Wikipedii olowiki https://olo.wikipedia.org/wiki/Pi%C3%A4sivu MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter Medii Erikoine Pagin Käyttäi Käyttäi pagin Wikipedii Wikipedien paginat Failu Failu pagin MediiWiki MediiWiki pagin Šablonu Šablonu pagin Abu Abu pagin Kategourii Kategourii pagin TimedText TimedText talk Moduuli Keskustelu moduulista Event Event talk 0 2658 53350 27176 2026-11-06T19:09:43Z Miro Tuomi 8600 53350 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu | Nimi = Akseli Gallen-Kallela | Kuva = File:Akseli_Gallen-Kallela.jpg | Roinduaigu = | Kuolenduaigu = | Roindukohtu = | Kuolendukohtu = | Ammatti = Taidoilii }} '''Akseli Gallen-Kallela''' ([[26. sulakuudu|26. sulakuudu]] [[1865|1865]], [[Pori|Pori]], [[Suomi|Suomi]] — [[7. kevätkuudu|7. kevätkuudu]] [[1931|1931]], [[Stokgol'mu|Stokgol'mu]], [[Ruočči|Ruočči]]) oli suomen ruoččilastu alguperiä olluh taidomualuaju. Vuozien 1880—1910 kanzallizen romantizman da pohjazen modernan merkittävii mualuamistaijon ezittäjii. Suomelazen kanzallizen liikkehen hyvyös vaihtoi oman ruoččilazen sugunimen «Gallen» suomenluaduzekse — «Kallela» da yhtisti sugunimen mollembat kirjutustavat kaksinazeh sugunimeh. Gallen-Kallelan tundiettuvii tevoksii ollah "Sammon tavondu", "Ad Astra", "Sampon puolistus", "Kullervon kirovus", "Symposion", "Brihačču da varoi" da "Lemminkäzen muamah". Kuvien ližäkse häi mualai freskoi, taidogruafiekkua, oli tekstiili- da pertilomuloin dizainerannu. == Eloskerdu == Oli roinnuhes Björneborgas (Poris) juristan pereheh. Vuvves 1881 opastui Helsingforsas, vuvvennu 1882 rubei opastumah Adol’f fon Bekkeran yksittäzes Akadiemies, a vuvves 1884 — Žulianan akadiemies (franc. Académie Julian) Pariižas. Hänen aijembazet mualavukset («Brihačču da varoi», 1884, «Enzimäine urokku», 1889, Atenium, Helsinki) erotah suomen rahvahan eloksen da luonnon tarkal realistizel kuvuamizel. Vuvves 1909 vuodessah 1910 matkusteli perehenke Brituanien Päivännouzun Afriekkua myöte (nygöi Keenii). Vuvvennu 1918 Gallen-Kallela da hänen poigah otettih ozua Suomen kanzallizeh voinah. Myöhembä generualu Mannergeimu kehoitti Gallen-Kallelale luadie flaguloin, valdivollizien simvoloin (Uhtuon tazavallan gerbu da flagu, Suomen Valgien rouzan ordenu, Vällyön Ristan ordenu) da iččenäzen Suomen uniforman dizainua. Vuvvennu 1919 händy pandih Mannergeiman adjutantakse. Taidoilii luadi suomelazen forman vuvven 1919 veičen, kudamua valmisti Fiskars-laitos. Gallen-Kallela avvutti da kannatti nuordu taidoilijua Aleksandr Ahola-Valuo, puolisti händy viäritändöis kommunistoinke yhtevykses. Vuvven 1923 talvikuus vuvven 1926 oraskuussah taidoilii eli Amierikan Yhtysvallois, kus avavui hänen kuvien ozuttelu. Häi kuoli kouhkoloin žuarah Stokgol’mas 7. kevätkuudu vuvvennu 1931, konzu tuli järilleh luvendolpäi Kopengagenaspäi. Vuvvennu 1961 hänen kodi-stuudies Tervaspääs, Espoos luajittih Gallen-Kallelan muzei. == Luomisruado == Sampon puolistus Vuozinnu 1890 Gallen-Kallela rubieu mualuamah kuvii karjal-suomelazen kanzallizen Kalevala-eeposan mugah (kolmeozaine kuva «Legendu Ainos», 1891, «Lemminkäzen muamah», 1897, — Ateniumas; ofortat, kuvat). Petroskoilaine filoulogu Anita Dunkers sanoi, ku:<blockquote>Gallen-Kallela huaveili Suuren Kalevalan painandas, kuduah puututtas kai hänen mualatut kuvat Kalevala-eeposan mugah da Suomen pohjazen luonnon da eläjien kuvat. Tämä kniigu nägi päivänvalgien vaste viijenkymmenen vuvven mendyy jälles taidoilijan kuolendua, vuvvennu 1981.</blockquote>Uhtuon tazavallan lippu, 1920—1922 Omas luomisruavos taidoilii käytti modernan simvouliekkua da taidotaboi, mi hyvin nägyy mualavuksien sarjas: Juzeliusan mavzoleis Poris (1901—1903) da suomelazes paviljonas Muailman ozuttelus Pariižas (1900). Nämmis ruadolois kuvastutah hänen poliittizet nägemykset: Ilmoilline kyndäy madopelduo -freskas yhtel mavol on tsuarin venču piäs, sit nägyy taidoilijan tahto nähtä välliä Suomie. Samal aigua Gallen-Kallela luadi realistizii ymbäristökuvii («Imatra talvel», 1893, Atenium), portriettoi (Maksim Gor’koin, 1906, Atenium), kuvii kniigoih niškoi (Aleksis Kiven Seiččie vellesty -romuanu, 1906—1907). Vuozinnu 1920 häi luadi Päivännouzun Afriekale omistetun mualuamissarjan. Akseli Gallen-Kallelan tevoksii pietäh kanzallizen romantizman da pohjazen modernan merkittäviminny ruadoloinnu Suomes. == Kirjalližus == * Галлен, Аксель Вальдемар. — Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — <abbr>СПб.</abbr>, 1890—1907. * Васильева Е. Национальная романтика и интернациональный стиль: к проблеме идентичности в системе финского дизайна // Человек. Культура. Образование. 2020, 3 (37), с. 57 — 72. * Левинсон А. Аксель Галлен: Суждение о характере творчества и произведениях художника. С 35-ю репродукциями. — <abbr>СПб.</abbr>: Пропилеи, 1908. — 45 с.: ил., 3 л. ил., портр. * Сто замечательных финнов. Калейдоскоп биографий. Хельсинки: Общество финской литературы, 2004. — 814 с. * Kämäräinen E. Akseli Gallen-Kallela: Katsoin outoja unia. Helsinki Porvoo Juva: WSOY, 1994. * Martin T.; Pusa E. Akseli Gallen-Kallela, 1865-1931. Tarvaspää: Gallen-Kallela Museum, 1985. == Lähtiet == [[Category:Kuvataideh|Gallen-Kallela]] euwj087jaslcqv0var6yr79z3m3miz0 0 2704 53349 53060 2026-11-06T17:46:04Z Miro Tuomi 8600 53349 wikitext text/x-wiki {{Eländykohtu |stuatussu = linnu |nimi = Anuksenlinnu |kuva = Смоленская церковь в 2011 году.JPG |mua = Ven'a |регион = Karjalan tazavaldu |район = Anuksen kanzalline piiri }} '''Anuksenlinnu''' libo '''Anus''' ({{Lang-ru|Олонец}}) on linnu [[Karjalan tazavaldu|Karjalan tazavallas]]. Anuksen linnu on [[Anuksen kanzalline piiri|Anuksen kanzallizen piirin]] hallindokeskus. Anuksenlinnu on yksi Pohjas-Ven'an vahnimis linnois. Enzimäzet kirjallizet mainindat ollah jo vuvvel 1137: linnanoigevuot Anuksenlinnu sai puuhizen linnan nostettuu vuonnu [[1649]]. Linnu on sijoitunnuhes Anusjoven da Mägriänjoven yhtymykohtas lähäl [[Luadogu]]a. Anuksenlinnal on histouriellizen linnan stuatussu. == Muantiedo == Linnu on sijoitunnuh Anusjoven da Mägriänjoven yhtyndykohtas lähäl Luadogua, Anuksen alangol. Petroskoispäi Anuksessah on 140 kilometrii lounahah ajajes, [[Piiteri|Piiterispäi]] Anuksessah on 269 kilometrii koillizeh Kola-juamua (P21) myöte ajajes. == Histourii == Anuksenlinnu on Karjalan vahnimii eländykohtii. Muinasaigazen ristikanzan eloipaikkoi on lövvetty Anusjoven jovensuus (Luadogan järvenala) III-II vuozituhandel enne meijän aijanluguu. Enzimästy kerdua Anuksenlinnas mainitah kirjulähtehis vuvvennu 1137 Novgorodan kniäzin Sv'atoslav Ol'govičan Ustuavan ližäkirjutukses. Yhtelläh nygyaigazet histourien tutkijat ollah sidä mieldy, ku se on XIII vuozisuan aigaine ližäkirjutus, a enzimäzet mainičendat kuulutah 1228 vuodeh, konzu Anuksenlinnua mainitah monis aigukirjois. == Ilmasto == * Keskimiäräine ilman lämbötila — 3,3 °C * Keskimäine tuulen ravevus — 3,1 m/s <div style="overflow-x: auto; overflow-y: hidden; max-width: 100%; margin-bottom: 1em; -webkit-overflow-scrolling: touch;"> {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size: 95%; width: 100%;" |+ Anuksenlinnan ilmasto ! Tunnus !! Pak. !! Tuh. !! Kevätkuu !! Sul. !! Oraskuu !! Kezäkuu !! Heinäkuu !! Elo. !! Syv. !! Lig. !! Kylm. !! Talv. !! Vuozi |- | style="text-align: left;" | Absol'uuttulämpötila °C | style="background: #BBFF99;" | 6 || style="background: #CCFF99;" | 5 || style="background: #E6FF99;" | 10 || style="background: #FFAA00;" | 23 || style="background: #FF9900;" | 30 || style="background: #FF6600;" | 32 || style="background: #FF4400; color: white;" | 36 || style="background: #FF5500;" | 34 || style="background: #FF9900;" | 30 || style="background: #FFAA00;" | 20 || style="background: #E6FF99;" | 11 || style="background: #CCFF99;" | 7 || style="background: #FF5500;" | 36 |- | style="text-align: left;" | Keskimäine absol'uuttulämpötila, °C | style="background: #AAFFAA;" | −6 || style="background: #AAFFAA;" | −5,4 || style="background: #AAFFAA;" | −0,5 || style="background: #CCFF99;" | 7,1 || style="background: #FFEE77;" | 13,8 || style="background: #FFCC66;" | 18,7 || style="background: #FFBB55;" | 21,0 || style="background: #FFCC66;" | 18,5 || style="background: #FFEE77;" | 12,6 || style="background: #CCFF99;" | 6,3 || style="background: #AAFFAA;" | −1,1 || style="background: #AAFFAA;" | −4,8 || style="background: #CCFF99;" | 6,8 |- | style="text-align: left;" | Keskimäine lämpötila, °C | style="background: #99FFFF;" | −9,2 || style="background: #99FFFF;" | −8,7 || style="background: #AAFFAA;" | −4,2 || style="background: #AAFFAA;" | 3,0 || style="background: #E6FF99;" | 9,6 || style="background: #FFEE77;" | 14,5 || style="background: #FFDD66;" | 16,8 || style="background: #FFEE77;" | 14,5 || style="background: #E6FF99;" | 9,6 || style="background: #AAFFAA;" | 4,0 || style="background: #AAFFAA;" | −3,3 || style="background: #99FFFF;" | −7,8 || style="background: #AAFFAA;" | 3,3 |- | style="text-align: left;" | Keskimäine minimilämpötila, °C | style="background: #77FFFF;" | −12,5 || style="background: #77FFFF;" | −12,2 || style="background: #99FFFF;" | −8,2 || style="background: #AAFFAA;" | −1,3 || style="background: #CCFF99;" | 4,8 || style="background: #E6FF99;" | 9,5 || style="background: #FFEE77;" | 12,1 || style="background: #E6FF99;" | 10,3 || style="background: #AAFFAA;" | 6,3 || style="background: #AAFFAA;" | 1,6 || style="background: #AAFFAA;" | −5,9 || style="background: #77FFFF;" | −10,9 || style="background: #AAFFAA;" | −0,5 |- | style="text-align: left;" | Absol'uuttuminimun, °C | style="background: #6666FF; color: white;" | −54 || style="background: #5577FF; color: white;" | −44 || style="background: #0066FF; color: white;" | −36 || style="background: #0099FF; color: white;" | −29 || style="background: #99FFFF;" | −10 || style="background: #AAFFAA;" | −4 || style="background: #AAFFAA;" | 0 || style="background: #AAFFAA;" | −3 || style="background: #99FFFF;" | −9 || style="background: #0099FF; color: white;" | −20 || style="background: #0066FF; color: white;" | −28 || style="background: #5577FF; color: white;" | −42 || style="background: #6666FF; color: white;" | −54 |- | style="text-align: left;" | Vihmu- da lumimiäry, mm | style="background: #E6FFFF;" | 38,7 || style="background: #E6FFFF;" | 30,1 || style="background: #E6FFFF;" | 31,1 || style="background: #E6FFFF;" | 35,9 || style="background: #E6FFFF;" | 42 || style="background: #CCE6FF;" | 50,6 || style="background: #99CCFF;" | 64,3 || style="background: #66A3FF;" | 80,6 || style="background: #66A3FF;" | 76,1 || style="background: #99CCFF;" | 69,1 || style="background: #99CCFF;" | 63,4 || style="background: #E6FFFF;" | 44 || style="background: #99CCFF;" | 625 |} </div> == Eläjät == Kogo Ven'an vuvven 2020 rahvahanluvun mugah Anuksenlinnas eläy 8 026 hengie. Anuksenlinnu on Karjalan ainavo linnu, kudamas karjalazet ollah enimistönny. Karjalazien ližäkse linnas eläy ven'alastu, suomelastu, valgoven'alastu, ukrainalstu, pol'šalastu, litvalastu. Eläjät rahvas Kogo Ven'an vuvven 2020 rahvahanluvun mugah:<div style="overflow-x: auto; overflow-y: hidden; max-width: 100%; margin-bottom: 1em; -webkit-overflow-scrolling: touch;"> {| class="wikitable sortable" style="text-align: right; font-size: 95%; min-width: 450px; margin: 0;" ! style="text-align: left; background: #f2f7ff;" | Kanzalližus ! style="background: #f2f7ff;" | Lugu, hengie ! style="background: #f2f7ff;" | Oza |- | style="text-align: left;" | Ven'alazet | 4435 || 57,88 % |- | style="text-align: left;" | Karjalazet | 2706 || 35,31 % |- | style="text-align: left;" | Valgoven'alazet | 81 || 1,06 % |- | style="text-align: left;" | Čečeenien rahvas | 55 || 0,72 % |- | style="text-align: left;" | Ukrainalazet | 47 || 0,61 % |- | style="text-align: left;" | Suomelazet | 46 || 0,60 % |- | style="text-align: left;" | Azebaidžuanalazet | 22 || 0,29 % |- | style="text-align: left;" | Tadžikat | 8 || 0,10 % |- | style="text-align: left;" | Muut^[4] | 263 || 3,43 % |- | style="text-align: left;" | Kaikkiedah | 7663 || 100,00 % |} </div> == Transportu == === Avtodoroguat === Linnan lähäl menöy federualline avtodorogu '''Р21''' "Kola", kudai yhtistäy Anuksenlinnan Lodienoinke liidehes da petroskoinke koillizes. Linnan keskukses on avtostansii, kudai yhtistäy linnan piirin kylienke, petroskoinke, Piiterinke, SordavalankeВ da Pitkänrannanke. Avtostansien rakendus on huonos kunnos, ga tuliel aigua huavatah nostua uuzi taloi. === Raududoroguat === Linnan pohjasozas menöy raududorogu Okt'abr'skaja-raududorogan Jänisjärvi — Lodienoi raududorogu stansienke "Anuksenlinnu". Stansien raudutieazemu on Proletarskoin uuličan allus. Ga matkustajien poujezdoi ei käynnyh vuvves 2014 algajen, ga kezäkuus vuvvennu 2021 ruvettih käymäh rel'suavtoubusat Lodienoin - Sordavalan välil . == Kul'tuuru == Anuksenlinnas ruatah: * Anuksen kanzalline livvinkarjalazien N. G. Prilukinan nimine muzei, kudai oli avattu vuvvennu 1959.; * Anuksen karjalan rahvahan Karjalan koivu-hora, kudai on vahnimii Karjalas, se perustettih vuvvennu 1935; * Anuksen kanzalline kirjasto, kudai avattih vuvvennu 1861; * Okt'abr'-kinoteatru, kudai uvessah avattih vuvvennu 2018. * Joudoaijan da luomisruavon keskus; * Lindu-etnokul'tuurukeskus Anuksen taidoškolas. == Linnan festivualit da pruazniekat == Anuksenlinnan perindöllizii festivualiloi ollah Pakkazien kižat, kudamii pietäh talven allus karjalazen Pakkasukon - Pakkazen - roindupäivänny, Hanhiloin juoksut oraskuul, karjalazen kirjuttajan Vladimir Brendojevan nimine Täs synnynrannan minun algu -literatuurufestivuali, Hengellizen muuzikan Pajatammo sinule -festivuali. == Linnan nähtävykset == * Linnan puusto histouriellizes linnan kohtas. * Kauppumiehen Kuttujevan taloi. * Smolenskoin Jumaldoman kirikkö (1828). * Velleskalmu. * Nevvostoliiton saldatoile azetettu mustopačas (pušku) Svirskih Divizii -uuličal. * Nevvostoliiton sodalendäjile azetettu mustopačas (lendokonehen siibi) Karl Marksan uuličal. == Ven'an bankan mustoraududengaine == 20. sulakuudu vuvvennu 2017 Ven'an banku luadi mustoraududengan - 10 rubl'ua Ven'an vahnimat linnat -seeries: Anuksenlinnu, Karjalan tazavaldu (1137 г.). == Velleslinnat == * [[Mikkeli]], [[Suomi]] * [[Puolanka]], [[Suomi]] * [[Hyrynsalmi]], [[Suomi]] * [[Ristijärvi]], [[Suomi]] == Kirjalližus == * Олонец. (Памятка читателю). [Сост. И. И. Горячева]. — Петрозаводск, Карел. кн. изд., 1964. — 22 с. * ''Васильев А. И.'' Олонец. / 2-е изд., испр. и доп. — Петрозаводск: «Карелия», 1984. — 151 с.: ил. — (Города и районы Карелии). * Олонец. — Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — <abbr>СПб.</abbr>, 1890—1907. * ''Егоров Ф. И.'' Олонец. Ист.-краевед. очерк о городе и районе. — Петрозаводск, Госиздат КАССР, 1959. — 103 с. с илл. * ''Кондратьев И. В.'' К истории города Олонца и его окрестностей (сообщил Е. М. Прилежаев) // Олонецкий сборник: Материалы для истории, географии, статистики и этнографии Олонецкого края. Вып. 3. — Петрозаводск, 1894. С. 227—237. * ''С. И. Кочкуркина, Н. В. Куспак, Н. Н. Мамонтова, В. Г. Платонов.'' Древний Олонец. Ин-т языка, лит-ры и истории Карельского науч. центра РАН. — Петрозаводск, 1994. * Олонец: Историко-краеведческие очерки в двух частях / А. М. Пашков (отв. ред.) — Петрозаводск: ПГУ, 1999. (Ч. 1. — 185 с. Ч. 2. — 209 с.) * ''Прилежаев Е. М.'' Краткая историческая записка об Олонце (уездный город Олонецкой губернии). — Петрозаводск: Губерн. тип., 1887. — 16 с. == Tieduo toizil sivuloil == * [http://www.olonec.ru Anuksen linnan nettusaitu] [[Kategourii:Karjalan linnat]] [[Kategourii:Anuksen piiri]] tbm2scd7i1pfsx9d1b64ifmg7teh9o5 0 2770 53354 27319 2026-11-06T19:23:15Z Miro Tuomi 8600 53354 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu | Nimi = Johann Karl Friedrich Gauss | Kuva = File:Carl Friedrich Gauss 1840 by Jensen.jpg | Roinduaigu = | Kuolenduaigu = | Roindukohtu = | Kuolendukohtu = | Ammatti = matematikku, fizikku, tiähtientiijustelii }} '''Johann Karl Friedrich Gauss''' ({{K-de|Johann Carl Friedrich Gauß}}; [[30. sulakuudu]] [[1777]] Braunšveig – [[23. tuhukuudu]] [[1855]] Göttingen) – oli germuanilaine matematikku, tehniekku, fizikku, tiähtientiijustelii da geodezistu. Händy pietäh matematikoin kuningahannu, yhtenny muailman suurilois matimatikois. Koplin medalin suaju (1838) Ruočin (1821) da Ven’an (1824) tiedoakademien ulgomualaine ozanottai, anglielazen Kuningasseuran ozanottai. Karl Gauss rodivui köyhäs perehes. Jo 2-vuodehizennu Gaus ozutti iččie ylen älykkähänny lapsennu. Gaus maltoi monii kielii. Häi arbaili midä vallita – filolougiedu libo matematiekkua, ga valličči matematiekkua. Gaussan tiedoruavot koskiettih sežo statistiekkua, luguteouriedu, analizua, diffirentualugeometriedu da optikkua. Gauss tovesti algebran da arifmetiekan perussiännöt, kudualoin mugah joga luonnolline lugu voijah ezittiä alguluguloin tulonnu. Matimatiekan ližäkse Gauss tundietah optikan sego sähkö- da magnetizmuopin suavutuksis. Net ollah ezimerkikse Gaussan kuvavuszakonu da Gaussan zakonu magniettukentile. Gaussan mugah on nimitetty SI-järjestelmän ulgopuolizele magniettuvuon tihevyön yksikkö, gauss (Gs). Sežo hänen mugah on nimitetty joga nelläs vuozi myönnettävy Karl Fridrih Gaussan palkindo. Gauss vägehes piästi lugiettavakse omii tuloksii. Eräs painamattomis tutkimuksis koskii ebäevklidan geometriedu – häi oli tutkinuh tädä geometrien alovehtu jo enne Boijadu da Lobačevskiedy. Erähät Gaussan opastujat oldih kuulužinnu matematikoinnu, ezimerkikse Riman, Dedekin, Bessel’, Möbius. == Lähtiet == [[Kategourii:Tiedo|G]] [[Kategourii:Histouriellizet ristikanzat|G]] 9b4fi7rnwq7ikzbto2nrg0g8kep5g76 0 3432 53355 45787 2026-11-06T19:33:49Z Miro Tuomi 8600 53355 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu | Nimi = | Kuva = | Roinduaigu =24. pakkaskuudu 1961 | Kuolenduaigu =23. pakkaskuudu 2016 (54 vuottu) | Roindukohtu =[[Ladvu]], [[Podporožjen piiri]], [[Lenigruadan aloveh]], [[Ven'an federatiivine socialistine nevvostotazavaldu]], [[Nevvostoliitto]] | Kuolendukohtu =[[Petroskoi]], [[Karjalan tazavaldu]], [[Ven'a]] | Ammatti = kirjuttai, runoilii, žurnalistu, kirjalližuskiändäi |kuva=}} '''Nikolai Viktorovič Abramov''' ([[24. pakkaskuudu]] [[1961]], Ladva (vep), Leningradan aloveh – [[23. pakkaskuudu]] [[2016]], [[Petroskoi]]) oli [[Vepsä|vepsäläine]] da [[Ven’a|ven’alaine]] [[kirjuttai]], [[runoilii]], [[žurnalistu]], kirjalližuskiändäi, [[Karjal|Karjalan tazavallan]] arvostettu kul’tuururuavon ruadai. == Eloskerdu == Häi rodihes da kazvoi Leningradan alovehen vepsäläzes hierus Ladvas. Häi on vepsäläine. Vuvvennu 1978 häi loppi Vinnitsien školan. Abramov opastui Leningradan topogruafiellizes tehnikumas, Petroskoin valdivoyliopistos, Karjalan pedagougizes valdivoyliopistos. Häi ruadoi gruššiekannu, souhozan da piloruaman ruadajannu, hierun kul’tuurutaloin johtajannu, geodeziamatkan ruadajannu, fotokuvuajannu, Svirin tulet (Svirskije ogni)-piirilehten da Suomelasugrilazen lehten korrespondentannu, Ken mis (Kto o čjom)-iččenäzen lehten korrespondentannu, vepsäläzen [[Kodima]]-lehten [[Redaktoru|redaktorannu]] da piäredaktorannu. Jälgimäzet vuvvet häi ruadoi Karjalan kanzalliskirjastos. Abramov oli Ven’an kirjuttajoin liiton ozanottai vuvves 1998 algajen da Ven’an žurnalistoin liiton ozanottai vuvves 2003 algajen. Suomelasugrilazien kirjuttajoin XI rahvahienvälizes kongresas, kudai oli elokuus vuvvennu 2010 [[Oulu]]s ([[Suomi|Suomes]]), Abramovan vallittih Suomelasugrilazien kirjuttajoin liiton hallindoh. Abramov oli Karjalan tazavallan žurnalistoin liiton ozanottai. Häi kuoli 23. pakkaskuudu vuvvennu 2016 Petroskois jugien lyhytaigazen voimattomuon jälles. Abramovan pandih muah hänen roindumuas Ladvan-hierus. == Luomisruado == Abramovan enzimäine runokogomus on "Koumekümne koume". Se piäzi ilmah vuvvennu 1994 da rodih enzimäzekse vepsänkielizekse kaunehkirjalližuon tevoksekse. Vuvvennu 1999 Suomes ruadajan M. A. Castrenan seuran kannatuksel nägi päivänvalgien Abramovan toine kogomus, "Kurgiden aig, kudamas omien runoloin ližäkse ollah runoilijan vepsän kielele kiännetyt Puškinan, Jeseninan, Pasternakan, Rubcovan, Visockoin, Jevtušenkon runot. Vuvvennu 2005 piäzi ilmah runoilijan kolmas kogomus "Pagiškam, vell’" vepsän da ven'an kielel. Vuvvennu 2010 Budapeštas nägi päivänvalgien Abramovan runokogomus "Kahtišti koumekümne koume" (ven. ''«Дважды тридцать три»'') vepsän da vengrien kielel, а Tallinnas — runokogomus "Kurgede aeg" eestin kielel. Vuvvennu 2011 Pariižas piäzi ilmah runoilijan runokogomus "Les chants des forêts" vepsän da francien kielel. Vuvvennu 2013 Piiteris piäzi ilmah runoloin kogomus "Оять-ёген рандал…" vepsän kielel, sen pohjannu oli kiriilline kirjaimikko. Runoilii kiändi vepsän kielele muailman da Ven'an kirjalližuon klassiekkoi. Häi kiändi Omar Haijaman, Rabindranat Tagoran, Uil’jam Šekspiran, Pol’ Verlenan, Aleksandr Puškinan, Lev Tolstoin, Sergei Jeseninan, Nikolai Kl’ujevan, Boris Pasternakan, Nikolai Rubcovan, Jevgenii Jevtušenkon, Vladimir Visockoin da toizien kirjuttajien tevoksii. Häi kiändi sežo Kalevipoeg-eestiläzen rahvahan eeposan ozii, Komin rahvahan suarnoi, Ven'an suomi-ugrilazien kirjuttajien runoloi da prouzua. Abramovan kiännettylöin tekstoin joukos ollah muailman kuulužat rok-pajot Yesterday (The Beatles) da We Are The Champions (Queen  (ven.)olo.), kuduat pajatetah vepsän kielel Anna Vasiljeva (Jousne) da Karjalan pajo- da tansiansambl'u "Kantele". Nikolai Abramovan runoloi piästettih ilmah erilazis kogomuksis, antolougielois, niidy kiännettih vepsän kielespäi ven'akse, suomekse, eestikse, ruočikse, francien, norviegien, vengrien kielile, Ven'an suomi-ugrilazien rahvahien kielile. Nikolai Abramovan kniigu "Kurgiden aig" ("Kurgiloin aigu") on V. S. Visockoin muzeis "Visockoin taloi Tagankal". Kirjalližusruavon ližäkse Nikolai Abramov oli ammatillizennu fotokuvuajannu. Petroskois oli kolme hänen iččenästy fotokuvien ozutteluu, hänen luajitut fotokuvat oldih ezil Ven'an, Norviegien, Ukrainan erilazis ozuttelulois, niilöi painettih žurnualoih da fotoal’boumoih. Vie eräs Abramovan luomisruavon roulilois oli kinoloin kuvavuksih ozanotandu. Oza -lyhyt taidofil'mu, kudaman kuvavuksih otti ozua Nikolai Abramov, sai Zolotaja lada -palkindon IV Kogo Ven'an lyhyzien kižafil'moiin festivualis "Vastavukset V'atkal". Ligakuul vuvvennu 2009 ven. ''«Вепсский завет»'' -dokumentufil’mu (prod'usserukeskus ATK-stuudii, Piiteri), kudaman kuvavuksih otti ozua Abramov, sai II alovehienvälizen mul'timediitaijon kilvan Siberin kuldaine kedran oksu -palkindon Kemerovos. == Palkindot da arvonimet == * Bengt Pohjazen fondan kanzoinväline kirjalližuspalkindo (Ruočči, 2006); * Karjalan tazavallan vuvven laureattu (2009); * Karjalan tazavallan kul’tuurualan arvostettu ruadai (2011); * Karjalan tazavallan rahvahan kirjuttai (2017, arvonimi annettih kuoltuu). == Musto == Nikolai Abramovan kuolendan jälles [[Karjalan tazavaldu|Karjalas]] da [[Leningradan aloveh|Leningruadan alovehel]] pietäh kirjuttajan mustoillaččuloi hänen roindupäivän hantuzis. == Bibliogruafii == === Omat kniigat === * Abramov, N. Koumekümne koume : Runokirj / Abramov Nikolai. — Petroskoi : Karjala, 1994. — 54 c. : портр. — Текст вепс. — <nowiki>ISBN 5-7545-0662-7</nowiki>. * Abramov, Nikolai V. Kurgiden aig / N. Abramov ; Kuv. M. Jufa. — Petroskoi : Periodika, 1999. — 63s. : ил. — Текст вепс. — <nowiki>ISBN 5-88170-023-6</nowiki>. * Абрамов, Н.В. Поговорим, брат : [сборник стихотворений] / Николай Абрамов. — Петрозаводск : Периодика, 2005. — 110 с. : ил. — Текст вепс., рус. — <nowiki>ISBN 5-88170-136-4</nowiki>. * Abramov, N. Kahtišti koumekümne koume : válogatott versek vepsze és magyar nyelven / Nikolai Abramov; ford.: Nagy Katalin. — Budapest : Putheas Kiado, 2010. — 172 с. — Текст парал.: вепс., венг. — Пер. загл.: Дважды тридцать три. — Библиогр.: с. 166. — <nowiki>ISBN 978-963-06-9438-4</nowiki>. * Abramov, N. Kuldaižed sanad: Nikolai Abramovan valitud runod, Nina Zaicevan vepsäineepos / Nikolai Abramov, Nina Zaiceva. — Petroskoi : Periodika , 2015. — 208 с. — (Karjalan kirjallisuuden klassikot). — <nowiki>ISBN 978-952-5385-95-3</nowiki>.— Текст вепс. * Абрамов, Н. В. Оглянись, ведь это я! : [сборник стихов] / Николай Абрамов; [под общ. ред. О. Э. Мошникова]. — Санкт-Петербург : Инкери, 2017. — 61, [2] с. : ил., портр. — Другие произведения автора на 4-й странице обложки. — Возрастные ограничения: 12+. — 300 экз. — <nowiki>ISBN 978-5-903562</nowiki>- 85-5. * Абрамов, Н. В. Между силами зла и добра : [стихи] / Николай Абрамов; [сост. Олег Мошников; ред. Яна Жемойтелите]. — [Б. м. : б. и.], 2018 (Воронеж). — 76, [3] с. : ил., портр. ; 21 см. — Возрастные ограничения: 12+. — <nowiki>ISBN 978-5-6041794-5-1</nowiki>. * Абрамов, Н. В. "Может, и был я не зря…" : стихи / Николай Абрамов; [сост.: Т. В. Федотова-Абрамова, Г. А. Артемьева, М. Ю. Васьков; под общ. ред. М. Ю Васькова]. — Москва : Полиграфкин, 2019. — 232 с. : ил. — Другие произведения автора: с. 231 и на 4-й странице обложки. — Возрастные ограничения: 12+ === Abramovan muailman kielile kiännetyt tevokset === * Abramov, N. A hang; Mindenkinek adatik : стихи / Nyikolay Abramov; пер. Каталин Надь // Льöм ю : кывбуръяс, вуджöдöмъяс. — Сыктывкар, 2008. — С.6-7. — ISBN978-5-7934-0235-4. — Текст венгер. * Abramov, N. A szülóföld fia : [vers] / Nikolai Abramov; ford. Katalin Nagy // Carelia. — 2010. — № 8. — S. 114. — ISSN 0868-6513. — Текст венгер. * Абрамов, Н. Эска : [стихи] / Николай Абрамов; пер. В. Напалков // Льöм ю : кывбуръяс, вуджöдöмъяс. — Сыктывкар, 2008. — С.114. — ISBN978-5-7934-0235-4. — Текст коми. * Абрамов, Н. "Югыдöс-югыдöс, лов рутö шонтанаöс…"; Сёрмöм муслун : [стихи] / Николай Абрамов; пер. Евгений Козлов // Льöм ю : кывбуръяс, вуджöдöмъяс. — Сыктывкар, 2008. — С.112-113. — ISBN978-5-7934-0235-4. — Текст коми. * Абрамов, Н. Сись : кывбур / Николай Абрамов; комиöдiс Ольга Баженова // Войвыв кодзув. — 2009. — № 11. — С.64. — Текст коми. * Абрамов, Н. "Поэзиясь коль юмси, курок кулы…" : стихт / вепсонь кяльста етафтозень В. Кригин // Мокша (Саранск). — 2000. — № 6. — С.25. — Мордов.- мокша. * Abramov, N. Aamumaito ; Kotitie : runoja / N. Abramov; suom. P. Voutilainen // Punalippu. — 1989. — № 2. — S. 47-48. — Текст фин. * Abramov, N. "Missä mun onneni?…" : runo / Nikolai Abramov; suom. P. Lesonen // Carelia. — 1999. — № 10. — S. 122. — Текст фин. * Abramov, N. "Päiväni — keväiset joet…"; "Välillä elo on niin karvas…": runoja / Nikolai Abramov; suom. P. Voutilainen // Carelia. — 2001. — № 1. — S. 82-83. — Текст фин. * Abramov, N. Keskustellaan, veli… ; Vepsänmaan joet ja Vepsänmaan järvet… : [runoja] / Nikolai Abramov; suom. Armas Hiiri // Carelia. — 2007. — № 9. — S. 139—140. — Текст фин. * Abramov, N. Vepsänmaa; Vanha koira : [runoja] / Nikolai Abramov; käännös Armas Hiiri // Льöм ю : кывбуръяс, вуджöдöмъяс. — Сыктывкар, 2008. — С.234-235. — ISBN978-5-7934-0235-4. — Текст фин. * Abramov, N. Kurgede aeg / Nikolai Abramov; [vepsa keelest tolkinud Jaan Oispuu; vene keelest tolkinud Arvo Valton]. — Tallin : Kirjastuskeskus, 2010. — 64 с. : ил., портр. ; 17 см. — (Väikeste rahvaste suur kirjandus). — Текст эст. — Об авт. на 59-62-й с. текста. — Пер. загл.: Время журавлей. — <nowiki>ISBN 978-9949-445-40-0</nowiki>. * Abramov, N. Ootan sind; Kevad tuli; "Miks mina elan, miks?"; Vana koer : [стихи] / Nikolai Abramov // Льöм ю : кывбуръяс, вуджöдöмъяс. — Сыктывкар, 2008. — С.244-245. — ISBN978-5-7934-0235-4. — Текст эст. * Abramov, N . Kodumaa; Nägin jälle sinu imelisi juukseid, käsi… : [runoa] / Nikolai Abramov // Soomeugri rahvaste kaunid luuletused : XIII soome-ugri kirjanike kongressi auks / Collegium Fenno-Ugricum. — Badacsonytördemic : Nemzetek Háza — Collegium Fenno-Ugricum, 2015. — S.277-278. — (LiteratUral / red. János Pusztay) — Текст эстонский. — Заглавие обложки: 12. Soomeugri rahvaste kaunid luuletused. — ISBN 978-963- 9876-88-0. == Kirjalližus == * Писатели Карелии: Библиографический словарь. — Петрозаводск, 2006 * Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 1: А — Й. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2007. С. 113—400 с.: ил., карт. <nowiki>ISBN 978-5-8430-0123-0</nowiki> (т. 1) [[Kategourii:Karjalan eläjät|A]] [[Kategourii:Kul'tuururistikanzat|A]] [[Kategourii:Karjalan kul'tuururistikanzat|A]] [[Kategourii:Karjalan kirjalližus|A]] [[Kategourii:Kirjalližus|A]] btb8paao3q2xuzq2k5rvo5ok4svberp 0 3933 53356 44807 2026-11-07T08:56:58Z Miro Tuomi 8600 53356 wikitext text/x-wiki {{Ristikanzu | Nimi = Viktor Robertovič Tsoi | Kuva = File:Russia stamp V.Tsoi 1999 2r.jpg|thumb|Ven'an poštumarku, Viktor Tsoi, 1999. | Roinduaigu = | Kuolenduaigu = | Roindukohtu = | Kuolendukohtu = | Ammatti = muzikantu, taidoilii }} '''Viktor Robertovič Tsoi''' ([[21. kezäkuudu]] v. [[1962]] [[Piiteri|Leningruadu]] - [[15. elokuudu]] v. [[1990]], [[Latvii|Latvien]] SNT:n Kasterciems-hieru) oli nevvostolaine rock-muzikantu, pajoloin kirjuttai da taidoilii. [[Kino (rock-joukko)|Kino]]-nimizen rock-joukon perustai da liideru. Täs joukos Tsoi pajatti, soitti gituaral, kirjutti muuzikkua da runoloi. Händy kuvattih monis filmois. == Eloskerdu == Viktor Tsoi oli ainavo lapsi omas perehes. Tuatto, Robert Maksimovič Tsoi on inženieru Koreaspäi rodužin, muamo on Valentina Vasiljevna, liikundukul’tuuranopastai. Vuozinnu 1974-1977 Viktor opastui taidoškolas, kuduas rodih Palata №6 -nimine joukko. Sen johtai oli Maksim Paškov. V. Serovan nimellizen taidoammattiopiston loppiettuu Tsoi piäzi opastumah toizeh ammattiopistoh puunleikkuajakse. Nuorennu Tsoi suvaičči Mihail Bojarskoin da Vladimir Visotskoin luomisruadoloi, matkii Brus Lin imagoa. Tsoi oli naizis Marianna Igorevna Rodovanskajan kel. Heil rodih poigu (Aleksandr Viktorovič Tsoi). Vuvvennu 1990 Tsoi puutui avto-ozattomuoh da hedi kuoli. == Luomisruado == 1970-luvun lopus Tsoi tunnustui Aleksei Ribininke, soitti Piligrimi-joukos. Sil aigua Tsoi soitti bassu-gituaral Palata №6 -joukos. Sit Viktor da Aleksei ruvettih soittamah yhtes Avtomatičeskije udovletvoriteli -nimizes pank-joukos. Tsoin kuulužus rubei nouzemah. Kezäl vuvvennu 1981 Viktor Tsoi, Aleksei Ribin da Oleg Valinski perustettih Garin da Giperboloid -joukko, kudai myöhembäh sai Kino-nimen. Kino rubei luadimah enzimästy al’bomua Boris Grebenščikovan da Akvarium-joukon avul. Kino-joukko pidi äijän konsertua da Viktor Tsoi sai suuren kuulužuon. Sovetski žurnualu -lugijoin mugah Igla-filmas Moro-roulin täh Tsoi sanottih vuvven 1989 parahakse ozuttelijakse. Rolling Stone Russia -žurnualan mugah Tsoi on yksi «parahis muzikantois suures kinos». == Musto == Duumaijah, ku Tsoin kuolendu äijäl ližäi kuulužuttu Kino-joukole. Tsoin pajot ollah hyvin tundietut nuorižon keskes. Viktorua pietäh urhomiehenny. Moskovas on seiny Tsoin mustokse, sih on kirjoitettu Kinon pajoloin tekstoi dmi. Äijis linnois on Tsoin kunnivokse nimitettylöi uuliččoi. Monet joukot kirjutettih pajoloi Tsoin mustokse. == Diskogruafii == Disku Kino-joukon kaikkien al’boumoinke === Kino-joukos === '''Stuudiial’boumat''' * 1982 — «45»; * 1983 — «46»; * 1984 — {{Lang-ru|«Начальник Камчатки»;}} * 1985 — {{Lang-ru|«Это не любовь»;}} * 1986 — {{Lang-ru|«Ночь»;}} * 1988 — {{Lang-ru|Группа крови»;}} * 1989 — {{Lang-ru|«Звезда по имени Солнце»;}} * 1991 — {{Lang-ru|«Чёрный альбом».