Цæгаты Стыр хæст

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="os">
  <siteinfo>
    <sitename>Википеди</sitename>
    <dbname>oswiki</dbname>
    <base>https://os.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%C3%A6%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B3_%D1%84%D0%B0%D1%80%D1%81</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Медиа</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Сæрмагонд</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Тæрхон</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Архайæг</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Архайæджы ныхас</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Википеди</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Википедийы тæрхон</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Файлы тæрхон</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki-йы тæрхон</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Хуызæг</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Хуызæджы тæрхон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Æххуыс</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Æххуысы тæрхон</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Категори</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Категорийы тæрхон</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Обсуждение модуля</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Цæгаты Стыр хæст</title>
    <ns>0</ns>
    <id>443</id>
    <revision>
      <id>596281</id>
      <parentid>545850</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T00:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>20706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>596281</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3094" sha1="hvx96b2bdsdt9uvl56joeloq19uyyxh" xml:space="preserve">[[Файл:Marten's Poltava.jpg|thumb|340px|«Полтавæйы тох». Мартены конд ныв]]
'''Цæгаты Стыр хæст''' уыди [[1700]]—[[1721]] азты [[Уæрæсе]] æмæ [[Швеци]]йы ’хсæн, [[Балты денджыз]]ы æлдариуæг кæныны сæраппонд. Хæсты Уæрæсейы цæдисонтæ уыдысты Дани æмæ Саксони (сæ коалицийы ном: «Цæгат цæдис»), фæлæ тагъд рæстæджы уыцы цæдис фехæлд æмæ ногæй райтынг ис æрмæст [[1709]]-æм азы. Цæгаты Стыр хæсты архайдтой æндæр паддзахæдтæ дæр: Швецийы ныхмæ — [[Англис]], [[Ганновер]], [[Нидерландтæ|Голланди]], [[Прусси]] æмæ [[Польшæ]]; Уæрæсейы ныхмæ — [[Англис]] æмæ [[Ганновер]].

Фæстиуæгæн 1721-æм азы Швеци фембылды, [[Ништадты сабырдзинады бадзырд]]ыл йæ къух æрæвæргæйæ.

Цæгаты Стыр хæсты фæрцы бынтон æндæрхуызон сси тыхты райуæрст Балты денджызы былтыл. Уæрæсе сси уæзгæ паддзахад, Скæсæн Европæйы уæлиуæг чи кодта, ахæм. Уæрæсейы скондмæ бахаудтой [[Ингри]], [[Карели]], [[Эстлянди]], [[Лифлянди]], стæй [[Финлянди]]йы хуссар хай ([[Выборг|Выборджы]] онг). [[Пётр I]] алыг кодта йæ æлдарады сæйраг фарста: йæ бæстæ сифтонг кодта денджызон фæндæгтæй, райдыдта денджызыл æндæр бæстæтимæ сæудæджер кæнын, саразта йæхи дуджы раззагкълассон æфсад æмæ флот.

Швеци та йæ хъомыс фесæфта, сси дæлахъазон паддзахад. Балты денджызы хуссар былыл Швецийæн цы зæххытæ уыд, уыдон иууылдæр хæсты фæстæ бацыдысты Уæрæсейы скондмæ кæнæ та сæрибар фесты.

== Литературæ ==
* Тарле Е. В. Русский флот и внешняя политика Петра I. – СПб.: Фирма «БРАСК», Морской исторический сборник, 1994
{{commons|Great Northern War}}

== Æддаг æрмæг ==
* [https://web.archive.org/web/20091010162437/http://battles.h1.ru/sevwar.shtml Цæгаты Стыр хæст 1700-1721] {{ru}}
* [http://lesson-history.narod.ru/mapr2.htm XVII-XVIII æнусты хæстыты картæтæ]

{{Къæртт-истори}}

[[Категори:Хæстытæ]]
[[Категори:Уæрæсейы истори]]
[[Категори:Европæйы истори]]
[[Категори:Швецийы истори]]
[[Категори:Балты денджыз]]</text>
      <sha1>hvx96b2bdsdt9uvl56joeloq19uyyxh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ирон цыхт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29753</id>
    <revision>
      <id>596278</id>
      <parentid>554138</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T21:29:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>20706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>596278</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1673" sha1="d0em7m80k3c1x5o14l9gl09t0m371jn" xml:space="preserve">[[Файл:Осетинский сыр.jpg|мини|400px|Цæттæ цыхт]]
'''Ирон [[цыхт]]''' — [[хъуг|хъуджы]] кæнæ [[фыс]]ы [[æхсыр]]æй ахсын у [[ирон адæм]]ы рагон куыст. Хъуыстгонд у канд [[Кавказ]]ы нæ, фæлæ ма æппæт [[Уæрæсе]]йы дæр (ирон цыхтæн ис паддзахадон стандарт — ГОСТ). Йæ æргом æм æрыздæхта [[Бетъырбух]]ы æфсæддон-медицинон академи дæр, лабораторийы дзы систой анализ æмæ йын лæвæрд æрцыд бæрзонд бæрæггæнæн.

Цыхт ахсыны бар лæвæрд у сылгоймагмæ. Процесс у ахæм: æхсыр æрцæуы фæрсудзæны уылты уагъд стæй йæм бафтауынц [[ахсæн]]. Сахатмæ æхсыр бацахсы, æмæ йæ уæд хъæуы къухæй æрбамбырд кæнын, стæй та ныккæнын цыхтахсæн мигæнæны. Айзæрдынц йыл [[цæхх]]. Рæстæгæй рæстæгмæ цыхт афæлдахынц иу фарсæй иннæмæ.

Цыхт бæззы куыд айдагъæй хæрынмæ, афтæ [[чъиритæ]], [[дзыкка]] кæнынмæ дæр. Зымæгмæ цыхтытæ хæндыджы сцæхджын кæнынц.

== Æддаг æрмæг ==
* [https://web.archive.org/web/20241214210057/http://ossetians.com/rus/news.php?newsid=755&amp;f=34 Осетинский сыр]

{{Ирон хæринæгтæ}}

[[Категори:Ирон хæринæгтæ]]</text>
      <sha1>d0em7m80k3c1x5o14l9gl09t0m371jn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аранин, Роман Анатолийы фырт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>41766</id>
    <revision>
      <id>596276</id>
      <parentid>595840</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T19:56:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>20706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6</comment>
      <origin>596276</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11555" sha1="n7g1lm1lbtkeqvghndaja0nc09aw2tv" xml:space="preserve">{{Персонæ
 |имя = Роман Аранин
 |изображение = Роман Аранин.jpg
 |ширина = 250px
 |описание изображения = 
 |дата рождения = 1.07.1970
 |место рождения = 
 |гражданство = {{USSR}}&lt;br /&gt;{{RUS}}
 |дата смерти = 
 |отец = 
 |мать = 
 |супруга = 
 |род деятельности = 
 |награды и премии = 
 |автограф = 
 |сайт = 
 |викисклад = 
}}
'''Аранин Роман Анатолийы фырт''' (райгуырд 1970-æм азы сусæны мæйы фыццæгæм бон, [[Саратовы облæст]]ы) – уæрæсейаг æрымысæг, компани [[Observer]]-ы генералон директор. Уый кусы инвалидтæн реабилитацион техникæ аразыныл æмæ цалцæг кæныныл. У калининграды инвалидты æхсæнадон организаци «Ковчег»-ы сæргълæууæг. Тæхгæ гарзæгтæ кæй уарзы, уый тыххæй йыл сывæрдтой фæсном «адæймаг-хæдтæхæг».&lt;ref name=autogenerated2&gt;[http://gorodskoyportal.ru/peterburg/news/news/9669768/ Человек, который возродил себя сам]&lt;/ref&gt; 

== Цардафыст ==
Роман Аранин райгуырд 1970 азы хæстон тæхæджы бинонты. Каст фæци [[Харьков]]ы Грицаевы номыл тæхджыты хæстон авиацийы училище. Службæ кодта [[Алма-Ата]]йы хæстон тæхæгæй.

