Wikipedii olowiki https://olo.wikipedia.org/wiki/Pi%C3%A4sivu MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter Medii Erikoine Pagin Käyttäi Käyttäi pagin Wikipedii Wikipedien paginat Failu Failu pagin MediiWiki MediiWiki pagin Šablonu Šablonu pagin Abu Abu pagin Kategourii Kategourii pagin TimedText TimedText talk Moduuli Keskustelu moduulista Event Event talk 0 2796 53279 29644 2026-11-03T09:46:23Z Miro Tuomi 8600 53279 wikitext text/x-wiki {{Elätijoukko|kuva=Gastropod.jpeg|stuatussu=ei ole miärätty|sugutakson=[[Mahajalgazet]]}} '''Edenölöi''' ({{K-la|Gastropoda}} muinažu grets. γαστήρ «maha» da πούς «jalgu») on ylen äijy Mollusca-lajis (läs 110 tuhattu lajii, Ven’al – 1620 lajii). Edenölöin piämerki on torsii, kudai merkiččöy selgypiilöin pyörähtysty ymbäri omas ičes (180°). Sidä paiči edenölöil on turbospiral’noi kovakuori. == Elämine == Enzimäi edenöit elettih meres, ga äijät niilöis muututtih suolattomah vedeh da muale. Vähän niilöis eläy paraziitannu. On olemas suolattomas vies eläjät edenöit, kudualoi käytetäh akvuariumois. Net čomendellah akvuariumoi oman ekzouttizen nävön periä. [[Kategourii:Elättimuailmu|E]] [[Kategourii:Mahajalgazet|E]] 7zgwm2d03jvosqkqeojua61w0ta0rqq 0 3143 53256 29660 2026-11-02T18:45:17Z Miro Tuomi 8600 šablonu 53256 wikitext text/x-wiki {{Böbökät|kuva=Musca.domestica.female.jpg|250px|Heimo=Tovellizet kärbäzet|lahko=[[Kaksisiibizet]]|sugu=Musca|latin=Musca Linnaeus, 1758}} '''Kiärbäzet''' eletäh kaikkiel. Kiärbästy on läs 80 tuhattu luaduu. Kaikin tietäh kodikiärbäzii. Kiärbäzel on ylen suuret silmät. Net ollah erinomazet. Kiärbäine yhtel aigua voi kaččuo eri čurih. Kiärbäzen piäs on äijy karvastu-antennua. Net vakustetah kiärbästy hiäs. Kiärbäzen jalgazet sežo ollah erinomazet. Sendäh kiärbäine voi kävellä hos lagie myö. Kiärbäine on nerokas lendäi. Se lendelöy tagaperingi. Lendo ottau kai väit. Kiärbäine aiven eččiy syömisty, gu suaja iččie endizeh kundoh.<br /> Syöy kiärbäine suun-kärzäzen avul vai notkiedu syömisty. Ollah sil i pikoipikkarazet hambahat. Niilöin vuoh kiärbäine eroittau kovii syömizii.<br /> Kiärbäine syöy kaikkie, ei kačo tylgiekse jiännyksiigi. Sendäh kiärbäzet ollah voimattomuksien levittäjinny. Ristikanzu ijän kaiken oppiu hävittiä kiärbäzii. Se on jygei sendäh, gu kiärbäzien lugu ylen terväh kazvau. Kiärbäzet kebjieh harjavutah uuzih eländytaboih.<br /><br /> [[Kategourii:Elättimuailmu|K]] [[Kategourii:Böbökät|K]] kqlomcoxmrxg2iiugq21w2tfl9y1mia 53260 53256 2026-11-02T19:46:17Z Miro Tuomi 8600 53260 wikitext text/x-wiki {{Böbökät|kuva=Musca.domestica.female.jpg|250px|Heimo=Tovellizet kärbäzet|lahko=[[Kaksisiibizet]]|sugu=Musca|latin=Musca Linnaeus, 1758}} '''Kiärbäzet''' eletäh kaikkiel. Kiärbästy on läs 80 tuhattu luaduu. Kaikin tietäh kodikiärbäzii. Kiärbäzel on ylen suuret silmät. Net ollah erinomazet. Kiärbäine yhtel aigua voi kaččuo eri čurih. Kiärbäzen piäs on äijy karvastu-antennua. Net vakustetah kiärbästy hiäs. Kiärbäzen jalgazet sežo ollah erinomazet. Sendäh kiärbäine voi kävellä hos lagie myö. Kiärbäine on nerokas lendäi. Se lendelöy tagaperingi. Lendo ottau kai väit. Kiärbäine aiven eččiy syömisty, gu suaja iččie endizeh kundoh.<br /> Syöy kiärbäine suun-kärzäzen avul vai notkiedu syömisty. Ollah sil i pikoipikkarazet hambahat. Niilöin vuoh kiärbäine eroittau kovii syömizii.<br /> Kiärbäine syöy kaikkie, ei kačo tylgiekse jiännyksiigi. Sendäh kiärbäzet ollah voimattomuksien levittäjinny. Ristikanzu ijän kaiken oppiu hävittiä kiärbäzii. Se on jygei sendäh, gu kiärbäzien lugu ylen terväh kazvau. Kiärbäzet kebjieh harjavutah uuzih eländytaboih.<br /><br /> [[Kategourii:Elättimuailmu|K]] [[Kategourii:Böbökät|K]] [[Kategourii:Kärbäzet]] 29bdrygrv6m6brlbfe1x01hkb07nebd 53262 53260 2026-11-02T19:48:02Z Miro Tuomi 8600 Miro Tuomi muutti sivun nimen [[Kiärbäine]] nimekse [[Musca]]: интервики привязан к конкретному роду мух 53260 wikitext text/x-wiki {{Böbökät|kuva=Musca.domestica.female.jpg|250px|Heimo=Tovellizet kärbäzet|lahko=[[Kaksisiibizet]]|sugu=Musca|latin=Musca Linnaeus, 1758}} '''Kiärbäzet''' eletäh kaikkiel. Kiärbästy on läs 80 tuhattu luaduu. Kaikin tietäh kodikiärbäzii. Kiärbäzel on ylen suuret silmät. Net ollah erinomazet. Kiärbäine yhtel aigua voi kaččuo eri čurih. Kiärbäzen piäs on äijy karvastu-antennua. Net vakustetah kiärbästy hiäs. Kiärbäzen jalgazet sežo ollah erinomazet. Sendäh kiärbäine voi kävellä hos lagie myö. Kiärbäine on nerokas lendäi. Se lendelöy tagaperingi. Lendo ottau kai väit. Kiärbäine aiven eččiy syömisty, gu suaja iččie endizeh kundoh.<br /> Syöy kiärbäine suun-kärzäzen avul vai notkiedu syömisty. Ollah sil i pikoipikkarazet hambahat. Niilöin vuoh kiärbäine eroittau kovii syömizii.<br /> Kiärbäine syöy kaikkie, ei kačo tylgiekse jiännyksiigi. Sendäh kiärbäzet ollah voimattomuksien levittäjinny. Ristikanzu ijän kaiken oppiu hävittiä kiärbäzii. Se on jygei sendäh, gu kiärbäzien lugu ylen terväh kazvau. Kiärbäzet kebjieh harjavutah uuzih eländytaboih.<br /><br /> [[Kategourii:Elättimuailmu|K]] [[Kategourii:Böbökät|K]] [[Kategourii:Kärbäzet]] 29bdrygrv6m6brlbfe1x01hkb07nebd 53266 53262 2026-11-02T19:56:43Z Miro Tuomi 8600 53266 wikitext text/x-wiki {{Böbökät|kuva=Musca.domestica.female.jpg|250px|Heimo=Tovellizet kärbäzet|lahko=[[Kaksisiibizet]]|sugu=Musca|latin=Musca Linnaeus, 1758}} '''Musca''' ([[Latinan kieli|lat]].) on kaksisiibizien sugu [[tovellizet kärbäzet]] heimon.<br /><br /> [[Kategourii:Elättimuailmu|K]] [[Kategourii:Böbökät|K]] [[Kategourii:Kärbäzet]] d636i0do25lw8u7t0ridadejdz9vgi3 53267 53266 2026-11-02T19:57:40Z Miro Tuomi 8600 53267 wikitext text/x-wiki {{Böbökät|kuva=Musca.domestica.female.jpg|250px|Heimo=Tovellizet kärbäzet|lahko=[[Kaksisiibizet]]|sugu=Musca|latin=Musca Linnaeus, 1758|heimo=Tovellizet kärbäzet}} '''Musca''' ([[Latinan kieli|lat]].) on kaksisiibizien sugu [[tovellizet kärbäzet]] heimon.<br /><br /> [[Kategourii:Elättimuailmu|K]] [[Kategourii:Böbökät|K]] [[Kategourii:Kärbäzet]] b1oj5stbdfm0o5uuaj5ivusbbdxetu3 0 3564 53233 51247 2026-11-02T12:14:22Z Miro Tuomi 8600 tävvendys 53233 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnanjyttyine pos'olku |nimi = Priäžy |nimitys omal kielel = |kuva = Pryazha library.jpg |mua = Ven'a |регион = Karjalan tazavaldu |район = Priäžän kanzalline piiri |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = |johtajan laji = |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = +3 |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Priäžy''' on linnanjyttyine pos'olku [[Priäžän kanzalline piiri|Priäžän kanzallizes piiris]] [[Karjalan tazavaldu|Karjalan tazavallas]] Ven'al, Priäžän linnukunnan da Priäžän kanzallizen piirin haldivolline keskus. Priäžäs on postu, laukkua, muzei, pieni Priozernaja hotelli, kul'tuurutaloi, kahvila da vuonnu 2001 valmistunnuh puukirikkö sego äijy vahnua karjalastu taloidu.<ref>Lehtipuu, Markus. Karjala, suomalainen matkaopas, 2001, s. 265. Toinen, korjattu painos maaliskuu 2001. Keuruu: Suomalainen matkaopas Finnish Guidebooks Oy. ISBN 952-9715-13-7<nowiki>}}</nowiki></ref> == Muantiedo == Priäžy on sijoitunnuh [[Priäžänjärvi|Priäžänjärven]] rannale, 49 kilometrii piäs [[Petroskoi|Petroskoispäi]] lounahah, avtodorogan '''Р21''' ('''E 105''') [[Piiteri]] — [[Kola]] varrel, [[Šuojun Stansii|Šuojunjoven]] lähäl. == Histourii == Enzimästy kerdua Priäžän kyliä kirjallizis lähtehis mainitah XVI vuozisual. Priäžän kylän nimi löydyy vuvven 1582—1583 Onieganviijendeksen verokniigas: ''«Kylä Priäžäläzel Järvel: Nester Kirlov, bobuli Onofreiko Ondrejev, Vas'a Jurjeva, Luut Ivanova, Dema Lukina, Ivanka Pavlova, pihat poltettih da muanruadajii lyödih nemsoin rahvas. Kynnet on seiččietostu četii trenikattah pellol, a kahtes sit, heiniä on kaksikymmen viizi kopenua. Tyhjäs kaksi obžua ilmai kolmattu»''. XVII vuozisuan verokniigas, kudaman kirjutti P'otr Vojeikov da d'uakkonu Ivan L'govskii vuozinnu 1616—1619 on kirjutettu ''«Priäžän kylä, Libo Pavlovo Priäžäl järvel»''. Kahtenkymmenen vuvven mendyy 1640-luvun puolivälis tulluh kirjuttajien joukko Ivan Pisemskii da Larion Suminan johtol pani kirjoile jo kolme kyliä, iče Priäžän kylän. Joukkoviestimis puaksuh kirjutettih hairahtukselline versii, ku kylän nimi on roinnuh Pedri I:n hyvyös, kudai valdahhäi tuli vaiku vuvvennu 1689. Suari rouno ku oli nämmis kohtis da huomai kiemurdelijan tien, kudaman pitkin seizottih pienet kodizet, da sanoi: ''«Buitegi priäžy punou!»''. Vuozisuan XVIII allus tiä luajittih omat eländykohtat Siämärven da Pyhärven voulostin muanruadajat, kudamat kuuluttih Anuksen mägizavodoih. Hyö ruattih meččiä, poltettih hiildy, suadih raudurudua. 8. syvyskuudu vuvvennu 1935 Karjalan keskustoimehpaniikomitietan käskys kyläs salvattih kirikkö. Suuren Ižänmuallizen sodan aigah Priäžän kylä oli suomelazien vallan al da sil oli Teru-nimi. Kyläl on linnanjyttyzen pos'olkan stuatussu vuvves 1962 algajen. Kylän pruazniekkua pietäh Priäžäs 5. kezäkuudu. 14. ligakuudu vuvvennu 2001 Priäžäs avattih uuzi Pokrovan kirikkö. 12. kezäkuudu vuvvennu 2009 oldih Priäzän piirin kirjoilepanenduozaston virrallizet avuajazet uvves talois. == Rahvas == {| class="wikitable" style="text-align: center; border-collapse: collapse; min-width: 500px;" |+ style="font-weight: bold; padding: 5px; background: #f0f4f9; border: 1px solid #a2a9b1; border-bottom: none;" | Rahvahan lugumiäry |- style="background: #d6e4f7; font-weight: bold;" | 1939 || 1941 || 1959 || 1970 || 1979 || 1989 || 2002 |- | 1&nbsp;898 || style="color: #d33;" | ↘1&nbsp;500 || style="color: #00af89; font-weight: bold;" | ↗2&nbsp;519 || style="color: #00af89; font-weight: bold;" | ↗4&nbsp;112 || style="color: #00af89; font-weight: bold;" | ↗4&nbsp;809 || style="color: #d33;" | ↘4&nbsp;421 || style="color: #d33;" | ↘4&nbsp;269 |- style="background: #d6e4f7; font-weight: bold;" | 2009 || 2010 || 2012 || 2013 || 2014 || 2015 || 2016 |- | style="color: #d33;" | ↘4&nbsp;134 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;675 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;649 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;565 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;555 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;542 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;538 |- style="background: #d6e4f7; font-weight: bold;" | 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || 2021 || style="background: #f0f4f9;" | || style="background: #f0f4f9;" | |- | style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;524 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;476 || style="color: #00af89; font-weight: bold;" | ↗3&nbsp;487 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;452 || style="color: #d33;" | ↘2&nbsp;979 || || |} ; Kanzalližukset Kylä on sijoitunnuh [[Liygiläzet|liygiläzien]] eländyalovehen pohjas-ozas. Suuren Ižänmuallizen sodan aigah ven'alazet jovvuttih pagoh [[Karjalan tazavaldu|Karjalaspäi]]. Priäžäs vuvvennu 1941 oli 1500 eläjiä, enimistönny oldih [[karjalazet]]. Sodan jälgehizinny vuozinnu Priäžäs kui kaikes Priäžän piiris endizelleh enimistönny oldih karjalazet — 42 %. Vuvven 2020 rahvasluvun tuloksien mugah Priäžäs elettih: {| class="wikitable" style="border-collapse: collapse; min-width: 320px;" |- style="background: #f0f4f9; font-weight: bold; text-align: center;" ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Kanzalližus ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Lugu, hengie ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Ven'alazet | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 2074 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 69,62 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[Karjalazet]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 576 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 19,34 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Valgoven'alazet | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 53 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 1,78 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Čiganit | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 40 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 1,34 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Ukrainalazet | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 38 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 1,28 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Suomelazet | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 34 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 1,14 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Vepsäläzet | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 17 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,57 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Pol'šalazet | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 5 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,17 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Uzbekat | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 4 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,13 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Tadžikat | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 4 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,13 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Nemsat | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 4 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,13 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Molduavien rahvas | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,10 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Litovcat | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,10 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Muut | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 124 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 4,17 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Kaikkiedah | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 2979 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 100,00 % |} == Ilmasto == * Ilman keskimiäräine vuvven lämbötila — 2,7 °C. * Ilman kostevus — 77,2 %. * Tuulen keskimäine ravevus — 3,0 m/m. {| class="wikitable" style="text-align: center; border-collapse: collapse; min-width: 600px; font-size: 95%; line-height: 1.5em;" |+ style="font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 105%;" | Priäžän ilmasto |- style="background: #f2f2f2;" ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left;" | Tunnus ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Pak. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Tuh. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Kevätkuu ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Sul. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Oraskuu ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Kezäkuu ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Heinykuu ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Elo. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Syv. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Lig. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Kylm. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Talv. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Vuozi |- ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left; font-weight: bold; background: #ffffff;" | Keskimäine lämbötila, °C | style="background: #a1e9ee; color: #000;" | −10,2 | style="background: #aaf1f6; color: #000;" | −9,4 | style="background: #cbf9fc; color: #000;" | −4,8 | style="background: #90ee90; color: #000;" | 1,7 | style="background: #e6f791; color: #000;" | 9,0 | style="background: #ffeb7a; color: #000;" | 14,5 | style="background: #ffd700; color: #000; font-weight: bold;" | 17,0 | style="background: #ffea75; color: #000;" | 14,3 | style="background: #e5f68f; color: #000;" | 9,1 | style="background: #90ee90; color: #000;" | 3,2 | style="background: #cdfafe; color: #000;" | −4,4 | style="background: #b1f3f8; color: #000;" | −8,8 | style="background: #98fb98; color: #000; font-weight: bold;" | 2,7 |- | colspan="14" style="padding: 4px; font-style: italic; font-size: 90%; background: #ffffff; text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | Otettu: [https://natural-resources.canada.ca/maps-tools-publications/tools-applications/retscreen NASA. База данных RETScreen] |} == Paikalline haldivo == [[Failu:Pryazha_town_hall_winter.jpg|pienoiskuva|[[Priäžän kanzalline piiri|Priäžän kanzallizen piirin]] haldivon da nevvoston taloi, Nevvostouuličču., 61]] Priäžäs on Priäžän kanzallizen piirin haldivo da nevvosto, Priäžän linnukunnan haldivo. == Talohus == Kylän talohuon perustannu ollah meččyruavot, puutevolližus, ruadau marjuzavodu, [[Vieljärvi|Vieljärven]] souhozu (Priäžäs kehittyy žiivatankazvatandu). Rubieu kehittymäh matkailugi, vuvves 2009 kyläs ruadau hoteli Priäžy. == Transportu == [[Failu:Указатель_Пряжа.JPG|pienoiskuva|333x333px|Tieviiteh]] Kylän päivänlaskurajan myödäh menöy federualline avtotie '''Р21''' (Kola-juamu). Kyläspäi algavuu federualline avtodorogu '''А121''' ([[Sortaval|Sordavala]]). Ruadau avtoazemu da joga päiviä Priäžän kauti kulgietah avtoubusat [[Petroskoi|Petroskoih]], [[Piiteri|Piiterih]] da [[Sortaval|Sordavalah]]. == Kul'tuuru == Kyläs vuvves 2012 ruatah Priäžän kanzallizen piirin etnokul'tuurukeskus. da Bojukunnivon muzei Priäžän keskiškolas. Rriäžäs ruadau Marija Melentjevan nimine keskiškola, Priäžän piirin kanzalline taidoškola (vuvves 1985), kirjasto, Joudoaijan da luomisruavon keskus. Priäžäläzii pajojoukkoloi ollah "Meijän pajo", "Randaine". == Tervehyöhoido == Karjalan tazavallan V. A. Baranovan nimizen bol'ničan Priäžän filiualu Vuvvennu 2005 Priäžäs avattih Karjalan tazavallan V. A. Baranovan nimizen bol'ničan filiualu reabilitaciikeskuksenke. == Priäžän linnukundu == [[File:Location Of Pryazhinskoye Settlement (Pryazhinsky District, Karelia).svg|thumb|200px|Priäžän poselenii Priäžän piirin kartal.