}} '''Singlat''' * 1987 — ven. ''«Из альбома Начальник Камчатки»''; * 1988 — ven. ''«Из альбома Ночь»''; * 1989 — ''Maman''; * 2012 — ven. ''«Атаман»''; * 2012 — ven. ''«Видели ночь/Фильмы»''; * 2012 — ven. ''«Мы ждём перемен»''; * 2012 — ven. ''«Вопрос/Место для шага вперёд»''; * 2012 — ven. ''«Кукушка»''; Iäniližävykset žurnualoih: * 1989 — ven. ''«Русский язык за рубежом» № 1''; * 1989 — ven. ''«Клуб и художественная самодеятельность»''; * 1989 — ven. ''«Народное творчество» № 9''; * 1990 — ven. ''«Кругозор» № 7/90''; '''Сборники''' * 1989 — ''Le Dernier Des Héros'' («Последний герой»); * 1992 — ven. ''«Неизвестные песни»''; * 1999 — ven. ''«Лучшие песни 82—88 и 88—90»''; * 2020 — ven. ''«Любовь — это не шутка»'' (iänitys vuvvennu 1986); * 2022 — «12 22». '''Nevvostolazis kogomuksis''' * 1987 — ven. ''«АССА»''; * 1989 — ven. ''«Хит-парад Александра Градского»''. '''Ulgomuan kogomuksis''' * 1986 — ''Red Wave''; * 1986 — ''4 Selections From Red Wave''; * 1987 — ''Rocking Soviet''; * 1988 — ''МИР: Reggae From Around the World''; * 1989 — ''Epoka Dla Nas''. == Lähtiet == [[Kategourii:Muuzikku|T]] q47wl3msqnme39whbucfsp2ngbigjr7 0 9097 53344 47237 2026-11-06T12:45:27Z Miro Tuomi 8600 ei entsiklopeedine tekstan taba 53344 wikitext text/x-wiki '''Kielipezä''' on kielen elavuttamizen metoudu, kudamua käytettih monis vähembistökielien mualois, kuavakse [[Suomi|Suomes]], [[Amerikan Yhtysvallat|Amerikas]], [[Uuzi Zelandii|Uvves Zellandies]]. Jälgiaijal tämä keino sai mielenkiinduo [[Ven'a|Ven'al]]. Etnižyön kauti kielipezä on neitrualine da demokruattine keino elavuttua kieldy. == Kielipezä == ”N'apukat” – nimine karjalankieline (anuksenkarjala, livvi) kielipezä. On pienien lapsien päivyhoidokohtu. On azuttu [[Karjalan tazavaldu|Ven'an Karjalah]], [[Vieljärvi|Vieljärven]] kyläh, [[Karjalan Kielen Kodi|Karjalan Kielen Kodih]] vuvvennu 2017. Ruadau ”Karjalan Kielen Kodi” – yhtevyksen väil. Tänne argipäivin (7.30 – 17.30) kävväh 1,5 - 7 vuodehizet vieljärveläzet lapset. Niidy on yheksä. Kielipezä auttau andua vähembistökielen – karjalan kielen - vahnembas polves kazvuajale polvele, pienile lapsile. Karjalan Kielen Koin kielipezä mustoittau tavalizen lapsienpäivykoin ruandua. Vai ero on se, ku ruadajat paistah lapsile karjalan kieldy kaiken päivän kiändämätä ven'akse. Allus lapset ei ellendetä sanotun, ga hyvin harjavutah aijan mugah. Midä pienembi lapsi on, sidä teriämbi harjavuu. Lapsienkazvattajat autetah lapsii ellendämäh da omaksumah karjalan kielen argipäivällizes kieliymbäristös. Kielipezäs kižatah, elostetah, opastutah, syvväh, kävväh pihal, muatah päivyunen, ruatah luovua ruaduo. Lapsienke ollah hyväzilleh, arvostetah heijän oigevuksii. Lapsien vahnembat autetah kielipeziä da iče ollah kieles kiini. Kielipezäs noutah lapsien kaksikieližytty. Lapset paistah keskenäh ven'an kieldy, ga paistes lapsienkazvattajienke heidy työnytetäh da kannatetah sanomah [[Livvin kieli|karjalakse]]. Kielipezän ulgopuolel lapset opastutah pagizemah ven'akse, kielipezäs – [[Livvin kieli|karjalan kielen]]. [[Kategourii:Kandurahvas]] [[Kategourii:Opastus Uvves Zelandies]] [[Kategourii:Opastus Ven'al]] [[Kategourii:Opastus Amierikan yhtysvallois]] [[Kategourii:Opastus Suomes]] [[Kategourii:Kielen opastundu]] [[Kategourii:Saamelazet kielet]] [[Kategourii:Kielien elavuttamine]] [[Kategourii:Kielioigevukset]] [[Kategourii:Kielien säilyttämine]] 4oyxf179ptzv7uxro20l3m2i025gesw 53345 53344 2026-11-06T12:51:46Z Miro Tuomi 8600 /* Kielipezä */ 53345 wikitext text/x-wiki '''Kielipezä''' on kielen elavuttamizen metoudu, kudamua käytettih monis vähembistökielien mualois, kuavakse [[Suomi|Suomes]], [[Amerikan Yhtysvallat|Amerikas]], [[Uuzi Zelandii|Uvves Zellandies]]. Jälgiaijal tämä keino sai mielenkiinduo [[Ven'a|Ven'al]]. Etnižyön kauti kielipezä on neitrualine da demokruattine keino elavuttua kieldy. == Kielipezä Karjalas == ”N'apukat” – nimine karjalankieline (anuksenkarjala, livvi) kielipezä. On pienien lapsien päivyhoidokohtu. On azuttu [[Karjalan tazavaldu|Ven'an Karjalah]], [[Vieljärvi|Vieljärven]] kyläh, [[Karjalan Kielen Kodi|Karjalan Kielen Kodih]] vuvvennu 2017. Ruadau ”Karjalan Kielen Kodi” – yhtevyksen väil. Tänne argipäivin (7.30 – 17.30) kävväh 1,5 - 7 vuodehizet vieljärveläzet lapset. Niidy on yheksä. Kielipezä auttau andua vähembistökielen – karjalan kielen - vahnembas polves kazvuajale polvele, pienile lapsile. Karjalan Kielen Koin kielipezä mustoittau tavalizen lapsienpäivykoin ruandua. Vai ero on se, ku ruadajat paistah lapsile karjalan kieldy kaiken päivän kiändämätä ven'akse. Allus lapset ei ellendetä sanotun, ga hyvin harjavutah aijan mugah. Midä pienembi lapsi on, sidä teriämbi harjavuu. Lapsienkazvattajat autetah lapsii ellendämäh da omaksumah karjalan kielen argipäivällizes kieliymbäristös. Kielipezäs kižatah, elostetah, opastutah, syvväh, kävväh pihal, muatah päivyunen, ruatah luovua ruaduo. Lapsienke ollah hyväzilleh, arvostetah heijän oigevuksii. Lapsien vahnembat autetah kielipeziä da iče ollah kieles kiini. Kielipezäs noutah lapsien kaksikieližytty. Lapset paistah keskenäh ven'an kieldy, ga paistes lapsienkazvattajienke heidy työnytetäh da kannatetah sanomah [[Livvin kieli|karjalakse]]. Kielipezän ulgopuolel lapset opastutah pagizemah ven'akse, kielipezäs – [[Livvin kieli|karjalan kielen]]. [[Kategourii:Kandurahvas]] [[Kategourii:Opastus Uvves Zelandies]] [[Kategourii:Opastus Ven'al]] [[Kategourii:Opastus Amierikan yhtysvallois]] [[Kategourii:Opastus Suomes]] [[Kategourii:Kielen opastundu]] [[Kategourii:Saamelazet kielet]] [[Kategourii:Kielien elavuttamine]] [[Kategourii:Kielioigevukset]] [[Kategourii:Kielien säilyttämine]] k6cmw0u2ccmrue2ugp3kyqaky5c57mp 0 17679 53343 2026-11-06T12:30:30Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: '''Kaksikieližys Ven'al''' on levinnyh [[Altain Tazavaldu|Altain]], [[Baškortostanu|Baškortostanan]], [[Tatarstuanu|Tatarstuanan]], [[Čuvaššien tazavaldu|Čuvaššien]], [[Saha|Jakuutien tazavallois]], Pohjas-Kavkuazan tazavallois, [[Bur’atien tazavaldu|Bur’aties]] da toizil alovehil. Nämmis tazavallois on moine kielitilandeh: linnalazet eläjät enimyölleh paistah vaiku ven'an kielel libo maltetah kudakui kandurahvahan kieldy. Kyläläzet puaksumbah maltetah omua mua... 53343 wikitext text/x-wiki '''Kaksikieližys Ven'al''' on levinnyh [[Altain Tazavaldu|Altain]], [[Baškortostanu|Baškortostanan]], [[Tatarstuanu|Tatarstuanan]], [[Čuvaššien tazavaldu|Čuvaššien]], [[Saha|Jakuutien tazavallois]], Pohjas-Kavkuazan tazavallois, [[Bur’atien tazavaldu|Bur’aties]] da toizil alovehil. Nämmis tazavallois on moine kielitilandeh: linnalazet eläjät enimyölleh paistah vaiku ven'an kielel libo maltetah kudakui kandurahvahan kieldy. Kyläläzet puaksumbah maltetah omua muamankieldy, ven’an kieldy ei malteta ylen hyvin libo maltetah vältävälleh. Toine kaksikieližyön luadu, konzu ven’an kieli on muamankielenny da vie maltetah tostu kieldy, on levinnyh harvah. == Karjalan tazavaldu == [[Failu:Переулок_«Oма_Mуа».jpg|vasen|pienoiskuva|250x250px|Kaksikieline nimilaudu [[Petroskoi|Petroskois]].]] [[Karjalan tazavaldu|Karjalan tazavallas]] kandurahvahinnu ollah karjalazet, vepsäläzet da ven'alazet. Karjalazien da vepsäläzien lugu ei ole suuri. Vuvven 2020 rahvahanluvun tuloksien mugah karjalastu Ven'anmuas on 32 422 hengie, niilöis Karjalas eläy 25 901 hengie.<ref>«Tolkun pagin». Vuvvennu 2020 pietyn rahvahan luguhpanon tulokset [https://tv-karelia.ru/tolkun-pagin-vuvvennu-2020-pietyn-rahvahan-luguhpanon-tulokset/ (рус.)]. ГТРК "Карелия" (16. heinykuudu 2024).</ref> Vepsäläzii Ven'anmuas vuvven 2020 rahvahanluvun tuloksien mugah on 4534 hengie, Karjalas eläy 2471 vepsälästy. Kaksikielizii on enimilleh kylis, kudamis eläy kandurahvastu. Linnois vahnat, kylispäi muuttunuot rahvas vaiku ollah kaksikielizii. Ga on olemas rahvastu, kudamat maltetah da käytetäh argielokses ven'an kielen ližäkse kaksi dai kolmie kieldy, nuorethäi paistah ven’akse. [[Failu:Shyoltozero_road_sign.jpg|alt=Kaksikielizet tieviittehet ven'an da vepsän kielel Karjalan tazavallan Šoutjärven kyläs.|pienoiskuva|Kaksikielizet tieviittehet [[Ven'an kieli|ven'an]] da [[Vepsän kieli|vepsän kielel]] [[Karjalan tazavaldu|Karjalan tazavallan]] [[Šoutjärvi|Šoutjärven kyläs]].]] Kaččomattah kandurahvahien pieneh luguh, Karjalan tazavallas säilytetäh da kehitetäh kandurahvahien kielii: karjalan da vepsän kieldy opastetah monis školis urokannu libo urokan ulgopuolel. Petroskois ruadau Lönnrotan nimine suomi-ugrilaine škola, karjalan kieldy opastetah Petroskoin valdivonyliopistos. Karjalan, vepsän da suomen kielel tazavallas piästetäh ilmah lehtilöi, žurnualoi, luajitah TV- da ruadivolähetyksii, teatrallizii ozutuksii. Tazavallas azetetah kaksikielizii viittehii, karjalan da ven’an kielel, vepsän da ven’an kielel. Ga paginan piäkielenny on ven’an kieli. == Komin tazavaldu == Komi-ven'alaine kaksikieližys on roinnuhes nämmien kielien maltajien pitkyaigazes yhtevykses. Komi-ven’alaine kaksikieližys rubei kehittymäh äijäl Nevvostoliiton aigah, ainos levettih ven'an kielen käyttämizen alat. XX vuozisuan lopus läs 95 % kyläläzii komilazii maltettih sit libo täs miäräs muamankieldy da ven'an kieldy. Kazvoi ven'an kieldy muamankielekse sanojien komilaizen lugu. Nevvostoliitos vuvven 1989 rahvahanluvun mugah heidy oli läs 20 % kaikis komilazis da vaiku 50 % heis sanottih, ku välläl suul paistah komin kielel. Oli olemas ven'a-komilazen kaksikieližyön tapahtuksii. Nenga vuvvennu 1989 1,2 % ven’alazii, kudamat elettih Komin tazavallas, sanottih, ku välläl suul paistah komin kielel. Komin tazavallas komin kieli on valdivollizennu kielenny ven'an kielen rinnal. == Baškortostuanu == Baškortostanan tazavallas on äijy kaksikielisty. Kogo Ven’an vuvven 2022 rahvahanluvun tuloksien mugah tazavallas 1 482 740 hengie, luguh ottajen ven'an kieldy, ollah kaksikielizet, 259 558 hengie maltau kolme kieldy, 28 551 maltetah kolme da enämbängi kieldy. 