1997-æм азы æд бинонтæ алыгъд Калининградмæ. Куыста куыд бизнесмен(йæ фыццаг фирмæ уæй кодта сантехникæ&lt;ref name=autogenerated3&gt;[http://www.kommersant.ru/Doc/2079233 Без барьеров]&lt;/ref&gt; æмæ къуластæрæнтæ).
 
2004-æм азы Аранин рахауд 30 метры бæрзæндæй æмæ йæ рагъыстæг тынг цæф фæци. Хауд уымæн рауад, æмæ парапланы купол уыд æнæрæвдз. Мæйæ фылдæр уыд реанимацийы. Уыд æххæстæй парализгонд. Афæдзы рдæг йæ бон уыд æрмæст цæстытæй æмæ цæсгомы хæцæфтæй тæлфын.&lt;ref name=autogenerated3/&gt; Цалдæр азы фæстæ йæ æнæниздзинад зынгæ фæхуыздæр, уымæн æмæ архайдта физкультурæйæ. Фæлæ йæ къух æмæ æнгуылдзтæ уæддæр тæлфын нæ райдыдтой.
 
Аварийы фæстæ Аранины бахъуыд инвлидон къаласкæ. Инженер Борис Ефимовимæ иумæ æрхъуыды кодтой алкæмцæуæг къаласкæйы модель. Фыццаг ахæм къаласкæ уыд конд Тайваны заводы.&lt;ref name=autogenerated3/&gt; Фæстæдæр уый бындурыл Роман Аранин райдыдта йæ амалиуæгдары архайд.
 
2010-æм азы бындур æывæрдта компани Observer-æн æмæ райдыдта кæнын къаласкæтæ уæйæн. Фыццыд дæс къаласкæйæн æлхæнджыты ссардта Уæрæсемæ цæттæйæ ласт куы нæ уыдысты,&lt;ref name=autogenerated3/&gt; уымæй бирæ раздæр(кæнгæ цæ уæддæр кодтой Азийы). Уый æдде, компани райдыдта уæй кæнын тренажертæ, сæрмагонд ленк чи кæны, ахæм коляскæтæ æмæ æндæр дзаумæттæ цыбыр фадæттимæ адæмæн.
 
2012-æм азы компанийы æрзылд 20 милуан сомæй фылдæр фæци. Уыцы аз Роман Аранин райста журнал «Генеральный директор»-ы сæйраг преми. Конкурсы хатцæгтæм(архайдта та дзы 3000 амалиуæгдарæй фылдæр) Аранинæн радтой преми 3 милуан сомы.&lt;ref name=autogenerated8&gt;[http://www.superjob.ru/community/strategy/70054/ Премия журнала «Генеральный директор»]&lt;/ref&gt;
 
2013-æм азы сси æппæтуæрæсеон конкурс «Бизнес-успех-2013» финалист.&lt;ref name=autogenerated9&gt;[http://msk.mr7.ru/society/article/mal-zolotnik-no-ochen-dorog-zachem-molodym-biznesm-1058650 Мал золотник, но очень дорог]{{Æнæбаххæсгæ æрвитæн|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
 
2014-æм азы сси конкурс «Социальный предприниматель»-ы уæлахиздзаутæй иу.&lt;ref name=autogenerated6/&gt;
 
2000-æм азты Аранин бындур æрывæрдтæ инвалидты æхсæнадон организаци «Ковчег»-æн. Æртæ азы уыд Калининграды сæргълæууæджы æхсæнадон совет уæнг.&lt;ref name=autogenerated4&gt;[http://www.klgd.ru/rss/index.php?ELEMENT_ID=211767 Официальный сайт администрации городского округа «Город Калининград»]&lt;/ref&gt;
 
Калининграды амалиуæгдар арæзта æртæ боны чи цыд ахæм курсытæ архитектортæн æнæарæн фалдзус куыд хъæуы кæнын. Фæлæ курсытæ фæкъуыхцы сты. Аранины фæнд бынæттон архитектортæ ницæмæ бадардтой.
== Observer ==
Цалдæр азы куы рацыд уæд Роман Аранины куыстуат зынгæ фæуæрæх и. Компанийы гарзæгтæ фæзындысты [[Екатеринбург|Екатеринбурджы]], [[Челябинск]]ы, [[Южно-Сахалинск]]ы, [[Владивосток]]ы, [[Оренбург|Оренбурджы]] æмæ æндæр сахарты аэропортты. Цалдæр регионты амалиуæгдар байгом кодта къаласкæтæ кæм цалцæг кæнынц, ахæм æрмадзтæ. Иууæй иу барæггæнæнтæм, компани Observer Уæрæсейы фыццаг райдыдта цалцæг кæнын электрокъаласкæты джойстиктæ. Уымæй уæлдай, компанийы гарзæгтæ уыдысты æвæрд цалдæр æхсæнадон пляжты Зеленограскы æмæ Пионерскы – уыдон уыдысты сæрмагонд шезлонгтæ æмæ дзаумæттæ ивæн бынæттæ инвалидтæн. 2014-æм азæй куыстуат фæнд кæны уадзын уæрæсеон асинтæцæуæн.&lt;ref name=autogenerated6&gt;{{Cite web |title=Названы победители Всероссийского конкурса «Социальный предприниматель» |url=http://www.nb-fund.ru/news/itogi-konkursa-socpredprinimatel-2014.html |access-date=2015-06-13 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304100152/http://www.nb-fund.ru/news/itogi-konkursa-socpredprinimatel-2014.html |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt; Уæрæсейы уый уыд уникалон продукци.
 
2015-æм азы бæрæггæнæнтæм куыстуаты куыстой цалдæр дæсойы адæймажы, уыдонимæ цыбыр фадæттимæ адæм. Фирмæйы конд дзаумæттæ уыд балхæнын алы бæстæты – [[Литва]]йы, [[Ног Зеланди]]йы, [[Аргентинæ]]йы, [[Герман]]ы, [[Польшæ]]йы æмæ æндæрты. 

Сæ сæйрагдæр æнтысттыл компанийы нымайынц [[Дзиндзийы музей]]ы лифт-платформæ кæй сарæщтой, уый. Музей æрбынат и историон бæстыхайы, уый тыххæй дзы нæй аразын лифт. Лифт уыд «тъыст» лæсгæрхуыз асинты.
 