|vasen]]Priäžän linnukundu rajoittuu pohjazes Matrosan kyläh, päivännouzus — Onieganrannikon piirih, suves — Pyhärveh, päivänlaskus — Nuožarveh da Heččulah sego luodehes — Jessoilah. Priäžän linnukundah kuulutah: * [[Priäžy]] * [[Man’gu]] * [[Kindahan kylä]] Man'gan kyläs on säilynyh 1800-luvun pravosluavnoi časounu. '''Ystävyskunnat Suomes''' * [[Juankoski]] ([[Suomi]]), vuvves 1990. * [[Tuusniemi]] ([[Suomi]]), vuvves 1990. * [[Varpaisjärvi]] ([[Suomi]]), vuvves 1990. == Tundietut priäžäläzet == * [[Ivan Zaicev|Ivan Uljanovič Zaicev]] (1837—1909) — yhteiskunduruadai, [[Petroskoi|Petroskoin]] linnan johtai. * [[Marija Melentjeva]] (1924—1943) — [[partizuanu]], [[Nevvostoliitto|Nevvostoliiton]] urhomies. == Histourien mustomerkit == * Nevvostolazien saldattoin velleskalmu. Sih on pandu muah 880 hengie. * Nevvostoliiton urhomiehen Marija Melentjevan mustopačas. Bronzurinduvestos avattih 28. kezäkuudu vuvvennu 1964 (kuvanvestäi Leo Lankinen). * [[Petroskoi|Petroskoin]] linnan enzimäine puolistuskohtu Korgevus 168,5 -mustopaikku />. == Tapahtumat == Kindahan kyläs vuvves 1985 algajen pietäh juumorufestivualii. Kindahan kylän zuakkunat kindahalazis miehis, kudamat puaksuh puututtih nagrettavikse, ollah kuulužat [[Karjalan tazavaldu|Karjalas]] da sen ulgopuolel. Net ollah rikkahan [[Karjalazet|karjalazen]] folklouran ozannu. == Kirjalližus == * Верхоглядов В. Н. Пряжа. — Петрозаводск: «Карелия», 1977. — 127 с.: ил. — (Города и районы Карелии) * Хаммарстрём К. Пряжа: Фотоальбом. — Умео, 2001. — 62 с.: ил. ==Lähtiet== {{Viittehet}} [[Category:Muantiedo|P]] [[Category:Karjal|P]] 0bwugu3vhvin5ujft9w78w4abpxobh2 53234 53233 2026-11-02T12:14:35Z Miro Tuomi 8600 53234 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnanjyttyine pos'olku |nimi = Priäžy |nimitys omal kielel = |kuva = Pryazha library.jpg |mua = Ven'a |регион = Karjalan tazavaldu |район = Priäžän kanzalline piiri |valdivonmerki = |flagu = |valdivonmerkin kuvavus = |valdivonmerkin sijah = |lat_dir= |lat_deg= |lat_min= |lat_sec= |lon_dir= |lon_deg= |lon_min= |lon_sec= |CoordAddon = |johtai = |johtajan laji = |дата основания = |enzimäinen mainičendu = |ilmasto = |rahvastu = |pindu-ala = |aiguvyöhykeh = +3 |DST = |poštuindeksut = |сайт = |язык сайта = }} '''Priäžy''' on linnanjyttyine pos'olku [[Priäžän kanzalline piiri|Priäžän kanzallizes piiris]] [[Karjalan tazavaldu|Karjalan tazavallas]] [[Ven'a|Ven'al]], Priäžän linnukunnan da Priäžän kanzallizen piirin haldivolline keskus. Priäžäs on postu, laukkua, muzei, pieni Priozernaja hotelli, kul'tuurutaloi, kahvila da vuonnu 2001 valmistunnuh puukirikkö sego äijy vahnua karjalastu taloidu.<ref>Lehtipuu, Markus. Karjala, suomalainen matkaopas, 2001, s. 265. Toinen, korjattu painos maaliskuu 2001. Keuruu: Suomalainen matkaopas Finnish Guidebooks Oy. ISBN 952-9715-13-7<nowiki>}}</nowiki></ref> == Muantiedo == Priäžy on sijoitunnuh [[Priäžänjärvi|Priäžänjärven]] rannale, 49 kilometrii piäs [[Petroskoi|Petroskoispäi]] lounahah, avtodorogan '''Р21''' ('''E 105''') [[Piiteri]] — [[Kola]] varrel, [[Šuojun Stansii|Šuojunjoven]] lähäl. == Histourii == Enzimästy kerdua Priäžän kyliä kirjallizis lähtehis mainitah XVI vuozisual. Priäžän kylän nimi löydyy vuvven 1582—1583 Onieganviijendeksen verokniigas: ''«Kylä Priäžäläzel Järvel: Nester Kirlov, bobuli Onofreiko Ondrejev, Vas'a Jurjeva, Luut Ivanova, Dema Lukina, Ivanka Pavlova, pihat poltettih da muanruadajii lyödih nemsoin rahvas. Kynnet on seiččietostu četii trenikattah pellol, a kahtes sit, heiniä on kaksikymmen viizi kopenua. Tyhjäs kaksi obžua ilmai kolmattu»''. XVII vuozisuan verokniigas, kudaman kirjutti P'otr Vojeikov da d'uakkonu Ivan L'govskii vuozinnu 1616—1619 on kirjutettu ''«Priäžän kylä, Libo Pavlovo Priäžäl järvel»''. Kahtenkymmenen vuvven mendyy 1640-luvun puolivälis tulluh kirjuttajien joukko Ivan Pisemskii da Larion Suminan johtol pani kirjoile jo kolme kyliä, iče Priäžän kylän. Joukkoviestimis puaksuh kirjutettih hairahtukselline versii, ku kylän nimi on roinnuh Pedri I:n hyvyös, kudai valdahhäi tuli vaiku vuvvennu 1689. Suari rouno ku oli nämmis kohtis da huomai kiemurdelijan tien, kudaman pitkin seizottih pienet kodizet, da sanoi: ''«Buitegi priäžy punou!»''. Vuozisuan XVIII allus tiä luajittih omat eländykohtat Siämärven da Pyhärven voulostin muanruadajat, kudamat kuuluttih Anuksen mägizavodoih. Hyö ruattih meččiä, poltettih hiildy, suadih raudurudua. 8. syvyskuudu vuvvennu 1935 Karjalan keskustoimehpaniikomitietan käskys kyläs salvattih kirikkö. Suuren Ižänmuallizen sodan aigah Priäžän kylä oli suomelazien vallan al da sil oli Teru-nimi. Kyläl on linnanjyttyzen pos'olkan stuatussu vuvves 1962 algajen. Kylän pruazniekkua pietäh Priäžäs 5. kezäkuudu. 14. ligakuudu vuvvennu 2001 Priäžäs avattih uuzi Pokrovan kirikkö. 12. kezäkuudu vuvvennu 2009 oldih Priäzän piirin kirjoilepanenduozaston virrallizet avuajazet uvves talois. == Rahvas == {| class="wikitable" style="text-align: center; border-collapse: collapse; min-width: 500px;" |+ style="font-weight: bold; padding: 5px; background: #f0f4f9; border: 1px solid #a2a9b1; border-bottom: none;" | Rahvahan lugumiäry |- style="background: #d6e4f7; font-weight: bold;" | 1939 || 1941 || 1959 || 1970 || 1979 || 1989 || 2002 |- | 1&nbsp;898 || style="color: #d33;" | ↘1&nbsp;500 || style="color: #00af89; font-weight: bold;" | ↗2&nbsp;519 || style="color: #00af89; font-weight: bold;" | ↗4&nbsp;112 || style="color: #00af89; font-weight: bold;" | ↗4&nbsp;809 || style="color: #d33;" | ↘4&nbsp;421 || style="color: #d33;" | ↘4&nbsp;269 |- style="background: #d6e4f7; font-weight: bold;" | 2009 || 2010 || 2012 || 2013 || 2014 || 2015 || 2016 |- | style="color: #d33;" | ↘4&nbsp;134 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;675 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;649 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;565 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;555 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;542 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;538 |- style="background: #d6e4f7; font-weight: bold;" | 2017 || 2018 || 2019 || 2020 || 2021 || style="background: #f0f4f9;" | || style="background: #f0f4f9;" | |- | style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;524 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;476 || style="color: #00af89; font-weight: bold;" | ↗3&nbsp;487 || style="color: #d33;" | ↘3&nbsp;452 || style="color: #d33;" | ↘2&nbsp;979 || || |} ; Kanzalližukset Kylä on sijoitunnuh [[Liygiläzet|liygiläzien]] eländyalovehen pohjas-ozas. Suuren Ižänmuallizen sodan aigah ven'alazet jovvuttih pagoh [[Karjalan tazavaldu|Karjalaspäi]]. Priäžäs vuvvennu 1941 oli 1500 eläjiä, enimistönny oldih [[karjalazet]]. Sodan jälgehizinny vuozinnu Priäžäs kui kaikes Priäžän piiris endizelleh enimistönny oldih karjalazet — 42 %. Vuvven 2020 rahvasluvun tuloksien mugah Priäžäs elettih: {| class="wikitable" style="border-collapse: collapse; min-width: 320px;" |- style="background: #f0f4f9; font-weight: bold; text-align: center;" ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Kanzalližus ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Lugu, hengie ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Ven'alazet | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 2074 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 69,62 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[Karjalazet]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 576 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 19,34 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Valgoven'alazet | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 53 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 1,78 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Čiganit | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 40 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 1,34 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Ukrainalazet | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 38 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 1,28 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Suomelazet | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 34 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 1,14 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Vepsäläzet | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 17 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,57 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Pol'šalazet | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 5 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,17 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Uzbekat | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 4 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,13 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Tadžikat | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 4 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,13 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Nemsat | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 4 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,13 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Molduavien rahvas | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,10 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Litovcat | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,10 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Muut | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 124 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 4,17 % |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Kaikkiedah | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 2979 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 100,00 % |} == Ilmasto == * Ilman keskimiäräine vuvven lämbötila — 2,7 °C. * Ilman kostevus — 77,2 %. * Tuulen keskimäine ravevus — 3,0 m/m. {| class="wikitable" style="text-align: center; border-collapse: collapse; min-width: 600px; font-size: 95%; line-height: 1.5em;" |+ style="font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 105%;" | Priäžän ilmasto |- style="background: #f2f2f2;" ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left;" | Tunnus ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Pak. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Tuh. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Kevätkuu ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Sul. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Oraskuu ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Kezäkuu ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Heinykuu ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Elo. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Syv. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Lig. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Kylm. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; font-weight: normal;" | Talv. ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Vuozi |- ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left; font-weight: bold; background: #ffffff;" | Keskimäine lämbötila, °C | style="background: #a1e9ee; color: #000;" | −10,2 | style="background: #aaf1f6; color: #000;" | −9,4 | style="background: #cbf9fc; color: #000;" | −4,8 | style="background: #90ee90; color: #000;" | 1,7 | style="background: #e6f791; color: #000;" | 9,0 | style="background: #ffeb7a; color: #000;" | 14,5 | style="background: #ffd700; color: #000; font-weight: bold;" | 17,0 | style="background: #ffea75; color: #000;" | 14,3 | style="background: #e5f68f; color: #000;" | 9,1 | style="background: #90ee90; color: #000;" | 3,2 | style="background: #cdfafe; color: #000;" | −4,4 | style="background: #b1f3f8; color: #000;" | −8,8 | style="background: #98fb98; color: #000; font-weight: bold;" | 2,7 |- | colspan="14" style="padding: 4px; font-style: italic; font-size: 90%; background: #ffffff; text-align: center; border: 1px solid #a2a9b1;" | Otettu: [https://natural-resources.canada.ca/maps-tools-publications/tools-applications/retscreen NASA. База данных RETScreen] |} == Paikalline haldivo == [[Failu:Pryazha_town_hall_winter.jpg|pienoiskuva|[[Priäžän kanzalline piiri|Priäžän kanzallizen piirin]] haldivon da nevvoston taloi, Nevvostouuličču., 61]] Priäžäs on Priäžän kanzallizen piirin haldivo da nevvosto, Priäžän linnukunnan haldivo. == Talohus == Kylän talohuon perustannu ollah meččyruavot, puutevolližus, ruadau marjuzavodu, [[Vieljärvi|Vieljärven]] souhozu (Priäžäs kehittyy žiivatankazvatandu). Rubieu kehittymäh matkailugi, vuvves 2009 kyläs ruadau hoteli Priäžy. == Transportu == [[Failu:Указатель_Пряжа.JPG|pienoiskuva|333x333px|Tieviiteh]] Kylän päivänlaskurajan myödäh menöy federualline avtotie '''Р21''' (Kola-juamu). Kyläspäi algavuu federualline avtodorogu '''А121''' ([[Sortaval|Sordavala]]). Ruadau avtoazemu da joga päiviä Priäžän kauti kulgietah avtoubusat [[Petroskoi|Petroskoih]], [[Piiteri|Piiterih]] da [[Sortaval|Sordavalah]]. == Kul'tuuru == Kyläs vuvves 2012 ruatah Priäžän kanzallizen piirin etnokul'tuurukeskus. da Bojukunnivon muzei Priäžän keskiškolas. Rriäžäs ruadau Marija Melentjevan nimine keskiškola, Priäžän piirin kanzalline taidoškola (vuvves 1985), kirjasto, Joudoaijan da luomisruavon keskus. Priäžäläzii pajojoukkoloi ollah "Meijän pajo", "Randaine". == Tervehyöhoido == Karjalan tazavallan V. A. Baranovan nimizen bol'ničan Priäžän filiualu Vuvvennu 2005 Priäžäs avattih Karjalan tazavallan V. A. Baranovan nimizen bol'ničan filiualu reabilitaciikeskuksenke. == Priäžän linnukundu == [[File:Location Of Pryazhinskoye Settlement (Pryazhinsky District, Karelia).svg|thumb|200px|Priäžän poselenii Priäžän piirin kartal.|vasen]]Priäžän linnukundu rajoittuu pohjazes Matrosan kyläh, päivännouzus — Onieganrannikon piirih, suves — Pyhärveh, päivänlaskus — Nuožarveh da Heččulah sego luodehes — Jessoilah. Priäžän linnukundah kuulutah: * [[Priäžy]] * [[Man’gu]] * [[Kindahan kylä]] Man'gan kyläs on säilynyh 1800-luvun pravosluavnoi časounu. '''Ystävyskunnat Suomes''' * [[Juankoski]] ([[Suomi]]), vuvves 1990. * [[Tuusniemi]] ([[Suomi]]), vuvves 1990. * [[Varpaisjärvi]] ([[Suomi]]), vuvves 1990. == Tundietut priäžäläzet == * [[Ivan Zaicev|Ivan Uljanovič Zaicev]] (1837—1909) — yhteiskunduruadai, [[Petroskoi|Petroskoin]] linnan johtai. * [[Marija Melentjeva]] (1924—1943) — [[partizuanu]], [[Nevvostoliitto|Nevvostoliiton]] urhomies. == Histourien mustomerkit == * Nevvostolazien saldattoin velleskalmu. Sih on pandu muah 880 hengie. * Nevvostoliiton urhomiehen Marija Melentjevan mustopačas. Bronzurinduvestos avattih 28. kezäkuudu vuvvennu 1964 (kuvanvestäi Leo Lankinen). * [[Petroskoi|Petroskoin]] linnan enzimäine puolistuskohtu Korgevus 168,5 -mustopaikku />. == Tapahtumat == Kindahan kyläs vuvves 1985 algajen pietäh juumorufestivualii. Kindahan kylän zuakkunat kindahalazis miehis, kudamat puaksuh puututtih nagrettavikse, ollah kuulužat [[Karjalan tazavaldu|Karjalas]] da sen ulgopuolel. Net ollah rikkahan [[Karjalazet|karjalazen]] folklouran ozannu. == Kirjalližus == * Верхоглядов В. Н. Пряжа. — Петрозаводск: «Карелия», 1977. — 127 с.: ил. — (Города и районы Карелии) * Хаммарстрём К. Пряжа: Фотоальбом. — Умео, 2001. — 62 с.: ил. ==Lähtiet== {{Viittehet}} [[Category:Muantiedo|P]] [[Category:Karjal|P]] bm5l2t8331mumeq9ixulaax2qw7jnrp 0 5024 53273 27542 2026-11-03T09:22:20Z Miro Tuomi 8600 53273 wikitext text/x-wiki [[Failu:Grapevinesnail 01a.jpg|thumb|300.px|alt=Edenöi|Edenöi]] '''Edenöit''' ollah [[mahajalgazet]], ({{K-la|Gastropoda}}, grek. γαστήρ – «pöčöi», πούς - «jalgu»). Enimät ollah mal'uskuperehien, kudualoi kerävyy 110 tuhattu luaduu. Ven'an mual niidy on 1620 luaduu. Niilöis on yksi merkičys – kiändyö peittohuavol 180 gruadusil, enimät edenöit kannellah kovuakuordu. == Eländy == Ennen edenöit elettih suoluvies merel, a sit muutettih puhtahah vedeh da muale. Erähät niis eletäh parazitoinnu. Net vie eletäh akvariumois, čomendajannu kogo akvariuman ekzotiekkua. [[Kategourii:Elättimuailmu|E]] [[Kategourii:Böbökät|E]] s7aknbx8tdy06zeth16o4fcgvsrqyfg 0 5036 53272 33332 2026-11-03T09:19:10Z Miro Tuomi 8600 53272 wikitext text/x-wiki {{Elätijoukko|kuva=Cockroach May 2007-1.jpg|sugutakson=Corydioidea Nocticolidae Corydiidae Blaberoidea Ectobiidae Blaberidae Blattoidea Blattoidae Blattidae Lamproblattidae Tryonicidae Cryptocercoidae Cryptocercidae Termitoidae Isoptera|nimi=Blattaria Blattoptera}} '''Brusakat''' ({{K-la|Blattoptera}}) ollah syöjien perehjoukko brusakkuluaduzien riävyl, niilöin riädyh kuulutah enämbi 7570 brusakkuluaduu da 2900 – termitoin luaduu, kudualoi nygözelaijal pietäh brusakoin perehjoukos. Rungo on ihan ku täpytetty ovualu, pitkevys – 1,7- 2 santimetrii, voijah olla suurembat – 9,5 cm. Piä kolmikon libo syväimen nägöine, se on vie katettu suojusselgy nävöl. Suu on grizijoin luaduu. Niilöin leuguluut ollah ylen vägevät, katettu monil piidoloil. [[Kategourii:Elättimuailmu|B]] [[Kategourii:Böbökät|B]] 4b9t9k1ulgsdn2la34qbxblq63cu77s 0 5059 53269 29637 2026-11-03T09:00:48Z Miro Tuomi 8600 53269 wikitext text/x-wiki {{Elätijoukko|kuva=Vespula germanica Richard Bartz.jpg|stuatussu=ei ole miärätty|sugutakson=[[Aculeata]]|edustajat=Pompilidae Vespidae Chrysididae Mutillidae Sphecidae Scoliidae Tiphiidae}} '''Amburijaine''' - Amburijazil ei ole omua (tiedo) nimie, muga kui on erähil karzimahallizil (Apogita) joukkoloil välinahkazis siivizis. Net kogo kai karzimahallizet ei olla kimalehien da kudžoloin roduu. Nygyaijal on jiävinyhes äijy eriluaduzii amburijazii. Net voijah eli yksinäh ihan pezittäh, a toizet perehilleh, yhtes voijah eliä hyvis kestäjis pezis tuhanzii amburijazii. [[Kategourii:Elättimuailmu|A]] [[Kategourii:Böbökät|A]] 59pa407de6ewrb3q7fvk7i99ohrm9xi 53270 53269 2026-11-03T09:01:00Z Miro Tuomi 8600 Miro Tuomi muutti sivun nimen [[Amburijaine]] nimekse [[Amburijazet]] 53269 wikitext text/x-wiki {{Elätijoukko|kuva=Vespula germanica Richard Bartz.jpg|stuatussu=ei ole miärätty|sugutakson=[[Aculeata]]|edustajat=Pompilidae Vespidae Chrysididae Mutillidae Sphecidae Scoliidae Tiphiidae}} '''Amburijaine''' - Amburijazil ei ole omua (tiedo) nimie, muga kui on erähil karzimahallizil (Apogita) joukkoloil välinahkazis siivizis. Net kogo kai karzimahallizet ei olla kimalehien da kudžoloin roduu. Nygyaijal on jiävinyhes äijy eriluaduzii amburijazii. Net voijah eli yksinäh ihan pezittäh, a toizet perehilleh, yhtes voijah eliä hyvis kestäjis pezis tuhanzii amburijazii. [[Kategourii:Elättimuailmu|A]] [[Kategourii:Böbökät|A]] 59pa407de6ewrb3q7fvk7i99ohrm9xi 0 7722 53283 53117 2026-11-03T10:43:46Z Miro Tuomi 8600 53283 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; border-spacing: 3px; background-color: #f8f9fa; color: black; margin: 0.5em 0 0.5em 1em; padding: 0.2em; float: right; clear: right; width: 315px; font-size: 88%; line-height: 1.5em;" |- ! colspan="2" style="background-color: #f8f9fa; text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold; padding: 0.4em 0.2em 0.2em 0.2em;" | Livvin kieli |- | colspan="2" style="text-align: center; background-color: #fff; padding-bottom: 0.5em;" | [[File:Map of Karelian dialects.png|280px]] |- ! scope="row" style="text-align: left; vertical-align: top; width: 40%; padding: 0.4em 0 0.4em 10px; font-weight: bold;" | Oma nimi | style="vertical-align: top; padding: 0.4em 0;" | liygi (livvin kieli) |- ! scope="row" style="text-align: left; vertical-align: top; padding: 0.4em 0 0.4em 10px; font-weight: bold;" | Muat | style="vertical-align: top; padding: 0.4em 0;" | [[Ven'a]], [[Suomi]] |- ! scope="row" style="text-align: left; vertical-align: top; padding: 0.4em 0 0.4em 10px; font-weight: bold;" | Alovehet | style="vertical-align: top; padding: 0.4em 0; line-height: 1.4em;" | [[Anuksen kanzalline piiri|Anuksen Karjal]], [[Luadogan pohjasrannikko]], [[Pohjas-Karjalan muakundu|Pohjas-Karjal]] |- ! scope="row" style="text-align: left; vertical-align: top; padding: 0.4em 0 0.4em 10px; font-weight: bold;" | Pagizijoin lugu | style="vertical-align: top; padding: 0.4em 0;" | 14 100—25 000<ref>''Karjalainen, Heini & Puura, Ulriikka & Grünthal, Riho & Kovaleva, Svetlana.'' Karelian in Russia. ELDIA Case-Specific Report // Studies in European Language Diversity 26. — ELDIA, 2013.