4. oraskuudu vuvvennu 1999 Baškortostanan tazavallas hyväksyttih zakon "Baškortostanan tazavallan kanzoin kielih nähte", kudaman mugah valdivokielikse sanottih baškiiroin da ven'an kieli tazavallan kaikel alovehel. Kaksikieližys on enimite kehitynnyh kylis da sidä tarvitah eri etnosoin yhtevyksien pidämizekse. Baškortostanan päivännouzun kyläläzis piirilöis on leviesti levinnyh ven’a-baškiiroin kaksikieližys; päivänlaskun piirilöis on olemas sežo ven’a-tatuaroin kaksikieližys. Rahvahienkeskizen yhtevyksen kielenny on puaksumbah ven'an kieli, harvah tatuaroin libo baškiiroin kieli. Ezimerkikse, vuvven 2020 rahvahanluvun mugah baškiiroin kieldy maltua 31 438 etnisty ven’alastu da 91 581 tatuarua. Kielikynnysty baškiiroin- da tatuaroinkielizien välil ei ole, ku kielet ollah sugukielinny. Tazavallas eläy čuvaššii, marilastu da udmurtua, kudamat sežo maltetah baškiiroin da tatuaroin kielii da käytetäh niilöi paistes toizien rahvahienke. Vuvven 2024 talvikuukse Baškortostanas ruadau 9 polilingvististy školua, kus samal aigua oapstus menöy ven’an kielel, muamankielel da vierahal kielel. Viijeskymmenes detsadulazen opastuksen laitokses ruadau 72 polilingvististy joukkuo. Baškortostanan linnois rahvahienkeskizen yhtevyksen kielenny on puaksumbah ven'an kieli. {| class="wikitable" style="border-collapse: collapse; font-size: 90%; width: 100%;" |- style="background: #f8f9fa; font-weight: bold; text-align: center;" ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Valdivokielien maltandu Baškortostanan tazavallas (vuvven 2020 rahvahanluvun mugah) ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Ven'alazet ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Baškiirat ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Tatuarat ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Čuvašit ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Marilazet ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Ukrainalazet ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Mordvalazet ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Udmurtat ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Muut ! style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1;" | Kaikkiedah |- ! style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left; font-weight: normal;" | Baškiiroin kieli | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 31&nbsp;438 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 802&nbsp;065 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 91&nbsp;581 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 2&nbsp;696 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 2&nbsp;479 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 229 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 106 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 2&nbsp;223 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 903 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 3&nbsp;977 |- ! style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left; font-weight: normal;" | Ven'an kieli | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 1&nbsp;507&nbsp;803 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 1&nbsp;239&nbsp;536 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 963&nbsp;396 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 79&nbsp;480 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 84&nbsp;403 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 14&nbsp;798 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 10&nbsp;934 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 17&nbsp;024 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 13&nbsp;137 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 50&nbsp;271 |- style="background: #f8f9fa;" ! colspan="11" style="padding: 5px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left; font-weight: bold;" | Toizien kielien maltandu: |- ! style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left; font-weight: normal;" | Anglien kieli | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 59&nbsp;045 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 30&nbsp;665 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 33&nbsp;013 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 1&nbsp;564 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 1&nbsp;673 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 563 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 165 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 851 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 1&nbsp;375 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 1&nbsp;679 |- ! style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left; font-weight: normal;" | Kazahskoi kieli | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 284 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 621 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 446 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 9 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 18 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 16 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 1 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 8 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 19 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 9 |- ! style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left; font-weight: normal;" | Marin kieli | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 2&nbsp;183 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 1&nbsp;743 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 876 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 63 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 56&nbsp;131 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 17 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 9 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 173 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 501 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 390 |- ! style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left; font-weight: normal;" | Nemsoin kieli | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 10&nbsp;108 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 4&nbsp;926 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 4&nbsp;879 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 333 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 593 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 135 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 44 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 97 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 74 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 197 |- ! style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left; font-weight: normal;" | Tatuaroin kieli | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 28&nbsp;257 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 216&nbsp;400 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 549&nbsp;158 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 5&nbsp;726 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 9&nbsp;186 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 339 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 180 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 5&nbsp;002 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 1&nbsp;315 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 4&nbsp;155 |- ! style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left; font-weight: normal;" | Udmurtoin kieli | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 419 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 1&nbsp;175 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 300 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 2 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 89 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 3 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 1 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 13&nbsp;498 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 11 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 25 |- ! style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left; font-weight: normal;" | Ukrainan kieli | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 2&nbsp;826 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 198 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 207 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 30 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 12 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 4&nbsp;119 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 6 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 5 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 36 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 34 |- ! style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left; font-weight: normal;" | Francien kieli | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 1&nbsp;554 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 594 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 822 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 24 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 126 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 28 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 2 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 5 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 108 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 38 |- ! style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: left; font-weight: normal;" | Čuvaššiloin kieli | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 3 237 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 1 1030 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 932 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 48 565 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 76 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 31 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 111 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 3 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 56 | style="padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: right;" | 179 |} == Tatarstuanu == Kaksikieline viiteh Kazanin metros Tatarstuanan tazavallan peruszakonan 8. pygälän mugah ven’an da tatuaroin kielet ollah täyziarvozinnu Tatarstuanan kaikel alovehel. Samas pygäläs sanotah, ku Tatarstuanan tazavallan valdivovallan elimis, paikallizien ičehaldivoloin elimis, valdivollizis virrastolois mollembii kielii käytetäh samanarvozesti. Kaksikieližyön kyzymys on aktiivizennu paginan kohtannu Tatarstuanas, sidä tutkitah, piästetäh ilmah kirjutuksii. Linnalazet tatuaroinkielizet parembi maltetah ven’an kieldy kyläläzih verratunnu, hyö käytetäh tatuaroin kieldy kois da vaigevuksittah ven’an kieldy ruavos, yhteiskunnallizis paikois, ven’ankielizien ystävienke paistes da m.i. Tatarstuanan kylis, kus enimilleh eläy tatuaroi da čuvaššiloi, rahvahienkeskizen yhtevyksen kielenny on tatuaroin kieli. Ven’alazet, kudamat eletäh tatuaroin kylis, sežo opastutah tatuaroin kieleh da käytetäh sidä argielokses tatuaroinke paistes. Tatarstuanan čuavššiloin vahnemban polveh niškoi yhtevyksen piäkielinny oli čuvaššiloin da tatuaroin kielet, sit nuorien čuvaššiloin keskes tatuaroin kieli toizes sijas siirdyi kolmandele sijale, rodih ven’an kielen jälles. Tatarstuanas enimiät čuvašit maltetah čuvaššiloin, ven’an da tatuaroin kielii nenga, ku voijah käyttiä niilöi jogapäiväzes elokses. Vuvven 2001 kyzelyn aigah 53,8 % kyzeltylöis Tatarstuanan tazavallan tatuarois sanottih, ku tahtotah, ku heijän lapset opastuttas ven’ankielizis školis da opastuttas tatuaroin kieldy opastusainehennu. Tazavallan neftinolendupiirilöis 15 % tatuaroin da 16,5 % ven’alazii brihoi da neidizii piettih muamankieldy oman kanzallizen yhtevyksen säilytändytaguksennu; 31 % tatuaroi da 59,5 % ven’alazii nuorii piettih muamankieldy vaiku yhtevyksen