== Аранины къаласкæ ==
Романом Аранин æмæ Борис Ефимов цы инвалидон æлектрокъаласкæтæ æрхъуыды кодтой, уыдоны мидæгæй ис [[гироскоп]], кæцы аивы уæзы центр уæлæмæ кæнæ бынмæ цæугæйæ. Уый фæрцы, къаласкæйы чи бады, уы дзы хаугæ нæ ракæны. Къаласкæтæ сты алкæмцæуæг. Ис дзы схизын асинтыл, цæуын змисыл æмæ зынцæуæн рæтты. Иууæй иу модельтæ стырындз фæййынц 20 километры сахат. Ис цын фæтк дæттын куыд къухæй æмæ улæфты фæрцы (хæтæл дзыхы даргæйæ), афтæ æндæр буары хæйттæй.
 
Аранины ныхæстæм гæсгæ, йæ бизнес тынг баст у паддзахадимæ, кæцы инвалидтæн дæтты хца къаласкæтæ æлхæнынæн. Паддзахад хорз куы фæкæсы инвалидтæм – уæд къаласкæты уæй фæфылдæр вæййы. 

== Архайды критикæ ==
Банка «Уралсиб»-ы адæмы ресурсты службæйы сæрдар Мария Афонина схуыдта Роман Аранины куыст социалон амалхъомад æмæ тох сæ бар цæрын куыд хуымæтæг адæймаг æмрæстæджы.&lt;ref name=autogenerated3/&gt; 

Телеканал «ОТР»-ы уацхæссæг сбарста Аранины къаласкæ хорз квадроциклимæ, æрмæст инвалидтæн конд.&lt;ref name=autogenerated10&gt;[http://www.youtube.com/watch?v=dCt1GwPZ_dU#t=25 Сюжет для Общественного телевидения]&lt;/ref&gt;

Роман Аранины къаласкæты аргъ у цалдæр сæдæ мин сомы. Сеппæт зынаргъдæр кæны 700 мин сомы.&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140720004705/http://navigator-kirov.ru/newspaper_articles/13274.html |archivedate=2014-07-20 |title=Подвиг Аранина |url=http://navigator-kirov.ru/newspaper_articles/13274.html |access-date=2015-06-13 |deadlink=yes}}&lt;/ref&gt; Уæдæ иннæтæ цы электрокъаласкæтæ кæнынц Уæрæсейы, уыдонæн сты бирæ асламдæр.

Интернеты компани иу æмæ дыууæ хатты не сси æвзæр раныхæсты объект, уымæн æмæ уæй кодтой французаг къаласкæтæ Tiralo, кæцыты ис ленк кæнын доны. Адæмы ныхæстæм гæсгæ, уый у миниуæг, адæм сæ фырхъалæй æрра кæй кæнынц, уый.&lt;ref name=autogenerated3/&gt;

== Фиппаинæгтæ ==
{{фиппаинæгтæ}}

[[Категори:Социалон амалхъомад Уæрæсейы]]
[[Категори:Саратовы облæсты чи райгуырдис, уыдон]]
[[Категори:Уæрæсейы амалхъом адæм]]</text>
      <sha1>n7g1lm1lbtkeqvghndaja0nc09aw2tv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Козаты Разден</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61861</id>
    <revision>
      <id>596279</id>
      <parentid>571868</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T21:39:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>20706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>596279</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2553" sha1="1b4ay4gyglf8homogf78j9c5ibomm6t" xml:space="preserve">'''Козаты Шамелы фырт Разден'''&lt;ref name=&quot;Плиты Гацыр&quot;&gt;[[Плиты Гацыр|Плиты Г. Г.]] Мæлæм! Уæд лæугæйæ! — Цхинвал, 2020.&lt;/ref&gt; (райгуырдис [[1873-æм аз]]ы [[Машхара]]йы хъæуы — амардис [[1937-æм аз]]ы&lt;ref&gt;{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220810193315/http://ossetians.com/rus/news.php?newsid=192 |archivedate=2022-08-10 |title=Ossetians.com // Козаев Разден |url=http://ossetians.com/rus/news.php?newsid=192 |access-date=2022-03-26 |deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;) уыди Хуссар Ирыстоны фыццаг ирон [[большевиктæ|большевиктæй]] иу.

== Цардафыст ==
Козаты Разден райгуырдис 1873-æм азы [[Мацхара]]йы хъæуы мæгуыр зæхкусæг бинонты ’хсæн&lt;ref name=&quot;Плиты Гацыр&quot;/&gt;. Бирæ азты дæргъы цардис [[Баку]]йы, куыста дзы сойы заводы. 1898-æм азы уый сси [[большевиктæ|большевик]], уæд. 

[[1920-æм аз|1920-æм азы]] Дзæуджыхъæумæ цæрынмæ æрцыд. Майы, йæхи æмæ [[Рæмонаты Евгений]] ацыдысты [[Бетъырбух]]мæ, æмæ [[Ленин]]имæ фембæлдысты.&lt;ref name=&quot;Плиты Гацыр&quot;/&gt;

[[1931-æм аз|1931-æм азы]] Цхинвалы совет æрвылазон фембæлды рæстæг Разден ма дарддæр цы загъта, уый ном сахары Хуссар Ирыстоны аивтаин [[Цхинвал|Цхинвалæй]] æндæр ног номмæ «[[Сталинир]]» кæй схуындæуыд, æмæ уымæй бæрæг у, æртæ азы фæстæ [[1934-æм аз|1934-æм азы]] ном сахары куы фæивта.&lt;ref&gt;«Мыггагæй мæ ма фæрс…». Козаты Разден. Бестауты Юлия æмæ Мамиты Грийы алæвæрд. 6.02.2022. — ГТРК Ир, YouTube&lt;/ref&gt;

== Фиппаинæгтæ ==
{{фиппаинæгтæ}}

{{къæртт-цардафыст}}

[[Категори:Козатæ|Разден]]
[[Категори:Дзауы районы чи райгуырдис, уыдон]]
[[Категори:1873-æм азы чи райгуырдис, уыдон]]
[[Категори:1937-æм азы чи амардис, уыдон]]
[[Категори:Хуссар Ирыстоны революционертæ]]</text>
      <sha1>1b4ay4gyglf8homogf78j9c5ibomm6t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кокойты Тæтæрхъан</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62021</id>
    <revision>
      <id>596280</id>
      <parentid>591325</parentid>
      <timestamp>2026-10-23T21:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>20706</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead. #IABot (v2.0.9.6)</comment>
      <origin>596280</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8128" sha1="c20tirocde0wwl1r7x0zeb8p1ohn5ak" xml:space="preserve">{{Музыкант
| Фон = non_performing_personnel
| Имя = 
| Изображение =
| Описание изображения = 
| Имя при рождении = Кокойты Ясоны фырт Тæтæрхъан
| Место рождения = 
| Профессии = 
| Инструменты = 
| Жанры = 
| Коллективы = 
| Награды = 
}}
'''Кокойты Ясоны фырт Тæтæрхъан''' (райгуырдис [[1908-æм аз]]ы [[Хуссар Ирыстон]]ы — амардис [[1980-æм аз|1980-æм азы]] [[Дзæуджыхъæу]]ы) — ирон композитор, ирон музыкалон сфæлдыстад æмбырдгæнæг, фольклорист, дирижёр æмæ æхсæнадон архайæг.

