Sanoi kirjutetah suurel kirjaimel, gu net ollah propriloi, sego virkehen allus. Ližäkse, gu ebämiäräine artiklu ''ʼn'' on virkehen allus, tulii sana kirjutetah suurel kirjaimel: ''ʼn Man het met my gepraat''. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Germuanizet kielet]] [[Kategourii:Afriekan kielet]] [[Kategourii:Suvi-Afrikku]] [[Kategourii:Namiibii]] knh4lypr3f0rl5aou71s1gr535ohhae 0 17042 51661 51637 2026-06-28T18:53:43Z Fembriha 8650 51661 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 24em; border-spacing: 2px; font-size: 90%;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de;" | Hebrei |- | colspan="2" style="text-align: center;" | [[File:Idioma hebreo.PNG|keski|kehyksetön|350x350px]] |- ! Ičenimi | עִבְרִית |- ! Aloveh | [[Lähi-päivännouzu]] |- ! Muat | [[File:Flag of Israel.svg|22px|border]] [[Izrail|Israel]] <br>[[File:Flag of Palestine.svg|22px|border]] [[Palestiina]] <br>[[File:Flag of United States.svg|22px|border]] [[Yhtysvallat]] |- ! Viralline kieli | [[File:Flag of Israel.svg|22px|border]] [[Izrail|Israel]] |- ! Pagizijat | 9,3 miljonua hengie<ref name="Afrikaansankielizet">Hebrew. ''Ethnologue'' (19th ed., 2016). https://www.ethnologue.com/language/heb</ref> |- ! Kielitoimisto | Hebrein kielen akadeemii<ref>{{wikidata/p856|hebrew-academy.org.il}}</ref> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de;" | Lajittelu |- ! Kielikundu | {{Tree list}} * [[Afroaazielazet kielet]] ** [[Semäläzet kielet]] *** [[Päivänlaskusemäläzet kielet]] **** [[Keskisemäläzet kielet]] ***** [[Luodehsemäläzet kielet]] ****** [[Kanaanalazet kielet]] ******* Herbei |- ! Kirjutus | [[Hebreiläine kirjaimikko]] |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de;" | Kielikoodat |- ! [[ISO 639|ISO 639-1]] | he |- ! [[ISO 639|ISO 639-2]] | heb |- ! [[ISO 639|ISO 639-3]] | heb |- ! [[Ethnologue]] | heb |- ! [[IETF-kielikoodu|IETF]] | he |} '''Hebrein kieli''' libo '''hebrei''' (ičenimi — עִבְרִית {{IPA2|i|v|'|ʁ|i|t}}, [[Muinashebrein kieli|m.heb.]] {{IPA2|ʕ|i|b|⁠ˈ|r|i|t}}) on [[Semäläzet kielet|semäläzen kieli]]. [[Vahnu Sana]] kirjutettih enimyölleh hebreikse, kudai oli Lähi–päivännouzun [[Juudalazet|juudalazien]] kieli enzimäzel vuozituhandel e. m. a. Myöhembäh hebrei muuttui vaiku kirjukielekse, kudamua ei enämbi paistu, da se jälgimäi rodih liturgien kielenny. Hebrein elvitys algavui [[XVIII vuozisada|18. vuozisual]], da nygöi hebrei on [[Izrail|Israelan]] valdivon viralline kieli, kudamakse pagizou läs 9,3 miljonua hengie Israelas da diasporas. ==Kielitiijollizet ominažuot== Nygyhebrein kielioppi eruou merkiččevästi [[Muinashebrein kieli|muinashebreispäi]]. Sih ollah vaikuttanuh aijembah suurele levennyöt juudalazet kielet, piäazies [[jiddiš]] da [[ladino]], ezimerkikse, ''smichut'', taivutetut rakendehet, säilytetäh piäazies stabiililoin yhtymien; muulois tapahtuksis käytetäh puaksumbah rakendehtu, kudamas on partiklu ''shel (šel)'', kudai vastuau karjalan kielen genetiivua. Sanajälletys on SVO (subjektu-predikuattu-objektu). Verbistön perustu on perfektu da imperfektu; hebreis ei ole preezensu, tädä ozutetah partisiippoil. ==Kirjaimikko== Hebreidy kirjutetah [[Hebreiläine kirjaimikko|hebreiläzel kirjaimikol]] [[Hebreiläine nellikkökirjutus|nelikkökirjutukses]] (hebreikse ''alef-bet''). Hebrein kirjaimikos on 22 kirjaindu, kudamat kai ollah konsonantuiändehet ([[konsonantukirjutus]]). Ni yksi hebrein kirjain ei allus algajen vastannuh vokalii, ga nelli kirjaindu ([[Alef (hebreiläine kirjain)|alef]], [[He (hebreiläine kirjain)|he]], [[Jod (hebreiläine kirjain)|jod]] da [[Vav (hebreiläine kirjain)|vav]]) on loppiettu käytändän konsonantoin merkiččemizeh näh, da niilöi käytetäh sežo ''matres lectionisannu'' ("luvendan muamannu") vokaliloin merkiččemizeh näh. Kirjutussuundu on oigielpäi huruale. Kirjaimet ei yhtistytä keskenäh kirjutukses, da rivit tullah jälles ylähänpäi alah jällekkäi. {| | {| class="wikitable" style="text-align: center; width: auto; margin-left: 0;" ! Kirjain !! Nimi !! M.heb. !! Nygyheb. |- | א || ''Alef'' || {{IPA3|ʔ}} || {{IPA3|ʔ}}, – |- | ב || ''Bet'' || {{IPA3|b}} || {{IPA3|b}}, {{IPA3|v}} |- | ג || ''Gimel'' || {{IPA3|g}} || {{IPA3|g}} |- | ד || ''Dalet'' || {{IPA3|d}} || {{IPA3|d}} |- | ה || ''He'' || {{IPA3|h}} || {{IPA3|h}}, – |- | ו || ''Vav'' || {{IPA3|w}} || {{IPA3|v}} |- | ז || ''Zajin'' || {{IPA3|z}} || {{IPA3|z}} |- | ח || ''Chet'' || {{IPA3|ħ}}, {{IPA3|x}} || {{IPA3|χ}} |- | ט || ''Tet'' || {{IPA3|t̪|ʼ}} || {{IPA3|t}} |- | י || ''Jod'' || {{IPA3|j}} || {{IPA3|j}} |- | ך / כ || ''Kaf'' || {{IPA3|k}} || {{IPA3|k}}, {{IPA3|χ}} |} | || |valign=top| {| class="wikitable" style="text-align: center; width: auto; margin-left: 0;" ! Kirjain !! Nimi !! M.heb. !! Nygyheb. |- | ל || ''Lamed'' || {{IPA3|l}} || {{IPA3|l}} |- | ם / מ || ''Mem'' || {{IPA3|m}} || {{IPA3|m}} |- | ן / נ || ''Nun'' || {{IPA3|n̪}} || {{IPA3|n}} |- | ס || ''Samech'' || {{IPA3|s}} || {{IPA3|s}} |- | ע || ''Ajin'' || {{IPA3|ʕ}}, {{IPA3|ɣ}} || {{IPA3|ʔ}}, – |- | ף / פ || ''Pe'' || {{IPA3|p}} || {{IPA3|p}}, {{IPA3|f}} |- | ץ / צ || ''Tsade'' || {{IPA3|s|ˤ}} || {{IPA3|t͡s}} |- | ק || ''Qof'' || {{IPA3|k|ʼ}} || {{IPA3|k}} |- | ר || ''Reš'' || {{IPA3|ɾ}} || {{IPA3|ʁ}} |- | ש || ''Šin'' || {{IPA3|ɬ}}, {{IPA3|ʃ}} || {{IPA3|ʃ}}, {{IPA3|s}} |- | ת || ''Tav'' || {{IPA3|t̪}} || {{IPA3|t}} |} |} Kirjaimet [[Kaf (hebreiläine kirjain)|kaf]], [[Mem (hebreiläine kirjain)|mem]], [[Nun (hebreiläine kirjain)|nun]], [[Pe (hebreiläine kirjain)|pe]], [[Tsade (hebreiläine kirjain)|tsade]] muutetah kirjuttamistudah, konzu net ollah sanan lopus. ==Iändehoppi== ===Vokalit <ref name=":0">{{wikidata/p856|https://www.mustgo.com/worldlanguages/hebrew/}}</ref>=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! !Eduvokali !Keskivokali !Tagavokali |- !Kaidu |{{IPA|i}} | |{{IPA|u}} |- !Puolikaidu |{{IPA|e}} | rowspan="2" |{{IPA|ə}} |{{IPA|o}} |- !Puolivälly | | |- !Välly |{{IPA|a}} | | |} ===Konsonantat <ref name=":0" />=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Bilabialine konsonantu|Bilabializet]] ![[Labiodentaline konsonantu|Labio-<br>dentalizet]] ![[Alveolarine konsonantu|Alveolarizet]] ![[Postalveolaari|Post-<br>alveolarizet]] ![[Palataline konsonantu|Palatalizet]] ![[Velarine konsonantu|Velarizet]] ![[Uvularine konsonantu|Uvularizet]] ![[Faryngaline konsonantu|Faryngalizet]] ![[Glottaline konsonantu|Glottalizet]] |- ![[Nazali]]t |{{IPA|m}} | |{{IPA|n}} | | | | | | |- ![[Klusiili]]t |{{IPA|p}} {{IPA|b}} | |{{IPA|t}} {{IPA|d}} | | |{{IPA|k}} {{IPA|g}} | | |{{IPA|ʔ}} |- ![[Affrikuattu|Affrikuatat]] | | |{{IPA|t͡s}} |{{IPA|t͡ʃ}}¹ {{IPA|d͡ʒ}}¹ | | | | | |- ![[Frikatiivu|Frikatiivat]] | |{{IPA|f}} {{IPA|v}} |{{IPA|s}} {{IPA|z}} |{{IPA|ʃ}} {{IPA|ʒ}}¹ | | |{{IPA|χ}} {{IPA|ʁ}} |({{IPA|ħ}}² {{IPA|ʕ}}³) |{{IPA|h}} |- ![[Approksimantu|Approksimantat]] | | |{{IPA|l}} | |{{IPA|j}} | |{{IPA|w}}¹ | | |} ¹ Niilöi käytetäh vaiku laihinsanois. <br>² Nygyhebreis /ħ/ ח:n kohtal on siirdynyh muodoh /χ/, kudai perindöllizesti kirjutettih כ, ga erähät vahnembat [[Mizrahijuudalazet|mizrahi]]-pagizijat eroitetah net ielleh<ref name="Hebrew speakers">Nurit Dekel. ''Colloquial Israeli Hebrew: A Corpus-based Survey'' (2014). De Gruyter, ISBN 9783110361780. https://books.google.ru/books?id=p7DoBQAAQBAJ&redir_esc=y</ref>. <br>³ Nygyhebreis /ʕ/ ע:n kohtal on siirdynyh muodoh /ʔ/, kudai perindöllizesti kirjutettih א, ga erähät vahnembat pagizijat (ei vaiku mizrahi) eroitetah net ielleh<ref name="Hebrew speakers" />. ===Ezikuvat=== {| class="wikitable" style="text-align: center; margin-right:2em; display:inline-table;" ! colspan="2" | Iändeh ! colspan="3" | Ezimerki |- ! IPA ! Hebrei ! IPA ! Hebrei ! Karjala |- | {{IPA|p}} | פּ | {{IPA|ˈ|p|e}} | {{lang|he|rtl=yes|פֶּה}} | suu |- | {{IPA|m}} | מ | {{IPA|m|a}} | {{lang|he|rtl=yes|מָה}} | mi |- | {{IPA|f}} | פ | {{IPA|o|ˈ|f|e}} | {{lang|he|rtl=yes|אוֹפֶה}} | pastai |- | {{IPA|t}} | ת, ט | {{IPA|ˈ|t|a|n}} | {{lang|he|rtl=yes|תַּן}} | šakal |- | {{IPA|t͡s}} | צ | {{IPA|ˈ|t͡s|i}} | {{lang|he|rtl=yes|צִי}} | laivasto |- | {{IPA|s}} | ס, שׂ | {{IPA|ˈ|s|o|f}} | {{lang|he|rtl=yes|סוֹף}} | loppu |- | {{IPA|n}} | נ | {{IPA|ˈ|n|e|s}} | {{lang|he|rtl=yes|נֵס}} | kummu |- | {{IPA|t͡ʃ}} | צ׳, תשׁ | {{IPA|t͡ʃ|u|ˈ|k|a}} | {{lang|he|rtl=yes|תְּשׁוּקָה}} | rakkahus, <br>kiindymys |- | {{IPA|ʃ}} | שׁ | {{IPA|ʃ|a|ˈ|n|a}} | {{lang|he|rtl=yes|שָׁנָה}} | vuozi |- | {{IPA|j}} | י | {{IPA|ˈ|j|o|m}} | {{lang|he|rtl=yes|יוֹם}} | päivy |- | {{IPA|k}} | כּ, ק | {{IPA|ˈ|k|o|l}} | {{lang|he|rtl=yes|כֹּל}} | kai |- | {{IPA|χ}} | כ, ח | {{IPA|e|χ}} | {{lang|he|rtl=yes|אֵיךְ}} | kuibo |- | {{IPA|ħ}} | ח | {{IPA|ˈ|ħ|a|m}} | {{lang|he|rtl=yes|חַם}} | hiilavu |} {| class="wikitable" style="text-align: center; display:inline-table;" ! colspan="2" | Iändeh ! colspan="3" | Ezimerki |- ! IPA ! Hebrei ! IPA ! Hebrei ! Karjala |- | {{IPA3|ʔ}} | א, ע | {{IPA3|ʁ|e|ʔ|a|ˈ|j|o|n}} | {{lang|he|rtl=yes|רֵאָיוֹן}} | pagizuttelu |- | {{IPA3|b}} | בּ | {{IPA3|ˈ|b|e|n}} | {{lang|he|rtl=yes|בֵּן}} | uni |- | {{IPA3|v}} | ב, ו | {{IPA3|ˈ|n|e|v|e|l}} | {{lang|he|rtl=yes|נֵבֶל}} | harpu |- | {{IPA3|d}} | ד | {{IPA3|ˈ|d|e|l|e|k}} | {{lang|he|rtl=yes|דֶּלֶק}} | poltoaineh |- | {{IPA3|z}} | ז | {{IPA3|z|e}} | {{lang|he|rtl=yes|זֶה}} | tämä |- | {{IPA3|l}} | ל | {{IPA3|ˈ|l|o}} | {{lang|he|rtl=yes|לֹא}} | ei |- | {{IPA3|d͡ʒ}} | ג׳ | {{IPA3|d͡ʒ|i|ˈ|ʁ|a|f|a}} | {{lang|he|rtl=yes|גִּ׳ירָפָה}} | žiraffu |- | {{IPA3|ʒ}} | ז׳ | {{IPA3|ˈ|b|e|ʒ}} | {{lang|he|rtl=yes|בֵּז׳}} | beežu |- | {{IPA3|w}} | ו | {{IPA3|ˈ|p|i|n|ɡ|w|i|n}} | {{lang|he|rtl=yes|פִּינְגְּוִין}} | pingvin |- | {{IPA3|ɡ}} | ג | {{IPA3|ɡ|a|m}} | {{lang|he|rtl=yes|גַּם}} | sežo |- | {{IPA3|ʁ}} | ר | {{IPA3|ˈ|ʁ|o|ʃ}} | {{lang|he|rtl=yes|רֹאשׁ}} | piä |- | {{IPA3|ʕ}} | ע | {{IPA3|ʕ|i|m}} | {{lang|he|rtl=yes|עִם}} | -nke |- | {{IPA3|h}} | ה | {{IPA3|ˈ|h|e|d}} | {{lang|he|rtl=yes|הֵד}} | echo |} ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Aazien kielet]] njlaqtdapmyma5rb0n2ymoc5nzwm46z 51664 51661 2026-06-28T21:38:21Z Fembriha 8650 51664 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 24em; border-spacing: 2px; font-size: 90%;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de;" | Hebrei |- | colspan="2" style="text-align: center;" | [[File:Idioma hebreo.PNG|keski|kehyksetön|350x350px]] |- ! Ičenimi | עִבְרִית |- ! Aloveh | [[Lähi-päivännouzu]] |- ! Muat | [[File:Flag of Israel.svg|22px|border]] [[Izrail|Israel]] <br>[[File:Flag of Palestine.svg|22px|border]] [[Palestiina]] <br>[[File:Flag of United States.svg|22px|border]] [[Yhtysvallat]] |- ! Viralline kieli | [[File:Flag of Israel.svg|22px|border]] [[Izrail|Israel]] |- ! Pagizijat | 9,3 miljonua hengie<ref name="Afrikaansankielizet">Hebrew. ''Ethnologue'' (19th ed., 2016). https://www.ethnologue.com/language/heb</ref> |- ! Kielitoimisto | Hebrein kielen akadeemii<ref>{{wikidata/p856|hebrew-academy.org.il}}</ref> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de;" | Lajittelu |- ! Kielikundu | {{Tree list}} * [[Afroaazielazet kielet]] ** [[Semäläzet kielet]] *** [[Päivänlaskusemäläzet kielet]] **** [[Keskisemäläzet kielet]] ***** [[Luodehsemäläzet kielet]] ****** [[Kanaanalazet kielet]] ******* Herbei |- ! Kirjutus | [[Hebreiläine kirjaimikko]] |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de;" | Kielikoodat |- ! [[ISO 639|ISO 639-1]] | he |- ! [[ISO 639|ISO 639-2]] | heb |- ! [[ISO 639|ISO 639-3]] | heb |- ! [[Ethnologue]] | heb |- ! [[IETF-kielikoodu|IETF]] | he |} '''Hebrein kieli''' libo '''hebrei''' (ičenimi — עִבְרִית {{IPA2|i|v|'|ʁ|i|t}}, [[Muinashebrein kieli|m.heb.]] {{IPA2|ʕ|i|b|⁠ˈ|r|i|t}}) on [[Semäläzet kielet|semäläzen kieli]]. [[Vahnu Sana]] kirjutettih enimyölleh hebreikse, kudai oli Lähi–päivännouzun [[Juudalazet|juudalazien]] kieli enzimäzel vuozituhandel e. m. a. Myöhembäh hebrei muuttui vaiku kirjukielekse, kudamua ei enämbi paistu, da se jälgimäi rodih liturgien kielenny. Hebrein elvitys algavui [[XVIII vuozisada|18. vuozisual]], da nygöi hebrei on [[Izrail|Israelan]] valdivon viralline kieli, kudamakse pagizou läs 9,3 miljonua hengie Israelas da diasporas. ==Kielitiijollizet ominažuot== Nygyhebrein kielioppi eruou merkiččevästi [[Muinashebrein kieli|muinashebreispäi]]. Sih ollah vaikuttanuh aijembah suurele levennyöt juudalazet kielet, piäazies [[jiddiš]] da [[ladino]], ezimerkikse, ''smichut'', taivutetut rakendehet, säilytetäh piäazies stabiililoin yhtymien; muulois tapahtuksis käytetäh puaksumbah rakendehtu, kudamas on partiklu ''shel (šel)'', kudai vastuau karjalan kielen genetiivua. Sanajälletys on SVO (subjektu-predikuattu-objektu). Verbistön perustu on perfektu da imperfektu; hebreis ei ole preezensu, tädä ozutetah partisiippoil. ==Kirjaimikko== Hebreidy kirjutetah [[Hebreiläine kirjaimikko|hebreiläzel kirjaimikol]] [[Hebreiläine nellikkökirjutus|nelikkökirjutukses]] (hebreikse ''alef-bet''). Hebrein kirjaimikos on 22 kirjaindu, kudamat kai ollah konsonantuiändehet ([[konsonantukirjutus]]). Ni yksi hebrein kirjain ei allus algajen vastannuh vokalii, ga nelli kirjaindu ([[Alef (hebreiläine kirjain)|alef]], [[He (hebreiläine kirjain)|he]], [[Jod (hebreiläine kirjain)|jod]] da [[Vav (hebreiläine kirjain)|vav]]) on loppiettu käytändän konsonantoin merkiččemizeh näh, da niilöi käytetäh sežo ''matres lectionisannu'' ("luvendan muamannu") vokaliloin merkiččemizeh näh. Kirjutussuundu on oigielpäi huruale. Kirjaimet ei yhtistytä keskenäh kirjutukses, da rivit tullah jälles ylähänpäi alah jällekkäi. {| | {| class="wikitable" style="text-align: center; width: auto; margin-left: 0;" ! Kirjain !! Nimi !! M.heb. !! Nygyheb. |- | א || ''Alef'' || {{IPA3|ʔ}} || {{IPA3|ʔ}}, – |- | ב || ''Bet'' || {{IPA3|b}} || {{IPA3|b}}, {{IPA3|v}} |- | ג || ''Gimel'' || {{IPA3|g}} || {{IPA3|g}} |- | ד || ''Dalet'' || {{IPA3|d}} || {{IPA3|d}} |- | ה || ''He'' || {{IPA3|h}} || {{IPA3|h}}, – |- | ו || ''Vav'' || {{IPA3|w}} || {{IPA3|v}} |- | ז || ''Zajin'' || {{IPA3|z}} || {{IPA3|z}} |- | ח || ''Chet'' || {{IPA3|ħ}}, {{IPA3|x}} || {{IPA3|χ}} |- | ט || ''Tet'' || {{IPA3|t̪|ʼ}} || {{IPA3|t}} |- | י || ''Jod'' || {{IPA3|j}} || {{IPA3|j}} |- | ך / כ || ''Kaf'' || {{IPA3|k}} || {{IPA3|k}}, {{IPA3|χ}} |} | || |valign=top| {| class="wikitable" style="text-align: center; width: auto; margin-left: 0;" ! Kirjain !! Nimi !! M.heb. !! Nygyheb. |- | ל || ''Lamed'' || {{IPA3|l}} || {{IPA3|l}} |- | ם / מ || ''Mem'' || {{IPA3|m}} || {{IPA3|m}} |- | ן / נ || ''Nun'' || {{IPA3|n̪}} || {{IPA3|n}} |- | ס || ''Samech'' || {{IPA3|s}} || {{IPA3|s}} |- | ע || ''Ajin'' || {{IPA3|ʕ}}, {{IPA3|ɣ}} || {{IPA3|ʔ}}, – |- | ף / פ || ''Pe'' || {{IPA3|p}} || {{IPA3|p}}, {{IPA3|f}} |- | ץ / צ || ''Tsade'' || {{IPA3|s|ˤ}} || {{IPA3|t͡s}} |- | ק || ''Qof'' || {{IPA3|k|ʼ}} || {{IPA3|k}} |- | ר || ''Reš'' || {{IPA3|ɾ}} || {{IPA3|ʁ}} |- | ש || ''Šin'' || {{IPA3|ɬ}}, {{IPA3|ʃ}} || {{IPA3|ʃ}}, {{IPA3|s}} |- | ת || ''Tav'' || {{IPA3|t̪}} || {{IPA3|t}} |} |} [[Kaf (hebreiläine kirjain)|kaf]], [[Mem (hebreiläine kirjain)|mem]], [[Nun (hebreiläine kirjain)|nun]], [[Pe (hebreiläine kirjain)|pe]], [[Tsade (hebreiläine kirjain)|tsade]] -kirjaimet muutetah kirjuttamistudah, konzu net ollah sanan lopus. ==Iändehoppi== ===Vokalit <ref name=":0">{{wikidata/p856|https://www.mustgo.com/worldlanguages/hebrew/}}</ref>=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! !Eduvokali !Keskivokali !Tagavokali |- !Kaidu |{{IPA|i}} | |{{IPA|u}} |- !Puolikaidu |{{IPA|e}} | rowspan="2" |{{IPA|ə}} |{{IPA|o}} |- !Puolivälly | | |- !Välly |{{IPA|a}} | | |} ===Konsonantat <ref name=":0" />=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Bilabialine konsonantu|Bilabializet]] ![[Labiodentaline konsonantu|Labio-<br>dentalizet]] ![[Alveolarine konsonantu|Alveolarizet]] ![[Postalveolaari|Post-<br>alveolarizet]] ![[Palataline konsonantu|Palatalizet]] ![[Velarine konsonantu|Velarizet]] ![[Uvularine konsonantu|Uvularizet]] ![[Faryngaline konsonantu|Faryngalizet]] ![[Glottaline konsonantu|Glottalizet]] |- ![[Nazali]]t |{{IPA|m}} | |{{IPA|n}} | | | | | | |- ![[Klusiili]]t |{{IPA|p}} {{IPA|b}} | |{{IPA|t}} {{IPA|d}} | | |{{IPA|k}} {{IPA|g}} | | |{{IPA|ʔ}} |- ![[Affrikuattu|Affrikuatat]] | | |{{IPA|t͡s}} |{{IPA|t͡ʃ}}¹ {{IPA|d͡ʒ}}¹ | | | | | |- ![[Frikatiivu|Frikatiivat]] | |{{IPA|f}} {{IPA|v}} |{{IPA|s}} {{IPA|z}} |{{IPA|ʃ}} {{IPA|ʒ}}¹ | | |{{IPA|χ}} {{IPA|ʁ}} |({{IPA|ħ}}² {{IPA|ʕ}}³) |{{IPA|h}} |- ![[Approksimantu|Approksimantat]] | | |{{IPA|l}} | |{{IPA|j}} | |{{IPA|w}}¹ | | |} ¹ Niilöi käytetäh vaiku laihinsanois. <br>² Nygyhebreis /ħ/ ח:n kohtal on siirdynyh muodoh /χ/, kudai perindöllizesti kirjutettih כ, ga erähät vahnembat [[Mizrahijuudalazet|mizrahi]]-pagizijat eroitetah net ielleh<ref name="Hebrew speakers">Nurit Dekel. ''Colloquial Israeli Hebrew: A Corpus-based Survey'' (2014). De Gruyter, ISBN 9783110361780. https://books.google.ru/books?id=p7DoBQAAQBAJ&redir_esc=y</ref>. <br>³ Nygyhebreis /ʕ/ ע:n kohtal on siirdynyh muodoh /ʔ/, kudai perindöllizesti kirjutettih א, ga erähät vahnembat pagizijat (ei vaiku mizrahi) eroitetah net ielleh<ref name="Hebrew speakers" />. ===Ezikuvat=== {| class="wikitable" style="text-align: center; margin-right:2em; display:inline-table;" ! colspan="2" | Iändeh ! colspan="3" | Ezimerki |- ! IPA ! Hebrei ! IPA ! Hebrei ! Karjala |- | {{IPA|p}} | פּ | {{IPA|ˈ|p|e}} | {{lang|he|rtl=yes|פֶּה}} | suu |- | {{IPA|m}} | מ | {{IPA|m|a}} | {{lang|he|rtl=yes|מָה}} | mi |- | {{IPA|f}} | פ | {{IPA|o|ˈ|f|e}} | {{lang|he|rtl=yes|אוֹפֶה}} | pastai |- | {{IPA|t}} | ת, ט | {{IPA|ˈ|t|a|n}} | {{lang|he|rtl=yes|תַּן}} | šakal |- | {{IPA|t͡s}} | צ | {{IPA|ˈ|t͡s|i}} | {{lang|he|rtl=yes|צִי}} | laivasto |- | {{IPA|s}} | ס, שׂ | {{IPA|ˈ|s|o|f}} | {{lang|he|rtl=yes|סוֹף}} | loppu |- | {{IPA|n}} | נ | {{IPA|ˈ|n|e|s}} | {{lang|he|rtl=yes|נֵס}} | kummu |- | {{IPA|t͡ʃ}} | צ׳, תשׁ | {{IPA|t͡ʃ|u|ˈ|k|a}} | {{lang|he|rtl=yes|תְּשׁוּקָה}} | rakkahus, <br>kiindymys |- | {{IPA|ʃ}} | שׁ | {{IPA|ʃ|a|ˈ|n|a}} | {{lang|he|rtl=yes|שָׁנָה}} | vuozi |- | {{IPA|j}} | י | {{IPA|ˈ|j|o|m}} | {{lang|he|rtl=yes|יוֹם}} | päivy |- | {{IPA|k}} | כּ, ק | {{IPA|ˈ|k|o|l}} | {{lang|he|rtl=yes|כֹּל}} | kai |- | {{IPA|χ}} | כ, ח | {{IPA|e|χ}} | {{lang|he|rtl=yes|אֵיךְ}} | kuibo |- | {{IPA|ħ}} | ח | {{IPA|ˈ|ħ|a|m}} | {{lang|he|rtl=yes|חַם}} | hiilavu |} {| class="wikitable" style="text-align: center; display:inline-table;" ! colspan="2" | Iändeh ! colspan="3" | Ezimerki |- ! IPA ! Hebrei ! IPA ! Hebrei ! Karjala |- | {{IPA3|ʔ}} | א, ע | {{IPA3|ʁ|e|ʔ|a|ˈ|j|o|n}} | {{lang|he|rtl=yes|רֵאָיוֹן}} | pagizuttelu |- | {{IPA3|b}} | בּ | {{IPA3|ˈ|b|e|n}} | {{lang|he|rtl=yes|בֵּן}} | uni |- | {{IPA3|v}} | ב, ו | {{IPA3|ˈ|n|e|v|e|l}} | {{lang|he|rtl=yes|נֵבֶל}} | harpu |- | {{IPA3|d}} | ד | {{IPA3|ˈ|d|e|l|e|k}} | {{lang|he|rtl=yes|דֶּלֶק}} | poltoaineh |- | {{IPA3|z}} | ז | {{IPA3|z|e}} | {{lang|he|rtl=yes|זֶה}} | tämä |- | {{IPA3|l}} | ל | {{IPA3|ˈ|l|o}} | {{lang|he|rtl=yes|לֹא}} | ei |- | {{IPA3|d͡ʒ}} | ג׳ | {{IPA3|d͡ʒ|i|ˈ|ʁ|a|f|a}} | {{lang|he|rtl=yes|גִּ׳ירָפָה}} | žiraffu |- | {{IPA3|ʒ}} | ז׳ | {{IPA3|ˈ|b|e|ʒ}} | {{lang|he|rtl=yes|בֵּז׳}} | beežu |- | {{IPA3|w}} | ו | {{IPA3|ˈ|p|i|n|ɡ|w|i|n}} | {{lang|he|rtl=yes|פִּינְגְּוִין}} | pingvin |- | {{IPA3|ɡ}} | ג | {{IPA3|ɡ|a|m}} | {{lang|he|rtl=yes|גַּם}} | sežo |- | {{IPA3|ʁ}} | ר | {{IPA3|ˈ|ʁ|o|ʃ}} | {{lang|he|rtl=yes|רֹאשׁ}} | piä |- | {{IPA3|ʕ}} | ע | {{IPA3|ʕ|i|m}} | {{lang|he|rtl=yes|עִם}} | -nke |- | {{IPA3|h}} | ה | {{IPA3|ˈ|h|e|d}} | {{lang|he|rtl=yes|הֵד}} | echo |} ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Aazien kielet]] h8r1asvatdxenb804j5xy83n5kqw2xp 51665 51664 2026-06-28T21:39:12Z Fembriha 8650 51665 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 24em; border-spacing: 2px; font-size: 90%;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #b0c4de;" | Hebrei |- | colspan="2" style="text-align: center;" | [[File:Idioma hebreo.PNG|keski|kehyksetön|350x350px]] |- ! Ičenimi | עִבְרִית |- ! Aloveh | [[Lähi-päivännouzu]] |- ! Muat | [[File:Flag of Israel.svg|22px|border]] [[Izrail|Israel]] <br>[[File:Flag of Palestine.svg|22px|border]] [[Palestiina]] <br>[[File:Flag of United States.svg|22px|border]] [[Yhtysvallat]] |- ! Viralline kieli | [[File:Flag of Israel.svg|22px|border]] [[Izrail|Israel]] |- ! Pagizijat | 9,3 miljonua hengie<ref name="Afrikaansankielizet">Hebrew. ''Ethnologue'' (19th ed., 2016). https://www.ethnologue.com/language/heb</ref> |- ! Kielitoimisto | Hebrein kielen akadeemii<ref>{{wikidata/p856|hebrew-academy.org.il}}</ref> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de;" | Lajittelu |- ! Kielikundu | {{Tree list}} * [[Afroaazielazet kielet]] ** [[Semäläzet kielet]] *** [[Päivänlaskusemäläzet kielet]] **** [[Keskisemäläzet kielet]] ***** [[Luodehsemäläzet kielet]] ****** [[Kanaanalazet kielet]] ******* Herbei |- ! Kirjutus | [[Hebreiläine kirjaimikko]] |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: #b0c4de;" | Kielikoodat |- ! [[ISO 639|ISO 639-1]] | he |- ! [[ISO 639|ISO 639-2]] | heb |- ! [[ISO 639|ISO 639-3]] | heb |- ! [[Ethnologue]] | heb |- ! [[IETF-kielikoodu|IETF]] | he |} '''Hebrein kieli''' libo '''hebrei''' (ičenimi — עִבְרִית {{IPA2|i|v|'|ʁ|i|t}}, [[Muinashebrein kieli|m.heb.]] {{IPA2|ʕ|i|b|⁠ˈ|r|i|t}}) on [[Semäläzet kielet|semäläzen kieli]]. [[Vahnu Sana]] kirjutettih enimyölleh hebreikse, kudai oli Lähi–päivännouzun [[Juudalazet|juudalazien]] kieli enzimäzel vuozituhandel e. m. a. Myöhembäh hebrei muuttui vaiku kirjukielekse, kudamua ei enämbi paistu, da se jälgimäi rodih liturgien kielenny. Hebrein elvitys algavui [[XVIII vuozisada|18. vuozisual]], da nygöi hebrei on [[Izrail|Israelan]] valdivon viralline kieli, kudamakse pagizou läs 9,3 miljonua hengie Israelas da diasporas. ==Kielitiijollizet ominažuot== Nygyhebrein kielioppi eruou merkiččevästi [[Muinashebrein kieli|muinashebreispäi]]. Sih ollah vaikuttanuh aijembah suurele levennyöt juudalazet kielet, piäazies [[jiddiš]] da [[ladino]], ezimerkikse, ''smichut'', taivutetut rakendehet, säilytetäh piäazies stabiililoin yhtymien; muulois tapahtuksis käytetäh puaksumbah rakendehtu, kudamas on partiklu ''shel (šel)'', kudai vastuau karjalan kielen genetiivua. Sanajälletys on SVO (subjektu-predikuattu-objektu). Verbistön perustu on perfektu da imperfektu; hebreis ei ole preezensu, tädä ozutetah partisiippoil. ==Kirjaimikko== Hebreidy kirjutetah [[Hebreiläine kirjaimikko|hebreiläzel kirjaimikol]] [[Hebreiläine nellikkökirjutus|nelikkökirjutukses]] (hebreikse ''alef-bet''). Hebrein kirjaimikos on 22 kirjaindu, kudamat kai ollah konsonantuiändehet ([[konsonantukirjutus]]). Ni yksi hebrein kirjain ei allus algajen vastannuh vokalii, ga nelli kirjaindu ([[Alef (hebreiläine kirjain)|alef]], [[He (hebreiläine kirjain)|he]], [[Jod (hebreiläine kirjain)|jod]] da [[Vav (hebreiläine kirjain)|vav]]) on loppiettu käytändän konsonantoin merkiččemizeh näh, da niilöi käytetäh sežo ''matres lectionisannu'' ("luvendan muamannu") vokaliloin merkiččemizeh näh. Kirjutussuundu on oigielpäi huruale. Kirjaimet ei yhtistytä keskenäh kirjutukses, da rivit tullah jälles ylähänpäi alah jällekkäi. {| | {| class="wikitable" style="text-align: center; width: auto; margin-left: 0;" ! Kirjain !! Nimi !! M.heb. !! Nygyheb. |- | א || ''Alef'' || {{IPA3|ʔ}} || {{IPA3|ʔ}}, – |- | ב || ''Bet'' || {{IPA3|b}} || {{IPA3|b}}, {{IPA3|v}} |- | ג || ''Gimel'' || {{IPA3|g}} || {{IPA3|g}} |- | ד || ''Dalet'' || {{IPA3|d}} || {{IPA3|d}} |- | ה || ''He'' || {{IPA3|h}} || {{IPA3|h}}, – |- | ו || ''Vav'' || {{IPA3|w}} || {{IPA3|v}} |- | ז || ''Zajin'' || {{IPA3|z}} || {{IPA3|z}} |- | ח || ''Chet'' || {{IPA3|ħ}}, {{IPA3|x}} || {{IPA3|χ}} |- | ט || ''Tet'' || {{IPA3|t̪|ʼ}} || {{IPA3|t}} |- | י || ''Jod'' || {{IPA3|j}} || {{IPA3|j}} |- | ך / כ || ''Kaf'' || {{IPA3|k}} || {{IPA3|k}}, {{IPA3|χ}} |} | || |valign=top| {| class="wikitable" style="text-align: center; width: auto; margin-left: 0;" ! Kirjain !! Nimi !! M.heb. !! Nygyheb. |- | ל || ''Lamed'' || {{IPA3|l}} || {{IPA3|l}} |- | ם / מ || ''Mem'' || {{IPA3|m}} || {{IPA3|m}} |- | ן / נ || ''Nun'' || {{IPA3|n̪}} || {{IPA3|n}} |- | ס || ''Samech'' || {{IPA3|s}} || {{IPA3|s}} |- | ע || ''Ajin'' || {{IPA3|ʕ}}, {{IPA3|ɣ}} || {{IPA3|ʔ}}, – |- | ף / פ || ''Pe'' || {{IPA3|p}} || {{IPA3|p}}, {{IPA3|f}} |- | ץ / צ || ''Tsade'' || {{IPA3|s|ˤ}} || {{IPA3|t͡s}} |- | ק || ''Qof'' || {{IPA3|k|ʼ}} || {{IPA3|k}} |- | ר || ''Reš'' || {{IPA3|ɾ}} || {{IPA3|ʁ}} |- | ש || ''Šin'' || {{IPA3|ɬ}}, {{IPA3|ʃ}} || {{IPA3|ʃ}}, {{IPA3|s}} |- | ת || ''Tav'' || {{IPA3|t̪}} || {{IPA3|t}} |} |} [[Kaf (hebreiläine kirjain)|Kaf]], [[Mem (hebreiläine kirjain)|mem]], [[Nun (hebreiläine kirjain)|nun]], [[Pe (hebreiläine kirjain)|pe]], [[Tsade (hebreiläine kirjain)|tsade]] -kirjaimet muutetah kirjuttamistudah, konzu net ollah sanan lopus. ==Iändehoppi== ===Vokalit <ref name=":0">{{wikidata/p856|https://www.mustgo.com/worldlanguages/hebrew/}}</ref>=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! !Eduvokali !Keskivokali !Tagavokali |- !Kaidu |{{IPA|i}} | |{{IPA|u}} |- !Puolikaidu |{{IPA|e}} | rowspan="2" |{{IPA|ə}} |{{IPA|o}} |- !Puolivälly | | |- !Välly |{{IPA|a}} | | |} ===Konsonantat <ref name=":0" />=== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! ![[Bilabialine konsonantu|Bilabializet]] ![[Labiodentaline konsonantu|Labio-<br>dentalizet]] ![[Alveolarine konsonantu|Alveolarizet]] ![[Postalveolaari|Post-<br>alveolarizet]] ![[Palataline konsonantu|Palatalizet]] ![[Velarine konsonantu|Velarizet]] ![[Uvularine konsonantu|Uvularizet]] ![[Faryngaline konsonantu|Faryngalizet]] ![[Glottaline konsonantu|Glottalizet]] |- ![[Nazali]]t |{{IPA|m}} | |{{IPA|n}} | | | | | | |- ![[Klusiili]]t |{{IPA|p}} {{IPA|b}} | |{{IPA|t}} {{IPA|d}} | | |{{IPA|k}} {{IPA|g}} | | |{{IPA|ʔ}} |- ![[Affrikuattu|Affrikuatat]] | | |{{IPA|t͡s}} |{{IPA|t͡ʃ}}¹ {{IPA|d͡ʒ}}¹ | | | | | |- ![[Frikatiivu|Frikatiivat]] | |{{IPA|f}} {{IPA|v}} |{{IPA|s}} {{IPA|z}} |{{IPA|ʃ}} {{IPA|ʒ}}¹ | | |{{IPA|χ}} {{IPA|ʁ}} |({{IPA|ħ}}² {{IPA|ʕ}}³) |{{IPA|h}} |- ![[Approksimantu|Approksimantat]] | | |{{IPA|l}} | |{{IPA|j}} | |{{IPA|w}}¹ | | |} ¹ Niilöi käytetäh vaiku laihinsanois. <br>² Nygyhebreis /ħ/ ח:n kohtal on siirdynyh muodoh /χ/, kudai perindöllizesti kirjutettih כ, ga erähät vahnembat [[Mizrahijuudalazet|mizrahi]]-pagizijat eroitetah net ielleh<ref name="Hebrew speakers">Nurit Dekel. ''Colloquial Israeli Hebrew: A Corpus-based Survey'' (2014). De Gruyter, ISBN 9783110361780. https://books.google.ru/books?id=p7DoBQAAQBAJ&redir_esc=y</ref>. <br>³ Nygyhebreis /ʕ/ ע:n kohtal on siirdynyh muodoh /ʔ/, kudai perindöllizesti kirjutettih א, ga erähät vahnembat pagizijat (ei vaiku mizrahi) eroitetah net ielleh<ref name="Hebrew speakers" />. ===Ezikuvat=== {| class="wikitable" style="text-align: center; margin-right:2em; display:inline-table;" ! colspan="2" | Iändeh ! colspan="3" | Ezimerki |- ! IPA ! Hebrei ! IPA ! Hebrei ! Karjala |- | {{IPA|p}} | פּ | {{IPA|ˈ|p|e}} | {{lang|he|rtl=yes|פֶּה}} | suu |- | {{IPA|m}} | מ | {{IPA|m|a}} | {{lang|he|rtl=yes|מָה}} | mi |- | {{IPA|f}} | פ | {{IPA|o|ˈ|f|e}} | {{lang|he|rtl=yes|אוֹפֶה}} | pastai |- | {{IPA|t}} | ת, ט | {{IPA|ˈ|t|a|n}} | {{lang|he|rtl=yes|תַּן}} | šakal |- | {{IPA|t͡s}} | צ | {{IPA|ˈ|t͡s|i}} | {{lang|he|rtl=yes|צִי}} | laivasto |- | {{IPA|s}} | ס, שׂ | {{IPA|ˈ|s|o|f}} | {{lang|he|rtl=yes|סוֹף}} | loppu |- | {{IPA|n}} | נ | {{IPA|ˈ|n|e|s}} | {{lang|he|rtl=yes|נֵס}} | kummu |- | {{IPA|t͡ʃ}} | צ׳, תשׁ | {{IPA|t͡ʃ|u|ˈ|k|a}} | {{lang|he|rtl=yes|תְּשׁוּקָה}} | rakkahus, <br>kiindymys |- | {{IPA|ʃ}} | שׁ | {{IPA|ʃ|a|ˈ|n|a}} | {{lang|he|rtl=yes|שָׁנָה}} | vuozi |- | {{IPA|j}} | י | {{IPA|ˈ|j|o|m}} | {{lang|he|rtl=yes|יוֹם}} | päivy |- | {{IPA|k}} | כּ, ק | {{IPA|ˈ|k|o|l}} | {{lang|he|rtl=yes|כֹּל}} | kai |- | {{IPA|χ}} | כ, ח | {{IPA|e|χ}} | {{lang|he|rtl=yes|אֵיךְ}} | kuibo |- | {{IPA|ħ}} | ח | {{IPA|ˈ|ħ|a|m}} | {{lang|he|rtl=yes|חַם}} | hiilavu |} {| class="wikitable" style="text-align: center; display:inline-table;" ! colspan="2" | Iändeh ! colspan="3" | Ezimerki |- ! IPA ! Hebrei ! IPA ! Hebrei ! Karjala |- | {{IPA3|ʔ}} | א, ע | {{IPA3|ʁ|e|ʔ|a|ˈ|j|o|n}} | {{lang|he|rtl=yes|רֵאָיוֹן}} | pagizuttelu |- | {{IPA3|b}} | בּ | {{IPA3|ˈ|b|e|n}} | {{lang|he|rtl=yes|בֵּן}} | uni |- | {{IPA3|v}} | ב, ו | {{IPA3|ˈ|n|e|v|e|l}} | {{lang|he|rtl=yes|נֵבֶל}} | harpu |- | {{IPA3|d}} | ד | {{IPA3|ˈ|d|e|l|e|k}} | {{lang|he|rtl=yes|דֶּלֶק}} | poltoaineh |- | {{IPA3|z}} | ז | {{IPA3|z|e}} | {{lang|he|rtl=yes|זֶה}} | tämä |- | {{IPA3|l}} | ל | {{IPA3|ˈ|l|o}} | {{lang|he|rtl=yes|לֹא}} | ei |- | {{IPA3|d͡ʒ}} | ג׳ | {{IPA3|d͡ʒ|i|ˈ|ʁ|a|f|a}} | {{lang|he|rtl=yes|גִּ׳ירָפָה}} | žiraffu |- | {{IPA3|ʒ}} | ז׳ | {{IPA3|ˈ|b|e|ʒ}} | {{lang|he|rtl=yes|בֵּז׳}} | beežu |- | {{IPA3|w}} | ו | {{IPA3|ˈ|p|i|n|ɡ|w|i|n}} | {{lang|he|rtl=yes|פִּינְגְּוִין}} | pingvin |- | {{IPA3|ɡ}} | ג | {{IPA3|ɡ|a|m}} | {{lang|he|rtl=yes|גַּם}} | sežo |- | {{IPA3|ʁ}} | ר | {{IPA3|ˈ|ʁ|o|ʃ}} | {{lang|he|rtl=yes|רֹאשׁ}} | piä |- | {{IPA3|ʕ}} | ע | {{IPA3|ʕ|i|m}} | {{lang|he|rtl=yes|עִם}} | -nke |- | {{IPA3|h}} | ה | {{IPA3|ˈ|h|e|d}} | {{lang|he|rtl=yes|הֵד}} | echo |} ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Aazien kielet]] cdy9ljbbt01l7lxis9l87d86t8pmivt 0 17045 51647 51640 2026-06-28T12:20:44Z Olksolo 356 51647 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Canberra |kuva = Melbourne City Montage 2018.jpg |mua = Australii |регион = Australien piälinnuterritorium |вид региона = Australien ozavaldivot da territoriumat{{!