Wikipedii olowiki https://olo.wikipedia.org/wiki/Pi%C3%A4sivu MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Medii Erikoine Pagin Käyttäi Käyttäi pagin Wikipedii Wikipedien paginat Failu Failu pagin MediiWiki MediiWiki pagin Šablonu Šablonu pagin Abu Abu pagin Kategourii Kategourii pagin TimedText TimedText talk Moduuli Keskustelu moduulista Event Event talk 0 3065 53197 53151 2026-10-31T09:59:47Z Miro Tuomi 8600 53197 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Karjalan tazavaldu''' libo '''Karjal''' ({{K-ru|Респу́блика Каре́лия}}, ''Respublika Karelija'') on [[Ven'a|Ven'an Federacien]] subjektu. Kuuluu Ven'an Luodehpuolen federuallizeh okrugah da Pohjazeh talovuspiirih. Karjalan tazavallan piälinnannu on [[Petroskoi]]. Tazavallan piälikönny (halličuksen johtajannu) ruadau [[Artur Parfenčikov]]. Karjalan tazavaldu on perustettu vuvvennu 1920 kui [[Karjalan ruadokommuunu]]. Sit 25. heinykuudu vuvvennu 1923 rodih [[Karjalan Avtonoumine Sosialistine Nevvostotazavaldu|Avtonoumine Karjalan sosialistine nevvostotazavaldu]] Ven'an federatiivizeh socialistizeh nevvostotazavaldah kuulujannu. Talvikuun 5. päivänny vuvvennu 1936 se sai Karjalan avtonoumine sicialistine nevvostotazavaldu -nimen. Kevätkuun 31. päivänny vuvvennu 1940 Nevvostoliiton Ylimäzen nevvoston käskys tazavaldu sai [[Karjalas-Suomelaine sosialistine nevvostotazavaldu|Karjal-Suomelaine socialistine nevvostotazavaldu]] –nimen da ei ruvennuh enämbiä kuulumah Ven'an federatiivizeh socialistizeh nevvostotazavaldah. Vuvven 1956 heinykuun 16. päiväs se uvvessah kuuluu VFSNT:h. Karjalan tazavallan Ylimäine nevvosto 9. elokuudu vuvvennu 1990 hyväksyi deklaracien valdivollizes iččenäžyös da 13. kylmykuudu vuvvennu 1991 otti käyttöh tazavallan nygözen virrallizen nimen – Karjalan tazavaldu. Karjalan päivänlaskuraja on [[Ven'a|Ven'an Federacien]] da [[Suomi|Suomen]] valdivollizen rajan ozannu. Päivännouzupuoles Karjal rajoittuu Arhangelin aloveheh, suves Karjalan tazavallal on raja [[Leningradan aloveh|Leningruadan]] da Voulogdan alovehenke, pohjazes – [[Murmanskan aloveh|Murmanskan alovehenke]]. Karjalan tazavallas valdivokielenny on ven'an kieli. Valdivon kannatustu suajah tazavallas [[Karjalan kieli|karjalan]], [[Vepsän kieli|vepsän]] da [[Suomen kieli|suomen kielet]]. == Nimen alguperä == Karjal-nimen alguperiä loppussah vie ei sellitetty. Tutkijat ollah sidä mieldy, ku se oli roinnuh ezisuomelazes sanas *karja "karju", kudai oli otettu laihinah ezigermuanielazes kieles: ''*harjaz'', kudai tarkoitti "sodajoukkuo, armiedu" da nimen lopus olii ''-l'' on paikannimilöin ''-la/-lä-'' -juondeh. Toizen sellityksen mugah Karjalan tazavallan nimi sai roita baltilazes sanas ''гарья'', kudai tarkoitti "mägie". == Muantiedo == Karjalan tazavaldu on Pohjas-Jevroupas, Ven'an luodehes. Sen randoi koillizes huuhtelou Vienanmeri. Karjalan tazavallan piduhus pohjazespäi suveh on 660 kilometrii, päivänlaskuspäi päivännouzuh – 424 kilometrii. Karjalan muapindu on mättähikäs alango, kudamas päivänlaskupuoles rodieu Päivänlasku-Karjalaine ylängö. Jiätikkö pohjazeh siirdäjes on ylen äijäl muuttanuh Karjalan muapinnan, sih rodih morienuselgii, mägiharjandehii, mättähii, järviallikkoloi. Karjalan tazavallan korgevin kohtu on Nuorunen mägi Louhen piiris Paanajärven kanzallizes puustos– 576,7 metrii. === Aigupoujassu === Karjalan tazavaldu kuuluu aigupoujassah, kudamua kanzoinvälizen standartan mugah sanotah Moskovan aigupoujasakse. Kogomuailman koordiniiruitus aijas (UTC) on eruo +3:00. === Ilmasto === Karjalan ilmasto on muuttui ilmasto meri- da mannerilmaston välil. Karjalan lähäl ollah [[Baltiekan meri|Baltiekkumeri]], [[Vienanmeri]] da [[Barencanmeri]], sendäh ilmu tazvallas on vaihtelii da liijakse kostei, puaksuh vihmuu libo panou lundu. Talvi Karjalas on pitky da viluvin vuvvenaijois. Kezä on lyhyt da lämmin. Toiči kezäkuul Karjalas voi olla halluagi. Räkkipäivii ei ole äijiä, suves net voijah kestiä kaksi-kolme nedälii. === Geolougii === Hyödykaivadahizis Karjalas on raudurudua, šungiitua, tituanua, vanuadiedu, molebdenua, rakendusmaterjualois – graniittua, diabuazua, mruamorua, kvarciittua. Kirjoile on pandu 494 hyödykaivandahizien suandukohtua. Niilöis suajah turvehtu, hiekkua da čuuruu, luonnon piälystyskivie, rakenduskivie da toizii. === Vezistöt === Karjal on järvilöin da jogiloin mua. Nelläs vuitti sen alovehtu on vien vallas. Karjalas on läs 60 tuhattu järvie da 27 tuhattu jogie. Luadogan järvi da Oniegujärvi ollah Jevroupan suurimat järvet. Suurimien järvilöin joukkoh kuulutah sežo Piäjärvi, Seesjärvi, Siämärvi (järvi), Topasjärvi, Jyškyjärvi. Karjalan suurimat jovet ollah Vodla (149 kilometrii), Kemi (191 kilometrii), Onda (197 kilometrii) . === Eläinmuailmu === Karjalan eläinmuailmu oli kehitynnyh jälles jiäkauttu. Tazavallas on 63 imettäjien lajii, erähät niilöis on pandu Karjalan Ruskieh kniigah, ezimerkikse, Luodagan n'orpu. Karjalan mečis on kondiedu, hirvie, meččypoččii, pohjastu pedrua, ahmoidu, reboidu, änöidyj, hukkua, ilvesty, kuniččua, sagarvuo, majaidu, mägriä. Karjalas on 285 linduloin lajii, niilöis 36 lajii on pandu Karjalan Ruskieh kniigah. Karjalas on čiuččoidu, tijastu, piäsköidy, hanhie, sorzua, kurmoidu, tedriroduhizii linduloi: tedrie, pyydy, meččykanua, meččoidu. Pedolindulois tazavallas on hyybiedy, kotkua, haukkua. Kiemurdelijois Karjalas suau nähtä vaiku harmua maduo, mustumaduo, vaskiččuu da kaksi lajii šižiliuhkuu. Kezäl Karjalas on äijy tihii, čakkua da puarmua. === Kazvimuailmu === Karjalan kazvimuailmu oli kehitynnyh 10-15 tuhattu vuottu tagaperin. Karjalas enimyölleh on havvumeččiä, pohjazeh päi – pedäjikkölöi, suveh päi – pedäjikkölöi da kuuzikkoloi. Havvupuulois Karjalas kazvau pedäjiä da kuustu, lehtipuulois – koivuu, leppiä, huabua, pajuu. Karjalan mečis da suoloil kazvau äijy marjua: buolua, must'oidu, muur'oidu, garbaluo, juomoidu, meččymadžoidu. === Luonnon suojelu === Karjalan tazavallas on kaksi rauhoitettuu alovehtu: Kivačun da Kostamuksen rauhoitettu aloveh, da Kandalakšan rauhoitetun alovehen Kemi-Ludskoi oza. Nilöis ollah ekolougizet tropat, luonnon muzeit da kehitetäh tiedomatkailuu. Karjalas on nelli kanzallistu puustuo: Vodlajärven kanzalline puusto (oza sit kuuluu Arhangelin alovehele), [[Puanajärvi (pos'olku)|Paanajärven]], [[Kalevala (pos'olku)|Kalevalan]] da [[Luadogan kallivosuaret]] -puustot. == Histourii == VII vs — XI vs. — Korela-heimo (Itämerensuomelazih kanzoih kuului heimo) XI — XV vs. — Korelan mua (Luadogan luodehrannikon alovehen histourielline nimi. Kuului Novgorodan tazavaldah) XVI — XVII vs. — Korelan ujezdu (Moskovan tsuarikunnan Novgorodan mualoin Vadjan viijendeksen oza) 1617 — 1721 — Karjalan gercougukundu (Kuului Ruočin kuningaskundah Viiburin alovehennu) 1784 — 1796 — Anuksen paikallisjohtokundu (Ven’an valdukunnan haldivolline yksikkö) 1801 — 1922 — Anuksen gubernii (Ven’an valdukunnan haldivolline yksikkö) 08. kezäkuudu 1920 — 27. heinykuudu 1923 — Karjalan ruadokommuunu (Avtonoumii VFSNT:s/Nevvostoliitos) 25. heinykuudu 1923 — 05. kylmykuudu 1936 — Avtonoumine Karjalan socialistine nevvostotazavaldu (Avtonoumine socialistine nevvostotazavaldu VFSNT:s) 05. talvikuudu 1936 — 31. kevätkuudu 1940 — Karjalan avtonoumine socialistine nevvostotazavaldu (Avtonoumine socialistine nevvostotazavaldu VFSNT:s) 31. kevätkuudu 1940 — 16. heinykuudu 1956 — Karjal-Suomelaine socialistine nevvostotazavaldu (Nevvostotazavaldu) 16. heinykuudu 1956 — 24. oraskuudu 1991 — Karjalan avtonoumine socialistine nevvostotazavaldu (Avtonoumine socialistine nevvostotazavaldu VFSNT:s) 24. oraskuudu 1991 — 13. kylmykuudu 1991 — Karjalan socialistine nevvostotazavaldu (Tazavaldu VFSNT:s) 13. kylmykuudu 1991 — 12. tuhukuudu 2001 — Karjalan tazavaldu (Tazavaldu VFSNT:s /Ven'al) Pakkaskuun 12. päiväs vuvven 2001 — Karjalan tazavaldu (Karjal) (Tazavaldu Ven’an Federacies) Oli sežo tunnustamattomii valdivollizii yksikkölöi tazavallan pohjazes sodaintervencien aigah: 21.07.1919 – 18.05.1920 – Pohjas-karjalaine valdivo; 19.03.1920 – 1922 – Uhtuon tazavaldu. == Rahvas == Karjalan tazavallan rahavahan lugumiäry Rosstatan tiedoloin mugah on 527 821 hengie (2023). Linnalastu rahvastu on 80,11% (2022). Karjalas eläy ven'alastu, karjalastu, vepsälästy, valgoven'alastu, suomelastu da muudu kanzua. == Suurembat eländykohtat == {{Kartal sijaičendu+|Ven'an Federatsii Karjala|| AlternativeMap =Relief Map of Karelia.png|width=440|float= right|alt=Karjalan tazavallan linnat da piirit |caption=Karjalan tazavallan kartu. |places= <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 14 2.svg<!--Iso yli 100 k.as kaupunki-->|marksize=15 |lat_deg=61.78|lat_dir=N|lon_deg=34.33|lon_dir=E |position=top|label=<u>[[Petroskoi|<br><br>Petroskoi]]</u>|label_size=110|link=Petroskoi}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 14.svg<!--keskikokoinen 30-100 k.as kaupunki-->|marksize=25 |lat_deg=62.2|lat_dir=N|lon_deg=34.27|lon_dir=E |position=left|label=[[Kondupohju]]|link=Kondupohju}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 15.svg<!--pienehkö 10-30 k.as taajama-->|marksize=20 |lat_deg=63.73|lat_dir=N|lon_deg=34.32|lon_dir=E |position=top|label=[[Segeža|<br>Segeža]]|link=Segeža}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 15.svg|marksize=20 |lat_deg=64.58|lat_dir=N|lon_deg=30.6|lon_dir=E |position=right|label=[[Kostamuš]]|link=Kostamuš}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 15.svg|marksize=20 |lat_deg=61.7|lat_dir=N|lon_deg=30.67|lon_dir=E |position=right|label=[[Sortaval]]|link=Sortaval}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 15.svg|marksize=20 |lat_deg=62.917|lat_dir=N|lon_deg=34.45|lon_dir=E |position=left|label=[[Karhumägi]]|link=Karhumägi}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 15.svg|marksize=20 |lat_deg=64.95|lat_dir=N|lon_deg=34.6|lon_dir=E |position=left|label=[[Kemi]]|link=Kemi (Viena)}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 15.svg|marksize=20 |lat_deg=61.575|lat_dir=N|lon_deg=31.477|lon_dir=E |position=right|label=[[Pitkyrandu]]|link=Pitkäranta)}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 15.svg|marksize=20 |lat_deg=64.525|lat_dir=N|lon_deg=34.766|lon_dir=E |position=left|label=[[Belomorsku]]|link=Belomorsku)}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Finland road sign 391.1 (1995–2020).svg<!--Raja-asema ja tullipiste-->|marksize=15 |lat_deg=61.5033|lat_dir=N|lon_deg=29.6094|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Parikkalan raja-asema|&nbsp;&nbsp;Parikkalan raja-as.]]''|label_size=70|link=Parikkalan raja-asema}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Finland road sign 391.1 (1995–2020).svg<!--Raja-asema ja tullipiste-->|marksize=15 |lat_deg=62.1708|lat_dir=N|lon_deg=30.6292|lon_dir=E |position=left|label=''[[Niiralan raja-asema|Niiralan raja-as.]]''|label_size=70|link=Niiralan raja-asema}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Finland road sign 391.1 (1995–2020).svg<!--Raja-asema ja tullipiste-->|marksize=15 |lat_deg=64.5450|lat_dir=N|lon_deg=29.9848|lon_dir=E |position=left|label=''[[Vartius|Vartius&nbsp;&nbsp;]]''|label_size=70|link=Vartius}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Finland road sign 391.1 (1995–2020).svg<!--Raja-asema ja tullipiste-->|marksize=15 |lat_deg=65.7981|lat_dir=N|lon_deg=30.1036|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Kuusamon raja-asema|Kuusamon raja-as.]]''|label_size=70|link=Kuusamon raja-asema}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 5.svg<!--pikkukaupunki tai taajama alle 10 000 as.-->|marksize=20 |lat_deg=62.08|lat_dir=N|lon_deg=32.35|lon_dir=E |position=right|label=[[Suojärvi]]|link=Suojärvi}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 5.svg|marksize=20 |lat_deg= 61.8|lat_dir=N|lon_deg=36.53 |lon_dir=E |position=right|label=[[Puudogu]]|link=Puudogu}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 5.svg|marksize=20 |lat_deg=60.983 |lat_dir=N|lon_deg=32.966 |lon_dir=E |position=left|label=[[Anuksenlinnu|Anus]]|link=Anus (linnu)}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 5.svg|marksize=20 |lat_deg=63.883|lat_dir=N|lon_deg=34.266|lon_dir=E |position=right|label=[[Vojačču]]|link=Vojačču}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 5.svg|marksize=20 |lat_deg=61.517|lat_dir=N|lon_deg=30.2|lon_dir=E |position=top|label=[[Lahdenpohju|<br>Lahdenpohju]]|link=Lahdenpohja}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 5.svg|marksize=20 |lat_deg=66.067|lat_dir=N|lon_deg=33.033|lon_dir=E |position=right|label=[[Louhi (pos'olku)|Louhi]]|link=Louhi (Karjalan tazavaldu)}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 5.svg|marksize=20 |lat_deg=62.9153|lat_dir=N|lon_deg=34.5791|lon_dir=E |position=right|label=[[Pinduši]]|link=Pinduši}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 5.svg|marksize=20 |lat_deg=65.197|lat_dir=N|lon_deg=31.182|lon_dir=E |position=top|label=[[Kalevala (pos'olku)|Uhtua&nbsp;(Kalevala)]]|link=Uhtua}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 5.svg|marksize=20 |lat_deg=61.694 |lat_dir=N|lon_deg=33.6222|lon_dir=E |position=left|label=[[Priäžy]]|link=Priäžy}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 5.svg|marksize=20 |lat_deg=63.9583 |lat_dir=N|lon_deg=31.9916 |lon_dir=E |position=right|label=[[Mujejärvi]]|link=Mujejärvi}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 5.svg|marksize=20 |lat_deg= 62.175|lat_dir=N|lon_deg=30.6958|lon_dir=E |position=right|label=[[Värtsilä]]|link=Värtsilä (Ven'a)}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 5.svg|marksize=20 |lat_deg= 66.2706|lat_dir=N|lon_deg=33.0538|lon_dir=E |position=right|label=[[Čuuppu]]|link=Čuuppu}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 5.svg|marksize=20 |lat_deg=61.75|lat_dir=N|lon_deg=30.667|lon_dir=E |position=left|label=[[Helylä]]|link=Helylä }} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 5.svg|marksize=20 |lat_deg=62.85|lat_dir=N|lon_deg=34.817|lon_dir=E |position=right|label=[[Poventsa|<br>Poventsa]]|link=Poventsa}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=City locator 5.svg|marksize=20 |lat_deg=65.7625|lat_dir=N|lon_deg=31.0833|lon_dir=E |position=right|label=[[Piäjärvi]]|link=Piäjärvi)}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Unesco Cultural Heritage logo.svg<!--Maailmanperintökohde-->|marksize=22 |lat_deg= 62.0759|lat_dir=N|lon_deg=35.2240|lon_dir=E |position=top|label=''[[Kiži|<br>Kižin<br>pogosta]]''|label_size=65|link=Kiži}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Waterbody.svg<!--Vesialue-->|marksize=1 |lat_deg=61.6|lat_dir=N|lon_deg=35.63|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Oniegujärvi]]''|label_size=85|link=Oniegujärvi}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Waterbody.svg|marksize=1 |lat_deg=60.85|lat_dir=N|lon_deg=31.4|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Luadogu]]''|label_size=85|link=Luadogu}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Waterbody.svg|marksize=1 |lat_deg=65.5|lat_dir=N|lon_deg=35.9|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Vienanmeri]]''|label_size=85|link=Vienanmeri}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Waterbody.svg|marksize=1 |lat_deg=63.3|lat_dir=N|lon_deg=33.75|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Seesjärvi]]''|label_size=75|link=Seesjärvi}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Waterbody.svg|marksize=1 |lat_deg=63.62|lat_dir=N|lon_deg=34.7|lon_dir=E |position=right|label=''[[Uikujärvi]]''|label_size=75|link=Uikujärvi}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Waterbody.svg|marksize=1 |lat_deg=63.77|lat_dir=N|lon_deg=30.97|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Lieksajärvi]]''|label_size=75|link=Lieksajärvi}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Waterbody.svg|marksize=1 |lat_deg=65.65|lat_dir=N|lon_deg=32.0|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Tuoppajärvi]]''|label_size=75|link=Tuoppajärvi}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Waterbody.svg|marksize=1 |lat_deg=66.08|lat_dir=N|lon_deg=30.97|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Pääjärvi|Piäjärvi]]''|label_size=75|link=Pääjärvi}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Waterbody.svg|marksize=1 |lat_deg=62.3|lat_dir=N|lon_deg=36.9|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Vodlajärvi]]''|label_size=75|link=Vodlajärvi}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Waterbody.svg|marksize=1 |lat_deg=65.13|lat_dir=N|lon_deg=31.25|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Kuittijärvet|<br>Kuittijärvet]]''|label_size=75|link=Kuittijärvet}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Waterbody.svg|marksize=1 |lat_deg=64.3|lat_dir=N|lon_deg=36.85|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Iänislahti]]''|label_size=75|link=Iänislahti}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Waterbody.svg|marksize=1 |lat_deg=66.82|lat_dir=N|lon_deg=33.0|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Kantalahti (lahti)|Kantalahti]]''|label_size=75|link=Kantalahti (lahti)}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=PorticoIcon.svg<!--Saari-->|marksize=1 |lat_deg=61.37|lat_dir=N|lon_deg=30.96|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Valamoi (suari)|Valamoi]]''|label_size=65|link=Valamoi}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=PorticoIcon.svg|marksize=1 |lat_deg=65.08|lat_dir=N|lon_deg=35.88|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Solovetskin suaret|Solovetskin<br>suaret]]''|label_size=65|link=Solovetskin suaret}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Karjala|mark=PorticoIcon.svg<!--Niemimaa-->|marksize=1 |lat_deg=62.3|lat_dir=N|lon_deg=35.1|lon_dir=E |position=top|label=''[[Iänisniemi|<br>Iänisniemi]]''|label_size=65|link=Iänisniemi}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=BlackMountain.svg<!--Vuori-->|marksize=15 |lat_deg=66.1444|lat_dir=N|lon_deg=30.2379|lon_dir=E |position=left|label=''[[Nuorunen|<br>Nuorunen<br>577&nbsp;m&nbsp;&nbsp;]]''|label_size=65|link=Nuorunen}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=BlackMountain.svg<!--Vuori-->|marksize=15 |lat_deg=66.2063|lat_dir=N|lon_deg=30.5528|lon_dir=E |position=right|label=''[[Kivakkatunturi]]''|label_size=65|link=Kivakkatunturi}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Anchor pictogram.svg<!--Satama-->|marksize=18 |lat_deg=64.5365|lat_dir=N|lon_deg=34.8311|lon_dir=E |position=right|label=''[[Belomorskin satama|&nbsp;Belomorskin &nbsp;&nbsp;&nbsp;satama]]''|label_size=75|link=Belomorskin satama}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=BSicon FLUG.svg<!--Lentoasema-->|marksize=17 |lat_deg=61.885|lat_dir=N|lon_deg=34.1567|lon_dir=E |position=left|label=''[[Petroskoin lentoasema|Petroskoin&nbsp;&nbsp;&nbsp; lentoasema&nbsp;]]''|label_size=70|link=Petroskoin lentoasema}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Legenda park narodowy.svg<!--Luonnonsuojelualue-->|marksize=15 |lat_deg=64.46|lat_dir=N|lon_deg=30.25|lon_dir=E |position=top|label=''[[Kostamuksen luonnonpuisto|<br><br>Kostamuksen l.p.]]''|label_size=65|link=Kostamuksen luonnonpuisto}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Legenda park narodowy.svg<!--Luonnonsuojelualue-->|marksize=15 |lat_deg=62.30|lat_dir=N|lon_deg=33.95|lon_dir=E |position=right|label=''[[Kivatsun luonnonpuisto|&nbsp;&nbsp;Kivatsun&nbsp;l.p.]]''|label_size=65|link=Kivatsun luonnonpuisto}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Legenda park narodowy.svg<!--Luonnonsuojelualue-->|marksize=22 |lat_deg=62.42|lat_dir=N|lon_deg=37.00|lon_dir=E |position=left|label=''[[Vodlajärven kansallispuisto|Vodlajärven&nbsp;&nbsp;&nbsp; k.p.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]]''|label_size=65|link=Vodlajärven kansallispuisto}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Legenda park narodowy.svg<!--Luonnonsuojelualue-->|marksize=15 |lat_deg=66.27|lat_dir=N|lon_deg=30.33|lon_dir=E |position=left|label=''[[Paanajärven kansallispuisto|Paanajärven&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; k.p.&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;]]''|label_size=65|link=Paanajärven kansallispuisto}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Karjala|mark=Legenda park narodowy.svg<!--Luonnonsuojelualue-->|marksize=15 |lat_deg=64.99|lat_dir=N|lon_deg=30.07|lon_dir=E |position=top|label=''[[Kalevalan kansallispuisto|<br><br>Kalevalan k.p.]]''|label_size=65|link=Kalevalan kansallispuisto}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Pfeil oben.svg<!--Naapuri alue-->|marksize=13 |lat_deg=66.6|lat_dir=N|lon_deg=31.9|lon_dir=E |position=right|label=''[[Murmanskan aloveh|Murmanskan&nbsp;aloveh]]''|label_size=85|link=Murmanskan aloveh}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Pfeil rechts.svg|marksize=13 |lat_deg=63.4|lat_dir=N|lon_deg=37.2|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Arkangelin aloveh]]''|label_size=85|link=Arkangelin aloveh}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Pfeil rechts unten.svg|marksize=13 |lat_deg=61.1|lat_dir=N|lon_deg=36.7|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Vologdan aloveh]]''|label_size=85|link=Vologdan aloveh}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Pfeil unten.svg|marksize=13 |lat_deg=60.8|lat_dir=N|lon_deg=33.6|lon_dir=E |position=right|label=''[[Leningradan aloveh]]''|label_size=85|link=Leningradan aloveh}} <!