Википеди oswiki https://os.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%C3%A6%D0%B9%D1%80%D0%B0%D0%B3_%D1%84%D0%B0%D1%80%D1%81 MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Медиа Сæрмагонд Тæрхон Архайæг Архайæджы ныхас Википеди Википедийы тæрхон Файл Файлы тæрхон MediaWiki MediaWiki-йы тæрхон Хуызæг Хуызæджы тæрхон Æххуыс Æххуысы тæрхон Категори Категорийы тæрхон TimedText TimedText talk Модуль Обсуждение модуля Event Event talk 0 84132 596286 2026-10-25T14:39:45Z ~2026-57012-34 28751 Краткий частичный перевод [[en:Haumea]], версия oldid=1380351730; авторы: история английской статьи. Перевод с помощью ИИ; факты сверены с NASA. 596286 wikitext text/x-wiki '''Хаумеа''' (чысыл планетæты каталогмæ гæсгæ: '''136108 Haumea''') у [[Хуры системæ|Хуры системæйы]] карликон планетæ.<ref name="NASA">[https://science.nasa.gov/dwarf-planets/haumea/ Haumea Facts]. NASA.</ref> Планетæйы ном баст у гавайаг мифологийы Хаумеайы номимæ.<ref name="NASA" /> == Æмбæлццæттæ == Хаумеайæн ис дыууæ æмбæлццоны — Хииака æмæ Намака. Уыдон ссардтой 2005-æм азы.<ref name="NASA" /> == Фиппаинæгтæ == <references /> == Æддаг æрмæг == * [https://science.nasa.gov/dwarf-planets/haumea/ Haumea Facts — NASA] [[Категори:Астрономи]] 11l2wrt2lxmn3du8pwzf8prf9zz3rdy 596287 596286 2026-10-25T14:50:26Z ~2026-57012-34 28751 Расширение перевода [[en:Haumea]] (oldid=1380351730; авторы — история статьи): открытие, название, орбита, строение, спутники, кольцо и семейство. Источники NASA, IAU, Caltech и научные статьи. Перевод с помощью ИИ; требуется языковая вычитка. 596287 wikitext text/x-wiki '''Хаумеа''' (чысыл планетæты каталогмæ гæсгæ: '''136108 Haumea'''; раздæры бæрæггæнæн — '''2003 EL₆₁''') у [[Хуры системæ|Хуры системæйы]] карликон планетæ. Хаумеа хауы Койперы поясы объекттæм: ацы космосон бæстыхай ис [[Нептун|Нептуны]] орбитæйæ дарддæр. Уым сты бирæ чысыл ихджын объекттæ.<ref name="NASA">[https://science.nasa.gov/dwarf-planets/haumea/ Haumea Facts]. NASA.</ref> Хаумеа зындгонд у йæ тагъд зилынадæй, йæ дæргъæвд формæйæ, дыууæ æмбæлццонæй æмæ йæ зиллаккæй. Йæ æмбæлццæттæ сты Хииака æмæ Намака.<ref name="NASA" /> == Ссарыны истори == Хаумеайы ссарыны тыххæй загътой дыууæ астрономон къорды. Уыдон пайда кодтой 2003 æмæ 2004-æм азты астрономон рардтæй.<ref name="NASA" /> NASA-йы рардтæм гæсгæ, официалон каталогы ссарыны бынатæй бæрæггонд у Сьерра-Невадайы обсерватори, датæйæ — 2003-æм азы 7 мартъийы. Ссарджытæй та уым ничи бæрæггонд у.<ref name="NASA" /> == Ном == 2008-æм азы 17 сентябры Бæстæты ’хсæн астрономон цæдис (IAU) объектæн радта Хаумеайы ном æмæ йæ банымадта карликон планетæтæм. Уыцы рæстæджы уый ссис официалонæй æвзæрст фондзæм карликон планетæ.<ref name="IAU">[https://iauarchive.eso.org/news/pressreleases/detail/iau0807/ IAU names fifth dwarf planet Haumea]. International Astronomical Union, 17 September 2008.</ref> Ном ист у гавайаг мифологийæ. Хаумеа у гавайаг мифологийы сабиты райгуырдимæ баст бардуаг. Йæ дыууæ æмбæлццоны нæмттæ дæр ист сты уыцы мифологийæ — Хаумеайы чызджыты нæмттæй.<ref name="IAU" /> == Орбитæ æмæ зилынад == Хаумеа [[Хур|Хуры]] алыварс иу хатт æрзилы 285 зæххон азы бæрц рæстæджы. Хурæй йæ рæстæмбис дард у 43 астрономион иуæджы бæрц, кæнæ 6,5 миллиард километры. Астрономион иуæг у [[Зæхх|Зæххæй]] Хурмæ рæстæмбис дард. Хуры рухс Хаумеамæ хæццæ кæны æхсаз сахаты бæрц рæстæджы.<ref name="NASA" /> Хаумеайы йæхи сæмæны алыварс зилынады период у цыппар сахаты бæрц. Уый Хуры системæйы стыр объекттæй æппæты тагъддæр зилджытæй иу у.<ref name="Brown">Mike Brown. [https://web.gps.caltech.edu/~mbrown/2003EL61/ Haumea: the strangest known object in the Kuiper belt]. California Institute of Technology.</ref> == Формæ æмæ сконд == Хаумеайы формæ у эллипсоиды хуызæн: йæ дæргъад, йæ уæрх æмæ йæ бæрзæнд нæ сты æмбар. Йæ тагъд зилынад баст у йæ дæргъæвд формæимæ. Астрономты хъуыдымæ гæсгæ, Хаумеайы сæйраг хай дурæй сконд у, йæ уæлцъар та ихæй æмбæрзт у.<ref name="Brown" /> 2017-æм азы иртасгæ рардтæ равдыстой, йæ ас раздæры нымадтæй стырдæр кæй уыдаид. Ацы иртасгæ куысты фæстиуæгмæ гæсгæ, Хаумеайы тæккæ даргъдæр сæмæны дæргъад у 2322 ± 60 километры бæрц. Ацы нымад у 2017-æм азы моделы фæстиуæг.<ref name="Ortiz">Ortiz, J. L.; Santos-Sanz, P.; Sicardy, B. et al. [https://arxiv.org/abs/2006.03113 The size, shape, density and ring of the dwarf planet Haumea from a stellar occultation]. ''Nature'', 550, 219–223 (2017). DOI: [https://doi.org/10.1038/nature24051 10.1038/nature24051].</ref> == Æмбæлццæттæ == Хаумеайæн ис дыууæ зындгонд æмбæлццоны — '''Хииака''' æмæ '''Намака'''. Дыууæйы дæр ссардтой 2005-æм азы. Хииака у стырдæр æмбæлццон æмæ Хаумеайæ дарддæр зилы; Намака та чысылдæр у æмæ планетæмæ æввахсдæр зилы.<ref name="NASA" /><ref name="Brown" /> == Зиллакк == Хаумеайы зиллаккы тыххæй зындгонд ссис 2017-æм азы. Уый ссардтой 21 январы цы астрономон цаумæ кастысты, уый рардтæм гæсгæ: Хаумеа дард стъалыйы разты цыдис æмæ йæ рухс æхгæдта.<ref name="Ortiz" /> Стъалыйы рухс фæсастис Хаумеайы сæйраг хайы разæй æмæ йæ фæстæ дæр. Ацы рардтæ астрономтæ æмбарын кодтой зиллаккы æнхъæлцæстæй. Зиллаккы уæрх нымад æрцыд 70 километры бæрц, йæ радиус та — 2287 километры бæрц. Зиллаккы фæз æмхуызон у Хаумеайы экваторы æмæ Хииакайы орбитæйы фæзтимæ.<ref name="Ortiz" /> == Хаумеайы хиуæттæ == Хаумеа баст у Койперы поясы цалдæр чысыл объектимæ, кæцыты орбитæтæ æмæ уæлцъары спектртæ æмхуызон сты. Ацы къорды хонынц Хаумеайы хиуæттæ. Сæ спектрты зынынц доны ихы бæрæгдзинæдтæ.<ref name="family">Leinhardt, Z. M.; Marcus, R. A.; Stewart, S. T. [https://arxiv.org/abs/1003.5822 The Formation of the Collisional Family around the Dwarf Planet Haumea]. ''The Astrophysical Journal'' (2010). DOI: [https://doi.org/10.1088/0004-637X/714/2/1789 10.1088/0004-637X/714/2/1789].</ref> Иу научон гипотезæмæ гæсгæ, ацы системæ сæвзæрдис рагзаманы стыр космосон объектты фембæлды фæстæ. Фембæлды рæстæг ихджын æддаг хæйттæ фæхицæн сты. Астрономтæ ацы гипотезæимæ бæттынц Хаумеайы тагъд зилынад, йæ формæ, æмбæлццæттæ æмæ хиуæтты сæвзæрд.<ref name="family" /> == Фиппаинæгтæ == <references /> == Æддаг æрмæг == * [https://science.nasa.gov/dwarf-planets/haumea/ Haumea Facts — NASA] * [https://web.gps.caltech.edu/~mbrown/2003EL61/ Haumea — California Institute of Technology] [[Категори:Астрономи]] sm0hmes1f0f0ikb7o43bessu4xq8odh 0 84133 596288 2026-10-25T15:22:28Z ~2026-57012-34 28751 Новая статья: население, районы 1926–2025, рождаемость, СКР и другие показатели по переписям и Росстату. ИИ-помощь; нужна языковая вычитка. 596288 wikitext text/x-wiki '''Цæгат Ирыстоны цæрджытæ''' — [[Цæгат Ирыстон|Цæгат Ирыстон — Аланийы Республикæйы]] цæрæг адæм. Росстаты бæрæггæнæнтæм гæсгæ, 2025 азы 1 январы республикæйы цардысты '''678 826 адæймаджы''': сахарты — 429 976, хъæуты — 248 850. Сахары цæрджыты хай уыдис 63,3 %.<ref name="oset2025">Северо-Кавказстат. [https://www.alania-invest.ru/wp-content/uploads/2025/10/%D0%9E%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%8F-%D0%B2-%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85-2025.pdf Республика Северная Осетия — Алания в цифрах. 2025]. Владикавказ, 2025. Ф. 7, 18–20. ISBN 978-5-6051847-8-2.</ref> 2021 азы цæрджыты сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 687 357 адæймаджы. Сфысты фæстиуджытæ æмæ алывæрсыгон азон хыгъдты бæрæггæнæнтæ иу датæм нæ хауынц.<ref name="census2021">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A7%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%A1%D0%A2%D0%AC%20%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%A0%D0%95%D0%A1%D0%9F%D0%A3%D0%91%D0%9B%D0%98%D0%9A%D0%98%20%D0%A1%D0%95%D0%92%D0%95%D0%A0%D0%9D%D0%90%D0%AF%20%D0%9E%D0%A1%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%AF-%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%9F%D0%9E%20%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%A3.pdf Численность населения Республики Северная Осетия — Алания по полу]. ВПН-2020, 2021 азы сфысты фæстиуджытæ.</ref> Цæрджыты нымæцыл æнтыст кæнынц гуырынад, мæлынад, миграци æмæ административон арæнты ивдтытæ. == Цæрджыты нымæц == === Сахары æмæ хъæуы цæрджытæ === Дæлдæр лæвæрд сты азы райдайæны, 1 январы бæрæггæнæнтæ. 2015–2021 азты нымæцтæ ногæй нымад æрцыдысты 2021 азы сфысты фæстиуджыты бындурыл. Уымæ гæсгæ сæ раст абарынæн хъæуы пайда кæнын иу статистикон рауагъды бæрæггæнæнтæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Азы райдайæны цæрджыты нымæц ! Аз !! Æдæппæт, адæймаг !! Сахарты !! Хъæуты !! Сахары цæрджыты хай, % |- | 2001 || 704 351 || 466 048 || 238 303 || 66,2 |- | 2005 || 706 393 || 460 481 || 245 912 || 65,2 |- | 2010 || 711 725 || 453 034 || 258 691 || 63,7 |- | 2015 || 704 821 || 449 049 || 255 772 || 63,7 |- | 2020 || 694 939 || 441 417 || 253 522 || 63,5 |- | 2021 || 690 798 || 437 813 || 252 985 || 63,4 |- | 2022 || 685 393 || 433 235 || 252 158 || 63,2 |- | 2023 || 680 748 || 430 138 || 250 610 || 63,2 |- | 2024 || 678 879 || 429 634 || 249 245 || 63,3 |- | 2025 || 678 826 || 429 976 || 248 850 || 63,3 |} == Районты цæрджытæ: 1926–2025 == Ацы хайы бæрæггæнæнтæ æвдисынц сфысты азты æмæ 2025 азы уавæр. '''Районты арæнтæ æмæ сæ сконд ивгъуыд рæстæджы ивгæ цыдысты.''' 1926 азы округтæн сæ арæнтæ абоны æст районы арæнтимæ нæ æмбæлынц. Таблицæты нымæцтæ лæвæрд сты сæ рæстæджы территорийæн; абоны арæнтæм гæсгæ ногæй нымад не сты. === 1926 азы округтæ === 1926 азы сфысты рæстæг Цæгат Ирыстоны автономон облæсты уыдис фондз округы. Дзæуджыхъæу уæд уыдис хицæн административон иунæг. Дыгуры округмæ хаудтысты абоны Дыгуры, Æрæфы æмæ Кировы районы хайы территоритæ. Уымæ гæсгæ 1926 азы Дыгуры округы нымæц абоны Дыгуры районы нымæцимæ растæвæрд абарæн нæй.<ref name="census1926">Карданов Т. [https://www.digoria.com/news/852/ Из истории Дигории. По материалам переписи 1926 года]. 31.03.2023.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Округ (уæды ном) !! Цæрджыты нымæц |- | Алагиро-Æрыдоны (Алагиро-Ардонский) || 33 397 |- | Дзæуджыхъæуы (Дзауджикауский) || 23 119 |- | Дыгуры (Дигорский) || 39 142 |- | Рахизфарсы (Правобережный) || 35 921 |- | Притеречный || 19 238 |} 1926 азы Дзæуджыхъæуы сахар цардысты 78 346 адæймаджы, Беслæны — 1 618. Ацы сахары нымæцтæ хицæн лæвæрд сты æмæ округты таблицæйы иумæйаг итогæн нæ нымад сты.<ref name="census1926"/> === 1939 æмæ 1959 азты административон дих === 1939 азы бæрæггæнæнтæ ист сты националон составы сфысты таблицæтæй; 1959 азы бæрæггæнæнтæ — наличнон цæрджыты таблицæйæ. «—» нысан кæны, æмæ уыцы азы ахæм хицæн иунæджы нымæц ацы таблицæйы нæй; уый ноль нæу. Сахары совет æмæ уыцы номы район хицæн иунæгтæ сты.<ref name="census1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел РСФСР]. Северо-Осетинская АССР; таблицы по районам. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров РСФСР]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1939 !! 1959 |- | Дзæуджыхъæу / Орджоникидзе: сахар (1939), сахары совет (1959) || 130 755 || 168 427 |- | Алагиры район || 18 556 || 37 758 |- | Æрыдоны район || 21 452 || 21 017 |- | Гизæлдоны район (Гигельдонский) || 7 101 || — |- | Дæргъхохы район || 15 330 || — |- | Дыгуры район || 24 527 || 20 786 |- | Æрæфы район || 20 674 || 23 679 |- | Кировы район || 17 016 || 30 246 |- | Мæхческы район || 5 182 || — |- | Мæздæджы район || — || 51 049 |- | Орджоникидзе-йы район || 26 514 || 30 300 |- | Рахизфарсы район || 26 659 || 34 042 |- | Садоны район || 15 439 || — |- | Горæтгæрон район || — || 33 277 |- | '''Æдæппæт''' || 329 205 || 450 581 |} === 1970, 1979 æмæ 1989 азты сфыстытæ === Ацы таблицæйы æвдыст у '''наличнон цæрджыты нымæц''' — сфысты рæстæг территорийыл чи уыдис, уыцы адæм. Уый æмæ æдзух цæрджыты (уыцы бынаты æдзух чи цæры) нымæц хицæн статистикон бæрæггæнæнтæ сты. Орджоникидзе-йы сахары советмæ сахарæй уæлдай хаудтысты йæ дæлбарады цæрæнуæттæ дæр.<ref name="census1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1970 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров СССР]. Таблица 1с. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336, д. 3831–3838. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1979 года. Численность наличного населения РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность наличного населения СССР, РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1970 !! 