== Цардафыст ==
Тæтæрхъан райгуырд Хуссар Ирыстоны Мæсгуытыкомы 1908-æм азы 17 мартъийы. Зæрдæргъæвд лæппу чысылæй фæстæмæ йæ зæрдæмæ арф айста музыкæ æмæ дзы нал фæхицæн суанг йæ царды бонтæм. Райдиан музыкалон ахуырад райста Тбилисы музыкалон скъолайы скърипкæйы къласы, йæ ахуыргæнæг та уыд Г. Шотниев. [[1919-æм аз]]ы каст фæци Тбилисы æфсæнвæндагон ахуыргæнæндон, 1924-26-æм азты та ахуыр кодта Тифлисы консерваторийы композицийы хаххыл. Уыд Тбилисы ирон драмон къорды хайадисæг, стæй та йæ къухдариуæггæнæг. Кокойы-фырт ма музыкалон ахуырад райста Мæскуыйы консерваторийы композицийы къласы ахуыр кæнгæйæ. 1934 азæй 1936 азмæ уыд, йæ хъæппæрисæй чи сырæзт, адæмон инструментты уыцы оркестры разамонæг, фæстæдæр та Цхинвалы вокалон-хореографион къорды разамонæг. 

Кокойы фырт уый фæстæ ацыд Цæгат Ирыстонмæ æмæ куыста [[Беслæны маисон комбинат]]ы драмон æмæ кæфтыты къордты аивадон разамонæгæй. Æвзыгъд æмæ курдиатджын музыканты арæхстдзинадыл сæ цæст æрæвæрдтой аивадæн табугæнджытæ. 1938 азæй 1946-æм азы онг куыста Цæгат Ирыстоны зард æмæ кафты паддзахадон ансамблы аивадон къухдариуæггæнæгæй. Æндæр æмæ æндæр азты ма уыд Цæгат Ирыстоны филармонийы аивадон къухдариуæггæнæг, 8 азы та уыд Цæгат Ирыстоны Композиторты цæдисы сæрдар. Йæ намысджын æмæ æвæллайгæ фæллойы тыххæй йын лæвæрд æрцыд Цæгат Ирыстоны аивæдты сгуыхт архайæджы ном, хорзæхджын ма уыд «Кады нысан»-ы орденæй. 

Зынгæ композитор æмæ музыкæйы дæсны йæ цардæй ахицæн 1980 азы 3 апрелы.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Xurzarin.ru // Ирон музыкалон аивадмæ бахаста аккаг хуынтæ |url=https://new.xurzarin.ru/iron-muzykalon-aivadmae-baxasta-akkag-xuyntae/ |access-date=2022-04-02 |archive-date=2022-04-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220402192510/https://new.xurzarin.ru/iron-muzykalon-aivadmae-baxasta-akkag-xuyntae/ |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;

== Музыкалон архайд ==
Тæтæрхъан цалдæр хатты уыд фольклорон экспедицийы Ирыстоны æмæ ныффыста адæмон мелодитæ, æмбырд кодта рагон музыкалон уадынгæрзтæ. 1937 азы ирон адæмон инструментты коллекци радта Мæскуыйы Глинкæйы номыл музыкалон культурæйы Паддзахадон музеймæ. Цæгат Ирыстонмæ композиторы æрцыд баст уыд, цæмæй разамынд лæвæрдтаид зард æмæ кафты паддзахадон ансамблы сырæзтæн. Хъаруджынæй æрæвнæлдта йæ хъуыддагмæ æмæ йын цыбыр æмгъуыдмæ бантыст курдиатджын фæсивæды æрæмбырд кæнын. Коллективимæ куыста куыд хормейстер, хореограф, администратор-разамонæг, композитор, дирижёр æмæ мæйы æмгъуыдмæ, æнæрынцойæ кусгæйæ. Бацæттæ кодта концертон программæ. Уый фæстиуæгæн 1938 азы ансамблы гастрольтæ æнтысгæйæ ацыдысты [[Налцыкк|Налцыччы]]. Сæ репертуары уыдысты Кокойты Тæтæрхъаны зарджытæ «Партийы гимн», «Плиты Иссæйы зарæг», «Тауче», стæй адæмон зарджытæ æмæ кафты мелодитæ «Æфхæрдты Хæсанæ», «Антъоны зарæг» æмæ æндæртæ. Кокойы фырты хъæппæрис æмæ активон хайадисты тыххæй 1939 азы Ирыстоны равзæрстой музыкæмæ иууыл æвзыгъддæр фæсивæды Мæскуыйы консерваторийы ахуыр кæныны тыххæй. Фæстæдæр уыдон систы зындгонд профессионалон музыканттæ: зарæггæнджытæ æмæ композитортæ. 

1943 азы Тæтæрхъан йæ къухмæ райста симфонион оркестр саразыны хæс, фæстæдæр та — филармони æмæ йæ фыццаг аивадон къухдариуæггæнæг уыд йæхæдæг. Уыцы азты композитор ныффыста цалдæр егъау оркестрон уацмысы — Фыццаг симфони, Скърипкæйы концерт, фортепианон фантази «Азау», симфонион сюитæ «Хæлардзинад», симфонион ныв «Изæр колхозы» æмæ уыдон се ппæт дæр систы тынг популярон. Фыццаг «Ирон симфони» Кокойы фырты сфæлдыстады сси иууыл бæрзонддæр. «Азау»-ы фантази фортепианойæн оркестримæ та фыст у ирон чызджы хъысмæтыл, кæцы Стыр Фыдыбæстæйон хæсты равдыста хъайтарон сгуыхтдзинад. Йæ фæстаг егъау уацмыстæ сты Дыккаг симфони æмæ оперæ «Нарты Сослан». Уый йæ царды фæстаг бонтæм дæр нæ уагъта йе сфæлдыстадон архайд, баззад дзыллæты хсæн музыкæ парахатгæнæгæй.&lt;ref&gt;{{Cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220402192503/http://ossetians.com/iron/news.php?newsid=453 |archivedate=2022-04-02 |title=Ossetians.com // Кокойты Тæтæрхъан |url=http://ossetians.com/iron/news.php?newsid=453 |access-date=2022-04-02 |deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;

== Бинонтæ ==
* Чызг [[Кокойты Агуындæ]] — Цæгат Ирыстоны адæмон артист, дирижёр

== Фиппаинæгтæ ==
{{фиппаинæгтæ}}

[[Категори:Композитортæ алфавитмæ гæсгæ]]
[[Категори:Уæрæсейы композитортæ]]
[[Категори:Ирон музыкæ]]
[[Категори:Кокойтæ|Тæтæрхъан]]</text>
      <sha1>c20tirocde0wwl1r7x0zeb8p1ohn5ak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хотыхдар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78519</id>
    <revision>
      <id>596282</id>
      <parentid>577345</parentid>
      <timestamp>2026-10-24T07:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>20706</id>
      </contributor>
      <comment>Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20261024) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]])</comment>
      <origin>596282</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2784" sha1="og7434tyg7iu8uv2w4r20iwktib65as" xml:space="preserve">{{Æндæр нысаниуæг|Ивддзаггæнæн нæй [[хотыххæссæг]]имæ.}}
[[File:Codex_Manesse_Hartmann_von_Aue.jpg|мини|Немыцаг хотыхдар (XIV æнусы ныв)]]
'''Хотыхдар'''&lt;ref&gt;Уырыссаг-ирон дзырдуат. Сарæзта йæ [[Абайты Васо]]. Дыккаг, срастгонд æмæ баххæстгонд рауагъд. Редактор [[Исаты Мæхæмæт|Исаты М.И]], рауагъдад «Советон Энциклопеди». Мæскуы — 1970&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Гуыриаты Тамерлан|Гуыриаты Т. А.]] Цыбыр ирон-уырыссаг дзырдуат — Дзæуджыхъæу: Ирыстон, 2003 — 260 ф.&lt;/ref&gt; кæнæ '''рыцарь'''&lt;ref&gt;Абайты С., Хуытъинаты Д. Историон æмæ политикон терминты дзырдуат. Цæгат Ирыстоны АССР-ы паддзахадон рауагъдад. — Дзæуджыхъæу, 1950&lt;/ref&gt; у адæймаг, кæцыйæн лæвæрд цæуы кадджын ном паддзахады сæргълæууæгæй кæнæ минæварæй паддзахæн, аргъуанæн кæнæ бæстæйæн лæггад кæныны тыххæй, уæлдайдæр та æфсæддон бынаты. &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Almarez|first=Felix D.|title=Knight Without Armor: Carlos Eduardo Castañeda, 1896-1958|url=https://archive.org/details/knightwithoutarm0000alma|year=1999|publisher=Texas A&amp;M University Press|isbn=9781603447140|page=[https://archive.org/details/knightwithoutarm0000alma/page/202 202]}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Diocese of Uyo|year=2000|publisher=El-Felys Creations|isbn=9789783565005|page=205}}&lt;/ref&gt; 