-- --> {{Kartal sijaičendu~|Ven'an Federatsii Karjala|mark=Pfeil links.svg|marksize=13 |lat_deg=62.6|lat_dir=N|lon_deg=30.4|lon_dir=E |position=bottom|label=''[[Suomi]]''|label_size=85|link=Suomi}} }} {| class="wikitable sortable" |- style="font-size:85%" ! Linnu libo kohtu !! Nimi kirillizil kirjaimil, ven’akse !! Piiri !! style="text-align:right" | Eläjii (2010) |- |'''[[Petroskoi]]''' || Петрозаводск, ''Petrozavodsk'' || [[Petroskoi]] || align=right | 263&nbsp;540 |- |[[Kondupohju]] || Кондопога, ''Kondopoga'' || [[Kondupohjan piiri]] || align=right | 32&nbsp;978 |- |[[Segeža|Segežu]] || Сегежа, ''Segeža'' || [[Segežan piiri]] || align=right | 29&nbsp;660 |- |'''[[Kostamuš]]''' || Костомукша, ''Kostomukša'' || [[Kostamuksen linnupiiri]] || align=right | 28&nbsp;433 |- |[[Sortaval]] || Сортавала, ''Sortavala'' || [[Sortavalan piiri]] || align=right | 19&nbsp;215 |- |[[Karhumägi]] || Медвежьегорск, ''Medvežjegorsk'' || [[Karhumäin piiri]] || align=right | 15&nbsp;536 |- |[[Kemi]] || Кемь, ''Kem'' || [[Kemin piiri]] || align=right | 13&nbsp;061 |- |[[Pitkyrandu]] || Питкяранта, ''Pitkäranta''|| [[Pitkänrannan piiri]] || align=right | 11&nbsp;484 |- |[[Belomorsku]] || Беломорск, ''Belomorsk''|| [[Belomorskan piiri]] || align=right | 11&nbsp;217 |- |[[Suojärvi]] || Суоярви, ''Suojarvi'' || [[Suojärven piiri]] || align=right | 9&nbsp;763 |- |[[Puudogu]] || Пудож, ''Pudož'' || [[Puudogan piiri]] || align=right | 9&nbsp;698 |- |[[Anuksenlinnu]] || Олонец, ''Olonets'' || [[Anuksen kanzalline piiri]] || align=right | 9&nbsp;060 |- |[[Vojačču]] || Надвоицы, ''Nadvoitsy'' || [[Segežan piiri]] || align=right | 8&nbsp;380 |- |[[Lahdenpohju]] || Лахденпохья, ''Lahdenpohja'' ||[[Lahdenpohjan piiri]] || align=right | 7&nbsp;818 |- |[[Louhi (pos'olku)|Louhi]] || Лоухи, ''Louhi'' || [[Louhen piiri]] || align=right | 4&nbsp;778 |- |[[Pinduši]] || Пиндуши, ''Pinduši'' || [[Karhumäin piiri]] || align=right | 4&nbsp;599 |- |[[Kalevala (pos'olku)|Uhtua (Kalevala)]]||Калевала, ''Kalevala'' || [[Kalevalan kanzalline piiri]] || align=right | 4&nbsp;529 |- |[[Priäžy]]|| Пряжа, ''Prjaža'' || [[Priäžän kanzalline piiri]] || align=right | 3&nbsp;675 |- |[[Mujejärvi]] || Муезерский, ''Mujezerski'' || [[Mujehjärven piiri]] || align=right | 3&nbsp;328 |- |[[Värtsilä]] || Вяртсиля, ''Vjartsilja'' ||[[Sortavalan piiri]] || align=right | 3&nbsp;081 |- |[[Čuuppu]] || Чупа, ''Tšupa'' || [[Louhen piiri]] || align=right | 2&nbsp;923 |- |[[Helylä]] || Хелюля, ''Heljulja'' || [[Sortavalan piiri]] || align=right | 2&nbsp;793 |- |[[Poventsa]] || Повенец, ''Povenets'' || [[Karhumäin piiri]] || align=right | 2&nbsp;209 |- |[[Piäjärvi]] || Пяозёрский, ''Pjaozerski'' || [[Louhen piiri]] || align=right | 2&nbsp;099 |} == Kielet == Paiči [[Ven'an kieli|ven'an kieldy]] Karjalan tazavallas maltetah kanzallizii kielii, karjalazet – karjalan kieldy, vepsäläzet – vepsän kieldy, suomelazet – suomen kieldy. Sulakuun 20. päivy on Karjalan da vepsän kirjukielen päivy. Sinäpiän vuvvennu 1989 oli hyväksytty karjalan da vepsän kielen kirjaimikot latinalazel pohjal. Kanzallizii kielii opastetah päivykodilois, školis, opistolois, korgielois školis. Niilöil piäzöy ilmah kaunis- da tiedokirjalližuttu, lehtie da žurnualua, ollah ruadivo- da TV-uudizet da ohjelmat. Kielien tutkimuskeskuksennu on Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituuttu, Petroskoin valdivonyliopiston itämerensuomelazien kielien laitos. == Uskondo == Vuvvennu 2009 Karjalas on pandu kirjoile 194 uskondoyhtistysty. Uskovazet enimyölleh ollah Hristossah uskojat: pravosluavizet, l'uterilazet da katouliekat. Karjalan pravosluavizet kuulutah Karjalan mitropoulieh, kuduas on kaksi jeparhiedu: Petroskoin da Karjalan jeparhii, Kostamuksen da Kemin jeparhii. Karjal on vahnan uskon Pomoralazen kirikön histouriellizennu roindumuannu. Täl aigua vahnan uskon Pomoralazen kirikkö on pandu kirjoile vuvvennu 1997 Povenčas. == Valdivolline rakendeh == === Poliittine rakendeh === Karjalan tazavallan konstitucii on tazavallan peruszakonannu. Sen mugah Karjal on Ven'an Federacieh kuului tazavaldu, kudamas on tazavaldaine halličusmuodo. Karjalan tazavallan valduelimet ruatah Petroskois. === Zakonoinluajinduvaldu === [[Failu:Petrozavodsk_06-2017_img71_Karelian_Parliament_building.jpg|pienoiskuva|250x250px|Karjalan tazavallan zakonoinluajindukerähmön taloi [[Petroskoi|Petroskois]]]] Karjalan tazavallan zakonoinluajindukerähmö on alalleh toimii ezityselin da ainavo valdivovallan zakonoinluajinduelin. Vuvves 2016 sih kuuluu 36 deputuattua, kudamii vallitah viijekse vuottu tazavallan eläjät segavalličussistieman mugah: 18 deputuattua partieloin luvetteluloin mugah, 18 – yhten ezittäjän valličuskunnis yhtehizen yhtenarvozen da kohtinazen valličuoigevuksen perustehel peitosiänestyksen mugah. === Toimehpaniivaldu === Toimehpanii valdu kuuluu: * Karjalan tazavallan piämiehele – Karjalan tazavallan korgevin virgu, * Karjalan tazavallan halličuksele, kudamua johtau tazavallan piämies – alallizesti toimii korgevin toimehpaniivaldivovallan elin, * Toizile toimehpaniivallan elimile. Karjalan tazavallan piämiesty vallitah viijekse vuottu tazavallan eläjät yhtehizen yhtenarvozen da kohtinazen valličuoigevuksen perustehel peitosiänestyksen mugah. Yksi ristikanzu ei voi olla tazavallan piämiehen virras enämbiä kahtu kerdua peräkkäi. Täl aigua Karjalan tazavallan piämiehenny on Artur Parfenčikov. === Suudovaldu === Karjalan tazavallas suudovaldu kuuluu federualusuddile, Karjalan tazavallan Peruszakonallizele suvvole da Karjalan tazavallan rauhansuddile. === Poliittizet partiet === Vuvvennu 2010 Karjalan tazavallas oli Ven'an poliittizien partieloin seiččie ozastuo: Yhtenäine Ven'a -partien, Kommunistoin partien, Ven'an ižänmuansuvaiččijoin partien, Ven'an liberualu-demokruattizen partien, Jabloko-partien da Oigei dielo -partien ozastot. == Haldivollizet yksiköt == Karjalan tazavaldu on juattu 18 haldivollizeh yksikköh, sit on: * 2 linnukundua, * 16 piirii, niilöis on 21 linnukundua da 85 kyläkundua. * Karjalan tazavallas on 818 eländypaikkua, niilöin joukos: * 13 linnua, * 11 linnantiippastu pos’olkua, * 794 pos'olkua, kyliä da hieruu. == Talovus == Karjalas kehittyy metallurgii, hyödykaivadahizien louhindu, meččy- da puutevolližus, bumuaganvalmistustevolližus, mašinoinrakendamine. == Muatalovus == Karjalas ei olla ylen hyvät luondo- da ilmasto-olot muatalovuon kehittämizeh niškoi. Tazavallas kehitytäh moizet muatalovuon alat kui žiivatankazvatus (enimyölleh maidoh niškoi), torpankazvatus, kalansuandu. == Nähtävykset == Karjal on kuulužu matkailukohtu. Sen kaunis luondo, histourien da arhitektuuran mustomerkit vietäh omah puoleh rahvastu. Kuulužimat matkailukohtat ollah Kižin suari da sie ruadai Valdivolline histourii-arhitektuuran da etnogruafine Kiži-muzei, [[Valamoin manasteri]] [[Valamoi (suari)|Valamoin suarel]], [[Vienanmeren kallivopiirrokset|Karjalan kallivopiirrokset]], [[Ruskeala (mägipuusto)|Ruskeala-mägipuusto]], [[Kivačun koski]], [[Solovetskoi manasteri]] [[Vienanmeri|Vienanmerel]]. Kižin suarel olii pogostu vahnoin kirikkölöinke da taloloinke da kallivopiirrokset, kudamil igiä on 6 000 vuottu, ollah UNESCON:n kogo muailman perindön vardoittavinnu. Ymbäri vuvven ruadau Dvorčan kylän parandolu, kudai on Ven'an enzimäine kurortu, sen on perustettu vuvvennu 1719 [[Pedru I]] käskys. == Pruazniekat == Karjalan tazavallas paiči Ven'an Federacien valdivollizii pruazniekkoi, pietäh omiigi: [[8. kezäkuudu]] on [[Karjalan tazavallan päivy,]] kudamua pietäh vuvves 1999 algajen; [[30. syvyskuudu]] on Karjalan vihollizes piäständypäivy, kudamua pietäh vuvves 2009 algajen. ==Kaččuogi== * [[Karjalan linnoin da kylien luvettelo]] == Viittehet == {{Viittehet}} [[Kategourii:Muantiedo]] [[Kategourii:Karjal|*]] [[Kategourii:Ven'a]] [[Kategourii:Википедия:Избранные статьи]] [[Kategourii:Ven'an kanzallizet tazavallat]] c8xyr76jbai1744oo6tcwll6h6588pc 0 3145 53182 42251 2026-10-31T09:12:21Z Miro Tuomi 8600 53182 wikitext text/x-wiki [[Failu:Old_Petrozavodsk.jpg|pienoiskuva|300x300px|Kižankat-venehet [[Petroskoi|Petroskoin]] yhteiskunnallizel valgamol (1915 vuozi)]] '''Kižanku''' on venehen lajii, kuduadu puaksuh käytettih Karjalan suurimmilla järvillä XX vuozisuah sah. Oniegan niemimuan kylis da järven koillizen puolen Kižin suaril ammuzis aijospäi valmistettih venehet, kudamii kučuttih paikan nimen mugah kižankoikse. Venehien piduhus on kuvves yhdeksäh metrii, yhten libo kahten mačtanke. Mačtan korgevus on 3,5 metrissäh. Šprintovoin purjehen (vino nellikulmaine purjeh) korgevus on kolmeh metrissäh. Tavan mugah venehes on airoloin kolme puarua. Kahtel ezipuaral sovvettih, a taga-airoloil avvutettih da ohjattih venehty. Konzu ajetah loitokse purjehen al, pandih rul’an. Suuruon mugah veneheh voi syndyö 300 – 900 kg. Kižankan luajindah näh otettih pilatut libo viestetyt lavvat kuvves libo männys. Sammal libo tervupakl’u pandih lavvoin keskeh. Lavvat yhtistettih ravoitettuloil nuaglazil lädžötettylöin piäloinke. Nuaglazien azemes käytettih sežo hoikkii kuuzijuuriloi libo pajuhistu viččua, kudai pandih yhtistettylöin lavvoin piäliči da kiinitettih koivunuaglazel. Ku veneh olis kova, pandih viärät männyn oksat. Enne tervuamistu kižanku pandih vedeh da kačottih, ongo venehes ragoloi. Tämän kaččomizen jälles venehty tervattih hiilaval puuterval. Ruavos kižankat oldih 25-30 vuottu. == Käytetty literatuuru == * Наумов Ю. М. «Кижанка» — лодка Онежского озера. Исторический очерк о судоходстве и судостроении Кижских шхер. — Петрозаводск, 2011 == Viittuamizet == * [http://kizhi.karelia.ru/library/kizhskij-vestnik-vyipusk-13-sbornik-statej/1089.html Лодка-кижанка на сайте музея-заповедника «Кижи»] * [https://web.archive.org/web/20160304194723/http://gov.karelia.ru/Karelia/607/39.html «Кижанка»: от истории к современности] * [http://www.vodnyimir.ru/Lodka_kijanka.html Лодка-кижанка] * [https://web.archive.org/web/20140727221030/http://gov.karelia.ru/News/2005/06/0630_08.html Выставка «История Кижской волости»] 431dvaft23h4mf4zkik8ttrs2nakcow 53183 53182 2026-10-31T09:13:17Z Miro Tuomi 8600 53183 wikitext text/x-wiki [[Failu:Old_Petrozavodsk.jpg|pienoiskuva|300x300px|Kižankat-venehet [[Petroskoi|Petroskoin]] yhteiskunnallizel valgamol (1915 vuozi)]] '''Kižanku''' on venehen lajii, kuduadu puaksuh käytettih [[Karjal|Karjalan]] suurimmilla järvillä XX vuozisuah sah. Oniegan niemimuan kylis da järven koillizen puolen [[Kiži (suari)|Kižin suaril]] ammuzis aijospäi valmistettih venehet, kudamii kučuttih paikan nimen mugah kižankoikse. Venehien piduhus on kuvves yhdeksäh metrii, yhten libo kahten mačtanke. Mačtan korgevus on 3,5 metrissäh. Šprintovoin purjehen (vino nellikulmaine purjeh) korgevus on kolmeh metrissäh. Tavan mugah venehes on airoloin kolme puarua. Kahtel ezipuaral sovvettih, a taga-airoloil avvutettih da ohjattih venehty. Konzu ajetah loitokse purjehen al, pandih rul’an. Suuruon mugah veneheh voi syndyö 300 – 900 kg. Kižankan luajindah näh otettih pilatut libo viestetyt lavvat kuvves libo männys. Sammal libo tervupakl’u pandih lavvoin keskeh. Lavvat yhtistettih ravoitettuloil nuaglazil lädžötettylöin piäloinke. Nuaglazien azemes käytettih sežo hoikkii kuuzijuuriloi libo pajuhistu viččua, kudai pandih yhtistettylöin lavvoin piäliči da kiinitettih koivunuaglazel. Ku veneh olis kova, pandih viärät männyn oksat. Enne tervuamistu kižanku pandih vedeh da kačottih, ongo venehes ragoloi. Tämän kaččomizen jälles venehty tervattih hiilaval puuterval. Ruavos kižankat oldih 25-30 vuottu. == Käytetty literatuuru == * Наумов Ю. М. «Кижанка» — лодка Онежского озера. Исторический очерк о судоходстве и судостроении Кижских шхер. — Петрозаводск, 2011 == Viittuamizet == * [http://kizhi.karelia.ru/library/kizhskij-vestnik-vyipusk-13-sbornik-statej/1089.html Лодка-кижанка на сайте музея-заповедника «Кижи»] * [https://web.archive.org/web/20160304194723/http://gov.karelia.ru/Karelia/607/39.html «Кижанка»: от истории к современности] * [http://www.vodnyimir.ru/Lodka_kijanka.html Лодка-кижанка] * [https://web.archive.org/web/20140727221030/http://gov.karelia.ru/News/2005/06/0630_08.html Выставка «История Кижской волости»] sbyjipmvvwocn0drjroce0qiuivx13p 0 3224 53204 47198 2026-10-31T10:10:27Z Miro Tuomi 8600 53204 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Kägöisalmi''' ({{Lang-ru|Приозерск}}, {{K-fi|Käkisalmi}}, [[Ruočin kieli|ruoč]]. ''Kexholm'') on linnu [[Ven'a]]l, [[Leningruadan aloveh]]el. Se on [[Kägöisalmen piiri]]n keskus. == Nimitys == XVII- vuozisuan algussah Kägöisalmi oli Korelan keskus, da myöhembäh Korelan Vadjan viijenden keskus. XIV vuozisuas 1611 vuodessah linnu oli Korela-nimine. Vuozinnu 1580-1595 linnul oli Kexholm-nimitys. Vuonnu 1918 iččenäžyön suannuon [[Suomi|Suomen]] puolennu olluh linnu sai Käkisalmi-nimityksen. [[Talvivoinu|Talvivoinan]] jälles vuvvennu 1940 linnnu meni [[Nevvostoliitto|Nevvostoliitole]] da sen nimitys muutettih Kexholmakse. Vuozinnu 1941-1944 [[Toine muailmanvoinu|Suuren ižämualazen voinan]] aigah linnu oli Suomen vallas da sil oli Käkisalmi-nimitys. Vuon 1944 Moskovan välirauhan jälles linnu toizeh kerdah meni Nevvostoliitole. Vuonnu 1948 linnu sai Priozersk (ven. Приозерск )-nimityksen. == Histourii == A.N.Kirpičnikovan da myöhembi A.I. Saksan luajittuloin muinažuontiijollizien kaivamizien mugah voi luadie päätöksen sit, gu jo XII-vuozisuan aigua Korela-linnan kohtas oli karjalazien eländykohtu. Aigukirjoin da hroniekoin tiedoloin mugah, on tijettävy, gu vuvvennu 1295 Sigurd Loken komadas olijat ruoččilazet ritarit ryöstettih Vuoksan suus olijan mittuzenlienne lujitetun eländykohtan. Sigurd Loken oli [[Viipurin linnu|Viipurin linnan]] vaste luajitetus garnizonas. Ruoččilazen aigukirjas täl eländykohtal on Kexholm-nimitys, ven’alazes aigukirjas – Korela-nimi. Tämä eländykohtu oli yksi korelaheimon myöndy- da poliitiekkukeskuksis. Tänä vuonnugi Novgorodan rahvas suadih sen muan järilleh, ga vuvvennu 1310 Uzerva-Vuoksa joven randah nostettin uuzi linnu vahnan linnan sijah. XV-vuozisuan lopukse Korela oli [[Novgorod]]an tazavallan Vadjan viijenden pohjazen ozan (Korelan puolen) haldivollizennu keskuksennu (myöhembi – Korelan kunnan keskuksennu). Kundah kuului 7 haldivollistu pogostua, kudamis oli enämbi 300 eländykohtua. Vuvvennu 1568 tiedoloin mugah linnas oli 406 erilazien ristikanzoin taloidu. Oli nelli manasterii da yksi kirikkö. Sygyzyl vuvvennu 1580 Pontus Delagardin komandas olijat Ruočin sodamiehet suadih Korela-linnan. Ruoččilazien artilierien edusijan periä linnu terväzeh roih voitetukse. Linnah roih suuri tulipalo da linnu andavui. Korelan kundu meni Ruočin valdah. Ga jo vuvvennu 1595 Ven’an da Ruočin välil voinan jälles [[Täyzinän rauhu|Täyzinän rauhan]] mugah linnu meni Ven’an valdukunnale. Elokuus vuvvennu 1610 tuhukuuh sah vuvvennu 1611 Korela kesti Ruočin sodaväin kierduo, kudai oli Jakov Delagardin komandas. Vuvvennu 1617 luajitun Stolbovan rauhan mugah Korela kunnanke meni Ruočile. Vuvvenu 1634 algajen linnu oli Kexholman muan piälinnu Ruočin haldivos.[[Failu:The_Castle_of_Käkisalmi.jpg|pienoiskuva|alt=Kägöisalmi|Kägöisalmi|vasen]] 8. syvyskuudu vuon 1710 Pohjazen voinan aigua ven’alazet sodaväit suadih Kexholman linnan. Vuvvennu 1721 Pohjazen voinan lopukse Uvvenlinnan rauhan mugah Ruočči tunnusti Kexholman da Karjalan ozan liittämizen Ven’ale. Kexholm roih vojennoikse fortpostakse Piiterih lähetykses. Kexholm-linnu roih Kexholman muakunnan keskuksekse. Vuvvennu 1743 Kexholman muakundu liitettiih [[Viipuri]]n gubernieh, kudai oli juattu kunniksi, kudualoih kuului Kexholman kundugi. 23. talvukuudu vuon 1811 imperuatoru Aleksander I luadi käskyn, kuduan mugah Suomen gubernii, mih kuului Kexholman kundugi, meni Suomen Suuriruhtinaskunnale. Se tapahtui Gustavan Moritsen Armfeltan alguhpanon mugah. Kexholm tuli Suomen haldivoh. Suomen gubernii sai järilleh Viipurin gubernii-nimityksen.<br /> XIX-vuozisuan keskivälil konzu Vuoksa muutti oman piäsuun, Kexholman alovehes kalastus väheni da linnan vägilugu pieneni 1743 ristikanzua luvus vuvvennu 1840 1181 ristikanzus lugussah vuvvennu 1873. Sil aigua XIX-vuozisuan keskivälil linnas roitahes enzimäzet tevolližuslaitokset. Liigakuun vallankumovuksen jälles Ven’al Suuriruhtinakunnan parluamentu andoi iččenäžyön Suomele. 31. talvikuudu vuvvennu 1917 Rahvahien Komissuaroin Nevvosto tunnusti Suomen iččenäžyön. Rahvahienvälizen voinan aigua Kexholm ei tulluh ruskieloin valdah, sendäh gu sen kauti meni ruadotie. Ligakuus vuvennu 1920 [[Ven'an Sosialistine Federatiivine Nevvostotazavaldu|Ven'an Sosialistizen Federatiivizen Nevvostotazavallan]] da Suomen välil azui sobu. Nevvostoliiton da Suomen raja siirdyi vähäzen Kexholman suvipuoleh. Vuonnu 1931 algoi toimindan suuri sul’fiittu-sel’l’ulouzaine Waldhof-zavodu, kudai roih linnan kuulužakse tevolližuslaitoksekse. 1938-1939 vuozieh sah Kägoisalmen vägilugu oli kazvanuh 5000 ristikanzua enämbi. Talvivoinan jälles 12. kevätkuudu v.1940 kirjutetun rauhansobimuksen tuloksennu oli se, gu linnan sai Nevvostoliitto. Suuren ižämualazen voinan aigua 21. elokuudu vuonnu 1941 linnu tuli Suomen valdah. Linnu tuli järilleh Nevvostoliitole 24. syvyskuudu vuvvennu 1944. Kylmykuus vuon 1944 Karjalan kannaksen pohjazet alovehet, kuduat vuvvennu 1940 tuldih [[Karjalas-Suomelaine sosialistine nevvostotazavaldu|Karjalais-Suomelazele Sosialistizele Nevvostotazavaldale]], tuldih Leningruadan aloveheh. Ligakuus vuonnu 1948 Kexholm-linnu sai ven'akse Приозерск (Priozersk)-nimityksen. == Geogruafii == Linnu sijaiččou alovehen pohjazes puoles, Karjalan kannaksel. Se sijaiččou [[Vuoksa]]-joven pohjazen suuozan rannoil, Vuoksa-järven da [[Luadogu|Luadogan]] välis. Raudutieazemu on Piiteri-Hiitola-liiniel. Matku [[Piiteri]]h on 145 km. [[Kategourii:Ven'an linnat]] [[Kategourii:Karjal]] mumzg7jltw6n0j3g5bh9tphcoma718z 0 4063 53168 51084 2026-10-30T15:18:58Z Miro Tuomi 8600 53168 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 280px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: black; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; font-size: 88%; line-height: 1.5em; border-spacing: 3px; text-align: left;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.4em;" | Šipainiekku |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.2em 0;" | [[File:18-08-24-Karjalanpiirakka RRK6538.jpg|250px]] |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 90%; text-transform: uppercase; color: #54595d; border-top: 1px solid #a2a9b1; padding: 0.2em 0;" | Kanzalline syömine |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.2em 0 0.4em 0;" | [[Karjalazet|karjalaine]], vepsäläine, ven'alaine, suomelaine |- ! style="vertical-align: top; width: 40%; font-weight: bold; padding: 0.3em 0;" | Alguperämua | style="vertical-align: top; padding: 0.3em 0;" | [[Karjal]] |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 90%; text-transform: uppercase; color: #54595d; border-top: 1px solid #a2a9b1; padding: 0.2em 0;" | Einehet |- ! style="vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 0.3em 0;" | Piäinehet | style="vertical-align: top; padding: 0.3em 0;" | [[ruisjauho]], [[vezi]], [[suolu]], [[hapainmaido]], [[maido]], [[kannates]], syväin, voi. |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 90%; text-transform: uppercase; color: #54595d; border-top: 1px solid #a2a9b1; padding: 0.2em 0;" | Sugusyömizet |- ! style="vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 0.3em 0;" | Samanluaduzet | style="vertical-align: top; padding: 0.3em 0;" | šan'gat, perepečit |} '''Šipainiekku''' ([[Vienan murreh|vienankarjalakse]] ''kalitta'', [[Lyydin kieli|lyydikse]] ''kalitt'', [[Vepsän kieli|veps]]. ''kalitk'', [[Suomen kieli|suom]]. ''karjalanpiirakka'') on perindölline [[Karjalazet|karjalaine]], vepsäläine da suomelaine avvonaine ruispiirai, kudaman syväimekse pannah riissu-, brossu- libo ozrukuaššua, kartohkua libo talkunua. Šipainiekkua pastetah sežo pohjas-ven'alazet Arhangelin, Voulogdan da Leningruadan alovehel, [[Ven'an kieli|ven'an kieles]] piirual on ''kalitka''-nimi. [[Failu:Karjalanpiirakat.jpg|right|thumb|200px|Liperis pastetut šipainiekat.]] [[Failu:Sortavala_CafeRiviera_KarelianPasty_007_4762.jpg|right|thumb|200px|Šipainiekku ([[Sortaval]]).]] == Yleistiijot == [[Liygiläzet]] sanotah šipainiekkoi vie näppipiirualoikse. Näppipiirualoi — šipainiekkoi — tavan mugah pastettih pyhinpäivin libo pruazniekkoin. [[Karjalazet]] emändät luajittih pyöryžiä, piduliččua, nelli- libo kaheksakolkastu šipainiekkua. Ei pastettu šipainiekkoi, eigo ni [[Keitinpiirai|keitinpiirualoi]] [[Äijypäivy|Äijäksepäiväkse]], ei pyöritetty värtinästy sidä päiviä vaste. Piiraivärtinäine kai tavoiteltih peittiä loitomba, ku ei puuttus silmih, uskottih, ku puuttunou, sit kezäl maduo rubiet nägemäh. Šipainiekku kyzyy kaheksua, sanotah karjalazet. Se tarkoittau sidä, ku niilöin pastajes pidäy olla kaheksua luaduu ainehtu: jauho, vezi, hapainmaido, maido, suolu, kannates, voi da syväin. Enne šipainiekkoi pastettih rugehizes jauhos, nygöi ližätäh nižujauhuogi, piiruat sit roijah valgiembat da pehmiembät. [[Karjalazet]] syväimekse pandih ozru- da brossukuaššua, talkunua libo kartohkua. Kartohkoi šipainiekkoih niškoi keitettih kuorineh. Enne šipainiekkoi pastettih päčin pohjal, nygöi jo proutivoloil räkes päčis. == Pastandu == Maidoh, vedeh libo hapainmaidoh pannah näppine suolua da jauhuo, luajitah sagei tahtas. Tahtahas luajittih vual'ušku, se katkatah palazikse da täpytetäh jauhoh. Kuoret ajellah jogahine omah luaduh, liygiläzet luajitah piduliččoi kuorii. Piirualoi yhtistetäh kahten käin edusormil. Syväimen piäle pannah jiäčänke sevoitettuu kannatestu. Šipainiekat pastutah terväh. Päčispäi otettuu niilöi mollembis puolis voijellah sulatetul voil, voidu ei žiälöijä. == Suomen perindöt == [[Suomi|Suomes]] šipainiekkua pastettih enimyölleh [[Pohjas-Karjalan muakundu|Pohjas-Karjalan]] raja-alovehil. Jälles [[Toine muailmanvoinu|II muailman]] [[Toine muailmanvoinu|sodua]], konzu suuret joukot rahvastu oli siirretty [[Suomi|Suomen]] päivännouzupuolelpäi muijale [[Suomi|Suomeh]], piiruadu ruvettih pastamah muijalgi muas. [[Suomi]] on patentuinnuh šipainiekat [[Jevroupan unioni|Jevroupan liitos]] vuvvennu 2003. Sie registriiruitun receptan mugah šipainiekkoin tahtahas pidäy olla vähimyölleh 50 % ruisjauhuo. Syväimekse voibi panna vaiku riissuu, ozrua libo kartohkua, ga [[Suomi|Suomes]] on olemas receptua, kudamis syväimenny käytetäh morkouhkua, marjua libo brossua. Nengomil piirualoil Suomes tavan mugah on oma nimi. Rugehizii marjupiirualoi, kudamii pastetah [[Suomi|Suomen]] Kainus, sanotah rönttözikse. Puaksuh [[Suomi|Suomes]] eläjät syvväh šipainiekkoi munavoinke. == Mielenkiinittäjiä tieduo == * Karjalan tazavallas Sortavalan linnas vuvves 2014 algajen pietäh jogavuodistu Karjalazen šipainiekan festivualii. Sen programmah kuulutah muasteripajat, jarmanku, konsertu, erilazet kižat da kilvat lapsih da täyzi-igäzih niškoi. Jogahine festivualih tulluh voi oppie omii neroloi karjalazen piiruan pastandas. * Tverin alovehel vuvves 2015 algajen pietäh perindöllizekse roinnuttu kanzoinvälisty karjalazen piiruan Kalitka-nimisty festivualii. Festivualin programmu on monipuoline, tärgienny sit on karjalazen kul'tuuran ezile tuondu * Šipainiekkoin pastokilboi pietäh Suomes, ezimerkikse, Rääkkylän linnas. == Kirjalližus == * Народы Карелии: историко-этнографические очерки / Российская академия наук, Карельский научный центр, Институт языка, литературы и истории; редакционная коллегия: И. Ю. Винокурова (ответственный редактор) [и др.]