kielenny. == Čuvaššien tazavaldu == Čuvaššien kylis, kus enimyölleh eläy čuvaššiloi da tatuaroi, rahvahienkeskizen yhtevyksen kielenny oli čuvaššiloin kieli. Täl aigua se funksii siirdyy ven'an kielele. == Jakuutii == Jakuutien tazavallan peruszakonan mugah Jakuuties valdivokielinny ollah jakuutien da ven'an kielet. Niilöil ollah täyzi-arvozet oigevukset. Jakuutii on eräs Ven'an vähis alovehis, kus ven’an kieli ei monopoliziiruinnuh rahvahienkeskizen yhtevyksen kielen roulii. Jakuutien kandurahvahien (dolganat, evenat, evenkat, jukagirat da jakuutat) jakuutien kieldy käytetäh rahvahahienkeskizen yhtevyksen kielenny. Enimis školis (enimyölleh kylis) erähis kluasois, a toiči kogonazis školis opastus menöy vaiku jakuutien kielel. Yhteiskunnallizes transportas azetuskohtii ilmoitetah kerras kahtel kielel. Äijät viittehet da tiemerkit sežo ollah kaksikielizet. On olemas joukkoviestimii jakuutien, ven’an kielel da pohjazen vähäluguzien kanzoin kielil. Aziibumuagoin virrallizennu kielenny on ven’an da jakuutien kieli. Linnaspäi loittozis kylis suau nähtä, kui ven’alazet opastutah jakuutien kieleh da hil’l’akkazin se rodieu heile omannu kielenny. == Kontaktukielet Ven'an alovehil == Erähiči ven’an kielen da paikallizien kielien kosketukses on roinnuh pidžinua da segakieli. Ven’an pohjazes pomoralazet maltettih russenorskua. Loittozes Päivännouzus lingva frankannu ven’alazet da Loittozen Päivännouzun kanzat käytettih ven’a-kitain pidžinua. Vie yksi pidžin ven’an kielen pohjal, govorka, oli Taimiral, sidä käytettih dolganat, nganasanat, encat da evenkat. == Kirjalližus == * 150 языков и политика: 1917—1997. Социолингвистические проблемы СССР и постсоветского пространства. М.: Институт востоковедения РАН. 1997. 192 с. <nowiki>ISBN 5-89282-022-X</nowiki> (Изд. 2-е, дополненное (…1917—2000). М.: Крафт + Институт востоковедения РАН, 2000. 224 с.) * Пунегова Г. В. Функционирование русского языка в условиях двуязычия в Республике Коми. Сыктывкар, 2008. 184 с. == Lähtiet == [[Kategourii:Sociolingvistiekku]] [[Kategourii:Ven'an kielet]] [[Kategourii:Kaksikieližys]] [[Kategourii:Kielipoliitiekku Ven'al]] ikr2onjh51sbhg7cenczabpjt4p49x0 14 17680 53346 2026-11-06T13:51:55Z Miro Tuomi 8600 On luajittu tyhjy sivu 53346 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 10 17681 53347 2026-11-06T14:37:50Z Frhdkazan 283 Uuzi sivu: Aekingerzand Nationaal Park Drents-Friese Wold. 11-08-2025. (actm.) 10.jpg 53347 wikitext text/x-wiki Aekingerzand Nationaal Park Drents-Friese Wold. 11-08-2025. (actm.) 10.jpg q9zvr7w01zrmz0jwyx7hm4bw9s2qq3k 10 17682 53348 2026-11-06T14:40:37Z Frhdkazan 283 Uuzi sivu: Dragon Curve unfolding rectangular zoom numbered.webm 53348 wikitext text/x-wiki Dragon Curve unfolding rectangular zoom numbered.webm nt446fhsuieb8192q3fhlo20d1cb9xa 0 17683 53351 2026-11-06T19:19:09Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {| style="width: 300px; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: black; font-size: 90%; border-spacing: 3px;" |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold; padding: 0.5em;" | Tulemjärven zavodu |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.2em;" | File:Колатсельга, рудный парк "Тулмозерье", машинный корпус.jpg|300px|Tule... 53351 wikitext text/x-wiki {| style="width: 300px; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: black; font-size: 90%; border-spacing: 3px;" |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold; padding: 0.5em;" | Tulemjärven zavodu |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.2em;" | [[File:Колатсельга, рудный парк "Тулмозерье", машинный корпус.jpg|300px|Tulemjärven zavodu]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em; width: 40%;" | Perustanduvuosi | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | [[1896]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em;" | Salbuanduvuosi | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | [[1934]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em;" | Perustajat | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | Suuri kniäzi P'otr Nikolajevič |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em;" | Sijoittumine | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | [[File:Flag of Russia.svg|22x15px|border|Ven'a]] <span style="color: #b22222;">Ven'an valdukundu:</span> [[Kolatselgy]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em;" | Ala | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | [[Metallurgii]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em;" | Tuotando | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | [[čugunu]] |} '''Tulemjärven zavodu''' on [[Anuksen gubernii|Anuksen gubernien]] čugunanvalanduzavodu, kudai perusti Kolatsellän kylän lähäl Stal'-vuitinomistaiyhtymys vuvvennu 1896. Erähänny vuitinomistaiyhtymyksen alguhpanijois oli Suuri kniäzi P'otr Nikolajevič, kudai sai tuatas perindökse zavodan projektudokumentat da muan vuogrusobimukset, sendäh dokumentois puaksuh suau nähtä zavodan tostu nimie — ven. ''«Петровка»''. Raudua sulatettih zavodal vuvven 1899 heinykuus vuvven 1902 heinykuussah da se ei kattanuh tuotandon rakendamizeh piettylöi dengoi. Kaikkiedah zavodal valettih 51 8866 puudua čugunua. == Yleistiijot == Tulemjärven zavodu oli Kollasjoven oigiel rannal, enzimäine ravvan sulatuspäčči rubei ruadamah sie vuvvennu 1899. Alguainehennu oli gematiittu, silloi sidä sanottih "rauduläpettäjäkse", sen lähimäine kaivospaikku oli Kollasjoven vastazel rannal kahten kilometrin piäs zavodan korpusois Rogoselläl. Kaikkeidah kaivoksii oli kahtenkymmenen mail. Zavodan tilat vallittih sendäh, ku olis huogehembi da kebjiembi vediä ainehtu kaidua raududorogua myöte zavodale, sen lähevyös Ojajärves, kudaman kauti sai ielleh vediä tuottehii vetty myöte, da mieles oli luadie ruadudorogu Luadogan järven randassah, kuspäi sidä reknailtih vediä Piiterih. Rakendamizen kululoin pienendämizekse zavodan ymbäristös luajittih kirpiččy- da mečänpiluanduzavodat. [[Failu:Колатсельга,_рудный_парк_"Тулмозерье",_литейный_двор_и_малая_домна.jpg|alt=Tulemjärven čugunanvalanduzavodan korpussu, Kolatselgy, Priäžän piiri, vuozi 2014.|vasen|pienoiskuva|Tulemjärven čugunanvalanduzavodan korpussu, [[Kolatselgy]], [[Priäžän kanzalline piiri|Priäžän piiri]], vuozi 2014]] Čugunan valanduzavodal oli nygyaigaine laittehisto: germuanielazen Heinrich Stöhler -laitoksen kaupperan apparuatat, Ochellhauser Maschinenfabrik-Jiegen -laitoksen ilmupumpumašinat, a šamottukirpiččiä (tulenkestäi kirpiččy) tilattih anglielazel Cowen and Co -laitoksel. Suuren ravvan sulatuspäčin projektiiruičči tundiettu Berlinan inženieru Lyrmen. Päčin poltoainehennu käytettih hiildy. Rauduruvan olenduehtoloin täh (kivilajin kovus, ruvan vähätehokkus da niilöin olendu 90 gruadusil taivahanrandah päi) sidä ei suannuh suaja toizin, sih pidi kallehii muanalazii kaivosruadoloi, sendäh gematiitan louhindu rodih hyövymättömäkse. Vuvvennu 1902 kaččomattah suavun rauduruvan da varustetun hiilen suuruoh, zavodu salvattih, syynny oli čugunan hindoin kaksikerdaine alenemine XX vuozisuan allun muailman kriizisan aigah. Ga kiinnostus minerualuresursoin tutkimizeh täl alovehel ei sammunuh. Vuvvennu 1913 zavodan ižändäkse rodih Teodor Bonaventurovič Teplic, kudai vuvven 1915 lopus möi sen kunnivokanzalazele S. G. Meijerale. Karjalan avtonoumizen socialistizen nevvostotazavallan Rahvahan Komissuaroin Nevvoston ponnistuksis Tulemjärven zavodal metallurgiituotandon elävyttämizekse ruvettih äijäl investiiruimah dengua, ga se ei tuonnuh nägyvii tuloksii, sen periä vuvvennu 1934 zavodu uvvessah salvattih. Suuren Ižänmuallizen voinan aigah Kolatselgy oli suomelazien vallan al, a zavodan huonukset kärzittih menetyksii. Iellizinny vuozinnu zavodal piettih lapsien da nuorižon kezäleirit. Murennuh tevolližusrakenduksien kompleksu sit pandih valdivollizile kirjoile histourien da kul'tuuran mustomerkinny. Vuvvennu 2014 kanzoinvälizen ven'a-suomelazen projektan aigua kunnostetul zavodan alovehel luajittih Tulemjärven ruadurudapuusto, kudai on Priäžän kanzallizen piirin etnokul’tuurukeskuksen alazennu. Tänäpäi zavodan tevolližushuonuksis suau kaččuo pajua, šiht’arnua ruoččilazen ravvan sulatuspäčin alustanke, valandukorpussu, kattil- da mašinozastot. Toizis huonuksis jiädih vaiku alustat. == Zavodan alovehen ielolii histourii == Tietäh, ku enne tädä zavodua ruadoi Tulemjärven partikul'arnoi zavodu, kudai oli nostettu Tulemajoven suuh Gilkožan kylän lähäl vie vuvvennu 1762.. Sen ižändänny oli Anuksen kupču Ivan Stepanovič Barmin, kudai oli vie Tivdien teräsrauduzavodan da erähien piluandumelliččöin omistajannu Karjalas. Häi pidi zavodan rakendamizeh da ruadamizeh 34 272 rubl'ua. Tämä laitos oli ainavonnu yksittäzenny zavodannu Anuksen gubernies, kudai nostettih erilazien tuottehien valmistamizekse. Barminan vuvvennu 1779 pietyn kirjoilepanendan mugah zavodal oli plotin, vuvvennu 1777 nostettu sulatuspäčči, puindufuabriekku kolmen pal’l’anke da nellän gornanke, juakkorifuabrikku kolmen pal’l’anke, sepän paja stoikkien da kirvehien luajindah nähte, zadodal sežo oldih piluandu- da jauhondumelličät. Zavodu heitti ruandan sendäh, ku ei olluh tarbehekse varua da ruadajua, alovehelhäi ruttoh rubei kehittymäh meččytevolližus. Vuvvennu 1778 zavodu heitti ruandan. Täkse päiviä Barminan zavodan jälgii ei jiännyh. [[Kategourii:Laitokset kirjaimikon mugah]] [[Kategourii:Laitokset, kudamat on perustettu vuvvennu 1896]] [[Kategourii:Laitokset, kudamat on salvattu vuvvennu 1934]] [[Kategourii:Priäžän kanzalline piiri]] [[Kategourii:Ven'an valdukunnan metallurgiizavodat]] [[Kategourii:Anuksen gubernii]] [[Kategourii:Karjalan laitokset]] 7y8lh6120vfo28fqdz3omunctra66z2 53352 53351 2026-11-06T19:20:07Z Miro Tuomi 8600 53352 wikitext text/x-wiki {| style="width: 300px; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: black; font-size: 90%; border-spacing: 3px;" |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold; padding: 0.5em;" | Tulemjärven zavodu |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.2em;" | [[File:Колатсельга, рудный парк "Тулмозерье", машинный корпус.jpg|300px|Tulemjärven zavodu]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em; width: 40%;" | Perustanduvuosi | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | [[1896]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em;" | Salbuanduvuosi | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | [[1934]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em;" | Perustajat | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | Suuri kniäzi P'otr Nikolajevič |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em;" | Sijoittumine | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | [[File:Flag of Russia.svg|22x15px|border|Ven'a]] <span style="color: #b22222;">Ven'an valdukundu:</span> [[Kolatselgy]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em;" | Ala | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | [[Metallurgii]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em;" | Tuotando | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | [[čugunu]] |} '''Tulemjärven zavodu''' on [[Anuksen gubernii|Anuksen gubernien]] čugunanvalanduzavodu, kudai perusti Kolatsellän kylän lähäl Stal'-vuitinomistaiyhtymys vuvvennu 1896. Erähänny vuitinomistaiyhtymyksen alguhpanijois oli Suuri kniäzi P'otr Nikolajevič, kudai sai tuatas perindökse zavodan projektudokumentat da muan vuogrusobimukset, sendäh dokumentois puaksuh suau nähtä zavodan tostu nimie — ''«''{{Lang-ru|Петровка}}''»''. Raudua sulatettih zavodal vuvven 1899 heinykuus vuvven 1902 heinykuussah da se ei kattanuh tuotandon rakendamizeh piettylöi dengoi. Kaikkiedah zavodal valettih 51 8866 puudua čugunua. == Yleistiijot == Tulemjärven zavodu oli Kollasjoven oigiel rannal, enzimäine ravvan sulatuspäčči rubei ruadamah sie vuvvennu 1899. Alguainehennu oli gematiittu, silloi sidä sanottih "rauduläpettäjäkse", sen lähimäine kaivospaikku oli Kollasjoven vastazel rannal kahten kilometrin piäs zavodan korpusois Rogoselläl. Kaikkeidah kaivoksii oli kahtenkymmenen mail. Zavodan tilat vallittih sendäh, ku olis huogehembi da kebjiembi vediä ainehtu kaidua raududorogua myöte zavodale, sen lähevyös Ojajärves, kudaman kauti sai ielleh vediä tuottehii vetty myöte, da mieles oli luadie ruadudorogu Luadogan järven randassah, kuspäi sidä reknailtih vediä Piiterih. Rakendamizen kululoin pienendämizekse zavodan ymbäristös luajittih kirpiččy- da mečänpiluanduzavodat. [[Failu:Колатсельга,_рудный_парк_"Тулмозерье",_литейный_двор_и_малая_домна.jpg|alt=Tulemjärven čugunanvalanduzavodan korpussu, Kolatselgy, Priäžän piiri, vuozi 2014.|vasen|pienoiskuva|Tulemjärven čugunanvalanduzavodan korpussu, [[Kolatselgy]], [[Priäžän kanzalline piiri|Priäžän piiri]], vuozi 2014]] Čugunan valanduzavodal oli nygyaigaine laittehisto: germuanielazen Heinrich Stöhler -laitoksen kaupperan apparuatat, Ochellhauser Maschinenfabrik-Jiegen -laitoksen ilmupumpumašinat, a šamottukirpiččiä (tulenkestäi kirpiččy) tilattih anglielazel Cowen and Co -laitoksel. Suuren ravvan sulatuspäčin projektiiruičči tundiettu Berlinan inženieru Lyrmen. Päčin poltoainehennu käytettih hiildy. Rauduruvan olenduehtoloin täh (kivilajin kovus, ruvan vähätehokkus da niilöin olendu 90 gruadusil taivahanrandah päi) sidä ei suannuh suaja toizin, sih pidi kallehii muanalazii kaivosruadoloi, sendäh gematiitan louhindu rodih hyövymättömäkse. Vuvvennu 1902 kaččomattah suavun rauduruvan da varustetun hiilen suuruoh, zavodu salvattih, syynny oli čugunan hindoin kaksikerdaine alenemine XX vuozisuan allun muailman kriizisan aigah. Ga kiinnostus minerualuresursoin tutkimizeh täl alovehel ei sammunuh. Vuvvennu 1913 zavodan ižändäkse rodih Teodor Bonaventurovič Teplic, kudai vuvven 1915 lopus möi sen kunnivokanzalazele S. G. Meijerale. Karjalan avtonoumizen socialistizen nevvostotazavallan Rahvahan Komissuaroin Nevvoston ponnistuksis Tulemjärven zavodal metallurgiituotandon elävyttämizekse ruvettih äijäl investiiruimah dengua, ga se ei tuonnuh nägyvii tuloksii, sen periä vuvvennu 1934 zavodu uvvessah salvattih. Suuren Ižänmuallizen voinan aigah Kolatselgy oli suomelazien vallan al, a zavodan huonukset kärzittih menetyksii. Iellizinny vuozinnu zavodal piettih lapsien da nuorižon kezäleirit. Murennuh tevolližusrakenduksien kompleksu sit pandih valdivollizile kirjoile histourien da kul'tuuran mustomerkinny. Vuvvennu 2014 kanzoinvälizen ven'a-suomelazen projektan aigua kunnostetul zavodan alovehel luajittih Tulemjärven ruadurudapuusto, kudai on Priäžän kanzallizen piirin etnokul’tuurukeskuksen alazennu. Tänäpäi zavodan tevolližushuonuksis suau kaččuo pajua, šiht’arnua ruoččilazen ravvan sulatuspäčin alustanke, valandukorpussu, kattil- da mašinozastot. Toizis huonuksis jiädih vaiku alustat. == Zavodan alovehen ielolii histourii == Tietäh, ku enne tädä zavodua ruadoi Tulemjärven partikul'arnoi zavodu, kudai oli nostettu Tulemajoven suuh Gilkožan kylän lähäl vie vuvvennu 1762.. Sen ižändänny oli Anuksen kupču Ivan Stepanovič Barmin, kudai oli vie Tivdien teräsrauduzavodan da erähien piluandumelliččöin omistajannu Karjalas. Häi pidi zavodan rakendamizeh da ruadamizeh 34 272 rubl'ua. Tämä laitos oli ainavonnu yksittäzenny zavodannu Anuksen gubernies, kudai nostettih erilazien tuottehien valmistamizekse. Barminan vuvvennu 1779 pietyn kirjoilepanendan mugah zavodal oli plotin, vuvvennu 1777 nostettu sulatuspäčči, puindufuabriekku kolmen pal’l’anke da nellän gornanke, juakkorifuabrikku kolmen pal’l’anke, sepän paja stoikkien da kirvehien luajindah nähte, zadodal sežo oldih piluandu- da jauhondumelličät. Zavodu heitti ruandan sendäh, ku ei olluh tarbehekse varua da ruadajua, alovehelhäi ruttoh rubei kehittymäh meččytevolližus. Vuvvennu 1778 zavodu heitti ruandan. Täkse päiviä Barminan zavodan jälgii ei jiännyh. [[Kategourii:Laitokset kirjaimikon mugah]] [[Kategourii:Laitokset, kudamat on perustettu vuvvennu 1896]] [[Kategourii:Laitokset, kudamat on salvattu vuvvennu 1934]] [[Kategourii:Priäžän kanzalline piiri]] [[Kategourii:Ven'an valdukunnan metallurgiizavodat]] [[Kategourii:Anuksen gubernii]] [[Kategourii:Karjalan laitokset]] 97rhf0s92r3s0irl6p1dc4dig46bk7y 53353 53352 2026-11-06T19:21:03Z Miro Tuomi 8600 53353 wikitext text/x-wiki {| style="width: 300px; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: black; font-size: 90%; border-spacing: 3px;" |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold; padding: 0.5em;" | Tulemjärven zavodu |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.2em;" | [[File:Колатсельга, рудный парк "Тулмозерье", машинный корпус.jpg|300px|Tulemjärven zavodu]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em; width: 40%;" | Perustanduvuosi | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | [[1896]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em;" | Salbuanduvuosi | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | [[1934]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em;" | Perustajat | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | Suuri kniäzi P'otr Nikolajevič |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em;" | Sijoittumine | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | [[Kolatselgy]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em;" | Ala | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | [[Metallurgii]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.3em 0.5em;" | Tuotando | style="text-align: left; padding: 0.3em 0.5em;" | [[čugunu]] |} '''Tulemjärven zavodu''' on [[Anuksen gubernii|Anuksen gubernien]] čugunanvalanduzavodu, kudai perusti Kolatsellän kylän lähäl Stal'-vuitinomistaiyhtymys vuvvennu 1896. Erähänny vuitinomistaiyhtymyksen alguhpanijois oli Suuri kniäzi P'otr Nikolajevič, kudai sai tuatas perindökse zavodan projektudokumentat da muan vuogrusobimukset, sendäh dokumentois puaksuh suau nähtä zavodan tostu nimie — ''«''{{Lang-ru|Петровка}}''»''. Raudua sulatettih zavodal vuvven 1899 heinykuus vuvven 1902 heinykuussah da se ei kattanuh tuotandon rakendamizeh piettylöi dengoi. Kaikkiedah zavodal valettih 51 8866 puudua čugunua. == Yleistiijot == Tulemjärven zavodu oli Kollasjoven oigiel rannal, enzimäine ravvan sulatuspäčči rubei ruadamah sie vuvvennu 1899. Alguainehennu oli gematiittu, silloi sidä sanottih "rauduläpettäjäkse", sen lähimäine kaivospaikku oli Kollasjoven vastazel rannal kahten kilometrin piäs zavodan korpusois Rogoselläl. Kaikkeidah kaivoksii oli kahtenkymmenen mail. Zavodan tilat vallittih sendäh, ku olis huogehembi da kebjiembi vediä ainehtu kaidua raududorogua myöte zavodale, sen lähevyös Ojajärves, kudaman kauti sai ielleh vediä tuottehii vetty myöte, da mieles oli luadie ruadudorogu Luadogan järven randassah, kuspäi sidä reknailtih vediä Piiterih. Rakendamizen kululoin pienendämizekse zavodan ymbäristös luajittih kirpiččy- da mečänpiluanduzavodat. [[Failu:Колатсельга,_рудный_парк_"Тулмозерье",_литейный_двор_и_малая_домна.jpg|alt=Tulemjärven čugunanvalanduzavodan korpussu, Kolatselgy, Priäžän piiri, vuozi 2014.|vasen|pienoiskuva|Tulemjärven čugunanvalanduzavodan korpussu, [[Kolatselgy]], [[Priäžän kanzalline piiri|Priäžän piiri]], vuozi 2014]] Čugunan valanduzavodal oli nygyaigaine laittehisto: germuanielazen Heinrich Stöhler -laitoksen kaupperan apparuatat, Ochellhauser Maschinenfabrik-Jiegen -laitoksen ilmupumpumašinat, a šamottukirpiččiä (tulenkestäi kirpiččy) tilattih anglielazel Cowen and Co -laitoksel. Suuren ravvan sulatuspäčin projektiiruičči tundiettu Berlinan inženieru Lyrmen. Päčin poltoainehennu käytettih hiildy. Rauduruvan olenduehtoloin täh (kivilajin kovus, ruvan vähätehokkus da niilöin olendu 90 gruadusil taivahanrandah päi) sidä ei suannuh suaja toizin, sih pidi kallehii muanalazii kaivosruadoloi, sendäh gematiitan louhindu rodih hyövymättömäkse. Vuvvennu 1902 kaččomattah suavun rauduruvan da varustetun hiilen suuruoh, zavodu salvattih, syynny oli čugunan hindoin kaksikerdaine alenemine XX vuozisuan allun muailman kriizisan aigah. Ga kiinnostus minerualuresursoin tutkimizeh täl alovehel ei sammunuh. Vuvvennu 1913 zavodan ižändäkse rodih Teodor Bonaventurovič Teplic, kudai vuvven 1915 lopus möi sen kunnivokanzalazele S. G. Meijerale. Karjalan avtonoumizen socialistizen nevvostotazavallan Rahvahan Komissuaroin Nevvoston ponnistuksis Tulemjärven zavodal metallurgiituotandon elävyttämizekse ruvettih äijäl investiiruimah dengua, ga se ei tuonnuh nägyvii tuloksii, sen periä vuvvennu 1934 zavodu uvvessah salvattih. Suuren Ižänmuallizen voinan aigah Kolatselgy oli suomelazien vallan al, a zavodan huonukset kärzittih menetyksii. Iellizinny vuozinnu zavodal piettih lapsien da nuorižon kezäleirit. Murennuh tevolližusrakenduksien kompleksu sit pandih valdivollizile kirjoile histourien da kul'tuuran mustomerkinny. Vuvvennu 2014 kanzoinvälizen ven'a-suomelazen projektan aigua kunnostetul zavodan alovehel luajittih Tulemjärven ruadurudapuusto, kudai on Priäžän kanzallizen piirin etnokul’tuurukeskuksen alazennu. Tänäpäi zavodan tevolližushuonuksis suau kaččuo pajua, šiht’arnua ruoččilazen ravvan sulatuspäčin alustanke, valandukorpussu, kattil- da mašinozastot. Toizis huonuksis jiädih vaiku alustat. == Zavodan alovehen ielolii histourii == Tietäh, ku enne tädä zavodua ruadoi Tulemjärven partikul'arnoi zavodu, kudai oli nostettu