[[Астæузаман|Рагастæуккаг æнусты]] Ныгуылæн чырыстон Европæйы хотыхдары ном лæвæрдтой бæхджын хæстонтæн. Бæрзондастæузаманы рæстæджы хотыхдартæ нымад цыдысты лыстæг уæзданты иуадыл. [[Астæузаман|Æрæгастæуккаг æнусты]] уыцы цин баст æрцыд хотыхдардзинады идеалтимæ, æххæст галуаны чырыстон хæстоны уагахасты кодексимæ. Арæх хотыхдартæ вассалтæй уыдысты, кæцы лæггад кодтой элитæйы хæцæгтæй кæнæ æлдарæн хъазахъхъæгтæй. æлдартæ æууæндыдысты хотыхдартæн, кæцытæ арæхстджын уыдысты бæхыл хæцынмæ.

== Фиппаинæгтæ ==
{{фиппаинæгтæ}}

[[Категори:Хотыхдартæ|*]]</text>
      <sha1>og7434tyg7iu8uv2w4r20iwktib65as</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ленинад</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84124</id>
    <revision>
      <id>596271</id>
      <timestamp>2026-10-23T16:26:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56625-91</username>
        <id>28738</id>
      </contributor>
      <comment>Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «{{Номдзаг | ном = Ленинад | оригинал ном = {{lang-en|Leninade}} | къам = Leninade.png | скъуыддзаг = Ленинады шилæ, раззаг æмæ фæстаг фарс | хуыз = [[алкоголь кæмæн нæй, ахæм номдзаг]] | уадæг = Real Soda In Real Bottles, Ltd. | райгуырæн бæстæ = {{Флагификация|АИШ}} | цъæх-сырх = сырх...»</comment>
      <origin>596271</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6692" sha1="r9ci18du8famo6o5tgk0l0juv2gzakp" xml:space="preserve">{{Номдзаг
| ном = Ленинад
| оригинал ном = {{lang-en|Leninade}}
| къам = Leninade.png
| скъуыддзаг = Ленинады шилæ, раззаг æмæ фæстаг фарс
| хуыз = [[алкоголь кæмæн нæй, ахæм номдзаг]]
| уадæг = Real Soda In Real Bottles, Ltd.
| райгуырæн бæстæ = {{Флагификация|АИШ}}
| цъæх-сырх = сырх
| сайт = https://leninade.realsoda.com/
| сæйраг компоненттæ = [[Газыр дон]], [[тросникаг сахар]], [[лимоны кислотæ]], [[гуммиарабик]], æрдзон æмæ арæзт тæмæйтæ, [[глицерил абиетат]], [[натрийы бензоат]]&lt;ref name=&quot;BEV&quot;&gt;{{cite web|last=Tanner|first=Steve|title=Review: Leninade Soda|url=http://www.bevreview.com/2013/10/10/review-leninade-soda/|website=BevReview|access-date=2015-09-29|archive-date=2013-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013020025/http://www.bevreview.com/2013/10/10/review-leninade-soda/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
}}

'''Ленинад''' ({{Lang-en|Leninade}}) — [[лимонад]]ыл бындуриуæг кæнæг [[газыр дон|газыр]] [[алкоголь кæмæн нæй, ахæм номдзаг|алкоголь нæй, ахæм номдзаг]], уадзы йæ компани ''Real Soda In Real Bottles, Ltd''. Йæ ном арæзт у [[Владимир Ленин|Ленины]] ном æмæ англисаг дзырд ''lemonade'' ({{Lang-os|лимонад}}) иугондæй ([[контаминаци]]), уыцы бæрц упаковкæ та æвдыст у [[Советон Цæдис|советон]] стилы.

== Истори ==
Номдзаг уадзын райдыдтой [[2000-æм азтæ|2000-æм азты]] райдианы, фыццаг бæрæггæнæнтæ та хауы [[2002 аз|2002 аз]]мæ. Номдзаг æвдыст цæуы куыд дзыллæйы цæхæр-сырх хуыз кæмæн ис, ахæм лимонадгæрдæг. Дзырдæн [[кофеин]] нæй; компонентты ’хсæн ис газыр дон, тросникаг сахар, лимоны кислотæ, гуммиарабик, æрдзон æмæ арæзт тæмæйтæ, глицерил абиетат æмæ натрийы бензоат&lt;ref name=&quot;POPSOP&quot;&gt;{{cite web|url=http://popsop.com/2337|title=Leninade: the soft drink of communistic nostalgia|work=Brand Magazine Online|date=2008-07-24|location=London|publisher=PopSop|archive-url=https://web.archive.org/web/20110701191127/http://popsop.com/2337|archive-date=2011.07.01|access-date=2011-10-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=This Exists: Leninade, The Soviet-Themed Soda|url=http://www.huffingtonpost.com/2012/11/20/leninade-soviet-style-soda_n_2164783.html|website=The Huffington Post|access-date=2026-03-15|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20150930090528/http://www.huffingtonpost.com/2012/11/20/leninade-soviet-style-soda_n_2164783.html|archive-date=2015-09-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.bevreview.com/2013/10/10/review-leninade-soda/|title=Review: Leninade Soda - Soviet-themed carbonated beverage with cane sugar - BevReview.com|lang=en|website=www.bevreview.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20131013020025/http://www.bevreview.com/2013/10/10/review-leninade-soda/|archive-date=2013-10-13|access-date=2026-03-15}}&lt;/ref&gt;.