. — Петрозаводск: Периодика, 2019. — 752 с. * Kuni jalgu kapsau, sini suu n'apsau (karjalankieline kalenduaru vuvvekse 2009). Petroskoi: Verso, 2008. * Кольчурина, С. Н. Вкусная Карелия: путевые заметки коми-пермячки о карельской кухне / Светлана Кольчурина; [переводчики: Н. Н. Антонова, М. А. Спицына; фотограф С. Ю. Тиятявяйнен]; Ассоциация этнокультурных центров и организаций по сохранению наследия "Эхо". — 2-е издание. — Петрозаводск: Кольчурина С. Н.: ЭХО, 2023. — 255 с.: ил. — Текст на русском и карельском языках. — <nowiki>ISBN 978-5-6043948-4-7</nowiki> * ''Sinitskoit Polina, Duarju da Il'l'u.'' Kalittu kyzyy kaheksua // Oma Mua. — 2017. — № 21. — С. 9. * ''Никольская Р.Ф.'' Калитки // Карельская кухня. — Петрозаводск: Карелия, 1989. — С. 84—86. — 175 с. {{DEFAULTSORT:Šipainiekku}} [[Kategourii:Syömizet]] [[Kategourii:Karjalan syömizet|Š]] dp19bi6f0qzoqwdxjiqaxkmgx4m8hp8 0 4913 53184 52819 2026-10-31T09:17:52Z Miro Tuomi 8600 53184 wikitext text/x-wiki [[File:El Greco 006.jpg|thumb|250px|alt=Stroičan Päivy|Sroičanpäivy]] '''Sroičanpäivy'''<ref>[http://elibrary.krc.karelia.ru/401/1/russko-karelskij_slovar.pdf Suuri Ven’akarjalaine sanakniigu], s. 355</ref> ({{K-ru|Троица}}) tulou pruaznuittavakse, konzu siirdyy 50 päiviä ÄijäsPäiväs, sidä vie sanotah Pätidesätniksakse. Kogo nedälii pietäh kallehennu,ku muale apostoloin piäle on heittynyh Pyhä Hengi. Duuhoin Päiväkse – sanotah sidä päiviä karjalazet. Duuhoin da PyhäHengien Päiviä pietäh kallehennu hristianskoinnu vuvven piäpruazniekannu. Stroičan Päivy – Viijeskymmenes Päivy jällel [[Äijypäivy|Äijiä Päiviä]]. Tradicioloi myö täl päiväl Pyhä Hengi heityi Apostoloin piäl. Pyhä Hengi ({{K-ru|Святой Дух}}) on pruazniekkupäivy da sidä pruaznuijah nedälin peräs. Enzimäine pruazniekan nimi tuli, konzu Pyhä Hengi heityi Apostoloin piäle, sen heile uskaldi Iisus Hristos, enne hänen nouzendua taivahah. Pyhän Hengen heityndy merkiččöy [[Sroičču|Jumalan Sroičču]]: <div style="background-color: #f8f9fa; border-left: 5px solid #eaecf0; padding: 10px 15px; margin: 10px 0; color: #202122; font-style: italic;"> Tuatto, Poigu da Pyhä Hengi. Ainos piemmö mielis tämänmostu malittuu: Pyhä Jumal, Pyhä Vägevy, Pyhä Kuolematoi armasta meidy. Kačo da Vardoiče meidy riähkähizii. </div> == Lähtehet == [[Kategourii:Hristianskoi usko|S]] [[Kategourii:Pravosluavizet pruazniekat|S]] nasvdpk5k2k7q6fxguiu6mfehpw4sfq 0 6958 53170 41836 2026-10-30T15:40:55Z Miro Tuomi 8600 tävvendys 53170 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu}} '''Mihail Evlampijevič Perhin''' ([[3. kezäkuudu|22. oraskuudu (3. kezäkuudu)]] [[1860]], [[Jallahti]], Aunuksen gubernii – [[10. syvyskuudu|28. elokuudu (10. syvyskuudu)]] [[1903]], [[Piiteri]], Ven’an valdukundu) oli ven’alaine kulduseppy, Faberže-firman piäneroniekku. == Eloskerdu == Mihail Perhin oli roinnuhes lyydiläzien obel'noloin muanruadajien pereheh Anuksen gubernien Petroskoin ujezdan Šuojun voulostin Okulovskois kyläs (nygöi se on Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Jallahten kylä). Hänen vahnembat oldih obel’noit muanruadajat Jevlampii Arsenjevič (1825—1877) da Anna Trefilovna (1821—1899), Jallahten prihodaspäi rodužin olluot pravosluavizet, venčaittihes vuvvennu 1846 Okulovskoin kylän Pyhän Miikulan kirikös. Mihail oli viijendenny seiččemes lapses perehes (kolme kuoli enne hänen roindua). Mihail Perhinan ristižänny oli Pyhän Miikulan kirikön djakkonu о. Matfei Počezerskii. Vuozinnu 1878—1879, tuatan kuoltuu, Mihail Jevlampijevič ajoi Piiterih, kus rubei opastumah linnan kuulužal kuldusepäl Vladimir Finnikoval. Häi oli Bolin-laitoksen ruadajannu, se oli Faberzen piälimäine konkurentu. Konzu Perhin täytti armiehotanduijät (21 vuottu), vuvvennu 1881 händy piästettih sluužbas armies, ku oli ainavo ruadokygyine perehes (Mihailan muamah oli leskenny da nuorimale vellele Nikolaile täydyi vaiku 15 vuottu). 24. pakkaskuudu vuvvennu 1884 työndi pakičuksen Piiterin Neroniekkoin nevvostoh  (ven.)olo., ku händy kirjutettas alallizekse Neroniekkoin nevvoston Hobjazen ozaston kulduazieloin neroniekakse. Vuvvennu 1884 häi nai 16-vuodizes Tatjana Vladimirovna Finnikovas, hänen opastajan tyttäres. Vuvvennu 1886 Mihail Jevlampijevič sai muasterin arvonimen, oigevuon omah merkih da händy kučui ruadoh Karl Faberže. Faberže-laitoksen kulduseppien ruadopajah. Vuvvennu 1888 Karl Faberžen avul Perhin sai Piiterin haldivoiččijan P’otr Gresseran luvan avata oma kuldusepän paja, kudamas tulien viijentostu vuvven aigah oli Faberže-taloin piäkuldusepänny. Allus Perhinan ruadopaja oli Piiteris Suurel Meriuuličal talois № 11, tulenduveriät oldih pihaspäi Kirpiččykujol, a vuvven 1901 oraskuus — Faberže-laitoksen uvves piätalois Suurel Meriuuličal talois № 24. Faberže-laitos hommai Perhinan ruadopajale tilavuksii, käzipiirroksii, kallehii metalloi da kivilöi, tarvittajes avai krediittöi da möi valmehii kuldusepän valmistehii. Ruadopajas Mihail Perhinan piäabuniekannu oli Henrik Vigström. Vuvvennu 1891 Perhinan ruadopajas ruadoi vähimyölleh 16 hengie. Vuvves 1891 Mihail Perhin oli 2. Gil’dien kauppumiehenny. Vuozien 1890 lopukse Perhinan ruadopajas ruadoi enämbi 50 hengie. Kaikkiedah Perhinan ruadopajas luajittih vähimyölleh 20 tuhattu kuldusepän valmistehtu. Ruadopajas luajittih čekannoloi da kaiverdettuloi kuldu- da hobjuluajilmuksii, kivikehyksii, luguzii kallehii kuldusepän luajilmuksii da lahjoi: kol’čii, ser’gazii, tabakierkoi, kiinittimii, lippahazii, portsiguaroi da muudu. Mihail Perhinan ruadopajas luajittih 28 imperuattoran Äijänpäivän jäiččiä, niilöin joukos oldih moizet nerotevot kui "Daanien dvorčat", "Rouzan avavumatoi halvaine", "Madonna Lilija", "Transsibirin ekspressu", "Vaskiračastai" da toizet, sego kai seiččie Äijänpäivän jäiččiä Kel’h-Bazanovien pereheh niškoi; Äijänpäivän jäičät "Rotšil’dovskoi", "Mal’boro", "Skandinuavielaine" da muut. Äijänpäivän jäičis puaksuh kuvastuttih Ven’an valdukunnan da tsuarin perehen mustotapahtumat. Vuvvennu 1897 Nikolai II venčahastundan enzimäzen vuvven mendyy Mihail Perhin luadi Venčahastundu-jäičän, kudai oli čomendettu kulduemalil päiväzen sugahien da lavrulehtien rešotkan da kaksipiähizien kotkien kuvienke. Sydämes oli karietan tarku koupii, sit karietas imperatricu Aleksandra F’odorovna ajoi venčahastundupidoh. Vuvvennu 1900 loppiettih Transsibirin raududorogan rakendamine. Se tärgei tapahtumu merkittih mielenkiinittävimäl tevoksel — Äijänpäivän lahjal "Transsibirin raududorogutaival" (enzimäzen sibirin junan tarku modeli paravouzu platinas almuazufuaroinke da rubinufonarinke da viijen kulduvagonazienke ikkunoinneh mägihrustalis da kirjutuksinneh: {{Lang-ru|«почтовый»}}, {{Lang-ru|«для дам»}}, {{Lang-ru|«для курящих»}}, jälgimäine vagon — {{Lang-ru|«церковь»}}). Jäiččiä ozuteltih Muailman ozuttelus Pariižas vuvvennu 1900. Vuvvennu 1902 Mihail Perhin luadi Gatčinan dvorču -jäičän. Se on juattu 12 ozah pienien tazazien helmien avul. Se on čomendettu kirjoil ruskielois bantois, vihandois lehtis, tiijon da taijon simvolois. Jäičän lahjannu oli Gatčinan dvorčan malli, se oli imperatrican Marija F’odorovnan suvaittavii rezidencieloi. Dvorču on luajittu nellivärihizes kullas kaikkien arhitektuurueričyksienke da Puavil I mustopaččahanke očas. Mihail Perhin luadi Äijänpäivän jäičät "Valgiet liiliet", "Neiskellozet", "Kodifialkat", "Imiččy". Kodifialkat-jäiččy on luajittu silies muzavanvihandas nefriitas. Si ymbäri ollah hoikkazet kiemurdelijat varret kukkazien da kodifialkoin avavumattomien halvazienke brilliantois, rubinois da kirjavas emalis. Jäičän lahjannu on syväimenmuodohine kehys. Valgiel mual on imperatrican Marija F’odorovnan briljantuvenzeli da 11 piendy Romanovien perehenhengien portriettua. Valgieloin liilielöin bukiettu oniksas briljantuhyödehienke on čuassujäičän piäs. Čuasut ollah zavodittavat, ga viizari on liikkumatoi, liikkuu vai emalivyöhyt riimalazien noumeroinke briljantas. Vuvvennu 1895 Perhin luadi triptih-obrazan pravosluavizen kirikön muvvos vizakoivus hobjan, izumruudoin, rubinoin, sapfiroin da žemčuganke, sen lahjoitettih piiteriläzet aristokruatat Nikolai II:le hänen enzimäzen tyttären — Suuren Ol’ga-kn’agin’an roindupäiväkse. Vuvvennu 1895 Perhinale annettih persounalline kunnivokanzalaine -arvonimi imperuattoran tilavuksien täytändäs. Samannu vuon pereh muutti Carskoje Seloh, kus Mihail Jevlampijevič osti alallizeh eländäh nähte puuhizen taloin. Mihail Perhinan jälgimäine ruado oli luajittu vuvvennu 1903: se oli jäiččy "Pedri Suuri", kudaman Perhin luadi Piiterin nostandan allun 200-vuozipäiväkse. Jäičän sydämes oli pieni kuulužan Fal'konen "Vaskiračastajan" repliekku kallivol sapfiiras. Vuozinnu 1896—1903 Mihail Jevlampijevič oli Jallahten zemstvon opiston valvojannu. Vuozinnu 1899—1900 andoi Jallahten Pyhän Miikulan kiriköle kallehet kullitetut hobjazet jumalansluužbuastiet da kuldulaudazen čekannoloin kirjoinke - Mihail Perhinan omahizien nimienke pominoičendah niškoi. Mihail Perhin kuoli 28. elokuudu vuvvennu 1903 selgy-ydimen suhotkah mielipuolizien bol’niččah. Händy pandih muah Novodevičjen kalmužimale Piiteris. Mihail Jevlampijevič jätti perindökse pajan da kai ruadobruajat omale enzimäzele abuniekale Henrik Vigströmäle. Akale da viijele lapsele häi jätti 25 tuhanzin rublin, Marija-sizärele — 500 rubl’ua. Ristinlapsile, opastujile, palkattuloile muasteriloile da ruadajile — suan rublin. == Pereh == * [[Failu:Perkhina_Tatyana.jpg|oikea|pienoiskuva|346x346px|Tatjana Vladimirovna Perhina]]Akkah — Tatjana Vladimirovna (neissugunimi Finikova), kuoli vuvvennu 1907 Carskoje Selos, on pandu muah Piiterin Novodevičjen kalmužimale, ei loitton ukon kalmas. * Tytär — Jevgenija (1884—1932), oli tostu kerdua naizis dvorjuanan sugupolveh kuulujas, juristas Badriašvili Georgii Jevsejevičas (1881—1961). Pereh muuti Piiterispäi Tiflisah vuvvennu 1917 da rubei elämäh Ovlevis, Badriašvilin sugukonnus. * Tytär — Aleksandra (17. sulakuudu vuvvennu 1896 — 26. ligakuudu vuvvennu 1979; miehele mendyy Bode-Bodei), lähti Nevvosto-Ven’alpäi iäre yhtes ukon štabs-kapituanan Jevgenii Jevgenjevič Bode-Bodeinke (1893—1974) vuozien 1920 allus, on pandu muah Serbien kalmužimale yhtes ukonke Kolmas, lähäl San-Franciskuo. * Tytär — Anna (1900—1942), kuoli Leningruadan blokuadan aigah. * Tytär — Zinaida, kuoli vuvvennu 1944 Bakus. * Poigah — Mihail (1894—1941). == Musto == Enzikerdua Mihail Perhinan kalman löydi da uvvessah pani sih kalmukiven XX vuozisuan lopus Karl Faberžen mustofondan tiedosekretari, kulduseppytaijon histourientutkii V. V. Skurlov  (ven.)olo. da Ven’an Luodehpuolen kulduseppien liiton piälikkö A. S. Gorin’a. === Palkindot === Vuvvennu 2009 Karl Faberžen mustofondu perusti palkindon — 150 vuottu Mihail Perhinal -arvomerkin, sil palkitah nygyaijan parahii kulduseppii. === Muzeit === Jallahten histourien muzeis on Mihaile Perhinale omistettu ozuttelu. === Paikannimistö === Petroskois kuldusepän nimen sai Perhinan uuličču. === Mustomerkit === Heinykuul vuvvennu 2022 Jallahten histourien muzein taloil avattih mustolaudu Mihail Perhinan mustokse. Tekstu siе on kirjutettu ven'an da karjalan kielel. 21. kylmykuudu vuvvennu 2022 Petroskois Voiton puustos (heittyjes German Titovan uuličalpäi Oniegujärven rannale) avattih Mihail Perhinan mustopačas. == Kirjalližus == * ''Скурлов В. В., Смородинова Г. Г.'' Фаберже и русские придворные ювелиры. — М., 1992 * Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД "ПетроПресс", 2009. С. 361—464 с.: ил., карт. <nowiki>ISBN 978-5-8430-0125-4</nowiki> (т. 2) * ''Кузнецова Л. К.'' Михаил Евлампиевич Перхин // Петербургские ювелиры XIX – начала XX в. Династии знаменитых мастеров императорской России. — Москва: Центрполиграф, 2017. — <nowiki>ISBN 978-5-227-07179-8</nowiki>. [[Kategourii:Ristikanzat|P]] [[Kategourii:Karjalan histourii|P]] [[Kategourii:Histouriellizet ristikanzat|P]] h0zjbdlqmbo1hywos614diz56cmi9mk 53174 53170 2026-10-30T18:20:55Z Onegaborg 144 /* Musto */ 53174 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu}} '''Mihail Evlampijevič Perhin''' ([[3. kezäkuudu|22. oraskuudu (3. kezäkuudu)]] [[1860]], [[Jallahti]], Aunuksen gubernii – [[10. syvyskuudu|28. elokuudu (10. syvyskuudu)]] [[1903]], [[Piiteri]], Ven’an valdukundu) oli ven’alaine kulduseppy, Faberže-firman piäneroniekku. == Eloskerdu == Mihail Perhin oli roinnuhes lyydiläzien obel'noloin muanruadajien pereheh Anuksen gubernien Petroskoin ujezdan Šuojun voulostin Okulovskois kyläs (nygöi se on Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Jallahten kylä). Hänen vahnembat oldih obel’noit muanruadajat Jevlampii Arsenjevič (1825—1877) da Anna Trefilovna (1821—1899), Jallahten prihodaspäi rodužin olluot pravosluavizet, venčaittihes vuvvennu 1846 Okulovskoin kylän Pyhän Miikulan kirikös. Mihail oli viijendenny seiččemes lapses perehes (kolme kuoli enne hänen roindua). Mihail Perhinan ristižänny oli Pyhän Miikulan kirikön djakkonu о. Matfei Počezerskii. Vuozinnu 1878—1879, tuatan kuoltuu, Mihail Jevlampijevič ajoi Piiterih, kus rubei opastumah linnan kuulužal kuldusepäl Vladimir Finnikoval. Häi oli Bolin-laitoksen ruadajannu, se oli Faberzen piälimäine konkurentu. Konzu Perhin täytti armiehotanduijät (21 vuottu), vuvvennu 1881 händy piästettih sluužbas armies, ku oli ainavo ruadokygyine perehes (Mihailan muamah oli leskenny da nuorimale vellele Nikolaile täydyi vaiku 15 vuottu). 24. pakkaskuudu vuvvennu 1884 työndi pakičuksen Piiterin Neroniekkoin nevvostoh  (ven.)olo., ku händy kirjutettas alallizekse Neroniekkoin nevvoston Hobjazen ozaston kulduazieloin neroniekakse. Vuvvennu 1884 häi nai 16-vuodizes Tatjana Vladimirovna Finnikovas, hänen opastajan tyttäres. Vuvvennu 1886 Mihail Jevlampijevič sai muasterin arvonimen, oigevuon omah merkih da händy kučui ruadoh Karl Faberže. Faberže-laitoksen kulduseppien ruadopajah. Vuvvennu 1888 Karl Faberžen avul Perhin sai Piiterin haldivoiččijan P’otr Gresseran luvan avata oma kuldusepän paja, kudamas tulien viijentostu vuvven aigah oli Faberže-taloin piäkuldusepänny. Allus Perhinan ruadopaja oli Piiteris Suurel Meriuuličal talois № 11, tulenduveriät oldih pihaspäi Kirpiččykujol, a vuvven 1901 oraskuus — Faberže-laitoksen uvves piätalois Suurel Meriuuličal talois № 24. Faberže-laitos hommai Perhinan ruadopajale tilavuksii, käzipiirroksii, kallehii metalloi da kivilöi, tarvittajes avai krediittöi da möi valmehii kuldusepän valmistehii. Ruadopajas Mihail Perhinan piäabuniekannu oli Henrik Vigström. Vuvvennu 1891 Perhinan ruadopajas ruadoi vähimyölleh 16 hengie. Vuvves 1891 Mihail Perhin oli 2. Gil’dien kauppumiehenny. Vuozien 1890 lopukse Perhinan ruadopajas ruadoi enämbi 50 hengie. Kaikkiedah Perhinan ruadopajas luajittih vähimyölleh 20 tuhattu kuldusepän valmistehtu. Ruadopajas luajittih čekannoloi da kaiverdettuloi kuldu- da hobjuluajilmuksii, kivikehyksii, luguzii kallehii kuldusepän luajilmuksii da lahjoi: kol’čii, ser’gazii, tabakierkoi, kiinittimii, lippahazii, portsiguaroi da muudu. Mihail Perhinan ruadopajas luajittih 28 imperuattoran Äijänpäivän jäiččiä, niilöin joukos oldih moizet nerotevot kui "Daanien dvorčat", "Rouzan avavumatoi halvaine", "Madonna Lilija", "Transsibirin ekspressu", "Vaskiračastai" da toizet, sego kai seiččie Äijänpäivän jäiččiä Kel’h-Bazanovien pereheh niškoi; Äijänpäivän jäičät "Rotšil’dovskoi", "Mal’boro", "Skandinuavielaine" da muut. Äijänpäivän jäičis puaksuh kuvastuttih Ven’an valdukunnan da tsuarin perehen mustotapahtumat. Vuvvennu 1897 Nikolai II venčahastundan enzimäzen vuvven mendyy Mihail Perhin luadi Venčahastundu-jäičän, kudai oli čomendettu kulduemalil päiväzen sugahien da lavrulehtien rešotkan da kaksipiähizien kotkien kuvienke. Sydämes oli karietan tarku koupii, sit karietas imperatricu Aleksandra F’odorovna ajoi venčahastundupidoh. Vuvvennu 1900 loppiettih Transsibirin raududorogan rakendamine. Se tärgei tapahtumu merkittih mielenkiinittävimäl tevoksel — Äijänpäivän lahjal "Transsibirin raududorogutaival" (enzimäzen sibirin junan tarku modeli paravouzu platinas almuazufuaroinke da rubinufonarinke da viijen kulduvagonazienke ikkunoinneh mägihrustalis da kirjutuksinneh: {{Lang-ru|«почтовый»}}, {{Lang-ru|«для дам»}}, {{Lang-ru|«для курящих»}}, jälgimäine vagon — {{Lang-ru|«церковь»}}). Jäiččiä ozuteltih Muailman ozuttelus Pariižas vuvvennu 1900. Vuvvennu 1902 Mihail Perhin luadi Gatčinan dvorču -jäičän. Se on juattu 12 ozah pienien tazazien helmien avul. Se on čomendettu kirjoil ruskielois bantois, vihandois lehtis, tiijon da taijon simvolois. Jäičän lahjannu oli Gatčinan dvorčan malli, se oli imperatrican Marija F’odorovnan suvaittavii rezidencieloi. Dvorču on luajittu nellivärihizes kullas kaikkien arhitektuurueričyksienke da Puavil I mustopaččahanke očas. Mihail Perhin luadi Äijänpäivän jäičät "Valgiet liiliet", "Neiskellozet", "Kodifialkat", "Imiččy". Kodifialkat-jäiččy on luajittu silies muzavanvihandas nefriitas. Si ymbäri ollah hoikkazet kiemurdelijat varret kukkazien da kodifialkoin avavumattomien halvazienke brilliantois, rubinois da kirjavas emalis. Jäičän lahjannu on syväimenmuodohine kehys. Valgiel mual on imperatrican Marija F’odorovnan briljantuvenzeli da 11 piendy Romanovien perehenhengien portriettua. Valgieloin liilielöin bukiettu oniksas briljantuhyödehienke on čuassujäičän piäs. Čuasut ollah zavodittavat, ga viizari on liikkumatoi, liikkuu vai emalivyöhyt riimalazien noumeroinke briljantas. Vuvvennu 1895 Perhin luadi triptih-obrazan pravosluavizen kirikön muvvos vizakoivus hobjan, izumruudoin, rubinoin, sapfiroin da žemčuganke, sen lahjoitettih piiteriläzet aristokruatat Nikolai II:le hänen enzimäzen tyttären — Suuren Ol’ga-kn’agin’an roindupäiväkse. Vuvvennu 1895 Perhinale annettih persounalline kunnivokanzalaine -arvonimi imperuattoran tilavuksien täytändäs. Samannu vuon pereh muutti Carskoje Seloh, kus Mihail Jevlampijevič osti alallizeh eländäh nähte puuhizen taloin. Mihail Perhinan jälgimäine ruado oli luajittu vuvvennu 1903: se oli jäiččy "Pedri Suuri", kudaman Perhin luadi Piiterin nostandan allun 200-vuozipäiväkse. Jäičän sydämes oli pieni kuulužan Fal'konen "Vaskiračastajan" repliekku kallivol sapfiiras. Vuozinnu 1896—1903 Mihail Jevlampijevič oli Jallahten zemstvon opiston valvojannu. Vuozinnu 1899—1900 andoi Jallahten Pyhän Miikulan kiriköle kallehet kullitetut hobjazet jumalansluužbuastiet da kuldulaudazen čekannoloin kirjoinke - Mihail Perhinan omahizien nimienke pominoičendah niškoi. Mihail Perhin kuoli 28. elokuudu vuvvennu 1903 selgy-ydimen suhotkah mielipuolizien bol’niččah. Händy pandih muah Novodevičjen kalmužimale Piiteris. Mihail Jevlampijevič jätti perindökse pajan da kai ruadobruajat omale enzimäzele abuniekale Henrik Vigströmäle. Akale da viijele lapsele häi jätti 25 tuhanzin rublin, Marija-sizärele — 500 rubl’ua. Ristinlapsile, opastujile, palkattuloile muasteriloile da ruadajile — suan rublin. == Pereh == * [[Failu:Perkhina_Tatyana.jpg|oikea|pienoiskuva|346x346px|Tatjana Vladimirovna Perhina]]Akkah — Tatjana Vladimirovna (neissugunimi Finikova), kuoli vuvvennu 1907 Carskoje Selos, on pandu muah Piiterin Novodevičjen kalmužimale, ei loitton ukon kalmas. * Tytär — Jevgenija (1884—1932), oli tostu kerdua naizis dvorjuanan sugupolveh kuulujas, juristas Badriašvili Georgii Jevsejevičas (1881—1961). Pereh muuti Piiterispäi Tiflisah vuvvennu 1917 da rubei elämäh Ovlevis, Badriašvilin sugukonnus. * Tytär — Aleksandra (17. sulakuudu vuvvennu 1896 — 26. ligakuudu vuvvennu 1979; miehele mendyy Bode-Bodei), lähti Nevvosto-Ven’alpäi iäre yhtes ukon štabs-kapituanan Jevgenii Jevgenjevič Bode-Bodeinke (1893—1974) vuozien 1920 allus, on pandu muah Serbien kalmužimale yhtes ukonke Kolmas, lähäl San-Franciskuo. * Tytär — Anna (1900—1942), kuoli Leningruadan blokuadan aigah. * Tytär — Zinaida, kuoli vuvvennu 1944 Bakus. * Poigah — Mihail (1894—1941). == Musto == Enzikerdua Mihail Perhinan kalman löydi da uvvessah pani sih kalmukiven XX vuozisuan lopus Karl Faberžen mustofondan tiedosekretari, kulduseppytaijon histourientutkii V. V. Skurlov da Ven’an Luodehpuolen kulduseppien liiton piälikkö A. S. Gorin’a. === Palkindot === Vuvvennu 2009 Karl Faberžen mustofondu perusti palkindon — 150 vuottu Mihail Perhinal -arvomerkin, sil palkitah nygyaijan parahii kulduseppii. === Muzeit === Jallahten histourien muzeis on Mihaile Perhinale omistettu ozuttelu. === Paikannimistö === Petroskois kuldusepän nimen sai Perhinan uuličču. === Mustomerkit === Heinykuul vuvvennu 2022 Jallahten histourien muzein taloil avattih mustolaudu Mihail Perhinan mustokse. Tekstu siе on kirjutettu ven'an da karjalan kielel. 