}}Territorium |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Andrew Barr]] |johtajan laji = Johtaiministru |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Canberra''' on [[Australii|Australien]] piälinnu da yski muan suurimis linnois. Se on [[Australien piälinnuterritorium]]an haldivolliskeskus. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] 71taqf5wxy226grqe6om2c2a0vr0erx 51673 51647 2026-06-29T01:51:39Z Fembriha 8650 51673 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Canberra |kuva = Melbourne City Montage 2018.jpg |mua = Australii |регион = Australien piälinnuterritorium |вид региона = Australien ozavaldivot da territoriumat{{!}}Territorium |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Andrew Barr]] |johtajan laji = Johtaiministru |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Canberra''' on [[Australii|Australien]] piälinnu da yski muan suurimis linnois. Se on [[Australien piälinnuterritorium]]an haldivolliskeskus. Canberra on Australien halličuksen kodipaikku, kudamas sijaijah [[Australien parluamentu]] da [[Australien korgein suudo|korgein suudo]]. Linnas sijaiččou sežo kanzallizesti tärgielöi yhteiskunnallizii da kul'tuurulaitoksii, kui [[Australien kanzallisgallerei]] da [[Australien kanzallismuzei]]. Liittovaldivon halličus on linnan bruttokogotuottehen suurin maksai da Canberran suurin ruavonandai. ==Perustus== Vuonnu 1908 nygyaigazen Canberran aloveh vallittih Australien yhtymän tulijan piälinnan rakendamizekse. Tämä oli kompromissu muan kahten suuriman linnan, [[Sydney]]n da [[Melbourne]]n, välil, kudamat kilbailtih keskenäh piälinnan oigevustilas. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] n3h7i67ao855hk7uofvqn68apsy328d 51674 51673 2026-06-29T03:09:47Z Fembriha 8650 51674 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Canberra |kuva = Melbourne City Montage 2018.jpg |mua = Australii |регион = Australien piälinnualoveh |вид региона = Australien ozavaldivot da alovehet{{!}}Aloveh |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Andrew Barr]] |johtajan laji = Johtaiministru |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Canberra''' on [[Australii|Australien]] piälinnu da yski muan suurimis linnois. Se on [[Australien piälinnualoveh]]an haldivolliskeskus. Canberra on Australien halličuksen kodipaikku, kudamas sijaijah [[Australien parluamentu]] da [[Australien korgein suudo|korgein suudo]]. Linnas sijaiččou sežo kanzallizesti tärgielöi yhteiskunnallizii da kul'tuurulaitoksii, kui [[Australien kanzallisgallerei]] da [[Australien kanzallismuzei]]. Liittovaldivon halličus on linnan bruttokogotuottehen suurin maksai da Canberran suurin ruavonandai. ==Perustus== Vuonnu 1908 nygyaigazen Canberran aloveh vallittih Australien yhtymän tulijan piälinnan rakendamizekse. Tämä oli kompromissu muan kahten suuriman linnan, [[Sydney]]n da [[Melbourne]]n, välil, kudamat kilbailtih keskenäh piälinnan oigevustilas. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] nnbz94z3cdrw8gfpwrhmqalhfe6z9hq 1 17046 51658 51645 2026-06-28T16:52:17Z Fembriha 8650 /* */ Vastavus 51658 wikitext text/x-wiki Название будет переименовано в Kanberra, так как в текущем карельском алфавите буква "C" соответствует звуку "Ц". [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 28. Kezäkuuta 2026 kello 13.02 (MSK) :По какому принципу вы планируете адаптировать данный топоним? Для карельского языка не существует системы практической транскрипции для английского языка или инструкций по транслитерации. Если вы ориентируетесь на австралийское произношение согласно МФА, то ближайшим вариантом будет что-то похожее на ''Känbre/Känbere'', одной заменой C на K тут не обойтись, к сожалению. :<br>В данном случае, Canberra написана через C согласно английской орфографии в виду отсутствия системы англо-карельской практической транскрипции и какой-либо традиционной передачи этого топонима. [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 28. Kezäkuuta 2026 kello 19.52 (MSK) 9t5bmrqopeldo4yjlgmgmrhmsdld4io 51692 51658 2026-06-29T09:01:15Z Onegaborg 144 /* */ Vastavus 51692 wikitext text/x-wiki Название будет переименовано в Kanberra, так как в текущем карельском алфавите буква "C" соответствует звуку "Ц". [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 28. Kezäkuuta 2026 kello 13.02 (MSK) :По какому принципу вы планируете адаптировать данный топоним? Для карельского языка не существует системы практической транскрипции для английского языка или инструкций по транслитерации. Если вы ориентируетесь на австралийское произношение согласно МФА, то ближайшим вариантом будет что-то похожее на ''Känbre/Känbere'', одной заменой C на K тут не обойтись, к сожалению. :<br>В данном случае, Canberra написана через C согласно английской орфографии в виду отсутствия системы англо-карельской практической транскрипции и какой-либо традиционной передачи этого топонима. [[Käyttäi:Fembriha|Fembriha]] ([[Käyttäi pagin:Fembriha|pagin]]) 28. Kezäkuuta 2026 kello 19.52 (MSK) ::Как раз в виду отсутствия точной системы транслитерации мы будем руководствоваться здравым смыслом и не подменять одни (правильные) звуки другими (неправильными). И если уж заимствовать слово из других языков с буквой С, означающей звук Ц, то тогда из вепсского. [[Käyttäi:Onegaborg|Onegaborg]] ([[Käyttäi pagin:Onegaborg|pagin]]) 29. Kezäkuuta 2026 kello 12.01 (MSK) lidkqcha7kbcmqvmviclibjkzm2hvrn 0 17047 51653 2026-06-28T15:23:55Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: [[Failu:Meshtastic_T-Beam.jpg|pienoiskuva|LILYGO TTGO T-Beam ruadau klientan tilas akkuvoimalla. ]] '''Meshtastic''' on avvoi dekeskusziruittu kommunikaatijon sistiemu, kudai andau vaihtua tekstiviestii da [[GPS|GPS-koordinatoi]] ilman [[Internet|internetan]], mobilliiton libo sateliitoin käytändy. Se ruadau edullisien [[LoRa|LoRa-radiomoduuloin]] pohjal (luvattomis taajuusjoukois) da älypuhelimen pohjal, kudai liitytäh radiomoduuloh [[Bluetooth|Bluetoothun]] kauti. == Hist... 51653 wikitext text/x-wiki [[Failu:Meshtastic_T-Beam.jpg|pienoiskuva|LILYGO TTGO T-Beam ruadau klientan tilas akkuvoimalla. ]] '''Meshtastic''' on avvoi dekeskusziruittu kommunikaatijon sistiemu, kudai andau vaihtua tekstiviestii da [[GPS|GPS-koordinatoi]] ilman [[Internet|internetan]], mobilliiton libo sateliitoin käytändy. Se ruadau edullisien [[LoRa|LoRa-radiomoduuloin]] pohjal (luvattomis taajuusjoukois) da älypuhelimen pohjal, kudai liitytäh radiomoduuloh [[Bluetooth|Bluetoothun]] kauti. == Histourii da kehitys == Meshtastic-projektu oli luajittu [[Kevin Hester|Kevin Hesterin]] vuvvennu 2020 allus käytännöllizen vastavuksenny kestävän yhtevyön tarveh niškoi ruadoloi, kuduat ollah loitton luotettavas internet-liittymäs. Jällespäi Meshtastic kehittyi kanzoinvälizekse kehittelijoin da käyttäjien yhteisökse, kudai kannattau varmudehii monenmozih piirile da erähizih kundirakenduksih niškoi. Šuuren mielenkiinnon projektih lisäkši kannatti LoRa-moduulien ta yleiskäyttösekši tarkoitettujen mikrokontrol'oirien saatavuon kašvamini, mi šai harraštajie kerätä DIY-muotoista solmuo ta levittiä paikallisyhteyšverkkoja ilman operaattorie ta keskitetyjä porttie. == Tehnolougine pohju == Fizikaline Meshtastic-luvu on LoRa-pohjaine, kudai käytti Chirp spread spectrum -modulaatiedu. Tämä tekniekku tarviččou korgiedu vastaanottajan herkkyytty da häiriölöin kestävytty alovehellizih siirdämiskierdoih, mi avvuttau luadie kommunikaciekanualit kilometrilöin matkoil vähäzel energien kulutuksel. Toizin ku LoRaWAN-arhitektuuru, kudai on keskittynyh tiedoloin kerämizeh väylöin da verkko-serverien kauti, Meshtastic käytti LoRa P2P-yhtenrandan muadu, kuduas verkko-punkat vaihtetah pakettii juuri da avendetah peitöszonua viestien retransl'uacien vuoh. == Verkon arkkitehtuuru da ruadoperinsiippi == [[Failu:Mesh_Network_Diagram_-_Tomographic_Motion_Detection.png|vasen|pienoiskuva|Yksinkertaistu viestien levittämiskäsitys Meshtastic-soluverkos ]] Meshtastic-verkos tiedotuksien välitysh algau tavan mugah sit, gu tiedo otetah klientan prilozieniespäi da työnnetäh lähimäzeh radiomoduulih Bluetooth- liitännän libo Wi-Fi-verkon kalto (ku ladvoh on Wi-Fi). Sit solmu azuu radiopaketan da panii sen oton verkoško LoRa-segmentas. Tämä protokolu on ruattu sieldä vähästy verkon läbimenokygyh näh, sit tiedotukset pakatkah yhtenkeškoi da kompaktošti, a tavanmugazet hyvityskuormat pidävät sydämes tebstan, kooridnatoit, telemetrien da pienembät IoT-mugažot. Perusmehanyzmu verkon levittämizeh näh on azuttu ohjattavan tiedotustuulispään (švorman) mugah. Jogahizel solmul on keš-mušto viimespäi otettuloih paketoih näh, eigo se toistah tundiettuloi tiedotuksii edehpäi työnnä. Gu rajoittua radiotulispädy, käytetäh HopLimit-paramehtrua, kudai vähenee jogahizen edehpäi työnnändän aigah. Erilazile paketoile voibi pyydiä vastustu (tozižehtuo) perille tulendas lähimäzel siirdol WantAck-flagan kalto. Viivyttämizen levittämizeh näh rippuu otetun signalan laaduspäi. Se andau kaunehimbile solmuile, kummil on pahembi SNR, mahtavuon työndiä tiedotukset enzimäzinä edehpäi. Tämä vähendäy liigastu tieduo paikallizis klastrois. Kuormituksen ohjaamiseh näh da solmuloillu roolien näh prošivku tarjou mugomii tiloi: CLIENT, CLIENT_MUTE, ROUTER, REPEATER, TRACKER da muut. Roolit avvtetah säldiä abutyönnändöin tiheytty da edehpäi työnnändän tärgielytty, mi on varrastu tärgei sillo, ku verkot ollah sankat libo ku azutah stacionarnoi «ankari»-solmuloit hyvile, korgielile sijoile. == Radioasetelmat da alovehellizet diapazonat == p206ff7t2pcqqf71n091jbj2ssq05vi 51656 51653 2026-06-28T16:49:28Z Miro Tuomi 8600 51656 wikitext text/x-wiki [[Failu:Meshtastic_T-Beam.jpg|pienoiskuva|LILYGO TTGO T-Beam ruadau klientan tilas akkuvoimalla. ]] '''Meshtastic''' on avvoi dekeskusziruittu kommunikaatijon sistiemu, kudai andau vaihtua tekstiviestii da [[GPS|GPS-koordinatoi]] ilman [[Internet|internetan]], mobilliiton libo sateliitoin käytändy. Se ruadau edullisien [[LoRa|LoRa-radiomoduuloin]] pohjal (luvattomis taajuusjoukois) da älypuhelimen pohjal, kudai liitytäh radiomoduuloh [[Bluetooth|Bluetoothun]] kauti. == Histourii da kehitys == Meshtastic-projektu oli luajittu [[Kevin Hester|Kevin Hesterin]] vuvvennu 2020 allus käytännöllizen vastavuksenny kestävän yhtevyön tarveh niškoi ruadoloi, kuduat ollah loitton luotettavas internet-liittymäs. Jällespäi Meshtastic kehittyi kanzoinvälizekse kehittelijoin da käyttäjien yhteisökse, kudai kannattau varmudehii monenmozih piirile da erähizih kundirakenduksih niškoi. Šuuren mielenkiinnon projektih lisäkši kannatti LoRa-moduulien ta yleiskäyttösekši tarkoitettujen mikrokontrol'oirien saatavuon kašvamini, mi šai harraštajie kerätä DIY-muotoista solmuo ta levittiä paikallisyhteyšverkkoja ilman operaattorie ta keskitetyjä porttie. == Tehnolougine pohju == Fizikaline Meshtastic-luvu on LoRa-pohjaine, kudai käytti Chirp spread spectrum -modulaatiedu. Tämä tekniekku tarviččou korgiedu vastaanottajan herkkyytty da häiriölöin kestävytty alovehellizih siirdämiskierdoih, mi avvuttau luadie kommunikaciekanualit kilometrilöin matkoil vähäzel energien kulutuksel. Toizin ku LoRaWAN-arhitektuuru, kudai on keskittynyh tiedoloin kerämizeh väylöin da verkko-serverien kauti, Meshtastic käytti LoRa P2P-yhtenrandan muadu, kuduas verkko-punkat vaihtetah pakettii juuri da avendetah peitöszonua viestien retransl'uacien vuoh. == Verkon arkkitehtuuru da ruadoperinsiippi == [[Failu:Mesh_Network_Diagram_-_Tomographic_Motion_Detection.png|vasen|pienoiskuva|Yksinkertaistu viestien levittämiskäsitys Meshtastic-soluverkos ]] Meshtastic-verkos tiedotuksien välitysh algau tavan mugah sit, gu tiedo otetah klientan prilozieniespäi da työnnetäh lähimäzeh radiomoduulih Bluetooth- liitännän libo Wi-Fi-verkon kalto (ku ladvoh on Wi-Fi). Sit solmu azuu radiopaketan da panii sen oton verkoško LoRa-segmentas. Tämä protokolu on ruattu sieldä vähästy verkon läbimenokygyh näh, sit tiedotukset pakatkah yhtenkeškoi da kompaktošti, a tavanmugazet hyvityskuormat pidävät sydämes tebstan, kooridnatoit, telemetrien da pienembät IoT-mugažot. Perusmehanyzmu verkon levittämizeh näh on azuttu ohjattavan tiedotustuulispään (švorman) mugah. Jogahizel solmul on keš-mušto viimespäi otettuloih paketoih näh, eigo se toistah tundiettuloi tiedotuksii edehpäi työnnä. Gu rajoittua radiotulispädy, käytetäh HopLimit-paramehtrua, kudai vähenee jogahizen edehpäi työnnändän aigah. Erilazile paketoile voibi pyydiä vastustu (tozižehtuo) perille tulendas lähimäzel siirdol WantAck-flagan kalto. Viivyttämizen levittämizeh näh rippuu otetun signalan laaduspäi. Se andau kaunehimbile solmuile, kummil on pahembi SNR, mahtavuon työndiä tiedotukset enzimäzinä edehpäi. Tämä vähendäy liigastu tieduo paikallizis klastrois. Kuormituksen ohjaamiseh näh da solmuloillu roolien näh prošivku tarjou mugomii tiloi: CLIENT, CLIENT_MUTE, ROUTER, REPEATER, TRACKER da muut. Roolit avvtetah säldiä abutyönnändöin tiheytty da edehpäi työnnändän tärgielytty, mi on varrastu tärgei sillo, ku verkot ollah sankat libo ku azutah stacionarnoi «ankari»-solmuloit hyvile, korgielile sijoile. == Radioasetelmat da alovehellizet diapazonat == Meshtastic käyttäy čuastottoit, kudamat ollah käytettävissä LoRa-teknolougiel tietys regionas. Käytännös kaikiš enembäl ollah levittynöt 433 MHz da 868 MHz aluehet Jevroupas sego 915 MHz Pohjas-Amerikas. Konkretnoit modul’acien eziasetukset (presetad) miärätäh balansua matkan pitkyvyn, kestävyvyn da efiiran zan’atun aijan keskel. Midä korgiebi on levitystegijä (''spreading factor'') da madalambi läbipästökajustu (bandwidth), sidä suurembi on matkan pitkyvys da korgiembi