1979 !! 1989 |- | Дзæуджыхъæуы / Орджоникидзе-йы сахары совет || 245 961 || 291 155 || 315 828 |- | [[Алагиры район]] || 43 158 || 38 532 || 39 048 |- | [[Æрыдоны район]] || 23 090 || 22 750 || 22 725 |- | [[Дыгуры район]] || 20 716 || 19 327 || 19 328 |- | [[Æрæфы район]] || 20 643 || 17 354 || 15 732 |- | [[Кировы район]] || 20 257 || 19 618 || 19 954 |- | [[Мæздæджы район]] || 67 042 || 70 259 || 77 063 |- | [[Рахизфарсы район]] || 46 007 || 47 973 || 49 314 |- | [[Горæтгæрон район]] || 65 707 || 69 953 || 75 017 |- | '''Æдæппæт''' || 552 581 || 596 921 || 634 009 |} === 2002–2025: районты æмæ сахары округы цæрджытæ === 2002, 2010 æмæ 2021 азтæн лæвæрд сты сфысты фæстиуджытæ; 2025 азæн — 1 январы уавæрмæ гæсгæ статистикон хыгъд. '''Дзæуджыхъæуы сахары округ''' æмæ '''Дзæуджыхъæуы сахар''' иу нæ сты: округмæ йæ дæлбарады æндæр цæрæнуæттæ дæр хауынц.<ref name="census2002">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg1.php Всероссийская перепись населения 2002 года. Численность населения России и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2010">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg1.php Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения России, субъектов Российской Федерации, городов и районов]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2021"/><ref name="districts2025">РЦИ-Аланийы Хицауад. [https://alania.gov.ru/sites/default/files/media/documents/files/2026-06/1500202605290005.pdf «Борьба с сахарным диабетом»]. Постановление 28.05.2026 № 198. 2025 азы 1 январы муниципалон арæзтады цæрджыты нымæц.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 2002 !! 2010 !! 2021 !! 2025 (1 январь) |- | [[Дзæуджыхъæу]] æд йæ дæлбарады цæрæнуæттæ / сахары округ || 332 650 || 330 148 || 312 755 || 309 971 |- | [[Алагиры район]] || 38 581 || 38 830 || 38 753 || 38 308 |- | [[Æрыдоны район]] || 28 831 || 30 685 || 31 356 || 31 295 |- | [[Дыгуры район]] || 20 625 || 19 334 || 18 368 || 18 652 |- | [[Æрæфы район]] || 15 708 || 15 766 || 15 810 || 15 561 |- | [[Кировы район]] || 26 571 || 27 807 || 28 018 || 27 797 |- | [[Мæздæджы район]] || 88 634 || 84 682 || 84 471 || 81 353 |- | [[Рахизфарсы район]] || 55 685 || 57 063 || 55 495 || 55 684 |- | [[Горæтгæрон район]] || 102 990 || 108 665 || 102 331 || 100 205 |- | '''Æдæппæт''' || 710 275 || 712 980 || 687 357 || 678 826 |} == Гуырынад æмæ мæлынад == === Райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц === '''Æрдзон фылдæркæнынад''' у райгуырдты æмæ амæлджыты нымæцты хицæндзинад. Куыдфæнды миграци уыцы нымæцмæ нæ хауы. Кæд амæлджыты нымæц фылдæр у, уæд æрдзон къаддæркæнынад æвдисынц «−» нысанæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Райгуырд !! Амард !! Æрдзон фылдæркæнынад (+) / къаддæркæнынад (−) |- | 2000 || 7 179 || 8 626 || −1 447 |- | 2005 || 7 894 || 8 654 || −760 |- | 2010 || 10 303 || 7 748 || +2 555 |- | 2015 || 10 261 || 7 511 || +2 750 |- | 2020 || 8 220 || 8 566 || −346 |- | 2021 || 7 992 || 9 756 || −1 764 |- | 2022 || 7 494 || 7 675 || −181 |- | 2023 || 6 986 || 6 483 || +503 |- | 2024 || 7 213 || 6 685 || +528 |} === Иумæйаг коэффициенттæ === Гуырынады æмæ мæлынады иумæйаг коэффициенттæ æвдисынц азы дæргъы райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц 1 000 цæрæджыл. '''‰''' — минæй хай. Ацы коэффициентты бындур у республикæйы иумæйаг цæрджыты нымæц.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Гуырынад, ‰ !! Мæлынад, ‰ !! Æрдзон фылдæркæнынад / къаддæркæнынад, ‰ |- | 2000 || 10,3 || 12,3 || −2,0 |- | 2005 || 11,2 || 12,2 || −1,0 |- | 2010 || 14,5 || 10,9 || +3,6 |- | 2020 || 11,9 || 12,4 || −0,5 |- | 2021 || 11,6 || 14,2 || −2,6 |- | 2022 || 11,0 || 11,2 || −0,2 |- | 2023 || 10,3 || 9,5 || +0,8 |- | 2024 || 10,6 || 9,8 || +0,8 |} == Гуырынады суммарон коэффициент (СКР) == '''Гуырынады суммарон коэффициент''' (уырыссау: ''суммарный коэффициент рождаемости'', '''СКР''') æвдисы иу усыл сывæллæтты æвæрццаг нымæц, кæд алы кары гуырынады коэффициенттæ йæ сывæллонгуырæн кары дæргъы ацы азы уавæрыл баззайой. Уый шартон фæлтæры бæрæггæнæн у, æмæ бæлвырд усы æцæг сывæллæтты нымæц нæ æвдисы. СКР æмæ 1 000 цæрæджыл гуырынады иумæйаг коэффициент иу нæ сты.<ref name="tfr">Росстат. [https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Region_Pokaz_2025.pdf Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025]. Таблица «Суммарный коэффициент рождаемости».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! СКР: сывæллоны нымæц иу усыл |- | 2010 || 1,84 |- | 2015 || 1,91 |- | 2020 || 1,67 |- | 2022 || 1,59 |- | 2023 || 1,52 |- | 2024 || 1,60 |} Нымæцтæ лæвæрд сты запятойы фæстæ дыууæ нысанæй. Бæрæггæнæнтæ ист сты Росстаты «Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025» рауагъдæй.<ref name="tfr"/> == Сабиты мæлынад == Сабиты мæлынады коэффициент æвдисы иу азмæ чи нæ фæцыд, ахæм амæлгæ сывæллæтты нымæц 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. Йæ бындур иумæйаг цæрджыты нымæц нæу, фæлæ цæрæгæй райгуырд сывæллæтты нымæц у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Иу азмæ амæлгæ сывæллæттæ !! Коэффициент, ‰ |- | 2000 || 84 || 11,7 |- | 2005 || 70 || 8,9 |- | 2010 || 77 || 7,5 |- | 2020 || 33 || 4,3 |- | 2021 || 34 || 4,6 |- | 2022 || 31 || 4,1 |- | 2023 || 24 || 3,4 |- | 2024 || 29 || 4,0 |} == Царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ == Райгуырды рæстæг царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ (уырыссау: ''ожидаемая продолжительность жизни при рождении'') у статистикон бæрæггæнæн. Уый нымад цæуы уыцы азы кары къордты мæлынады коэффициентты бындурыл; бæлвырд адæймаг цал азæй амæлдзæн, уый нæ æвдисы. 2023 азы республикæйы иумæйаг бæрæггæнæн уыдис 76,16 азы.<ref name="life2023">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/nas5.pdf Ожидаемая продолжительность жизни при рождении в 2023 году].</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2023 азы бæрæггæнæнтæ ! Цæрджытæ !! Иумæ, аз !! Лæгтæ, аз !! Устытæ, аз |- | Æппæт цæрджытæ || 76,16 || 70,94 || 81,08 |- | Сахары цæрджытæ || 75,91 || 70,56 || 80,63 |- | Хъæуы цæрджытæ || 76,66 || 71,39 || 81,87 |} == Миграци æмæ цæрджыты нымæцы ивд == Миграцийы баланс у республикæмæ чи æрцыд, уыдон æмæ республикæйæ чи ацыд, уыдоны нымæцты хицæндзинад. «−» æвдисы, æмæ ацæуджытæ æрцæуджытæй фылдæр сты. Æрдзон фылдæркæнынад уæддæр иумæйаг фылдæркæнынад нæ æвдисы, кæд миграцийы къаддæркæнынад фылдæр у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Æрдзон ивд !! Миграцийы баланс !! Иумæйаг ивд |- | 2022 || −181 || −4 464 || −4 645 |- | 2023 || +503 || −2 372 || −1 869 |- | 2024 || +528 || −581 || −53 |} 2024 азы æрдзон фылдæркæнынад уыдис 528 адæймаджы, фæлæ миграцийы баланс — −581. Уыцы дыууæ бæрæггæнæны иумæ раттынц −53: 2024 азы 1 январы 678 879 адæймаджы бæсты 2025 азы 1 январы — 678 826.<ref name="oset2025"/> == Кары æмæ полы состав == 2021 азы сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 320 546 лæджы æмæ 366 811 усы. Лæгты хай уыдис 46,6 %, усты — 53,4 %.<ref name="census2021"/> 2024 азы 1 январы 1 000 лæгыл æрхаудысты 1 141 усы.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2024 азы 1 январы кары состав ! Кар, аз !! Цæрджыты нымæц !! Иумæйаг нымæцæй, % |- | 0–4 || 35 672 || 5,3 |- | 5–9 || 42 823 || 6,3 |- | 10–14 || 46 117 || 6,8 |- | 15–19 || 40 716 || 6,0 |- | 20–24 || 42 093 || 6,2 |- | 25–29 || 41 026 || 6,0 |- | 30–34 || 49 759 || 7,3 |- | 35–39 || 53 955 || 7,9 |- | 40–44 || 48 435 || 7,1 |- | 45–49 || 45 666 || 6,7 |- | 50–54 || 42 490 || 6,3 |- | 55–59 || 42 114 || 6,2 |- | 60–64 || 43 979 || 6,5 |- | 65–69 || 36 626 || 5,4 |- | 70 æмæ фылдæр || 67 408 || 9,9 |- | '''Æдæппæт''' || 678 879 || 100,0 |} Проценттæй нымад хæйтты иумæйаг фæстиуæг йæ чысыл фæззындæй 100 %-йæ хицæн уæвынæн ис, уымæн æмæ иу нысанмæ æнгæсгонд сты.<ref name="oset2025"/> == Националон состав == 2021 азы сфысты фæстиуджытæм гæсгæ, цæрджыты фылдæр хай сты [[Ирæттæ|ирæттæ]]. Дæлдæр проценттæ нымад сты '''æппæт 687 357 цæрæджы нымæцæй''', æмæ æрмæст сæ националон принадлежность чи фæзæгъта, уыдонæй нæ. Уымæ гæсгæ ацы проценттæ æндæр хыгъдты проценттимæ хицæн уæвынæн ис.<ref name="ethnic2021">[https://pop-stat.mashke.org/russia-ethnic2021.htm Ethnic composition of Russia 2021]. 2021 азы сфысты националон составы таблицæты публикаци, Population Statistics of Eastern Europe and former USSR.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! Адæймаджы нымæц !! Æппæт цæрджытæй, % |- | Ирæттæ || 439 949 || 64,01 |- | Уырыссæгтæ || 122 240 || 17,78 |- | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 24 285 || 3,53 |- | Хъуымыхъхъæгтæ || 18 054 || 2,63 |- | Сомихæгтæ || 11 668 || 1,70 |- | Гуырдзиæгтæ || 6 756 || 0,98 |- | Æндæр национальносттæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 23 343 || 3,40 |- | Националон принадлежность нæ амад || 41 062 || 5,97 |- | '''Æдæппæт''' || 687 357 || 100,00 |} Националон принадлежность кæй нæ амад у, уыцы 41 062 адæймаджы нымæцмæ хауынц дзуапп раттынæй чи æнхъæлд, уыцы 14 599 адæймаджы дæр.<ref name="ethnic2021"/> == Бинойнагдзинад æмæ бинойнагдзинады пырх == Таблицæйы лæвæрд у азы дæргъы регистраци чи фæци, уыцы бинойнагдзинадты æмæ сæ пырхгæнæнты нымæц. Ацы дыууæ нымæцы иу азы хæдзарсаразджыты иу къорды нæ æвдисынц: бинойнагдзинады пырх раздæры азты саразгæ бинонтæн дæр уæвынæн ис.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Ног бинойнагдзинæдтæ !! Бинойнагдзинады пырх !! Ног бинойнагдзинæдтæ, ‰ !! Пырх, ‰ |- | 2000 || 3 689 || 1 647 || 5,3 || 2,4 |- | 2005 || 4 583 || 1 580 || 6,5 || 2,2 |- | 2010 || 5 071 || 1 828 || 7,1 || 2,6 |- | 2015 || 4 221 || 1 848 || 6,0 || 2,6 |- | 2020 || 2 840 || 1 769 || 4,1 || 2,5 |- | 2021 || 2 786 || 2 837 || 4,0 || 4,1 |- | 2022 || 2 824 || 3 900 || 4,1 || 5,7 |- | 2023 || 2 575 || 4 494 || 3,8 || 6,6 |- | 2024 || 2 505 || 3 338 || 3,7 || 4,9 |} == Бæрæггæнæнты тыххæй == * '''Сфыст''' æвдисы цæрджыты нымæц бæлвырд датæйы. 2010 азы сфысты датæ у 14 октябрь; 2020 азы номимæ цы сфыст уагътой, уый æцæг уагътой 2021 азы. * '''Азон хыгъд''' æвдисы азы райдайæны уавæр. 2025 азы 1 январы нымæц 2025 азы дæргъы райгуырдты кæнæ амæлджыты нымæц нæу. * '''Гуырынады иумæйаг коэффициент''' нымад цæуы 1 000 цæрæджыл; '''СКР''' — иу усыл; '''сабиты мæлынады коэффициент''' — 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. * '''Территорийы арæнты ивд''' æмæ '''ног сфысты фæстæ хыгъдты растгæнæнтæ''' абарыны рæстæг хъуамæ хыгъды цæуой. Районы нымæц куы фæфылдæр кæны, уый æрмæст гуырынадæй уæвын нæ хъæуы. == Кæс ма == * [[Цæгат Ирыстон]] * [[Цæгат Ирыстоны сахарты номхыгъд]] * [[Дзæуджыхъæу]] == Фиппаинæгтæ == <references /> == Æрвитæнтæ == * [https://26.rosstat.gov.ru/folder/77775 Северо-Кавказстат: 2020 азы цæрджыты сфыст] * [https://www.prlib.ru/item/1613842 Населенные места Северо-Осетинской автон. области по итогам Всесоюзной переписи населения 1926 г.]. 1927 азы рауагъды библиографион фыст. [[Категори:Цæгат Ирыстон]] 06tp6nl5gq0k9xopf386a4qnrriello 596289 596288 2026-10-25T15:49:38Z ~2026-57012-34 28751 /* Националон состав */ Таблицы 1926–2021: 15 народов, численность и доли; отдельно родной язык по переписи 1897 для Владикавказского округа и города. Источники и пояснения границ. С помощью ИИ. 596289 wikitext text/x-wiki '''Цæгат Ирыстоны цæрджытæ''' — [[Цæгат Ирыстон|Цæгат Ирыстон — Аланийы Республикæйы]] цæрæг адæм. Росстаты бæрæггæнæнтæм гæсгæ, 2025 азы 1 январы республикæйы цардысты '''678 826 адæймаджы''': сахарты — 429 976, хъæуты — 248 850. Сахары цæрджыты хай уыдис 63,3 %.<ref name="oset2025">Северо-Кавказстат. [https://www.alania-invest.ru/wp-content/uploads/2025/10/%D0%9E%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%8F-%D0%B2-%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85-2025.pdf Республика Северная Осетия — Алания в цифрах. 2025]. Владикавказ, 2025. Ф. 7, 18–20. ISBN 978-5-6051847-8-2.</ref> 2021 азы цæрджыты сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 687 357 адæймаджы. Сфысты фæстиуджытæ æмæ алывæрсыгон азон хыгъдты бæрæггæнæнтæ иу датæм нæ хауынц.