21. kylmykuudu vuvvennu 2022 Petroskois Voiton puustos (heittyjes German Titovan uuličalpäi Oniegujärven rannale) avattih Mihail Perhinan mustopačas. Vuvves [[2023]] Jallahtes pietäh Tiedo-konferensii "Perhinan lugemizet". == Kirjalližus == * ''Скурлов В. В., Смородинова Г. Г.'' Фаберже и русские придворные ювелиры. — М., 1992 * Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД "ПетроПресс", 2009. С. 361—464 с.: ил., карт. <nowiki>ISBN 978-5-8430-0125-4</nowiki> (т. 2) * ''Кузнецова Л. К.'' Михаил Евлампиевич Перхин // Петербургские ювелиры XIX – начала XX в. Династии знаменитых мастеров императорской России. — Москва: Центрполиграф, 2017. — <nowiki>ISBN 978-5-227-07179-8</nowiki>. [[Kategourii:Ristikanzat|P]] [[Kategourii:Karjalan histourii|P]] [[Kategourii:Histouriellizet ristikanzat|P]] 3j1sv82d25vmxjp4fc4lqh4vkswggab 53175 53174 2026-10-30T18:27:38Z Onegaborg 144 53175 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu}} '''Mihail Evlampijevič Perhin''' ([[3. kezäkuudu|22. oraskuudu (3. kezäkuudu)]] [[1860]], [[Jallahti]], Aunuksen gubernii – [[10. syvyskuudu|28. elokuudu (10. syvyskuudu)]] [[1903]], [[Piiteri]], Ven’an valdukundu) oli ven’alaine kulduseppy, Faberže-firman piäneroniekku. == Eloskerdu == Mihail Perhin oli roinnuhes lyydiläzien obel'noloin muanruadajien pereheh Anuksen gubernien Petroskoin ujezdan Šuojun voulostin Okulovskois kyläs (nygöi se on Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Jallahten kylä). Hänen vahnembat oldih obel’noit muanruadajat Jevlampii Arsenjevič (1825—1877) da Anna Trefilovna (1821—1899), Jallahten prihodaspäi rodužin olluot pravosluavizet, venčaittihes vuvvennu 1846 Okulovskoin kylän Pyhän Miikulan kirikös. Mihail oli viijendenny seiččemes lapses perehes (kolme kuoli enne hänen roindua). Mihail Perhinan ristižänny oli Pyhän Miikulan kirikön djakkonu о. Matfei Počezerskii. Vuozinnu 1878—1879, tuatan kuoltuu, Mihail Jevlampijevič ajoi Piiterih, kus rubei opastumah linnan kuulužal kuldusepäl Vladimir Finnikoval. Häi oli Bolin-laitoksen ruadajannu, se oli Faberzen piälimäine konkurentu. Konzu Perhin täytti armiehotanduijät (21 vuottu), vuvvennu 1881 händy piästettih sluužbas armies, ku oli ainavo ruadokygyine perehes (Mihailan muamah oli leskenny da nuorimale vellele Nikolaile täydyi vaiku 15 vuottu). 24. pakkaskuudu vuvvennu 1884 työndi pakičuksen Piiterin Neroniekkoin nevvostoh  (ven.)olo., ku händy kirjutettas alallizekse Neroniekkoin nevvoston Hobjazen ozaston kulduazieloin neroniekakse. Vuvvennu 1884 häi nai 16-vuodizes Tatjana Vladimirovna Finnikovas, hänen opastajan tyttäres. Vuvvennu 1886 Mihail Jevlampijevič sai muasterin arvonimen, oigevuon omah merkih da händy kučui ruadoh Karl Faberže. Faberže-laitoksen kulduseppien ruadopajah. Vuvvennu 1888 Karl Faberžen avul Perhin sai Piiterin haldivoiččijan P’otr Gresseran luvan avata oma kuldusepän paja, kudamas tulien viijentostu vuvven aigah oli Faberže-taloin piäkuldusepänny. Allus Perhinan ruadopaja oli Piiteris Suurel Meriuuličal talois № 11, tulenduveriät oldih pihaspäi Kirpiččykujol, a vuvven 1901 oraskuus — Faberže-laitoksen uvves piätalois Suurel Meriuuličal talois № 24. Faberže-laitos hommai Perhinan ruadopajale tilavuksii, käzipiirroksii, kallehii metalloi da kivilöi, tarvittajes avai krediittöi da möi valmehii kuldusepän valmistehii. Ruadopajas Mihail Perhinan piäabuniekannu oli Henrik Vigström. Vuvvennu 1891 Perhinan ruadopajas ruadoi vähimyölleh 16 hengie. Vuvves 1891 Mihail Perhin oli 2. Gil’dien kauppumiehenny. Vuozien 1890 lopukse Perhinan ruadopajas ruadoi enämbi 50 hengie. Kaikkiedah Perhinan ruadopajas luajittih vähimyölleh 20 tuhattu kuldusepän valmistehtu. Ruadopajas luajittih čekannoloi da kaiverdettuloi kuldu- da hobjuluajilmuksii, kivikehyksii, luguzii kallehii kuldusepän luajilmuksii da lahjoi: kol’čii, ser’gazii, tabakierkoi, kiinittimii, lippahazii, portsiguaroi da muudu. Mihail Perhinan ruadopajas luajittih 28 imperuattoran Äijänpäivän jäiččiä, niilöin joukos oldih moizet nerotevot kui "Daanien dvorčat", "Rouzan avavumatoi halvaine", "Madonna Lilija", "Transsibirin ekspressu", "Vaskiračastai" da toizet, sego kai seiččie Äijänpäivän jäiččiä Kel’h-Bazanovien pereheh niškoi; Äijänpäivän jäičät "Rotšil’dovskoi", "Mal’boro", "Skandinuavielaine" da muut. Äijänpäivän jäičis puaksuh kuvastuttih Ven’an valdukunnan da tsuarin perehen mustotapahtumat. Vuvvennu 1897 Nikolai II venčahastundan enzimäzen vuvven mendyy Mihail Perhin luadi Venčahastundu-jäičän, kudai oli čomendettu kulduemalil päiväzen sugahien da lavrulehtien rešotkan da kaksipiähizien kotkien kuvienke. Sydämes oli karietan tarku koupii, sit karietas imperatricu Aleksandra F’odorovna ajoi venčahastundupidoh. Vuvvennu 1900 loppiettih Transsibirin raududorogan rakendamine. Se tärgei tapahtumu merkittih mielenkiinittävimäl tevoksel — Äijänpäivän lahjal "Transsibirin raududorogutaival" (enzimäzen sibirin junan tarku modeli paravouzu platinas almuazufuaroinke da rubinufonarinke da viijen kulduvagonazienke ikkunoinneh mägihrustalis da kirjutuksinneh: {{Lang-ru|«почтовый»}}, {{Lang-ru|«для дам»}}, {{Lang-ru|«для курящих»}}, jälgimäine vagon — {{Lang-ru|«церковь»}}). Jäiččiä ozuteltih Muailman ozuttelus Pariižas vuvvennu 1900. Vuvvennu 1902 Mihail Perhin luadi Gatčinan dvorču -jäičän. Se on juattu 12 ozah pienien tazazien helmien avul. Se on čomendettu kirjoil ruskielois bantois, vihandois lehtis, tiijon da taijon simvolois. Jäičän lahjannu oli Gatčinan dvorčan malli, se oli imperatrican Marija F’odorovnan suvaittavii rezidencieloi. Dvorču on luajittu nellivärihizes kullas kaikkien arhitektuurueričyksienke da Puavil I mustopaččahanke očas. Mihail Perhin luadi Äijänpäivän jäičät "Valgiet liiliet", "Neiskellozet", "Kodifialkat", "Imiččy". Kodifialkat-jäiččy on luajittu silies muzavanvihandas nefriitas. Si ymbäri ollah hoikkazet kiemurdelijat varret kukkazien da kodifialkoin avavumattomien halvazienke brilliantois, rubinois da kirjavas emalis. Jäičän lahjannu on syväimenmuodohine kehys. Valgiel mual on imperatrican Marija F’odorovnan briljantuvenzeli da 11 piendy Romanovien perehenhengien portriettua. Valgieloin liilielöin bukiettu oniksas briljantuhyödehienke on čuassujäičän piäs. Čuasut ollah zavodittavat, ga viizari on liikkumatoi, liikkuu vai emalivyöhyt riimalazien noumeroinke briljantas. Vuvvennu 1895 Perhin luadi triptih-obrazan pravosluavizen kirikön muvvos vizakoivus hobjan, izumruudoin, rubinoin, sapfiroin da žemčuganke, sen lahjoitettih piiteriläzet aristokruatat Nikolai II:le hänen enzimäzen tyttären — Suuren Ol’ga-kn’agin’an roindupäiväkse. Vuvvennu 1895 Perhinale annettih persounalline kunnivokanzalaine -arvonimi imperuattoran tilavuksien täytändäs. Samannu vuon pereh muutti Carskoje Seloh, kus Mihail Jevlampijevič osti alallizeh eländäh nähte puuhizen taloin. Mihail Perhinan jälgimäine ruado oli luajittu vuvvennu 1903: se oli jäiččy "Pedri Suuri", kudaman Perhin luadi Piiterin nostandan allun 200-vuozipäiväkse. Jäičän sydämes oli pieni kuulužan Fal'konen "Vaskiračastajan" repliekku kallivol sapfiiras. Vuozinnu 1896—1903 Mihail Jevlampijevič oli Jallahten zemstvon opiston valvojannu. Vuozinnu 1899—1900 andoi Jallahten Pyhän Miikulan kiriköle kallehet kullitetut hobjazet jumalansluužbuastiet da kuldulaudazen čekannoloin kirjoinke - Mihail Perhinan omahizien nimienke pominoičendah niškoi. Mihail Perhin kuoli 28. elokuudu vuvvennu 1903 selgy-ydimen suhotkah mielipuolizien bol’niččah. Händy pandih muah Novodevičjen kalmužimale Piiteris. Mihail Jevlampijevič jätti perindökse pajan da kai ruadobruajat omale enzimäzele abuniekale Henrik Vigströmäle. Akale da viijele lapsele häi jätti 25 tuhanzin rublin, Marija-sizärele — 500 rubl’ua. Ristinlapsile, opastujile, palkattuloile muasteriloile da ruadajile — suan rublin. == Pereh == * [[Failu:Perkhina_Tatyana.jpg|oikea|pienoiskuva|346x346px|Tatjana Vladimirovna Perhina]]Akkah — Tatjana Vladimirovna (neissugunimi Finikova), kuoli vuvvennu 1907 Carskoje Selos, on pandu muah Piiterin Novodevičjen kalmužimale, ei loitton ukon kalmas. * Tytär — Jevgenija (1884—1932), oli tostu kerdua naizis dvorjuanan sugupolveh kuulujas, juristas Badriašvili Georgii Jevsejevičas (1881—1961). Pereh muuti Piiterispäi Tiflisah vuvvennu 1917 da rubei elämäh Ovlevis, Badriašvilin sugukonnus. * Tytär — Aleksandra (17. sulakuudu vuvvennu 1896 — 26. ligakuudu vuvvennu 1979; miehele mendyy Bode-Bodei), lähti Nevvosto-Ven’alpäi iäre yhtes ukon štabs-kapituanan Jevgenii Jevgenjevič Bode-Bodeinke (1893—1974) vuozien 1920 allus, on pandu muah Serbien kalmužimale yhtes ukonke Kolmas, lähäl San-Franciskuo. * Tytär — Anna (1900—1942), kuoli Leningruadan blokuadan aigah. * Tytär — Zinaida, kuoli vuvvennu 1944 Bakus. * Poigah — Mihail (1894—1941). == Musto == Enzikerdua Mihail Perhinan kalman löydi da uvvessah pani sih kalmukiven XX vuozisuan lopus Karl Faberžen mustofondan tiedosekretari, kulduseppytaijon histourientutkii V. V. Skurlov da Ven’an Luodehpuolen kulduseppien liiton piälikkö A. S. Gorin’a. === Palkindot === Vuvvennu 2009 Karl Faberžen mustofondu perusti palkindon — 150 vuottu Mihail Perhinal -arvomerkin, sil palkitah nygyaijan parahii kulduseppii. === Muzeit === Jallahten histourien muzeis on Mihaile Perhinale omistettu ozuttelu. === Paikannimistö === Petroskois kuldusepän nimen sai Perhinan uuličču. === Mustomerkit === Heinykuul vuvvennu 2022 Jallahten histourien muzein taloil avattih mustolaudu Mihail Perhinan mustokse. Tekstu siе on kirjutettu ven'an da karjalan kielel. 21. kylmykuudu vuvvennu 2022 Petroskois Voiton puustos (heittyjes German Titovan uuličalpäi Oniegujärven rannale) avattih Mihail Perhinan mustopačas. Vuvves [[2023]] Jallahtes pietäh Tiedo-konferensii "Perhinan lugemizet".<ref>https://russianjeweller.ru/5/23/14868</ref> == Kirjalližus == * ''Скурлов В. В., Смородинова Г. Г.'' Фаберже и русские придворные ювелиры. — М., 1992 * Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД "ПетроПресс", 2009. С. 361—464 с.: ил., карт. <nowiki>ISBN 978-5-8430-0125-4</nowiki> (т. 2) * ''Кузнецова Л. К.'' Михаил Евлампиевич Перхин // Петербургские ювелиры XIX – начала XX в. Династии знаменитых мастеров императорской России. — Москва: Центрполиграф, 2017. — <nowiki>ISBN 978-5-227-07179-8</nowiki>. [[Kategourii:Ristikanzat|P]] [[Kategourii:Karjalan histourii|P]] [[Kategourii:Histouriellizet ristikanzat|P]] nh9fyp99qcoap427w8vdgzmricsnqx4 53176 53175 2026-10-30T18:29:22Z Onegaborg 144 53176 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu}} '''Mihail Evlampijevič Perhin''' ([[3. kezäkuudu|22. oraskuudu (3. kezäkuudu)]] [[1860]], [[Jallahti]], Aunuksen gubernii – [[10. syvyskuudu|28. elokuudu (10. syvyskuudu)]] [[1903]], [[Piiteri]], Ven’an valdukundu) oli ven’alaine kulduseppy, Faberže-firman piäneroniekku. == Eloskerdu == Mihail Perhin oli roinnuhes lyydiläzien obel'noloin muanruadajien pereheh Anuksen gubernien Petroskoin ujezdan Šuojun voulostin Okulovskois kyläs (nygöi se on Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Jallahten kylä). Hänen vahnembat oldih obel’noit muanruadajat Jevlampii Arsenjevič (1825—1877) da Anna Trefilovna (1821—1899), Jallahten prihodaspäi rodužin olluot pravosluavizet, venčaittihes vuvvennu 1846 Okulovskoin kylän Pyhän Miikulan kirikös. Mihail oli viijendenny seiččemes lapses perehes (kolme kuoli enne hänen roindua). Mihail Perhinan ristižänny oli Pyhän Miikulan kirikön djakkonu о. Matfei Počezerskii. Vuozinnu 1878—1879, tuatan kuoltuu, Mihail Jevlampijevič ajoi Piiterih, kus rubei opastumah linnan kuulužal kuldusepäl Vladimir Finnikoval. Häi oli Bolin-laitoksen ruadajannu, se oli Faberzen piälimäine konkurentu. Konzu Perhin täytti armiehotanduijät (21 vuottu), vuvvennu 1881 händy piästettih sluužbas armies, ku oli ainavo ruadokygyine perehes (Mihailan muamah oli leskenny da nuorimale vellele Nikolaile täydyi vaiku 15 vuottu). 24. pakkaskuudu vuvvennu 1884 työndi pakičuksen Piiterin Neroniekkoin nevvostoh  (ven.)olo., ku händy kirjutettas alallizekse Neroniekkoin nevvoston Hobjazen ozaston kulduazieloin neroniekakse. Vuvvennu 1884 häi nai 16-vuodizes Tatjana Vladimirovna Finnikovas, hänen opastajan tyttäres. Vuvvennu 1886 Mihail Jevlampijevič sai muasterin arvonimen, oigevuon omah merkih da händy kučui ruadoh Karl Faberže. Faberže-laitoksen kulduseppien ruadopajah. Vuvvennu 1888 Karl Faberžen avul Perhin sai Piiterin haldivoiččijan P’otr Gresseran luvan avata oma kuldusepän paja, kudamas tulien viijentostu vuvven aigah oli Faberže-taloin piäkuldusepänny. Allus Perhinan ruadopaja oli Piiteris Suurel Meriuuličal talois № 11, tulenduveriät oldih pihaspäi Kirpiččykujol, a vuvven 1901 oraskuus — Faberže-laitoksen uvves piätalois Suurel Meriuuličal talois № 24. Faberže-laitos hommai Perhinan ruadopajale tilavuksii, käzipiirroksii, kallehii metalloi da kivilöi, tarvittajes avai krediittöi da möi valmehii kuldusepän valmistehii. Ruadopajas Mihail Perhinan piäabuniekannu oli Henrik Vigström. Vuvvennu 1891 Perhinan ruadopajas ruadoi vähimyölleh 16 hengie. Vuvves 1891 Mihail Perhin oli 2. Gil’dien kauppumiehenny. Vuozien 1890 lopukse Perhinan ruadopajas ruadoi enämbi 50 hengie. Kaikkiedah Perhinan ruadopajas luajittih vähimyölleh 20 tuhattu kuldusepän valmistehtu. Ruadopajas luajittih čekannoloi da kaiverdettuloi kuldu- da hobjuluajilmuksii, kivikehyksii, luguzii kallehii kuldusepän luajilmuksii da lahjoi: kol’čii, ser’gazii, tabakierkoi, kiinittimii, lippahazii, portsiguaroi da muudu. Mihail Perhinan ruadopajas luajittih 28 imperuattoran Äijänpäivän jäiččiä, niilöin joukos oldih moizet nerotevot kui "Daanien dvorčat", "Rouzan avavumatoi halvaine", "Madonna Lilija", "Transsibirin ekspressu", "Vaskiračastai" da toizet, sego kai seiččie Äijänpäivän jäiččiä Kel’h-Bazanovien pereheh niškoi; Äijänpäivän jäičät "Rotšil’dovskoi", "Mal’boro", "Skandinuavielaine" da muut. Äijänpäivän jäičis puaksuh kuvastuttih Ven’an valdukunnan da tsuarin perehen mustotapahtumat. Vuvvennu 1897 Nikolai II venčahastundan enzimäzen vuvven mendyy Mihail Perhin luadi Venčahastundu-jäičän, kudai oli čomendettu kulduemalil päiväzen sugahien da lavrulehtien rešotkan da kaksipiähizien kotkien kuvienke. Sydämes oli karietan tarku koupii, sit karietas imperatricu Aleksandra F’odorovna ajoi venčahastundupidoh. Vuvvennu 1900 loppiettih Transsibirin raududorogan rakendamine. Se tärgei tapahtumu merkittih mielenkiinittävimäl tevoksel — Äijänpäivän lahjal "Transsibirin raududorogutaival" (enzimäzen sibirin junan tarku modeli paravouzu platinas almuazufuaroinke da rubinufonarinke da viijen kulduvagonazienke ikkunoinneh mägihrustalis da kirjutuksinneh: {{Lang-ru|«почтовый»}}, {{Lang-ru|«для дам»}}, {{Lang-ru|«для курящих»}}, jälgimäine vagon — {{Lang-ru|«церковь»}}). Jäiččiä ozuteltih Muailman ozuttelus Pariižas vuvvennu 1900. Vuvvennu 1902 Mihail Perhin luadi Gatčinan dvorču -jäičän. Se on juattu 12 ozah pienien tazazien helmien avul. Se on čomendettu kirjoil ruskielois bantois, vihandois lehtis, tiijon da taijon simvolois. Jäičän lahjannu oli Gatčinan dvorčan malli, se oli imperatrican Marija F’odorovnan suvaittavii rezidencieloi. Dvorču on luajittu nellivärihizes kullas kaikkien arhitektuurueričyksienke da Puavil I mustopaččahanke očas. Mihail Perhin luadi Äijänpäivän jäičät "Valgiet liiliet", "Neiskellozet", "Kodifialkat", "Imiččy". Kodifialkat-jäiččy on luajittu silies muzavanvihandas nefriitas. Si ymbäri ollah hoikkazet kiemurdelijat varret kukkazien da kodifialkoin avavumattomien halvazienke brilliantois, rubinois da kirjavas emalis. Jäičän lahjannu on syväimenmuodohine kehys. Valgiel mual on imperatrican Marija F’odorovnan briljantuvenzeli da 11 piendy Romanovien perehenhengien portriettua. Valgieloin liilielöin bukiettu oniksas briljantuhyödehienke on čuassujäičän piäs. Čuasut ollah zavodittavat, ga viizari on liikkumatoi, liikkuu vai emalivyöhyt riimalazien noumeroinke briljantas. Vuvvennu 1895 Perhin luadi triptih-obrazan pravosluavizen kirikön muvvos vizakoivus hobjan, izumruudoin, rubinoin, sapfiroin da žemčuganke, sen lahjoitettih piiteriläzet aristokruatat Nikolai II:le hänen enzimäzen tyttären — Suuren Ol’ga-kn’agin’an roindupäiväkse. Vuvvennu 1895 Perhinale annettih persounalline kunnivokanzalaine -arvonimi imperuattoran tilavuksien täytändäs. Samannu vuon pereh muutti Carskoje Seloh, kus Mihail Jevlampijevič osti alallizeh eländäh nähte puuhizen taloin. Mihail Perhinan jälgimäine ruado oli luajittu vuvvennu 1903: se oli jäiččy "Pedri Suuri", kudaman Perhin luadi Piiterin nostandan allun 200-vuozipäiväkse. Jäičän sydämes oli pieni kuulužan Fal'konen "Vaskiračastajan" repliekku kallivol sapfiiras. Vuozinnu 1896—1903 Mihail Jevlampijevič oli Jallahten zemstvon opiston valvojannu. Vuozinnu 1899—1900 andoi Jallahten Pyhän Miikulan kiriköle kallehet kullitetut hobjazet jumalansluužbuastiet da kuldulaudazen čekannoloin kirjoinke - Mihail Perhinan omahizien nimienke pominoičendah niškoi. Mihail Perhin kuoli 28. elokuudu vuvvennu 1903 selgy-ydimen suhotkah mielipuolizien bol’niččah. Händy pandih muah Novodevičjen kalmužimale Piiteris. Mihail Jevlampijevič jätti perindökse pajan da kai ruadobruajat omale enzimäzele abuniekale Henrik Vigströmäle. Akale da viijele lapsele häi jätti 25 tuhanzin rublin, Marija-sizärele — 500 rubl’ua. Ristinlapsile, opastujile, palkattuloile muasteriloile da ruadajile — suan rublin. == Pereh == * [[Failu:Perkhina_Tatyana.jpg|oikea|pienoiskuva|346x346px|Tatjana Vladimirovna Perhina]]Akkah — Tatjana Vladimirovna (neissugunimi Finikova), kuoli vuvvennu 1907 Carskoje Selos, on pandu muah Piiterin Novodevičjen kalmužimale, ei loitton ukon kalmas. * Tytär — Jevgenija (1884—1932), oli tostu kerdua naizis dvorjuanan sugupolveh kuulujas, juristas Badriašvili Georgii Jevsejevičas (1881—1961). Pereh muuti Piiterispäi Tiflisah vuvvennu 1917 da rubei elämäh Ovlevis, Badriašvilin sugukonnus. * Tytär — Aleksandra (17. sulakuudu vuvvennu 1896 — 26. ligakuudu vuvvennu 1979; miehele mendyy Bode-Bodei), lähti Nevvosto-Ven’alpäi iäre yhtes ukon štabs-kapituanan Jevgenii Jevgenjevič Bode-Bodeinke (1893—1974) vuozien 1920 allus, on pandu muah Serbien kalmužimale yhtes ukonke Kolmas, lähäl San-Franciskuo. * Tytär — Anna (1900—1942), kuoli Leningruadan blokuadan aigah. * Tytär — Zinaida, kuoli vuvvennu 1944 Bakus. * Poigah — Mihail (1894—1941). == Musto == Enzikerdua Mihail Perhinan kalman löydi da uvvessah pani sih kalmukiven XX vuozisuan lopus Karl Faberžen mustofondan tiedosekretari, kulduseppytaijon histourientutkii V. V. Skurlov da Ven’an Luodehpuolen kulduseppien liiton piälikkö A. S. Gorin’a. === Palkindot === Vuvvennu 2009 Karl Faberžen mustofondu perusti palkindon — 150 vuottu Mihail Perhinal -arvomerkin, sil palkitah nygyaijan parahii kulduseppii. === Muzeit === Jallahten histourien muzeis on Mihaile Perhinale omistettu ozuttelu. === Paikannimistö === Petroskois kuldusepän nimen sai Perhinan uuličču. === Mustomerkit === Heinykuul vuvvennu 2022 Jallahten histourien muzein taloil avattih mustolaudu Mihail Perhinan mustokse. Tekstu siе on kirjutettu ven'an da karjalan kielel. 21. kylmykuudu vuvvennu 2022 Petroskois Voiton puustos (heittyjes German Titovan uuličalpäi Oniegujärven rannale) avattih Mihail Perhinan mustopačas. Vuvves [[2023]] Jallahtes pietäh Tiedo-konferensii "Perhinan lugemizet".<ref>[https://russianjeweller.ru/5/23/14868|Первые «Перхинские чтения» прошли успешно ("Русский ювелир")]</ref> == Kirjalližus == * ''Скурлов В. В., Смородинова Г. Г.'' Фаберже и русские придворные ювелиры. — М., 1992 * Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД "ПетроПресс", 2009. С. 361—464 с.: ил., карт. <nowiki>ISBN 978-5-8430-0125-4</nowiki> (т. 2) * ''Кузнецова Л. К.'' Михаил Евлампиевич Перхин // Петербургские ювелиры XIX – начала XX в. Династии знаменитых мастеров императорской России. — Москва: Центрполиграф, 2017. — <nowiki>ISBN 978-5-227-07179-8</nowiki>. [[Kategourii:Ristikanzat|P]] [[Kategourii:Karjalan histourii|P]] [[Kategourii:Histouriellizet ristikanzat|P]] iyzt3nonw670mrwmz6xubo5rnusyl1b 53177 53176 2026-10-30T18:30:12Z Onegaborg 144 53177 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu}} '''Mihail Evlampijevič Perhin''' ([[3. kezäkuudu|22. oraskuudu (3. kezäkuudu)]] [[1860]], [[Jallahti]], Aunuksen gubernii – [[10. syvyskuudu|28. elokuudu (10. syvyskuudu)]] [[1903]], [[Piiteri]], Ven’an valdukundu) oli ven’alaine kulduseppy, Faberže-firman piäneroniekku. == Eloskerdu == Mihail Perhin oli roinnuhes lyydiläzien obel'noloin muanruadajien pereheh Anuksen gubernien Petroskoin ujezdan Šuojun voulostin Okulovskois kyläs (nygöi se on Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Jallahten kylä). Hänen vahnembat oldih obel’noit muanruadajat Jevlampii Arsenjevič (1825—1877) da Anna Trefilovna (1821—1899), Jallahten prihodaspäi rodužin olluot pravosluavizet, venčaittihes vuvvennu 1846 Okulovskoin kylän Pyhän Miikulan kirikös. Mihail oli viijendenny seiččemes lapses perehes (kolme kuoli enne hänen roindua). Mihail Perhinan ristižänny oli Pyhän Miikulan kirikön djakkonu о. Matfei Počezerskii. Vuozinnu 1878—1879, tuatan kuoltuu, Mihail Jevlampijevič ajoi Piiterih, kus rubei opastumah linnan kuulužal kuldusepäl Vladimir Finnikoval. Häi oli Bolin-laitoksen ruadajannu, se oli Faberzen piälimäine konkurentu. Konzu Perhin täytti armiehotanduijät (21 vuottu), vuvvennu 1881 händy piästettih sluužbas armies, ku oli ainavo ruadokygyine perehes (Mihailan muamah oli leskenny da nuorimale vellele Nikolaile täydyi vaiku 15 vuottu). 