</ref> |- ! scope="row" style="text-align: left; vertical-align: top; padding: 0.4em 0 0.4em 10px; font-weight: bold;" | Stuatussu | style="vertical-align: top; padding: 0.4em 0;" | on varavonalaine |- ! colspan="2" style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-size: 85%; font-weight: bold; color: #54595d; letter-spacing: 1px; padding: 0.2em;" | LAJITTELU |- ! scope="row" style="text-align: left; vertical-align: top; padding: 0.4em 0 0.4em 10px; font-weight: bold;" | Kategourii | style="vertical-align: top; padding: 0.4em 0;" | Jevruazien kielet |- | colspan="2" style="padding: 0.2em 0 0.4em 10px; line-height: 1.4em;" | [[Uralilazet kielet|Urualilaine kielikundu]]<br /> &nbsp;&nbsp;[[Suomelas-ugrilazet kielet|Suomi-ugrilaine pereh]]<br /> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;[[Baltiekkusuomelaizet kielet|Baltiekkumerensuomalaine joukko]] |- ! scope="row" style="text-align: left; vertical-align: top; padding: 0.4em 0 0.4em 10px; font-weight: bold;" | Kirjukieli | style="vertical-align: top; padding: 0.4em 0; line-height: 1.4em;" | latinalaine kirjaimikko (karjalan kirjukieli) |- ! colspan="2" style="background-color: #eaecf0; text-align: center; font-size: 85%; font-weight: bold; color: #54595d; letter-spacing: 1px; padding: 0.2em;" | KIELIKOUDAT |- ! scope="row" style="text-align: left; vertical-align: top; padding: 0.4em 0 0.4em 10px; font-weight: bold;" | ISO 639-1 | style="vertical-align: top; padding: 0.4em 0;" | — |- ! scope="row" style="text-align: left; vertical-align: top; padding: 0.4em 0 0.4em 10px; font-weight: bold;" | ISO 639-2 | style="vertical-align: top; padding: 0.4em 0;" | — |- ! scope="row" style="text-align: left; vertical-align: top; padding: 0.4em 0 0.4em 10px; font-weight: bold;" | ISO 639-3 | style="vertical-align: top; padding: 0.4em 0;" | [[iso639-3:olo|olo]] |- ! scope="row" style="text-align: left; vertical-align: top; padding: 0.4em 0 0.4em 10px; font-weight: bold;" | Atlas of the World's Languages in Danger | style="vertical-align: top; padding: 0.4em 0;" | [https://www.unesco.org/languages-atlas/en/atlasmap/language-id-396.html 396] |- ! scope="row" style="text-align: left; vertical-align: top; padding: 0.4em 0 0.4em 10px; font-weight: bold;" | Ethnologue | style="vertical-align: top; padding: 0.4em 0;" | [[ethnologue:olo/|olo]] |- ! scope="row" style="text-align: left; vertical-align: top; padding: 0.4em 0 0.4em 10px; font-weight: bold;" | ELCat | style="vertical-align: top; padding: 0.4em 0;" | [https://endangeredlanguages.com 3281] |- ! scope="row" style="text-align: left; vertical-align: top; padding: 0.4em 0 0.4em 10px; font-weight: bold;" | IETF | style="vertical-align: top; padding: 0.4em 0;" | olo |- ! scope="row" style="text-align: left; vertical-align: top; padding: 0.4em 0 0.4em 10px; font-weight: bold;" | Glottolog | style="vertical-align: top; padding: 0.4em 0;" | livv1243 |}'''Liygi (livvin kieli)''' on eräs [[Karjalan kielen murdehet|kolmes karjalan kielen piämurdehes]]. Se on nygöi kaikis karjalan kielen piämurdehis levennyzin. Livvikse paistah karjalazet, kudamat eletäh Karjalan tazavallan nygözis [[Anuksen kanzalline piiri|Anuksen]] da [[Priäžän kanzalline piiri|Priäžän piirilöis]], sego [[Suomi|Suomes]] (läs 3000 pagizijua). XX vuozisuan enzimäzel puoliškol liygii paistih nygözien [[Pitkänrannan piiri|Pitkänrannan piirin]] päivännouzus da [[Suojärven piiri|Suojärven piirin]] liidehes ([[Raja-Karjala|Raja-Karjalan]] liidehozan aloveh). Pieni joukko livvikse pagizijoi on [[Leningradan aloveh|Leningruadan alovehel]] [[Lodienoin piiri|Lodienoin piirin]] [[Konnui|Konnuin]] kyläs. Livvikse pagizijat sanotah iččie liygiläzikse libo livvikkölöikse. Pagizijua on 14,1-25 tuhattu hengie).<ref>[http://unesco.org UNESCO Atlas of the World’s Languages in danger]. Kačondan päivymiäry: 2. syvyskuudu 2025. [https://web.archive.org/web/20161218184822/http://unesco.org Arhiviiruittu] 18. talvikuudu 2016</ref> Livvin piämurreh, kui lyydingi piämurreh, oli roinnuh Anuksen kannaksel pitkänaigazien vepsäläzien da karjalazien kosketuksien tuloksennu. Liygi karjalan kielen piämurdehennu kuuluu suomi-ugrilazen kieliperehen baltiekkumerensuomelazeh kielijoukkoh. Livvin murdehes on äijy laihinsanua muinazes [[Vepsän kieli|vepsän kielespäi]]. Livvis on moizii sanoi, kudamii ei ole karjalan kielen toizis murdehis. == Kirjukieli == [[Failu:Birch-bark_letter_292_real.jpg|vasen|pienoiskuva|250x250px|Vuozisuan XIII [[Novgorodan tuohikirjutus № 292]] arkaistizel livvin murdehel]] Tundietun tuohikirjutuksen №292 pohjannu on livvin kielen muinasmuodo. Vuvves [[1990]] Karjalas piästetäh ilmoih [[Oma Mua]] –lehtie. Vuonnu [[2011]] [[Karjalan Kielen Seura|Karjalan Kielen Seuru]] avai karjalankielizen verkožurnualan. Sen nimi on Karjal Žurnualu. Enimät kirjutukset ollah livvikse, erähät niilöis ollah varzin- da tverinkarjalakse. Tarkembua tieduo livvin murdehen kirjukielen ilmestymizes ei ole. XIX-vuozisual liygiläzet kirjutettih kiriličäl. Vuozinnu [[1930]] otettih käyttöh kirjukieli latinalazil kirjaimil. Vuonnu 1989 Karjalan tazavallan virguniekat hyväksyttih karjalan kielen kirjaimikot. Livvin murdehen vahnu kirjaimikko: {| style="font-family:Arial Unicode MS; font-size:1.4em; border-color:#000000; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; background-color:#F8F8EF" | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | A a | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | B b | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Č č | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | D d | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ǯ ǯ | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | E e | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | F f | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | G g |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | H h | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | I i | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | J j | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | K k | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | L l | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | M m | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | N n | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | O o |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | P p | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | R r | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | S s | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Š š | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Z z | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ž ž | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | T t | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | U u |- | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | V v | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ü ü | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ä ä | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | Ö ö | style="width:3em; text-align:center; padding: 3px;" | ' |} Vuonnu [[2007]] Karjalan tazavallan halličus hyväksyi karjalan kielen uvven kirjaimikon.<ref>[https://gov10.ru/gov/News/2007/04/0417_06.html Правительство Карелии утвердило единый алфавит карельского языка]. Официальный интернет-портал Республики Карелия (17. sulakuudu 2007). Kačondan päivymiäry: 2. syvyskuudu 2025. Arhiviiruttu [https://web.archive.org/web/20141104132051/http://gov.karelia.ru/gov/News/2007/04/0417_06.html originualaspäi] 4. kylmykuudu 2014</ref> Se on yhtehine kaikile murdehile. 29. oraskuudu vuonnu [[2014]] uudeh kirjaimikkoh hyväksyttih muutokset. Kirjaimikko rodih moine: {| class=standard cellpadding=5 style="font-size: 1.5em; line-height: 2.5em; text-align: center;" | style=«width:3em;» |A a | style=«width:3em;» |B b | style=«width:3em;» |C c | style=«width:3em;» |Č č | style=«width:3em;» |D d | style=«width:3em;» |E e | style=«width:3em;» |F f | style=«width:3em;» |G g | style=«width:3em;» |H h | style=«width:3em;» |I i |- | style=«width:3em;» |J j | style=«width:3em;» |K k | style=«width:3em;» |L l | style=«width:3em;» |M m | style=«width:3em;» |N n | style=«width:3em;» |O o | style=«width:3em;» |P p | style=«width:3em;» |R r | style=«width:3em;» |S s | style=«width:3em;» |Š š |- | style=«width:3em;» |Z z | style=«width:3em;» |Ž ž | style=«width:3em;» |T t | style=«width:3em;» |U u | style=«width:3em;» |V v | style=«width:3em;» |Y y | style=«width:3em;» |Ä ä | style=«width:3em;» |Ö ö | style=«width:3em;» |ʼ |} Livvin murdeheh kuulutah alamurdehet: * [[Siämärvi (kylä)|Siämärven]] * [[Tulomdjärvi|Tulemjärven]] * [[Vieljärvi|Vieljärven]] * [[Salmi|Salmin]] * [[Videl|Videlen]] * [[Kotkatjärvi|Kotkatjärven]] * [[Riipuškal|Riipuškalan]] * [[Nekkulan]]<ref>Народы Карелии : историко-этнографические очерки. — Петрозаводск: Периодика, 2019. — С. 59—63. — 752 с.</ref> [[Failu:Livvi-Karelian language and VepKar corpus by Tatiana Boiko.ogv|pienoiskuva|Livvin kieli.]]Niilöis hävinnyöt alamurdehet ollah: * Siämärven * Tulemjärven * Vieljärven Ven’alazet kielentutkijat sanotah liygii karjalan kielen murdehekse. Erähät suomelazet kielentutkijat pietäh liygii iččenäzenny kielenny. == Kieliopin ominažuot == Kui toizet baltiekkumerensuomelazet kielet livvin murreh on aggl’utinatiivine; suuri merkičys on sanan vardalol, kudamas tapahtuu astevaihtelu da kudamah liitytäh kai piättehet. Livvis on yksikkö da monikko, kieliopillistu suguu ei ole. On läs 16 sijua. Puaksuh käytetäh postpoziittoi da prepoziittoi. Kieles on heleviä konsonantua (b, d, g, z, ž, dž) da on vokalisobu. === Foneetiekku da fonolougii === Vokalit (a, o, u, e, i, ä, ö, y) livvin murdehes voijah olla lyhyöt da pitkät, pitkinny voi olla vaiku kolme vokalii ''uu'', ''ii'' da ''yy''. Ongo vokali lyhyt vai pitky, sit voi rippuo sanan merkičys: ''t'''u'''li'' — ''t'''uu'''li''. Puaksuh sanois ollah diftongat (ie, uo, yö, ua, au, iä, ou, eu, iu, iy, äy, öy, ai, oi, ui, ei, äi, öi, yi, ey) da triftongat (uau, uou, ieu, iäy, yöy, iey). Vokalisovun siändölöin mugah yhtes sanas voi olla eduvokaliloi (ä, ö, y) libo tagavokaliloi (a, o, u), i- da e-vokalit ollah neitrualizet, net voijah olla eduvokalizis dai tagavokalizis sanois, edu- da tagavokalilois rippuu se, mittumat piättehet: tagavokalizet libo eduvokalizet liitytäh sanah. Livvin murdehen konsonantat (b, c, č, d, dž, f, g, h, j, k, l, m, n, p, r, s, š, z, ž, t, v) voijah olla geminuatoinnu (čč, d’d’, nn, n’n’, pp, kk, ll, l'l', mm, rr, ss, šš, tt, vv), se sežo vaikuttau sanan merkičykseh: ''vi'''l'''u'' — ''vi'''ll'''u''. Geminuatat roijah sanoisgi, kudamis tapahtuu astevaihtelu: ''kurgi'' — ''ku'''rr'''et'' . Konsonantat t, d, l, n, г, s voijah olla pehmielöinny, pehmendysmerkii käytetäh vaiku tagavokalii enne: ''t'outa'', ''n'aba'' Vokalit ä, ö, y, e, i pehmendetäh ielolijan konsonantan. Piäpaino sanas ainos on enzimäzel tavul. Sanan taivuttajes on mostu astevaihteluu: * kk ― k * čč ― č * tt — t * pp — p * ss — s * šš — š * g ― v * g — j * g — ø * d — v * d — j * d — ø * b ― v * lg ― ll * ld — ll * nd — nn * rg — rr * rd — rr * mb — mm === Morfolougii === ==== Substantiivu ==== ''syömine''-sanan taivutandu kaikis sijois: {| class="wikitable" ! sija ! yksikkö ! monikko |- | Nominatiivu || syömine || syömizet |- | Genetiivu || syömizen || syömizien |- | Partitiivu || syömisty || syömizii |- | Inessiivu || syömizes || syömizis |- | Illatiivu || syömizeh || syömizih |- | Elatiivu || syömizespäi, syömizes || syömizispäi, syömizis |- | Adessiivu || syömizel || syömizil |- | Abessiivu || syömizettäh || syömizittäh |- | Allatiivu || syömizele || syömizile |- | Ablatiivu || syömizelpäi, syömizel || syömizilpäi, syömizil |- | Essiivu || syömizenny || syömizinny |- | Translatiivu || syömizekse || syömizikse |- | Komitatiivu || syömizen || syömizienke |- | Prolatiivu || syömizeči || syömiziči |- | Terminatiivu || syömizessäh || syömizissäh |- | Approksimatiivu || syömizellyö || syömiziellyö |} ==== Verbi ==== Verbit livvin murdehes taivutah persounis da luvus, piättehet liitytäh sanan vardaloh, ezimerkikse, eliä-verbi: # ''-n'', ''minä elä'''n''''' # ''-t'', ''sinä elä'''t''''' # ''-u'', ''-y'', ''häi elä'''y''''' # ''-mmo'' / ''-mmö'', ''myö elä'''mmö''''' # ''-tto'' / ''-ttö'', ''työ elä'''ttö''''' # ''-h'', ''hyö elätä'''h''''' Kieldomuodo rodieu kieldoverbis ''ei'', kudai taibuu persounis da luvus: # ''en elä'', # ''et elä'', # ''ei elä'', # ''emmo elä'', # ''etto elä'', # ''ei eletä''. Verbil on nelli aigumuoduo: preezensu (''kandau''), imperfektu (''kandoi''), perfektu (''on kandanuh'') da pluskvamperfektu (''oli kandanuh''). Verbilöi käytetäh indikatiivas, imperatiivas, kondicionualas, potensiualas. Refleksiivuverbilöin lopus on -''kseh'' (''pestä'''kseh'''''); niilöil on oma taivutus: {| class="wikitable" ! ! yks. ! mon |- | 1. persounu | pezemmös | pezemmökseh |- | 2. persounu | pezettös | pezettökseh |- | 3. persounu | pezehes | pestähes |} ==== Pronominat ==== Demonstratiivuproniminat livvin murdehes jagavutah kolmeh joukkoh: # ozutetah sidä, mi on lähäl: ''tämä'', ''nämmä'' / ''nämä'' # ozutetah sidä, mi ei ole loitton: ''neče'', ''nenne'' # ozutetah sidä, mi on loitton: ''tai'' / ''netai'' / ''se'', ''net'' ==== Omistus ==== Omistuksen ozuttamizekse käytetäh possessiivupronominoi (''minun'', ''meijän''), genetiivua -n-piättehenke (''tuatan kodi'') da adessiivua -l-piättehenke yhtes olla-verbinke (''Minu'''l on''' lapsi''); omistusliittehii käytetäh sanoinke, kudamat trakoitetah sugulazii, net liitytäh lujah vokalivardaloh: ''-ni'', ''-s'', ''-h'' (''poigu'' — ''poigani'', ''poigas'', ''poigah''). === Kyzymysliittehet === Livvin murdehes on kaksi kyzymysliitehty ― ''-bo'' da ''-go''. Enzimäine liittyy kyzymyssanois (''Ken'''bo''' olet?''), a toine joga substantiivah libo verbih liittyjes voi luadie kyzymyksen (''Äijy'''go'''''?, ''Oletto'''go''' tuttavat?''). Kyzymysliittehet ei novveta vokalisovun siändölöi. === Sanasto === Livvin murdehen perussanasto on baltiekkumerensuomelastu alguperiä da on sama kui toizien baltiekkumerensuomelazien kielien perussanasto da idiomat. Uvvet sanat roijah juondehien avul da yhtiständäl. Muinastu da nygyaigastu laihinsanua ven’an kielespäi on äijy. Niilöih kuulutah moizet sanat kui ''kniigu'', ''žiäli'', ''duumaija'', ''pruazniekku'' da muut. Kui toizis [[Baltiekkusuomelaizet kielet|baltiekkumerensuomelazis kielis]] on äijy laihinsanua baltiekku- da germuanielazis kielis. == Uuzi kehitysaigu == Sulakuul vuvvennu 2025 Tiedoakadiemien azientiedäjät opastettih tegoälyy transkribiiruija karjalankielisty paginua (livvin murreh). Opastuksen pohjannu roittih paikallizien joukkoviestimien materjualat da kielen avvonaine korpussu. Petroskois kezäl vuvvennu 2025 azetettih linnan ajonevvoloin uvvet azetuskohtat — kaikkiedah 23, kudamis on kirjutettu azetuskohtan nimi karjalan (livvin murreh) da ven'an kielel. == Livvikse kirjutetah == * [[P'otr Sem'onov]] * [[Vladimir Brendojev]] * [[Vas'a Veikki]] * [[Aleksandr Lukič Volkov|Aleksandr Volkov]] * [[Aleksandr Saveljev]] * [[Zinaida Dubinina]] * [[Natalja Sinitskaja]] * [[Natalja Sinitskaja|Valentina Kondratjeva]] == Livvikse pajattajat == * [[Karjalan koivu]]; * [[Santtu Karhu]]; * [[Oma Pajo]]; * [[Meijän pajo]]; * [[Ilmu (joukko)|Ilmu (pajojoukko)]]; * [[Ondrei]]. * [[Tuari]]. * [[Anna Tulla]] == Linkit == * [https://web.archive.org/web/20201126073431/http://omamua.ru/ Oma Mua -lehten verkosivut] * [http://www.karjal.fi Karjal Žurnualu] == Kirjalližus == * ''Клементьев Е.