<ref name="census2021">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A7%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%A1%D0%A2%D0%AC%20%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%A0%D0%95%D0%A1%D0%9F%D0%A3%D0%91%D0%9B%D0%98%D0%9A%D0%98%20%D0%A1%D0%95%D0%92%D0%95%D0%A0%D0%9D%D0%90%D0%AF%20%D0%9E%D0%A1%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%AF-%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%9F%D0%9E%20%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%A3.pdf Численность населения Республики Северная Осетия — Алания по полу]. ВПН-2020, 2021 азы сфысты фæстиуджытæ.</ref> Цæрджыты нымæцыл æнтыст кæнынц гуырынад, мæлынад, миграци æмæ административон арæнты ивдтытæ. == Цæрджыты нымæц == === Сахары æмæ хъæуы цæрджытæ === Дæлдæр лæвæрд сты азы райдайæны, 1 январы бæрæггæнæнтæ. 2015–2021 азты нымæцтæ ногæй нымад æрцыдысты 2021 азы сфысты фæстиуджыты бындурыл. Уымæ гæсгæ сæ раст абарынæн хъæуы пайда кæнын иу статистикон рауагъды бæрæггæнæнтæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Азы райдайæны цæрджыты нымæц ! Аз !! Æдæппæт, адæймаг !! Сахарты !! Хъæуты !! Сахары цæрджыты хай, % |- | 2001 || 704 351 || 466 048 || 238 303 || 66,2 |- | 2005 || 706 393 || 460 481 || 245 912 || 65,2 |- | 2010 || 711 725 || 453 034 || 258 691 || 63,7 |- | 2015 || 704 821 || 449 049 || 255 772 || 63,7 |- | 2020 || 694 939 || 441 417 || 253 522 || 63,5 |- | 2021 || 690 798 || 437 813 || 252 985 || 63,4 |- | 2022 || 685 393 || 433 235 || 252 158 || 63,2 |- | 2023 || 680 748 || 430 138 || 250 610 || 63,2 |- | 2024 || 678 879 || 429 634 || 249 245 || 63,3 |- | 2025 || 678 826 || 429 976 || 248 850 || 63,3 |} == Районты цæрджытæ: 1926–2025 == Ацы хайы бæрæггæнæнтæ æвдисынц сфысты азты æмæ 2025 азы уавæр. '''Районты арæнтæ æмæ сæ сконд ивгъуыд рæстæджы ивгæ цыдысты.''' 1926 азы округтæн сæ арæнтæ абоны æст районы арæнтимæ нæ æмбæлынц. Таблицæты нымæцтæ лæвæрд сты сæ рæстæджы территорийæн; абоны арæнтæм гæсгæ ногæй нымад не сты. === 1926 азы округтæ === 1926 азы сфысты рæстæг Цæгат Ирыстоны автономон облæсты уыдис фондз округы. Дзæуджыхъæу уæд уыдис хицæн административон иунæг. Дыгуры округмæ хаудтысты абоны Дыгуры, Æрæфы æмæ Кировы районы хайы территоритæ. Уымæ гæсгæ 1926 азы Дыгуры округы нымæц абоны Дыгуры районы нымæцимæ растæвæрд абарæн нæй.<ref name="census1926">Карданов Т. [https://www.digoria.com/news/852/ Из истории Дигории. По материалам переписи 1926 года]. 31.03.2023.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Округ (уæды ном) !! Цæрджыты нымæц |- | Алагиро-Æрыдоны (Алагиро-Ардонский) || 33 397 |- | Дзæуджыхъæуы (Дзауджикауский) || 23 119 |- | Дыгуры (Дигорский) || 39 142 |- | Рахизфарсы (Правобережный) || 35 921 |- | Притеречный || 19 238 |} 1926 азы Дзæуджыхъæуы сахар цардысты 78 346 адæймаджы, Беслæны — 1 618. Ацы сахары нымæцтæ хицæн лæвæрд сты æмæ округты таблицæйы иумæйаг итогæн нæ нымад сты.<ref name="census1926"/> === 1939 æмæ 1959 азты административон дих === 1939 азы бæрæггæнæнтæ ист сты националон составы сфысты таблицæтæй; 1959 азы бæрæггæнæнтæ — наличнон цæрджыты таблицæйæ. «—» нысан кæны, æмæ уыцы азы ахæм хицæн иунæджы нымæц ацы таблицæйы нæй; уый ноль нæу. Сахары совет æмæ уыцы номы район хицæн иунæгтæ сты.<ref name="census1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел РСФСР]. Северо-Осетинская АССР; таблицы по районам. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров РСФСР]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1939 !! 1959 |- | Дзæуджыхъæу / Орджоникидзе: сахар (1939), сахары совет (1959) || 130 755 || 168 427 |- | Алагиры район || 18 556 || 37 758 |- | Æрыдоны район || 21 452 || 21 017 |- | Гизæлдоны район (Гигельдонский) || 7 101 || — |- | Дæргъхохы район || 15 330 || — |- | Дыгуры район || 24 527 || 20 786 |- | Æрæфы район || 20 674 || 23 679 |- | Кировы район || 17 016 || 30 246 |- | Мæхческы район || 5 182 || — |- | Мæздæджы район || — || 51 049 |- | Орджоникидзе-йы район || 26 514 || 30 300 |- | Рахизфарсы район || 26 659 || 34 042 |- | Садоны район || 15 439 || — |- | Горæтгæрон район || — || 33 277 |- | '''Æдæппæт''' || 329 205 || 450 581 |} === 1970, 1979 æмæ 1989 азты сфыстытæ === Ацы таблицæйы æвдыст у '''наличнон цæрджыты нымæц''' — сфысты рæстæг территорийыл чи уыдис, уыцы адæм. Уый æмæ æдзух цæрджыты (уыцы бынаты æдзух чи цæры) нымæц хицæн статистикон бæрæггæнæнтæ сты. Орджоникидзе-йы сахары советмæ сахарæй уæлдай хаудтысты йæ дæлбарады цæрæнуæттæ дæр.<ref name="census1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1970 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров СССР]. Таблица 1с. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336, д. 3831–3838. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1979 года. Численность наличного населения РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность наличного населения СССР, РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1970 !! 1979 !! 1989 |- | Дзæуджыхъæуы / Орджоникидзе-йы сахары совет || 245 961 || 291 155 || 315 828 |- | [[Алагиры район]] || 43 158 || 38 532 || 39 048 |- | [[Æрыдоны район]] || 23 090 || 22 750 || 22 725 |- | [[Дыгуры район]] || 20 716 || 19 327 || 19 328 |- | [[Æрæфы район]] || 20 643 || 17 354 || 15 732 |- | [[Кировы район]] || 20 257 || 19 618 || 19 954 |- | [[Мæздæджы район]] || 67 042 || 70 259 || 77 063 |- | [[Рахизфарсы район]] || 46 007 || 47 973 || 49 314 |- | [[Горæтгæрон район]] || 65 707 || 69 953 || 75 017 |- | '''Æдæппæт''' || 552 581 || 596 921 || 634 009 |} === 2002–2025: районты æмæ сахары округы цæрджытæ === 2002, 2010 æмæ 2021 азтæн лæвæрд сты сфысты фæстиуджытæ; 2025 азæн — 1 январы уавæрмæ гæсгæ статистикон хыгъд. '''Дзæуджыхъæуы сахары округ''' æмæ '''Дзæуджыхъæуы сахар''' иу нæ сты: округмæ йæ дæлбарады æндæр цæрæнуæттæ дæр хауынц.<ref name="census2002">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg1.php Всероссийская перепись населения 2002 года. Численность населения России и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2010">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg1.php Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения России, субъектов Российской Федерации, городов и районов]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2021"/><ref name="districts2025">РЦИ-Аланийы Хицауад. [https://alania.gov.ru/sites/default/files/media/documents/files/2026-06/1500202605290005.pdf «Борьба с сахарным диабетом»]. Постановление 28.05.2026 № 198. 2025 азы 1 январы муниципалон арæзтады цæрджыты нымæц.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 2002 !! 2010 !! 2021 !! 2025 (1 январь) |- | [[Дзæуджыхъæу]] æд йæ дæлбарады цæрæнуæттæ / сахары округ || 332 650 || 330 148 || 312 755 || 309 971 |- | [[Алагиры район]] || 38 581 || 38 830 || 38 753 || 38 308 |- | [[Æрыдоны район]] || 28 831 || 30 685 || 31 356 || 31 295 |- | [[Дыгуры район]] || 20 625 || 19 334 || 18 368 || 18 652 |- | [[Æрæфы район]] || 15 708 || 15 766 || 15 810 || 15 561 |- | [[Кировы район]] || 26 571 || 27 807 || 28 018 || 27 797 |- | [[Мæздæджы район]] || 88 634 || 84 682 || 84 471 || 81 353 |- | [[Рахизфарсы район]] || 55 685 || 57 063 || 55 495 || 55 684 |- | [[Горæтгæрон район]] || 102 990 || 108 665 || 102 331 || 100 205 |- | '''Æдæппæт''' || 710 275 || 712 980 || 687 357 || 678 826 |} == Гуырынад æмæ мæлынад == === Райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц === '''Æрдзон фылдæркæнынад''' у райгуырдты æмæ амæлджыты нымæцты хицæндзинад. Куыдфæнды миграци уыцы нымæцмæ нæ хауы. Кæд амæлджыты нымæц фылдæр у, уæд æрдзон къаддæркæнынад æвдисынц «−» нысанæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Райгуырд !! Амард !! Æрдзон фылдæркæнынад (+) / къаддæркæнынад (−) |- | 2000 || 7 179 || 8 626 || −1 447 |- | 2005 || 7 894 || 8 654 || −760 |- | 2010 || 10 303 || 7 748 || +2 555 |- | 2015 || 10 261 || 7 511 || +2 750 |- | 2020 || 8 220 || 8 566 || −346 |- | 2021 || 7 992 || 9 756 || −1 764 |- | 2022 || 7 494 || 7 675 || −181 |- | 2023 || 6 986 || 6 483 || +503 |- | 2024 || 7 213 || 6 685 || +528 |} === Иумæйаг коэффициенттæ === Гуырынады æмæ мæлынады иумæйаг коэффициенттæ æвдисынц азы дæргъы райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц 1 000 цæрæджыл. '''‰''' — минæй хай. Ацы коэффициентты бындур у республикæйы иумæйаг цæрджыты нымæц.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Гуырынад, ‰ !! Мæлынад, ‰ !! Æрдзон фылдæркæнынад / къаддæркæнынад, ‰ |- | 2000 || 10,3 || 12,3 || −2,0 |- | 2005 || 11,2 || 12,2 || −1,0 |- | 2010 || 14,5 || 10,9 || +3,6 |- | 2020 || 11,9 || 12,4 || −0,5 |- | 2021 || 11,6 || 14,2 || −2,6 |- | 2022 || 11,0 || 11,2 || −0,2 |- | 2023 || 10,3 || 9,5 || +0,8 |- | 2024 || 10,6 || 9,8 || +0,8 |} == Гуырынады суммарон коэффициент (СКР) == '''Гуырынады суммарон коэффициент''' (уырыссау: ''суммарный коэффициент рождаемости'', '''СКР''') æвдисы иу усыл сывæллæтты æвæрццаг нымæц, кæд алы кары гуырынады коэффициенттæ йæ сывæллонгуырæн кары дæргъы ацы азы уавæрыл баззайой. Уый шартон фæлтæры бæрæггæнæн у, æмæ бæлвырд усы æцæг сывæллæтты нымæц нæ æвдисы. СКР æмæ 1 000 цæрæджыл гуырынады иумæйаг коэффициент иу нæ сты.<ref name="tfr">Росстат. [https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Region_Pokaz_2025.pdf Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025]. Таблица «Суммарный коэффициент рождаемости».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! СКР: сывæллоны нымæц иу усыл |- | 2010 || 1,84 |- | 2015 || 1,91 |- | 2020 || 1,67 |- | 2022 || 1,59 |- | 2023 || 1,52 |- | 2024 || 1,60 |} Нымæцтæ лæвæрд сты запятойы фæстæ дыууæ нысанæй. Бæрæггæнæнтæ ист сты Росстаты «Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025» рауагъдæй.<ref name="tfr"/> == Сабиты мæлынад == Сабиты мæлынады коэффициент æвдисы иу азмæ чи нæ фæцыд, ахæм амæлгæ сывæллæтты нымæц 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. Йæ бындур иумæйаг цæрджыты нымæц нæу, фæлæ цæрæгæй райгуырд сывæллæтты нымæц у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Иу азмæ амæлгæ сывæллæттæ !! Коэффициент, ‰ |- | 2000 || 84 || 11,7 |- | 2005 || 70 || 8,9 |- | 2010 || 77 || 7,5 |- | 2020 || 33 || 4,3 |- | 2021 || 34 || 4,6 |- | 2022 || 31 || 4,1 |- | 2023 || 24 || 3,4 |- | 2024 || 29 || 4,0 |} == Царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ == Райгуырды рæстæг царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ (уырыссау: ''ожидаемая продолжительность жизни при рождении'') у статистикон бæрæггæнæн. Уый нымад цæуы уыцы азы кары къордты мæлынады коэффициентты бындурыл; бæлвырд адæймаг цал азæй амæлдзæн, уый нæ æвдисы. 2023 азы республикæйы иумæйаг бæрæггæнæн уыдис 76,16 азы.<ref name="life2023">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/nas5.pdf Ожидаемая продолжительность жизни при рождении в 2023 году].</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2023 азы бæрæггæнæнтæ ! Цæрджытæ !! Иумæ, аз !! Лæгтæ, аз !! Устытæ, аз |- | Æппæт цæрджытæ || 76,16 || 70,94 || 81,08 |- | Сахары цæрджытæ || 75,91 || 70,56 || 80,63 |- | Хъæуы цæрджытæ || 76,66 || 71,39 || 81,87 |} == Миграци æмæ цæрджыты нымæцы ивд == Миграцийы баланс у республикæмæ чи æрцыд, уыдон æмæ республикæйæ чи ацыд, уыдоны нымæцты хицæндзинад. «−» æвдисы, æмæ ацæуджытæ æрцæуджытæй фылдæр сты. Æрдзон фылдæркæнынад уæддæр иумæйаг фылдæркæнынад нæ æвдисы, кæд миграцийы къаддæркæнынад фылдæр у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Æрдзон ивд !! Миграцийы баланс !! Иумæйаг ивд |- | 2022 || −181 || −4 464 || −4 645 |- | 2023 || +503 || −2 372 || −1 869 |- | 2024 || +528 || −581 || −53 |} 2024 азы æрдзон фылдæркæнынад уыдис 528 адæймаджы, фæлæ миграцийы баланс — −581. Уыцы дыууæ бæрæггæнæны иумæ раттынц −53: 2024 азы 1 январы 678 879 адæймаджы бæсты 2025 азы 1 январы — 678 826.<ref name="oset2025"/> == Кары æмæ полы состав == 2021 азы сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 320 546 лæджы æмæ 366 811 усы. Лæгты хай уыдис 46,6 %, усты — 53,4 %.<ref name="census2021"/> 2024 азы 1 январы 1 000 лæгыл æрхаудысты 1 141 усы.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2024 азы 1 январы кары состав ! Кар, аз !! Цæрджыты нымæц !! Иумæйаг нымæцæй, % |- | 0–4 || 35 672 || 5,3 |- | 5–9 || 42 823 || 6,3 |- | 10–14 || 46 117 || 6,8 |- | 15–19 || 40 716 || 6,0 |- | 20–24 || 42 093 || 6,2 |- | 25–29 || 41 026 || 6,0 |- | 30–34 || 49 759 || 7,3 |- | 35–39 || 53 955 || 7,9 |- | 40–44 || 48 435 || 7,1 |- | 45–49 || 45 666 || 6,7 |- | 50–54 || 42 490 || 6,3 |- | 55–59 || 42 114 || 6,2 |- | 60–64 || 43 979 || 6,5 |- | 65–69 || 36 626 || 5,4 |- | 70 æмæ фылдæр || 67 408 || 9,9 |- | '''Æдæппæт''' || 678 879 || 100,0 |} Проценттæй нымад хæйтты иумæйаг фæстиуæг йæ чысыл фæззындæй 100 %-йæ хицæн уæвынæн ис, уымæн æмæ иу нысанмæ æнгæсгонд сты.