24. pakkaskuudu vuvvennu 1884 työndi pakičuksen Piiterin Neroniekkoin nevvostoh  (ven.)olo., ku händy kirjutettas alallizekse Neroniekkoin nevvoston Hobjazen ozaston kulduazieloin neroniekakse. Vuvvennu 1884 häi nai 16-vuodizes Tatjana Vladimirovna Finnikovas, hänen opastajan tyttäres. Vuvvennu 1886 Mihail Jevlampijevič sai muasterin arvonimen, oigevuon omah merkih da händy kučui ruadoh Karl Faberže. Faberže-laitoksen kulduseppien ruadopajah. Vuvvennu 1888 Karl Faberžen avul Perhin sai Piiterin haldivoiččijan P’otr Gresseran luvan avata oma kuldusepän paja, kudamas tulien viijentostu vuvven aigah oli Faberže-taloin piäkuldusepänny. Allus Perhinan ruadopaja oli Piiteris Suurel Meriuuličal talois № 11, tulenduveriät oldih pihaspäi Kirpiččykujol, a vuvven 1901 oraskuus — Faberže-laitoksen uvves piätalois Suurel Meriuuličal talois № 24. Faberže-laitos hommai Perhinan ruadopajale tilavuksii, käzipiirroksii, kallehii metalloi da kivilöi, tarvittajes avai krediittöi da möi valmehii kuldusepän valmistehii. Ruadopajas Mihail Perhinan piäabuniekannu oli Henrik Vigström. Vuvvennu 1891 Perhinan ruadopajas ruadoi vähimyölleh 16 hengie. Vuvves 1891 Mihail Perhin oli 2. Gil’dien kauppumiehenny. Vuozien 1890 lopukse Perhinan ruadopajas ruadoi enämbi 50 hengie. Kaikkiedah Perhinan ruadopajas luajittih vähimyölleh 20 tuhattu kuldusepän valmistehtu. Ruadopajas luajittih čekannoloi da kaiverdettuloi kuldu- da hobjuluajilmuksii, kivikehyksii, luguzii kallehii kuldusepän luajilmuksii da lahjoi: kol’čii, ser’gazii, tabakierkoi, kiinittimii, lippahazii, portsiguaroi da muudu. Mihail Perhinan ruadopajas luajittih 28 imperuattoran Äijänpäivän jäiččiä, niilöin joukos oldih moizet nerotevot kui "Daanien dvorčat", "Rouzan avavumatoi halvaine", "Madonna Lilija", "Transsibirin ekspressu", "Vaskiračastai" da toizet, sego kai seiččie Äijänpäivän jäiččiä Kel’h-Bazanovien pereheh niškoi; Äijänpäivän jäičät "Rotšil’dovskoi", "Mal’boro", "Skandinuavielaine" da muut. Äijänpäivän jäičis puaksuh kuvastuttih Ven’an valdukunnan da tsuarin perehen mustotapahtumat. Vuvvennu 1897 Nikolai II venčahastundan enzimäzen vuvven mendyy Mihail Perhin luadi Venčahastundu-jäičän, kudai oli čomendettu kulduemalil päiväzen sugahien da lavrulehtien rešotkan da kaksipiähizien kotkien kuvienke. Sydämes oli karietan tarku koupii, sit karietas imperatricu Aleksandra F’odorovna ajoi venčahastundupidoh. Vuvvennu 1900 loppiettih Transsibirin raududorogan rakendamine. Se tärgei tapahtumu merkittih mielenkiinittävimäl tevoksel — Äijänpäivän lahjal "Transsibirin raududorogutaival" (enzimäzen sibirin junan tarku modeli paravouzu platinas almuazufuaroinke da rubinufonarinke da viijen kulduvagonazienke ikkunoinneh mägihrustalis da kirjutuksinneh: {{Lang-ru|«почтовый»}}, {{Lang-ru|«для дам»}}, {{Lang-ru|«для курящих»}}, jälgimäine vagon — {{Lang-ru|«церковь»}}). Jäiččiä ozuteltih Muailman ozuttelus Pariižas vuvvennu 1900. Vuvvennu 1902 Mihail Perhin luadi Gatčinan dvorču -jäičän. Se on juattu 12 ozah pienien tazazien helmien avul. Se on čomendettu kirjoil ruskielois bantois, vihandois lehtis, tiijon da taijon simvolois. Jäičän lahjannu oli Gatčinan dvorčan malli, se oli imperatrican Marija F’odorovnan suvaittavii rezidencieloi. Dvorču on luajittu nellivärihizes kullas kaikkien arhitektuurueričyksienke da Puavil I mustopaččahanke očas. Mihail Perhin luadi Äijänpäivän jäičät "Valgiet liiliet", "Neiskellozet", "Kodifialkat", "Imiččy". Kodifialkat-jäiččy on luajittu silies muzavanvihandas nefriitas. Si ymbäri ollah hoikkazet kiemurdelijat varret kukkazien da kodifialkoin avavumattomien halvazienke brilliantois, rubinois da kirjavas emalis. Jäičän lahjannu on syväimenmuodohine kehys. Valgiel mual on imperatrican Marija F’odorovnan briljantuvenzeli da 11 piendy Romanovien perehenhengien portriettua. Valgieloin liilielöin bukiettu oniksas briljantuhyödehienke on čuassujäičän piäs. Čuasut ollah zavodittavat, ga viizari on liikkumatoi, liikkuu vai emalivyöhyt riimalazien noumeroinke briljantas. Vuvvennu 1895 Perhin luadi triptih-obrazan pravosluavizen kirikön muvvos vizakoivus hobjan, izumruudoin, rubinoin, sapfiroin da žemčuganke, sen lahjoitettih piiteriläzet aristokruatat Nikolai II:le hänen enzimäzen tyttären — Suuren Ol’ga-kn’agin’an roindupäiväkse. Vuvvennu 1895 Perhinale annettih persounalline kunnivokanzalaine -arvonimi imperuattoran tilavuksien täytändäs. Samannu vuon pereh muutti Carskoje Seloh, kus Mihail Jevlampijevič osti alallizeh eländäh nähte puuhizen taloin. Mihail Perhinan jälgimäine ruado oli luajittu vuvvennu 1903: se oli jäiččy "Pedri Suuri", kudaman Perhin luadi Piiterin nostandan allun 200-vuozipäiväkse. Jäičän sydämes oli pieni kuulužan Fal'konen "Vaskiračastajan" repliekku kallivol sapfiiras. Vuozinnu 1896—1903 Mihail Jevlampijevič oli Jallahten zemstvon opiston valvojannu. Vuozinnu 1899—1900 andoi Jallahten Pyhän Miikulan kiriköle kallehet kullitetut hobjazet jumalansluužbuastiet da kuldulaudazen čekannoloin kirjoinke - Mihail Perhinan omahizien nimienke pominoičendah niškoi. Mihail Perhin kuoli 28. elokuudu vuvvennu 1903 selgy-ydimen suhotkah mielipuolizien bol’niččah. Händy pandih muah Novodevičjen kalmužimale Piiteris. Mihail Jevlampijevič jätti perindökse pajan da kai ruadobruajat omale enzimäzele abuniekale Henrik Vigströmäle. Akale da viijele lapsele häi jätti 25 tuhanzin rublin, Marija-sizärele — 500 rubl’ua. Ristinlapsile, opastujile, palkattuloile muasteriloile da ruadajile — suan rublin. == Pereh == * [[Failu:Perkhina_Tatyana.jpg|oikea|pienoiskuva|346x346px|Tatjana Vladimirovna Perhina]]Akkah — Tatjana Vladimirovna (neissugunimi Finikova), kuoli vuvvennu 1907 Carskoje Selos, on pandu muah Piiterin Novodevičjen kalmužimale, ei loitton ukon kalmas. * Tytär — Jevgenija (1884—1932), oli tostu kerdua naizis dvorjuanan sugupolveh kuulujas, juristas Badriašvili Georgii Jevsejevičas (1881—1961). Pereh muuti Piiterispäi Tiflisah vuvvennu 1917 da rubei elämäh Ovlevis, Badriašvilin sugukonnus. * Tytär — Aleksandra (17. sulakuudu vuvvennu 1896 — 26. ligakuudu vuvvennu 1979; miehele mendyy Bode-Bodei), lähti Nevvosto-Ven’alpäi iäre yhtes ukon štabs-kapituanan Jevgenii Jevgenjevič Bode-Bodeinke (1893—1974) vuozien 1920 allus, on pandu muah Serbien kalmužimale yhtes ukonke Kolmas, lähäl San-Franciskuo. * Tytär — Anna (1900—1942), kuoli Leningruadan blokuadan aigah. * Tytär — Zinaida, kuoli vuvvennu 1944 Bakus. * Poigah — Mihail (1894—1941). == Musto == Enzikerdua Mihail Perhinan kalman löydi da uvvessah pani sih kalmukiven XX vuozisuan lopus Karl Faberžen mustofondan tiedosekretari, kulduseppytaijon histourientutkii V. V. Skurlov da Ven’an Luodehpuolen kulduseppien liiton piälikkö A. S. Gorin’a. === Palkindot === Vuvvennu 2009 Karl Faberžen mustofondu perusti palkindon — 150 vuottu Mihail Perhinal -arvomerkin, sil palkitah nygyaijan parahii kulduseppii. === Muzeit === Jallahten histourien muzeis on Mihaile Perhinale omistettu ozuttelu. === Paikannimistö === Petroskois kuldusepän nimen sai Perhinan uuličču. === Mustomerkit === Heinykuul vuvvennu 2022 Jallahten histourien muzein taloil avattih mustolaudu Mihail Perhinan mustokse. Tekstu siе on kirjutettu ven'an da karjalan kielel. 21. kylmykuudu vuvvennu 2022 Petroskois Voiton puustos (heittyjes German Titovan uuličalpäi Oniegujärven rannale) avattih Mihail Perhinan mustopačas. Vuvves [[2023]] Jallahtes pietäh Tiedo-konferensii "Perhinan lugemizet".<ref>[https://russianjeweller.ru/5/23/14868| Первые «Перхинские чтения» прошли успешно ("Русский ювелир")]</ref> == Kirjalližus == * ''Скурлов В. В., Смородинова Г. Г.'' Фаберже и русские придворные ювелиры. — М., 1992 * Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД "ПетроПресс", 2009. С. 361—464 с.: ил., карт. <nowiki>ISBN 978-5-8430-0125-4</nowiki> (т. 2) * ''Кузнецова Л. К.'' Михаил Евлампиевич Перхин // Петербургские ювелиры XIX – начала XX в. Династии знаменитых мастеров императорской России. — Москва: Центрполиграф, 2017. — <nowiki>ISBN 978-5-227-07179-8</nowiki>. [[Kategourii:Ristikanzat|P]] [[Kategourii:Karjalan histourii|P]] [[Kategourii:Histouriellizet ristikanzat|P]] avpzkyv1afqd9h8i1lv6e36abvp1ah6 53201 53177 2026-10-31T10:04:02Z Onegaborg 144 53201 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu}} '''Mihail Evlampijevič Perhin''' ([[3. kezäkuudu|22. oraskuudu (3. kezäkuudu)]] [[1860]], [[Jallahti]], Aunuksen gubernii – [[10. syvyskuudu|28. elokuudu (10. syvyskuudu)]] [[1903]], [[Piiteri]], Ven’an valdukundu) oli ven’alaine kulduseppy, Faberže-firman piäneroniekku. == Eloskerdu == Mihail Perhin oli roinnuhes lyydiläzien obel'noloin muanruadajien pereheh Anuksen gubernien Petroskoin ujezdan Šuojun voulostin Okulovskois kyläs (nygöi se on Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Jallahten kylä). Hänen vahnembat oldih obel’noit muanruadajat Jevlampii Arsenjevič (1825—1877) da Anna Trefilovna (1821—1899), Jallahten prihodaspäi rodužin olluot pravosluavizet, venčaittihes vuvvennu 1846 Okulovskoin kylän Pyhän Miikulan kirikös. Mihail oli viijendenny seiččemes lapses perehes (kolme kuoli enne hänen roindua). Mihail Perhinan ristižänny oli Pyhän Miikulan kirikön djakkonu о. Matfei Počezerskii. Vuozinnu 1878—1879, tuatan kuoltuu, Mihail Jevlampijevič ajoi Piiterih, kus rubei opastumah linnan kuulužal kuldusepäl Vladimir Finnikoval. Häi oli Bolin-laitoksen ruadajannu, se oli Faberzen piälimäine konkurentu. Konzu Perhin täytti armiehotanduijät (21 vuottu), vuvvennu 1881 händy piästettih sluužbas armies, ku oli ainavo ruadokygyine perehes (Mihailan muamah oli leskenny da nuorimale vellele Nikolaile täydyi vaiku 15 vuottu). 24. pakkaskuudu vuvvennu 1884 työndi pakičuksen Piiterin Neroniekkoin nevvostoh  (ven.)olo., ku händy kirjutettas alallizekse Neroniekkoin nevvoston Hobjazen ozaston kulduazieloin neroniekakse. Vuvvennu 1884 häi nai 16-vuodizes Tatjana Vladimirovna Finnikovas, hänen opastajan tyttäres. Vuvvennu 1886 Mihail Jevlampijevič sai muasterin arvonimen, oigevuon omah merkih da händy kučui ruadoh Karl Faberže. Faberže-laitoksen kulduseppien ruadopajah. Vuvvennu 1888 Karl Faberžen avul Perhin sai Piiterin haldivoiččijan P’otr Gresseran luvan avata oma kuldusepän paja, kudamas tulien viijentostu vuvven aigah oli Faberže-taloin piäkuldusepänny. Allus Perhinan ruadopaja oli Piiteris Suurel Meriuuličal talois № 11, tulenduveriät oldih pihaspäi Kirpiččykujol, a vuvven 1901 oraskuus — Faberže-laitoksen uvves piätalois Suurel Meriuuličal talois № 24. Faberže-laitos hommai Perhinan ruadopajale tilavuksii, käzipiirroksii, kallehii metalloi da kivilöi, tarvittajes avai krediittöi da möi valmehii kuldusepän valmistehii. Ruadopajas Mihail Perhinan piäabuniekannu oli Henrik Vigström. Vuvvennu 1891 Perhinan ruadopajas ruadoi vähimyölleh 16 hengie. Vuvves 1891 Mihail Perhin oli 2. Gil’dien kauppumiehenny. Vuozien 1890 lopukse Perhinan ruadopajas ruadoi enämbi 50 hengie. Kaikkiedah Perhinan ruadopajas luajittih vähimyölleh 20 tuhattu kuldusepän valmistehtu. Ruadopajas luajittih čekannoloi da kaiverdettuloi kuldu- da hobjuluajilmuksii, kivikehyksii, luguzii kallehii kuldusepän luajilmuksii da lahjoi: kol’čii, ser’gazii, tabakierkoi, kiinittimii, lippahazii, portsiguaroi da muudu. Mihail Perhinan ruadopajas luajittih 28 imperuattoran Äijänpäivän jäiččiä, niilöin joukos oldih moizet nerotevot kui "Daanien dvorčat", "Rouzan avavumatoi halvaine", "Madonna Lilija", "Transsibirin ekspressu", "Vaskiračastai" da toizet, sego kai seiččie Äijänpäivän jäiččiä Kel’h-Bazanovien pereheh niškoi; Äijänpäivän jäičät "Rotšil’dovskoi", "Mal’boro", "Skandinuavielaine" da muut. Äijänpäivän jäičis puaksuh kuvastuttih Ven’an valdukunnan da tsuarin perehen mustotapahtumat. Vuvvennu 1897 Nikolai II venčahastundan enzimäzen vuvven mendyy Mihail Perhin luadi Venčahastundu-jäičän, kudai oli čomendettu kulduemalil päiväzen sugahien da lavrulehtien rešotkan da kaksipiähizien kotkien kuvienke. Sydämes oli karietan tarku koupii, sit karietas imperatricu Aleksandra F’odorovna ajoi venčahastundupidoh. Vuvvennu 1900 loppiettih Transsibirin raududorogan rakendamine. Se tärgei tapahtumu merkittih mielenkiinittävimäl tevoksel — Äijänpäivän lahjal "Transsibirin raududorogutaival" (enzimäzen sibirin junan tarku modeli paravouzu platinas almuazufuaroinke da rubinufonarinke da viijen kulduvagonazienke ikkunoinneh mägihrustalis da kirjutuksinneh: {{Lang-ru|«почтовый»}}, {{Lang-ru|«для дам»}}, {{Lang-ru|«для курящих»}}, jälgimäine vagon — {{Lang-ru|«церковь»}}). Jäiččiä ozuteltih Muailman ozuttelus Pariižas vuvvennu 1900. Vuvvennu 1902 Mihail Perhin luadi Gatčinan dvorču -jäičän. Se on juattu 12 ozah pienien tazazien helmien avul. Se on čomendettu kirjoil ruskielois bantois, vihandois lehtis, tiijon da taijon simvolois. Jäičän lahjannu oli Gatčinan dvorčan malli, se oli imperatrican Marija F’odorovnan suvaittavii rezidencieloi. Dvorču on luajittu nellivärihizes kullas kaikkien arhitektuurueričyksienke da Puavil I mustopaččahanke očas. Mihail Perhin luadi Äijänpäivän jäičät "Valgiet liiliet", "Neiskellozet", "Kodifialkat", "Imiččy". Kodifialkat-jäiččy on luajittu silies muzavanvihandas nefriitas. Si ymbäri ollah hoikkazet kiemurdelijat varret kukkazien da kodifialkoin avavumattomien halvazienke brilliantois, rubinois da kirjavas emalis. Jäičän lahjannu on syväimenmuodohine kehys. Valgiel mual on imperatrican Marija F’odorovnan briljantuvenzeli da 11 piendy Romanovien perehenhengien portriettua. Valgieloin liilielöin bukiettu oniksas briljantuhyödehienke on čuassujäičän piäs. Čuasut ollah zavodittavat, ga viizari on liikkumatoi, liikkuu vai emalivyöhyt riimalazien noumeroinke briljantas. Vuvvennu 1895 Perhin luadi triptih-obrazan pravosluavizen kirikön muvvos vizakoivus hobjan, izumruudoin, rubinoin, sapfiroin da žemčuganke, sen lahjoitettih piiteriläzet aristokruatat Nikolai II:le hänen enzimäzen tyttären — Suuren Ol’ga-kn’agin’an roindupäiväkse. Vuvvennu 1895 Perhinale annettih persounalline kunnivokanzalaine -arvonimi imperuattoran tilavuksien täytändäs. Samannu vuon pereh muutti Carskoje Seloh, kus Mihail Jevlampijevič osti alallizeh eländäh nähte puuhizen taloin. Mihail Perhinan jälgimäine ruado oli luajittu vuvvennu 1903: se oli jäiččy "Pedri Suuri", kudaman Perhin luadi Piiterin nostandan allun 200-vuozipäiväkse. Jäičän sydämes oli pieni kuulužan Fal'konen "Vaskiračastajan" repliekku kallivol sapfiiras. Vuozinnu 1896—1903 Mihail Jevlampijevič oli Jallahten zemstvon opiston valvojannu. Vuozinnu 1899—1900 andoi Jallahten Pyhän Miikulan kiriköle kallehet kullitetut hobjazet jumalansluužbuastiet da kuldulaudazen čekannoloin kirjoinke - Mihail Perhinan omahizien nimienke pominoičendah niškoi. Mihail Perhin kuoli 28. elokuudu vuvvennu 1903 selgy-ydimen suhotkah mielipuolizien bol’niččah. Händy pandih muah Novodevičjen kalmužimale Piiteris. Mihail Jevlampijevič jätti perindökse pajan da kai ruadobruajat omale enzimäzele abuniekale Henrik Vigströmäle. Akale da viijele lapsele häi jätti 25 tuhanzin rublin, Marija-sizärele — 500 rubl’ua. Ristinlapsile, opastujile, palkattuloile muasteriloile da ruadajile — suan rublin. == Pereh == * [[Failu:Perkhina_Tatyana.jpg|oikea|pienoiskuva|346x346px|Tatjana Vladimirovna Perhina]]Akkah — Tatjana Vladimirovna (neissugunimi Finikova), kuoli vuvvennu 1907 Carskoje Selos, on pandu muah Piiterin Novodevičjen kalmužimale, ei loitton ukon kalmas. * Tytär — Jevgenija (1884—1932), oli tostu kerdua naizis dvorjuanan sugupolveh kuulujas, juristas Badriašvili Georgii Jevsejevičas (1881—1961). Pereh muuti Piiterispäi Tiflisah vuvvennu 1917 da rubei elämäh Ovlevis, Badriašvilin sugukonnus. * Tytär — Aleksandra (17. sulakuudu vuvvennu 1896 — 26. ligakuudu vuvvennu 1979; miehele mendyy Bode-Bodei), lähti Nevvosto-Ven’alpäi iäre yhtes ukon štabs-kapituanan Jevgenii Jevgenjevič Bode-Bodeinke (1893—1974) vuozien 1920 allus, on pandu muah Serbien kalmužimale yhtes ukonke Kolmas, lähäl San-Franciskuo. * Tytär — Anna (1900—1942), kuoli Leningruadan blokuadan aigah. * Tytär — Zinaida, kuoli vuvvennu 1944 Bakus. * Poigah — Mihail (1894—1941). == Musto == Enzikerdua Mihail Perhinan kalman löydi da uvvessah pani sih kalmukiven XX vuozisuan lopus Karl Faberžen mustofondan tiedosekretari, kulduseppytaijon histourientutkii V. V. Skurlov da Ven’an Luodehpuolen kulduseppien liiton piälikkö A. S. Gorin’a. === Palkindot === Vuvvennu 2009 Karl Faberžen mustofondu perusti palkindon — 150 vuottu Mihail Perhinal -arvomerkin, sil palkitah nygyaijan parahii kulduseppii. === Muzeit === Jallahten histourien muzeis on Mihaile Perhinale omistettu ozuttelu. === Paikannimistö === Petroskois kuldusepän nimen sai Perhinan uuličču. === Mustomerkit === Heinykuul vuvvennu 2022 Jallahten histourien muzein taloil avattih mustolaudu Mihail Perhinan mustokse. Tekstu siе on kirjutettu ven'an da karjalan kielel.<ref>[https://ptzgovorit.ru/news/v-yalgube-ustanovili-pamyatnuyu-dosku-izvestnomu-russkomu-yuveliru | В Ялгубе установили памятную доску известному русскому ювелиру]</ref> 21. kylmykuudu vuvvennu 2022 Petroskois Voiton puustos (heittyjes German Titovan uuličalpäi Oniegujärven rannale) avattih Mihail Perhinan mustopačas. Vuvves [[2023]] Jallahtes pietäh Tiedo-konferensii "Perhinan lugemizet".<ref>[https://russianjeweller.ru/5/23/14868| Первые «Перхинские чтения» прошли успешно ("Русский ювелир")]</ref> == Kirjalližus == * ''Скурлов В. В., Смородинова Г. Г.'' Фаберже и русские придворные ювелиры. — М., 1992 * Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД "ПетроПресс", 2009. С. 361—464 с.: ил., карт. <nowiki>ISBN 978-5-8430-0125-4</nowiki> (т. 2) * ''Кузнецова Л. К.'' Михаил Евлампиевич Перхин // Петербургские ювелиры XIX – начала XX в. Династии знаменитых мастеров императорской России. — Москва: Центрполиграф, 2017. — <nowiki>ISBN 978-5-227-07179-8</nowiki>. == Lähtehet == [[Kategourii:Ristikanzat|P]] [[Kategourii:Karjalan histourii|P]] [[Kategourii:Histouriellizet ristikanzat|P]] t4nd8ny7kr4709hd3xcmrwx5197dt7t 53202 53201 2026-10-31T10:05:02Z Onegaborg 144 /* Mustomerkit */ 53202 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu}} '''Mihail Evlampijevič Perhin''' ([[3. kezäkuudu|22. oraskuudu (3. kezäkuudu)]] [[1860]], [[Jallahti]], Aunuksen gubernii – [[10. syvyskuudu|28. elokuudu (10. syvyskuudu)]] [[1903]], [[Piiteri]], Ven’an valdukundu) oli ven’alaine kulduseppy, Faberže-firman piäneroniekku. == Eloskerdu == Mihail Perhin oli roinnuhes lyydiläzien obel'noloin muanruadajien pereheh Anuksen gubernien Petroskoin ujezdan Šuojun voulostin Okulovskois kyläs (nygöi se on Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Jallahten kylä). Hänen vahnembat oldih obel’noit muanruadajat Jevlampii Arsenjevič (1825—1877) da Anna Trefilovna (1821—1899), Jallahten prihodaspäi rodužin olluot pravosluavizet, venčaittihes vuvvennu 1846 Okulovskoin kylän Pyhän Miikulan kirikös. Mihail oli viijendenny seiččemes lapses perehes (kolme kuoli enne hänen roindua). Mihail Perhinan ristižänny oli Pyhän Miikulan kirikön djakkonu о. Matfei Počezerskii. Vuozinnu 1878—1879, tuatan kuoltuu, Mihail Jevlampijevič ajoi Piiterih, kus rubei opastumah linnan kuulužal kuldusepäl Vladimir Finnikoval. Häi oli Bolin-laitoksen ruadajannu, se oli Faberzen piälimäine konkurentu. Konzu Perhin täytti armiehotanduijät (21 vuottu), vuvvennu 1881 händy piästettih sluužbas armies, ku oli ainavo ruadokygyine perehes (Mihailan muamah oli leskenny da nuorimale vellele Nikolaile täydyi vaiku 15 vuottu). 24. pakkaskuudu vuvvennu 1884 työndi pakičuksen Piiterin Neroniekkoin nevvostoh  (ven.)olo., ku händy kirjutettas alallizekse Neroniekkoin nevvoston Hobjazen ozaston kulduazieloin neroniekakse. Vuvvennu 1884 häi nai 16-vuodizes Tatjana Vladimirovna Finnikovas, hänen opastajan tyttäres. Vuvvennu 1886 Mihail Jevlampijevič sai muasterin arvonimen, oigevuon omah merkih da händy kučui ruadoh Karl Faberže. Faberže-laitoksen kulduseppien ruadopajah. Vuvvennu 1888 Karl Faberžen avul Perhin sai Piiterin haldivoiččijan P’otr Gresseran luvan avata oma kuldusepän paja, kudamas tulien viijentostu vuvven aigah oli Faberže-taloin piäkuldusepänny. Allus Perhinan ruadopaja oli Piiteris Suurel Meriuuličal talois № 11, tulenduveriät oldih pihaspäi Kirpiččykujol, a vuvven 1901 oraskuus — Faberže-laitoksen uvves piätalois Suurel Meriuuličal talois № 24. Faberže-laitos hommai Perhinan ruadopajale tilavuksii, käzipiirroksii, kallehii metalloi da kivilöi, tarvittajes avai krediittöi da möi valmehii kuldusepän valmistehii. Ruadopajas Mihail Perhinan piäabuniekannu oli Henrik Vigström. Vuvvennu 1891 Perhinan ruadopajas ruadoi vähimyölleh 16 hengie. Vuvves 1891 Mihail Perhin oli 2. Gil’dien kauppumiehenny. Vuozien 1890 lopukse Perhinan ruadopajas ruadoi enämbi 50 hengie. Kaikkiedah Perhinan ruadopajas luajittih vähimyölleh 20 tuhattu kuldusepän valmistehtu. Ruadopajas luajittih čekannoloi da kaiverdettuloi kuldu- da hobjuluajilmuksii, kivikehyksii, luguzii kallehii kuldusepän luajilmuksii da lahjoi: kol’čii, ser’gazii, tabakierkoi, kiinittimii, lippahazii, portsiguaroi da muudu. Mihail Perhinan ruadopajas luajittih 28 imperuattoran Äijänpäivän jäiččiä, niilöin joukos oldih moizet nerotevot kui "Daanien dvorčat", "Rouzan avavumatoi halvaine", "Madonna Lilija", "Transsibirin ekspressu", "Vaskiračastai" da toizet, sego kai seiččie Äijänpäivän jäiččiä Kel’h-Bazanovien pereheh niškoi; Äijänpäivän jäičät "Rotšil’dovskoi", "Mal’boro", "Skandinuavielaine" da muut. Äijänpäivän jäičis puaksuh kuvastuttih Ven’an valdukunnan da tsuarin perehen mustotapahtumat. Vuvvennu 1897 Nikolai II venčahastundan enzimäzen vuvven mendyy Mihail Perhin luadi Venčahastundu-jäičän, kudai oli čomendettu kulduemalil päiväzen sugahien da lavrulehtien rešotkan da kaksipiähizien kotkien kuvienke. Sydämes oli karietan tarku koupii, sit karietas imperatricu Aleksandra F’odorovna ajoi venčahastundupidoh. Vuvvennu 1900 loppiettih Transsibirin raududorogan rakendamine. Se tärgei tapahtumu merkittih mielenkiinittävimäl tevoksel — Äijänpäivän lahjal "Transsibirin raududorogutaival" (enzimäzen sibirin junan tarku modeli paravouzu platinas almuazufuaroinke da rubinufonarinke da viijen kulduvagonazienke ikkunoinneh mägihrustalis da kirjutuksinneh: {{Lang-ru|«почтовый»}}, {{Lang-ru|«для дам»}}, {{Lang-ru|«для курящих»}}, jälgimäine vagon — {{Lang-ru|«церковь»}}). Jäiččiä ozuteltih Muailman ozuttelus Pariižas vuvvennu 1900. Vuvvennu 1902 Mihail Perhin luadi Gatčinan dvorču -jäičän. Se on juattu 12 ozah pienien tazazien helmien avul. Se on čomendettu kirjoil ruskielois bantois, vihandois lehtis, tiijon da taijon simvolois. Jäičän lahjannu oli Gatčinan dvorčan malli, se oli imperatrican Marija F’odorovnan suvaittavii rezidencieloi. Dvorču on luajittu nellivärihizes kullas kaikkien arhitektuurueričyksienke da Puavil I mustopaččahanke očas. Mihail Perhin luadi Äijänpäivän jäičät "Valgiet liiliet", "Neiskellozet", "Kodifialkat", "Imiččy". Kodifialkat-jäiččy on luajittu silies muzavanvihandas nefriitas. Si ymbäri ollah hoikkazet kiemurdelijat varret kukkazien da kodifialkoin avavumattomien halvazienke