häiriönkestävyys, ga sidä madalambi on hyvitysvauhti da suurembi ruzgu kanalan ylikuormitukseh näh, ku solmuloit tulou liziä. Jevroupallizis asetuksis tärgeiniä roulii pätöy duty cycle -rajoitus da vertoillen kavan kaukahiskeččojil alialovehil olemine, mi voibi käändyö «butilkan kaulan kevytty» (pullonkaulakse), ku verkoh tulou äijän uutta ladvua. Sit suuril paikallizil verkoil käytetäh tervehembiä ezi-asetuksii da tarkembua abutraffikan sändiä, ku säilyttiä viestilöin välityksen ruadokygy. == Laittehien ekosysteemi == Meshtastic-nuotat kerätäh Semtech SX127x- da SX126x-LoRa-lähettilöih yhtes paikallistu piäsyliittymän ohjuajien mikrokontrolloinke. Puaksuh on ESP32 da nRF52840 perehien MK:oi, kuduat annetah yhtevytty paikallistuh rakenduksih Bluetoothun kauti, a ESP32 versiois sežo Wi-Fi:n kauti. Valmehii komerciialovehtu luajitah LILYGO, Heltec, RAKwireless da muut luadijat, kuduat taritah laittehii, kudualois on satelliittinavigatsien sistiemualoi da moduuliloi. Ašetukšen käytäntö näytti, jotta konkreettisen levyön energia- ta rakentehelliset ominaisuot vaikutetah merkittävästi solmukohtan käyttötarkoitukših. Kompaktizet kannettavat laittehet on tavallisesti optimoitu pitkän aikah olijaksi iččenäh ta ajoittaiseh koordinaattien tahi lyhyjen viestien siirtämises. Statsionalizii retranslatoroi voibi täydentyä ulgopuolizien antennoin da jatkuvan virranke, mi parandau verkon vakavuo da levittäy toimindan rajua ilman, gu pidäs ližätä HopLimit-siirdoin lugumiäryö == Šiirto ta turvallisuš == Meshtastic toteuttau kryptogruafiellistu puolistustu enimyölleh hyötykuorman tazavallas. Virallisešša dokumentatijošša kerrotah AES:n symmetrisen šifrimisen käyttämistä CTR-modeissa kanaloilla šekä mahdollisuš valita avaimen pituutta konfiguraatijošta riippuen. Nämmä lähenöndy voibi luadie niilöil, kudamien kanualat niilöil ollah tiedämätöi, niilöil, kudamien kanualat niilöil ollah tiedämätöi, niilöin pakettien välitändy, sendäh gu ruuttamizekse tarvižet piätökset da palvelupellot jiätah käsittelemäh. Versioin 2.5-perhehien algajen šuorah viestie varoin käytetäh X25519-perusteista asymmetrisie avaimien vaihtoja, mi lisyäy yhtehisen radioverkon šiirtymän yksityisyyttä ta vähentäy rippuo enšimmäisešti jaketuista kanavan avaimista. Šilloin šiirtojen metatietoja, šekä identifikaattorija ta reitityksen parametrijä, ei sua peittyä kokonah šiirtovaatimukšien takie, sendäh verkkoaktiviteetin analyysi jiäy mahollisešti mahdollisekši, kun on riittävä radiomonitointi. Vuvvennu 2025 on kuvattu CVE-2025-52464 -haittavuo, kudai liittyy laittehien levittämizeh, kudamih valmistajat libo keräilijät voijah jättäy samua kryptografistu materjualua. Julgielois haavapanduijois tämä on ozutettu kui riskin häviemäh pikatestien yksityisyytty laittehien puolisois, kudai tarvičči muutoksii firmware-laittehien avaimien alguperäštämizen mekanismois. == Integroinnat da laajendukset == [[Failu:Meshtastic_map_Europe.jpg|pienoiskuva|Meshtastic kartta [[Jevrouppu|Jevroupas]]]] Meshtastic voi ruadua yhtes ulgopuolizien verkoloinke šluuzoin kalto. Kaikis enembäl levittynyh mehanyzmuh kuuluu integratsii MQTT-protokolanke, kudai pästau välittiä tiedotuksii paikallizien kenno-segmenttoin da internet-infrastruktuuran keskel. Projektan oficial’noit ezittäjät vihjattih tarvoh rajoittua julgistu brokerua da korjata pääsy-politiikkua, ku vähendiä ylikuormituksen ruzguu da säilyttiä kartoin sego regionallizien kanaloin ruadokygy. Yhteensopivien ladvoin valmistajat tarjotah valmehii scenarioloi šluuzu-solmuloit säätämizeh näh modul’noin platformoin pohjal. Nämät opastukset tavan mugah kuvatah LoRa-moduulin liittämistä, pääsyverkon valičustu, brokeran paramehtroit da ladvon optimallizii rooliloi, ku se ruadau stacionarnoinnu retransl’atorannu libo internet-sildannu. ---- 89sco93cuooahphmopbspcmw82wftio 51657 51656 2026-06-28T16:50:20Z Miro Tuomi 8600 51657 wikitext text/x-wiki [[Failu:Meshtastic_T-Beam.jpg|pienoiskuva|LILYGO TTGO T-Beam ruadau klientan tilas akkuvoimalla. ]] '''Meshtastic''' on avvoi dekeskusziruittu kommunikaatijon sistiemu, kudai andau vaihtua tekstiviestii da [[GPS|GPS-koordinatoi]] ilman [[Internet|internetan]], mobilliiton libo sateliitoin käytändy. Se ruadau edullisien [[LoRa|LoRa-radiomoduuloin]] pohjal (luvattomis taajuusjoukois) da älypuhelimen pohjal, kudai liitytäh radiomoduuloh [[Bluetooth|Bluetoothun]] kauti. == Histourii da kehitys == Meshtastic-projektu oli luajittu [[Kevin Hester|Kevin Hesterin]] vuvvennu 2020 allus käytännöllizen vastavuksenny kestävän yhtevyön tarveh niškoi ruadoloi, kuduat ollah loitton luotettavas internet-liittymäs. Jällespäi Meshtastic kehittyi kanzoinvälizekse kehittelijoin da käyttäjien yhteisökse, kudai kannattau varmudehii monenmozih piirile da erähizih kundirakenduksih niškoi. Šuuren mielenkiinnon projektih lisäkši kannatti LoRa-moduulien ta yleiskäyttösekši tarkoitettujen mikrokontrol'oirien saatavuon kašvamini, mi šai harraštajie kerätä DIY-muotoista solmuo ta levittiä paikallisyhteyšverkkoja ilman operaattorie ta keskitetyjä porttie. == Tehnolougine pohju == Fizikaline Meshtastic-luvu on LoRa-pohjaine, kudai käytti Chirp spread spectrum -modulaatiedu. Tämä tekniekku tarviččou korgiedu vastaanottajan herkkyytty da häiriölöin kestävytty alovehellizih siirdämiskierdoih, mi avvuttau luadie kommunikaciekanualit kilometrilöin matkoil vähäzel energien kulutuksel. Toizin ku LoRaWAN-arhitektuuru, kudai on keskittynyh tiedoloin kerämizeh väylöin da verkko-serverien kauti, Meshtastic käytti LoRa P2P-yhtenrandan muadu, kuduas verkko-punkat vaihtetah pakettii juuri da avendetah peitöszonua viestien retransl'uacien vuoh. == Verkon arkkitehtuuru da ruadoperinsiippi == [[Failu:Mesh_Network_Diagram_-_Tomographic_Motion_Detection.png|vasen|pienoiskuva|Yksinkertaistu viestien levittämiskäsitys Meshtastic-soluverkos ]] Meshtastic-verkos tiedotuksien välitysh algau tavan mugah sit, gu tiedo otetah klientan prilozieniespäi da työnnetäh lähimäzeh radiomoduulih Bluetooth- liitännän libo Wi-Fi-verkon kalto (ku ladvoh on Wi-Fi). Sit solmu azuu radiopaketan da panii sen oton verkoško LoRa-segmentas. Tämä protokolu on ruattu sieldä vähästy verkon läbimenokygyh näh, sit tiedotukset pakatkah yhtenkeškoi da kompaktošti, a tavanmugazet hyvityskuormat pidävät sydämes tebstan, kooridnatoit, telemetrien da pienembät IoT-mugažot. Perusmehanyzmu verkon levittämizeh näh on azuttu ohjattavan tiedotustuulispään (švorman) mugah. Jogahizel solmul on keš-mušto viimespäi otettuloih paketoih näh, eigo se toistah tundiettuloi tiedotuksii edehpäi työnnä. Gu rajoittua radiotulispädy, käytetäh HopLimit-paramehtrua, kudai vähenee jogahizen edehpäi työnnändän aigah. Erilazile paketoile voibi pyydiä vastustu (tozižehtuo) perille tulendas lähimäzel siirdol WantAck-flagan kalto. Viivyttämizen levittämizeh näh rippuu otetun signalan laaduspäi. Se andau kaunehimbile solmuile, kummil on pahembi SNR, mahtavuon työndiä tiedotukset enzimäzinä edehpäi. Tämä vähendäy liigastu tieduo paikallizis klastrois. Kuormituksen ohjaamiseh näh da solmuloillu roolien näh prošivku tarjou mugomii tiloi: CLIENT, CLIENT_MUTE, ROUTER, REPEATER, TRACKER da muut. Roolit avvtetah säldiä abutyönnändöin tiheytty da edehpäi työnnändän tärgielytty, mi on varrastu tärgei sillo, ku verkot ollah sankat libo ku azutah stacionarnoi «ankari»-solmuloit hyvile, korgielile sijoile. == Radioasetelmat da alovehellizet diapazonat == Meshtastic käyttäy čuastottoit, kudamat ollah käytettävissä LoRa-teknolougiel tietys regionas. Käytännös kaikiš enembäl ollah levittynöt 433 MHz da 868 MHz aluehet Jevroupas sego 915 MHz Pohjas-Amerikas. Konkretnoit modul’acien eziasetukset (presetad) miärätäh balansua matkan pitkyvyn, kestävyvyn da efiiran zan’atun aijan keskel. Midä korgiebi on levitystegijä (''spreading factor'') da madalambi läbipästökajustu (bandwidth), sidä suurembi on matkan pitkyvys da korgiembi häiriönkestävyys, ga sidä madalambi on hyvitysvauhti da suurembi ruzgu kanalan ylikuormitukseh näh, ku solmuloit tulou liziä. Jevroupallizis asetuksis tärgeiniä roulii pätöy duty cycle -rajoitus da vertoillen kavan kaukahiskeččojil alialovehil olemine, mi voibi käändyö «butilkan kaulan kevytty» (pullonkaulakse), ku verkoh tulou äijän uutta ladvua. Sit suuril paikallizil verkoil käytetäh tervehembiä ezi-asetuksii da tarkembua abutraffikan sändiä, ku säilyttiä viestilöin välityksen ruadokygy. == Laittehien ekosysteemi == Meshtastic-nuotat kerätäh Semtech SX127x- da SX126x-LoRa-lähettilöih yhtes paikallistu piäsyliittymän ohjuajien mikrokontrolloinke. Puaksuh on ESP32 da nRF52840 perehien MK:oi, kuduat annetah yhtevytty paikallistuh rakenduksih Bluetoothun kauti, a ESP32 versiois sežo Wi-Fi:n kauti. Valmehii komerciialovehtu luajitah LILYGO, Heltec, RAKwireless da muut luadijat, kuduat taritah laittehii, kudualois on satelliittinavigatsien sistiemualoi da moduuliloi. Ašetukšen käytäntö näytti, jotta konkreettisen levyön energia- ta rakentehelliset ominaisuot vaikutetah merkittävästi solmukohtan käyttötarkoitukših. Kompaktizet kannettavat laittehet on tavallisesti optimoitu pitkän aikah olijaksi iččenäh ta ajoittaiseh koordinaattien tahi lyhyjen viestien siirtämises. Statsionalizii retranslatoroi voibi täydentyä ulgopuolizien antennoin da jatkuvan virranke, mi parandau verkon vakavuo da levittäy toimindan rajua ilman, gu pidäs ližätä HopLimit-siirdoin lugumiäryö == Šiirto ta turvallisuš == Meshtastic toteuttau kryptogruafiellistu puolistustu enimyölleh hyötykuorman tazavallas. Virallisešša dokumentatijošša kerrotah AES:n symmetrisen šifrimisen käyttämistä CTR-modeissa kanaloilla šekä mahdollisuš valita avaimen pituutta konfiguraatijošta riippuen. Nämmä lähenöndy voibi luadie niilöil, kudamien kanualat niilöil ollah tiedämätöi, niilöil, kudamien kanualat niilöil ollah tiedämätöi, niilöin pakettien välitändy, sendäh gu ruuttamizekse tarvižet piätökset da palvelupellot jiätah käsittelemäh. Versioin 2.5-perhehien algajen šuorah viestie varoin käytetäh X25519-perusteista asymmetrisie avaimien vaihtoja, mi lisyäy yhtehisen radioverkon šiirtymän yksityisyyttä ta vähentäy rippuo enšimmäisešti jaketuista kanavan avaimista. Šilloin šiirtojen metatietoja, šekä identifikaattorija ta reitityksen parametrijä, ei sua peittyä kokonah šiirtovaatimukšien takie, sendäh verkkoaktiviteetin analyysi jiäy mahollisešti mahdollisekši, kun on riittävä radiomonitointi. Vuvvennu 2025 on kuvattu CVE-2025-52464 -haittavuo, kudai liittyy laittehien levittämizeh, kudamih valmistajat libo keräilijät voijah jättäy samua kryptografistu materjualua. Julgielois haavapanduijois tämä on ozutettu kui riskin häviemäh pikatestien yksityisyytty laittehien puolisois, kudai tarvičči muutoksii firmware-laittehien avaimien alguperäštämizen mekanismois. == Integroinnat da laajendukset == [[Failu:Meshtastic_map_Europe.jpg|pienoiskuva|Meshtastic kartta [[Jevrouppu|Jevroupas]]]] Meshtastic voi ruadua yhtes ulgopuolizien verkoloinke šluuzoin kalto. Kaikis enembäl levittynyh mehanyzmuh kuuluu integratsii MQTT-protokolanke, kudai pästau välittiä tiedotuksii paikallizien kenno-segmenttoin da internet-infrastruktuuran keskel. Projektan oficial’noit ezittäjät vihjattih tarvoh rajoittua julgistu brokerua da korjata pääsy-politiikkua, ku vähendiä ylikuormituksen ruzguu da säilyttiä kartoin sego regionallizien kanaloin ruadokygy. Yhteensopivien ladvoin valmistajat tarjotah valmehii scenarioloi šluuzu-solmuloit säätämizeh näh modul’noin platformoin pohjal. Nämät opastukset tavan mugah kuvatah LoRa-moduulin liittämistä, pääsyverkon valičustu, brokeran paramehtroit da ladvon optimallizii rooliloi, ku se ruadau stacionarnoinnu retransl’atorannu libo internet-sildannu. [[Kategourii:Tiedotehniekku]] [[Kategourii:Elektrouniekku]] [[Kategourii:Joudoelektrouniekku]] id8om6uymo7fsr424y6q3oo0sw9ur5j 51662 51657 2026-06-28T18:56:04Z Miro Tuomi 8600 /* Integroinnat da laajendukset */ 51662 wikitext text/x-wiki [[Failu:Meshtastic_T-Beam.jpg|pienoiskuva|LILYGO TTGO T-Beam ruadau klientan tilas akkuvoimalla. ]] '''Meshtastic''' on avvoi dekeskusziruittu kommunikaatijon sistiemu, kudai andau vaihtua tekstiviestii da [[GPS|GPS-koordinatoi]] ilman [[Internet|internetan]], mobilliiton libo sateliitoin käytändy. Se ruadau edullisien [[LoRa|LoRa-radiomoduuloin]] pohjal (luvattomis taajuusjoukois) da älypuhelimen pohjal, kudai liitytäh radiomoduuloh [[Bluetooth|Bluetoothun]] kauti. == Histourii da kehitys == Meshtastic-projektu oli luajittu [[Kevin Hester|Kevin Hesterin]] vuvvennu 2020 allus käytännöllizen vastavuksenny kestävän yhtevyön tarveh niškoi ruadoloi, kuduat ollah loitton luotettavas internet-liittymäs. Jällespäi Meshtastic kehittyi kanzoinvälizekse kehittelijoin da käyttäjien yhteisökse, kudai kannattau varmudehii monenmozih piirile da erähizih kundirakenduksih niškoi. Šuuren mielenkiinnon projektih lisäkši kannatti LoRa-moduulien ta yleiskäyttösekši tarkoitettujen mikrokontrol'oirien saatavuon kašvamini, mi šai harraštajie kerätä DIY-muotoista solmuo ta levittiä paikallisyhteyšverkkoja ilman operaattorie ta keskitetyjä porttie. == Tehnolougine pohju == Fizikaline Meshtastic-luvu on LoRa-pohjaine, kudai käytti Chirp spread spectrum -modulaatiedu. Tämä tekniekku tarviččou korgiedu vastaanottajan herkkyytty da häiriölöin kestävytty alovehellizih siirdämiskierdoih, mi avvuttau luadie kommunikaciekanualit kilometrilöin matkoil vähäzel energien kulutuksel. Toizin ku LoRaWAN-arhitektuuru, kudai on keskittynyh tiedoloin kerämizeh väylöin da verkko-serverien kauti, Meshtastic käytti LoRa P2P-yhtenrandan muadu, kuduas verkko-punkat vaihtetah pakettii juuri da avendetah peitöszonua viestien retransl'uacien vuoh. == Verkon arkkitehtuuru da ruadoperinsiippi == [[Failu:Mesh_Network_Diagram_-_Tomographic_Motion_Detection.png|vasen|pienoiskuva|Yksinkertaistu viestien levittämiskäsitys Meshtastic-soluverkos ]] Meshtastic-verkos tiedotuksien välitysh algau tavan mugah sit, gu tiedo otetah klientan prilozieniespäi da työnnetäh lähimäzeh radiomoduulih Bluetooth- liitännän libo Wi-Fi-verkon kalto (ku ladvoh on Wi-Fi). Sit solmu azuu radiopaketan da panii sen oton verkoško LoRa-segmentas. Tämä protokolu on ruattu sieldä vähästy verkon läbimenokygyh näh, sit tiedotukset pakatkah yhtenkeškoi da kompaktošti, a tavanmugazet hyvityskuormat pidävät sydämes