<ref name="oset2025"/> == Националон состав == Республикæйы цæрынц [[Ирæттæ|ирæттæ]], уырыссæгтæ, мæхъхъæлæттæ, хъуымыхъхъæгтæ, сомихæгтæ, гуырдзиæгтæ æмæ æндæр адæмты минæвæрттæ. Хицæн амад сты 1897 азы мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих æмæ 1926, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 æмæ 2021 азты цæрджыты сфысты фæстиуджытæ. Алы къорды нымæцæн йæ бын амад у йæ хай проценттæй. Проценттæ нымад сты '''алы азы æппæт цæрджыты нымæцæй''', æрмæст сæ националон принадлежность чи фæзæгъта, уыдонæй нæ. Проценттæ сты иу сæдæм хаймæ æркъахгонд; сæ иумæйаг нымæц уымæ гæсгæ 100 %-æй къаддæр кæнæ фылдæр уæвынæн ис. «—» æвдисы, æрмæджы мидæг къорды нымæц хицæн кæй нæ амад у; уый ноль нæ у. === 1897 азы сфыст: мадæлон æвзаг === 1897 азы Уæрæсейы империйы цæрджыты сфысты националон принадлежность нæ, фæлæ '''мадæлон æвзаг''' фæрстой. Дæлдæр амад сты Тæрчы бæсты '''Дзæуджыхъæуы зылды''' фæстиуджытæ, уый мидæг — Дзæуджыхъæуы сахары фæстиуджытæ дæр. Зылды арæнтæ нырыккон Цæгат Ирыстоны арæнтимæ нæ æмбæлынц; уымæ гæсгæ ацы таблицæ республикæйы нырыккон территорийы националон состав куыд уа, афтæ йæ хынцын нæ хъæуы. Зылды иумæйаг нымæц у 134 947 адæймаджы, уыдонæй 43 740 цард Дзæуджыхъæуы.<ref name="language1897district">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=498 Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года. Владикавказский округ]. Таблицæ XIII: мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих. «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="language1897city">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=499 Перепись населения 1897 года: Владикавказ]. Мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих, «Демоскоп Weekly».</ref> Æвзæгты номтæ амад сты 1897 азы æрмæджы хуызы. Ирон æвзагæн æрмæджы ном у «Осетинские», уырыссагæн — «Великорусский», украинагæн — «Малорусский». «Грузинский» æмæ «Имеретинский» æрмæджы амад сты хицæн, æмæ ам дæр хицæн сты. Таблицæ æвдисы мадæлон æвзагмæ гæсгæ къордтæ, фæстæдæры сфысты националон къордтæ нæ. ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — зылды кæнæ сахары æппæт цæрджытæй хай, %. Сахары нымæц зылды нымæцы хай у, æмæ сæ иумæ æфтауын нæ хъæуы.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Мадæлон æвзаг<br/>(æрмæджы ном) !! Дзæуджыхъæуы зылд<br/>(сахар бафтæугæйæ) !! Уыдонæй<br/>Дзæуджыхъæуы сахар |- | style="text-align:left" | ææ|| 88 265<br/><small>65,41 %</small> || 2 916<br/><small>6,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Великорусский || 31 205<br/><small>23,12 %</small> || 28 831<br/><small>65,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Грузинский || 3 298<br/><small>2,44 %</small> || 2 527<br/><small>5,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Армянский || 2 093<br/><small>1,55 %</small> || 2 049<br/><small>4,68 %</small> |- | style="text-align:left" | Немецкий || 1 673<br/><small>1,24 %</small> || 612<br/><small>1,40 %</small> |- | style="text-align:left" | Польский || 1 511<br/><small>1,12 %</small> || 1 408<br/><small>3,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Малорусский || 1 439<br/><small>1,07 %</small> || 1 286<br/><small>2,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Еврейский || 1 059<br/><small>0,78 %</small> || 1 034<br/><small>2,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Персидский || 822<br/><small>0,61 %</small> || 818<br/><small>1,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Ингушский || 733<br/><small>0,54 %</small> || 378<br/><small>0,86 %</small> |- | style="text-align:left" | Имеретинский || 643<br/><small>0,48 %</small> || 4<br/><small>0,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Греческий || 502<br/><small>0,37 %</small> || 487<br/><small>1,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Татарский || 366<br/><small>0,27 %</small> || 337<br/><small>0,77 %</small> |- | style="text-align:left" | Литовский || 213<br/><small>0,16 %</small> || 195<br/><small>0,45 %</small> |- | style="text-align:left" | Кумыкский || 160<br/><small>0,12 %</small> || 98<br/><small>0,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр æвзæгтæ || 965<br/><small>0,72 %</small> || 760<br/><small>1,74 %</small> |- | style="text-align:left" | Æдæппæт || 134 947<br/><small>100,00 %</small> || 43 740<br/><small>100,00 %</small> |} === 1926–1959 азты сфыстытæ === '''1926 азы нымæцтæ хауынц Цæгат Ирыстоны автономон бæсты уæды арæнтæм, [[Дзæуджыхъæу]] æнæ бафтæугæйæ.''' 1939 азы нымæцтæ та хауынц Цæгат Ирыстоны АССР-ы уæды арæнтæм. Ацы дыууæ сфысты нымæцтæ нырыккон республикæйы территорийæн фæстæмæ нæ сты нымад, æмæ сæ 1959 азы æмæ фæстæдæры нымæцтимæ абаргæйæ, арæнты ивдтæ хъæуы хынцын. 1926 азы æрмæджы националон къордтæй амад сты ССР Цæдисы граждантæ; фæсарæнтæй 181 цæрæг амад у хицæн. Сæ иумæйаг нымæц у 152 435 адæймаджы.<ref name="ethnic1926"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1926<ref name="ethnic1926">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=1042 Всесоюзная перепись населения 1926 года. Национальный состав населения по регионам РСФСР: Северо-Осетинская АО]. Таблицæ VI, «Население по полу, народности». ЦСУ СССР, 1928–1929; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> !! 1939<ref name="ethnic1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1959<ref name="ethnic1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 128 321<br/><small>84,18 %</small> || 165 616<br/><small>50,31 %</small> || 215 463<br/><small>47,82 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 10 063<br/><small>6,60 %</small> || 122 614<br/><small>37,25 %</small> || 178 654<br/><small>39,65 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 23<br/><small>0,02 %</small> || 6 106<br/><small>1,85 %</small> || 6 071<br/><small>1,35 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 55<br/><small>0,04 %</small> || 85<br/><small>0,03 %</small> || 3 921<br/><small>0,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 392<br/><small>0,26 %</small> || 8 932<br/><small>2,71 %</small> || 12 012<br/><small>2,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 604<br/><small>0,40 %</small> || 6 312<br/><small>1,92 %</small> || 8 160<br/><small>1,81 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 32<br/><small>0,02 %</small> || 91<br/><small>0,03 %</small> || — |- | style="text-align:left" | Чечентæ || — || 235<br/><small>0,07 %</small> || 339<br/><small>0,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || — || 321<br/><small>0,10 %</small> || 714<br/><small>0,16 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 56<br/><small>0,04 %</small> || 357<br/><small>0,11 %</small> || 1 956<br/><small>0,43 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 30<br/><small>0,02 %</small> || — || 518<br/><small>0,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || — || 39<br/><small>0,01 %</small> || 1 551<br/><small>0,34 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 10 301<br/><small>6,76 %</small> || 7 063<br/><small>2,15 %</small> || 9 362<br/><small>2,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 44<br/><small>0,03 %</small> || 2 006<br/><small>0,61 %</small> || 2 538<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 144<br/><small>0,09 %</small> || 1 103<br/><small>0,34 %</small> || 1 421<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 2 189<br/><small>1,44 %</small> || 8 287<br/><small>2,52 %</small> || 7 898<br/><small>1,75 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || — || 38<br/><small>0,01 %</small> || 3<br/><small>0,00 %</small> |- | style="text-align:left" | Фæсарæнты граждантæ (1926) || 181<br/><small>0,12 %</small> || — || — |- ! Æдæппæт !! 152 435<br/><small>100,00 %</small> !! 329 205<br/><small>100,00 %</small> !! 450 581<br/><small>100,00 %</small> |} === 1970–1989 азты сфыстытæ === 1979 æмæ 1989 азты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæ сты 592 002 æмæ 632 428. Уыдон хицæн сты уæлдæр районты таблицæты амад 596 921 æмæ 634 009-æй: сфысты таблицæты пайда кæнынц цæрджыты хицæн учетон категоритæй. Проценттæ нымад сты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæй.<ref name="ethnic1979"/><ref name="ethnic1989"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1970<ref name="ethnic1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1970 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1979<ref name="ethnic1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=50 Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1989<ref name="ethnic1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=48 Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. Госкомстаты кусæн архив, таблицæ 9с; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 269 326<br/><small>48,74 %</small> || 299 022<br/><small>50,51 %</small> || 334 876<br/><small>52,95 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 202 367<br/><small>36,62 %</small> || 200 692<br/><small>33,90 %</small> || 189 159<br/><small>29,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 18 387<br/><small>3,33 %</small> || 23 663<br/><small>4,00 %</small> || 32 783<br/><small>5,18 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 6 363<br/><small>1,15 %</small> || 7 610<br/><small>1,29 %</small> || 9 478<br/><small>1,50 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 13 355<br/><small>2,42 %</small> || 12 912<br/><small>2,18 %</small> || 13 619<br/><small>2,15 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 323<br/><small>1,87 %</small> || 11 347<br/><small>1,92 %</small> || 12 284<br/><small>1,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 30<br/><small>0,01 %</small> || 65<br/><small>0,01 %</small> || 158<br/><small>0,02 %</small> |- | style="text-align:left" | Чечентæ || 1 402<br/><small>0,25 %</small> || 1 760<br/><small>0,30 %</small> || 2 646<br/><small>0,42 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 912<br/><small>0,17 %</small> || 1 351<br/><small>0,23 %</small> || 1 751<br/><small>0,28 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 2 168<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,37 %</small> || 2 770<br/><small>0,44 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 597<br/><small>0,11 %</small> || 1 245<br/><small>0,21 %</small> || 1 464<br/><small>0,23 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 2 521<br/><small>0,46 %</small> || 2 797<br/><small>0,47 %</small> || 2 960<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 9 250<br/><small>1,67 %</small> || 10 574<br/><small>1,79 %</small> || 10 088<br/><small>1,60 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 2 957<br/><small>0,54 %</small> || 2 999<br/><small>0,51 %</small> || 2 986<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 1 658<br/><small>0,30 %</small> || 1 898<br/><small>0,32 %</small> || 1 968<br/><small>0,31 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 10 965<br/><small>1,98 %</small> || 11 853<br/><small>2,00 %</small> || 13 436<br/><small>2,12 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || — || — || 2<br/><small>0,00 %</small> |- ! Æдæппæт !! 552 581<br/><small>100,00 %</small> !! 592 002<br/><small>100,00 %</small> !! 632 428<br/><small>100,00 %</small> |} === 2002–2021 азты сфыстытæ === ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 2002<ref name="ethnic2002">[https://worldgeo.ru/russia/lists/?id=33&code=15 Национальный состав населения Республики Северная Осетия (Алания)]. 2002 азы сфысты фæстиуджытæ, «Всемирная география».</ref> !! 2010<ref name="ethnic2010">Синанов Б. А. [https://science-education.ru/article/view?id=23634 Оценка современного состояния межэтнических отношений в Республике Северная Осетия — Алания (по материалам экспертного опроса)] // Современные проблемы науки и образования. 2015. № 2-3. Таблицæ 1.</ref> !! 2021<ref name="ethnic2021">[https://pop-stat.mashke.org/russia-ethnic2021.htm Ethnic composition of Russia 2021]. 