Tulemajoven suuh Gilkožan kylän lähäl vie vuvvennu 1762.. Sen ižändänny oli Anuksen kupču Ivan Stepanovič Barmin, kudai oli vie Tivdien teräsrauduzavodan da erähien piluandumelliččöin omistajannu Karjalas. Häi pidi zavodan rakendamizeh da ruadamizeh 34 272 rubl'ua. Tämä laitos oli ainavonnu yksittäzenny zavodannu Anuksen gubernies, kudai nostettih erilazien tuottehien valmistamizekse. Barminan vuvvennu 1779 pietyn kirjoilepanendan mugah zavodal oli plotin, vuvvennu 1777 nostettu sulatuspäčči, puindufuabriekku kolmen pal’l’anke da nellän gornanke, juakkorifuabrikku kolmen pal’l’anke, sepän paja stoikkien da kirvehien luajindah nähte, zadodal sežo oldih piluandu- da jauhondumelličät. Zavodu heitti ruandan sendäh, ku ei olluh tarbehekse varua da ruadajua, alovehelhäi ruttoh rubei kehittymäh meččytevolližus. Vuvvennu 1778 zavodu heitti ruandan. Täkse päiviä Barminan zavodan jälgii ei jiännyh. [[Kategourii:Laitokset kirjaimikon mugah]] [[Kategourii:Laitokset, kudamat on perustettu vuvvennu 1896]] [[Kategourii:Laitokset, kudamat on salvattu vuvvennu 1934]] [[Kategourii:Priäžän kanzalline piiri]] [[Kategourii:Ven'an valdukunnan metallurgiizavodat]] [[Kategourii:Anuksen gubernii]] [[Kategourii:Karjalan laitokset]] 46pnqnwlj78c9p4tf73otq21xou52po 0 17684 53357 2026-11-07T09:07:47Z Miro Tuomi 8600 Uuzi sivu: {| style="width: 300px; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: black; font-size: 90%; border-spacing: 3px;" |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 110%; font-weight: bold; background-color: #d1b3d1; padding: 0.3em;" | ''Dexter'' |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.5em 0;" | [[File:Dexter Logo.svg|250px|Dexter]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2e... 53357 wikitext text/x-wiki {| style="width: 300px; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: black; font-size: 90%; border-spacing: 3px;" |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 110%; font-weight: bold; background-color: #d1b3d1; padding: 0.3em;" | ''Dexter'' |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.5em 0;" | [[File:Dexter Logo.svg|250px|Dexter]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em; width: 35%;" | Taba | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | druamu, trilleru |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Pädevyön aigu | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | 50-60 minuuttua |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Luadii | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[James Manos, Jr.]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em; vertical-align: top;" | Piäroulilois | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[Michael C. Hall]]<br />[[Julie Benz]]<br />[[Jennifer Carpenter]]<br />[[Erik King]]<br />[[Lauren Vélez]]<br />[[David Zayas]]<br />[[James Remar]]<br />[[C. S. Lee]]<br />[[Desmond Harrington]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Roindumua | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[File:Flag of the United States.svg|22x15px|border|Yhdysvallat]] [[Yhdysvallat]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Alguperäzen kieli | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | Anglien kieli |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em; vertical-align: top;" | Verkot | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[File:Flag of the United States.svg|22x15px|border|Yhdysvallat]] [[Showtime]]<br />[[File:Flag of Finland.svg|22x15px|border|Suomi]] [[Nelonen]]<br />[[File:Flag of Finland.svg|22x15px|border|Suomi]] [[JIM]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em; vertical-align: top;" | Ezitetty | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | 1. ligakuudu vuvvennu 2006 - 22. syvyskuudu 2013 |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Vuvven aijat | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | 8 |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Epizoudat | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | 96 |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Temuattine pajo | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[Rolfe Kent]] |- | colspan="2" style="text-align: center; font-weight: bold; background-color: #d1b3d1; padding: 0.2em;" | Tuotando |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em; vertical-align: top;" | Luadii | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[Michael C. Hall]]<br />[[Clyde Phillips]]<br />[[Sara Colleton]]<br />[[John Goldwyn]]<br />[[Daniel Cerone]]<br />[[Charles H. Eglee]]<br />[[Chip Johannessen]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Säveldäi | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[Daniel Licht]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em; vertical-align: top;" | Tuotandolaitos | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[John Goldwyn Productions]]<br />[[The Colleton Company]]<br />[[Clyde Phillips Productions]]<br />[[801 Productions]]<br />[[Devilina Productions]]<br />[[Showtime Networks]] |- | colspan="2" style="text-align: center; font-weight: bold; background-color: #d1b3d1; padding: 0.2em;" | Toizes kohtas |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.3em;" | [http://sho.com Virallinen sivusto]<br />[https://imdb.com IMDb] |} '''Dexter''' on [[Amerikan Yhtysvallat|amerikkalaine]] tv-serialu, kudamal On [[Dexter Morgan]] piäroulis, serialine tappai, kuduadu soittau [[Michael C. Holl|Michael]] [[Michael C. Holl|C. Holl]]. Häi ruadau veren brizguttamizen tutkijannu Miamas rikondukohtal. Morgan eroitti tappajii, kuduat suudo tunnustettih viärättömikse libo kudamii vie ei tavattu. Enzimäine syvyskuamu pohjavuu Jeff Lindsein palkindoloil merkityl romuanal "Dexteran pimiet unet". [[Kategourii:2000-luvun amierikkalazet dramuserialat]] [[Kategourii:2000-luvun amierikkalazet rikosserialat]] [[Kategourii:2010-luvun amierikkalazet dramuserialat]] [[Kategourii:2010-luvun amierikkalazet rikosserialat]] [[Kategourii:Palkindoloil merkityt televiziykaserialat]] [[Kategourii:Televiziykaserialat keksittylöis tapparois]] 2sqasrafj0r1nj1ccd4m8edgoj746be 53358 53357 2026-11-07T09:09:34Z Miro Tuomi 8600 53358 wikitext text/x-wiki {| style="width: 300px; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; color: black; font-size: 90%; border-spacing: 3px;" |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 110%; font-weight: bold; background-color: #d1b3d1; padding: 0.3em;" | ''Dexter'' |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.5em 0;" | [[File:Dexter Logo.svg|250px|Dexter]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em; width: 35%;" | Taba | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | druamu, trilleru |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Pädevyön aigu | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | 50-60 minuuttua |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Luadii | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[James Manos, Jr.]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em; vertical-align: top;" | Piäroulilois | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[Michael C. Hall]]<br />[[Julie Benz]]<br />[[Jennifer Carpenter]]<br />[[Erik King]]<br />[[Lauren Vélez]]<br />[[David Zayas]]<br />[[James Remar]]<br />[[C. S. Lee]]<br />[[Desmond Harrington]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Roindumua | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[File:Flag of the United States.svg|22x15px|border|Yhdysvallat]] [[Yhdysvallat]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Alguperäzen kieli | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | Anglien kieli |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em; vertical-align: top;" | Verkot | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[File:Flag of the United States.svg|22x15px|border|Yhdysvallat]] [[Showtime]]<br />[[File:Flag of Finland.svg|22x15px|border|Suomi]] [[Nelonen]]<br />[[File:Flag of Finland.svg|22x15px|border|Suomi]] [[JIM]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em; vertical-align: top;" | Ezitetty | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | 1. ligakuudu vuvvennu 2006 - 22. syvyskuudu 2013 |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Vuvven aijat | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | 8 |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Epizoudat | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | 96 |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Temuattine pajo | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[Rolfe Kent]] |- | colspan="2" style="text-align: center; font-weight: bold; background-color: #d1b3d1; padding: 0.2em;" | Tuotando |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em; vertical-align: top;" | Luadii | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[Michael C. Hall]]<br />[[Clyde Phillips]]<br />[[Sara Colleton]]<br />[[John Goldwyn]]<br />[[Daniel Cerone]]<br />[[Charles H. Eglee]]<br />[[Chip Johannessen]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em;" | Säveldäi | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[Daniel Licht]] |- | style="text-align: left; font-weight: bold; padding: 0.2em 0.5em; vertical-align: top;" | Tuotandolaitos | style="text-align: left; padding: 0.2em 0.5em;" | [[John Goldwyn Productions]]<br />[[The Colleton Company]]<br />[[Clyde Phillips Productions]]<br />[[801 Productions]]<br />[[Devilina Productions]]<br />[[Showtime Networks]] |- | colspan="2" style="text-align: center; font-weight: bold; background-color: #d1b3d1; padding: 0.2em;" | Toizes kohtas |- | colspan="2" style="text-align: center; padding: 0.3em;" | [https://www.paramountplus.com/shows/dexter/ Virallinen sivusto]<br />[[imdbtitle:0773262|IMDb]] |} '''Dexter''' on [[Amerikan Yhtysvallat|amerikkalaine]] tv-serialu, kudamal On [[Dexter Morgan]] piäroulis, serialine tappai, kuduadu soittau [[Michael C. Holl|Michael]] [[Michael C. Holl|C. Holl]]. Häi ruadau veren brizguttamizen tutkijannu Miamas rikondukohtal. Morgan eroitti tappajii, kuduat suudo tunnustettih viärättömikse libo kudamii vie ei tavattu. Enzimäine syvyskuamu pohjavuu Jeff Lindsein palkindoloil merkityl romuanal "Dexteran pimiet unet". [[Kategourii:2000-luvun amierikkalazet dramuserialat]] [[Kategourii:2000-luvun amierikkalazet rikosserialat]] [[Kategourii:2010-luvun amierikkalazet dramuserialat]] [[Kategourii:2010-luvun amierikkalazet rikosserialat]] [[Kategourii:Palkindoloil merkityt televiziykaserialat]] [[Kategourii:Televiziykaserialat keksittylöis tapparois]] qgt0stchpxbre42o2v2fh8st6v6l2t2