tebstan, kooridnatoit, telemetrien da pienembät IoT-mugažot. Perusmehanyzmu verkon levittämizeh näh on azuttu ohjattavan tiedotustuulispään (švorman) mugah. Jogahizel solmul on keš-mušto viimespäi otettuloih paketoih näh, eigo se toistah tundiettuloi tiedotuksii edehpäi työnnä. Gu rajoittua radiotulispädy, käytetäh HopLimit-paramehtrua, kudai vähenee jogahizen edehpäi työnnändän aigah. Erilazile paketoile voibi pyydiä vastustu (tozižehtuo) perille tulendas lähimäzel siirdol WantAck-flagan kalto. Viivyttämizen levittämizeh näh rippuu otetun signalan laaduspäi. Se andau kaunehimbile solmuile, kummil on pahembi SNR, mahtavuon työndiä tiedotukset enzimäzinä edehpäi. Tämä vähendäy liigastu tieduo paikallizis klastrois. Kuormituksen ohjaamiseh näh da solmuloillu roolien näh prošivku tarjou mugomii tiloi: CLIENT, CLIENT_MUTE, ROUTER, REPEATER, TRACKER da muut. Roolit avvtetah säldiä abutyönnändöin tiheytty da edehpäi työnnändän tärgielytty, mi on varrastu tärgei sillo, ku verkot ollah sankat libo ku azutah stacionarnoi «ankari»-solmuloit hyvile, korgielile sijoile. == Radioasetelmat da alovehellizet diapazonat == Meshtastic käyttäy čuastottoit, kudamat ollah käytettävissä LoRa-teknolougiel tietys regionas. Käytännös kaikiš enembäl ollah levittynöt 433 MHz da 868 MHz aluehet Jevroupas sego 915 MHz Pohjas-Amerikas. Konkretnoit modul’acien eziasetukset (presetad) miärätäh balansua matkan pitkyvyn, kestävyvyn da efiiran zan’atun aijan keskel. Midä korgiebi on levitystegijä (''spreading factor'') da madalambi läbipästökajustu (bandwidth), sidä suurembi on matkan pitkyvys da korgiembi häiriönkestävyys, ga sidä madalambi on hyvitysvauhti da suurembi ruzgu kanalan ylikuormitukseh näh, ku solmuloit tulou liziä. Jevroupallizis asetuksis tärgeiniä roulii pätöy duty cycle -rajoitus da vertoillen kavan kaukahiskeččojil alialovehil olemine, mi voibi käändyö «butilkan kaulan kevytty» (pullonkaulakse), ku verkoh tulou äijän uutta ladvua. Sit suuril paikallizil verkoil käytetäh tervehembiä ezi-asetuksii da tarkembua abutraffikan sändiä, ku säilyttiä viestilöin välityksen ruadokygy. == Laittehien ekosysteemi == Meshtastic-nuotat kerätäh Semtech SX127x- da SX126x-LoRa-lähettilöih yhtes paikallistu piäsyliittymän ohjuajien mikrokontrolloinke. Puaksuh on ESP32 da nRF52840 perehien MK:oi, kuduat annetah yhtevytty paikallistuh rakenduksih Bluetoothun kauti, a ESP32 versiois sežo Wi-Fi:n kauti. Valmehii komerciialovehtu luajitah LILYGO, Heltec, RAKwireless da muut luadijat, kuduat taritah laittehii, kudualois on satelliittinavigatsien sistiemualoi da moduuliloi. Ašetukšen käytäntö näytti, jotta konkreettisen levyön energia- ta rakentehelliset ominaisuot vaikutetah merkittävästi solmukohtan käyttötarkoitukših. Kompaktizet kannettavat laittehet on tavallisesti optimoitu pitkän aikah olijaksi iččenäh ta ajoittaiseh koordinaattien tahi lyhyjen viestien siirtämises. Statsionalizii retranslatoroi voibi täydentyä ulgopuolizien antennoin da jatkuvan virranke, mi parandau verkon vakavuo da levittäy toimindan rajua ilman, gu pidäs ližätä HopLimit-siirdoin lugumiäryö == Šiirto ta turvallisuš == Meshtastic toteuttau kryptogruafiellistu puolistustu enimyölleh hyötykuorman tazavallas. Virallisešša dokumentatijošša kerrotah AES:n symmetrisen šifrimisen käyttämistä CTR-modeissa kanaloilla šekä mahdollisuš valita avaimen pituutta konfiguraatijošta riippuen. Nämmä lähenöndy voibi luadie niilöil, kudamien kanualat niilöil ollah tiedämätöi, niilöil, kudamien kanualat niilöil ollah tiedämätöi, niilöin pakettien välitändy, sendäh gu ruuttamizekse tarvižet piätökset da palvelupellot jiätah käsittelemäh. Versioin 2.5-perhehien algajen šuorah viestie varoin käytetäh X25519-perusteista asymmetrisie avaimien vaihtoja, mi lisyäy yhtehisen radioverkon šiirtymän yksityisyyttä ta vähentäy rippuo enšimmäisešti jaketuista kanavan avaimista. Šilloin šiirtojen metatietoja, šekä identifikaattorija ta reitityksen parametrijä, ei sua peittyä kokonah šiirtovaatimukšien takie, sendäh verkkoaktiviteetin analyysi jiäy mahollisešti mahdollisekši, kun on riittävä radiomonitointi. Vuvvennu 2025 on kuvattu CVE-2025-52464 -haittavuo, kudai liittyy laittehien levittämizeh, kudamih valmistajat libo keräilijät voijah jättäy samua kryptografistu materjualua. Julgielois haavapanduijois tämä on ozutettu kui riskin häviemäh pikatestien yksityisyytty laittehien puolisois, kudai tarvičči muutoksii firmware-laittehien avaimien alguperäštämizen mekanismois. == Integroinnat da laajendukset == [[Failu:Meshtastic_map_Europe.jpg|pienoiskuva|Meshtastic kartta [[Jevrouppu|Jevroupas]]]] Meshtastic voi ruadua yhtes ulgopuolizien verkoloinke šluuzoin kalto. Kaikis enembäl levittynyh mehanyzmuh kuuluu integratsii MQTT-protokolanke, kudai pästau välittiä tiedotuksii paikallizien kenno-segmenttoin da internet-infrastruktuuran keskel. Projektan viraliset ezittäjät vihjattih tarvoh rajoittua julgistu brokerua da korjata pääsy-politiikkua, ku vähendiä ylikuormituksen ruzguu da säilyttiä kartoin sego regionallizien kanaloin ruadokygy. Yhteensopivien ladvoin valmistajat tarjotah valmehii scenarioloi šluuzu-solmuloit säätämizeh näh modul’noin platformoin pohjal. Nämät opastukset tavan mugah kuvatah LoRa-moduulin liittämistä, pääsyverkon valičustu, brokeran paramehtroit da ladvon optimallizii rooliloi, ku se ruadau stacionarnoinnu retransl’atorannu libo internet-sildannu. [[Kategourii:Tiedotehniekku]] [[Kategourii:Elektrouniekku]] [[Kategourii:Joudoelektrouniekku]] 7tgaf8a7ojm9r16toqsow69dnx77tmc 51663 51662 2026-06-28T20:52:15Z Miro Tuomi 8600 /* Šiirto ta turvallisuš */ 51663 wikitext text/x-wiki [[Failu:Meshtastic_T-Beam.jpg|pienoiskuva|LILYGO TTGO T-Beam ruadau klientan tilas akkuvoimalla. ]] '''Meshtastic''' on avvoi dekeskusziruittu kommunikaatijon sistiemu, kudai andau vaihtua tekstiviestii da [[GPS|GPS-koordinatoi]] ilman [[Internet|internetan]], mobilliiton libo sateliitoin käytändy. Se ruadau edullisien [[LoRa|LoRa-radiomoduuloin]] pohjal (luvattomis taajuusjoukois) da älypuhelimen pohjal, kudai liitytäh radiomoduuloh [[Bluetooth|Bluetoothun]] kauti. == Histourii da kehitys == Meshtastic-projektu oli luajittu [[Kevin Hester|Kevin Hesterin]] vuvvennu 2020 allus käytännöllizen vastavuksenny kestävän yhtevyön tarveh niškoi ruadoloi, kuduat ollah loitton luotettavas internet-liittymäs. Jällespäi Meshtastic kehittyi kanzoinvälizekse kehittelijoin da käyttäjien yhteisökse, kudai kannattau varmudehii monenmozih piirile da erähizih kundirakenduksih niškoi. Šuuren mielenkiinnon projektih lisäkši kannatti LoRa-moduulien ta yleiskäyttösekši tarkoitettujen mikrokontrol'oirien saatavuon kašvamini, mi šai harraštajie kerätä DIY-muotoista solmuo ta levittiä paikallisyhteyšverkkoja ilman operaattorie ta keskitetyjä porttie. == Tehnolougine pohju == Fizikaline Meshtastic-luvu on LoRa-pohjaine, kudai käytti Chirp spread spectrum -modulaatiedu. Tämä tekniekku tarviččou korgiedu vastaanottajan herkkyytty da häiriölöin kestävytty alovehellizih siirdämiskierdoih, mi avvuttau luadie kommunikaciekanualit kilometrilöin matkoil vähäzel energien kulutuksel. Toizin ku LoRaWAN-arhitektuuru, kudai on keskittynyh tiedoloin kerämizeh väylöin da verkko-serverien kauti, Meshtastic käytti LoRa P2P-yhtenrandan muadu, kuduas verkko-punkat vaihtetah pakettii juuri da avendetah peitöszonua viestien retransl'uacien vuoh. == Verkon arkkitehtuuru da ruadoperinsiippi == [[Failu:Mesh_Network_Diagram_-_Tomographic_Motion_Detection.png|vasen|pienoiskuva|Yksinkertaistu viestien levittämiskäsitys Meshtastic-soluverkos ]] Meshtastic-verkos tiedotuksien välitysh algau tavan mugah sit, gu tiedo otetah klientan prilozieniespäi da työnnetäh lähimäzeh radiomoduulih Bluetooth- liitännän libo Wi-Fi-verkon kalto (ku ladvoh on Wi-Fi). Sit solmu azuu radiopaketan da panii sen oton verkoško LoRa-segmentas. Tämä protokolu on ruattu sieldä vähästy verkon läbimenokygyh näh, sit tiedotukset pakatkah yhtenkeškoi da kompaktošti, a tavanmugazet hyvityskuormat pidävät sydämes tebstan, kooridnatoit, telemetrien da pienembät IoT-mugažot. Perusmehanyzmu verkon levittämizeh näh on azuttu ohjattavan tiedotustuulispään (švorman) mugah. Jogahizel solmul on keš-mušto viimespäi otettuloih paketoih näh, eigo se toistah tundiettuloi tiedotuksii edehpäi työnnä. Gu rajoittua radiotulispädy, käytetäh HopLimit-paramehtrua, kudai vähenee jogahizen edehpäi työnnändän aigah. Erilazile paketoile voibi pyydiä vastustu (tozižehtuo) perille tulendas lähimäzel siirdol WantAck-flagan kalto. Viivyttämizen levittämizeh näh rippuu otetun signalan laaduspäi. Se andau kaunehimbile solmuile, kummil on pahembi SNR, mahtavuon työndiä tiedotukset enzimäzinä edehpäi. Tämä vähendäy liigastu tieduo paikallizis klastrois. Kuormituksen ohjaamiseh näh da solmuloillu roolien näh prošivku tarjou mugomii tiloi: CLIENT, CLIENT_MUTE, ROUTER, REPEATER, TRACKER da muut. Roolit avvtetah säldiä abutyönnändöin tiheytty da edehpäi työnnändän tärgielytty, mi on varrastu tärgei sillo, ku verkot ollah sankat libo ku azutah stacionarnoi «ankari»-solmuloit hyvile, korgielile sijoile. == Radioasetelmat da alovehellizet diapazonat == Meshtastic käyttäy čuastottoit, kudamat ollah käytettävissä LoRa-teknolougiel tietys regionas. Käytännös kaikiš enembäl ollah levittynöt 433 MHz da 868 MHz aluehet Jevroupas sego 915 MHz Pohjas-Amerikas. Konkretnoit modul’acien eziasetukset (presetad) miärätäh balansua matkan pitkyvyn, kestävyvyn da efiiran zan’atun aijan keskel. Midä korgiebi on levitystegijä (''spreading factor'') da madalambi läbipästökajustu (bandwidth), sidä suurembi on matkan pitkyvys da korgiembi häiriönkestävyys, ga sidä madalambi on hyvitysvauhti da suurembi ruzgu kanalan ylikuormitukseh näh, ku solmuloit tulou liziä. Jevroupallizis asetuksis tärgeiniä roulii pätöy duty cycle -rajoitus da vertoillen kavan kaukahiskeččojil alialovehil olemine, mi voibi käändyö «butilkan kaulan kevytty» (pullonkaulakse), ku verkoh tulou äijän uutta ladvua. Sit suuril paikallizil verkoil käytetäh tervehembiä ezi-asetuksii da tarkembua abutraffikan sändiä, ku säilyttiä viestilöin välityksen ruadokygy. == Laittehien ekosysteemi == Meshtastic-nuotat kerätäh Semtech SX127x- da SX126x-LoRa-lähettilöih yhtes paikallistu piäsyliittymän ohjuajien mikrokontrolloinke. Puaksuh on ESP32 da nRF52840 perehien MK:oi, kuduat annetah yhtevytty paikallistuh rakenduksih Bluetoothun kauti, a ESP32 versiois sežo Wi-Fi:n kauti. Valmehii komerciialovehtu luajitah LILYGO, Heltec, RAKwireless da muut luadijat, kuduat taritah laittehii, kudualois on satelliittinavigatsien sistiemualoi da moduuliloi. Ašetukšen käytäntö näytti, jotta konkreettisen levyön energia- ta rakentehelliset ominaisuot vaikutetah merkittävästi solmukohtan käyttötarkoitukših. Kompaktizet kannettavat laittehet on tavallisesti optimoitu pitkän aikah olijaksi iččenäh ta ajoittaiseh koordinaattien tahi lyhyjen viestien siirtämises. Statsionalizii retranslatoroi voibi täydentyä ulgopuolizien antennoin da jatkuvan virranke, mi parandau verkon vakavuo da levittäy toimindan rajua ilman, gu pidäs ližätä HopLimit-siirdoin lugumiäryö == Šiirto ta turvallisuš == Meshtastic toteuttau kryptogruafiellistu puolistustu enimyölleh hyötykuorman tazavallas. Virallises dokumentatijos kerrotah AES:n symmetrisen šifrimisen käyttämistä CTR-modeissa kanaloilla šekä mahdollisuš valita avaimen pituutta konfiguraatijospäi riippuen. Nämmä lähenöndy voibi luadie niilöil, kudamien kanualat niilöil ollah tiedämätöi, niilöil, kudamien kanualat niilöil ollah tiedämätöi, niilöin pakettien välitändy, sendäh gu ruuttamizekse tarvižet piätökset da palvelupellot jiätah käsittelemäh. Versioin 2.5-perhehien algajen šuorah viestie varoin käytetäh X25519-perusteista asymmetrisie avaimien vaihtoja, mi lisyäy yhtehisen radioverkon šiirtymän yksityisyyttä ta vähentäy rippuo enzimmäisesti jaketuista kanavan avaimista. Silloin siirtojen metatietoja, šekä identifikaattorija ta reitityksen parametrijä, ei sua peittyä kokonah šiirtovaatimukšien takie, sendäh verkkoaktiviteetin analyysi jiäy mahollisešti mahdollisekši, kun on riittävä radiomonitointi. Vuvvennu 2025 on kuvattu CVE-2025-52464 -haittavuo, kudai liittyy laittehien levittämizeh, kudamih valmistajat libo keräilijät voijah jättäy samua kryptografistu materjualua. Julgielois haavapanduijois tämä on ozutettu kui riskin häviemäh pikatestien yksityisyytty laittehien puolisois, kudai tarvičči muutoksii firmware-laittehien avaimien alguperäštämizen mekanismois. == Integroinnat da laajendukset == [[Failu:Meshtastic_map_Europe.jpg|pienoiskuva|Meshtastic kartta [[Jevrouppu|Jevroupas]]]] Meshtastic voi ruadua yhtes ulgopuolizien verkoloinke šluuzoin kalto. Kaikis enembäl levittynyh mehanyzmuh kuuluu integratsii MQTT-protokolanke, kudai pästau välittiä tiedotuksii paikallizien kenno-segmenttoin da internet-infrastruktuuran keskel. Projektan viraliset ezittäjät vihjattih tarvoh rajoittua julgistu brokerua da korjata pääsy-politiikkua, ku vähendiä ylikuormituksen ruzguu da säilyttiä kartoin sego regionallizien kanaloin ruadokygy. Yhteensopivien ladvoin valmistajat tarjotah valmehii scenarioloi šluuzu-solmuloit säätämizeh näh modul’noin platformoin pohjal. Nämät opastukset tavan mugah kuvatah LoRa-moduulin liittämistä, pääsyverkon valičustu, brokeran paramehtroit da ladvon optimallizii rooliloi, ku se ruadau stacionarnoinnu retransl’atorannu libo internet-sildannu. [[Kategourii:Tiedotehniekku]] [[Kategourii:Elektrouniekku]] [[Kategourii:Joudoelektrouniekku]] 4oifc4ekxmjxga72x5q14smbcg8iwls 10 17048 51654 2026-06-28T16:05:32Z Frhdkazan 283 Uuzi sivu: TriosePhosphateIsomerase Ribbon pastel photo.png 51654 wikitext text/x-wiki TriosePhosphateIsomerase Ribbon pastel photo.png scsccrq9bb4bu10ruue6funincr5wf5 10 17049 51655 2026-06-28T16:08:37Z Frhdkazan 283 Uuzi sivu: "Kjölens bit" - SMV - SVA BA 0015 03.wav 51655 wikitext text/x-wiki "Kjölens bit" - SMV - SVA BA 0015 03.wav 2r4em26aierwyjh59s98vlzw4yig4no 0 17050 51667 2026-06-28T22:57:01Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: [[Failu:LoRa_Module_with_antenna_and_SPI_wires_attached.jpg|pienoiskuva|LoRa-moduuli antennan da SPI-johtoinke]] '''LoRa''' ([[Anglien kieli|angl]]. ''Long Range'') on patentattu, omaluaduine vähävoimalline tiedoverkon moduloinduteknologia 0,3-50 kbit/s nopevuol da 1 - 15 km:n etävyöl luvattomas taajuusjoukos. Käytetäh tiedoloin siirdämizekse iččenäzis ymbäristöseuruandulois da komunallizes talous. DASH7-tehnologien kaupalline analog. 