brilliantois, rubinois da kirjavas emalis. Jäičän lahjannu on syväimenmuodohine kehys. Valgiel mual on imperatrican Marija F’odorovnan briljantuvenzeli da 11 piendy Romanovien perehenhengien portriettua. Valgieloin liilielöin bukiettu oniksas briljantuhyödehienke on čuassujäičän piäs. Čuasut ollah zavodittavat, ga viizari on liikkumatoi, liikkuu vai emalivyöhyt riimalazien noumeroinke briljantas. Vuvvennu 1895 Perhin luadi triptih-obrazan pravosluavizen kirikön muvvos vizakoivus hobjan, izumruudoin, rubinoin, sapfiroin da žemčuganke, sen lahjoitettih piiteriläzet aristokruatat Nikolai II:le hänen enzimäzen tyttären — Suuren Ol’ga-kn’agin’an roindupäiväkse. Vuvvennu 1895 Perhinale annettih persounalline kunnivokanzalaine -arvonimi imperuattoran tilavuksien täytändäs. Samannu vuon pereh muutti Carskoje Seloh, kus Mihail Jevlampijevič osti alallizeh eländäh nähte puuhizen taloin. Mihail Perhinan jälgimäine ruado oli luajittu vuvvennu 1903: se oli jäiččy "Pedri Suuri", kudaman Perhin luadi Piiterin nostandan allun 200-vuozipäiväkse. Jäičän sydämes oli pieni kuulužan Fal'konen "Vaskiračastajan" repliekku kallivol sapfiiras. Vuozinnu 1896—1903 Mihail Jevlampijevič oli Jallahten zemstvon opiston valvojannu. Vuozinnu 1899—1900 andoi Jallahten Pyhän Miikulan kiriköle kallehet kullitetut hobjazet jumalansluužbuastiet da kuldulaudazen čekannoloin kirjoinke - Mihail Perhinan omahizien nimienke pominoičendah niškoi. Mihail Perhin kuoli 28. elokuudu vuvvennu 1903 selgy-ydimen suhotkah mielipuolizien bol’niččah. Händy pandih muah Novodevičjen kalmužimale Piiteris. Mihail Jevlampijevič jätti perindökse pajan da kai ruadobruajat omale enzimäzele abuniekale Henrik Vigströmäle. Akale da viijele lapsele häi jätti 25 tuhanzin rublin, Marija-sizärele — 500 rubl’ua. Ristinlapsile, opastujile, palkattuloile muasteriloile da ruadajile — suan rublin. == Pereh == * [[Failu:Perkhina_Tatyana.jpg|oikea|pienoiskuva|346x346px|Tatjana Vladimirovna Perhina]]Akkah — Tatjana Vladimirovna (neissugunimi Finikova), kuoli vuvvennu 1907 Carskoje Selos, on pandu muah Piiterin Novodevičjen kalmužimale, ei loitton ukon kalmas. * Tytär — Jevgenija (1884—1932), oli tostu kerdua naizis dvorjuanan sugupolveh kuulujas, juristas Badriašvili Georgii Jevsejevičas (1881—1961). Pereh muuti Piiterispäi Tiflisah vuvvennu 1917 da rubei elämäh Ovlevis, Badriašvilin sugukonnus. * Tytär — Aleksandra (17. sulakuudu vuvvennu 1896 — 26. ligakuudu vuvvennu 1979; miehele mendyy Bode-Bodei), lähti Nevvosto-Ven’alpäi iäre yhtes ukon štabs-kapituanan Jevgenii Jevgenjevič Bode-Bodeinke (1893—1974) vuozien 1920 allus, on pandu muah Serbien kalmužimale yhtes ukonke Kolmas, lähäl San-Franciskuo. * Tytär — Anna (1900—1942), kuoli Leningruadan blokuadan aigah. * Tytär — Zinaida, kuoli vuvvennu 1944 Bakus. * Poigah — Mihail (1894—1941). == Musto == Enzikerdua Mihail Perhinan kalman löydi da uvvessah pani sih kalmukiven XX vuozisuan lopus Karl Faberžen mustofondan tiedosekretari, kulduseppytaijon histourientutkii V. V. Skurlov da Ven’an Luodehpuolen kulduseppien liiton piälikkö A. S. Gorin’a. === Palkindot === Vuvvennu 2009 Karl Faberžen mustofondu perusti palkindon — 150 vuottu Mihail Perhinal -arvomerkin, sil palkitah nygyaijan parahii kulduseppii. === Muzeit === Jallahten histourien muzeis on Mihaile Perhinale omistettu ozuttelu. === Paikannimistö === Petroskois kuldusepän nimen sai Perhinan uuličču. === Mustomerkit === Heinykuul vuvvennu 2022 Jallahten histourien muzein taloil avattih mustolaudu Mihail Perhinan mustokse. Tekstu siе on kirjutettu ven'an da karjalan kielel.<ref>[https://ptzgovorit.ru/news/v-yalgube-ustanovili-pamyatnuyu-dosku-izvestnomu-russkomu-yuveliru В Ялгубе установили памятную доску известному русскому ювелиру]</ref> 21. kylmykuudu vuvvennu 2022 Petroskois Voiton puustos (heittyjes German Titovan uuličalpäi Oniegujärven rannale) avattih Mihail Perhinan mustopačas. Vuvves [[2023]] Jallahtes pietäh Tiedo-konferensii "Perhinan lugemizet".<ref>[https://russianjeweller.ru/5/23/14868 Первые «Перхинские чтения» прошли успешно ("Русский ювелир")]</ref> == Kirjalližus == * ''Скурлов В. В., Смородинова Г. Г.'' Фаберже и русские придворные ювелиры. — М., 1992 * Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД "ПетроПресс", 2009. С. 361—464 с.: ил., карт. <nowiki>ISBN 978-5-8430-0125-4</nowiki> (т. 2) * ''Кузнецова Л. К.'' Михаил Евлампиевич Перхин // Петербургские ювелиры XIX – начала XX в. Династии знаменитых мастеров императорской России. — Москва: Центрполиграф, 2017. — <nowiki>ISBN 978-5-227-07179-8</nowiki>. == Lähtehet == [[Kategourii:Ristikanzat|P]] [[Kategourii:Karjalan histourii|P]] [[Kategourii:Histouriellizet ristikanzat|P]] 96z2byaz6c34g8xoumt8wgyeg3a8nus 0 7046 53173 40656 2026-10-30T18:15:40Z Onegaborg 144 53173 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = kylä |nimi = Jallahti |nimitys omal kielel = {{Lang-ru|Ялгуба}} |kuva = |mua = Ven'a |регион = Karjalan tazavaldu |район = Oniegan rannikon piiri |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= 61|lat_min= 53|lat_sec= 14 |lon_dir= |lon_deg= 34|lon_min= 33|lon_sec= 59 |johtai = |johtajan laji = |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = 108 |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = +3 |DST = |poštuindeksut = 185502 |сайт = |язык сайта = }} '''Jallahti''' ({{Lang-ru|Ялгуба}}) on vahnu kylä Karjalan tazavallan [[Oniegan rannikon piirin linnoin da kylien luvettelo|Oniegan rannikon piirin]] Järventaguzen kunnas Ven'al, sil on histourillizen eländykohtan stuatussu. == Histourii == Enzimäzet elopaikat roittihes Jallahten aloveheh mezolitan aigah. Jallahti on enzikerran mainittu vuvvennu 1582. Kyläs ammussah elettih valdivon muanruadajii da pakolližuksis piästettylöi muanruadajii. Rahvahan piäruadoloinnu oli muanruado, kalastus, heinien myöndy da vuoziaijallizet ruavot. Jallahti XIX vuozisual oli suurin kylä (160 taloidu), kuduaspäi piästettih Petroskoih kezil da talviloil. Kyläs oli škola, pravosluavnoi prihodu, elettih sežo äijy raskol’niekkoi. XVII vuozisual Jallahtes oli kaksi puuhistu kirikkyö (ne molembat palettih tuhkakse), vuvvennu 1809 kyläh srojittih kivikirikkö, kudai paloi vuvvennu 1930. Nevvostoliiton aigannu kyläs eli 50-100 perehty da sie oli souhozu, pahvikombinuattu da baržantuotando Jallahten lähil. == Kuulužat ristikanzat da kylän eläjät == * [[Mihail Perhin]] - Faberže-firman piäkulduseppy * Grigorii Merkul'ev da Kuz'ma F'odorov - tiedoiniekat, lyydiläzien tiedohussanoin kirjuttajt == Rahvahan lugumiäry == {|class="wikitable sortable" |- ! scope="col" style="width:50px;"|'''2009''' ! scope="col" style="width:50px;"|'''2010''' ! scope="col" style="width:50px;"|'''2013''' |- | scope="row" |187 |↘132 |↘108 |} [[Category:Muantiedo|J]] [[Category:Karjal|J]] [[Kategourii:Oniegan rannikon piiri]] 894h5h2l6q3ravibzpjldmgavva9ad2 0 9638 53200 37936 2026-10-31T10:01:25Z Miro Tuomi 8600 53200 wikitext text/x-wiki {{UIC}} [[Failu:Tuva republic map.png|pienoiskuva|tuva kartal]] Tuvan tazavaldu on yksi [[Ven'a|Ven´an]] tazavaldu. Se on [[Mongoulii|Mongoulien]] pohjaspuolel. Vuozinnu 1921-1944 aluve oli ičenäine kommunistine valdivo nimeltäh "[[Tannu Tuva]]". Tuvas paistah [[Tuvan kieli|tuvakse]] da [[Ven'an kieli|ven´akse]]. Tuva on 77% tuvalaine da 20% ven´alaine. Nevvostoliiton murendan jälgeh Tuvaspäi lähti äijän ven´alaizii iäreh, Nevvostoliiton aigah sie oli 33% ven´alaizii. == Geogruafii == Aazien geogruafiiline keskikohtu on Tuvas. Luondo Tuvas on pyzyny hyvänny. Piäliči 80% Tuvastu on mäistyö da Tuvas on piäliči 400 järvie. == Demogruafii == Tuvas paistah [[Tuvan kieli|Tuvan kieldy]]. {{huo}} [[Kategourii:Ven'a]] [[Kategourii:Ven'an kanzallizet tazavallat]] k82agv2i9ehi9u4rbuh4tgxmzla76wv 0 10272 53203 41286 2026-10-31T10:06:03Z Miro Tuomi 8600 53203 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Mordouvien tazavaldu''' libo '''Mordouvii''' on tazavaldu [[Ven'a]]n ferederacies. Mordouvien tazavallan pinduala on 26128 nellikkökilometrii. Mordouvies eläy piäl 700 tuhattu hengie, heis tazavallan piälinnas [[Saransk]]as eläy 310 tuhattu. Mordouvien valdivollizinnu kielinny ollah ven’a da mordouvii ([[Erzän kieli|erzä]] da [[Mokšan kieli|mokša]]). Mordouvien tazavaldu kuuluu federuallizeh Volganrannikon okrugah da Volgo-V’atskoih ekonoumiekkupiirih. Mordouvien tazavallas on 22 piirii da yksi linnualoveh. Vuvves 2012 Tazavallan piämiehenny on V. D. Volkov. Halličuksen piälikönny on V. F. Suškov (vuvves 2012 algajen). Tazavallan Valdivollizen kerähmön paginanvedäjänny on V. V. Čibirkin (vuvves 2011 algajen). Mordouvien tazavaldu perustettih 10. pakkaskuudu vuvvennu 1930. Enzimäi se oli Mordouvien avtonoumine aloveh. Vuvves 1934 se on Mordouvien tazavaldu. == Geogruafii == Mordouvien tazavaldu on sijoitannuhes Päivännouzu-Jevruopan päivännouzutazalgol Moskovan da Volgan välis. Mordouvien tazavallal on yhtehine raja Ala-Novgorogan alovehenke pohjazes, Čuvašienke koillizes, Uljanovskan alovehenke päivännouzus, Penzan alovehenke suves sego R’azanin alovehenke päivänlaskus. == Ilmasto == Mordouvien tazavallas on lauhkei ilmasto, kezäl on lämmin. Pakkaskuun keskimiäräine lämbötila on yheksä gruadussii pakkastu, heinykuun keskimiäräine lämbötila on kaheksatostu gruadussii lämmiä. == Rahvas == Vuvven 2010 tiedoloin mugah Mordouvies eläy 443737 (53,4%) ven’alastu, 333112 (40%) mordvalastu (mokša da erzä yhtes), 43392 (5,2%) tatuarua. Mokšan rahvas eletäh Mordouvien tazavallan keskiozas da päivänlaskus, erzät - tazavallan päivännouzus. == Valdivolline kogomus == Mordouvien tazavaldah kuuluu 22 piirii da kolme tazavallan alistuslinnua – Saransku, Ruzajevka da Kovilkino. [[Failu:Mordovia districts numbered.svg|pienoiskuva|400px|Mordouvien valdivolline kogomus]] Mordouvien tazavallan piirit: # Ardatovan piiri # At’urjevon piiri # At’aševon piiri # Suurien Berezn’akoin piiri # Suuren Ignatovon piiri # Dub’onkoin piiri # Jel’nikoin piiri # Zubovan ahon piiri # Insaran piiri # Ičalkovskii piiri # Kadoškinon piiri # Kovilkinon piiri # Kočkurovon piiri # Krasnoslobodskan piiri # L’ambir’an piiri # Ruzajevkan piiri # Romodanovon piiri # Vahnan Šaigovon piiri # Temnikovan piiri # Ten’guševon piiri # Torbejevon piiri # Čamzinkan piiri {{huo}} [[Kategourii:Mordouvii|*]] [[Kategourii:Ven'an kanzallizet tazavallat]] 5oasq9s4dyuefkbwc1wofck539qw21a 0 10287 53195 44858 2026-10-31T09:58:29Z Miro Tuomi 8600 53195 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Komi''' on tazavaldu [[Ven'a]]n federacies. Se kuuluu Luodehen federuallizeh piirih da on oza Pohajstu ekonoumiekkupiirii. Komin tazavallan piälinnannu on [[Siktivkar]]. Komin tazavaldu sai oman allun 22. elokuudu vuvvevvu [[1921]]. Silloi se oli Komin avtonoumine aloveh. Vuvves [[1936]] se on Komin tazavaldu. Komin tazavallan valdivokielinny ollah ven’a da [[Zir'ankomin_kieli|komi]]. == Geogruafii == Komin tazavaldu on sijoitannuhes Ven’an federacien jevruoppuozan koillizeh. Komin tazavallan susiedoinnu ollah Jamalo-Neneckoi da Hanti-Mansiiskoi avtonoumizet piirit päivännouzus, Sverdlovan, Permin da Kirovan alovehet suves, Arhangelin aloveh da Neneckoi avtonoumine piiri pohjazes da päivänlaskus. == Ilmasto == Komin tazavallas on lauhkei mannerilmasto. [[Talvi]] on pitky da vilu. [[Kezä]] on lyhyt, tazavallan suves kezäl on lämmin, pohjazes on viluttavu. == Rahvas == Vuvven 2020 tiedoloin mugah Komin tazavallas eläy 820473 hengie. Yhty ristikanzua kohti on 1.92 nellikkökilometrii muadu. Vuvven 2010 tiedoloin mugah Komin tazavallas eläy 555963 (65,1%) ven’alastu, 202 348 (23,7 %) komilastu, 36 082 (4,2 %) ukrainalastu, 10 779 (1,3 %) tatuarua, 8859 (1,0 %) valgoven’alastu, 5441 (0,6 %) nemcua da 34 831 (4,1 %) toizih kanzoih kuulujua. == Valdivolline kogomus == [[Failu:Administrative Map of Komi numbered.svg|thumb|350px|Komin valdivolline kogomus]] Komin tazavallan linnualovehet: * Siktivkar * Vorkuta * Vuktil * Inta * Usinsk * Uhta Komin tazavallan piirit: # Ižman piiri # Kn’ažpogostan piiri # Koigorodkan piiri # Kortkerosan piiri # Pečoran piiri # Luzanrannikon piiri # Sosnogorskan piiri # Siktivdinan piiri # Sisol’skan piiri # Troicko-Pečorskan piiri # Udoran piiri # Ust’-Vim’an piiri # Ust’-Kuloman piiri # Ust’-Cil’man piiri {{huo}} [[Kategourii:Muantiedo]] [[Kategourii:Komi]] [[Kategourii:Ven'a]] [[Kategourii:Ven'an kanzallizet tazavallat]] 15dlk8nza6uy3264614v0j4ypbr7m8b 0 10300 53196 42542 2026-10-31T09:58:46Z Miro Tuomi 8600 53196 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Udmurtii''' on tazavaldu [[Ven'a|Ven’an federacies]]. == Geogruafii == Udmurtien tazavaldu kuuluu federuallizeh Volganrannikon eländypiirih da on oza Urualan ekonoumiekkupiirii. Udmurtien tazavallal on yhtehine raja Permin alovehenke päivännouzus, Baškirien da [[Tatarstuanu|Tatarstuananke]] suves. Udmurtien tazavallan piälinnu on Iževsk. == Histourii == Votjakoin avtonoumine aloveh perustettih 4. kylmykuudu vuvvennu 1920. Vuvvennu 1931 nimi muutui Udmurtien avtonoumizekse alovehekse. 28. talvikuudu vuvvennu 1934 se rodih Udmurtien Avtonoumizekse Socialistizekse Nevvostotazavallakse. 20. syvyskuudu vuvvennu 1990 Tazavallan Korgevin nevvosto hyväksyi iččenäžyön deklaracien. 11. ligakuudu vuvvennu 1991 rodih Udmurtien tazavaldu. == Rahvas == Rosstatan vuvven 2020 tiedoloin mugah Udmurties eläy 1500955 hengie. Yhty ristikanzua kohti on 35,69 nellikkökilometrii muadu. 66,1% eläjis ollah linnalazet. Udmurtien tazavallas eläy piäl 60 eri kanzua. Vuvven 2010 tiedoloin mugah Udmurties eläy 62,2% ven’alastu, 28% udmurtielastu, 6,7% tatuarua, 0,6% ukrainalastu, 0,6% marilastu, 0,2% baškirua. == Valdivolline kogomus == Udmurtien tazavallas on viizi linnanpiiri, 25 piirii, 11 linnanjyttysty pos’olkua, 262 kyliä. Udmurtien tazavallan piirit: * Alnašiloin piiri * Balezinon piiri * Bavožan piiri * Votkinskan piiri * Glazovan piiri * Grahovon piiri * Deb’osoin piiri * Zavjalovon piiri * Igran piiri * Kambarkan piiri * Karakulinon piiri * Kezan piiri * Kizneran piiri * Kijasovon piiri * Krasnogorskoin piiri * Pienen Purgan piiri * Možgan piiri * Sarapulan piiri * Seltoin piiri * S’umsiloin piiri * Uvan piiri * Šarkanan piiri * Jukamenskoin piiri * Jakšur-Bodjan piiri * Jaran piiri {{huo}} [[Kategourii:Muantiedo]] [[Kategourii:Udmurtii]] [[Kategourii:Ven'a]] [[Kategourii:Ven'an kanzallizet tazavallat]] smv2c3g7apyossnkj9i4azfkvka12ob 0 10330 53199 38058 2026-10-31T10:00:49Z Miro Tuomi 8600 53199 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Mari-El''' on tazavaldu Ven’an federacies. Se kuuluu Volganrannikon federuallizeh okrugah da on oza Volgo-V’atskoidu ekonoumiekkupiirii. Mari-Elan susiedoinnu ollah Kirovan aloveh pohjazes da päivännouzus, Tatarstuanu liidehes, Čuvašii lounazes da Ala-Novgorogan aloveh päivänlaskus. Tazavallan piälinnannu on [[Joškar-Ola]]. Marin avtonoumine aloveh oli perustettu 4. kylmykuudu vuvvennu [[1920]]. Vuvvennu [[1936]] se rodih Mari-Elan tazavallakse. Tazavallan valdivokielinny ollah marin kieli da ven’a. Mari-El on sijoitannuhes Päivännouzu-Jevruopan tazangol. Suurin oza tazavaldua on Volgan rannikol. Rosstatan vuvven 2020 tiedoloin mugah Mari-Elas eläy 649 417 hengie. == Rahvas == Vuvven 2010 tiedoloin mugah tazavallas eläy 313 900 (45,1 %) ven’alastu, 290 900 (41,8 %) marilastu, 38 400 (5,5 %) tatuarua, 6000 čuvašii, 3600 ukrainalastu, 1900 udmurtielastu. Mari-Elah kuuluu 3 linnua (Joškar-Ola, Volžsk, Koz’modemjansk) da 14 piirii. == Valdivolline kogomus == [[Failu:Administrative divisions of the Mari El Republic.svg|thumb|400px|left|Mari-Elan valdivolline kogomus]] <br> '''Tazavallan piirit:''' * Volžskoin piiri * Mägimarin piiri * Zvenigovon piiri * Kilemaroin piiri * Kuženeran piiri * Mari-Turekan piiri * Medvedevon piiri * Morkin piiri * Uvven Torjalan piiri * Oršankan piiri * Paran’gan piiri * Sernuran piiri * Sovetskoin piiri * Jurinon piiri {{huo}} [[Kategourii:Muantiedo]] [[Kategourii:Mari-El]] [[Kategourii:Ven'a]] [[Kategourii:Ven'an kanzallizet tazavallat]] h51n8eottuk6i4jvdo988uy2hxfk1ol 0 12835 53193 48747 2026-10-31T09:57:50Z Miro Tuomi 8600 53193 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Tatarstuanan tazavaldu''' libo '''Tatarstuanu''' ({{Lang-tt|Татарстан Республикасы}}) on [[Ven'a]]n federacien tazavaldu. Se kuuluu Volganrannikon federuallizeh piirih. Tazavaldu perustettih 27. oraskuudu vuvvennu [[1920]] kogo Ven’an piälimäzen toimehpanokomitietan da Rahvahan komissuaroin nevvoston piätöksen mugah. 5. talvikuudu vuvvennu [[1936]] tazavallan nimi muutui Tatuarien avtonoumizekse socialistizekse Nevvostotazavallakse. 30. elokuudu vuvvennu [[1990]], konzu hyväksyttih Iččenäžyön deklaracii, tazavaldu sai Tatuarien socialistine Nevvostotazavaldu -nimen. 7. tuhukuudu vuvvennu [[1992]] tazavallan nimi muutui Tatarstuanan tazavallakse. Nemet Tatarstuanu da Tatarstuanan tazavaldu ollah samanarvozet. Tazavallan piälinnu on Kazan’i. Tatarstuanan tazavallal on yhtehine raja Kirovan, Ul’janovskan, Samuaran da Orenburgan alovehien sego Baškortostuanan, Marii El:an, [[Udmurtii|Udmurtien]] da Čuvašien tazavalloinke. Virallizet kielet ollah ven’a da [[tatuaroin kieli]]. == Geogruafii == Tatarstuanu on sijoitannuhes Ven’an Jevruoppuozah, Päivännouzu-Jevruopan tazangol, kohtah, kus tullah yhteh Volga da Kama-jovet. Tatarstuanan pinduala on 67 836 km². Tazavallan alovehen piduhus pohjazes suvehpäi on 290 km, päivänlaskus päivännouzuhpäi on 460 km. Tatarstuanan korgevin kohtu on Čatir-Tau -ylängö. {{huo}} [[Kategourii:Tatarstuanu]] [[Kategourii:Ven'an kanzallizet tazavallat]] 01tw9hc9ikiw7jd1d78oz9wjr4dg7kn 0 13710 53191 44470 2026-10-31T09:57:04Z Miro Tuomi 8600 53191 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Čečnien tazavaldu''' libo '''Čečnii''' ({{Lang-ru|Чеченская Республика}}, ''Chechenskaya Respublika'') on [[tazavaldu]] [[Ven'a|Ven'an]] federacies. Čečnien tazavallan piälinnu on [[Groznyi]], da Čečnii on Ven'an suvipuoles. [[Kategourii:Muantiedo]] [[Kategourii:Ven'a]] [[Kategourii:Ven'an kanzallizet tazavallat]] npih2qomdalti7d6fu8cht6us8y19ho 53206 53191 2026-10-31T10:18:47Z Fembriha 8650 Fembriha muutti sivun nimen [[Čečnien tazavaldu]] nimekse [[Čečeenien tazavaldu]]: Hairahtus nimes: 1) Markianova-Pyöli, Sanakirja suomi-karjala, 2021; 2) Бойко-Маркианова, Большой карельско-русскиы словарь, 2011 53191 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Čečnien tazavaldu''' libo '''Čečnii''' ({{Lang-ru|Чеченская Республика}}, ''Chechenskaya Respublika'') on [[tazavaldu]] [[Ven'a|Ven'an]] federacies. Čečnien tazavallan piälinnu on [[Groznyi]], da Čečnii on Ven'an suvipuoles. [[Kategourii:Muantiedo]] [[Kategourii:Ven'a]] [[Kategourii:Ven'an kanzallizet tazavallat]] npih2qomdalti7d6fu8cht6us8y19ho 53208 53206 2026-10-31T10:21:56Z Miro Tuomi 8600 53208 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Čečeenien tazavaldu''' libo '''Čečnii''' ({{Lang-ru|Чеченская Республика}}, ''Chechenskaya Respublika'') on [[tazavaldu]] [[Ven'a|Ven'an]] federacies. Čečnien tazavallan piälinnu on [[Groznyi]], da Čečnii on Ven'an suvipuoles. == Lähtehet == [[Kategourii:Muantiedo]] [[Kategourii:Ven'a]] [[Kategourii:Ven'an kanzallizet tazavallat]] js28gq2pzrywvttfxkwj824og1pa43u 0 17452 53205 52583 2026-10-31T10:11:31Z Miro Tuomi 8600 53205 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Batumi''' ([[Gruuzien kieli|gruuz]]. ''ბათუმი''; vuodessah 1936 — ''Batum'') on [[Gruuzii|Gruuzien]] toine eläjien mugah linnu, kudai on [[Mustumeri|mustumeren]] liidehrannal. [[Adžarien Avtonoumien tazavaldu|Adžarien Avtonoumizen tazavallan]] haldivolline keskus. Vuvven 2024 rahvahanluvun lopullizien tuloksien mugah Batumis eli 235 668 hengie; vuvven 2014 rahvahanlugemizen verraten rahvahan lugumiäry kazvoi 54,2 %, mi rodih suurin kazvon tunnusmerki [[Gruuzii|Gruuzien]] piirilöin keskes. [[Kategourii:Gruuzien linnat]] h4p4andvf97ljynorcm1v4h2htcosou 0 17508 53185 52792 2026-10-31T09:19:48Z Miro Tuomi 8600 tävendys 53185 wikitext text/x-wiki [[Failu:Scutum_fidei_FIN.svg|pienoiskuva|Uskon suojus]] '''Sroičan<ref>[http://elibrary.krc.karelia.ru/401/1/russko-karelskij_slovar.pdf Suuri Ven’akarjalaine sanakniigu], s. 355</ref> doktrinu''' on [[Hristianskoi usko|hristossah uskon]] opastus [[Jumal|Jumalan]] kolminažuos, libo kolminažuos. Tämän doktrinan mugah on yksi [[Jumal]], ga yhtelaigua on kolme ipostasii: [[Jumal tuatto|tuatto]], [[Jumal poigu|poigu]] da [[Jumal pyhä hengi|pyhä hengi]]. Sroičan opastus on sanottu toizien keskes Afanasjevan uskon simvolas.<ref>[https://www.britannica.com/topic/Trinity-Christianity Trinity | Definition, History, & Doctrine] — Encyclopedia Britannica</ref> <div style="background-color: #f8f9fa; border-left: 5px solid #eaecf0; padding: 10px 15px; margin: 10px 0; color: #202122; font-style: italic;"> Tuatto, Poigu da Pyhä Hengi. Ainos piemmö mielis tämänmostu malittuu: Pyhä Jumal, Pyhä Vägevy, Pyhä Kuolematoi armasta meidy. Kačo da Vardoiče meidy riähkähizii. </div> == Lähtehet == [[Kategourii:Hristianskoi usko]] 4ybfquqrzkvox4x97qtoybrp8xsm2d0 0 17616 53169 2026-10-30T15:26:52Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {| class="infobox" style="width: 280px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: black; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; font-size: 88%; line-height: 1.5em; border-spacing: 3px; text-align: left;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.4em;" | Liygiläzet |- ! style="vertical-align: top; width: 35%; font-weight: bold; padding: 0.3em 0;" | Lugumiäry | style="vertic... 