И.'' Карелы: Историко-этнографический очерк. — Петрозаводск: Периодика, 2008. — 256 с. * ''Г. Н. Макаров, В. Д. Рягоев.'' Образцы карельской речи: говоры ливвиковского диалекта карельского языка. — Ленинград: Наука, Ленинградское отделение, 1969. — 282 с. * ''Г. Н. Макаров.'' Словарь карельского языка (ливвиковский диалект): Около 20 000 слов]. — Петрозаводск: Карелия, 1990. — 495 с. * ''Бойко Т. П., Маркианова Л. Ф.'' Большой карельско-русский словарь (ливвиковское наречие). — Петрозаводск: Периодика, 2016. — 399 с. — <nowiki>ISBN 978-5-88170-268-7</nowiki>. == Lähtehet == [[Kategourii:Karjalan kieli]] [[Kategourii:Jevroupan kielet]] s4a6wlfm0m3qbuz5jco77ybqlkobkn6 0 7859 53284 33327 2026-11-03T10:53:54Z Miro Tuomi 8600 53284 wikitext text/x-wiki {{Böbökät|kuva=Aquarius najas01.jpg|lahko=[[Nivelkärsäiset]]|alalahko=[[Lutit]]|heimo=Järvičakat|latin=Gerridae Leach, 1815}} '''Järvičakat'''<ref>http://kaino.kotus.fi/cgi-bin/kks/karjala.cgi?a=j%C3%A4rvits%CC%8Cakka</ref> (''Gerridae'') ollah Nivelkärsäiset böbökkyheimon. == Lähtiet == [[Kategourii:Böbökät|J]] rhn9k5fyrd5zgsaowrhztjkdk1b0g5t 0 9937 53241 38304 2026-11-02T14:48:49Z Miro Tuomi 8600 53241 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Oniegan rannikon piiri''' on piiri [[Karjalan tazavaldu|Karjalan tazavallas]]. Piirin haldivo on [[Petroskoi]]l. Yhtelläh iče linnu piirih ei kuuluu. Oniegan rannikon piiri kuluu peräpohjazen alovehien joukkoh. Piiri on [[Karjalan tazavaldu|Karjalan tazavallan]] liidehes. Oniegan rannikon piiril on yhtehine raja [[Oniegujärvi|Oniegan järven]] da [[Petroskoi|Petroskoin linnan]] alovehenke koillizes, pohjazes da luodehes – [[Kondupohjan piiri|Kondupohjan]] da [[Karhumäin piiri|Karhumäin]] piirilöinke, päivänlaskus – [[Priäžän_kanzalline_piiri|Priäžän piirinke]], päivännouzus – [[Puudogan piiri]]nke, suves – [[Leningradan aloveh|Leningruadan alovehen]] [[Podporožjen piiri|Podporožjen piirinke]]. Oniegan rannikon piirin pinduala on 4475 nellikkökilometrii. == Nähtävykset == Vuvvennu 2023 [[Sampo mägi|Sampo-mäil]] avattih samannimine etnopuusto, vuvvennu 2025 [[Jalgora|Jalgora-mäil]] — Varion tulimägi-etnopuusto. == Piirin eländykohtat == {{Kartal sijaičendu+ |Ven'an Federatsii Karjala Oniegan rannikon piiri |width=300 |float=left |caption=Oniegan rannikon piiri |places= {{Kartal sijaičendu~ |Ven'an Federatsii Karjala Oniegan rannikon piiri |mark=City locator 14.svg|marksize=15|labe_size= |lat_deg=61|lat_min=52|lat_sec=19|lat_dir=N|lon_deg=34|lon_min=22|lon_sec=32|lon_dir=E |position=right |label=[[Järventaguine|Järventaguine]] }} {{Kartal sijaičendu~ |Ven'an Federatsii Karjala Oniegan rannikon piiri |mark=City locator 14.svg|marksize=15|labe_size= |lat_deg=61|lat_min=53|lat_sec=53|lat_dir=N|lon_deg=34|lon_min=14|lon_sec=10|lon_dir=E |position=right |label=[[Šuoju|Šuoju]] }} {{Kartal sijaičendu~ |Ven'an Federatsii Karjala Oniegan rannikon piiri |mark=City locator 14.svg|marksize=15|labe_size= |lat_deg=61|lat_min=51|lat_sec=56|lat_dir=N|lon_deg=34|lon_min=14|lon_sec=34|lon_dir=E |position=left |label=[[Meliorativnoi|Meliorativnoi]] }} {{Kartal sijaičendu~ |Ven'an Federatsii Karjala Oniegan rannikon piiri |mark=City locator 14.svg|marksize=15|labe_size= |lat_deg=61|lat_min=48|lat_sec=38|lat_dir=N|lon_deg=34|lon_min=09|lon_sec=04|lon_dir=E |position=right |label=[[Uuzi-Vilgu|Uuzi-Vilgu]] }} {{Kartal sijaičendu~ |Ven'an Federatsii Karjala Oniegan rannikon piiri |mark=City locator 14.svg|marksize=15|labe_size= |lat_deg=61|lat_min=33|lat_sec=51|lat_dir=N|lon_deg=34|lon_min=26|lon_sec=20|lon_dir=E |position=right |label=[[Uuzikylä|Uuzikylä]] }} {{Kartal sijaičendu~ |Ven'an Federatsii Karjala Oniegan rannikon piiri |mark=City locator 14.svg|marksize=15|labe_size= |lat_deg=61|lat_min=36|lat_sec=54|lat_dir=N|lon_deg=34|lon_min=38|lon_sec=05|lon_dir=E |position=right |label=[[Järvenoja|Järvenoja]] }} {{Kartal sijaičendu~ |Ven'an Federatsii Karjala Oniegan rannikon piiri |mark=City locator 14.svg|marksize=15|labe_size= |lat_deg=61|lat_min=21|lat_sec=40|lat_dir=N|lon_deg=34|lon_min=25|lon_sec=33|lon_dir=E |position=left |label=[[Ladva-Vetka|Ladva-Vetka]] }} {{Kartal sijaičendu~ |Ven'an Federatsii Karjala Oniegan rannikon piiri |mark=City locator 14.svg|marksize=15|labe_size= |lat_deg=61|lat_min=21|lat_sec=34|lat_dir=N|lon_deg=34|lon_min=37|lon_sec=50|lon_dir=E |position=right |label=[[Ladvu|Ladvu]] }} {{Kartal sijaičendu~ |Ven'an Federatsii Karjala Oniegan rannikon piiri |mark=City locator 14.svg|marksize=15|labe_size= |lat_deg=61|lat_min=29|lat_sec=52|lat_dir=N|lon_deg=35|lon_min=02|lon_sec=51|lon_dir=E |position=right |label=[[Kvartsitni|Kvartsitni]] }} {{Kartal sijaičendu~ |Ven'an Federatsii Karjala Oniegan rannikon piiri |mark=City locator 14.svg|marksize=15|labe_size= |lat_deg=61|lat_min=22|lat_sec=14|lat_dir=N|lon_deg=35|lon_min=21|lon_sec=23|lon_dir=E |position=right |label=[[Šoutjärvi|Šoutjärvi]] }} {{Kartal sijaičendu~ |Ven'an Federatsii Karjala Oniegan rannikon piiri |mark=City locator 14.svg|marksize=15|labe_size= |lat_deg=61|lat_min=16|lat_sec=54|lat_dir=N|lon_deg=35|lon_min=31|lon_sec=04|lon_dir=E |position=left |label=[[Kalajogi|Kalajogi]] }} {{Kartal sijaičendu~ |Ven'an Federatsii Karjala Oniegan rannikon piiri |mark=City locator 14.svg|marksize=15|labe_size= |lat_deg=61|lat_min=12|lat_sec=34|lat_dir=N|lon_deg=34|lon_min=25|lon_sec=58|lon_dir=E |position=right |label=[[Pajusuo|Pajusuo]] }} }} [[Kategourii:Karjalan tazavallan piirit|O]] [[Kategourii:Karjal|O]] [[Kategourii:Muantiedo|O]] [[Kategourii:Oniegan rannikon piiri]] b5zcxgx0bcs7cyeja0k8g2zdj2lt3z0 0 16583 53280 50134 2026-11-03T10:34:30Z Miro Tuomi 8600 53280 wikitext text/x-wiki [[Failu:Phylogenetic tree.svg|pienoiskuva|Filogeniettine puu, kudai on ribosomalazen RNK:n pohjal.]] [[Biolougii|Biolougizes]] sistematiekas '''domeen''' (libo '''yläkundu''') on elävien organizmoin lajittelen ylimäine rangus, kudai yhtistäy erähii valdukundii. [[Kategourii:Taksonoumii]] tkys9sbp415if3pfdwe47vzmycd3lf9 0 17496 53242 52771 2026-11-02T14:53:24Z Miro Tuomi 8600 53242 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:260px; font-size:90%; border:1px solid #aaa; background-color:#f9f9f9; padding:5px; spacing:3px;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:115%; background-color:#b4a76c; color:black; padding:4px;" | Kiži |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:5px;" | [[File:Церковь Преображения Господня на острове Кижи вид с вертолёта.jpg|220px]]<br /><div style="font-size:85%; padding-top:4px; line-height:1.2;">Nägö vertol'uotaspäi arhitektuuruansamblile</div> |- ! colspan="2" style="text-align:center; background-color:#b4a76c; color:black; padding:2px;" | Piätiijot |- ! style="text-align:left; vertical-align:top; width:40%;" | Perustandan päivymiäry | vuvvennu 1966 |- ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Kohtu | [[Karjalan tazavaldu]] |- ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Johtai | [[Jelena Viktorovna Bogdanova]] |- ! style="text-align:left; vertical-align:top;" | Verkosivusto | [https://kizhi.karelia.ru kizhi.karelia.ru] |} '''Kiži''' on valdivolline histourii-arhitektuuran da etnogruafien muzei-zapovedniekku [[Ven'a|Ven’an Federacien]] [[Karjalan tazavaldu|Karjalan tazavallas]]. Muzei sai nimen [[Kiži suari|Kiži-suaren]] mugah, kus on muzein ozutteluloin piäoza. Muzein objektat ollah sežo [[Petroskoi|Petroskois]] da erähis [[Karhumäin piiri|Karhumäin piirin]] eländykohtis. Se kuuluu UNESCOn muailman perindökohtih vuvves 1990. == Histourii == Muzein alguhpanijannu oli Ven'an pohjazen puurahitektuuran tutkii da restauroiččii A. V. Opolovnikov, kudai vuvvennu 1951 toi Kižin suarele Oševnevan taloin ([[Ven'an kieli|ven]]. ''О́шевнева'') Oševnevon kyläspäi Suurel Klimeckoil suarel. Kul’tuuran valdivollizennu laitoksennu se on olemas vuvves 1966 algajen, ga enzimäzet käyjät oldihvuvvennu 1955. Allusalgajen muzeih kuului [[Kiži|Kižin pogostan]] XVIII—XIX vuozisuan kaksi kirikkyö da kellojallat, kudamat ollah ennevahnazen puuarhitektuuran mustomerkit aijan sydämes. Täl aigua niilöi tävvendetäh Oniegantagavuon eri čuppuloispäi tuovut časounat, taloit, obrazat, karjalazis, ven’alazis da vepsäläzis kylispäi tuovut taloloin vehkehet da huonukset, histouriellizet objektat Oniegantagavuos da [[Petroskoi|Petroskois]]. UNESCON azientiedäjien arvostetuloin mugah paikallizien ammattimiehien nerot mustomerkilöin restauroičendas ollah ainavoluaduzet, sendäh vuvves 2020 muzei-zapovedniekan pohjal rubei ruadamah Kogo [[Ven'a|Ven’an]] puuhizen arhitektuuran säilytändykeskus. == Suojeltavu aloveh == Muzei-zapovedniekan mualoil on histourii-kul’tuurizen merkičyksen stuatussu. Valdivollizeh federuallizeh alistukseh kuulujan Kižin luonnonsuojelualoveheh kuuluu Kiži-muzei-zapodevniekan aloveh. Luonnonsuojelualovehen vardoičuskuri on läs samanjyttyine kui kanzallizes puustos. Kaikel luonnonsuojelualovehel on kielletty mečästys, jäiččien da hyöhenien keriändy, suariloile käyndy, kudamis pezoitutah linnut, niilöin pezoitundan loppussah (1. elokuudu), mečänkuivuandumelioraciet, myrkyhimikuattoin käytändy meččy- da muatalohuos, geolougii-ečindyruavot da hyödykaivandahizien nostandu. Purjehvenehien da toizien ajonevvoloin kullendu on rajoitettu yhtehizen käytändän dorogoih da vezimatkoih. Välly liikundu, marjoin keriämine, kalan suandu da toizii ruadoloi suau ruadua vaiku paikallizile eläjile da ruadajile. Azettua da jiäjä yökse suau vaiku sih niškoi luajittulois kohtis. == Kul’tuurperindön objektat muzei-zapovedniekas "Kiži" == === Ven'an Oniegantagavuon ozasto === Muzei-zapovedniekan piäozutteluozasto, kudai on Kižin suarel, on omistettu Oniegantagavuon ven’alazien perindöllizele kul’tuurale. <div style="overflow-x: auto; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%;"> {| class="wikitable" style="min-width: 600px; width: auto; font-size: 90%; text-align: left; line-height: 1.3;" ! style="white-space: nowrap; width: 120px;" | Kuva ! style="white-space: nowrap; width: 150px;" | Mustomerki ! Lyhyt kuvailu |- | [[File:Kishi church 2.jpg|120px]] | style="font-weight: bold; color: #800080;" | [[Spuasan kirikkö Kižin suarel|Spuasan kirikkö]] | On nostettu vuvvennu 1714. Kuuluu UNESCON Muailman kul'tuurubrindön objektoih "Kižin pogostah", kul'tuurubrindön objektu federuallizen merkičyksenke. |- | [[File:Kizhi.Intercession Church.jpg|120px]] | style="font-weight: bold; color: #800080;" | [[Pokrovan kirikkö (Kiži)|Pokrovan kirikkö]] | On nostettu vuozinnu 1694–1764. Kuuluu UNESCON Muailman kul'tuurubrindön objektoih "Kižin pogostah", kul'tuurubrindön objektu federuallizen merkičyksenke. |- | [[File:Kizhi.The belltower.jpg|120px]] | style="font-weight: bold; color: #333399;" | [[Kižin pogostan kellojallat]] | On nostettu vuvvennu 1863–1874 vahnoin lahonnuzien kellojalgoin sijah. Kuuluu UNESCON Muailman kul'tuurubrindön objektoih "Kižin pogostah", kul'tuurubrindön objektu federuallizen merkičyksenke. |- | [[File:Kizhi churches.jpg|120px]] | style="font-weight: bold; color: #333399;" | [[Kižin pogostan aijat]] | On nostettu vuvvennu 1800. Kuuluu UNESCON Muailman kul'tuurubrindön objektoih "Kižin pogostah", kul'tuurubrindön objektu federuallizen merkičyksenke. |- | [[File:Kizhi 06-2017 img11 Lazarus Resurrection Church.jpg|120px]] | style="font-weight: bold; color: #cc0066;" | [[Lazarin ylähnouzemizen kirikkö|Lazarin kirikkö]] | On nostettu enne XVI vuozisadua. Tarinan mugah kirikön nosti prepodobnoi inokku Lazari Muromskoi da se rodih tulien Muroman manasterin enzimäzekse salvoksekse. Kirikköс on säilynyh kaksijarussine ikonostuassu, kudamas on 17 XVI–XVIII vuozisuastoin obrazua. Kul'tuurubrindön objektu federuallizen merkičyksenke. |- | [[File:Kizhi 06-2017 img12 StMichael Chapel.jpg|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Mihail Arhangelan kirikkö]] | On nostettu XVIII vuozisuan allus. Časounas on säilynyh lagipiälys – "taivahanmuodoine", kudaman keskikohtas on Hristosan obrazu, a ozis – 12 trapecienmuodozet verrat – ezi-ižät. "Taivahan" randoi myöte on nelli obrazua jevangelistoin simvoloin kuvienke. Ikonostuasan mualavus kuuluu XVII–XVIII vuozisadoih. Kul'tuurubrindön objektu federuallizen merkičyksenke. |- | [[File:Kizhi (26).JPG|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Oševnevan taloi]] | On nostettu vuvvennu 1876 Karhumäin piirin Oševnevon kyläs. Kul'tuurubrindön objektu federuallizen merkičyksenke. Kaššali-muodoine taloi, kudamas on kaksi kerrostu gorničanke ylähän, kolmes puoles tostu kerrostu myöte on galerei-galdari. Talois on nelli eri pertii da viijes, varustamatoi kletti, kolme kezähuonustu da talohuspiha levon al. Kogonaine tila on läs 2,5 tuhattu m³. Taloin kuavu on läs nellikkömuodoine. |- | [[File:ВЕТРЯНАЯ МЕЛЬНИЦА. МУЗЕЙ-ЗАПОВЕДНИК "КИЖИ".jpg|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Bikaninan melliččy]] | On nostettu XX vuozisuan allus Karhumäin piiri Volkostrov-kyläs. Kul'tuurubrindön objektu federuallizen merkičyksenke. |} </div> Ližäkse ozaston puuhizen arhitektuuran mustomerkinny ollah aittu Vorobji-kyläspäi, aittu Vegoruksan kyläspäi, Meškovan aittu Južnii dvor -kyläspäi (Oševnevan muakondu), Sudjinan aittu Lipovici-kyläspäi (Oševnevan muakondu), kyly Mižostrovan kyläspäi (Oševnevan muakondu), kyly Ust’-Jandoma -kyläspäi (Jelizarovien taloin luo), Jelizarovan taloi Seredka-kyläspäi, Sergejevan taloi Logmoručei-kyläspäi, Ščepinan taloi Ščepino-kyläspäi, sepän paja Suisarispäi, vezimelliččy Kuivuselläspäi, riihi Koivuselläspäi. === Vasiljevon ozasto === Muzei-zapovedniekan ozutteluozasto on Kižin suarel Vasiljevo-kyläs, se on Oniegantagavuon kylän XIX vuozisuan lopun — XX vuozisuan allun rekonstrukcii. <div style="overflow-x: auto; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%;"> {| class="wikitable" style="min-width: 600px; width: auto; font-size: 90%; text-align: left; line-height: 1.3;" ! style="white-space: nowrap; width: 120px;" | Kuva ! style="white-space: nowrap; width: 150px;" | Mustomerki ! Lyhyt kuvailu |- | [[File:Часовня Успения Богородицы в деревне Васильево на острове Кижи.jpg|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Uspen'n'an časounu]] | On nostettu XVII vuozisuan lopus – XVIII vuozisuan toizel puoliškol. Kul’tuurubrindön objektu federuallizen merkičyksenke. |- | [[File:Дом Сергеевых (деревянный) из д. Липовицы 01.JPG|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Sergejevien taloi Lipovici-kyläspäi]] | On nostettu XIX vuozisuan lopus – XX vuozisuan allus Karhumäin piirin Lipovici-kyläs. Kul’tuurubrindön objektu alovehellizen merkičyksenke. |- | [[File:Дом Сергина из д. Мунозеро.jpg|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Serginan taloi Munjärvespäi]] | On nostettu XIX vuozisuan toizel puoliškol Karhumäin piirin Munjärven kyläs. Kul’tuurubrindön objektu alovehellizen merkičyksenke. |} </div> Ližäkse ozastoh kuulutah puuhizen arhitektuuran mustomerkit: Abramovan aittu Velikaja Niva -kyläspäi, Kuznecovan aittu Pegrema-kyläspäi, Vasiljevan taloi, Kondratjevan taloi Verhn’aja Putka -kyläspäi. === Jamka-ozasto === Muzei-zapovedniekan ozutteluozasto on Kižin suarel Jamka-kyläs, on Oniegantagavuon kylän rekonstrukcii. <div style="overflow-x: auto; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%;"> {| class="wikitable" style="min-width: 600px; width: auto; font-size: 90%; text-align: left; line-height: 1.3;" ! style="white-space: nowrap; width: 120px;" | Kuva ! style="white-space: nowrap; width: 150px;" | Mustomerki ! Lyhyt kuvailu |- | [[File:Kizhi 06-2017 img27 Voroniy Ostrov Windmill.jpg|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Melliččy Voronii ostrov -kyläspäi]] | On nostettu vuozinnu 1930 Karhumäin piirin Voronii ostrov -kyläs. Kul’tuurubrindön objektu alovehellizen merkičyksenke. |- | [[File:Дом детского музейного центра.jpg|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Ananjevan taloi Krasnaja Sel’ga -kyläspäi]] | On nostettu XIX vuozisuan lopus – XX vuozisuan allus Karhumäin piirin Krasnaja Sel’ga -kyläs. Kul’tuurubrindön objektu alovehellizen merkičyksenke. |} Ližäkse ozastoh kuulutah puuhizen arhitektuuran mustomerkit: Pedrun da Puavilan časounu Berežnaja-kyläspäi (vuozisuan XVIII algu — vuozisuan XIX loppu), Käzitäluajitun obrazan časounu Vigovo-kyläspäi (XVII vuozisuan loppu — XVIII vuozisuan loppu), aittu (Pert’akovan taloin luo), aittu Lipovici-kyläspäi (Vičurinan taloin luo), aittu viel Mižostrov-kyläspäi, Ber’ozkinan taloi Krasnaja sel’ga -kyläspäi, Vičurinan taloi Vigovo-kyläspäi, Levičevan taloi Ust’-Jandoma -kyläspäi, Mošnikovan taloi, Nikonovan taloi Lipovici-kyläspäi, Pert’akovan taloi Ust’-Jandoma -kyläspäi, Ponomar’ovan taloi Man’šino-kyläspäi, kon’ušši, kumardusristu Hašezero-kyläspäi, sepän paja Južnii dvor -kyläspäi, riihi Lipovici-kyläspäi. === Priäžän karjalazet -ozasto === Muzei-zapovedniekan ozutteluozasto Kižin suarel ozuttau Karjalan suven Priäžän piirin liygiläzien kul’tuurua. </div> <div style="overflow-x: auto; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%;"> {| class="wikitable" style="min-width: 600px; width: auto; font-size: 90%; text-align: left; line-height: 1.3;" ! style="white-space: nowrap; width: 120px;" | Kuva ! style="white-space: nowrap; width: 150px;" | Mustomerki ! Lyhyt kuvailu |- | [[File:Дом Яковлева 01.JPG|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Jakovlevan taloi Kleššoilan kyläspäi]] | On nostettu XIX vuozisuan lopus – XX vuozisuan allus Karjalan Priäžän piirin Kleššoilan kyläs. Kul’tuurubrindön objektu federuallizen merkičyksenke. |- | [[File:Поклонный крест из деревни Чуйнаволок 4.JPG|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Kumardusristu Čuiniemen kyläspäi]] | On nostettu vuvvennu 1763 Karjalan Priäžän piirin Čuiniemen kyläs. Kul’tuurubrindön objektu federuallizen merkičyksenke. |- | [[File:Амбар из деревни Коккойла.JPG|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Aittu Kokkoilan kyläspäi]] | On nostettu Karjalan Priäžän piirin Kokkoilan kyläs vuvvennu 1763. Kul’tuurubrindön objektu federuallizen merkičyksenke. |} </div> Ližäkse ozastoh kuulutah puuhizen arhitektuaran mustomerkit: Ždanovan aittu Pelduozespäi, aittu Niiniselläspäi, riihi Lamminselläspäi, riihi Seppävaaraspäi. == Vienankarjalazet -ozasto == Muzei-zapovedniekan ozutteluozasto Kižin suarel ozuttau Karjalan pohjazien piirilöin kul'tuurua. <div style="overflow-x: auto; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%;"> {| class="wikitable" style="min-width: 600px; width: auto; font-size: 90%; text-align: left; line-height: 1.3;" ! style="white-space: nowrap; width: 120px;" | Kuva ! style="white-space: nowrap; width: 150px;" | Mustomerki ! Lyhyt kuvailu |- | [[File:Ветряная мельница в северной части о.