51667 wikitext text/x-wiki [[Failu:LoRa_Module_with_antenna_and_SPI_wires_attached.jpg|pienoiskuva|LoRa-moduuli antennan da SPI-johtoinke]] '''LoRa''' ([[Anglien kieli|angl]]. ''Long Range'') on patentattu, omaluaduine vähävoimalline tiedoverkon moduloinduteknologia 0,3-50 kbit/s nopevuol da 1 - 15 km:n etävyöl luvattomas taajuusjoukos. Käytetäh tiedoloin siirdämizekse iččenäzis ymbäristöseuruandulois da komunallizes talous. DASH7-tehnologien kaupalline analog. 0fjgp41jrxnueefx25hxr6mx8a5tt7f 14 17051 51669 2026-06-28T23:03:30Z Fembriha 8650 Uuzi sivu: [[Kategourii:Okeanien muat]] 51669 wikitext text/x-wiki [[Kategourii:Okeanien muat]] rgtbkr7u6ykhivho62wa7m39kuegv7a 0 17052 51677 2026-06-29T07:21:42Z Fembriha 8650 Uuzi sivu: [[File:Australia states and territories blank livvinkarjala.png|thumb|Australien ozavaldivot da alovehet kartal]] '''Australien ozavaldivot da alovehet''' luajitah [[Australii|Australien yhtymy]]. Ozavaldivot ollah [[Uuzi-Suvi-Kymrinmua]], [[Victoria (Australii)|Victoria]], [[Queensland]], [[Päivänlasku-Australii]], [[Suvi-Australii]] da [[Tasmaanii]]. Manneralovehet ollah [[Pohjasaloveh]] da [[Australien piälinnualoveh]], sego [[Jervis Bay -aloveh]], kudamas on laivastotugik... 51677 wikitext text/x-wiki [[File:Australia states and territories blank livvinkarjala.png|thumb|Australien ozavaldivot da alovehet kartal]] '''Australien ozavaldivot da alovehet''' luajitah [[Australii|Australien yhtymy]]. Ozavaldivot ollah [[Uuzi-Suvi-Kymrinmua]], [[Victoria (Australii)|Victoria]], [[Queensland]], [[Päivänlasku-Australii]], [[Suvi-Australii]] da [[Tasmaanii]]. Manneralovehet ollah [[Pohjasaloveh]] da [[Australien piälinnualoveh]], sego [[Jervis Bay -aloveh]], kudamas on laivastotugikohtu da piälinnan sadam. Ozavaldivoloin tila da valdažuot ollah miärätyt Australien peruslais. Peruslain mugah alovehet ollah suorah Australien yhtymän halličuksen vallan al. Australien parluamental on lainluajinduvaldažuksii alovehien, ga ei ozavaldivoloin, kohtah. Australiel on sežo moni eloitettuloi suarii, kudamil on aloveh-tila: [[Norfolkansuari]], [[Rastavusuari]] da [[Kookossuaret]]. Sežo on olemas moni elämttömii alovehii: [[Korallumeren suarien aloveh]], [[Ashmore- da Cartiersuaret]] da [[Australien Antarktiksen aloveh]]. ==Ozavaldivot da alovehet== ===Ozavaldivot=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! class="unsortable" |Flagu ! scope="col" width="150" |Ozavaldivo ! scope="col" width="030" |Poštukoodu ! scope="col" width="080" |[[ISO 3166-2:AU|ISO]] !Piälinnu !Rahvaslugu<br />(2025)<ref name="ABSQPOP">https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/latest-release</ref> !Pinduala<br />(km²)<ref name="GAarea">http://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories</ref> !Rahvahalisto-<br />tihevys<br />(/km²) |- style="text-align:center" |[[File:Flag of New South Wales.svg|100px]] || style="text-align:left" |'''[[Uuzi-Suvi-Kymrinmua]]'''|| NSW || AU-NSW || style="text-align:left" |[[Sydney]]|| style="text-align:right" |8 593 871|| style="text-align:right" | 800 150 || 10,49 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Victoria (Australia).svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Victoria (Australii)|Victoria]]'''|| VIC || AU-VIC || style="text-align:left" |[[Melbourne]]|| style="text-align:right" |7 074 468|| style="text-align:right" | 227 416 || 30,18 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Queensland.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Queensland]]'''|| QLD || AU-QLD || style="text-align:left" |[[Brisbane]]|| style="text-align:right" |5 674 834|| style="text-align:right" | 1 729 742 || 3,18 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Western Australia.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Päivänlasku-Australii]]'''|| WA || AU-WA || style="text-align:left" |[[Perth]]|| style="text-align:right" |3 043 731|| style="text-align:right" | 2 527 013 || 1,15 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of South Australia.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Suvi-Australii]]'''|| SA || AU-SA || style="text-align:left" |[[Adelaide]]|| style="text-align:right" |1 902 331|| style="text-align:right" | 984 321 || 1,89 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Tasmania.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Tasmaanii]]'''|| TAS || AU-TAS || style="text-align:left" |[[Hobart]]|| style="text-align:right" |575 960|| style="text-align:right" | 68 401 || 8,89 |} ===Manneralovehet=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! class="unsortable" |Flagu ! scope="col" width="150" |Aloveh ! scope="col" width="030" |Poštukoodu ! scope="col" width="080" |[[ISO 3166-2:AU|ISO]] !Piälinnu<br />(libo suurin eländylohtu) !Rahvaslugu<br />(2025)<ref name="ABSQPOP" /> !Pinduala<br />(km²)<ref name="GAarea" /> !Rahvahalisto-<br />tihevys<br />(/km²) |- style="text-align:center" |[[File:Flag of the Australian Capital Territory.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Australien piälinnualoveh]]'''|| ACT || AU-ACT || style="text-align:left" |[[Canberra]]|| style="text-align:right" |484 792|| style="text-align:right" | 2 358 || 198,97 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of the Northern Territory.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Pohjasaloveh]]'''|| NT || AU-NT || style="text-align:left" |[[Darwin (Australii)|Darwin]]|| style="text-align:right" |264 411|| style="text-align:right" | 1 347 791 || 0,19 |- style="text-align:center" | [[File:Flag of the Australian Capital Territory.svg|100px]] || style="text-align:left" |'''[[Jervis Bay -aloveh]]'''|| ACT || style="text-align:center"|- || style="text-align:center"|- || style="text-align:right" |405|| style="text-align:right" | 67 || 6,04 |} ===Ulgoalovehet=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! class="unsortable" |Flagu ! scope="col" width="150" |Aloveh ! scope="col" width="030" |Poštukoodu ! scope="col" width="030" |[[ISO 3166-2|ISO]] !Piälinnu<br />(libo suurin eländylohtu) !Kielet !Rahvaslugu<br />(2018)<ref name="ABSQPOP" /> !Pinduala<br />(km²)<ref name="GAarea" /> !Rahvahalisto-<br />tihevys<br />(/km²) !align="center"|Valdumeri !align="center"|Domeen |- align=left | colspan="11" style="font-size:bigger" |&nbsp;&nbsp;'''Eloitetut''' |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Norfolk Island.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Norfolkansuari]]''' ||NSW|| [[ISO 3166-2:NF|NF]] || style="text-align:left" |[[Kingston (Norfolkansuari)|Kingston]] |[[Norfolkan kieli|norfolk]],<br />[[Anglien kieli|anglii]]|| style="text-align:right" |2 601|| style="text-align:right" | 35 ||74 ||[[Tyynimeri]] || [[.nf]] |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Christmas Island.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Rastavusuari]]'''|| WA || [[ISO 3166-2:CX|CX]] || style="text-align:left" |[[Flying Fish Cove]] || anglii,<br />[[Mandariinukitain kieli|mandariinu]],<br />[[Malaijin kieli|malaiji]],<br />[[Hokkienan kieli|hokkien]] || style="text-align:right" |1 938|| style="text-align:right" | 135 ||14 || [[Indien valdumeri]] || [[.cx]] |- style="text-align:center" |[[File:Flag of the Cocos (Keeling) Island.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Kookossuaret|Kookossuaret<br />(Keelingansuaret)]]''' || WA || [[ISO 3166-2:CC|CC]] || style="text-align:left" |[[West Island]] || malaiji,<br />anglii || style="text-align:right" |547|| style="text-align:right" | 14 || 39 || Indien valdumeri || [[.cc]] |- align=left | colspan="11" style="font-size:bigger" |&nbsp;&nbsp;'''Elämättömät''' |- style="text-align:center" | [[File:Flag of the Australian Antarctic Territory (unofficial).svg|border|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Australien Antarktiksen aloveh]]'''*|| TAS || style="text-align:center"|- || rowspan="4" style="text-align:center"|- || rowspan="4"| anglii || style="text-align:right" |60|| style="text-align:right" | 5 896 500 || 0,0000102 || [[Suvine valdumeri]] || rowspan="3"| [[.au]] |- style="text-align:center" | rowspan="3" |[[File:Flag of Australia.svg|100px]] || style="text-align:left" |'''[[Korallumeren suarien aloveh]]''' || QLD || style="text-align:center"|- || style="text-align:right" | 4 || style="text-align:right" | 780 000 || 0,000005 || Tyynimeri |- style="text-align:center" |style="text-align:left" |'''[[Ashmore- da Cartiersuaret]]'''|| colspan=2 style="text-align:center"|- || style="text-align:right" |0|| style="text-align:right" | 199 || 0 || Indien valdumeri |- style="text-align:center" | style="text-align:left" |'''[[Heardansuari da McDonaldansuaret]]''' || TAS || [[ISO 3166-2:HM|HM]] || style="text-align:right" |0|| style="text-align:right" | 372 || 0 || Suvine valdumeri || [[.hm]] |- align=left | colspan="11" style="font-size:smaller" |&nbsp;&nbsp;&nbsp;* Kanzoinväline yhtevys ei tunnusta Australien suvereniteettu tämän alovehen piäl; vuvven 1961 [[Antarktiksen sobimus|Antarktiksen sobimuksen]] mugah Australien Suvimanderen alovehvuadimukset on azetettu lujasti. |} ==Viittehet== {{Viittehet}} 9va8sve7mqo3ef24cavl5voa2k1xadp 51680 51677 2026-06-29T07:41:18Z Fembriha 8650 51680 wikitext text/x-wiki [[File:Australia states and territories blank livvinkarjala.png|thumb|Australien ozavaldivot da alovehet kartal]] '''Australien ozavaldivot da alovehet''' luajitah [[Australii|Australien yhtymy]]. Ozavaldivot ollah [[Uuzi-Suvi-Kymrinmua]], [[Victoria (Australii)|Victoria]], [[Queensland]], [[Päivänlasku-Australii]], [[Suvi-Australii]] da [[Tasmaanii]]. Manneralovehet ollah [[Pohjasaloveh]] da [[Australien piälinnualoveh]], sego [[Jervis Bay -aloveh]], kudamas on laivastotugikohtu da piälinnan sadam. Ozavaldivoloin tila da valdažuot ollah miärätyt Australien peruslais. Peruslain mugah alovehet ollah suorah Australien yhtymän halličuksen vallan al. Australien parluamental on lainluajinduvaldažuksii alovehien, ga ei ozavaldivoloin, kohtah. Australiel on sežo moni eloitettuloi suarii, kudamil on aloveh-tila: [[Norfolkansuari]], [[Rastavusuari]] da [[Kookossuaret]]. Sežo on olemas moni elämttömii alovehii: [[Korallumeren suarien aloveh]], [[Ashmore- da Cartiersuaret]] da [[Australien Antarktiksen aloveh]]. ==Ozavaldivot da alovehet== ===Ozavaldivot=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! class="unsortable" |Flagu ! scope="col" width="150" |Ozavaldivo ! scope="col" width="030" |Poštukoodu ! scope="col" width="080" |[[ISO 3166-2:AU|ISO]] !Piälinnu !Rahvaslugu<br />(2025)<ref name="ABSQPOP">https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/latest-release</ref> !Pinduala<br />(km²)<ref name="GAarea">http://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories</ref> !Rahvahalisto-<br />tihevys<br />(/km²) |- style="text-align:center" |[[File:Flag of New South Wales.svg|100px]] || style="text-align:left" |'''[[Uuzi-Suvi-Kymrinmua]]'''|| NSW || AU-NSW || style="text-align:left" |[[Sydney]]|| style="text-align:right" |8 593 871|| style="text-align:right" | 800 150 || 10,49 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Victoria (Australia).svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Victoria (Australii)|Victoria]]'''|| VIC || AU-VIC || style="text-align:left" |[[Melbourne]]|| style="text-align:right" |7 074 468|| style="text-align:right" | 227 416 || 30,18 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Queensland.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Queensland]]'''|| QLD || AU-QLD || style="text-align:left" |[[Brisbane]]|| style="text-align:right" |5 674 834|| style="text-align:right" | 1 729 742 || 3,18 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Western Australia.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Päivänlasku-Australii]]'''|| WA || AU-WA || style="text-align:left" |[[Perth]]|| style="text-align:right" |3 043 731|| style="text-align:right" | 2 527 013 || 1,15 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of South Australia.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Suvi-Australii]]'''|| SA || AU-SA || style="text-align:left" |[[Adelaide]]|| style="text-align:right" |1 902 331|| style="text-align:right" | 984 321 || 1,89 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Tasmania.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Tasmaanii]]'''|| TAS || AU-TAS || style="text-align:left" |[[Hobart]]|| style="text-align:right" |575 960|| style="text-align:right" | 68 401 || 8,89 |} ===Manneralovehet=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! class="unsortable" |Flagu ! scope="col" width="150" |Aloveh ! scope="col" width="030" |Poštukoodu ! scope="col" width="080" |[[ISO 3166-2:AU|ISO]] !Piälinnu<br />(libo suurin eländylohtu) !Rahvaslugu<br />(2025)<ref name="ABSQPOP" /> !Pinduala<br />(km²)<ref name="GAarea" /> !Rahvahalisto-<br />tihevys<br />(/km²) |- style="text-align:center" |[[File:Flag of the Australian Capital Territory.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Australien piälinnualoveh]]'''|| ACT || AU-ACT || style="text-align:left" |[[Canberra]]|| style="text-align:right" |484 792|| style="text-align:right" | 2 358 || 198,97 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of the Northern Territory.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Pohjasaloveh]]'''|| NT || AU-NT || style="text-align:left" |[[Darwin (Australii)|Darwin]]|| style="text-align:right" |264 411|| style="text-align:right" | 1 347 791 || 0,19 |- style="text-align:center" | [[File:Flag of the Australian Capital Territory.svg|100px]] || style="text-align:left" |'''[[Jervis Bay -aloveh]]'''|| ACT || style="text-align:center"|- || style="text-align:left"|[[Jervis Bay Village]] || style="text-align:right" |405|| style="text-align:right" | 67 || 6,04 |} ===Ulgoalovehet=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! class="unsortable" |Flagu ! scope="col" width="150" |Aloveh ! scope="col" width="030" |Poštukoodu ! scope="col" width="030" |[[ISO 3166-2|ISO]] !Piälinnu<br />(libo suurin eländylohtu) !Kielet !Rahvaslugu<br />(2018)<ref name="ABSQPOP" /> !Pinduala<br />(km²)<ref name="GAarea" /> !Rahvahalisto-<br />tihevys<br />(/km²) !align="center"|Valdumeri !align="center"|Domeen |- align=left | colspan="11" style="font-size:bigger" |&nbsp;&nbsp;'''Eloitetut''' |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Norfolk Island.