2021 азы сфысты националон составы таблицæты публикаци, Population Statistics of Eastern Europe and former USSR.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 445 310<br/><small>62,70 %</small> || 459 688<br/><small>64,47 %</small> || 439 949<br/><small>64,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 164 734<br/><small>23,19 %</small> || 147 090<br/><small>20,63 %</small> || 122 240<br/><small>17,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 21 442<br/><small>3,02 %</small> || 28 336<br/><small>3,97 %</small> || 24 285<br/><small>3,53 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 12 659<br/><small>1,78 %</small> || 16 092<br/><small>2,26 %</small> || 18 054<br/><small>2,63 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 17 147<br/><small>2,41 %</small> || 16 235<br/><small>2,28 %</small> || 11 668<br/><small>1,70 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 803<br/><small>1,52 %</small> || 9 095<br/><small>1,28 %</small> || 6 756<br/><small>0,98 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 2 835<br/><small>0,40 %</small> || 3 383<br/><small>0,47 %</small> || 3 878<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Чечентæ || 3 383<br/><small>0,48 %</small> || 2 264<br/><small>0,32 %</small> || 2 492<br/><small>0,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 2 429<br/><small>0,34 %</small> || 2 857<br/><small>0,40 %</small> || 2 285<br/><small>0,33 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 2 902<br/><small>0,41 %</small> || 2 802<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 1 553<br/><small>0,22 %</small> || 1 684<br/><small>0,24 %</small> || 2 069<br/><small>0,30 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 1 841<br/><small>0,26 %</small> || 1 458<br/><small>0,20 %</small> || 973<br/><small>0,14 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 5 198<br/><small>0,73 %</small> || 3 251<br/><small>0,46 %</small> || 925<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 2 332<br/><small>0,33 %</small> || 1 880<br/><small>0,26 %</small> || 862<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 2 108<br/><small>0,30 %</small> || 1 411<br/><small>0,20 %</small> || 686<br/><small>0,10 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 10 316<br/><small>1,45 %</small> || 8 897<br/><small>1,25 %</small> || 6 959<br/><small>1,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || 3 283<br/><small>0,46 %</small> || 6 557<br/><small>0,92 %</small> || 41 062<br/><small>5,97 %</small> |- ! Æдæппæт !! 710 275<br/><small>100,00 %</small> !! 712 980<br/><small>100,00 %</small> !! 687 357<br/><small>100,00 %</small> |} 2021 азы националон принадлежность кæй нæ амад у, уыцы 41 062 адæймаджы нымæцмæ хауынц дзуапп раттынæй чи æнхъæлд, уыцы 14 599 адæймаджы æмæ информаци кæй тыххæй нæй, уыцы 26 463 адæймаджы. «Националон принадлежность мын нæй» — афтæ чи дзуапп радта, уыцы 207 адæймаджы та бафтæугæ сты «Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ»-мæ.<ref name="ethnic2021"/> == Бинойнагдзинад æмæ бинойнагдзинады пырх == Таблицæйы лæвæрд у азы дæргъы регистраци чи фæци, уыцы бинойнагдзинадты æмæ сæ пырхгæнæнты нымæц. Ацы дыууæ нымæцы иу азы хæдзарсаразджыты иу къорды нæ æвдисынц: бинойнагдзинады пырх раздæры азты саразгæ бинонтæн дæр уæвынæн ис.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Ног бинойнагдзинæдтæ !! Бинойнагдзинады пырх !! Ног бинойнагдзинæдтæ, ‰ !! Пырх, ‰ |- | 2000 || 3 689 || 1 647 || 5,3 || 2,4 |- | 2005 || 4 583 || 1 580 || 6,5 || 2,2 |- | 2010 || 5 071 || 1 828 || 7,1 || 2,6 |- | 2015 || 4 221 || 1 848 || 6,0 || 2,6 |- | 2020 || 2 840 || 1 769 || 4,1 || 2,5 |- | 2021 || 2 786 || 2 837 || 4,0 || 4,1 |- | 2022 || 2 824 || 3 900 || 4,1 || 5,7 |- | 2023 || 2 575 || 4 494 || 3,8 || 6,6 |- | 2024 || 2 505 || 3 338 || 3,7 || 4,9 |} == Бæрæггæнæнты тыххæй == * '''Сфыст''' æвдисы цæрджыты нымæц бæлвырд датæйы. 2010 азы сфысты датæ у 14 октябрь; 2020 азы номимæ цы сфыст уагътой, уый æцæг уагътой 2021 азы. * '''Азон хыгъд''' æвдисы азы райдайæны уавæр. 2025 азы 1 январы нымæц 2025 азы дæргъы райгуырдты кæнæ амæлджыты нымæц нæу. * '''Гуырынады иумæйаг коэффициент''' нымад цæуы 1 000 цæрæджыл; '''СКР''' — иу усыл; '''сабиты мæлынады коэффициент''' — 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. * '''Территорийы арæнты ивд''' æмæ '''ног сфысты фæстæ хыгъдты растгæнæнтæ''' абарыны рæстæг хъуамæ хыгъды цæуой. Районы нымæц куы фæфылдæр кæны, уый æрмæст гуырынадæй уæвын нæ хъæуы. == Кæс ма == * [[Цæгат Ирыстон]] * [[Цæгат Ирыстоны сахарты номхыгъд]] * [[Дзæуджыхъæу]] == Фиппаинæгтæ == <references /> == Æрвитæнтæ == * [https://26.rosstat.gov.ru/folder/77775 Северо-Кавказстат: 2020 азы цæрджыты сфыст] * [https://www.prlib.ru/item/1613842 Населенные места Северо-Осетинской автон. области по итогам Всесоюзной переписи населения 1926 г.]. 1927 азы рауагъды библиографион фыст. [[Категори:Цæгат Ирыстон]] 8pvoz6foqb8489fbd4dbq206n3np2re 596290 596289 2026-10-25T15:52:38Z ~2026-57020-45 28753 /* */ 596290 wikitext text/x-wiki '''Цæгат Ирыстоны цæрджытæ''' — [[Цæгат Ирыстон|Цæгат Ирыстон — Аланийы Республикæйы]] цæрæг адæм. Росстаты бæрæггæнæнтæм гæсгæ, 2025 азы 1 январы республикæйы цардысты '''678 826 адæймаджы''': сахарты — 429 976, хъæуты — 248 850. Сахары цæрджыты хай уыдис 63,3 %.<ref name="oset2025">Северо-Кавказстат. [https://www.alania-invest.ru/wp-content/uploads/2025/10/%D0%9E%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%8F-%D0%B2-%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85-2025.pdf Республика Северная Осетия — Алания в цифрах. 2025]. Владикавказ, 2025. Ф. 7, 18–20. ISBN 978-5-6051847-8-2.</ref> 2021 азы цæрджыты сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 687 357 адæймаджы. Сфысты фæстиуджытæ æмæ алывæрсыгон азон хыгъдты бæрæггæнæнтæ иу датæм нæ хауынц.<ref name="census2021">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A7%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%A1%D0%A2%D0%AC%20%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%A0%D0%95%D0%A1%D0%9F%D0%A3%D0%91%D0%9B%D0%98%D0%9A%D0%98%20%D0%A1%D0%95%D0%92%D0%95%D0%A0%D0%9D%D0%90%D0%AF%20%D0%9E%D0%A1%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%AF-%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%9F%D0%9E%20%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%A3.pdf Численность населения Республики Северная Осетия — Алания по полу]. ВПН-2020, 2021 азы сфысты фæстиуджытæ.</ref> Цæрджыты нымæцыл æнтыст кæнынц гуырынад, мæлынад, миграци æмæ административон арæнты ивдтытæ. == Цæрджыты нымæц == === Сахары æмæ хъæуы цæрджытæ === Дæлдæр лæвæрд сты азы райдайæны, 1 январы бæрæггæнæнтæ. 2015–2021 азты нымæцтæ ногæй нымад æрцыдысты 2021 азы сфысты фæстиуджыты бындурыл. Уымæ гæсгæ сæ раст абарынæн хъæуы пайда кæнын иу статистикон рауагъды бæрæггæнæнтæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Азы райдайæны цæрджыты нымæц ! Аз !! Æдæппæт, адæймаг !! Сахарты !! Хъæуты !! Сахары цæрджыты хай, % |- | 2001 || 704 351 || 466 048 || 238 303 || 66,2 |- | 2005 || 706 393 || 460 481 || 245 912 || 65,2 |- | 2010 || 711 725 || 453 034 || 258 691 || 63,7 |- | 2015 || 704 821 || 449 049 || 255 772 || 63,7 |- | 2020 || 694 939 || 441 417 || 253 522 || 63,5 |- | 2021 || 690 798 || 437 813 || 252 985 || 63,4 |- | 2022 || 685 393 || 433 235 || 252 158 || 63,2 |- | 2023 || 680 748 || 430 138 || 250 610 || 63,2 |- | 2024 || 678 879 || 429 634 || 249 245 || 63,3 |- | 2025 || 678 826 || 429 976 || 248 850 || 63,3 |} == Районты цæрджытæ: 1926–2025 == Ацы хайы бæрæггæнæнтæ æвдисынц сфысты азты æмæ 2025 азы уавæр. '''Районты арæнтæ æмæ сæ сконд ивгъуыд рæстæджы ивгæ цыдысты.''' 1926 азы округтæн сæ арæнтæ абоны æст районы арæнтимæ нæ æмбæлынц. Таблицæты нымæцтæ лæвæрд сты сæ рæстæджы территорийæн; абоны арæнтæм гæсгæ ногæй нымад не сты. === 1926 азы округтæ === 1926 азы сфысты рæстæг Цæгат Ирыстоны автономон облæсты уыдис фондз округы. Дзæуджыхъæу уæд уыдис хицæн административон иунæг. Дыгуры округмæ хаудтысты абоны Дыгуры, Æрæфы æмæ Кировы районы хайы территоритæ. Уымæ гæсгæ 1926 азы Дыгуры округы нымæц абоны Дыгуры районы нымæцимæ растæвæрд абарæн нæй.<ref name="census1926">Карданов Т. [https://www.digoria.com/news/852/ Из истории Дигории. По материалам переписи 1926 года]. 31.03.2023.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Округ (уæды ном) !! Цæрджыты нымæц |- | Алагиро-Æрыдоны (Алагиро-Ардонский) || 33 397 |- | Дзæуджыхъæуы (Дзауджикауский) || 23 119 |- | Дыгуры (Дигорский) || 39 142 |- | Рахизфарсы (Правобережный) || 35 921 |- | Притеречный || 19 238 |} 1926 азы Дзæуджыхъæуы сахар цардысты 78 346 адæймаджы, Беслæны — 1 618. Ацы сахары нымæцтæ хицæн лæвæрд сты æмæ округты таблицæйы иумæйаг итогæн нæ нымад сты.<ref name="census1926"/> === 1939 æмæ 1959 азты административон дих === 1939 азы бæрæггæнæнтæ ист сты националон составы сфысты таблицæтæй; 1959 азы бæрæггæнæнтæ — наличнон цæрджыты таблицæйæ. «—» нысан кæны, æмæ уыцы азы ахæм хицæн иунæджы нымæц ацы таблицæйы нæй; уый ноль нæу. Сахары совет æмæ уыцы номы район хицæн иунæгтæ сты.<ref name="census1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел РСФСР]. Северо-Осетинская АССР; таблицы по районам. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров РСФСР]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1939 !! 1959 |- | Дзæуджыхъæу / Орджоникидзе: сахар (1939), сахары совет (1959) || 130 755 || 168 427 |- | Алагиры район || 18 556 || 37 758 |- | Æрыдоны район || 21 452 || 21 017 |- | Гизæлдоны район (Гигельдонский) || 7 101 || — |- | Дæргъхохы район || 15 330 || — |- | Дыгуры район || 24 527 || 20 786 |- | Æрæфы район || 20 674 || 23 679 |- | Кировы район || 17 016 || 30 246 |- | Мæхческы район || 5 182 || — |- | Мæздæджы район || — || 51 049 |- | Орджоникидзе-йы район || 26 514 || 30 300 |- | Рахизфарсы район || 26 659 || 34 042 |- | Садоны район || 15 439 || — |- | Горæтгæрон район || — || 33 277 |- | '''Æдæппæт''' || 329 205 || 450 581 |} === 1970, 1979 æмæ 1989 азты сфыстытæ === Ацы таблицæйы æвдыст у '''наличнон цæрджыты нымæц''' — сфысты рæстæг территорийыл чи уыдис, уыцы адæм. Уый æмæ æдзух цæрджыты (уыцы бынаты æдзух чи цæры) нымæц хицæн статистикон бæрæггæнæнтæ сты. Орджоникидзе-йы сахары советмæ сахарæй уæлдай хаудтысты йæ дæлбарады цæрæнуæттæ дæр.<ref name="census1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1970 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров СССР]. Таблица 1с. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336, д. 3831–3838. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1979 года. Численность наличного населения РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность наличного населения СССР, РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1970 !! 1979 !! 1989 |- | Дзæуджыхъæуы / Орджоникидзе-йы сахары совет || 245 961 || 291 155 || 315 828 |- | [[Алагиры район]] || 43 158 || 38 532 || 39 048 |- | [[Æрыдоны район]] || 23 090 || 22 750 || 22 725 |- | [[Дыгуры район]] || 20 716 || 19 327 || 19 328 |- | [[Æрæфы район]] || 20 643 || 17 354 || 15 732 |- | [[Кировы район]] || 20 257 || 19 618 || 19 954 |- | [[Мæздæджы район]] || 67 042 || 70 259 || 77 063 |- | [[Рахизфарсы район]] || 46 007 || 47 973 || 49 314 |- | [[Горæтгæрон район]] || 65 707 || 69 953 || 75 017 |- | '''Æдæппæт''' || 552 581 || 596 921 || 634 009 |} === 2002–2025: районты æмæ сахары округы цæрджытæ === 2002, 2010 æмæ 2021 азтæн лæвæрд сты сфысты фæстиуджытæ; 2025 азæн — 1 январы уавæрмæ гæсгæ статистикон хыгъд. '''Дзæуджыхъæуы сахары округ''' æмæ '''Дзæуджыхъæуы сахар''' иу нæ сты: округмæ йæ дæлбарады æндæр цæрæнуæттæ дæр хауынц.<ref name="census2002">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg1.php Всероссийская перепись населения 2002 года. Численность населения России и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2010">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg1.php Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения России, субъектов Российской Федерации, городов и районов]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2021"/><ref name="districts2025">РЦИ-Аланийы Хицауад. [https://alania.gov.ru/sites/default/files/media/documents/files/2026-06/1500202605290005.pdf «Борьба с сахарным диабетом»]. Постановление 28.05.2026 № 198. 