== Кæсæгты хъуыды ==
[[Къам:Leninadebottlecap.jpg|мини|Ленинады шилæты къапхъæнты дæлæгон фарс]]
''[[The Huffington Post]]''-ы бæрæггæнæнтæм гæсгæ, Ленинады тæм сæйраг хъуыддаг нæ у — уый фæдыл хуызæг сты шилæты этикеткæйыл нывгонд совет фæрæзтæ æмæ каламбуртæ. Шилæты уылты слогантæ пароди кæнынц совет фразеологи æмæ [[Советон Цæдисы пропаганда|советон пропагандæ]], пайдагонд цæуынц ахæм дзырдбæстытæ:

- Тæм, кæцыйыл хъæуы хъæрæй лæуйын!
- Рауразæг æмæ æфсæйнагджын ут!
- Нуз, æмбал! Нуз! Ома уæд [[ГУЛАГ]]
- Хæст хуыздæр у [[Финнæгты хæст|сакъадахæй]] тæккæ сакъадахдæр
- Тæвд боны сакъадах хæстæй сакъадах кæн&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://blogs.houstonpress.com/eating/2010/06/a_cooler_coke_leninade.php|title=A Cooler Coke: Leninade - Houston - Restaurants and Dining - Eating Our Words|lang=en|first=Katharine|last=Shilcutt|website=blogs.houstonpress.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20121211020340/http://blogs.houstonpress.com/eating/2010/06/a_cooler_coke_leninade.php|archive-date=2012-12-11|access-date=2026-03-15}}&lt;/ref&gt;.

Кэтрин Шилкатт ''[[Houston Press]]''-æй Ленинады нымадта судзгæ лимонады хуызæн: «Мæ цæсты уый тынг зынаргъ уыди. Уый у уæмæнхæцгæ хуыд æмæ [[ирони|иронон]] худгæйæ нузæн фæсивæды летон номдзаг».

Стив Таннер ''BevReview''-ы рецензийы фыста: «Шилæ йæхæдæг у рæсугъд [[сувенир]], уымæн æмæ графикæ нывгонд у раст фæйнæг хуызыл. Тæм шилæйыл фыст нæй, æмæ фыццаг бадзгæйæ йæ базонын зын у. Лимоны, цитрусы, бæлццæны æмæ грейпфруты тæмтæ ис, кæдфæнды мæ тæмы рецепторты гæсгæ. Стандартон нæ чи у, уыцы тæмы профиль номдзагæн æххуыс кæны хицæн кæнынмæ. Ленинад у [[Иугонд бæстæтæ|Иугонд бæстæты]] [[стероидтæ]] нæ чи арæхсы, ахæм олимпиадон спортгæнæджы хуызæн. Сырхдзауæй сæны».

== Æрмæджытæ ==
{{æрмæджытæ}}

== Æддаг æрмæджытæ ==
- {{Официальный сайт|http://leninade.realsoda.com}}
- {{Facebook|Leninade-53627296210}}

[[Категори:Лимонадтæ]]
[[Категори:Алкоголь кæмæн нæй, ахæм газыр номдзагтæ]]
[[Категори:АИШ-ы политикон сатирæ]]
[[Категори:Советон Цæдисы ностальги]]
[[Категори:Владимир Ленины ном хæссæг объекттæ]]</text>
      <sha1>r9ci18du8famo6o5tgk0l0juv2gzakp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Анастасия (мультфильм)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84125</id>
    <revision>
      <id>596272</id>
      <timestamp>2026-10-23T16:27:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56625-91</username>
        <id>28738</id>
      </contributor>
      <comment>Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «{{Мультфильм | исем               = Анастасия | оригинал исем      = {{Lang-en|Anastasia}} | плакат             = Anastasia cover.jpg | тæр                = рисованный (ротоскопирование) | жанр               = {{br list | [[драма]] | [[комеди]] | [[мюзикл]] | [[фэнтези]] | [[мажара]] | [[бинонон фильм|бинонон]] |...»</comment>
      <origin>596272</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9525" sha1="ptlnwz3zfkyb25nznhf877gveoh5rjr" xml:space="preserve">{{Мультфильм
| исем               = Анастасия
| оригинал исем      = {{Lang-en|Anastasia}}
| плакат             = Anastasia cover.jpg
| тæр                = рисованный (ротоскопирование)
| жанр               = {{br list
| [[драма]]
| [[комеди]]
| [[мюзикл]]
| [[фэнтези]]
| [[мажара]]
| [[бинонон фильм|бинонон]]
| [[мультфильм]]
| [[мистика]]
}}
| режиссёртæ         = Дон Блут, Гари Голдман
| сценарист          = {{br list
| [[Сюзан Готье]]
| [[Брюс Грэм]]
| [[Боб Цудикер]]
| [[Нони Вайт]]
| [[Эрик Тачман]] {{Small|(адаптация)}}
}}
| хъæлæс кæнæгтæ     = {{br list
| [[Мег Райан]]
| [[Кирстен Данст]]
| [[Джон Кьюсак]]
| [[Келси Грэммер]]
| [[Анджела Лэнсбери]]
| [[Кристофер Ллойд]]
| [[Хэнк Азария]]
}}
| оператор           =
| композитор         = {{нп5|Дэвид Ньюман (композитор)|Дэвид Ньюман||David Newman (composer)}}
| кинокомпания       = [[20th Century Fox]]
| даргъ             = 94 мин.
| æвзаг              = [[англисаг æвзаг|англисагау]]
| паддзахад          = {{USA}}
| аз                 = 1997
| рацыды бон         = {{Date|1997|11|14}}
| бюджет             = $ 53 млн
| кассæйы бæрц       = $ 139,8 млн
| рейтинг            = 12+
| bcdb_link          = 25025
}}

'''«Анастасия»''' ({{Lang-en|Anastasia}}) — [[АИШ]]-ы пурдурон [[анимаци|анимацион]] фэнтези фильм, [[20th Century Fox]] корпорацийы уадзæг. Режиссёртæ — Дон Блут æмæ Гэри Голдман. Мультфильм араздтой [[ротоскопирование|фотонывкæныны методыл]] æмæ [[компьютерный графика|æртæфæзынон графикæйæ]] пайда кæнгæйæ. Тæккæ дунейон премьерæ уыди [[1997 аз]]ы [[ноябры 14|ноябры 14-æм боны]].

Блут æмæ Голдманæн [[Анастасия (фильм, 1956)|«Анастасия»]] (1956) фильмы анимацион верси скæнын еуæддæр [[Мæ уæздан леди (мюзикл)|«Мæ уæздан леди»]] мюзиклы фæдыл исын сæн кодтой. Фæстиуæгæн «Анастасия» равзæрстой, уый бындуры ис [[Романовты æмæрдæг кодтой|падшахы бинонтæ куы амардтой, уый фæстæ]] цардæгас чи баззата æмæ йæхи рагон цард ссарын кæмæн фæндыд, уыцы [[Стыр кънйæзчызг|стыр кънйæзчызг]] [[Анастасия Николаевна (Николай II чызг)|Анастасия Николаевна Романова]] тыххæй [[Анна Андерсон|таурæгъ]].

Сæйраг ролтæм хъæлæс бавæрдтой ацы актёртæ: [[Мег Райан]], [[Джон Кьюсак]], [[Хэнк Азария]], [[Кристофер Ллойд]], [[Киrстен Данст]] æмæ [[Анджела Лэнсбери]].

Мультфильм равзарæг адæм хорз банымадтой, прокаты райдыдта уæд 140 миллион доллары фылдæр бакуыста æмæ «[[Оскар (кинопреми)|Оскар]]» æмæ «[[Зырин глобус]]» премиты «Чи хуыздæр зард» номинацитæм равзæрстой.

«Анастасия»-йы уæлахиздзинад ног франшизæ райгуырын кодта, уый мидæг 1999 азы [[Видеоформаты спин-офф|видеоформаты спин-офф]] æмæ 2016 азы [[Анастасия (мюзикл)|сценæйы мюзикл]] рацыдысты.