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Norfolkansuari]]''' ||NSW|| [[ISO 3166-2:NF|NF]] || style="text-align:left" |[[Kingston (Norfolkansuari)|Kingston]] |[[Norfolkan kieli|norfolk]],<br />[[Anglien kieli|anglii]]|| style="text-align:right" |2 601|| style="text-align:right" | 35 ||74 ||[[Tyynimeri]] || [[.nf]] |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Christmas Island.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Rastavusuari]]'''|| WA || [[ISO 3166-2:CX|CX]] || style="text-align:left" |[[Flying Fish Cove]] || anglii,<br />[[Mandariinukitain kieli|mandariinu]],<br />[[Malaijin kieli|malaiji]],<br />[[Hokkienan kieli|hokkien]] || style="text-align:right" |1 938|| style="text-align:right" | 135 ||14 || [[Indien valdumeri]] || [[.cx]] |- style="text-align:center" |[[File:Flag of the Cocos (Keeling) Island.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Kookossuaret|Kookossuaret<br />(Keelingansuaret)]]''' || WA || [[ISO 3166-2:CC|CC]] || style="text-align:left" |[[West Island]] || malaiji,<br />anglii || style="text-align:right" |547|| style="text-align:right" | 14 || 39 || Indien valdumeri || [[.cc]] |- align=left | colspan="11" style="font-size:bigger" |&nbsp;&nbsp;'''Elämättömät''' |- style="text-align:center" | [[File:Flag of the Australian Antarctic Territory (unofficial).svg|border|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Australien Antarktiksen aloveh]]'''*|| TAS || style="text-align:center"|- || rowspan="4" style="text-align:center"|- || rowspan="4"| anglii || style="text-align:right" |60|| style="text-align:right" | 5 896 500 || 0,0000102 || [[Suvine valdumeri]] || rowspan="3"| [[.au]] |- style="text-align:center" | rowspan="3" |[[File:Flag of Australia.svg|100px]] || style="text-align:left" |'''[[Korallumeren suarien aloveh]]''' || QLD || style="text-align:center"|- || style="text-align:right" | 4 || style="text-align:right" | 780 000 || 0,000005 || Tyynimeri |- style="text-align:center" |style="text-align:left" |'''[[Ashmore- da Cartiersuaret]]'''|| colspan=2 style="text-align:center"|- || style="text-align:right" |0|| style="text-align:right" | 199 || 0 || Indien valdumeri |- style="text-align:center" | style="text-align:left" |'''[[Heardansuari da McDonaldansuaret]]''' || TAS || [[ISO 3166-2:HM|HM]] || style="text-align:right" |0|| style="text-align:right" | 372 || 0 || Suvine valdumeri || [[.hm]] |- align=left | colspan="11" style="font-size:smaller" |&nbsp;&nbsp;&nbsp;* Kanzoinväline yhtevys ei tunnusta Australien suvereniteettu tämän alovehen piäl; vuvven 1961 [[Antarktiksen sobimus|Antarktiksen sobimuksen]] mugah Australien Suvimanderen alovehvuadimukset on azetettu lujasti. |} ==Viittehet== {{Viittehet}} fd8iza7wfd7so8qo65fyvngf783tsf0 51689 51680 2026-06-29T08:26:03Z Fembriha 8650 51689 wikitext text/x-wiki [[File:Australia states and territories blank livvinkarjala.png|thumb|Australien ozavaldivot da alovehet kartal]] '''Australien ozavaldivot da alovehet''' luajitah [[Australii|Australien yhtymy]]. Ozavaldivot ollah [[Uuzi-Suvi-Kymrinmua]], [[Victoria (Australii)|Victoria]], [[Queensland]], [[Päivänlasku-Australii]], [[Suvi-Australii]] da [[Tasmaanii]]. Manneralovehet ollah [[Pohjasaloveh]] da [[Australien piälinnualoveh]], sego [[Jervis Bay -aloveh]], kudamas on laivastotugikohtu da piälinnan sadam. Ozavaldivoloin tila da valdažuot ollah miärätyt Australien peruslais. Peruslain mugah alovehet ollah suorah Australien yhtymän halličuksen vallan al. Australien parluamental on lainluajinduvaldažuksii alovehien, ga ei ozavaldivoloin, kohtah. Australiel on sežo moni eloitettuloi suarii, kudamil on aloveh-tila: [[Norfolkansuari]], [[Rastavusuari]] da [[Kookossuaret]]. Sežo on olemas moni elämttömii alovehii: [[Korallumeren suarien aloveh]], [[Ashmore- da Cartiersuaret]] da [[Australien Antarktiksen aloveh]]. ==Ozavaldivot da alovehet== ===Ozavaldivot=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! class="unsortable" |Flagu ! scope="col" width="150" |Ozavaldivo ! scope="col" width="030" |Poštukoodu ! scope="col" width="080" |[[ISO 3166-2:AU|ISO]] !Piälinnu !Rahvaslugu<br />(2025)<ref name="ABSQPOP">https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/latest-release</ref> !Pinduala<br />(km²)<ref name="GAarea">http://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories</ref> !Rahvahalisto-<br />tihevys<br />(/km²) |- style="text-align:center" |[[File:Flag of New South Wales.svg|100px]] || style="text-align:left" |'''[[Uuzi-Suvi-Kymrinmua]]'''|| NSW || AU-NSW || style="text-align:left" |[[Sydney]]|| style="text-align:right" |8 593 871|| style="text-align:right" | 800 150 || 10,49 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Victoria (Australia).svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Victoria (Australii)|Victoria]]'''|| VIC || AU-VIC || style="text-align:left" |[[Melbourne]]|| style="text-align:right" |7 074 468|| style="text-align:right" | 227 416 || 30,18 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Queensland.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Queensland]]'''|| QLD || AU-QLD || style="text-align:left" |[[Brisbane]]|| style="text-align:right" |5 674 834|| style="text-align:right" | 1 729 742 || 3,18 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Western Australia.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Päivänlasku-Australii]]'''|| WA || AU-WA || style="text-align:left" |[[Perth]]|| style="text-align:right" |3 043 731|| style="text-align:right" | 2 527 013 || 1,15 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of South Australia.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Suvi-Australii]]'''|| SA || AU-SA || style="text-align:left" |[[Adelaide]]|| style="text-align:right" |1 902 331|| style="text-align:right" | 984 321 || 1,89 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Tasmania.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Tasmaanii]]'''|| TAS || AU-TAS || style="text-align:left" |[[Hobart]]|| style="text-align:right" |575 960|| style="text-align:right" | 68 401 || 8,89 |} ===Manneralovehet=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! class="unsortable" |Flagu ! scope="col" width="150" |Aloveh ! scope="col" width="030" |Poštukoodu ! scope="col" width="080" |[[ISO 3166-2:AU|ISO]] !Piälinnu<br />(libo suurin eländylohtu) !Rahvaslugu<br />(2025)<ref name="ABSQPOP" /> !Pinduala<br />(km²)<ref name="GAarea" /> !Rahvahalisto-<br />tihevys<br />(/km²) |- style="text-align:center" |[[File:Flag of the Australian Capital Territory.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Australien piälinnualoveh]]'''|| ACT || AU-ACT || style="text-align:left" |[[Canberra]]|| style="text-align:right" |484 792|| style="text-align:right" | 2 358 || 198,97 |- style="text-align:center" |[[File:Flag of the Northern Territory.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Pohjasaloveh]]'''|| NT || AU-NT || style="text-align:left" |[[Darwin (Australii)|Darwin]]|| style="text-align:right" |264 411|| style="text-align:right" | 1 347 791 || 0,19 |- style="text-align:center" | [[File:Flag of the Australian Capital Territory.svg|100px]] || style="text-align:left" |'''[[Jervis Bay -aloveh]]'''|| ACT || style="text-align:center"|- || style="text-align:left"|[[Jervis Bay Village]] || style="text-align:right" |405|| style="text-align:right" | 67 || 6,04 |} ===Ulgoalovehet=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! class="unsortable" |Flagu ! scope="col" width="150" |Aloveh ! scope="col" width="030" |Poštukoodu ! scope="col" width="030" |[[ISO 3166-2|ISO]] !Piälinnu<br />(libo suurin eländylohtu) !Kielet !Rahvaslugu<br />(2018)<ref name="ABSQPOP" /> !Pinduala<br />(km²)<ref name="GAarea" /> !Rahvahalisto-<br />tihevys<br />(/km²) !align="center"|Valdumeri !align="center"|Domeen |- align=left | colspan="11" style="font-size:bigger" |&nbsp;&nbsp;'''Eloitetut''' |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Norfolk Island.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Norfolkansuari]]''' ||NSW|| [[ISO 3166-2:NF|NF]] || style="text-align:left" |[[Kingston (Norfolkansuari)|Kingston]] |[[Norfolkan kieli|norfolk]],<br />[[Anglien kieli|anglii]]|| style="text-align:right" |2 601|| style="text-align:right" | 35 ||74 ||[[Tyynimeri]] || [[.nf]] |- style="text-align:center" |[[File:Flag of Christmas Island.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Rastavusuari]]'''|| WA || [[ISO 3166-2:CX|CX]] || style="text-align:left" |[[Flying Fish Cove]] || anglii,<br />[[Mandariinukitain kieli|mandariinu]],<br />[[Malaijin kieli|malaiji]],<br />[[Hokkienan kieli|hokkien]] || style="text-align:right" |1 938|| style="text-align:right" | 135 ||14 || [[Indien valdumeri]] || [[.cx]] |- style="text-align:center" |[[File:Flag of the Cocos (Keeling) Island.svg|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Kookossuaret|Kookossuaret<br />(Keelingansuaret)]]''' || WA || [[ISO 3166-2:CC|CC]] || style="text-align:left" |[[West Island]] || malaiji,<br />anglii || style="text-align:right" |547|| style="text-align:right" | 14 || 39 || Indien valdumeri || [[.cc]] |- align=left | colspan="11" style="font-size:bigger" |&nbsp;&nbsp;'''Elämättömät''' |- style="text-align:center" | [[File:Flag of the Australian Antarctic Territory (unofficial).svg|border|100px]]|| style="text-align:left" |'''[[Australien Antarktiksen aloveh]]'''*|| TAS || style="text-align:center"|- || rowspan="4" style="text-align:center"|- || rowspan="4"| anglii || style="text-align:right" |60|| style="text-align:right" | 5 896 500 || 0,0000102 || [[Suvine valdumeri]] || rowspan="3"| [[.au]] |- style="text-align:center" | rowspan="3" |[[File:Flag of Australia.svg|100px]] || style="text-align:left" |'''[[Korallumeren suarien aloveh]]''' || QLD || style="text-align:center"|- || style="text-align:right" | 4 || style="text-align:right" | 780 000 || 0,000005 || Tyynimeri |- style="text-align:center" |style="text-align:left" |'''[[Ashmore- da Cartiersuaret]]'''|| colspan=2 style="text-align:center"|- || style="text-align:right" |0|| style="text-align:right" | 199 || 0 || Indien valdumeri |- style="text-align:center" | style="text-align:left" |'''[[Heardansuari da McDonaldansuaret]]''' || TAS || [[ISO 3166-2:HM|HM]] || style="text-align:right" |0|| style="text-align:right" | 372 || 0 || Suvine valdumeri || [[.hm]] |- align=left | colspan="11" style="font-size:smaller" |&nbsp;&nbsp;&nbsp;* Kanzoinväline yhtevys ei tunnusta Australien suvereniteettu tämän alovehen piäl; vuvven 1961 [[Antarktiksen sobimus|Antarktiksen sobimuksen]] mugah Australien Suvimanderen alovehvuadimukset on azetettu lujasti. |} ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Australii]] q72ermi5rb77r6wbkxu54b3ggxhnbgz 0 17053 51679 2026-06-29T07:37:57Z Fembriha 8650 Uuzi sivu: {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Brisbane |nimitys omal kielel = [[Turrbalan kieli|turbbal]] ''Meanjin'' |kuva = Skylines of Brisbane in winter misty morning seen from Kangaroo Point, Queensland 04.jpg |mua = |регион = Queensland |вид региона = Australien ozavaldivot da territoriumat{{!}}Ozavaldivo |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |l... 51679 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Brisbane |nimitys omal kielel = [[Turrbalan kieli|turbbal]] ''Meanjin'' |kuva = Skylines of Brisbane in winter misty morning seen from Kangaroo Point, Queensland 04.jpg |mua = |регион = Queensland |вид региона = Australien ozavaldivot da territoriumat{{!}}Ozavaldivo |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Adrian Schrinner]] |johtajan laji = Lord Mayor |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Brisbane''' on kolmas rahvahaliston suurin [[Australii|Australien]] linnu da [[Queensland]]an ozavaldivon piälinnu. Brisbane sijaiččou Australien päivännouzus, [[Brisbanejogi|Brisbanejoven]] rannikol [[Moretonlahti|Moretonlahten]] da Vienjagaivuoriston välis. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] pu0lzrd8qd0fhr6temo0jiqdzxw2plf 14 17054 51681 2026-06-29T08:10:34Z Olksolo 356 Uuzi sivu: {{Haldivolline kategourii |olo-tekstu = Täh kategourieh kuuluu sivut, kuduat yletäh šablonoin agjat, sendäh gu šablonoin argumentat ollah ylen suuret. Net sivut pidäy kohenda, gu vähendettäs kallehien kuččuloin lugumiäry. <small>MediaWiki -ohjelmisto täyttäy tädä noudajua kategouriedu [[Special:TrackingCategories|avtomuatillizeh luaduh]]. Tämän kategourien nimi on ozetettu [[MediaWiki:post-expand-template-argument-category]] -sivul.</small> |en-tekstu = This cate... 51681 wikitext text/x-wiki {{Haldivolline kategourii |olo-tekstu = Täh kategourieh kuuluu sivut, kuduat yletäh šablonoin agjat, sendäh gu šablonoin argumentat ollah ylen suuret. Net sivut pidäy kohenda, gu vähendettäs kallehien kuččuloin lugumiäry. <small>MediaWiki -ohjelmisto täyttäy tädä noudajua kategouriedu [[Special:TrackingCategories|avtomuatillizeh luaduh]]. Tämän kategourien nimi on ozetettu [[MediaWiki:post-expand-template-argument-category]] -sivul.</small> |en-tekstu = This category lists pages that exceed the Template limits, due to having arguments to templates which are too large. These pages should be edited to reduce the number of expensive calls. <small>This tracking category is [[Special:TrackingCategories|automatically]] populated by the MediaWiki engine. The name of this category is specified at [[MediaWiki:post-expand-template-argument-category]].</small> |ru-tekstu = В этой категории собраны страницы, превышающие ограничения шаблонов из-за слишком больших аргументов. Эти страницы следует отредактировать, чтобы уменьшить количество ресурсоемких запросов. <small>Эта отслеживающая категория заполняется движком MediaWiki [[Special:TrackingCategories|автоматически]]. Название данной категории указано в [[MediaWiki:post-expand-template-argument-category]].