2025 азы 1 январы муниципалон арæзтады цæрджыты нымæц.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 2002 !! 2010 !! 2021 !! 2025 (1 январь) |- | [[Дзæуджыхъæу]] æд йæ дæлбарады цæрæнуæттæ / сахары округ || 332 650 || 330 148 || 312 755 || 309 971 |- | [[Алагиры район]] || 38 581 || 38 830 || 38 753 || 38 308 |- | [[Æрыдоны район]] || 28 831 || 30 685 || 31 356 || 31 295 |- | [[Дыгуры район]] || 20 625 || 19 334 || 18 368 || 18 652 |- | [[Æрæфы район]] || 15 708 || 15 766 || 15 810 || 15 561 |- | [[Кировы район]] || 26 571 || 27 807 || 28 018 || 27 797 |- | [[Мæздæджы район]] || 88 634 || 84 682 || 84 471 || 81 353 |- | [[Рахизфарсы район]] || 55 685 || 57 063 || 55 495 || 55 684 |- | [[Горæтгæрон район]] || 102 990 || 108 665 || 102 331 || 100 205 |- | '''Æдæппæт''' || 710 275 || 712 980 || 687 357 || 678 826 |} == Гуырынад æмæ мæлынад == === Райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц === '''Æрдзон фылдæркæнынад''' у райгуырдты æмæ амæлджыты нымæцты хицæндзинад. Куыдфæнды миграци уыцы нымæцмæ нæ хауы. Кæд амæлджыты нымæц фылдæр у, уæд æрдзон къаддæркæнынад æвдисынц «−» нысанæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Райгуырд !! Амард !! Æрдзон фылдæркæнынад (+) / къаддæркæнынад (−) |- | 2000 || 7 179 || 8 626 || −1 447 |- | 2005 || 7 894 || 8 654 || −760 |- | 2010 || 10 303 || 7 748 || +2 555 |- | 2015 || 10 261 || 7 511 || +2 750 |- | 2020 || 8 220 || 8 566 || −346 |- | 2021 || 7 992 || 9 756 || −1 764 |- | 2022 || 7 494 || 7 675 || −181 |- | 2023 || 6 986 || 6 483 || +503 |- | 2024 || 7 213 || 6 685 || +528 |} === Иумæйаг коэффициенттæ === Гуырынады æмæ мæлынады иумæйаг коэффициенттæ æвдисынц азы дæргъы райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц 1 000 цæрæджыл. '''‰''' — минæй хай. Ацы коэффициентты бындур у республикæйы иумæйаг цæрджыты нымæц.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Гуырынад, ‰ !! Мæлынад, ‰ !! Æрдзон фылдæркæнынад / къаддæркæнынад, ‰ |- | 2000 || 10,3 || 12,3 || −2,0 |- | 2005 || 11,2 || 12,2 || −1,0 |- | 2010 || 14,5 || 10,9 || +3,6 |- | 2020 || 11,9 || 12,4 || −0,5 |- | 2021 || 11,6 || 14,2 || −2,6 |- | 2022 || 11,0 || 11,2 || −0,2 |- | 2023 || 10,3 || 9,5 || +0,8 |- | 2024 || 10,6 || 9,8 || +0,8 |} == Гуырынады суммарон коэффициент (СКР) == '''Гуырынады суммарон коэффициент''' (уырыссау: ''суммарный коэффициент рождаемости'', '''СКР''') æвдисы иу усыл сывæллæтты æвæрццаг нымæц, кæд алы кары гуырынады коэффициенттæ йæ сывæллонгуырæн кары дæргъы ацы азы уавæрыл баззайой. Уый шартон фæлтæры бæрæггæнæн у, æмæ бæлвырд усы æцæг сывæллæтты нымæц нæ æвдисы. СКР æмæ 1 000 цæрæджыл гуырынады иумæйаг коэффициент иу нæ сты.<ref name="tfr">Росстат. [https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Region_Pokaz_2025.pdf Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025]. Таблица «Суммарный коэффициент рождаемости».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! СКР: сывæллоны нымæц иу усыл |- | 2010 || 1,84 |- | 2015 || 1,91 |- | 2020 || 1,67 |- | 2022 || 1,59 |- | 2023 || 1,52 |- | 2024 || 1,60 |} Нымæцтæ лæвæрд сты запятойы фæстæ дыууæ нысанæй. Бæрæггæнæнтæ ист сты Росстаты «Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025» рауагъдæй.<ref name="tfr"/> == Сабиты мæлынад == Сабиты мæлынады коэффициент æвдисы иу азмæ чи нæ фæцыд, ахæм амæлгæ сывæллæтты нымæц 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. Йæ бындур иумæйаг цæрджыты нымæц нæу, фæлæ цæрæгæй райгуырд сывæллæтты нымæц у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Иу азмæ амæлгæ сывæллæттæ !! Коэффициент, ‰ |- | 2000 || 84 || 11,7 |- | 2005 || 70 || 8,9 |- | 2010 || 77 || 7,5 |- | 2020 || 33 || 4,3 |- | 2021 || 34 || 4,6 |- | 2022 || 31 || 4,1 |- | 2023 || 24 || 3,4 |- | 2024 || 29 || 4,0 |} == Царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ == Райгуырды рæстæг царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ (уырыссау: ''ожидаемая продолжительность жизни при рождении'') у статистикон бæрæггæнæн. Уый нымад цæуы уыцы азы кары къордты мæлынады коэффициентты бындурыл; бæлвырд адæймаг цал азæй амæлдзæн, уый нæ æвдисы. 2023 азы республикæйы иумæйаг бæрæггæнæн уыдис 76,16 азы.<ref name="life2023">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/nas5.pdf Ожидаемая продолжительность жизни при рождении в 2023 году].</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2023 азы бæрæггæнæнтæ ! Цæрджытæ !! Иумæ, аз !! Лæгтæ, аз !! Устытæ, аз |- | Æппæт цæрджытæ || 76,16 || 70,94 || 81,08 |- | Сахары цæрджытæ || 75,91 || 70,56 || 80,63 |- | Хъæуы цæрджытæ || 76,66 || 71,39 || 81,87 |} == Миграци æмæ цæрджыты нымæцы ивд == Миграцийы баланс у республикæмæ чи æрцыд, уыдон æмæ республикæйæ чи ацыд, уыдоны нымæцты хицæндзинад. «−» æвдисы, æмæ ацæуджытæ æрцæуджытæй фылдæр сты. Æрдзон фылдæркæнынад уæддæр иумæйаг фылдæркæнынад нæ æвдисы, кæд миграцийы къаддæркæнынад фылдæр у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Æрдзон ивд !! Миграцийы баланс !! Иумæйаг ивд |- | 2022 || −181 || −4 464 || −4 645 |- | 2023 || +503 || −2 372 || −1 869 |- | 2024 || +528 || −581 || −53 |} 2024 азы æрдзон фылдæркæнынад уыдис 528 адæймаджы, фæлæ миграцийы баланс — −581. Уыцы дыууæ бæрæггæнæны иумæ раттынц −53: 2024 азы 1 январы 678 879 адæймаджы бæсты 2025 азы 1 январы — 678 826.<ref name="oset2025"/> == Кары æмæ полы состав == 2021 азы сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 320 546 лæджы æмæ 366 811 усы. Лæгты хай уыдис 46,6 %, усты — 53,4 %.<ref name="census2021"/> 2024 азы 1 январы 1 000 лæгыл æрхаудысты 1 141 усы.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2024 азы 1 январы кары состав ! Кар, аз !! Цæрджыты нымæц !! Иумæйаг нымæцæй, % |- | 0–4 || 35 672 || 5,3 |- | 5–9 || 42 823 || 6,3 |- | 10–14 || 46 117 || 6,8 |- | 15–19 || 40 716 || 6,0 |- | 20–24 || 42 093 || 6,2 |- | 25–29 || 41 026 || 6,0 |- | 30–34 || 49 759 || 7,3 |- | 35–39 || 53 955 || 7,9 |- | 40–44 || 48 435 || 7,1 |- | 45–49 || 45 666 || 6,7 |- | 50–54 || 42 490 || 6,3 |- | 55–59 || 42 114 || 6,2 |- | 60–64 || 43 979 || 6,5 |- | 65–69 || 36 626 || 5,4 |- | 70 æмæ фылдæр || 67 408 || 9,9 |- | '''Æдæппæт''' || 678 879 || 100,0 |} Проценттæй нымад хæйтты иумæйаг фæстиуæг йæ чысыл фæззындæй 100 %-йæ хицæн уæвынæн ис, уымæн æмæ иу нысанмæ æнгæсгонд сты.<ref name="oset2025"/> == Националон состав == Республикæйы цæрынц [[Ирæттæ|ирæттæ]], уырыссæгтæ, мæхъхъæлæттæ, хъуымыхъхъæгтæ, сомихæгтæ, гуырдзиæгтæ æмæ æндæр адæмты минæвæрттæ. Хицæн амад сты 1897 азы мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих æмæ 1926, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 æмæ 2021 азты цæрджыты сфысты фæстиуджытæ. Алы къорды нымæцæн йæ бын амад у йæ хай проценттæй. Проценттæ нымад сты '''алы азы æппæт цæрджыты нымæцæй''', æрмæст сæ националон принадлежность чи фæзæгъта, уыдонæй нæ. Проценттæ сты иу сæдæм хаймæ æркъахгонд; сæ иумæйаг нымæц уымæ гæсгæ 100 %-æй къаддæр кæнæ фылдæр уæвынæн ис. «—» æвдисы, æрмæджы мидæг къорды нымæц хицæн кæй нæ амад у; уый ноль нæ у. === 1897 азы сфыст: мадæлон æвзаг === 1897 азы Уæрæсейы империйы цæрджыты сфысты националон принадлежность нæ, фæлæ '''мадæлон æвзаг''' фæрстой. Дæлдæр амад сты Тæрчы бæсты '''Дзæуджыхъæуы зылды''' фæстиуджытæ, уый мидæг — Дзæуджыхъæуы сахары фæстиуджытæ дæр. Зылды арæнтæ нырыккон Цæгат Ирыстоны арæнтимæ нæ æмбæлынц; уымæ гæсгæ ацы таблицæ республикæйы нырыккон территорийы националон состав куыд уа, афтæ йæ хынцын нæ хъæуы. Зылды иумæйаг нымæц у 134 947 адæймаджы, уыдонæй 43 740 цард Дзæуджыхъæуы.<ref name="language1897district">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=498 Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года. Владикавказский округ]. Таблицæ XIII: мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих. «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="language1897city">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=499 Перепись населения 1897 года: Владикавказ]. Мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих, «Демоскоп Weekly».</ref> Æвзæгты номтæ амад сты 1897 азы æрмæджы хуызы. Ирон æвзагæн æрмæджы ном у «Осетинские», уырыссагæн — «Великорусский», украинагæн — «Малорусский». «Грузинский» æмæ «Имеретинский» æрмæджы амад сты хицæн, æмæ ам дæр хицæн сты. Таблицæ æвдисы мадæлон æвзагмæ гæсгæ къордтæ, фæстæдæры сфысты националон къордтæ нæ. ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — зылды кæнæ сахары æппæт цæрджытæй хай, %. Сахары нымæц зылды нымæцы хай у, æмæ сæ иумæ æфтауын нæ хъæуы.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Мадæлон æвзаг<br/>(æрмæджы ном) !! Дзæуджыхъæуы зылд<br/>(сахар бафтæугæйæ) !! Уыдонæй<br/>Дзæуджыхъæуы сахар |- | style="text-align:left" | Ираттæ|| 88 265<br/><small>65,41 %</small> || 2 916<br/><small>6,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссагтæ || 31 205<br/><small>23,12 %</small> || 28 831<br/><small>65,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиагтæ || 3 298<br/><small>2,44 %</small> || 2 527<br/><small>5,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Армянский || 2 093<br/><small>1,55 %</small> || 2 049<br/><small>4,68 %</small> |- | style="text-align:left" | Немыццагтæ || 1 673<br/><small>1,24 %</small> || 612<br/><small>1,40 %</small> |- | style="text-align:left" | Польский || 1 511<br/><small>1,12 %</small> || 1 408<br/><small>3,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Малорусский || 1 439<br/><small>1,07 %</small> || 1 286<br/><small>2,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Еврейский || 1 059<br/><small>0,78 %</small> || 1 034<br/><small>2,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Персидский || 822<br/><small>0,61 %</small> || 818<br/><small>1,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Ингушский || 733<br/><small>0,54 %</small> || 378<br/><small>0,86 %</small> |- | style="text-align:left" | Имеретинский || 643<br/><small>0,48 %</small> || 4<br/><small>0,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Греческий || 502<br/><small>0,37 %</small> || 487<br/><small>1,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Татарский || 366<br/><small>0,27 %</small> || 337<br/><small>0,77 %</small> |- | style="text-align:left" | Литовский || 213<br/><small>0,16 %</small> || 195<br/><small>0,45 %</small> |- | style="text-align:left" | Кумыкски || 160<br/><small>0,12 %</small> || 98<br/><small>0,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр æвзæгтæ || 965<br/><small>0,72 %</small> || 760<br/><small>1,74 %</small> |- | style="text-align:left" | Æдæппæт || 134 947<br/><small>100,00 %</small> || 43 740<br/><small>100,00 %</small> |} === 1926–1959 азты сфыстытæ === '''1926 азы нымæцтæ хауынц Цæгат Ирыстоны автономон бæсты уæды арæнтæм, [[Дзæуджыхъæу]] æнæ бафтæугæйæ.''' 1939 азы нымæцтæ та хауынц Цæгат Ирыстоны АССР-ы уæды арæнтæм. Ацы дыууæ сфысты нымæцтæ нырыккон республикæйы территорийæн фæстæмæ нæ сты нымад, æмæ сæ 1959 азы æмæ фæстæдæры нымæцтимæ абаргæйæ, арæнты ивдтæ хъæуы хынцын. 1926 азы æрмæджы националон къордтæй амад сты ССР Цæдисы граждантæ; фæсарæнтæй 181 цæрæг амад у хицæн. Сæ иумæйаг нымæц у 152 435 адæймаджы.<ref name="ethnic1926"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1926<ref name="ethnic1926">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=1042 Всесоюзная перепись населения 1926 года. Национальный состав населения по регионам РСФСР: Северо-Осетинская АО]. Таблицæ VI, «Население по полу, народности». ЦСУ СССР, 1928–1929; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> !! 