Кижи.JPG|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Melliččy Gafostrov-kyläspäi]] | On nostettu XIX vuozisuan toizel puoliškol Karjalan Mujejärven piirin Gafostrov-kyläs. Kul’tuurubrindön objektu alovehellizen merkičyksenke. |} </div> Ližäkse ozastoh kuuluu puuhizen arhitektuaran mustomerki – riihi Gafostrov-kyläspäi. === Vepsäläzet-ozasto === Muzei-zapovedniekan ozutteluozasto Kižin suarel ozuttau vepsäläzien kylien kul'tuurua. Ozastoh kuulutah puuhizen arhitektuaran mustomerkit: Bel'ajevan aittu Metvejevanselläspäi, aittu Seppävuaraspäi, Foškinan kyly Kaskez-kyläspäi. === Puudogan ozasto === Muzei-zapovedniekan ozutteluozasto Kižin suarel ozuttau vähäluguzien Puudogan kylien kul'tuurua. Ozastoh kuulutah puuhizen arhitektuaran mustomerkit: Belošejevan aittu Belošejeva-kyläspäi, Grišinan aittu Kubovskaja-kyläspäi, Pahomovan aittu Ostrov-Zarečje -kyläspäi, Bel'ajevan taloi Kubovskaja-kyläspäi, Butinan taloi P'alozero-kyläspäi, Potaševan taloi P'al'ma-kyläspäi. === Kondupohjan ozasto === Muzei-zapovedniekan ozutteluozasto Kižin suarel ozuttau karjalazien da vepsäläzien kylien kul'tuurua. <div style="overflow-x: auto; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%;"> {| class="wikitable" style="min-width: 600px; width: auto; font-size: 90%; text-align: left; line-height: 1.3;" ! style="white-space: nowrap; width: 120px;" | Kuvat ! style="white-space: nowrap; width: 150px;" | Mustomerki ! Lyhyt kuvailu |- | [[File:Часовня Трёх Святителей из д. Кавгора.jpg|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Spuasan časounu Kavgora-kyläspäi]] | On nostettu XVIII vuozisuan toizel puoliškol – XIX vuozisuan enzimäzel puoliškol Karjalan Kondupohjan piirin Kavgora-kyläs. Kul’tuurubrindön objektu federuallizen merkičyksenke. |} </div> Ližäkse ozastoh kuulutah puuhizen arhitektuaran mustomerkit: Ždanovan aittu Šoutjärvespäi, Sem'onovan aittu Harakkumäin kyläspäi. === Kižskoje ožerelje -ozasto === Muzei-zapovedniekan ozutteluozasto on Kižin suaren ymbäristöl, rinnal olijoil suariloil Bol'še Kilemeckoje, Volkostrov, Jeglov da Oniegantagavuon nimen mannerozal. <div style="overflow-x: auto; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%;"> {| class="wikitable" style="min-width: 600px; width: auto; font-size: 90%; text-align: left; line-height: 1.3;" ! style="white-space: nowrap; width: 120px;" | Kuvat ! style="white-space: nowrap; width: 150px;" | Mustomerki ! Lyhyt kuvailu |- | [[File:Часовня во имя апостолов Петра и Павла (конец XVII - начало XVIII века).jpg|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Pedrun da Puavilan časounu Nasonovščina-kyläs]] | On nostettu XVII vuozisuan lopus – XVIII vuozisuan allus Karjalan Karhumäin piirin Nasonovščina-kyläs. Kul’tuurubrindön objektu federuallizen merkičyksenke. |- | [[File:Корба Карелия.jpg|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Jumaldoman časounu Korba-kyläs]] | On nostettu XVIII vuozisuan lopus – XIX vuozisuan allus Karjalan Karhumäin piirin Korba-kyläs. Kul’tuurubrindön objektu federuallizen merkičyksenke. |- | [[File:Воробьи Карелия.jpg|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Kirikan da Iulitan časounu Vorobji-kyläs]] | On nostettu XVIII vuozisuan lopus – XIX vuozisuan allus Karjalan Karhumäin piirin Vorobji-kyläs. Kul’tuurubrindön objektu alovehellizen merkičyksenke. |- | [[File:Подъельники Карелия.jpg|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Paraskeva Piätteniččän da Varlaam Hutinskoin časounu Podjel’niki-kyläs]] | On nostettu XVIII vuozisuan lopus – XIX vuozisuan allus Karjalan Karhumäin piirin Podjel’niki-kyläs. Kul’tuurubrindön objektu alovehellizen merkičyksenke. |- | [[File:Еглово Карелия.jpg|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Časounu Jumaldoman obrazan nimeh Jeglovos]] | On nostettu XVIII vuozisuan lopus – XIX vuozisuan allus Karjalan Karhumäin piirin Jeglovo-kyläs. Kul’tuurubrindön objektu alovehellizen merkičyksenke. |} </div> Ližäkse ozastoh kuulutah puuhizen arhitektuaran mustomerkit: Markovan taloi Mal'kovo-kyläs, Serih-taloi Dudnikovo-kyläs, tuulimelliččy Tolvujan kyläspäi Seredka-kyläs. === Petroskoin ozasto === Muzei-zapovedniekan ozutteluozasto on Petroskoin histouriellizes ozas "Vahnu linnu", sitä ruvettih luadimah vuozinnu 1970 sie, linnan keksukses. <div style="overflow-x: auto; -webkit-overflow-scrolling: touch; width: 100%;"> {| class="wikitable" style="min-width: 600px; width: auto; font-size: 90%; text-align: left; line-height: 1.3;" ! style="white-space: nowrap; width: 120px;" | Kuvat ! style="white-space: nowrap; width: 150px;" | Mustomerki ! Lyhyt kuvailu |- | [[File:Petrozavodsk 06-2017 img41 Old Town.jpg|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Duuhan kirikkö]] | On nostettu vuvvennu 1894 Petroskois Gubernien zemstvon bol'ničan tyveh. Kul’tuurubrindön objektu alovehellizen merkičyksenke. |- | [[File:Админ.здание музея кижи.jpg|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Ammattiopisto]] | XVIII vuozisuan mustomerki. Kul’tuurubrindön objektu alovehellizen merkičyksenke. Vuozis 2010 algajen sie on Kiži-muzein hallindo. |- | [[File:МузейКижи.jpg|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Ammattiopiston pajat]] | On nostettu vuvvennu 1913. Vuvvennu 2006 taloi annettih muzei-zapovedniekale "Kiži". |- | [[File:Корпус больничный губернской земской больницы 1.JPG|120px]] | style="font-weight: bold;" | [[Gubernien zemstvon bol’ničan korpussu]] | On nostettu XIX vuozisuan toizel puoliškol. Kul’tuurubrindön objektu alovehellizen merkičyksenke. Taloi on annettu muzei-zapovedniekale "Kiži". |} </div> Ližäkse ozastoh kuulutah puuhizen arhitektuaran mustomerkit: Lazarevan taloi (XX vuozisuan algu, nygöi muzein kirjasto), Kučevskoin mečänhoidajan taloi (vuozi 1827), endizen ammattiopiston taloi. == Palkindot == * Medali "Arvoruadolois Karjalan tazavallan hyväkse" (2025). [[Kategourii:Kiži|*]] [[Kategourii:Karjal|K]] [[Kategourii:Karjalan nähtävykset|K]] fke5bu35j2l9nm1l09czdriyyyansh0 0 17624 53235 53190 2026-11-02T13:30:34Z Miro Tuomi 8600 tävvendys 53235 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Sahan Tazavaldu (Jakutii)''' on [[Ven'a|Ven'an Federacien]] subjektu. Tazavallan piälinnannu on [[Jakutsku]]. Sahan aloveh histouriellizesti oli [[Sahalazet|sahalazien]] vallan ual 1600-vuozien allus, konzu [[Ven'a]] rubei valloittamah tädä alovehtu. [[Nevvostoliitto|Nevvostoliitos]] tämä piiri oli perustettu vuvvennu 1922 Jakutien avtonoumizekse Nevvostoliiton Socialistizekse Tazavallakse, Kudai Nevvostoliiton hajuondan jälles rodih Nygözekse Sahan Tazavallakse. Piälimäzih tapahtumih kuuluttih jakutoin poliittizet ajandat, industrializatsii, ven'an eläjien muuttumine alovehele, ylivaldažuon suandu da markkinoiden ekonoumiekkah siirdymine. Mečänpiluandukohtu, kuduas on suuri aloveh da vähäl eläjiä, on sijoitunnuh joven alangoloih, semmite muan keskipuoleh. Ilmasto alovehel on muailman kovimii. Suurimat etnillizet joukot ollah jakutat (45,5%) da ven'alazet (41,2%). Virrallizet kielet ollah jakutien da ven'an kielet. Mečänpiluanduzavodal on suurii luonnonvaroi, niilöin joukos ollah almuazat, kallehet metallat, hiilet, neftit da guazut. Meččyruado on suurin avtonoumine piiri muailmas da kuuluu Pohjazen alovehen Nevvostoh. Sahal on lujua yhtevytty erähien Keski-Azian mualoin, [[Japounii|Japounien]] da toizien [[Ven'a|Ven'an Federatsie]]<nowiki/>n tazavalloinke, semmite Tatarstuananke. {| class="wikitable" style="border-collapse: collapse; min-width: 500px; font-size: 85%;" |+ style="font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 85%; text-align: center;" | Sahan etnisten ryhmien äidinkielet prosentteina 1989 ja 1994 |- style="background: #f2f2f2; text-align: center;" ! rowspan="2" style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Etninen ryhmä ! colspan="2" style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Oman kanzan kieli ! colspan="2" style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Jakuutti eli saha ! colspan="2" style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Ven'a |- style="background: #f2f2f2; text-align: center;" ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1989 ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1994 ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1989 ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1994 ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1989 ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1994 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[jakuutit]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 95,0 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 97,1 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1; background: #fcfcfc;" | | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1; background: #fcfcfc;" | | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 4,9 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 2,9 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[venäläiset|ven'alazet]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 99,7 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 99,7 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,2 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,2 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1; background: #fcfcfc;" | | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1; background: #fcfcfc;" | |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[ukrainalaiset|ukrainalazet]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 49,4 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 42,4 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,1 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,2 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 50,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 57,4 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[valkovenäläiset|valgo-]][[venäläiset|ven'alazet]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 35,5 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 32,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 1,0 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 63,6 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 66,3 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[evenkit]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 8,5 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 5,0 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 82,5 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 90,8 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 8,9 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 4,2 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[evenit]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 34,7 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 57,0 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 54,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 34,9 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 10,6 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 8,0 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[jukagiirit]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 35,1 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 28,1 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 33,4 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[tsuktset|čukčit]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 63,2 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 7,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 28,5 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | muut | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 50,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 47,1 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 1,7 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 9,9 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 45,8 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 41,8 |} == Lähtiet == [[Kategourii:Ven'a]] [[Kategourii:Ven'an kanzallizet tazavallat]] tfut9jsnccvq2vvqwhrm6jri0ilgh8k 53236 53235 2026-11-02T14:31:42Z Miro Tuomi 8600 53236 wikitext text/x-wiki {{UIC}} Sahan Tazavaldu sežo Jakutii ([[Jakutan kieli|jakut]]. ''Саха Өрөспүүбүлүкэтэ'') on [[Ven'a|Ven'an Federacien]] subjektu. Tazavallan piälinnannu on [[Jakutsku]]. Sahan aloveh histouriellizesti oli [[Sahalazet|sahalazien]] vallan ual 1600-vuozien allus, konzu [[Ven'a]] rubei valloittamah tädä alovehtu. [[Nevvostoliitto|Nevvostoliitos]] tämä piiri oli perustettu vuvvennu 1922 Jakutien avtonoumizekse Nevvostoliiton Socialistizekse Tazavallakse, Kudai Nevvostoliiton hajuondan jälles rodih Nygözekse Sahan Tazavallakse. Piälimäzih tapahtumih kuuluttih jakutoin poliittizet ajandat, industrializatsii, ven'an eläjien muuttumine alovehele, ylivaldažuon suandu da markkinoiden ekonoumiekkah siirdymine. Mečänpiluandukohtu, kuduas on suuri aloveh da vähäl eläjiä, on sijoitunnuh joven alangoloih, semmite muan keskipuoleh. Ilmasto alovehel on muailman kovimii. Suurimat etnillizet joukot ollah jakutat (45,5%) da ven'alazet (41,2%). Virrallizet kielet ollah jakutien da ven'an kielet. Mečänpiluanduzavodal on suurii luonnonvaroi, niilöin joukos ollah almuazat, kallehet metallat, hiilet, neftit da guazut. Meččyruado on suurin avtonoumine piiri muailmas da kuuluu Pohjazen alovehen Nevvostoh. Sahal on lujua yhtevytty erähien Keski-Azian mualoin, [[Japounii|Japounien]] da toizien [[Ven'a|Ven'an Federatsie]]<nowiki/>n tazavalloinke, semmite Tatarstuananke. {| class="wikitable" style="border-collapse: collapse; min-width: 500px; font-size: 85%;" |+ style="font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 85%; text-align: center;" | Sahan etnisten ryhmien äidinkielet prosentteina 1989 ja 1994 |- style="background: #f2f2f2; text-align: center;" ! rowspan="2" style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Etninen ryhmä ! colspan="2" style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Oman kanzan kieli ! colspan="2" style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Jakuutti eli saha ! colspan="2" style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Ven'a |- style="background: #f2f2f2; text-align: center;" ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1989 ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1994 ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1989 ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1994 ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1989 ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1994 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[jakuutit]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 95,0 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 97,1 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1; background: #fcfcfc;" | | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1; background: #fcfcfc;" | | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 4,9 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 2,9 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[venäläiset|ven'alazet]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 99,7 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 99,7 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,2 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,2 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1; background: #fcfcfc;" | | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1; background: #fcfcfc;" | |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[ukrainalaiset|ukrainalazet]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 49,4 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 42,4 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,1 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,2 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 50,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 57,4 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[valkovenäläiset|valgo-]][[venäläiset|ven'alazet]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 35,5 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 32,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 1,0 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 63,6 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 66,3 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[evenkit]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 8,5 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 5,0 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 82,5 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 90,8 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 8,9 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 4,2 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[evenit]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 34,7 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 57,0 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 54,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 34,9 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 10,6 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 8,0 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[jukagiirit]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 35,1 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 28,1 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 33,4 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[tsuktset|čukčit]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 63,2 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 7,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 28,5 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | muut | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 50,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 47,1 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 1,7 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 9,9 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 45,8 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 41,8 |} == Lähtiet == [[Kategourii:Ven'a]] [[Kategourii:Ven'an kanzallizet tazavallat]] 68z7a5mld5m0z87no7gq3d5fbmbeqab 53239 53236 2026-11-02T14:40:30Z Miro Tuomi 8600 53239 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Sahan Tazavaldu''' sežo Jakutii ([[Jakutan kieli|jakut]]. ''Саха Өрөспүүбүлүкэтэ'') on [[Ven'a|Ven'an Federacien]] subjektu. Tazavallan piälinnannu on [[Jakutsku]]. Sahan aloveh histouriellizesti oli [[Sahalazet|sahalazien]] vallan ual 1600-vuozien allus, konzu [[Ven'a]] rubei valloittamah tädä alovehtu. [[Nevvostoliitto|Nevvostoliitos]] tämä piiri oli perustettu vuvvennu 1922 Jakutien avtonoumizekse Nevvostoliiton Socialistizekse Tazavallakse, Kudai Nevvostoliiton hajuondan jälles rodih Nygözekse Sahan Tazavallakse. Piälimäzih tapahtumih kuuluttih jakutoin poliittizet