</small> }} pfrxuhxtddoa03yixgalyyctcvaf2z2 0 17055 51682 2026-06-29T08:13:33Z Fembriha 8650 Uuzi sivu: {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Darwin |nimitys omal kielel = [[Laragiyan kieli|laragiya]] ''Garramilla'' |kuva = Skylines of Brisbane in winter misty morning seen from Kangaroo Point, Queensland 04.jpg |mua = |регион = Pohjasaloveh |вид региона = Australien ozavaldivot da territoriumat{{!}}Aloveh |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |l... 51682 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Darwin |nimitys omal kielel = [[Laragiyan kieli|laragiya]] ''Garramilla'' |kuva = Skylines of Brisbane in winter misty morning seen from Kangaroo Point, Queensland 04.jpg |mua = |регион = Pohjasaloveh |вид региона = Australien ozavaldivot da territoriumat{{!}}Aloveh |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Peter Styles]] |johtajan laji = Lord Mayor |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Darwin''' on [[Australii|Australien]] linnu da [[Pohjasaloveh]]en piälinnu. Se on rahvahaliston suurin Pohjasalovehen linnu, ga pienin Australien piälinnois. Darwin rakendettih läs tävvelleh kaksi kerdua: japounielazen ilmubombituksen jälgeh vuonnu 1942–1943 [[Toine muailmanvoinu|toizen muailmansovan]] aigah da tappajan [[Tracy (syklon)|Tracy-syklonan]] jälgeh vuonnu 1974. Restauratsien jälgeh sidä pietäh yhtenny arhitektuurizesti enimiten nygyaigazis Australien linnois. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] 2hu8b0lia3esabjqamcgh3k7kucm549 51683 51682 2026-06-29T08:15:07Z Fembriha 8650 51683 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Darwin |nimitys omal kielel = [[Laragiyan kieli|laragiya]] ''Garramilla'' |kuva = DarwinOct172024 02.jpg |mua = |регион = Pohjasaloveh |вид региона = Australien ozavaldivot da territoriumat{{!}}Aloveh |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Peter Styles]] |johtajan laji = Lord Mayor |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Darwin''' on [[Australii|Australien]] linnu da [[Pohjasaloveh]]en piälinnu. Se on rahvahaliston suurin Pohjasalovehen linnu, ga pienin Australien piälinnois. Darwin rakendettih läs tävvelleh kaksi kerdua: japounielazen ilmubombituksen jälgeh vuonnu 1942–1943 [[Toine muailmanvoinu|toizen muailmansovan]] aigah da tappajan [[Tracy (syklon)|Tracy-syklonan]] jälgeh vuonnu 1974. Restauratsien jälgeh sidä pietäh yhtenny arhitektuurizesti enimiten nygyaigazis Australien linnois. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] bz608nz5mzg5ghq4j6rqel32uovze7a 51684 51683 2026-06-29T08:17:36Z Fembriha 8650 51684 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Darwin |nimitys omal kielel = [[Laragiyan kieli|laragiya]] ''Garramilla'' |kuva = DarwinOct172024 02.jpg |mua = |регион = Pohjasaloveh |вид региона = Australien ozavaldivot da alovehet{{!}}Aloveh |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Peter Styles]] |johtajan laji = Lord Mayor |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Darwin''' on [[Australii|Australien]] linnu da [[Pohjasaloveh]]en piälinnu. Se on rahvahaliston suurin Pohjasalovehen linnu, ga pienin Australien piälinnois. Darwin rakendettih läs tävvelleh kaksi kerdua: japounielazen ilmubombituksen jälgeh vuonnu 1942–1943 [[Toine muailmanvoinu|toizen muailmansovan]] aigah da tappajan [[Tracy (syklon)|Tracy-syklonan]] jälgeh vuonnu 1974. Restauratsien jälgeh sidä pietäh yhtenny arhitektuurizesti enimiten nygyaigazis Australien linnois. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] 6h33slt2o8zi2l0wx1wlst29lhmdhzd 14 17056 51685 2026-06-29T08:24:03Z Fembriha 8650 Uuzi sivu: [[Kategourii:Australii]] 51685 wikitext text/x-wiki [[Kategourii:Australii]] 5oue9yo7j0gq3x8zpcjf532jeia0hn6 14 17057 51686 2026-06-29T08:24:37Z Fembriha 8650 Uuzi sivu: [[Kategourii:Australii]] 51686 wikitext text/x-wiki [[Kategourii:Australii]] 5oue9yo7j0gq3x8zpcjf532jeia0hn6 14 17058 51687 2026-06-29T08:25:06Z Fembriha 8650 Uuzi sivu: [[Kategourii:Australien alovehet]] 51687 wikitext text/x-wiki [[Kategourii:Australien alovehet]] p8086o7y9uxv9xdyt9wnck1bikn3crm 14 17059 51688 2026-06-29T08:25:26Z Fembriha 8650 Uuzi sivu: [[Kategourii:Australien alovehet]] 51688 wikitext text/x-wiki [[Kategourii:Australien alovehet]] p8086o7y9uxv9xdyt9wnck1bikn3crm 0 17060 51690 2026-06-29T08:46:49Z Fembriha 8650 Uuzi sivu: {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Perth |nimitys omal kielel = [[Noongaran kieli|noongar]] ''Boorloo'' |kuva = Perth montage 2.jpg |mua = |регион = Päivänlasku-Australii |вид региона = Australien ozavaldivot da alovehet{{!}}Ozavaldivo |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Bruce Reynolds]]... 51690 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Perth |nimitys omal kielel = [[Noongaran kieli|noongar]] ''Boorloo'' |kuva = Perth montage 2.jpg |mua = |регион = Päivänlasku-Australii |вид региона = Australien ozavaldivot da alovehet{{!}}Ozavaldivo |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Bruce Reynolds]] |johtajan laji = Lord Mayor |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Perth''' on [[Päivänlasku-Australii|Päivänlasku-Australien]] suurin linnu da piälinnu, kudai sijaiččou Australien lounuas [[Indien valdumeri|Indien valdumeren]] rannikol. Perthis eläy Päivänlasku-Australien rahvahaliston 75%. Perth on suuri portulinnu Australien päivänlaskurannikol da raudutiekeskus. Perthis on kanzoiväline lendoazemu, neftinjalostuslaitos, sementufabriekku, laivanrakendus-, hiimii-, tekstiili- da elintarvikehtevolližus. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] 0knj0qhg2bg85ldeacymenlbmqjedot 14 17061 51691 2026-06-29T08:51:30Z Fembriha 8650 Uuzi sivu: [[Kategourii:Muat]] 51691 wikitext text/x-wiki [[Kategourii:Muat]] q4gcp4q91oyylzwkct7hxdk21ezk1ux 0 17062 51696 2026-06-29T09:37:37Z Fembriha 8650 Uuzi sivu: {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Adelaide |nimitys omal kielel = [[Kaurnan kieli|kaurna]] ''Tarndanya'' |kuva = Perth montage 2.jpg |mua = |регион = Suvi-Australii |вид региона = Australien ozavaldivot da alovehet{{!}}Ozavaldivo |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Jane Lomax-Smith]] |joht... 51696 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Adelaide |nimitys omal kielel = [[Kaurnan kieli|kaurna]] ''Tarndanya'' |kuva = Perth montage 2.jpg |mua = |регион = Suvi-Australii |вид региона = Australien ozavaldivot da alovehet{{!}}Ozavaldivo |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Jane Lomax-Smith]] |johtajan laji = Lord Mayor |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Adelaide''' on [[Suvi-Australii|Suvi-Australien]] ozavaldivon suurin linnu da piälinnu. Se sijaiččou Saint Vincentanlahten rannikol, Adelaiden tazangoloil. Linnu on nimitetty [[William IV (Suuren-Britannien kuningas)|William IV]]:n akan, kuningatar [[Adelaide (Suuri-Britannii)|Adelaiden]], mugah. Adelaiden tärgeimät talovuon sektorat ollah materialutuotando, palvelusektor, puolistustevolližus da -tutkimus. Tärgeimät puolistus-, valmistus- da tutkimusalovehet sijaijah täs. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] rey06p6hhusbvihq88sbow8m8tz8hvp 0 17063 51698 2026-06-29T09:49:29Z Fembriha 8650 Uuzi sivu: {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Hobart |nimitys omal kielel = [[Nuenonnen kieli|nuenonne]] ''Nipaluna'' |kuva = Hobart Montage.jpg |mua = |регион = Tasmaanii |вид региона = Australien ozavaldivot da alovehet{{!}}Ozavaldivo |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Anna Reynolds]] |johtajan laj... 51698 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Hobart |nimitys omal kielel = [[Nuenonnen kieli|nuenonne]] ''Nipaluna'' |kuva = Hobart Montage.jpg |mua = |регион = Tasmaanii |вид региона = Australien ozavaldivot da alovehet{{!}}Ozavaldivo |район = |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = [[Anna Reynolds]] |johtajan laji = Lord Mayor |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Hobart''' on [[Tasmaanii|Tasmaanien]] ozavaldivon piälinnu. Se on Tasmaanien talovehelline da haldivolline keskus da toimiu sežo lähtöpaikannu Australien da [[Fransii|Fransien]] antarktizile ekspeditsieloile. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Linnat]] [[Kategourii:Australii]] larw716cwb0u9poe33x3lb9668dy871 0 17064 51699 2026-06-29T10:29:25Z Fembriha 8650 Uuzi sivu: [[File:Queensland in Australia.svg|thumb|Queensland kartal]] '''Queensland''' ({{K-krl|kuningattarenmua}}) on ozavaldivo [[Australii|Australien]] koillizes. Rahvahalisto on 5 418 453<ref>https://www.qgso.qld.gov.au/issues/3091/population-growth-qld-202303.pdf</ref> hengie (3. sija ozavaldivoloin keskes). Deviizu on {{K-la|Audax af Fidelis}} ("Rohkei, ga uskolline"). Virallizet ližänimet ollah ''Päivypasto-ozavaldivo'' da ''Älykäs ozavaldivo'' (Sunshine State, Smart State).... 51699 wikitext text/x-wiki [[File:Queensland in Australia.svg|thumb|Queensland kartal]] '''Queensland''' ({{K-krl|kuningattarenmua}}) on ozavaldivo [[Australii|Australien]] koillizes. Rahvahalisto on 5 418 453<ref>https://www.qgso.qld.gov.au/issues/3091/population-growth-qld-202303.pdf</ref> hengie (3. sija ozavaldivoloin keskes). Deviizu on {{K-la|Audax af Fidelis}} ("Rohkei, ga uskolline"). Virallizet ližänimet ollah ''Päivypasto-ozavaldivo'' da ''Älykäs ozavaldivo'' (Sunshine State, Smart State). ==Talovus== Primarissektor liittäy banuanoin, ananaksien, muaoriehoin, moniluguzien muuloin lauhkien da trooppizen vyöhykkehen puunandimien da kazvoksien, jyvien, viinanvalmistuksen, karjankazvotandan, puuvillan, sogeriruvvon da villan tuotando, sego louhimistevolližus (bauksiittu, hiili, hobju, jygeitina, sinki, kuldu, vaski). Sekundarissektor liittäy ielline primarissektoran tuottehien jalostus. Tertiarissektor liittäy yksittäskauppu da matkailu. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Australien ozavaldivot]] i34npdc6hrxwpr8rwzxuk5rkcp99tui 51700 51699 2026-06-29T10:53:44Z Fembriha 8650 51700 wikitext text/x-wiki {{Mua | Nimi= Queensland | Alguperäine nimi= | Flagu= | Gerbu= | Deviizu = Audax at Fidelis | Gimnan nimi= Audax at Fidelis | Audio = | Genetiivu= Queenslandan | На карте= | Rahvahan lugumäry= 5 647 468<ref>https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/latest-release</ref> | Hinnoituksen vuozi= 2025 | Валюта= | Pinduala= 1 723 030 | Процент воды= | Telefonan koudu= | Aiguvyöhykeh= | Языки= | ИРЧП= 0,947<ref>https://globaldatalab.org/shdi/shdi/</ref> | Место по ИРЧП= {{Oncolor||green|ylen korgei}} | Дата образования= [[6. kezäkuudu]] [[1859]] | Haldivonmuodo= [[Australien ozavaldivot da alovehet|Ozavaldivo]] | ВВП (номинал)= 347,346<ref name="IMFWEO.MV">https://www.abs.gov.au/statistics/economy/national-accounts/australian-national-accounts-state-accounts/latest-release</ref> mlrd. | ВВП (номинал) на душу населения= 53 391<ref name="IMFWEO.MV" /> | Место по ВВП (номинал)= 3 | Место по ВВП (номинал) на душу населения= 5 | Должности руководителей= Kuningas <br>Gubernuator <br>Premier | Руководители= [[Charles III]] <br>[[Jeannette Young]] <br>[[David Crisafulli]] | Домен= }} '''Queensland''' ({{K-krl|kuningattarenmua}}) on ozavaldivo [[Australii|Australien]] koillizes. Rahvahalisto on 5 418 453<ref>https://www.qgso.qld.gov.au/issues/3091/population-growth-qld-202303.pdf</ref> hengie (3. sija ozavaldivoloin keskes). Deviizu on {{K-la|Audax af Fidelis}} ("Rohkei, ga uskolline"). Virallizet ližänimet ollah ''Päivypasto-ozavaldivo'' da ''Älykäs ozavaldivo'' (Sunshine State, Smart State). ==Talovus== Primarissektor liittäy banuanoin, ananaksien, muaoriehoin, moniluguzien muuloin lauhkien da trooppizen vyöhykkehen puunandimien da kazvoksien, jyvien, viinanvalmistuksen, karjankazvotandan, puuvillan, sogeriruvvon da villan tuotando, sego louhimistevolližus (bauksiittu, hiili, hobju, jygeitina, sinki, kuldu, vaski). Sekundarissektor liittäy ielline primarissektoran tuottehien jalostus. Tertiarissektor liittäy yksittäskauppu da matkailu. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Australien ozavaldivot]] ddt9dzarlr630zg31qb9go3naa3qchx 0 17065 51701 2026-06-29T11:28:34Z Fembriha 8650 Uuzi sivu: {{Mua | Nimi= Tasmaanii | Alguperäine nimi= {{K-en|Tasmania}} <br>[[palawa kani]] ''Lutruwita'' | Flagu= | Gerbu= | Deviizu = Ubertas et Fidelitas | Gimnan nimi= Ubertas et Fidelitas | Audio = | Genetiivu= Tasmaanien | На карте= | Rahvahan lugumäry= 571 165<ref>https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/mar-2022</ref> | Hinnoituksen vuozi= 2022 | Валюта= | Pinduala= 68 402 | Процент воды= | Telefonan... 51701 wikitext text/x-wiki {{Mua | Nimi= Tasmaanii | Alguperäine nimi= {{K-en|Tasmania}} <br>[[palawa kani]] ''Lutruwita'' | Flagu= | Gerbu= | Deviizu = Ubertas et Fidelitas | Gimnan nimi= Ubertas et Fidelitas | Audio = | Genetiivu= Tasmaanien | На карте= | Rahvahan lugumäry= 571 165<ref>https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/national-state-and-territory-population/mar-2022</ref> | Hinnoituksen vuozi= 2022 | Валюта= | Pinduala= 68 402 | Процент воды= | Telefonan koudu= | Aiguvyöhykeh= | Языки= | ИРЧП= 0,935<ref>https://globaldatalab.org/shdi/shdi/AUS/?levels=1%2B4&interpolation=1&extrapolation=0&nearest_real=0</ref> | Место по ИРЧП= {{Oncolor||green|ylen korgei}} | Дата образования= [[6. kezäkuudu]] [[1859]] | Haldivonmuodo= [[Australien ozavaldivot da alovehet|Ozavaldivo]] | ВВП (номинал)= 22,150<ref name="IMFWEO.MV">https://www.abs.gov.au/statistics/economy/national-accounts/australian-national-accounts-state-accounts/latest-release</ref> mlrd. | ВВП (номинал) на душу населения= 41 248<ref name="IMFWEO.MV" /> | Место по ВВП (номинал)= 8 | Место по ВВП (номинал) на душу населения= 7 | Должности руководителей= Kuningas <br>Gubernuator <br>Premier | Руководители= [[Charles III]] <br>[[Caroline Wells]] <br>[[Jeremy Rockliff]] | Домен= }} '''Tasmaanii''' ({{K-en|Tasmania}}, [[palawa kani]] ''Lutruwita'') on [[Australii|Australien]] [[Australien ozavaldivot da alovehet|ozavaldivo]], kudai sijaiččou [[Tasmaanii (suari)|Tasmaanien]] suarel. Sežo Tasmaanii liitäy [[Kingansuari (Tasmaanii), Kingansuari]], [[Flindersansuari]] da [[Macquariensuari]]. ==Talovus== Perindönmugazet talovehellisalat ollah hyödykaivandahizien louhimine (vaski, sinki, tina, raudu), muatalovus, meččytalovus da matkailu. Kala da merieinehet (lohi, merikorvu, langustu) ollah tärgei viendytuottehen oza. ==Viittehet== {{Viittehet}} [[Kategourii:Australien ozavaldivot]] f3f0j7llxp57i398cs9fx0olboc8di1