== Сюжет ==
Цæуынц 1916–1927 азты цаутæ. Зымæгон галуаны Романовты династийы 300 азы юбилей куы бæрæг кодтой, уæд фæстаг уырыссаг император [[Николай II]]-ы аст азы кæстæр чызг Анастасиян йæ моголтæй мадæлон цардæгæстæ императрица [[Мария Федоровна (1847–1928)|Мария Федоровна]] [[францаг æвзаг|францагау]] «''[[Париж]]ы куы фембæлæм''» фыст цыдæриддæр кæмæ уыди, ахæм зынаргъ скъуыддзаг æмæ музыкон къутæр лæвæрттæ кæны.

Бæрæгбоныл æнæнхъæлæджы фæзыны къуымыл тыхты хъæбатыр, падшахы галуанæй фыддзырддзиْنَы тыххæй кæй рацыд, уыцы [[Григорий Распутин]]. Уый йæ уд Шайтанæн бафтыдта, асамбон колбæ-артефакт райста æмæ падшахы бинонтыл зын фæдзæхсын кæны.

Зынгæ цауы рæстæджы галуанмæ революционертæ бабырсынц, æмæ падшахы бинонтæн тарнын кæнын хъæуы. Анастасия æмæ йæ моголтæ галуаны æвзæр фæндаггæгтæй ралыгъдынц. Распутин сæ фæдыл цæуы, уый бын цæлхын хохабыр фехæлы æмæ доны ахауы. Поездмæ бацæуын куы архайынц, уæд Анастасия сæрæй æфты æмæ йæ моголтæ йæ ма суæгъд кæны.

10 азы фæстæ Уæрæсейы [[Советон Цæдис|советон хицауад]] сæвæри. Парижы цæрæг Мария Федоровна моголтæ йæ чызгæн чи ссари, уымæн стыр хорзæх раласын кæны. Санкт-Петербуры цæрæг дыууæ ултаггæнджы — Дмитрий æмæ Владимир — Анастасиямæ чи хæстæг у, ахæм чызг ссарын, уый йæ моголты уынгмæ батын æмæ ахсæуттæ дих кæнын сæхицæн разы кæнынц.

Уыцы рæстæджы йæ асайдтытæ чи ферох кодта, ахæм 18 азы кæстæр Аня номимæ чызг сывæллæтты хæдзарæй ралыгъди æмæ йæ рагцард зынын кæны. Куыйтæй баххуысгæйæ уый Санкт-Петербургмæ араст вæййы æмæ Дмитрий æмæ Владимирмæ фембæлы. Уыдон Аняйæ «Анастасия» ролыл ахуыр кæнын райдайынц.

Распутин дæр тыхты фæрцы цардæгас уæвгæйæ, Анастасияйы агурын райдайынц. Цыппæр адæймаджы (Аня, Пушок куый, Дмитрий æмæ Владимир) Парижемæ фæндаг кæнынц. Фæндаджы уыдон алыхуызон зын уавæрты фембæлынц, уыцы рæстæджы Аня æмæ Дмитрийы ’хсæн уарзондзинад фæзыны.

Парижмæ куы æрбахæццæ вæййынц, уæд Софийы фæрцы Анастасия йæ моголтæй фембæлыны бонмæ цæуы. Мария Федоровна райдайæны ууыл нæ уырны, фæлæ музыкон къутæр æмæ сабидоны асайдтытæ куы уыны, уæд фембæлынц.

Дмитрий йæхицæн лæвæрд 10 миллион сомы æхсæуттæй радзуры, уымæн æмæ Анастасия уарзы. Фæлæ Анастасияйы кæртхъуыды Распутин бацахсын архайын кæны. Дмитрийы фæрцы уый Распутины артефакт фехæлы, æмæ Распутин хопебарау фесæфи æмæ фескъуыны.

Фæстиуæгæн Анастасия æмæ Дмитрий иумæ уæвын сæхицæн сбæрц кæнынц æмæ науыл ацæуынц.

== Хъæлæс кæнæгтæ ==

* [[Мег Райан]] — ''Анастасия &quot;Аня&quot; Романова''
 [[Кирстен Данст]] — ''кæстæр Анастасия''
* [[Джон Кьюсак]] — ''Дмитрий''
* [[Келси Грэммер]] — ''Владимир''
* [[Кристофер Ллойд]] — ''[[Григорий Распутин]]''
* [[Хэнк Азария]] — ''Барток''
* [[Анджела Лэнсбери]] — ''[[Мария Федоровна (1847–1928)|Мария Федоровна]]''

== Хорзæхтæ ==
Фильм дыууæ «Оскар» премиймæ («Чи хуыздæр музыкæ» æмæ «Чи хуыздæр зард») номинацигонд вæййы.

== Æддаг æрмæг ==

* {{IMDb title|0118617}}

[[Категория:АИШ-ы фильмтæ]]
[[Категория:20th Century Fox фильмтæ]]
[[Категория:1997 азы фильмтæ]]
[[Категория:Анимацион фильмтæ]]
[[Категория:Мюзиклтæ]]</text>
      <sha1>ptlnwz3zfkyb25nznhf877gveoh5rjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хуызæг:Potd/2026-10-29</title>
    <ns>10</ns>
    <id>84126</id>
    <revision>
      <id>596273</id>
      <timestamp>2026-10-23T17:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>6212</id>
      </contributor>
      <comment>Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «Vignes près du Pic de Vissou - October 2020.jpg»</comment>
      <origin>596273</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="o2ykemkbuccfkujkiek0n8o0kafid6e" xml:space="preserve">Vignes près du Pic de Vissou - October 2020.jpg</text>
      <sha1>o2ykemkbuccfkujkiek0n8o0kafid6e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хуызæг:Potd/2026-10-29 (os)</title>
    <ns>10</ns>
    <id>84127</id>
    <revision>
      <id>596274</id>
      <timestamp>2026-10-23T17:46:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ymblanter</username>
        <id>6212</id>
      </contributor>
      <comment>Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «Виноградники у подножия Пик-де-Виссу, Кабриэр, Эро, Франция»</comment>
      <origin>596274</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="107" sha1="cb26l6yojxlt8ces8qxxa52vfwfqs03" xml:space="preserve">Виноградники у подножия Пик-де-Виссу, Кабриэр, Эро, Франция</text>
      <sha1>cb26l6yojxlt8ces8qxxa52vfwfqs03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аккуыны паддзахы чызг</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84128</id>
    <revision>
      <id>596275</id>
      <timestamp>2026-10-23T19:10:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56625-91</username>
        <id>28738</id>
      </contributor>
      <comment>Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «{{Филм | ирон ном = Аккуыны паддзахы чызг | оригинал ном = The Swan Princess | жанр = [[анимацион филм|анимаци]], [[бинонты филм|бинонты]], [[фэнтези]] | режиссер = [[Ричард Рич]] | продюсер =  | сценарист =  | акт&lt;bos&gt;4 =  | композитор =  | оператор =  | монтаж =  | кинокомпа...»</comment>
      <origin>596275</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2469" sha1="o13v7z4lx29dco7tzzffngitfuwnw26" xml:space="preserve">{{Филм
| ирон ном = Аккуыны паддзахы чызг
| оригинал ном = The Swan Princess
| жанр = [[анимацион филм|анимаци]], [[бинонты филм|бинонты]], [[фэнтези]]
| режиссер = [[Ричард Рич]]
| продюсер = 
| сценарист = 
| акт&lt;bos&gt;4 = 
| композитор = 
| оператор = 
| монтаж = 
| кинокомпания = 
| дистрибьютор = 
| дæргъ = 01:25:36
| æвзаг = [[англисаг æвзаг|англисагла]]
| паддзахад = {{АИШ-ы флаг}} [[АИШ]]
| аз = 1994
| рацыды бон = 
| бюджет = $21 млн.
| кассæйы сæргæндтæ = $9.7 млн.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=swanprincess.htm|title=The Swan Princess (1994)|website=[[Box Office Mojo]]|accessdate=5 июнь 2012|archive-date=6 сентябрь 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150906211346/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=swanprincess.htm}}&lt;/ref&gt;
| рейтинг = 
| imdb_id = 0111333
| сайт = 
| размæдæг = 
| фæдылдæг = 
| ныв = Swanprincessposter.jpg
}}

'''«Аккуыны паддзахы чызг»''' (англисагла ''The Swan Princess'') — 1994 азы рауадгъæд америкадаг анимацион филм.