1939<ref name="ethnic1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1959<ref name="ethnic1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 128 321<br/><small>84,18 %</small> || 165 616<br/><small>50,31 %</small> || 215 463<br/><small>47,82 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 10 063<br/><small>6,60 %</small> || 122 614<br/><small>37,25 %</small> || 178 654<br/><small>39,65 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 23<br/><small>0,02 %</small> || 6 106<br/><small>1,85 %</small> || 6 071<br/><small>1,35 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 55<br/><small>0,04 %</small> || 85<br/><small>0,03 %</small> || 3 921<br/><small>0,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 392<br/><small>0,26 %</small> || 8 932<br/><small>2,71 %</small> || 12 012<br/><small>2,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 604<br/><small>0,40 %</small> || 6 312<br/><small>1,92 %</small> || 8 160<br/><small>1,81 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 32<br/><small>0,02 %</small> || 91<br/><small>0,03 %</small> || — |- | style="text-align:left" | Чечентæ || — || 235<br/><small>0,07 %</small> || 339<br/><small>0,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || — || 321<br/><small>0,10 %</small> || 714<br/><small>0,16 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 56<br/><small>0,04 %</small> || 357<br/><small>0,11 %</small> || 1 956<br/><small>0,43 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 30<br/><small>0,02 %</small> || — || 518<br/><small>0,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || — || 39<br/><small>0,01 %</small> || 1 551<br/><small>0,34 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 10 301<br/><small>6,76 %</small> || 7 063<br/><small>2,15 %</small> || 9 362<br/><small>2,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 44<br/><small>0,03 %</small> || 2 006<br/><small>0,61 %</small> || 2 538<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 144<br/><small>0,09 %</small> || 1 103<br/><small>0,34 %</small> || 1 421<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 2 189<br/><small>1,44 %</small> || 8 287<br/><small>2,52 %</small> || 7 898<br/><small>1,75 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || — || 38<br/><small>0,01 %</small> || 3<br/><small>0,00 %</small> |- | style="text-align:left" | Фæсарæнты граждантæ (1926) || 181<br/><small>0,12 %</small> || — || — |- ! Æдæппæт !! 152 435<br/><small>100,00 %</small> !! 329 205<br/><small>100,00 %</small> !! 450 581<br/><small>100,00 %</small> |} === 1970–1989 азты сфыстытæ === 1979 æмæ 1989 азты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæ сты 592 002 æмæ 632 428. Уыдон хицæн сты уæлдæр районты таблицæты амад 596 921 æмæ 634 009-æй: сфысты таблицæты пайда кæнынц цæрджыты хицæн учетон категоритæй. Проценттæ нымад сты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæй.<ref name="ethnic1979"/><ref name="ethnic1989"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1970<ref name="ethnic1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1970 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1979<ref name="ethnic1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=50 Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1989<ref name="ethnic1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=48 Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. Госкомстаты кусæн архив, таблицæ 9с; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 269 326<br/><small>48,74 %</small> || 299 022<br/><small>50,51 %</small> || 334 876<br/><small>52,95 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 202 367<br/><small>36,62 %</small> || 200 692<br/><small>33,90 %</small> || 189 159<br/><small>29,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 18 387<br/><small>3,33 %</small> || 23 663<br/><small>4,00 %</small> || 32 783<br/><small>5,18 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 6 363<br/><small>1,15 %</small> || 7 610<br/><small>1,29 %</small> || 9 478<br/><small>1,50 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 13 355<br/><small>2,42 %</small> || 12 912<br/><small>2,18 %</small> || 13 619<br/><small>2,15 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 323<br/><small>1,87 %</small> || 11 347<br/><small>1,92 %</small> || 12 284<br/><small>1,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 30<br/><small>0,01 %</small> || 65<br/><small>0,01 %</small> || 158<br/><small>0,02 %</small> |- | style="text-align:left" | Чечентæ || 1 402<br/><small>0,25 %</small> || 1 760<br/><small>0,30 %</small> || 2 646<br/><small>0,42 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 912<br/><small>0,17 %</small> || 1 351<br/><small>0,23 %</small> || 1 751<br/><small>0,28 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 2 168<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,37 %</small> || 2 770<br/><small>0,44 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 597<br/><small>0,11 %</small> || 1 245<br/><small>0,21 %</small> || 1 464<br/><small>0,23 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 2 521<br/><small>0,46 %</small> || 2 797<br/><small>0,47 %</small> || 2 960<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 9 250<br/><small>1,67 %</small> || 10 574<br/><small>1,79 %</small> || 10 088<br/><small>1,60 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 2 957<br/><small>0,54 %</small> || 2 999<br/><small>0,51 %</small> || 2 986<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 1 658<br/><small>0,30 %</small> || 1 898<br/><small>0,32 %</small> || 1 968<br/><small>0,31 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 10 965<br/><small>1,98 %</small> || 11 853<br/><small>2,00 %</small> || 13 436<br/><small>2,12 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || — || — || 2<br/><small>0,00 %</small> |- ! Æдæппæт !! 552 581<br/><small>100,00 %</small> !! 592 002<br/><small>100,00 %</small> !! 632 428<br/><small>100,00 %</small> |} === 2002–2021 азты сфыстытæ === ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 2002<ref name="ethnic2002">[https://worldgeo.ru/russia/lists/?id=33&code=15 Национальный состав населения Республики Северная Осетия (Алания)]. 2002 азы сфысты фæстиуджытæ, «Всемирная география».</ref> !! 2010<ref name="ethnic2010">Синанов Б. А. [https://science-education.ru/article/view?id=23634 Оценка современного состояния межэтнических отношений в Республике Северная Осетия — Алания (по материалам экспертного опроса)] // Современные проблемы науки и образования. 2015. № 2-3. Таблицæ 1.</ref> !! 2021<ref name="ethnic2021">[https://pop-stat.mashke.org/russia-ethnic2021.htm Ethnic composition of Russia 2021]. 2021 азы сфысты националон составы таблицæты публикаци, Population Statistics of Eastern Europe and former USSR.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 445 310<br/><small>62,70 %</small> || 459 688<br/><small>64,47 %</small> || 439 949<br/><small>64,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 164 734<br/><small>23,19 %</small> || 147 090<br/><small>20,63 %</small> || 122 240<br/><small>17,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 21 442<br/><small>3,02 %</small> || 28 336<br/><small>3,97 %</small> || 24 285<br/><small>3,53 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 12 659<br/><small>1,78 %</small> || 16 092<br/><small>2,26 %</small> || 18 054<br/><small>2,63 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 17 147<br/><small>2,41 %</small> || 16 235<br/><small>2,28 %</small> || 11 668<br/><small>1,70 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 803<br/><small>1,52 %</small> || 9 095<br/><small>1,28 %</small> || 6 756<br/><small>0,98 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 2 835<br/><small>0,40 %</small> || 3 383<br/><small>0,47 %</small> || 3 878<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Чечентæ || 3 383<br/><small>0,48 %</small> || 2 264<br/><small>0,32 %</small> || 2 492<br/><small>0,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 2 429<br/><small>0,34 %</small> || 2 857<br/><small>0,40 %</small> || 2 285<br/><small>0,33 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 2 902<br/><small>0,41 %</small> || 2 802<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 1 553<br/><small>0,22 %</small> || 1 684<br/><small>0,24 %</small> || 2 069<br/><small>0,30 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 1 841<br/><small>0,26 %</small> || 1 458<br/><small>0,20 %</small> || 973<br/><small>0,14 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 5 198<br/><small>0,73 %</small> || 3 251<br/><small>0,46 %</small> || 925<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 2 332<br/><small>0,33 %</small> || 1 880<br/><small>0,26 %</small> || 862<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 2 108<br/><small>0,30 %</small> || 1 411<br/><small>0,20 %</small> || 686<br/><small>0,10 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 10 316<br/><small>1,45 %</small> || 8 897<br/><small>1,25 %</small> || 6 959<br/><small>1,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || 3 283<br/><small>0,46 %</small> || 6 557<br/><small>0,92 %</small> || 41 062<br/><small>5,97 %</small> |- ! Æдæппæт !! 710 275<br/><small>100,00 %</small> !! 712 980<br/><small>100,00 %</small> !! 687 357<br/><small>100,00 %</small> |} 2021 азы националон принадлежность кæй нæ амад у, уыцы 41 062 адæймаджы нымæцмæ хауынц дзуапп раттынæй чи æнхъæлд, уыцы 14 599 адæймаджы æмæ информаци кæй тыххæй нæй, уыцы 26 463 адæймаджы. «Националон принадлежность мын нæй» — афтæ чи дзуапп радта, уыцы 207 адæймаджы та бафтæугæ сты «Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ»-мæ.<ref name="ethnic2021"/> == Бинойнагдзинад æмæ бинойнагдзинады пырх == Таблицæйы лæвæрд у азы дæргъы регистраци чи фæци, уыцы бинойнагдзинадты æмæ сæ пырхгæнæнты нымæц. Ацы дыууæ нымæцы иу азы хæдзарсаразджыты иу къорды нæ æвдисынц: бинойнагдзинады пырх раздæры азты саразгæ бинонтæн дæр уæвынæн ис.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Ног бинойнагдзинæдтæ !! Бинойнагдзинады пырх !! Ног бинойнагдзинæдтæ, ‰ !! Пырх, ‰ |- | 2000 || 3 689 || 1 647 || 5,3 || 2,4 |- | 2005 || 4 583 || 1 580 || 6,5 || 2,2 |- | 2010 || 5 071 || 1 828 || 7,1 || 2,6 |- | 2015 || 4 221 || 1 848 || 6,0 || 2,6 |- | 2020 || 2 840 || 1 769 || 4,1 || 2,5 |- | 2021 || 2 786 || 2 837 || 4,0 || 4,1 |- | 2022 || 2 824 || 3 900 || 4,1 || 5,7 |- | 2023 || 2 575 || 4 494 || 3,8 || 6,6 |- | 2024 || 2 505 || 3 338 || 3,7 || 4,9 |} == Бæрæггæнæнты тыххæй == * '''Сфыст''' æвдисы цæрджыты нымæц бæлвырд датæйы. 2010 азы сфысты датæ у 14 октябрь; 2020 азы номимæ цы сфыст уагътой, уый æцæг уагътой 2021 азы. * '''Азон хыгъд''' æвдисы азы райдайæны уавæр. 2025 азы 1 январы нымæц 2025 азы дæргъы райгуырдты кæнæ амæлджыты нымæц нæу. * '''Гуырынады иумæйаг коэффициент''' нымад цæуы 1 000 цæрæджыл; '''СКР''' — иу усыл; '''сабиты мæлынады коэффициент''' — 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. * '''Территорийы арæнты ивд''' æмæ '''ног сфысты фæстæ хыгъдты растгæнæнтæ''' абарыны рæстæг хъуамæ хыгъды цæуой. Районы нымæц куы фæфылдæр кæны, уый æрмæст гуырынадæй уæвын нæ хъæуы. == Кæс ма == * [[Цæгат Ирыстон]] * [[Цæгат Ирыстоны сахарты номхыгъд]] * [[Дзæуджыхъæу]] == Фиппаинæгтæ == <references /> == Æрвитæнтæ == * [https://26.rosstat.gov.ru/folder/77775 Северо-Кавказстат: 2020 азы цæрджыты сфыст] * [https://www.prlib.ru/item/1613842 Населенные места Северо-Осетинской автон. области по итогам Всесоюзной переписи населения 1926 г.]. 1927 азы рауагъды библиографион фыст. [[Категори:Цæгат Ирыстон]] bq0nset9r8ruw927tyxfijz2gotis1b 596291 596290 2026-10-25T15:55:44Z ~2026-57020-45 28753 /* 1926–1959 азты сфыстытæ */ 596291 wikitext text/x-wiki '''Цæгат Ирыстоны цæрджытæ''' — [[Цæгат Ирыстон|Цæгат Ирыстон — Аланийы Республикæйы]] цæрæг адæм. Росстаты бæрæггæнæнтæм гæсгæ, 2025 азы 1 январы республикæйы цардысты '''678 826 адæймаджы''': сахарты — 429 976, хъæуты — 248 850. Сахары цæрджыты хай уыдис 63,3 %.<ref name="oset2025">Северо-Кавказстат. [https://www.alania-invest.ru/wp-content/uploads/2025/10/%D0%9E%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%8F-%D0%B2-%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85-2025.pdf Республика Северная Осетия — Алания в цифрах. 2025]. Владикавказ, 2025. Ф. 7, 18–20. ISBN 978-5-6051847-8-2.</ref> 2021 азы цæрджыты сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 687 357 адæймаджы. Сфысты фæстиуджытæ æмæ алывæрсыгон азон хыгъдты бæрæггæнæнтæ иу датæм нæ хауынц.<ref name="census2021">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A7%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%A1%D0%A2%D0%AC%20%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%A0%D0%95%D0%A1%D0%9F%D0%A3%D0%91%D0%9B%D0%98%D0%9A%D0%98%20%D0%A1%D0%95%D0%92%D0%95%D0%A0%D0%9D%D0%90%D0%AF%20%D0%9E%D0%A1%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%AF-%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%9F%D0%9E%20%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%A3.pdf Численность населения Республики Северная Осетия — Алания по полу]. ВПН-2020, 2021 азы сфысты фæстиуджытæ.