ajandat, industrializatsii, ven'an eläjien muuttumine alovehele, ylivaldažuon suandu da markkinoiden ekonoumiekkah siirdymine. Mečänpiluandukohtu, kuduas on suuri aloveh da vähäl eläjiä, on sijoitunnuh joven alangoloih, semmite muan keskipuoleh. Ilmasto alovehel on muailman kovimii. Suurimat etnillizet joukot ollah jakutat (45,5%) da ven'alazet (41,2%). Virrallizet kielet ollah jakutien da ven'an kielet. Mečänpiluanduzavodal on suurii luonnonvaroi, niilöin joukos ollah almuazat, kallehet metallat, hiilet, neftit da guazut. Meččyruado on suurin avtonoumine piiri muailmas da kuuluu Pohjazen alovehen Nevvostoh. Sahal on lujua yhtevytty erähien Keski-Azian mualoin, [[Japounii|Japounien]] da toizien [[Ven'a|Ven'an Federatsie]]<nowiki/>n tazavalloinke, semmite Tatarstuananke. {| class="wikitable" style="border-collapse: collapse; min-width: 500px; font-size: 85%;" |+ style="font-weight: bold; padding: 6px; font-size: 85%; text-align: center;" | Sahan etnisten ryhmien äidinkielet prosentteina 1989 ja 1994 |- style="background: #f2f2f2; text-align: center;" ! rowspan="2" style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Etninen ryhmä ! colspan="2" style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Oman kanzan kieli ! colspan="2" style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Jakuutti eli saha ! colspan="2" style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Ven'a |- style="background: #f2f2f2; text-align: center;" ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1989 ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1994 ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1989 ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1994 ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1989 ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; width: 65px;" | 1994 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[jakuutit]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 95,0 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 97,1 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1; background: #fcfcfc;" | | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1; background: #fcfcfc;" | | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 4,9 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 2,9 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[venäläiset|ven'alazet]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 99,7 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 99,7 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,2 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,2 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1; background: #fcfcfc;" | | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1; background: #fcfcfc;" | |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[ukrainalaiset|ukrainalazet]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 49,4 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 42,4 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,1 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,2 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 50,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 57,4 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[valkovenäläiset|valgo-]][[venäläiset|ven'alazet]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 35,5 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 32,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 0,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 1,0 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 63,6 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 66,3 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[evenkit]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 8,5 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 5,0 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 82,5 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 90,8 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 8,9 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 4,2 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[evenit]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 34,7 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 57,0 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 54,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 34,9 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 10,6 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 8,0 |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[jukagiirit]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 35,1 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 28,1 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 33,4 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | [[tsuktset|čukčit]] | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 63,2 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 7,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 28,5 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | * |- | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;" | muut | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 50,3 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 47,1 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 1,7 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 9,9 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 45,8 | style="padding: 4px; text-align: right; border: 1px solid #a2a9b1;" | 41,8 |} == Lähtiet == [[Kategourii:Ven'a]] [[Kategourii:Ven'an kanzallizet tazavallat]] 2u87e9leetxb72dg4rwdvu0vc80ryjm 0 17635 53237 2026-11-02T14:36:31Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {{UIC}} Jakutsku ([[Jakutan kieli|jak]]. ''Дьокуускай, Djokuuskaj'') on [[Saha|Sahan tazavallan]] libo Jakutien piälinnu, kudai on muan suves [[Lena (jogi)|Lena-joven]] pitkin Päivännouzu-Siberis, [[Ven'a|Ven'al]]. [[Kategourii:Linnat]] 53237 wikitext text/x-wiki {{UIC}} Jakutsku ([[Jakutan kieli|jak]]. ''Дьокуускай, Djokuuskaj'') on [[Saha|Sahan tazavallan]] libo Jakutien piälinnu, kudai on muan suves [[Lena (jogi)|Lena-joven]] pitkin Päivännouzu-Siberis, [[Ven'a|Ven'al]]. [[Kategourii:Linnat]] 2v0dffv5yfzzo2t6rmpo1bwn7vjh9y1 53238 53237 2026-11-02T14:38:03Z Miro Tuomi 8600 53238 wikitext text/x-wiki {{UIC}} Jakutsku ([[Jakutan kieli|jak]]. ''Дьокуускай, Djokuuskaj'') on [[Saha|Sahan tazavallan]] libo Jakutien piälinnu, kudai on muan suves [[Lena (jogi)|Lena-joven]] pitkin Päivännouzu-Siberis, [[Ven'a|Ven'al]]. == Lähtiet == [[Kategourii:Linnat]] 9blby5gu5gnv0sn6my0iw4y5l5ar4zm 53240 53238 2026-11-02T14:40:48Z Miro Tuomi 8600 53240 wikitext text/x-wiki {{UIC}} '''Jakutsku''' ([[Jakutan kieli|jak]]. ''Дьокуускай, Djokuuskaj'') on [[Saha|Sahan tazavallan]] libo Jakutien piälinnu, kudai on muan suves [[Lena (jogi)|Lena-joven]] pitkin Päivännouzu-Siberis, [[Ven'a|Ven'al]]. == Lähtiet == [[Kategourii:Linnat]] 0ppum673xsrd7vzfescjx9cvgj0e2yc 0 17636 53243 2026-11-02T15:01:58Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #000; padding: 5px; width: 290px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse;" |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px 4px 0 4px; font-size: 95%; color: #54595d;" | Pravosluavine kirikkö |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 110%; padding: 4px; font-weight: bold;" | Pyhän Jumaldoman Pokrovan kirikkö Kižin sua... 53243 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #000; padding: 5px; width: 290px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse;" |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px 4px 0 4px; font-size: 95%; color: #54595d;" | Pravosluavine kirikkö |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 110%; padding: 4px; font-weight: bold;" | Pyhän Jumaldoman Pokrovan kirikkö Kižin suarel |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;" | [[File:Церковь Покрова Пресвятой Богородицы на остров Кижи.jpg|275px|Suvespäi kačottunnu]] <div style="font-size: 90%; color: #54595d; padding-top: 3px;">Suvespäi kačottunnu</div> |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top; width: 35%;" | Mua | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | Ven'a |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Sijoittumine | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | [[Karjalan tazavaldu]],<br>[[Karhumäin piiri]],<br>[[Kiži (suari)|Kižin suari]] |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Konfessii | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | [[Ortodoksižus|Pravosluavii]] |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Jeparhii | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | [[Petroskoin jeparhii]] |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Arhitektuuran stiili | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | [[Ven'an puuhine arhitektuuru]] |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Enzimäine mainičendu | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | 1694 |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Rakendamine | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | vuvvennu 1764 |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 85%; font-weight: bold; color: #72774d; letter-spacing: 0.5px; padding: 4px 0;" | PIÄTAPAHTUMAT |- | colspan="2" style="padding: 2px 10px 6px 10px; font-size: 95%;" | <span style="color: #72774d;">1764</span> — nostettu jälles tulipaluo<br><span style="color: #72774d;">1920</span> — sanottu arhitektuuran mustomerkikse |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Stuatussu | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | OKH № [https://toolforge.org 1010021061] |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Tila | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | toimii |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Verkosivusto | style="padding: 5px; vertical-align: top; word-break: break-all;" | [https://kizhi.karelia.ru kizhi.karelia.ru] |} '''Pyhän Jumaldoman Pokrovan kirikkö''' ({{Lang-ru|Церковь Покрова Пресвятой Богородицы}}) on [[Ortodoksižus|pravosluavine]] kirikkö [[Kižin pogostu|Kižin pogostal]], kudai on [[Kiži (suari)|Kižin suarel]] [[Oniegujärvi|Oniegujärven]] pohjazes ozas. Kuuluu [[Kiži (muzei-zapovedniekku)|Kiži- muzei-zapovedniekkah]] da Spuasan- da Kižin patriarhallizih mualoih. On arhitektuuran mustomerkinny federuallizen merkičyksenke. Kirikön korgevus on 26 metrii, kogonaine piduhus — 32 metrii, levevys — 8 metrii, materjualannu on käytetty pedäjiä da huabua. Kirikkö on talvikirikönny (sidä lämmitetäh), sluužbii sie pietäh ligakuun 1. päiväs algajen [[Äijypäivy|Äijähpävässäh]]. == Histourii == [[Failu:Иконы_Церкви_Покрова_Пресвятой_Богородицы._остров_Кижи,_Карелия.jpg|vasen|pienoiskuva|375x375px|Sydämes]] Kirikkö nostettih vuvvennu 1694. Se paloi da se uvvessah nostettih vuvvennu 1764. Vuvvennu 1920 Ligakuun vallankumovuksen. Kižin pogostan erähät kiriköt pandih arhitektuuran mustomerkinny valdivollizile kirjoile, ga uskondolline toimindu jatkui. Vuvven 1920 elokuun 11. päivän akkiloičustovestuksespäi № 1847 [[Kižin pogostu|Kižin pogostan]] valdivon akkiloittavakse panendas:<blockquote>Tovestammo, ku mollembat kiriköt: vuvven 1714 Spuasan kirikkö da vuvven 1764 Pyhän Jumaldoman Pokrovan kirikkö sego Kižin pogostan kellojallat kallehinnu arhitektuuran mustomerkinny ollah Halličuksen akkiloittavat da niilöis da obrazois ei sua nimidä muuttua.</blockquote>Kirikkö restauriiruittih Aleksandr Opolovnikovan projektan mugah vuozinnu 1949—1959. Pokrovan kirikön alguperäine ikonostuassu oli hävinnyh. Nygöine luajittih restauracien aigah vahnanaigazien ikonostuassoin mugah, se on kerätty oniegantagavuon XVII vuozisuan — XVIII vuozisuan allun obrazois. == Kirjalližus == * Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 3: Р — Я. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2011. — 384 с. — <nowiki>ISBN 978-5-8430-0127-8</nowiki>. [[Kategourii:Ven'an Federacien kul'tuuruperindön objektat]] [[Kategourii:Karjalan kiriköt]] [[Kategourii:Ven'an puuhizet kiriköt]] [[Kategourii:Pyhän Jumaldoman Pokrovan kiriköt]] d8takzrw3f4hra24dy421vr8yhh3iir 0 17637 53244 2026-11-02T15:08:40Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #000; padding: 5px; width: 290px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse;" |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px 4px 0 4px; font-size: 95%; color: #54595d;" | kellojallat |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 110%; padding: 4px; font-weight: bold;" | Kižin pogostan kellojallat |- | colspan="2" style="text... 53244 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #000; padding: 5px; width: 290px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse;" |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px 4px 0 4px; font-size: 95%; color: #54595d;" | kellojallat |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 110%; padding: 4px; font-weight: bold;" | Kižin pogostan kellojallat |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;" | [[File:KizhiPogost BellTower 007 7962.jpg|275px|Kižin pogostan kellojallat]] |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top; width: 35%;" | Mua | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | Ven'a |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Kižin suari | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | [[Karjalan tazavaldu]],<br>[[Karhumäin piiri]],<br>[[Kižin suari]] |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Konfessii | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | pravosluavii |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Jeparhii | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | Petroskoin jeparhii |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Arhitektuuran stiili | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | Ven'an puuhine arhitektuuru |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Enzimäine mainičendu | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | 1616 |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Rakendamine | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | 1863—1874 |- | colspan="2" style="border-top: 1px solid #a2a9b1; padding: 0;" | |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 85%; font-weight: bold; color: #72774d; letter-spacing: 0.5px; padding: 4px 0;" | PIÄTAPAHTUMAT |- | colspan="2" style="padding: 2px 10px 6px 10px; font-size: 95%;" | <span style="color: #72774d;">1863</span> — ''nostandan algu vahnoin lahonnuzien kellojalgoin kohtal''<br> <span style="color: #72774d;">1874</span> — ''nostandan loppu''<br> <span style="color: #72774d;">1991</span> — ''restauracii'' |- | colspan="2" style="border-top: 1px solid #a2a9b1; padding: 0;" | |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Stuatussu | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | OKH № [https://toolforge.org 1010021059] |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Tila | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | toimii |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Verkosivusto | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | [https://kizhi.karelia.ru Колокольня Кижского погоста] |} '''Kižin pogostan kellojallat''' ollah [[UNESCO|UNESCON]] muailman kul’tuuruperindöh kuulujan Kižin pogostan kellojallat. Net ollah [[Oniegujärvi|Oniegujäven]] pohjasčuras olijal [[Kiži (suari)|Kižin suarel]]. On arhitektuuran mustomerki federuallizen merkičyksenke. == Yleistiijot == Kellojalgoin korgevus on 30 metrii, se on nostettu pedäjäs da huavas. Alustu on kivine, izv'oskurastvoral luajittu. Kellojallat on nostettu kaheksikko nelliköle  (ven.)olo. -muvvos. Ylähän on kello huabulastuzil piälystetyn kellojalgoin piän al. Kellojallat on juattu seinien vuoh kolmeh puoleh: senčoih, pordahih da aittah. Salvokses on kolme jarussii, niilöis ollah ikkunat. Veriät krinčoinneh ollah suvi- da pohjasčuras, päivänlasku- da päivännouzučuras ollah viärendetyt piäzyportualat. == Histourii == [[Failu:Kizhi_BellTower_007_8311.jpg|vasen|pienoiskuva|Kellot]] Enzimästy kerdua Kižin pogostan kellojalgoi mainitah vuozien 1616—1619 da 1628—1631 verokniigois: "A pogostal... sežo ollah kellot kellojallois", "Da kellojallois on kello, kudai painau kolmetostu puudua". Vuvvennu 1863 kellojalgoin lahuondua ruvettih nostamah uuzii kellojalgoi. "Uuzii kellojalgoi nostajes kogo prihodal avvutettih riiččie vahnat kellojallat, puhtastua kohtu, tuvva kivie da čuuruu alustah niškoi, karzie da tuvva puuloi, kymmene hengie kirvesmiesty da piluajua syötettih leiväl da toizil syömizil. Sinävuon Tolvujan prihodan myöjy muanruadai Zaharjev andoi 550 laudua kellojalgoin piälystämizeh". Nosti kellojalgoi muanruadai G. S. Nasonov. Rekonstrukcien projektan azui linnan arhitektoru Ilja Kopošev. VUozinnu 1951—1954 kellojallois luajittih uuzi levo. Vuvvennu 1991 piettih suurii restauraciiruadoloi. [[Kategourii:Ven'an Federacien kul'tuuruperindön objektat]] [[Kategourii:Ven'an kellojallat]] [[Kategourii:Puuhizet kellojallat]] [[Kategourii:Petroskoin da Karjalan jeparhii]] nd9h2vorlv58pf8xajdadu671ddhae2 53245 53244 2026-11-02T15:10:32Z Miro Tuomi 8600 53245 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #000; padding: 5px; width: 290px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse;" |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 4px 4px 0 4px; font-size: 95%; color: #54595d;" | kellojallat |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 110%; padding: 4px; font-weight: bold;" | Kižin pogostan kellojallat |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;" | [[File:KizhiPogost BellTower 007 7962.jpg|275px|Kižin pogostan kellojallat]] |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top; width: 35%;" | Mua | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | [[Ven'a]] |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Kižin suari | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | [[Karjalan tazavaldu]],<br>[[Karhumäin piiri]],<br>[[Kižin suari]] |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Konfessii | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | [[Ortodoksižus|pravosluavii]] |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Jeparhii | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | [[Petroskoin jeparhii]] |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Arhitektuuran stiili | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | [[Ven'an puuhine arhitektuuru]] |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Enzimäine mainičendu | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | 1616 |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Rakendamine | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | 1863—1874 |- | colspan="2" style="border-top: 1px solid #a2a9b1; padding: 0;" | |- ! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 85%; font-weight: bold; color: #72774d; letter-spacing: 0.5px; padding: 4px 0;" | PIÄTAPAHTUMAT |- | colspan="2" style="padding: 2px 10px 6px 10px; font-size: 95%;" | <span style="color: #72774d;">1863</span> — ''nostandan algu vahnoin lahonnuzien kellojalgoin kohtal''<br> <span style="color: #72774d;">1874</span> — ''nostandan loppu''<br> <span style="color: #72774d;">1991</span> — ''restauracii'' |- | colspan="2" style="border-top: 1px solid #a2a9b1; padding: 0;" | |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Stuatussu | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | OKH № [https://toolforge.org 1010021059] |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Tila | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | toimii |- | style="padding: 5px; font-weight: bold; vertical-align: top;" | Verkosivusto | style="padding: 5px; vertical-align: top;" | [https://kizhi.karelia.ru Колокольня Кижского погоста] |} '''Kižin pogostan kellojallat''' ollah [[UNESCO|UNESCON]] muailman kul’tuuruperindöh kuulujan [[Kižin pogostu|Kižin pogostan]]. Net ollah [[Oniegujärvi|Oniegujäven]] pohjasčuras olijal [[Kiži (suari)|Kižin suarel]]. On arhitektuuran mustomerki federuallizen merkičyksenke. == Yleistiijot == Kellojalgoin korgevus on 30 metrii, se on nostettu pedäjäs da huavas. Alustu on kivine, izv'oskurastvoral luajittu. Kellojallat on nostettu kaheksikko nelliköle -muvvos. Ylähän on kello huabulastuzil piälystetyn kellojalgoin piän al. Kellojallat on juattu seinien vuoh kolmeh puoleh: senčoih, pordahih da aittah. Salvokses on kolme jarussii, niilöis ollah ikkunat. Veriät krinčoinneh ollah suvi- da pohjasčuras, päivänlasku- da päivännouzučuras ollah viärendetyt piäzyportualat. == Histourii == [[Failu:Kizhi_BellTower_007_8311.jpg|vasen|pienoiskuva|Kellot]] Enzimästy kerdua Kižin pogostan kellojalgoi mainitah vuozien 1616—1619 da 1628—1631 verokniigois: "A pogostal... sežo ollah kellot kellojallois", "Da kellojallois on kello, kudai painau kolmetostu puudua". Vuvvennu 1863 kellojalgoin lahuondua ruvettih nostamah uuzii kellojalgoi. "Uuzii kellojalgoi nostajes kogo prihodal avvutettih riiččie vahnat kellojallat, puhtastua kohtu, tuvva kivie da čuuruu alustah niškoi, karzie da tuvva puuloi, kymmene hengie kirvesmiesty da piluajua syötettih leiväl da toizil syömizil. Sinävuon Tolvujan prihodan myöjy muanruadai Zaharjev andoi 550 laudua kellojalgoin piälystämizeh". Nosti kellojalgoi muanruadai G. S. Nasonov. Rekonstrukcien projektan azui linnan arhitektoru Ilja Kopošev. VUozinnu 1951—1954 kellojallois luajittih uuzi levo. Vuvvennu 1991 piettih suurii restauraciiruadoloi. [[Kategourii:Ven'an Federacien kul'tuuruperindön objektat]] [[Kategourii:Ven'an kellojallat]] [[Kategourii:Puuhizet kellojallat]] [[Kategourii:Petroskoin da Karjalan jeparhii]] 247d5vtc4w6j5et4zf1pec9b8ogdblk 10 17638 53246 2026-11-02T15:49:08Z Frhdkazan 283 Uuzi sivu: Pez ballesta ondulado (Balistapus undulatus), mar Rojo, Egipto, 2023-04-15, DD 45.jpg 53246 wikitext text/x-wiki Pez ballesta ondulado (Balistapus undulatus), mar Rojo, Egipto, 2023-04-15, DD 45.jpg 8pmg1iokfjv20qcrrvzk2ajwace6c6g 10 17639 53247 2026-11-02T16:19:10Z Frhdkazan 283 Uuzi sivu: Indonesia Raya 1927 violin played by WR. Supratman, and recorded by Yo Kim Tjan at Toko Populer, Batavia 1927.oga 53247 wikitext text/x-wiki Indonesia Raya 1927 violin played by WR. Supratman, and recorded by Yo Kim Tjan at Toko Populer, Batavia 1927.oga 9m0y6wg5rgqy6pk38cyd14g5j0mpjzw 0 17640 53248 2026-11-02T16:45:51Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: [[File:TVアニメ「ヒロインたるもの！～嫌われヒロインと内緒のお仕事～」第2弾PV - 4月7日（木）放送開始.webm|thumbtime=1:43|alt=A frame from an anime, showing a boy and a girl in track outfits, with the boy playfully pulling her along. The girl looks surprised, while the boy shows excitement.|thumb|Trailer for the 2022 anime ''[[Heroines Run the Show]]'']] Terminy '''anime''' ({{k-ja|アニメ}}) kuuluu kaikkeh animacieh [[Japounii|Japounies]]... 53248 wikitext text/x-wiki [[File:TVアニメ「ヒロインたるもの！～嫌われヒロインと内緒のお仕事～」第2弾PV - 4月7日（木）放送開始.webm|thumbtime=1:43|alt=A frame from an anime, showing a boy and a girl in track outfits, with the boy playfully pulling her along. The girl looks surprised, while the boy shows excitement.|thumb|Trailer for the 2022 anime ''[[Heroines Run the Show]]'']] Terminy '''anime''' ({{k-ja|アニメ}}) kuuluu kaikkeh animacieh [[Japounii|Japounies]]. Tämä terminy on anglien animation-sanan japounien sovituksennu. Tämä kirjutus anime on hänen päivänlaskupuolizes ellendykses. Anime on kuulužu omil levielöil lajiloil da ekzouttizel piirustuksel päivänlaskupuolizeh stiilih, kudai puaksuh merkiččöy personuažoin tunduo, kudamil silmät ollah enämbi migu tavallizet. Anime on monii aloi, niilöin joukos ollah šeikkailut, tiijolline fantastiekku, suvaičuksen histouriet, komeediet, lapsien kerdomukset da fantazii, ga niilöin elementoi on sevoitettu stiilin mugah. Enimät anime-serialat luajitah da myvväh ylen konkreettizeh miärävykseh nähte. Puaksuh anime on pohjannu kuulužal mangal, japounielazil komiksoil libo kebjielöil novelloil. Se luajitah sikse, ku serialan enzimäzil epizoudoil olis kaččojua. [[Manga]]-serialoil puaksuh on ylen pitkät keskustamattomat juondehet, a mangan pohjal luajitut anime-serialat voijah olla monis sadois sarjois. Arvosanoin mugah 60 protsentua japounien kinoloin tuottamizes on anime. Miärävön mugah käytetäh samua juandua, kui mangas. Ezimerkikse, brihaččuloin sarjat ollah šōnen anime, a tyttölöin sarjat tietäh sōjo. Senen (miehile) da dzesei (naizile) ollah vahnembien rahvahien keskittynyöt stiilit. Sen tunnusmerkinny on borču libo toine kilbailun hengi, kudai toinah oli piähengen rinnal kehitys, kui fiizine, mugai mielevy. [[Kategourii:Anime]] 0fma7c1dfhl6lh0njhfenivn3c7cc3z 53250 53248 2026-11-02T16:48:11Z Miro Tuomi 8600 53250 wikitext text/x-wiki [[File:TVアニメ「ヒロインたるもの！～嫌われヒロインと内緒のお仕事～」第2弾PV - 4月7日（木）放送開始.webm|thumbtime=1:43|alt=A frame from an anime, showing a boy and a girl in track outfits, with the boy playfully pulling her along. The girl looks surprised, while the boy shows excitement.|thumb|Trailer for the 2022 anime ''[[Heroines Run the Show]]'']] Terminy '''anime''' ({{k-ja|アニメ}}) kuuluu kaikkeh animacieh [[Japounii|Japounies]]. Tämä terminy on anglien animation-sanan japounien sovituksennu. Tämä kirjutus anime on hänen päivänlaskupuolizes ellendykses. Anime on kuulužu omil levielöil lajiloil da ekzouttizel piirustuksel päivänlaskupuolizeh stiilih, kudai puaksuh merkiččöy personuažoin tunduo, kudamil silmät ollah enämbi migu tavallizet. Anime on monii aloi, niilöin joukos ollah šeikkailut, tiijolline fantastiekku, suvaičuksen histouriet, komeediet, lapsien kerdomukset da fantazii, ga niilöin elementoi on sevoitettu stiilin mugah. Enimät anime-serialat luajitah da myvväh ylen konkreettizeh miärävykseh nähte. Puaksuh anime on pohjannu kuulužal mangal, japounielazil komiksoil libo kebjielöil novelloil. Se luajitah sikse, ku serialan enzimäzil epizoudoil olis kaččojua. [[Manga]]-serialoil puaksuh on ylen pitkät keskustamattomat juondehet, a mangan pohjal luajitut anime-serialat voijah olla monis sadois sarjois. Arvosanoin mugah 60 protsentua japounien kinoloin tuottamizes on anime. Miärävön mugah käytetäh samua juandua, kui mangas. Ezimerkikse, brihaččuloin sarjat ollah šōnen anime, a tyttölöin sarjat tietäh sōjo. Senen (miehile) da dzesei (naizile) ollah vahnembien rahvahien keskittynyöt stiilit. Sen tunnusmerkinny on borču libo toine kilbailun hengi, kudai toinah oli piähengen rinnal kehitys, kui fiizine, mugai mielevy. [[Kategourii:Anime|*]] 5ke765t5ms8zvgh7glbzxwyfy7l2m9u 53251 53250 2026-11-02T16:50:54Z Miro Tuomi 8600 53251 wikitext text/x-wiki [[File:TVアニメ「ヒロインたるもの！～嫌われヒロインと内緒のお仕事～」第2弾PV - 4月7日（木）放送開始.webm|thumbtime=1:43|alt=A frame from an anime, showing a boy and a girl in track outfits, with the boy playfully pulling her along. The girl looks surprised, while the boy shows excitement.|thumb|Trailer for the 2022 anime ''[[Heroines Run the Show]]'']] Terminy '''anime''' ({{k-ja|アニメ}}) kuuluu kaikkeh animacieh [[Japounii|Japounies]]. Tämä terminy on anglien animation-sanan japounien sovituksennu. Tämä kirjutus anime on hänen päivänlaskupuolizes ellendykses. [[Failu:Wikipe-tan_in_Different_Anime_Styles.png|vasen|pienoiskuva|255x255px|[[Wikipe-tan]], ei-virralline [[Wikipedii|Wikipedien]] maskottu, eri anime-stiililois]] Anime on kuulužu omil levielöil lajiloil da ekzouttizel piirustuksel päivänlaskupuolizeh stiilih, kudai puaksuh merkiččöy personuažoin tunduo, kudamil silmät ollah enämbi migu tavallizet. Anime on monii aloi, niilöin joukos ollah šeikkailut, tiijolline fantastiekku, suvaičuksen histouriet, komeediet, lapsien kerdomukset da fantazii, ga niilöin elementoi on sevoitettu stiilin mugah. Enimät anime-serialat luajitah da myvväh ylen konkreettizeh miärävykseh nähte. Puaksuh anime on pohjannu kuulužal mangal, japounielazil komiksoil libo kebjielöil novelloil. Se luajitah sikse, ku serialan enzimäzil epizoudoil olis kaččojua. [[Manga]]-serialoil puaksuh on ylen pitkät keskustamattomat juondehet, a mangan pohjal luajitut anime-serialat voijah olla monis sadois sarjois. Arvosanoin mugah 60 protsentua japounien kinoloin tuottamizes on anime. Miärävön mugah käytetäh samua juandua, kui mangas. Ezimerkikse, brihaččuloin sarjat ollah šōnen anime, a tyttölöin sarjat tietäh sōjo. Senen (miehile) da dzesei (naizile) ollah vahnembien rahvahien keskittynyöt stiilit. Sen tunnusmerkinny on borču libo toine kilbailun hengi, kudai toinah oli piähengen rinnal kehitys, kui fiizine, mugai mielevy. [[Kategourii:Anime|*]] 4vzgmc95pd9lqmschvk6yrqibyoq8g4 14 17641 53249 2026-11-02T16:47:51Z Miro Tuomi 8600 On luajittu tyhjy sivu 53249 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 17642 53252 2026-11-02T17:53:45Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: [[Failu:УНИТАЗ.jpg|pienoiskuva|258x258px|Käymämal’l’an laittehisto: 1) Pezevyndypučan kannas. 2) Vien laskendukerä. 3) Loukko valundulangan al (salbavonke). 4) Stuul'čakan kannas. 5) Pezevyndypaikku. 6) Käymämal’l’an istuimen kehä. 7) Käymämal’l’an mal'l'u.]] '''WC''' ({{k-en|water closet}}) toizin sanoin, unituazu libo käymämal'l'u on käymäl, kuduas ristikanzan piästämizet pestäh viel kanualizacien sistiemah. Laittehistoh kuuluu käymämal'l'an... 53252 wikitext text/x-wiki [[Failu:УНИТАЗ.jpg|pienoiskuva|258x258px|Käymämal’l’an laittehisto: 1) Pezevyndypučan kannas. 2) Vien laskendukerä. 3) Loukko valundulangan al (salbavonke). 4) Stuul'čakan kannas. 5) Pezevyndypaikku. 6) Käymämal’l’an istuimen kehä. 7) Käymämal’l’an mal'l'u.]] '''WC''' ({{k-en|water closet}}) toizin sanoin, unituazu libo käymämal'l'u on käymäl, kuduas ristikanzan piästämizet pestäh viel kanualizacien sistiemah. Laittehistoh kuuluu käymämal'l'an istuin, kudai voibi pestä viel, virkehes unitazu libo WC-pytty. Käymämal'l'u tavan mugah on kuorine, kus käyndän jälles käyndiä tervehyönhoijon tarkoituksekse pestäh käit muilanke. Yhteiskunnallizis ubornolois käzii pyhkitäh yksikerdazil salfietkoil, liikkujal kangaspuuloin dispenseral libo käzien kuivuanduhuonuksel. Semmite talolois, kus kuoren kruanu puaksuh on yhtistetty pienen käziluajilmuksen duušanke unitazan istuimen ual. Japounies käymälät kehityttih ekstremualizeh tazoh. Sie käymälis on äijy eriluadustu mugavustu, kui avtomuattine pezendy da kuivandu, avtomuattizesti avavui da salbavunnuh unitazan istuimen kannas da unitazan istuimen lämmittämine. [[Kategourii:Käymämal'l'u]] 3kr804s5jmz4lkkmrork7x0kfhg0gpv 10 17643 53253 2026-11-02T18:19:05Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #000; padding: 5px; width: 290px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse;" |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; font-size: 115%; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | {{{nimi|{{PAGENAME}}}}} |- {{#if:{{{kuva|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; background: #... 53253 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #000; padding: 5px; width: 290px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse;" |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; font-size: 115%; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | {{{nimi|{{PAGENAME}}}}} |- {{#if:{{{kuva|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1;" {{!}} [[File:{{{kuva}}}|275px|{{{kuvan_selitys|}}}]] {{#if:{{{kuvan_selitys|}}}|<br><div style="font-size: 90%; color: #54595d; padding-top: 3px;">{{{kuvan_selitys}}}</div>}} }} |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | Tiijolline luokitus |- | style="padding: 3px; font-weight: bold; width: 35%;" | Domeeni: | style="padding: 3px;" | [[Eukaryotat]] (Eukaryota) |- | style="padding: 3px; font-weight: bold;" | Kundu: | style="padding: 3px;" | [[Elätit|Elätit]] (Animalia) |- | style="padding: 3px; font-weight: bold;" | Luadu: | style="padding: 3px;" | [[Niveltalgajazet]] (Arthropoda) |- | style="padding: 3px; font-weight: bold;" | Kluassu: | style="padding: 3px;" | [[Böbökät]] (Insecta) |- {{#if:{{{orderi|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Orderi: {{!}} style="padding: 3px;" {{!}} {{{orderi}}} {{!-}} }} {{#if:{{{lahko|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Lahko: {{!}} style="padding: 3px;" {{!}} {{{lahko}}} {{!-}} }} {{#if:{{{alalahko|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Alalahko: {{!}} style="padding: 3px;" {{!}} {{{alalahko}}} {{!-}} }} {{#if:{{{Heimo|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Heimo: {{!}} style="padding: 3px;" {{!}} {{{heimo}}} {{!-}} }} {{#if:{{{sugu|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Sugu: {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} {{{sugu}}} {{!-}} }} {{#if:{{{laji|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Laji: {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} {{{laji}}} {{!-}} }} |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | Kanzoinväline tiijolline nimi |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 6px; font-family: sans-serif;" | <div style="font-weight: bold; font-size: 105%; font-style: italic;">{{{latin|}}}</div> <span style="font-variant: small-caps; font-size: 90%;">{{{avtora|}}}</span> |} nzaqsl0y22nzspu3pafblq927olrfk0 53254 53253 2026-11-02T18:26:33Z Miro Tuomi 8600 53254 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #000; padding: 5px; width: 290px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse;" |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; font-size: 115%; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | {{{nimi|{{PAGENAME}}}}} |- {{#if:{{{kuva|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1;" {{!}} [[File:{{{kuva}}}|275px|{{{kuvan_selitys|}}}]] {{#if:{{{kuvan_selitys|}}}|<br><div style="font-size: 90%; color: #54595d; padding-top: 3px;">{{{kuvan_selitys}}}</div>}} }} |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | Tiijolline luokitus |- | style="padding: 3px; font-weight: bold; width: 35%;" | Domeeni: | style="padding: 3px;" | [[Eukaryotat]] (Eukaryota) |- | style="padding: 3px; font-weight: bold;" | Kundu: | style="padding: 3px;" | [[Elätit|Elätit]] (Animalia) |- | style="padding: 3px; font-weight: bold;" | Luadu: | style="padding: 3px;" | [[Niveltalgajazet]] (Arthropoda) |- | style="padding: 3px; font-weight: bold;" | Kluassu: | style="padding: 3px;" | [[Böbökät]] (Insecta) |- {{#if:{{{orderi|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Orderi: {{!}} style="padding: 3px;" {{!}} {{{orderi}}} {{!-}} }} {{#if:{{{lahko|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Lahko: {{!}} style="padding: 3px;" {{!}} {{{lahko}}} {{!-}} }} {{#if:{{{alalahko|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Alalahko: {{!}} style="padding: 3px;" {{!}} {{{alalahko}}} {{!-}} }} {{#if:{{{heimo|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Heimo: {{!}} style="padding: 3px;" {{!}} {{{heimo}}} {{!-}} }} {{#if:{{{sugu|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Sugu: {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} {{{sugu}}} {{!-}} }} {{#if:{{{laji|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Laji: {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} {{{laji}}} {{!-}} }} |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | Kanzoinväline tiijolline nimi |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 6px; font-family: sans-serif;" | <div style="font-weight: bold; font-size: 105%; font-style: italic;">{{{latin|}}}</div> <span style="font-variant: small-caps; font-size: 90%;">{{{avtora|}}}</span> |} 3yicpk83sikmk0pzpku4vt29v73fscz 53255 53254 2026-11-02T18:37:23Z Miro Tuomi 8600 53255 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #000; padding: 5px; width: 290px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse;" |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; font-size: 115%; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | {{{nimi|{{PAGENAME}}}}} |- {{#if:{{{kuva|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1;" {{!}} [[File:{{{kuva}}}|275px|{{{kuvan_selitys|}}}]] {{#if:{{{kuvan_selitys|}}}|<br><div style="font-size: 90%; color: #54595d; padding-top: 3px;">{{{kuvan_selitys}}}</div>}} }} |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | Tiijolline luokitus |- | style="padding: 3px; font-weight: bold; width: 35%;" | Domeeni: | style="padding: 3px;" | [[Eukaryotat]] (Eukaryota) |- | style="padding: 3px; font-weight: bold;" | Kundu: | style="padding: 3px;" | [[Elätit|Elätit]] (Animalia) |- | style="padding: 3px; font-weight: bold;" | Luadu: | style="padding: 3px;" | [[Niveltalgajazet]] (Arthropoda) |- | style="padding: 3px; font-weight: bold;" | Kluassu: | style="padding: 3px;" | [[Böbökät]] (Insecta) |- {{#if:{{{orderi|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Orderi: {{!