53169 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width: 280px; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: black; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; font-size: 88%; line-height: 1.5em; border-spacing: 3px; text-align: left;" |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.4em;" | Liygiläzet |- ! style="vertical-align: top; width: 35%; font-weight: bold; padding: 0.3em 0;" | Lugumiäry | style="vertical-align: top; padding: 0.3em 0;" | 19 000 |- ! style="vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 0.3em 0;" | Leviemine | style="vertical-align: top; padding: 0.3em 0;" | [[Ven'a]] |- ! style="vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 0.3em 0;" | Kieli | style="vertical-align: top; padding: 0.3em 0;" | [[Karjalan kieli|karjalan kielen]] [[Livvin kieli|livvin murreh]], [[ven'an kieli]] |- ! style="vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 0.3em 0;" | Uskondo | style="vertical-align: top; padding: 0.3em 0;" | [[Ortodoksižus|pravosluavii]] |- ! style="vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 0.3em 0;" | Kuuluu | style="vertical-align: top; padding: 0.3em 0;" | [[Karjalazet]] |- ! style="vertical-align: top; font-weight: bold; padding: 0.3em 0;" | Sugukanzat | style="vertical-align: top; padding: 0.3em 0;" | [[karjalazet]] etnossah kuulujat [[vienankarjalazet]], [[lyydiläzet]] |} '''Liygiläzet''' on [[Karjalazet|karjalazen]] rahvahan eräs kolmes subetnosois (vienankarjalazien da lyydiläzien ližäkse). Eruou kielen puoles vienankarjalazis da [[Lyydiläzet|lyydiläzis]]. Liygiläzet enimilleh eletäh [[Karjalan tazavaldu|Karjalan tazavallan]] suves — [[Anuksen kanzalline piiri|Anuksen]] da [[Priäžän kanzalline piiri|Priäžän kanzallizes piiris]], [[Suojärven piiri|Suojärven piiris]]. == Histourii da alguperä == Liygiläzien, kui karjalazien rahvahan roinduperä, ei ole kogonah tutkittu. Kaikkien hyväksytynny on se mieli, ku liygiläzien subetnossu oli roinnuh keskiaijan korela-heimon da ves’-heimon välizien kontaktoin hyvyös, jälgimäzekse mainittu heimo vaikutti liygiläzien kieleh da kul’tuurah. Enzimästy kerdua kirjulähtehis liygiläzis mainitah VI vuozisual: Iordanan ''«Gettoin alguperäs da ruavos»''-kniigas on luveteltu baltiekkusuomelazis kanzois, kudamii valloitti gotoin johtai Germanarih Suurin oza tutkijois (J. Koskinen, K. M'ullengorff, V. Tomašek da muut) ollah sidä mieldy, ku sen luvettelun Iordan otti laihinah meijän aigassah säilymättömäs itinerariespäi. Sit luvettelus merjalazien da mordvalazien rinnal oli kanzu ''"Thiudos in Aunxis"'', toizin sanoin F. Braunan mugah {{Lang-ru|«чудь олонецкая»}} (karjalan kieles Olonec on Anus da suomen kieles Aunus, ku ruvennemmo taivuttamah rodieu ''Anukses'', [[Suomen kieli|suom]]. ''Aunuksessa''). Aigazes Keski-Aijas liygiläzien piälinnannu oli Anuksenlinnu; konzu linnas rodih Anuksen linnoitus tarkah ei tietä, enzimästy kerdua kirjulähtehis Anuksenlinnas mainitah Novgorodan kniäzin Sv’atoslav Olegovičan ustuavugruamotas, se annettih vuvvennu 1137 Sofien kiriköle  (ven.)olo. kerävölöin muutoksis Novgorodan jeparhien hyväkse. Liygiläzien aloveh kuului Novgorodan mualoin Onieganviijendeksen Karjalan mualoih. Yhtes Novgorodan mualoinke liygiläzet Iivanu III:n aigah ruvettih kuulumah Moskovan valdivoh, Anuksen linnoitus oli nostettu uvvessah vuvvennu 1649. Vuvvennu 1773 Jekaterina II perusti Anuksen alovehen Novgorodan namestničestvan hantuzis, sih ruvettih kuulumah liygiläzien kai muat da sen piälinnakse vuodessah 1782 oli Anuksenlinnu. Vuvven 1812 Ižänmuallizen voinan aigah kuulužat roittih anukselazet ambujat — omatahtoine liygiläzien joukko, kudai perustettih ammatillizis turkisnahkuelättilöin mečästäjis. XX vuozisuan toizennu kolmandeksennu liygiläzien suuri miäry eli Suomen alovehel säilyttäjen omua kieldy da kul’tuurua. == Kieli == Piäkirjutus: [[Livvin kieli]] Vuozisuan XIII Novgorodan tuohikirjutus № 292 arkaistizel livvin murdehel. Karjalan kielen livvin murreh on karjalan kielen piämurdehii. Karjalan kieli kuuluu suomi-ugrilazien kanzoin baltiekkumerensuomelazien kielien joukkoh, se on aggl’utinatiivine kieli. Livvis on mondu vahnua laihinsanua arkaistizes vepsän kieles da päivänlasku-baltiekkumeren sanoi, kudamii toizis karjalan kielen murdehis ei ole. Tundietun Novgorodan tuohikirjan № 292 pohjannu on livvin murdehen muinaine muodo. Tarkembua tieduo livvin murdehen kirjukielen roindas ei ole. XIX vuozisual liygiläzet kirjutettih kiriillizil kirjaimil. Vuozinnu 1930 otettih käyttöh kirjukieli latinalazel pohjal. Karjalan avtonoumizen socialistizen nevvostotazavallan Ministroin Nevvoston käskys 20. sulakuudu vuvvennu 1989 hyväksyttih karjalan da vepsän kielen kirjaimikko latinalazel pohjal. Nygöi tädä päiviä pietäh Karjalan da vepsän kirjukielen päivänny. Yhtenäine karjalan kielen kirjaimikko hyväksyttih Karjalan tazavallan halličuksen 16. kevätkuun vuvven 2007 azetukses № 37-П. Täh azetukseh Karjalan tazavallan halličuksen 29. oraskuun vuvven 2014 azetukses № 168-П luajittih muutokset, niilöin mugah yhtenäzeh karjalan kielen kirjaimikkoh ližättih ''C''-kirjain. Livvin murdeheh kuulutah alamurdehet: * Siämärven; * Tulemjärven; * Vieljärven; * Salmin (Videlen); * Kotkatjärven; * Riipuškalan; * Nekkulan. Niilöis hävinnyöt alamurdehet ollah: * Siämärven; * Tulemjärven; * Vieljärven. == Kirjalližus == * Финно-угры и балты в эпоху средневековья. Археология СССР. Под ред.: Рыбаков Б. А. — М., 1987 г. * Финны в Европе. В 2-х томах. — М., 1990 г. * Вага Т. В., Потахин С. Б. Особенности расселения и землепользования карелов-ливвиков // Н. М. Пржевальский и современное страноведение: Материалы международной научно-практической конференции. Часть II. Смоленск: Изд-во СГУ, 1999. * Бубрих Д. В. Догосударственный период истории балтийско-беломорского севера. * Браун Ф. А. Разыскания в области гото-славянских отношений. С-Пб., 1899. * Иордан. О происхождении и деяниях гетов. СПб., Алетейя, 1997. [[Kategourii:Etnizet joukot kirjaimikon mugah]] [[Kategourii:Suomi-ugrilazet kanzat]] [[Kategourii:Karjalazet]] [[Kategourii:Ven'an kanzat]] 5nr84djnasrbmsfaxc068ff97n6iop0 10 17617 53171 2026-10-30T17:27:54Z Frhdkazan 283 Uuzi sivu: Graveyard 27x39 ENGLISH.png 53171 wikitext text/x-wiki Graveyard 27x39 ENGLISH.png hyu8amn3z545k1cx5blnjzzlwzv0jmc 10 17618 53172 2026-10-30T17:50:55Z Frhdkazan 283 Uuzi sivu: 2023-10-28 Halloween-Fort-Giromagny.webm 53172 wikitext text/x-wiki 2023-10-28 Halloween-Fort-Giromagny.webm o9m6kjf6wg5cqg3azq6hphpna3bg05c 10 17619 53178 2026-10-31T06:31:25Z Frhdkazan 283 Uuzi sivu: Església Santa Margalida - Santa Margalida - Mallorca - stained-glass windows.jpg 53178 wikitext text/x-wiki Església Santa Margalida - Santa Margalida - Mallorca - stained-glass windows.jpg d3rzpd8f8w3cxabsfzq1gn9x5p8nfpn 10 17620 53179 2026-10-31T06:42:17Z Frhdkazan 283 Uuzi sivu: OFICIAL ENTREVISTA CARETAS DE TODOS SANTOS 1 (video-converter.com).webm 53179 wikitext text/x-wiki OFICIAL ENTREVISTA CARETAS DE TODOS SANTOS 1 (video-converter.com).webm bjns70d11ibz6m0ccynt86cvxye7dog 0 17621 53180 2026-10-31T08:13:56Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {{Ristikanzu|Nimi=Irma Ivanovna Mullonen|kuva=[[File:Mullonen Irma.jpg|200px]]|Ammatti=kielitiedo, suomi-ugrilaine kielitiedo, onomastiekku|Roinduaigu=29. pakkaskuudu 1956 (70 vuottu)|Roindukohtu=[[Petroskoi]], [[Karjalas-Suomelaine sosialistine nevvostotazavaldu]]|palkindot=palkindot Ven'an Federacien (2018) da Karjalan tazavallan tiedoalan arvostettu ruadai}} '''Irma Ivanovna Mullonen''' ({{Lang-ru|И́рма Ива́новна Му́ллонен}}; roin. [[29. pakkaskuudu]] 1... 53180 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu|Nimi=Irma Ivanovna Mullonen|kuva=[[File:Mullonen Irma.jpg|200px]]|Ammatti=kielitiedo, suomi-ugrilaine kielitiedo, onomastiekku|Roinduaigu=29. pakkaskuudu 1956 (70 vuottu)|Roindukohtu=[[Petroskoi]], [[Karjalas-Suomelaine sosialistine nevvostotazavaldu]]|palkindot=palkindot Ven'an Federacien (2018) da Karjalan tazavallan tiedoalan arvostettu ruadai}} '''Irma Ivanovna Mullonen''' ({{Lang-ru|И́рма Ива́новна Му́ллонен}}; roin. [[29. pakkaskuudu]] 1956, [[Petroskoi]]) on [[Ven'a|Ven'an]] kielentutkii, filolougientiedoloin douhturi, [[Petroskoin valdivonyliopisto|Petroskoin valdivonyliopiston]] professoru, Ven'an tiedoakadiemien [[Karjalan tazavaldu|Karjalan]] tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan johtai (2005—2015), Ven'an tiedoakadiemien korrespondentu-jäsen (2019), [[Ven'a|Ven'an Federacien]] da [[Karjalan tazavaldu|Karjalan tazavallan]] tiedoalan arvostettu ruadai. == Eloskerdu == Irma Mullonen on roinnuhes inkeriläzien pereheh. Tuattah Ivan Adamovič Mullonen (1928—2017) oli puoloveh- da yhteiskunduruadai, muamah Marija Ivanovna Mullonen (1930—2008) oli kielentutkii, Petroskoin valdivonyliopiston professoru. Vuvvennu 1978 loppi Petroskoin valdivonyliopiston histourii-filolougizen tiedokunnan, opastui Suomen kieli da kirjalližus -alal. Vuozinnu 1978—1981 opastui Nevvostoliiton tiedoakadiemien Karjalan ozaston aspirantuuras. Vuvves 1981 года on Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan (Nevvostoliiton tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituuttu) ruadai. Vuvvennu 1983 Tartos puolisti kandiduatan väitöskirjan Ojatin jovenalan vezistönimilöis. Vuvves 1993 ruadau Petroskoin valdivonyliopiston suomen kielen da kirjalližuon laitoksel (nygöi itämerensuomelazien kielien laitos), vuvves 2001 — professoru. Vuvvennu 2000 Joškar-Olas puolisti douhtoran väitöskirjan ven. ''Топонимия Присвирья: проблемы этноязыкового контактирования'' -tieman mugah. Petroskoin valdivonyliopistos pidäy luvendoloi Suomen kielen histouries da Johtandas suomi-ugrilazeh kielitiedoh. Vuozinnu 2005—2015 — Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan johtai. Vuvves 2016 on Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan piätiedoruadai. On Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan tiedonevvoston piälikönny, Petroskoin valdivonyliopiston filolougizen tiedokunnan tiedonevvostoh kuulujannu, ven. ''Вопросы ономастики''-žurnualan toimituskundah kuulujannu. == Tiedoruado == Irma Ivanovna Mullonen on tundiettu azientiedäi teoriellizen da suomi-ugrilazen onomastiekan, baltiekkumerensuomelazen kielitiijon, kielikosketuksien teorien alal. Vuvvennu 1994 luadi kolmekielizen (vepsä-suomi-ven'a) Karjalan vepsäläzien paikannimilöin luvettelun. == Piäjulgavot == On enämbän migu 200 jullattuloin tiedokirjutuksien kirjuttajannu paikannimistön da baltiekkumerensuomelazen kielitiijon alal. * ''Муллонен И. И.'' Гидронимия бассейна реки Ояти / Карел. фил. АН СССР, Ин-т яз., лит. и истории. — Петрозаводск: Карелия, 1988. — 160,[1] с. — <nowiki>ISBN 5-7545-0103-X</nowiki>. * ''Мамонтова Н. Н., Муллонен И. И.'' Прибалтийско-финская географическая лексика Карелии / Рос. акад. наук, Карел. науч. центр, Ин-т яз., лит. и истории. — Петрозаводск: КНЦ РАН, 1991. — 160 с. — <nowiki>ISBN 5-201-07813-3</nowiki>. * ''Муллонен И. И.'' Очерки вепсской топонимии. — <abbr>СПб.</abbr>, 1994. — 156 с. — <nowiki>ISBN 5-02-028155-7</nowiki>. * ''Муллонен И. И., Азарова И. В., Герд А. С.'' Словарь гидронимов Юго-Восточного Приладожья (бассейн р. Свирь) = Laatokan kaakkoisrannikon (Syvärin alueen) vesistönimien sanakirja / Под ред. А. С. Герда; С.-Петерб. гос. ун-т, Рос. акад. наук. Ин-т яз., лит. и истории Карел. науч. центра. — <abbr>СПб.</abbr>: Изд-во СПбГУ, 1997. — XXVI, [2], 192, [1] с. — <nowiki>ISBN 5-288-01849-9</nowiki>. * ''Муллонен И. И.'' Топонимия Присвирья: Проблемы этноязыкового контактирования / Рец.: д-р филол. наук А. С. Герд, канд. филол. наук Н. Н. Мамонтова; Институт языка, литературы и истории Карельского научного центра РАН. — Петрозаводск: ПетрГУ, 2002. — 356 с. — 700 экз. — <nowiki>ISBN 5-8021-0193-8</nowiki>. * ''Муллонен И. И.'' Введение в финно-угроведение : учебное пособие на финском языке = Johdatusta fennougristiikkaan / Петрозаводский гос. ун-т. — Петрозаводск: Изд-во ПетрГУ, 2007. — 124 с. — <nowiki>ISBN 978-5-8021-0710-2</nowiki>. * ''Муллонен И. И.'' Топонимия Заонежья: Словарь с историко-культурными комментариями / Рец.: д-р филол. наук А. С. Герд, канд. филол. наук К. К. Логинов. — Петрозаводск: Карельский научный центр РАН, 2008. — 242 с. — 400 экз. — <nowiki>ISBN 978-5-9274-0334-9</nowiki>. * ''Муллонен И. И., Азарова И. В., Герд А. С.'' Свод топонимов Заонежья / Под ред. А. С. Герда. — Петрозаводск: Карельский научный центр РАН, 2013. — 252 с. — <nowiki>ISBN 978-5-9274-0586-2</nowiki>. * ''Захарова Е. В., Кузьмин Д. В., Муллонен И. И., Шибанова Н. Л.'' Топонимные модели Карелии в пространственно-временном контексте. — <abbr>М.</abbr>: Языки славянских культур, 2018. — 272 с. — (Studia philologica). — <nowiki>ISBN 978-5-907117-12-9</nowiki>. == Palkindot da arvonimet == * Ven'an Federacien tiedoalan arvostettu ruadai (2018); * Karjalan tazavallan tiedoalan arvostettu ruadai (2006); * Irma Mullonen sanottih Vuvven 2024 laureatakse Karjalan tazavallas ''suures panokses kielitiijon kehittämizeh, Karjalan tazavallan kanzoin histouriellizen da kul'tuurizen perindön säilyttämizes''; * Medali "Arvoruadolois Karjalan tazavallan hyväkse" (2025). == Pereh == * Muamah — Marija Ivanovna Mullonen (1930—2008), kielentutkii, Petroskoin valdivonyliopiston professoru, Karjalan tazavallan tiedoalan arvostettu ruadai, Ven'an Federacien korgeiškolan arvostettu ruadai. * Tuattah — Ivan Adamovič Mullonen (1928—2017), yhteiskunnallizen yhtistyksen Inkeriliiton piälikkö, Karjalan tazavallan vuvven 2002 laureattu * Kazvatti poijan. == Kirjalližus == * Учёные Карельского научного центра Российской академии наук: Биографический словарь / Отв. ред. И. М. Нестеренко, А. И. Слабунов. — Петрозаводск, 1999. — <nowiki>ISBN 5-88741-015-9</nowiki>. * Учёные Карельского научного центра Российской академии наук: Биографический словарь / Отв. ред. Ю. В. Савельев. — 3-е изд., доп. и перераб. — Петрозаводск: Карел. науч. центр РАН, 2012. — 420 с. — <nowiki>ISBN 978-5-9274-0490-2</nowiki>. * Финно-угорская мозаика: сборник статей к юбилею Ирмы Ивановны Муллонен. Studia Nordica I / Отв. ред. О. П. Илюха. — Петрозаводск: Карельский научный центр РАН, 2016. — 379 с. — <nowiki>ISBN 978-5-9274-0716-3</nowiki> [[Kategourii:Rodivunnuot 29. pakkaskuudu]] [[Kategourii:Rodivunnuot vuvvennu 1956]] [[Kategourii:Tiedomiehet kirjaimikon mugah]] [[Kategourii:Ven'an kielentutkijat]] [[Kategourii:Nevvostoliiton kielentutkijat]] [[Kategourii:Ven'an filoulogat]] [[Kategourii:Karjalan tiedomiehet]] [[Kategourii:Fennougristat]] [[Kategourii:Ven'an tiedoakademien Karjalan tiedokeskuksen tiedomiehet]] [[Kategourii:Petroskoin valdivonyliopiston loppenuot]] [[Kategourii:Petroskoin valdivonyliopiston opastajat]] [[Kategourii:Karjalan tazavallan tiedoalan arvostetut ruadajat]] [[Kategourii:Opastuskniigoin luadijat]] sfpe82y9t2exnqe4n08xwus4ybuw7tm 53194 53180 2026-10-31T09:58:20Z Onegaborg 144 53194 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu|Nimi=Irma Ivanovna Mullonen|kuva=[[File:Mullonen Irma.jpg|200px]]|Ammatti=kielitiedo, suomi-ugrilaine kielitiedo, onomastiekku|Roinduaigu=29. pakkaskuudu 1956 (70 vuottu)|Roindukohtu=[[Petroskoi]], [[Karjalas-Suomelaine sosialistine nevvostotazavaldu]]|palkindot=palkindot Ven'an Federacien (2018) da Karjalan tazavallan tiedoalan arvostettu ruadai}} '''Irma Ivanovna Mullonen''' ({{Lang-ru|И́рма Ива́новна Му́ллонен}}; roin. [[29. pakkaskuudu]] 1956, [[Petroskoi]]) on [[Ven'a|Ven'an]] kielentutkii, filolougientiedoloin douhturi, [[Petroskoin valdivonyliopisto|Petroskoin valdivonyliopiston]] professoru, Ven'an tiedoakadiemien [[Karjalan tazavaldu|Karjalan]] tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan johtai (2005—2015), Ven'an tiedoakadiemien korrespondentu-jäsen (2019), [[Ven'a|Ven'an Federacien]] da [[Karjalan tazavaldu|Karjalan tazavallan]] tiedoalan arvostettu ruadai. == Eloskerdu == Irma Mullonen on roinnuhes inkeriläzien pereheh. Tuattah Ivan Adamovič Mullonen (1928—2017) oli puoloveh- da yhteiskunduruadai, muamah [[Marija Mullonen|Marija Ivanovna Mullonen]] (1930—2008) oli kielentutkii, Petroskoin valdivonyliopiston professoru. Vuvvennu 1978 loppi Petroskoin valdivonyliopiston histourii-filolougizen tiedokunnan, opastui Suomen kieli da kirjalližus -alal. Vuozinnu 1978—1981 opastui Nevvostoliiton tiedoakadiemien Karjalan ozaston aspirantuuras. Vuvves 1981 года on Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan (Nevvostoliiton tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituuttu) ruadai. Vuvvennu 1983 Tartos puolisti kandiduatan väitöskirjan Ojatin jovenalan vezistönimilöis. Vuvves 1993 ruadau Petroskoin valdivonyliopiston suomen kielen da kirjalližuon laitoksel (nygöi itämerensuomelazien kielien laitos), vuvves 2001 — professoru. Vuvvennu 2000 Joškar-Olas puolisti douhtoran väitöskirjan ven. ''Топонимия Присвирья: проблемы этноязыкового контактирования'' -tieman mugah. Petroskoin valdivonyliopistos pidäy luvendoloi Suomen kielen histouries da Johtandas suomi-ugrilazeh kielitiedoh. Vuozinnu 2005—2015 — Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan johtai. Vuvves 2016 on Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan piätiedoruadai. On Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan tiedonevvoston piälikönny, Petroskoin valdivonyliopiston filolougizen tiedokunnan tiedonevvostoh kuulujannu, ven. ''Вопросы ономастики''-žurnualan toimituskundah kuulujannu. == Tiedoruado == Irma Ivanovna Mullonen on tundiettu azientiedäi teoriellizen da suomi-ugrilazen onomastiekan, baltiekkumerensuomelazen kielitiijon, kielikosketuksien teorien alal. Vuvvennu 1994 luadi kolmekielizen (vepsä-suomi-ven'a) Karjalan vepsäläzien paikannimilöin luvettelun. == Piäjulgavot == On enämbän migu 200 jullattuloin tiedokirjutuksien kirjuttajannu paikannimistön da baltiekkumerensuomelazen kielitiijon alal. * ''Муллонен И. И.'' Гидронимия бассейна реки Ояти / Карел. фил. АН СССР, Ин-т яз., лит. и истории. — Петрозаводск: Карелия, 1988. — 160,[1] с. — <nowiki>ISBN 5-7545-0103-X</nowiki>. * ''Мамонтова Н. Н., Муллонен И. И.'' Прибалтийско-финская географическая лексика Карелии / Рос. акад. наук, Карел. науч. центр, Ин-т яз., лит. и истории. — Петрозаводск: КНЦ РАН, 1991. — 160 с. — <nowiki>ISBN 5-201-07813-3</nowiki>. * ''Муллонен И. И.'' Очерки вепсской топонимии. — <abbr>СПб.</abbr>, 1994. — 156 с. — <nowiki>ISBN 5-02-028155-7</nowiki>. * ''Муллонен И. И., Азарова И. В., Герд А. С.'' Словарь гидронимов Юго-Восточного Приладожья (бассейн р. Свирь) = Laatokan kaakkoisrannikon (Syvärin alueen) vesistönimien sanakirja / Под ред. А. С. Герда; С.-Петерб. гос. ун-т, Рос. акад. наук. Ин-т яз., лит. и истории Карел. науч. центра. — <abbr>СПб.</abbr>: Изд-во СПбГУ, 1997. — XXVI, [2], 192, [1] с. — <nowiki>ISBN 5-288-01849-9</nowiki>. * ''Муллонен И. И.'' Топонимия Присвирья: Проблемы этноязыкового контактирования / Рец.: д-р филол. наук А. С. Герд, канд. филол. наук Н. Н. Мамонтова; Институт языка, литературы и истории Карельского научного центра РАН. — Петрозаводск: ПетрГУ, 2002. — 356 с. — 700 экз. — <nowiki>ISBN 5-8021-0193-8</nowiki>. * ''Муллонен И. И.'' Введение в финно-угроведение : учебное пособие на финском языке = Johdatusta fennougristiikkaan / Петрозаводский гос. ун-т. — Петрозаводск: Изд-во ПетрГУ, 2007. — 124 с. — <nowiki>ISBN 978-5-8021-0710-2</nowiki>. * ''Муллонен И. И.'' Топонимия Заонежья: Словарь с историко-культурными комментариями / Рец.: д-р филол. наук А. С. Герд, канд. филол. наук К. К. Логинов. — Петрозаводск: Карельский научный центр РАН, 2008. — 242 с. — 400 экз. — <nowiki>ISBN 978-5-9274-0334-9</nowiki>. * ''Муллонен И. И., Азарова И. В., Герд А. С.'' Свод топонимов Заонежья / Под ред. А. С. Герда. — Петрозаводск: Карельский научный центр РАН, 2013. — 252 с. — <nowiki>ISBN 978-5-9274-0586-2</nowiki>. * ''Захарова Е. В., Кузьмин Д. В., Муллонен И. И., Шибанова Н. Л.'' Топонимные модели Карелии в пространственно-временном контексте. — <abbr>М.