== Сюжет ==
Уыцы аргъау заманы, кæдæм фæнды ма уыдаид тылсым къæлæстæ, сыгъзæрин хъæдты гæдытæ, фантастикон цæрæгойтæ æмæ нæмгуыты уынгæгтæ, уыцы цау хаудта. Хъыгтæ чи кæны, уыцы нæмгуыты хицау Ротбарт аккуынмæ кæмæн сæргæдта, уыцы рæсугъд паддзахы чызг æмæ принц Дерек, Аккуыны цæхæры былгæрон чи цард, уыцы алцыдæридæг диссаджы цардгондты, сæ уарзондзинад, сæ хлардзинад æмæ нæмгуыты ныхмæ хæццæ кæныны тыххæй дзургæ историй.

== Æрвитæнтæ ==
* {{IMDb title|0111333}}

== Фиппаинæгтæ ==
{{фиппаинæгтæ}}

[[Категория:1994 азы филмтæ]]
[[Категория:АИШ-ы филмтæ]]
[[Категория:Анимацион филмтæ]]
[[Категория:Фэнтези филмтæ]]</text>
      <sha1>o13v7z4lx29dco7tzzffngitfuwnw26</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тетрис</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84129</id>
    <revision>
      <id>596277</id>
      <timestamp>2026-10-23T20:10:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56625-91</username>
        <id>28738</id>
      </contributor>
      <comment>Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «{{Компьютерон хъазт | ном = Тетрис | къам =  | къамы афыст = «Тетрисы» типикон хъазты процесс | сфæлдысæг = [[Пажитнов, Алексей Леонидович|Алексей Пажитнов]] | дизайнер = Алексей Пажитнов | программист = Алексей Пажитнов | рауагъдауæг =  | рауадгъæд...»</comment>
      <origin>596277</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4717" sha1="km1jhh35zwkvyi1fplhsnidst0tq9wj" xml:space="preserve">{{Компьютерон хъазт
| ном = Тетрис
| къам = 
| къамы афыст = «Тетрисы» типикон хъазты процесс
| сфæлдысæг = [[Пажитнов, Алексей Леонидович|Алексей Пажитнов]]
| дизайнер = Алексей Пажитнов
| программист = Алексей Пажитнов
| рауагъдауæг = 
| рауадгъæд аз = {{АИШ-ы флаг}} 1985&lt;ref name=&quot;release date&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.timeextension.com/news/2024/06/anniversary-is-tetris-really-40-this-year|title=Is Tetris Really 40 This Year?|publisher=Time Extension|date=2024-06-18|access-date=2024-06-23|lang=en|archive-date=2024-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20240623210020/https://www.timeextension.com/news/2024/06/anniversary-is-tetris-really-40-this-year|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| жанр = [[логикон хъазт / головоломка|логикон хъазт]]
| режим = [[Иу хъазæджы хъазт|иу хъазæджы]]
| платформатæ = Цыппæрæмгæсгæ алы ран дæр
}}

'''«Те́трис»''' («[[тетрамино]]» æмæ «теннис»-æй арæзт) — советон программист [[Пажитнов, Алексей Леонидович|Алексей Пажитновы]] сфæлдыст æмæ чиныггонд кæмæн ис, ахæм [[компьютерон хъазт]]. Хъазт рауагътой 1985 азы — уыцы рæстæджы Пажитнов куыста ССРС-ы Зонæдты академийы [[А. А. Дородницыны номыл Иртасæн центр|Иртасæн центры]].

«Тетрис» у [[тетрамино]] — цыппар квадраты чи арæзт у, ахæм [[полимино]] — геометрион фигурæтæ пайда кæныныл арæзт логикон хъазт. Хъазты идея Пажитновæн бахъуыды кодта [[пентамино]] хъазт. Хъазты фыццаг верси Пажитнов ныффыста [[Паскаль (программировæны æвзаг)|Паскаль æвзагыл]] «[[Электроника-60]]» компьютерыл. Коммерцион верси рауагъта америкаг компани [[Spectrum HoloByte]] 1987 азы.

Кæстæр азты «Тетрис» парахат кæнын байдыдта алыхуызон машинæты, компьютерты, консолты, калькуляторты, мобилон телефонты æмæ медиаплеертыл.

== Бартæ æмæ уагæвттæ ==
Хъазты фигурæтæ — тетраминотæ — уæлæй къулæй цæуынц 10 клеткæ кæмæн ис, ахæм 20 клеткæйы бæрзæнд стаканмæ. Хъазæг хъазты рæстæджы фигурæ 90 градусмæ аздæхын æмæ йæ горизонталы ласын кæныны бар дæр ѝæ ис. Кæд 10 клеткæйыл арæзт горизонталон рæтдзæг дзаг у, уæд уый фесæфы, æмæ йæ уæлæ цы ис, уый æруадзы фæйнæгккаг уæлæмæ. Хъазт кæронмæ цæуы, ног фигурæ стаканмæ кæй нæ цæуы, уæд.

== Истори ==
ССРС-ы тынг парахат уыдысты «домино», «тримино», «тетрамино» æмæ «пентамино» хъазтытæ. Алексей Пажитнов 1984 азы райдыдта кусын хъазтыл, 1985 азы та «Электроника-60» компьютерыл рауагъта «Тетрис». 

IBM PC-йæн хъазт Турбо Паскаль æвзагыл ныффыста 16 аздзыд скъоладзау [[Герасимов, Вадим (программист)|Вадим Герасимов]]. 1989 азы [[Nintendo]] компани [[Game Boy]] портативнон консолæн рауагъта «Тетрис»-ы верси, æмæ уый фæрцы хъазт дунейы алы кæмттæм дæр ахæлиу ис — æрмæст Game Boy-æн фæстиуджытæй 35 миллион экземплярæй фылдæр уæйгонд æрцыд.

== Фиппаинæгтæ ==
{{фиппаинæгтæ}}

== Æрвитæнтæ ==
* [https://www.tetris.com/ The Tetris Company LCC] — «ТЕТРИС» номы бархистауæг

[[Категория:Тетрис]]
[[Категория:Компьютерон хъазтытæ]]
[[Категория:ССРС-ы арæзт компьютерон хъазтытæ]]</text>
      <sha1>km1jhh35zwkvyi1fplhsnidst0tq9wj</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>