}} style="padding: 3px;" {{!}} {{{orderi}}} {{!-}} }} {{#if:{{{lahko|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Lahko: {{!}} style="padding: 3px;" {{!}} {{{lahko}}} {{!-}} }} {{#if:{{{alalahko|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Alalahko: {{!}} style="padding: 3px;" {{!}} {{{alalahko}}} {{!-}} }} {{#if:{{{heimo|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Heimo: {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} {{{heimo}}} {{!-}} }} {{#if:{{{sugu|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Sugu: {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} {{{sugu}}} {{!-}} }} {{#if:{{{laji|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Laji: {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} {{{laji}}} {{!-}} }} |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | Kanzoinväline tiijolline nimi |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 6px; font-family: sans-serif;" | <div style="font-weight: bold; font-size: 105%; font-style: italic;">{{{latin|}}}</div> <span style="font-variant: small-caps; font-size: 90%;">{{{avtora|}}}</span> |} gw2al7vcwu46fz59u4nzw5qfk5pg6jr 10 17644 53257 2026-11-02T19:21:25Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #000; padding: 5px; width: 290px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse;" |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; font-size: 115%; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | {{{joukon_nimi|Elätijoukko}}} |- {{#if:{{{kuva|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; backgr... 53257 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #000; padding: 5px; width: 290px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse;" |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; font-size: 115%; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | {{{joukon_nimi|Elätijoukko}}} |- {{#if:{{{kuva|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1;" {{!}} [[File:{{{kuva}}}|275px|{{{kuvan_selitys|}}}]] {{#if:{{{kuvan_selitys|}}}|<div style="font-size: 90%; color: #54595d; padding-top: 5px; font-weight: normal;">{{{kuvan_selitys}}}</div>}} {{!-}} }} |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | Nimi |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; font-size: 105%; font-weight: bold;" | {{{nimi|{{PAGENAME}}}}} |- {{#if:{{{stuatussu|}}}| {{!}} colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" {{!}} Nimen stuatussu {{!-}} {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;" {{!}} {{{stuatussu}}} {{!-}} }} {{#if:{{{emätaksonu|}}}| {{!}} colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" {{!}} Emätaksonu {{!-}} {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;" {{!}} {{{emätaksonu}}} {{!-}} }} {{#if:{{{ezittäjät|}}}| {{!}} colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" {{!}} Ezittäjät {{!-}} {{!}} colspan="2" style="text-align: left; padding: 5px 10px;" {{!}} {{{ezittäjät}}} {{!-}} }} {{#if:{{{commons|}}}| {{!}} colspan="2" style="border-top: 1px solid #a2a9b1; text-align: center; padding: 4px; font-size: 85%; background: #fffdfa;" {{!}} [[File:Commons-logo.svg|16px|link=]] [https://wikimedia.org:{{{commons}}} Mediafailat Vikiskladas] {{!-}} }} |} aeph7fhn1sxawew1lwed7xzl0s9mfnq 53258 53257 2026-11-02T19:25:04Z Miro Tuomi 8600 53258 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #000; padding: 5px; width: 290px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse;" |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; font-size: 115%; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | {{{joukon_nimi|Elätijoukko}}} |- {{#if:{{{kuva|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1;" {{!}} [[File:{{{kuva}}}|275px|{{{kuvan_selitys|}}}]] {{#if:{{{kuvan_selitys|}}}|<div style="font-size: 90%; color: #54595d; padding-top: 5px; font-weight: normal;">{{{kuvan_selitys}}}</div>}} {{!-}} }} |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | Nimi |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; font-size: 105%; font-weight: bold;" | {{{nimi|{{PAGENAME}}}}} |- {{#if:{{{stuatussu|}}}| {{!}} colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" {{!}} Nimen stuatussu {{!-}} {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;" {{!}} {{{stuatussu}}} {{!-}} }} {{#if:{{{sugutakson|}}}| {{!}} colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" {{!}} Sugutakson {{!-}} {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px;" {{!}} {{{sugutakson}}} {{!-}} }} {{#if:{{{edustajat|}}}| {{!}} colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" {{!}} Edustajat {{!-}} {{!}} colspan="2" style="text-align: left; padding: 5px 10px;" {{!}} {{{edustajat}}} {{!-}} }} {{#if:{{{commons|}}}| {{!}} colspan="2" style="border-top: 1px solid #a2a9b1; text-align: center; padding: 4px; font-size: 85%; background: #fffdfa;" {{!}} [[File:Commons-logo.svg|16px|link=]] [https://wikimedia.org:{{{commons}}} Mediafailat Vikiskladas] {{!-}} }} |} 8ivx60ha9aoufl2l3c9949tf60c7b3w 0 17645 53259 2026-11-02T19:35:11Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {{Elätijoukko|kuva=Musca.domestica.female.jpg|nimi=Kärbäzet|stuatussu=ei ole miärätty|sugutakson=[[Brachycera]]|edustajat=[[Platypezidae]] [[Tachinidae]] [[Chloropidae]] [[Asilidae]] [[Ephydridae]] [[Chamaemyiidae]] [[Dolichopodidae]] [[Bombyliidae]] [[Scathophagidae]] [[Muscidae]] [[Calliphoridae]] [[Drosophilidae]] [[Sarcophagidae]] [[Piophilidae]]}} '''Kärbäzet''' ollah [[kaksisiibizet]] (''diptera'') joukkoh kuulujat [[böbökät]] . Enzimäi kärbäzikse... 53259 wikitext text/x-wiki {{Elätijoukko|kuva=Musca.domestica.female.jpg|nimi=Kärbäzet|stuatussu=ei ole miärätty|sugutakson=[[Brachycera]]|edustajat=[[Platypezidae]] [[Tachinidae]] [[Chloropidae]] [[Asilidae]] [[Ephydridae]] [[Chamaemyiidae]] [[Dolichopodidae]] [[Bombyliidae]] [[Scathophagidae]] [[Muscidae]] [[Calliphoridae]] [[Drosophilidae]] [[Sarcophagidae]] [[Piophilidae]]}} '''Kärbäzet''' ollah [[kaksisiibizet]] (''diptera'') joukkoh kuulujat [[böbökät]] . Enzimäi kärbäzikse sanottih kaikkii kaksisiibizii böbökköi ([[Pin'oit|čakkoigi]]). Kärbäzien tila kaksisiibizien sistematiekas muutui niilöin tutkijes. [[Kategourii:Böbökät]] [[Kategourii:Kärbäzet|*]] fddv7lgx1zm7cpqvmf8k1j8pqiqohdr 14 17646 53261 2026-11-02T19:46:28Z Miro Tuomi 8600 On luajittu tyhjy sivu 53261 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 17647 53263 2026-11-02T19:48:02Z Miro Tuomi 8600 Miro Tuomi muutti sivun nimen [[Kiärbäine]] nimekse [[Musca]]: интервики привязан к конкретному роду мух 53263 wikitext text/x-wiki #OHJAUS [[Musca]] b54xvejlk1ng890cmg8dfb34ptu0clb 0 17648 53264 2026-11-02T19:52:20Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {{Böbökät|250px|kuva=Musca.domestica.female.jpg|Heimo=Tovellizet kärbäzet|lahko=[[Kaksisiibizet]]|sugu=Musca|latin=Musca domestica Linnaeus, 1758|laji=Pertin kärbäine}}'''''Kiärbäzet''''' eletäh kaikkiel. Kiärbästy on läs 80 tuhattu luaduu. Kaikin tietäh kodikiärbäzii. Kiärbäzel on ylen suuret silmät. Net ollah erinomazet. Kiärbäine yhtel aigua voi kaččuo eri čurih. Kiärbäzen piäs on äijy karvastu-antennua. Net vakustetah kiärbästy hiäs. Kiärbäzen... 53264 wikitext text/x-wiki {{Böbökät|250px|kuva=Musca.domestica.female.jpg|Heimo=Tovellizet kärbäzet|lahko=[[Kaksisiibizet]]|sugu=Musca|latin=Musca domestica Linnaeus, 1758|laji=Pertin kärbäine}}'''''Kiärbäzet''''' eletäh kaikkiel. Kiärbästy on läs 80 tuhattu luaduu. Kaikin tietäh kodikiärbäzii. Kiärbäzel on ylen suuret silmät. Net ollah erinomazet. Kiärbäine yhtel aigua voi kaččuo eri čurih. Kiärbäzen piäs on äijy karvastu-antennua. Net vakustetah kiärbästy hiäs. Kiärbäzen jalgazet sežo ollah erinomazet. Sendäh kiärbäine voi kävellä hos lagie myö. Kiärbäine on nerokas lendäi. Se lendelöy tagaperingi. Lendo ottau kai väit. Kiärbäine aiven eččiy syömisty, gu suaja iččie endizeh kundoh. Syöy kiärbäine suun-kärzäzen avul vai notkiedu syömisty. Ollah sil i pikoipikkarazet hambahat. Niilöin vuoh kiärbäine eroittau kovii syömizii. Kiärbäine syöy kaikkie, ei kačo tylgiekse jiännyksiigi. Sendäh kiärbäzet ollah voimattomuksien levittäjinny. Ristikanzu ijän kaiken oppiu hävittiä kiärbäzii. Se on jygei sendäh, gu kiärbäzien lugu ylen terväh kazvau. Kiärbäzet kebjieh harjavutah uuzih eländytaboih. [[Kategourii:Kärbäzet]] rukepaaa5igg9707mloyj316ceujyyr 53265 53264 2026-11-02T19:53:42Z Miro Tuomi 8600 53265 wikitext text/x-wiki {{Böbökät|250px|kuva=Musca.domestica.female.jpg|Heimo=Tovellizet kärbäzet|lahko=[[Kaksisiibizet]]|sugu=Musca|latin=Musca domestica Linnaeus, 1758|laji=Pertin kärbäine}}'''Pertin kärbäizet''' eletäh kaikkiel. Kiärbästy on läs 80 tuhattu luaduu. Kaikin tietäh kodikiärbäzii. Kiärbäzel on ylen suuret silmät. Net ollah erinomazet. Kiärbäine yhtel aigua voi kaččuo eri čurih. Kiärbäzen piäs on äijy karvastu-antennua. Net vakustetah kiärbästy hiäs. Kiärbäzen jalgazet sežo ollah erinomazet. Sendäh kiärbäine voi kävellä hos lagie myö. Kiärbäine on nerokas lendäi. Se lendelöy tagaperingi. Lendo ottau kai väit. Kiärbäine aiven eččiy syömisty, gu suaja iččie endizeh kundoh. Syöy kiärbäine suun-kärzäzen avul vai notkiedu syömisty. Ollah sil i pikoipikkarazet hambahat. Niilöin vuoh kiärbäine eroittau kovii syömizii. Kiärbäine syöy kaikkie, ei kačo tylgiekse jiännyksiigi. Sendäh kiärbäzet ollah voimattomuksien levittäjinny. Ristikanzu ijän kaiken oppiu hävittiä kiärbäzii. Se on jygei sendäh, gu kiärbäzien lugu ylen terväh kazvau. Kiärbäzet kebjieh harjavutah uuzih eländytaboih. [[Kategourii:Kärbäzet]] qz6yhoa5knwhzb1107kmadidtmm7dc8 53268 53265 2026-11-02T19:58:18Z Miro Tuomi 8600 53268 wikitext text/x-wiki {{Böbökät|250px|kuva=Musca.domestica.female.jpg|Heimo=Tovellizet kärbäzet|lahko=[[Kaksisiibizet]]|sugu=Musca|latin=Musca domestica Linnaeus, 1758|laji=Pertin kärbäine|heimo=Tovellizet kärbäzet}}'''Pertin kärbäizet''' eletäh kaikkiel. Kiärbästy on läs 80 tuhattu luaduu. Kaikin tietäh kodikiärbäzii. Kiärbäzel on ylen suuret silmät. Net ollah erinomazet. Kiärbäine yhtel aigua voi kaččuo eri čurih. Kiärbäzen piäs on äijy karvastu-antennua. Net vakustetah kiärbästy hiäs. Kiärbäzen jalgazet sežo ollah erinomazet. Sendäh kiärbäine voi kävellä hos lagie myö. Kiärbäine on nerokas lendäi. Se lendelöy tagaperingi. Lendo ottau kai väit. Kiärbäine aiven eččiy syömisty, gu suaja iččie endizeh kundoh. Syöy kiärbäine suun-kärzäzen avul vai notkiedu syömisty. Ollah sil i pikoipikkarazet hambahat. Niilöin vuoh kiärbäine eroittau kovii syömizii. Kiärbäine syöy kaikkie, ei kačo tylgiekse jiännyksiigi. Sendäh kiärbäzet ollah voimattomuksien levittäjinny. Ristikanzu ijän kaiken oppiu hävittiä kiärbäzii. Se on jygei sendäh, gu kiärbäzien lugu ylen terväh kazvau. Kiärbäzet kebjieh harjavutah uuzih eländytaboih. [[Kategourii:Kärbäzet]] shm7y9dm1xuhczv7t93hfx0f0x9cok2 0 17649 53271 2026-11-03T09:01:00Z Miro Tuomi 8600 Miro Tuomi muutti sivun nimen [[Amburijaine]] nimekse [[Amburijazet]] 53271 wikitext text/x-wiki #OHJAUS [[Amburijazet]] ctcydi8eovlbzzlzeokl47j99xh088y 10 17650 53274 2026-11-03T09:28:05Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #000; padding: 5px; width: 290px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse;" |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; font-size: 115%; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | {{{nimi|{{PAGENAME}}}}} |- {{#if:{{{kuva|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; background: #... 53274 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: #000; padding: 5px; width: 290px; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border-collapse: collapse;" |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; font-size: 115%; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | {{{nimi|{{PAGENAME}}}}} |- {{#if:{{{kuva|}}}| {{!}} colspan="2" style="text-align: center; padding: 5px; background: #fff; border: 1px solid #a2a9b1;" {{!}} [[File:{{{kuva}}}|275px|{{{kuvan_selitys|}}}]] {{#if:{{{kuvan_selitys|}}}|<br><div style="font-size: 90%; color: #54595d; padding-top: 3px;">{{{kuvan_selitys}}}</div>}} }} |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | Tiijolline luokitus |- | style="padding: 3px; font-weight: bold; width: 35%;" | Domeeni: | style="padding: 3px;" | [[Eukaryotat]] (Eukaryota) |- | style="padding: 3px; font-weight: bold;" | Kundu: | style="padding: 3px;" | [[Elätit|Elätit]] (Animalia) |- | style="padding: 3px; font-weight: bold;" | Luadu: | style="padding: 3px;" | [[Niveltalgajazet]] (Arthropoda) |- | style="padding: 3px; font-weight: bold;" | Kluassu: | style="padding: 3px;" | [[Mahajalgazet]] (Gastropoda) |- {{#if:{{{orderi|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Orderi: {{!}} style="padding: 3px;" {{!}} {{{orderi}}} {{!-}} }} {{#if:{{{lahko|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Lahko: {{!}} style="padding: 3px;" {{!}} {{{lahko}}} {{!-}} }} {{#if:{{{alalahko|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Alalahko: {{!}} style="padding: 3px;" {{!}} {{{alalahko}}} {{!-}} }} {{#if:{{{heimo|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Heimo: {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} {{{heimo}}} {{!-}} }} {{#if:{{{sugu|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Sugu: {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} {{{sugu}}} {{!-}} }} {{#if:{{{laji|}}}| {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} Laji: {{!}} style="padding: 3px; font-weight: bold;" {{!}} {{{laji}}} {{!-}} }} |- ! colspan="2" style="background-color: #ffc0cb; text-align: center; padding: 4px; font-weight: bold; border: 1px solid #a2a9b1;" | Kanzoinväline tiijolline nimi |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 6px; font-family: sans-serif;" | <div style="font-weight: bold; font-size: 105%; font-style: italic;">{{{latin|}}}</div> <span style="font-variant: small-caps; font-size: 90%;">{{{avtora|}}}</span> |} aviav46ncdgmst9ttz5k19sn2ngi0z1 0 17651 53275 2026-11-03T09:33:32Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {{Mahajalgazet|kuva=Gastropod collage.jpg|nimi=Mahajalgazet|latin=Gastropoda Cuvier, 1795}} '''Mahajalgazet''' on suurin kluassu ''mollusca''-lajis, kuduah kuuluu läs 110 tuhattu lajii, [[Ven'a|Ven'al]] — 1620 lajii. Mahajalgazien moll'uskoin piälimäzenny tunnuksennu on torsii, se on syväinkerän huavon kiännälmys 180 astiel. Paiči sidä enimile gastropodoile on turbospiral'noi kuorine. [[Kategourii:Mahajalgazet]] 53275 wikitext text/x-wiki {{Mahajalgazet|kuva=Gastropod collage.jpg|nimi=Mahajalgazet|latin=Gastropoda Cuvier, 1795}} '''Mahajalgazet''' on suurin kluassu ''mollusca''-lajis, kuduah kuuluu läs 110 tuhattu lajii, [[Ven'a|Ven'al]] — 1620 lajii. Mahajalgazien moll'uskoin piälimäzenny tunnuksennu on torsii, se on syväinkerän huavon kiännälmys 180 astiel. Paiči sidä enimile gastropodoile on turbospiral'noi kuorine. [[Kategourii:Mahajalgazet]] auwx38jbm7ul8sgc5uhziixkqhoz3de 53277 53275 2026-11-03T09:33:58Z Miro Tuomi 8600 53277 wikitext text/x-wiki {{Mahajalgazet|kuva=Gastropod collage.jpg|nimi=Mahajalgazet|latin=Gastropoda Cuvier, 1795}} '''Mahajalgazet''' on suurin kluassu ''mollusca''-lajis, kuduah kuuluu läs 110 tuhattu lajii, [[Ven'a|Ven'al]] — 1620 lajii. Mahajalgazien moll'uskoin piälimäzenny tunnuksennu on torsii, se on syväinkerän huavon kiännälmys 180 astiel. Paiči sidä enimile gastropodoile on turbospiral'noi kuorine. [[Kategourii:Mahajalgazet|*]] logytmlq7gti9q85pks2nu4s424bpgy 53278 53277 2026-11-03T09:39:04Z Miro Tuomi 8600 53278 wikitext text/x-wiki {{Mahajalgazet|kuva=Gastropod collage.jpg|nimi=Mahajalgazet|latin=Gastropoda Cuvier, 1795}} '''Mahajalgazet''' libo edenöit ({{K-la|Gastropoda}}, grek. γαστήρ – «pöčöi», πούς - «jalgu»). Enimät ollah mal'uskuperehien, kudualoi kerävyy 110 tuhattu luaduu. [[Ven'a|Ven'al]] niidy on 1620 luaduu. Niilöis on yksi merkičys – kiändyö peittohuavol 180 gruadusil, enimät edenöit kannellah kovuakuordu. == Eländy == Ennen edenöit elettih suoluvies merel, a sit muutettih puhtahah vedeh da muale. Erähät niis eletäh parazitoinnu. Net vie eletäh akvariumois, čomendajannu kogo akvariuman ekzotiekkua. [[Kategourii:Mahajalgazet|*]] cnm8e3c7a5b22psrrvbl8ce0ccdowrk 53282 53278 2026-11-03T10:41:07Z Miro Tuomi 8600 53282 wikitext text/x-wiki {{Mahajalgazet|kuva=Gastropod collage.jpg|nimi=Mahajalgazet|latin=Gastropoda Cuvier, 1795}} '''Mahajalgazet''' libo edenöit ({{K-la|Gastropoda}}, [[Griekan kieli|griek]]. γαστήρ – «pöčöi», πούς - «jalgu»). Enimät ollah mal'uskuperehien, kudualoi kerävyy 110 tuhattu luaduu. [[Ven'a|Ven'al]] niidy on 1620 luaduu. Niilöis on yksi merkičys – kiändyö peittohuavol 180 gruadusil, enimät edenöit kannellah kovuakuordu. == Eländy == Ennen edenöit elettih suoluvies merel, a sit muutettih puhtahah vedeh da muale. Erähät niis eletäh parazitoinnu. Net vie eletäh akvariumois, čomendajannu kogo akvariuman ekzotiekkua. [[Kategourii:Mahajalgazet|*]] gzyx6hovsg8j1fwjue1i0ulc7012sl6 14 17652 53276 2026-11-03T09:33:44Z Miro Tuomi 8600 On luajittu tyhjy sivu 53276 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 14 17653 53281 2026-11-03T10:34:42Z Miro Tuomi 8600 On luajittu tyhjy sivu 53281 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 17654 53285 2026-11-03T11:01:04Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {{Böbökät|kuva=Insects collage smaller.jpg|latin=Insecta Linnaeus, 1758}} '''Böbökät''' (Insecta) on suurin biolougine kategourii lajiloin mugah. Tietäh enämbi miljounua böbökkiä, se on enämbi puoldu kuulužua lajii. On sidä mieldy, ku on vie äijy tundemattomua böbökkiä, sen periä täl aigua eläjien lajiloin kogonaine lugu on kuuzi-kymmendy miljonua.böbökät kuulutah nižujalgazien lajih. [[Kategourii:Böbökät|*]] 53285 wikitext text/x-wiki {{Böbökät|kuva=Insects collage smaller.jpg|latin=Insecta Linnaeus, 1758}} '''Böbökät''' (Insecta) on suurin biolougine kategourii lajiloin mugah. Tietäh enämbi miljounua böbökkiä, se on enämbi puoldu kuulužua lajii. On sidä mieldy, ku on vie äijy tundemattomua böbökkiä, sen periä täl aigua eläjien lajiloin kogonaine lugu on kuuzi-kymmendy miljonua.böbökät kuulutah nižujalgazien lajih. [[Kategourii:Böbökät|*]] 2p7sataspvrqzwg99qxbwmj9i9dlnz1