</abbr>: Языки славянских культур, 2018. — 272 с. — (Studia philologica). — <nowiki>ISBN 978-5-907117-12-9</nowiki>. == Palkindot da arvonimet == * Ven'an Federacien tiedoalan arvostettu ruadai (2018); * Karjalan tazavallan tiedoalan arvostettu ruadai (2006); * Irma Mullonen sanottih Vuvven 2024 laureatakse Karjalan tazavallas ''suures panokses kielitiijon kehittämizeh, Karjalan tazavallan kanzoin histouriellizen da kul'tuurizen perindön säilyttämizes''; * Medali "Arvoruadolois Karjalan tazavallan hyväkse" (2025). == Pereh == * Muamah — Marija Ivanovna Mullonen (1930—2008), kielentutkii, Petroskoin valdivonyliopiston professoru, Karjalan tazavallan tiedoalan arvostettu ruadai, Ven'an Federacien korgeiškolan arvostettu ruadai. * Tuattah — Ivan Adamovič Mullonen (1928—2017), yhteiskunnallizen yhtistyksen Inkeriliiton piälikkö, Karjalan tazavallan vuvven 2002 laureattu * Kazvatti poijan. == Kirjalližus == * Учёные Карельского научного центра Российской академии наук: Биографический словарь / Отв. ред. И. М. Нестеренко, А. И. Слабунов. — Петрозаводск, 1999. — <nowiki>ISBN 5-88741-015-9</nowiki>. * Учёные Карельского научного центра Российской академии наук: Биографический словарь / Отв. ред. Ю. В. Савельев. — 3-е изд., доп. и перераб. — Петрозаводск: Карел. науч. центр РАН, 2012. — 420 с. — <nowiki>ISBN 978-5-9274-0490-2</nowiki>. * Финно-угорская мозаика: сборник статей к юбилею Ирмы Ивановны Муллонен. Studia Nordica I / Отв. ред. О. П. Илюха. — Петрозаводск: Карельский научный центр РАН, 2016. — 379 с. — <nowiki>ISBN 978-5-9274-0716-3</nowiki> [[Kategourii:Rodivunnuot 29. pakkaskuudu]] [[Kategourii:Rodivunnuot vuvvennu 1956]] [[Kategourii:Tiedomiehet kirjaimikon mugah]] [[Kategourii:Ven'an kielentutkijat]] [[Kategourii:Nevvostoliiton kielentutkijat]] [[Kategourii:Ven'an filoulogat]] [[Kategourii:Karjalan tiedomiehet]] [[Kategourii:Fennougristat]] [[Kategourii:Ven'an tiedoakademien Karjalan tiedokeskuksen tiedomiehet]] [[Kategourii:Petroskoin valdivonyliopiston loppenuot]] [[Kategourii:Petroskoin valdivonyliopiston opastajat]] [[Kategourii:Karjalan tazavallan tiedoalan arvostetut ruadajat]] [[Kategourii:Opastuskniigoin luadijat]] dokye1jf8hmzib7wxtsw5lrlakjuxbm 0 17622 53181 2026-10-31T09:06:36Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {{Ristikanzu|Nimi=Marija Ivanovna Mullonen|Ammatti=suomen da vepsän kielen tutkijannu da opastajannu, suomen da vepsän kielen opastuskniigoin da sanakniigoin luadijannu,filolougientiedoloin kandiduattu|Roinduaigu=20. kevätkuudu 1930|Kuolenduaigu=7. talvikuudu 2008 (78 vuottu)|Roindukohtu=[[Orava-kylä]], [[Leningruadan aloveh]]|Kuolendukohtu=[[Petroskoi]], [[Karjalan tazavaldu]]|palkindot=[[Petroskoin valdivonyliopiston]] professoru}} '''Marija Ivanovna Mullonen''' (20. kev... 53181 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu|Nimi=Marija Ivanovna Mullonen|Ammatti=suomen da vepsän kielen tutkijannu da opastajannu, suomen da vepsän kielen opastuskniigoin da sanakniigoin luadijannu,filolougientiedoloin kandiduattu|Roinduaigu=20. kevätkuudu 1930|Kuolenduaigu=7. talvikuudu 2008 (78 vuottu)|Roindukohtu=[[Orava-kylä]], [[Leningruadan aloveh]]|Kuolendukohtu=[[Petroskoi]], [[Karjalan tazavaldu]]|palkindot=[[Petroskoin valdivonyliopiston]] professoru}} '''Marija Ivanovna Mullonen''' ([[20. kevätkuudu]] [[1930]] – [[7. talvikuudu]] [[2008]]) on kielentutkii, [[Petroskoin valdivonyliopisto|Petroskoin valdivonyliopiston]] professoru, filolougientiedoloin kandiduattu, Karjalan tazavallan tiedoalan arvostettu ruadai, Ven'an Federacien korgeiškolan arvostettu ruadai. == Eloskerdu == Marija Mullonen oli roinnuhes suureh pereheh suomelazes Orava-kyläs [[Leningradan aloveh|Leningruadan alovehel]]. Vuvvennu 1949 piäzi opastumah Karjal-Suomelazeh valdivonyliopiston filolougizele tiedokunnale, opastui ven'an filolougiedu, suomi-ugrilastu kielitieduo da suomen kirjalližuttu. Yliopiston loppiettuu, vuvvennu 1954, jatkoi opastundan Nevvostoliiton tiedoakadiemien kielitiijon instituutan aspirantuuras. Hänen väitösruavon ohjuajannu oli Moskovan professoru K. J. Maitinskaja, a ruavon tiemannu – "Suomen kielen yksikomponentazet verbivirkehet suomen kieles". Marija Mullonen väitti filolougientiedoloin kandiduatakse vuvvennu 1966 Tarton yliopistos. Vuvves 1958 vuodessah 1970 ruadoi Nevvostoliiton tiedoakadiemien Karjalan ozaston Kielen, literatuuran da histourien instituutas. Ajeli tutkimusmatkoih Tverin karjalazilluo da vepsäläzillyö, yhtes Marija Ivanovna Zaicevanke luadi "Vepsän kielen sanakniigan" da "Vepsän kielen paginluavut". Vuvves 1970 Marija Mullonen ruadoi Petroskoin valdivonyliopistos. Viijentostu vuvven aigah oli suomen kielen da kirjalližuon laitoksen johtajannu. Yliopistos Marija Mullonen pidi luvendoloi suomen kieles, suomen kielen histouries, suomi-ugrilazes kielitiijos, leksikolougies da frazeolougies. Häi luadi äijän suomen kielen opastuskniigua školih da yliopistoloih nähte, oligi enzimäzien vepsän kielen opastuskniigoin da sanakniigoin luadijannu. == Bibliogruafii == * Разграничение неопределенно-личных и обобщенно-личных предложений в финском языке // Всесоюзное совещание по вопросам финно-угорской филологии. Петрозаводск, 1961. С.43–45. * Безличные предложения, главный член которых образуется из глагола-связки и предикатива, в современном финском языке // Прибалтийско-финское языкознание. М., 1963. С. 39–53. * Дескриптивные слова в вепсском языке // Научная конференция, посвященная итогам работ института языка, литературы и истории Карельского филиала АН СССР за 1962 год. Петрозаводск, 1963. С.71–73. * Неопределенно-личные и обобщенно-личные предложения в финском языке // Прибалтийско-финское языкознание. М., 1963. С. 31–38. * О влиянии синтаксического строя русского языка на вепсский язык // Всесоюзная конференция по финно-угроведению. Сыктывкар, 1965. С.80–81. * Глагольные односоставные предложения в финском языке: автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук. Тарту, 1966. 23 с. * Вепсская письменность // Прибалтийско-финское языкознание: Вопросы фонетики, грамматики и лексикологии. Л., 1967. С.105–109. * О влиянии синтаксического строя русского языка на вепсский язык // Прибалтийско-финское языкознание: Вопросы фонетики, грамматики и лексикологии. Л., 1967. С.39–43. * Образцы вепсской речи / Зайцева М. И., Муллонен М.И. Л.: Наука, 1969. 296 с. * Словарь вепсского языка / М.И. Зайцева, М.И. Муллонен. Л.: Наука, 1972. 746 с. * О методике сбора и систематизации диалектной лексики // Материалы II учебно-методической конференции. Петрозаводск, 1974. С.60-61. * Развитие фонетической системы вепсского языка в условиях русского окружения // Вопросы советского финно-угроведения. Петрозаводск, 1974. С.78–79. * О межпредметных связях дисциплин кафедры финского языка и литературы // Проблемы методики преподавания в высшей школе. Петрозаводск, 1978. С.54–55. * Влияние русского языка на финский в процессе обучения студентов финскому языку // Симпозиум-79 по прибалтийско-финской филологии 22-24 мая 1979: Тезисы докладов. Петрозаводск, 1979. С.73–75. * Говорим по-фински / Мария Муллонен, Эйла Хямяляйнен, Лена Сильферберг, Ч.1. Петрозаводск: Карелия, 1986. 224 с. ил. * Из истории вепсской лексики // Проблемы истории и культуры вепсской народности. Петрозаводск, 1989. С.102–105. * Методический материал для лабораторных работ по грамматике финского языка: Местоимение, числительное и глагол: Для студентов 2 курса. Сост. Александрова Л.Э., Муллонен М.И., Писная Р.Н. Петрозаводск, 1989. 60 с. * Abekirj / Nina Zaiceva, Maria Mullonen. Petroskoi: Karjala, 1991. 94 с.: ил. * Методический материал по морфологии и синтаксису финского языка. Сост.: М.И. Муллонен. Петрозаводск: Б.и., 1991. 79с. * Говорим по-фински / Мария Муллонен, Эйла Хямяляйнен, Лена Сильферберг. Ч.1. 2-е изд. Петрозаводск: Карелия, 1992. 222 с.: ил. * Говорим по-фински. / Мария Муллонен, Эйла Хямяляйнен, Лена Сильферберг. Ч.2. Петрозаводск: Карелия, 1992. 135 с.: ил. * Äänne- ja muoto- opillisia harjotuksia : opetusmoniste / M. Kuusinen, M. Mullonen, J. Kiuru, P. Zaikov. Petroskoi: Petroskoin yliopiston kustantamo, 1993. * Ičemoi lugemišt: vepsän kelen lugendkirj: 3–4 klassale / Nina Zaiceva , Maria Mullonen. Pe-troskoi: Karjala, 1994. 126, [2] c.: ил. * Вепсско-русский, русско-вепсский учебный словарь: Ок. 14000 слов / Зайцева Н. Г., Муллонен М. И. Петрозаводск: Карелия, 1995. 190 [2] с. * Из истории славяно-финских контактов в Юго-Восточном Приладожье // Конференция по изучению истории,экономики,литературы и языка скандинавских стран и Финляндии. Тезисы докладов. М.; Петрозаводск, 1997. С.382–383. * Пути развития новой вепсской лексики // Вепсы: история, культура и межэтнические контакты : сборник научных трудов. Петрозаводск: Издательство Петрозаводского государственного университета, 1999. С. 184–189. * Альбом "Десять детских пьес для фортепиано" Г.Синисало: Некоторые методические соображения // Музыка в Карелии: Научный и практический опыт XX века. Петрозаводск, 2000. С.39–42. * Говорим по-фински / Мария Муллонен, Эйла Хямяляйнен, Лена Сильфверберг. 3-е изд., испр., доп. Петрозаводск: Карелия, 2001. 341 с.: ил. * Десять лет преподавания вепсского языка в Петрозаводском государственном университете // Бубриховские чтения: Проблемы прибалтийско-фин. филологии и культуры: Сб. науч. ст. Петрозаводск, 2002. С. 18–25. * Новая лексика вепсского языка: А-Я: бюл., № 9 / М.Б. Гиниятуллина, Е.Е. Харитонова. Н.Г. Зайцева, М.И. Муллонен; Петрозаводск: Периодика, 2004. 189 с. * Elettiinpӓ ennen Inkeris : nӓytteitӓ Inkerinsuomalaisista murteista / Petroskoin valtionyliopisto, Venӓjӓn Tiedeakatemian Karjalan Tiedekeskus, Kielen, kirjallisuuden ja historian instituutti ; toimittanut Maria Mullonen. - Petroskoi : Periodika, 2004 (Петрозаводск : ГП Тип. им. П.Ф.Анохина). - 254, [1] с. : ил., портр.; 22 см.; <nowiki>ISBN 5-88170-120-8</nowiki> * Словарь живой народной речи // Бубриховские чтения: проблемы исследования и преподавания прибалтийско-финской филологии. Петрозаводск, 2005. С. 222–227. * Новый русско-вепсский словарь / Н.Г. Зайцева, М.И. Муллонен; Петрозаводск: Перио-дика, 2009. 516, [3] с. * Учись говорить по-фински / Мария Муллонен, Эйла Хямяляйнен, Лена Сильфверберг. Изд. 4-е, испр. и доп. Санкт-Петербург: М.Г.В., 2009. 341 с.: ил.; 21 см. == Palkindot da arvonimet == Marija Mullonen on monien kunnivokirjazien da palkindoloin suannuh; * Karjalan avtonoumizen socialistizen nevvostotazavallan Korgeviman nevvoston prezidiuman kunnivokirjaine; * Karjalan tazavallan tiedoalan arvostettu ruadai; * Ven'an Federacien korgeiškolan arvostettu ruadai; * Kunnivon kunnivomerki; * urhollizes ruavos -medali; * Suomalaisen Kirjallisuuden Seuran da Suomalais-Ugrilaisen Seuran ulgomualaine jäsen. == Pereh == * Ukko — Ivan Adamovič Mullonen (1928—2017), yhteiskunnallizen yhtistyksen Inkeriliiton piälikkö, Karjalan tazavallan vuvven 2002 laureattu; * Tytär — Irma Ivanovan Mullonen (roinnuhes vuvvennu 1956), filolougientiedoloin douhturi, Petroskoin valdivonyliopiston professoru, Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan johtai (2005—2015), Ven'an tiedoakadiemien korrespondentu-jäsen (2019), Ven'an Federacien da Karjalan tazavallan tiedoalan arvostettu ruadai == Kirjalližus == * Виртаранта, Пертти. Этюды о карельской культуре : Люди и судьбы : [Пер. с фин.] / Пертти Виртаранта. – Петрозаводск : Карелия, 1992. – 285,[2] с. : ил.; 21 см.; <nowiki>ISBN 5-7545-0243-5</nowiki> : Б. ц. * Ученые Карельского научного центра Российской академии наук : биографический словарь / [гл. ред. А. Ф. Титов; отв. ред. Ю. В. Савельев; редкол.: Е. В. Жирнель и др.]. — 3-е изд., доп. и перераб. — Петрозаводск : Карельский научный центр РАН, 2012. — 419, [1] с. ; 21 см. — Библиогр. в конце ст. — Алф. указ.: с. 409—419. — <nowiki>ISBN 978-5-9274-0490-2</nowiki> [[Kategourii:Rodivunnuot 20. kevätkuudu]] [[Kategourii:Rodivunnuot vuvvennu 1930]] [[Kategourii:Kuolluot 7. talvikuudu]] [[Kategourii:Kuolluot vuvvennu 2008]] [[Kategourii:Persounat kirjaimikon mugah]] [[Kategourii:Kuolluot Petroskois]] [[Kategourii:Tiedomiehet kirjaimikon mugah]] [[Kategourii:Ven'an kielentutkijat]] [[Kategourii:Nevvostoliiton kielentutkijat]] [[Kategourii:Ven'an filoulogat]] [[Kategourii:Karjalan tiedomiehet]] [[Kategourii:Fennougristat]] [[Kategourii:Ven'an tiedoakademien Karjalan tiedokeskuksen tiedomiehet]] [[Kategourii:Petroskoin valdivonyliopiston loppenuot]] [[Kategourii:Petroskoin valdivonyliopiston opastajat]] [[Kategourii:Karjalan tazavallan tiedoalan arvostetut ruadajat]] [[Kategourii:Opastuskniigoin luadijat]] 8wa7ejt6ag1uvtdjvyzm7wrdeh1u050 53198 53181 2026-10-31T09:59:50Z Onegaborg 144 53198 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu|Nimi=Marija Ivanovna Mullonen|Ammatti=suomen da vepsän kielen tutkijannu da opastajannu, suomen da vepsän kielen opastuskniigoin da sanakniigoin luadijannu,filolougientiedoloin kandiduattu|Roinduaigu=20. kevätkuudu 1930|Kuolenduaigu=7. talvikuudu 2008 (78 vuottu)|Roindukohtu=[[Orava-kylä]], [[Leningruadan aloveh]]|Kuolendukohtu=[[Petroskoi]], [[Karjalan tazavaldu]]|palkindot=[[Petroskoin valdivonyliopiston]] professoru}} '''Marija Ivanovna Mullonen''' ([[20. kevätkuudu]] [[1930]] – [[7. talvikuudu]] [[2008]]) on kielentutkii, [[Petroskoin valdivonyliopisto|Petroskoin valdivonyliopiston]] professoru, filolougientiedoloin kandiduattu, Karjalan tazavallan tiedoalan arvostettu ruadai, Ven'an Federacien korgeiškolan arvostettu ruadai. == Eloskerdu == Marija Mullonen oli roinnuhes suureh pereheh suomelazes Orava-kyläs [[Leningradan aloveh|Leningruadan alovehel]]. Vuvvennu 1949 piäzi opastumah Karjal-Suomelazeh valdivonyliopiston filolougizele tiedokunnale, opastui ven'an filolougiedu, suomi-ugrilastu kielitieduo da suomen kirjalližuttu. Yliopiston loppiettuu, vuvvennu 1954, jatkoi opastundan Nevvostoliiton tiedoakadiemien kielitiijon instituutan aspirantuuras. Hänen väitösruavon ohjuajannu oli Moskovan professoru K. J. Maitinskaja, a ruavon tiemannu – "Suomen kielen yksikomponentazet verbivirkehet suomen kieles". Marija Mullonen väitti filolougientiedoloin kandiduatakse vuvvennu 1966 Tarton yliopistos. Vuvves 1958 vuodessah 1970 ruadoi Nevvostoliiton tiedoakadiemien Karjalan ozaston Kielen, literatuuran da histourien instituutas. Ajeli tutkimusmatkoih Tverin karjalazilluo da vepsäläzillyö, yhtes Marija Ivanovna Zaicevanke luadi "Vepsän kielen sanakniigan" da "Vepsän kielen paginluavut". Vuvves 1970 Marija Mullonen ruadoi Petroskoin valdivonyliopistos. Viijentostu vuvven aigah oli suomen kielen da kirjalližuon laitoksen johtajannu. Yliopistos Marija Mullonen pidi luvendoloi suomen kieles, suomen kielen histouries, suomi-ugrilazes kielitiijos, leksikolougies da frazeolougies. Häi luadi äijän suomen kielen opastuskniigua školih da yliopistoloih nähte, oligi enzimäzien vepsän kielen opastuskniigoin da sanakniigoin luadijannu. == Bibliogruafii == * Разграничение неопределенно-личных и обобщенно-личных предложений в финском языке // Всесоюзное совещание по вопросам финно-угорской филологии. Петрозаводск, 1961. С.43–45. * Безличные предложения, главный член которых образуется из глагола-связки и предикатива, в современном финском языке // Прибалтийско-финское языкознание. М., 1963. С. 39–53. * Дескриптивные слова в вепсском языке // Научная конференция, посвященная итогам работ института языка, литературы и истории Карельского филиала АН СССР за 1962 год. Петрозаводск, 1963. С.71–73. * Неопределенно-личные и обобщенно-личные предложения в финском языке // Прибалтийско-финское языкознание. М., 1963. С. 31–38. * О влиянии синтаксического строя русского языка на вепсский язык // Всесоюзная конференция по финно-угроведению. Сыктывкар, 1965. С.80–81. * Глагольные односоставные предложения в финском языке: автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук. Тарту, 1966. 23 с. * Вепсская письменность // Прибалтийско-финское языкознание: Вопросы фонетики, грамматики и лексикологии. Л., 1967. С.105–109. * О влиянии синтаксического строя русского языка на вепсский язык // Прибалтийско-финское языкознание: Вопросы фонетики, грамматики и лексикологии. Л., 1967. С.39–43. * Образцы вепсской речи / Зайцева М. И., Муллонен М.И. Л.: Наука, 1969. 296 с. * Словарь вепсского языка / М.И. Зайцева, М.И. Муллонен. Л.: Наука, 1972. 746 с. * О методике сбора и систематизации диалектной лексики // Материалы II учебно-методической конференции. Петрозаводск, 1974. С.60-61. * Развитие фонетической системы вепсского языка в условиях русского окружения // Вопросы советского финно-угроведения. Петрозаводск, 1974. С.78–79. * О межпредметных связях дисциплин кафедры финского языка и литературы // Проблемы методики преподавания в высшей школе. Петрозаводск, 1978. С.54–55. * Влияние русского языка на финский в процессе обучения студентов финскому языку // Симпозиум-79 по прибалтийско-финской филологии 22-24 мая 1979: Тезисы докладов. Петрозаводск, 1979. С.73–75. * Говорим по-фински / Мария Муллонен, Эйла Хямяляйнен, Лена Сильферберг, Ч.1. Петрозаводск: Карелия, 1986. 224 с. ил. * Из истории вепсской лексики // Проблемы истории и культуры вепсской народности. Петрозаводск, 1989. С.102–105. * Методический материал для лабораторных работ по грамматике финского языка: Местоимение, числительное и глагол: Для студентов 2 курса. Сост. Александрова Л.Э., Муллонен М.И., Писная Р.Н. Петрозаводск, 1989. 60 с. * Abekirj / Nina Zaiceva, Maria Mullonen. Petroskoi: Karjala, 1991. 94 с.: ил. * Методический материал по морфологии и синтаксису финского языка. Сост.: М.И. Муллонен. Петрозаводск: Б.и., 1991. 79с. * Говорим по-фински / Мария Муллонен, Эйла Хямяляйнен, Лена Сильферберг. Ч.1. 2-е изд. Петрозаводск: Карелия, 1992. 222 с.: ил. * Говорим по-фински. / Мария Муллонен, Эйла Хямяляйнен, Лена Сильферберг. Ч.2. Петрозаводск: Карелия, 1992. 135 с.: ил. * Äänne- ja muoto- opillisia harjotuksia : opetusmoniste / M. Kuusinen, M. Mullonen, J. Kiuru, P. Zaikov. Petroskoi: Petroskoin yliopiston kustantamo, 1993. * Ičemoi lugemišt: vepsän kelen lugendkirj: 3–4 klassale / Nina Zaiceva , Maria Mullonen. Pe-troskoi: Karjala, 1994. 126, [2] c.: ил. * Вепсско-русский, русско-вепсский учебный словарь: Ок. 14000 слов / Зайцева Н. Г., Муллонен М. И. Петрозаводск: Карелия, 1995. 190 [2] с. * Из истории славяно-финских контактов в Юго-Восточном Приладожье // Конференция по изучению истории,экономики,литературы и языка скандинавских стран и Финляндии. Тезисы докладов. М.; Петрозаводск, 1997. С.382–383. * Пути развития новой вепсской лексики // Вепсы: история, культура и межэтнические контакты : сборник научных трудов. Петрозаводск: Издательство Петрозаводского государственного университета, 1999. С. 184–189. * Альбом "Десять детских пьес для фортепиано" Г.Синисало: Некоторые методические соображения // Музыка в Карелии: Научный и практический опыт XX века. Петрозаводск, 2000. С.39–42. * Говорим по-фински / Мария Муллонен, Эйла Хямяляйнен, Лена Сильфверберг. 3-е изд., испр., доп. Петрозаводск: Карелия, 2001. 341 с.: ил. * Десять лет преподавания вепсского языка в Петрозаводском государственном университете // Бубриховские чтения: Проблемы прибалтийско-фин. филологии и культуры: Сб. науч. ст. Петрозаводск, 2002. С. 18–25. * Новая лексика вепсского языка: А-Я: бюл., № 9 / М.Б. Гиниятуллина, Е.Е. Харитонова. Н.Г. Зайцева, М.И. Муллонен; Петрозаводск: Периодика, 2004. 189 с. * Elettiinpӓ ennen Inkeris : nӓytteitӓ Inkerinsuomalaisista murteista / Petroskoin valtionyliopisto, Venӓjӓn Tiedeakatemian Karjalan Tiedekeskus, Kielen, kirjallisuuden ja historian instituutti ; toimittanut Maria Mullonen. - Petroskoi : Periodika, 2004 (Петрозаводск : ГП Тип. им. П.Ф.Анохина). - 254, [1] с. : ил., портр.; 22 см.; <nowiki>ISBN 5-88170-120-8</nowiki> * Словарь живой народной речи // Бубриховские чтения: проблемы исследования и преподавания прибалтийско-финской филологии. Петрозаводск, 2005. С. 222–227. * Новый русско-вепсский словарь / Н.Г. Зайцева, М.И. Муллонен; Петрозаводск: Перио-дика, 2009. 516, [3] с. * Учись говорить по-фински / Мария Муллонен, Эйла Хямяляйнен, Лена Сильфверберг. Изд. 4-е, испр. и доп. Санкт-Петербург: М.Г.В., 2009. 341 с.: ил.; 21 см. == Palkindot da arvonimet == Marija Mullonen on monien kunnivokirjazien da palkindoloin suannuh; * Karjalan avtonoumizen socialistizen nevvostotazavallan Korgeviman nevvoston prezidiuman kunnivokirjaine; * Karjalan tazavallan tiedoalan arvostettu ruadai; * Ven'an Federacien korgeiškolan arvostettu ruadai; * Kunnivon kunnivomerki; * urhollizes ruavos -medali; * Suomalaisen Kirjallisuuden Seuran da Suomalais-Ugrilaisen Seuran ulgomualaine jäsen. == Pereh == * Ukko — Ivan Adamovič Mullonen (1928—2017), yhteiskunnallizen yhtistyksen Inkeriliiton piälikkö, Karjalan tazavallan vuvven 2002 laureattu; * Tytär — [[Irma Mullonen|Irma Ivanovan Mullonen]] (roinnuhes vuvvennu [[1956]]), filolougientiedoloin douhturi, Petroskoin valdivonyliopiston professoru, Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan johtai (2005—2015), Ven'an tiedoakadiemien korrespondentu-jäsen (2019), Ven'an Federacien da Karjalan tazavallan tiedoalan arvostettu ruadai == Kirjalližus == * Виртаранта, Пертти. Этюды о карельской культуре : Люди и судьбы : [Пер. с фин.] / Пертти Виртаранта. – Петрозаводск : Карелия, 1992. – 285,[2] с. : ил.; 21 см.; <nowiki>ISBN 5-7545-0243-5</nowiki> : Б. ц. * Ученые Карельского научного центра Российской академии наук : биографический словарь / [гл. ред. А. Ф. Титов; отв. ред. Ю. В. Савельев; редкол.: Е. В. Жирнель и др.]. — 3-е изд., доп. и перераб. — Петрозаводск : Карельский научный центр РАН, 2012. — 419, [1] с. ; 21 см. — Библиогр. в конце ст. — Алф. указ.: с. 409—419. — <nowiki>ISBN 978-5-9274-0490-2</nowiki> [[Kategourii:Rodivunnuot 20. kevätkuudu]] [[Kategourii:Rodivunnuot vuvvennu 1930]] [[Kategourii:Kuolluot 7. talvikuudu]] [[Kategourii:Kuolluot vuvvennu 2008]] [[Kategourii:Persounat kirjaimikon mugah]] [[Kategourii:Kuolluot Petroskois]] [[Kategourii:Tiedomiehet kirjaimikon mugah]] [[Kategourii:Ven'an kielentutkijat]] [[Kategourii:Nevvostoliiton kielentutkijat]] [[Kategourii:Ven'an filoulogat]] [[Kategourii:Karjalan tiedomiehet]] [[Kategourii:Fennougristat]] [[Kategourii:Ven'an tiedoakademien Karjalan tiedokeskuksen tiedomiehet]] [[Kategourii:Petroskoin valdivonyliopiston loppenuot]] [[Kategourii:Petroskoin valdivonyliopiston opastajat]] [[Kategourii:Karjalan tazavallan tiedoalan arvostetut ruadajat]] [[Kategourii:Opastuskniigoin luadijat]] ogib4s62gbfsmifaryb7ko5wksan2ay 0 17623 53186 2026-10-31T09:42:54Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: '''Dagestuanan tazavaldu''' on [[Ven'a|Ven'an Federacien]] subjektu. Se kuuluu Pohjas-Kaukazine federuallizeh piirih. 53186 wikitext text/x-wiki '''Dagestuanan tazavaldu''' on [[Ven'a|Ven'an Federacien]] subjektu. Se kuuluu Pohjas-Kaukazine federuallizeh piirih. 30kgacieqgmnp4xg6xy1eex2q5s0c6n 53187 53186 2026-10-31T09:44:19Z Miro Tuomi 8600 53187 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Dagestuanan tazavaldu''' on [[Ven'a|Ven'an Federacien]] subjektu. Se kuuluu Pohjas-Kaukazine federuallizeh piirih. == Lähtehet == 2b2zp27czf3lve572gssjy69r5jy98u 53189 53187 2026-10-31T09:55:56Z Miro Tuomi 8600 53189 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Dagestuanan tazavaldu''' on [[Ven'a|Ven'an Federacien]] subjektu. Se kuuluu Pohjas-Kaukazine federuallizeh piirih. [[Kategourii:Ven'an kanzallizet tazavallat]] == Lähtehet == 165bzvta20qve3iom6ohpyzxyq7qr5p 0 17624 53188 2026-10-31T09:53:18Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {{UIC}} '''Sahan Tazavaldu (Jakutii)''' on [[Ven'a|Ven'an Federacien]] subjektu. [[Kategourii:Ven'a]] 53188 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Sahan Tazavaldu (Jakutii)''' on [[Ven'a|Ven'an Federacien]] subjektu. [[Kategourii:Ven'a]] cp5l4u2z1gnaxj48q17n5waq7xvfwu3 53190 53188 2026-10-31T09:56:12Z Miro Tuomi 8600 53190 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Sahan Tazavaldu (Jakutii)''' on [[Ven'a|Ven'an Federacien]] subjektu. [[Kategourii:Ven'a]] [[Kategourii:Ven'an kanzallizet tazavallat]] nhm43yott09gi389y6t8q6njuaqp6vr 14 17625 53192 2026-10-31T09:57:22Z Miro Tuomi 8600 On luajittu tyhjy sivu 53192 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 17626 53207 2026-10-31T10:18:47Z Fembriha 8650 Fembriha muutti sivun nimen [[Čečnien tazavaldu]] nimekse [[Čečeenien tazavaldu]]: Hairahtus nimes: 1) Markianova-Pyöli, Sanakirja suomi-karjala, 2021; 2) Бойко-Маркианова, Большой карельско-русскиы словарь, 2011 53207 wikitext text/x-wiki #OHJAUS [[Čečeenien tazavaldu]] l2pr5e6ffq9zzw1b12b33vcfxyoutiu