</ref> Цæрджыты нымæцыл æнтыст кæнынц гуырынад, мæлынад, миграци æмæ административон арæнты ивдтытæ. == Цæрджыты нымæц == === Сахары æмæ хъæуы цæрджытæ === Дæлдæр лæвæрд сты азы райдайæны, 1 январы бæрæггæнæнтæ. 2015–2021 азты нымæцтæ ногæй нымад æрцыдысты 2021 азы сфысты фæстиуджыты бындурыл. Уымæ гæсгæ сæ раст абарынæн хъæуы пайда кæнын иу статистикон рауагъды бæрæггæнæнтæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Азы райдайæны цæрджыты нымæц ! Аз !! Æдæппæт, адæймаг !! Сахарты !! Хъæуты !! Сахары цæрджыты хай, % |- | 2001 || 704 351 || 466 048 || 238 303 || 66,2 |- | 2005 || 706 393 || 460 481 || 245 912 || 65,2 |- | 2010 || 711 725 || 453 034 || 258 691 || 63,7 |- | 2015 || 704 821 || 449 049 || 255 772 || 63,7 |- | 2020 || 694 939 || 441 417 || 253 522 || 63,5 |- | 2021 || 690 798 || 437 813 || 252 985 || 63,4 |- | 2022 || 685 393 || 433 235 || 252 158 || 63,2 |- | 2023 || 680 748 || 430 138 || 250 610 || 63,2 |- | 2024 || 678 879 || 429 634 || 249 245 || 63,3 |- | 2025 || 678 826 || 429 976 || 248 850 || 63,3 |} == Районты цæрджытæ: 1926–2025 == Ацы хайы бæрæггæнæнтæ æвдисынц сфысты азты æмæ 2025 азы уавæр. '''Районты арæнтæ æмæ сæ сконд ивгъуыд рæстæджы ивгæ цыдысты.''' 1926 азы округтæн сæ арæнтæ абоны æст районы арæнтимæ нæ æмбæлынц. Таблицæты нымæцтæ лæвæрд сты сæ рæстæджы территорийæн; абоны арæнтæм гæсгæ ногæй нымад не сты. === 1926 азы округтæ === 1926 азы сфысты рæстæг Цæгат Ирыстоны автономон облæсты уыдис фондз округы. Дзæуджыхъæу уæд уыдис хицæн административон иунæг. Дыгуры округмæ хаудтысты абоны Дыгуры, Æрæфы æмæ Кировы районы хайы территоритæ. Уымæ гæсгæ 1926 азы Дыгуры округы нымæц абоны Дыгуры районы нымæцимæ растæвæрд абарæн нæй.<ref name="census1926">Карданов Т. [https://www.digoria.com/news/852/ Из истории Дигории. По материалам переписи 1926 года]. 31.03.2023.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Округ (уæды ном) !! Цæрджыты нымæц |- | Алагиро-Æрыдоны (Алагиро-Ардонский) || 33 397 |- | Дзæуджыхъæуы (Дзауджикауский) || 23 119 |- | Дыгуры (Дигорский) || 39 142 |- | Рахизфарсы (Правобережный) || 35 921 |- | Притеречный || 19 238 |} 1926 азы Дзæуджыхъæуы сахар цардысты 78 346 адæймаджы, Беслæны — 1 618. Ацы сахары нымæцтæ хицæн лæвæрд сты æмæ округты таблицæйы иумæйаг итогæн нæ нымад сты.<ref name="census1926"/> === 1939 æмæ 1959 азты административон дих === 1939 азы бæрæггæнæнтæ ист сты националон составы сфысты таблицæтæй; 1959 азы бæрæггæнæнтæ — наличнон цæрджыты таблицæйæ. «—» нысан кæны, æмæ уыцы азы ахæм хицæн иунæджы нымæц ацы таблицæйы нæй; уый ноль нæу. Сахары совет æмæ уыцы номы район хицæн иунæгтæ сты.<ref name="census1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел РСФСР]. Северо-Осетинская АССР; таблицы по районам. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров РСФСР]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1939 !! 1959 |- | Дзæуджыхъæу / Орджоникидзе: сахар (1939), сахары совет (1959) || 130 755 || 168 427 |- | Алагиры район || 18 556 || 37 758 |- | Æрыдоны район || 21 452 || 21 017 |- | Гизæлдоны район (Гигельдонский) || 7 101 || — |- | Дæргъхохы район || 15 330 || — |- | Дыгуры район || 24 527 || 20 786 |- | Æрæфы район || 20 674 || 23 679 |- | Кировы район || 17 016 || 30 246 |- | Мæхческы район || 5 182 || — |- | Мæздæджы район || — || 51 049 |- | Орджоникидзе-йы район || 26 514 || 30 300 |- | Рахизфарсы район || 26 659 || 34 042 |- | Садоны район || 15 439 || — |- | Горæтгæрон район || — || 33 277 |- | '''Æдæппæт''' || 329 205 || 450 581 |} === 1970, 1979 æмæ 1989 азты сфыстытæ === Ацы таблицæйы æвдыст у '''наличнон цæрджыты нымæц''' — сфысты рæстæг территорийыл чи уыдис, уыцы адæм. Уый æмæ æдзух цæрджыты (уыцы бынаты æдзух чи цæры) нымæц хицæн статистикон бæрæггæнæнтæ сты. Орджоникидзе-йы сахары советмæ сахарæй уæлдай хаудтысты йæ дæлбарады цæрæнуæттæ дæр.<ref name="census1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1970 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров СССР]. Таблица 1с. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336, д. 3831–3838. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1979 года. Численность наличного населения РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность наличного населения СССР, РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1970 !! 1979 !! 1989 |- | Дзæуджыхъæуы / Орджоникидзе-йы сахары совет || 245 961 || 291 155 || 315 828 |- | [[Алагиры район]] || 43 158 || 38 532 || 39 048 |- | [[Æрыдоны район]] || 23 090 || 22 750 || 22 725 |- | [[Дыгуры район]] || 20 716 || 19 327 || 19 328 |- | [[Æрæфы район]] || 20 643 || 17 354 || 15 732 |- | [[Кировы район]] || 20 257 || 19 618 || 19 954 |- | [[Мæздæджы район]] || 67 042 || 70 259 || 77 063 |- | [[Рахизфарсы район]] || 46 007 || 47 973 || 49 314 |- | [[Горæтгæрон район]] || 65 707 || 69 953 || 75 017 |- | '''Æдæппæт''' || 552 581 || 596 921 || 634 009 |} === 2002–2025: районты æмæ сахары округы цæрджытæ === 2002, 2010 æмæ 2021 азтæн лæвæрд сты сфысты фæстиуджытæ; 2025 азæн — 1 январы уавæрмæ гæсгæ статистикон хыгъд. '''Дзæуджыхъæуы сахары округ''' æмæ '''Дзæуджыхъæуы сахар''' иу нæ сты: округмæ йæ дæлбарады æндæр цæрæнуæттæ дæр хауынц.<ref name="census2002">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg1.php Всероссийская перепись населения 2002 года. Численность населения России и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2010">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg1.php Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения России, субъектов Российской Федерации, городов и районов]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2021"/><ref name="districts2025">РЦИ-Аланийы Хицауад. [https://alania.gov.ru/sites/default/files/media/documents/files/2026-06/1500202605290005.pdf «Борьба с сахарным диабетом»]. Постановление 28.05.2026 № 198. 2025 азы 1 январы муниципалон арæзтады цæрджыты нымæц.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 2002 !! 2010 !! 2021 !! 2025 (1 январь) |- | [[Дзæуджыхъæу]] æд йæ дæлбарады цæрæнуæттæ / сахары округ || 332 650 || 330 148 || 312 755 || 309 971 |- | [[Алагиры район]] || 38 581 || 38 830 || 38 753 || 38 308 |- | [[Æрыдоны район]] || 28 831 || 30 685 || 31 356 || 31 295 |- | [[Дыгуры район]] || 20 625 || 19 334 || 18 368 || 18 652 |- | [[Æрæфы район]] || 15 708 || 15 766 || 15 810 || 15 561 |- | [[Кировы район]] || 26 571 || 27 807 || 28 018 || 27 797 |- | [[Мæздæджы район]] || 88 634 || 84 682 || 84 471 || 81 353 |- | [[Рахизфарсы район]] || 55 685 || 57 063 || 55 495 || 55 684 |- | [[Горæтгæрон район]] || 102 990 || 108 665 || 102 331 || 100 205 |- | '''Æдæппæт''' || 710 275 || 712 980 || 687 357 || 678 826 |} == Гуырынад æмæ мæлынад == === Райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц === '''Æрдзон фылдæркæнынад''' у райгуырдты æмæ амæлджыты нымæцты хицæндзинад. Куыдфæнды миграци уыцы нымæцмæ нæ хауы. Кæд амæлджыты нымæц фылдæр у, уæд æрдзон къаддæркæнынад æвдисынц «−» нысанæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Райгуырд !! Амард !! Æрдзон фылдæркæнынад (+) / къаддæркæнынад (−) |- | 2000 || 7 179 || 8 626 || −1 447 |- | 2005 || 7 894 || 8 654 || −760 |- | 2010 || 10 303 || 7 748 || +2 555 |- | 2015 || 10 261 || 7 511 || +2 750 |- | 2020 || 8 220 || 8 566 || −346 |- | 2021 || 7 992 || 9 756 || −1 764 |- | 2022 || 7 494 || 7 675 || −181 |- | 2023 || 6 986 || 6 483 || +503 |- | 2024 || 7 213 || 6 685 || +528 |} === Иумæйаг коэффициенттæ === Гуырынады æмæ мæлынады иумæйаг коэффициенттæ æвдисынц азы дæргъы райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц 1 000 цæрæджыл. '''‰''' — минæй хай. Ацы коэффициентты бындур у республикæйы иумæйаг цæрджыты нымæц.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Гуырынад, ‰ !! Мæлынад, ‰ !! Æрдзон фылдæркæнынад / къаддæркæнынад, ‰ |- | 2000 || 10,3 || 12,3 || −2,0 |- | 2005 || 11,2 || 12,2 || −1,0 |- | 2010 || 14,5 || 10,9 || +3,6 |- | 2020 || 11,9 || 12,4 || −0,5 |- | 2021 || 11,6 || 14,2 || −2,6 |- | 2022 || 11,0 || 11,2 || −0,2 |- | 2023 || 10,3 || 9,5 || +0,8 |- | 2024 || 10,6 || 9,8 || +0,8 |} == Гуырынады суммарон коэффициент (СКР) == '''Гуырынады суммарон коэффициент''' (уырыссау: ''суммарный коэффициент рождаемости'', '''СКР''') æвдисы иу усыл сывæллæтты æвæрццаг нымæц, кæд алы кары гуырынады коэффициенттæ йæ сывæллонгуырæн кары дæргъы ацы азы уавæрыл баззайой. Уый шартон фæлтæры бæрæггæнæн у, æмæ бæлвырд усы æцæг сывæллæтты нымæц нæ æвдисы. СКР æмæ 1 000 цæрæджыл гуырынады иумæйаг коэффициент иу нæ сты.<ref name="tfr">Росстат. [https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Region_Pokaz_2025.pdf Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025]. Таблица «Суммарный коэффициент рождаемости».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! СКР: сывæллоны нымæц иу усыл |- | 2010 || 1,84 |- | 2015 || 1,91 |- | 2020 || 1,67 |- | 2022 || 1,59 |- | 2023 || 1,52 |- | 2024 || 1,60 |} Нымæцтæ лæвæрд сты запятойы фæстæ дыууæ нысанæй. Бæрæггæнæнтæ ист сты Росстаты «Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025» рауагъдæй.<ref name="tfr"/> == Сабиты мæлынад == Сабиты мæлынады коэффициент æвдисы иу азмæ чи нæ фæцыд, ахæм амæлгæ сывæллæтты нымæц 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. Йæ бындур иумæйаг цæрджыты нымæц нæу, фæлæ цæрæгæй райгуырд сывæллæтты нымæц у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Иу азмæ амæлгæ сывæллæттæ !! Коэффициент, ‰ |- | 2000 || 84 || 11,7 |- | 2005 || 70 || 8,9 |- | 2010 || 77 || 7,5 |- | 2020 || 33 || 4,3 |- | 2021 || 34 || 4,6 |- | 2022 || 31 || 4,1 |- | 2023 || 24 || 3,4 |- | 2024 || 29 || 4,0 |} == Царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ == Райгуырды рæстæг царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ (уырыссау: ''ожидаемая продолжительность жизни при рождении'') у статистикон бæрæггæнæн. Уый нымад цæуы уыцы азы кары къордты мæлынады коэффициентты бындурыл; бæлвырд адæймаг цал азæй амæлдзæн, уый нæ æвдисы. 2023 азы республикæйы иумæйаг бæрæггæнæн уыдис 76,16 азы.<ref name="life2023">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/nas5.pdf Ожидаемая продолжительность жизни при рождении в 2023 году].</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2023 азы бæрæггæнæнтæ ! Цæрджытæ !! Иумæ, аз !! Лæгтæ, аз !! Устытæ, аз |- | Æппæт цæрджытæ || 76,16 || 70,94 || 81,08 |- | Сахары цæрджытæ || 75,91 || 70,56 || 80,63 |- | Хъæуы цæрджытæ || 76,66 || 71,39 || 81,87 |} == Миграци æмæ цæрджыты нымæцы ивд == Миграцийы баланс у республикæмæ чи æрцыд, уыдон æмæ республикæйæ чи ацыд, уыдоны нымæцты хицæндзинад. «−» æвдисы, æмæ ацæуджытæ æрцæуджытæй фылдæр сты. Æрдзон фылдæркæнынад уæддæр иумæйаг фылдæркæнынад нæ æвдисы, кæд миграцийы къаддæркæнынад фылдæр у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Æрдзон ивд !! Миграцийы баланс !! Иумæйаг ивд |- | 2022 || −181 || −4 464 || −4 645 |- | 2023 || +503 || −2 372 || −1 869 |- | 2024 || +528 || −581 || −53 |} 2024 азы æрдзон фылдæркæнынад уыдис 528 адæймаджы, фæлæ миграцийы баланс — −581. Уыцы дыууæ бæрæггæнæны иумæ раттынц −53: 2024 азы 1 январы 678 879 адæймаджы бæсты 2025 азы 1 январы — 678 826.<ref name="oset2025"/> == Кары æмæ полы состав == 2021 азы сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 320 546 лæджы æмæ 366 811 усы. Лæгты хай уыдис 46,6 %, усты — 53,4 %.<ref name="census2021"/> 2024 азы 1 январы 1 000 лæгыл æрхаудысты 1 141 усы.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2024 азы 1 январы кары состав ! Кар, аз !! Цæрджыты нымæц !! Иумæйаг нымæцæй, % |- | 0–4 || 35 672 || 5,3 |- | 5–9 || 42 823 || 6,3 |- | 10–14 || 46 117 || 6,8 |- | 15–19 || 40 716 || 6,0 |- | 20–24 || 42 093 || 6,2 |- | 25–29 || 41 026 || 6,0 |- | 30–34 || 49 759 || 7,3 |- | 35–39 || 53 955 || 7,9 |- | 40–44 || 48 435 || 7,1 |- | 45–49 || 45 666 || 6,7 |- | 50–54 || 42 490 || 6,3 |- | 55–59 || 42 114 || 6,2 |- | 60–64 || 43 979 || 6,5 |- | 65–69 || 36 626 || 5,4 |- | 70 æмæ фылдæр || 67 408 || 9,9 |- | '''Æдæппæт''' || 678 879 || 100,0 |} Проценттæй нымад хæйтты иумæйаг фæстиуæг йæ чысыл фæззындæй 100 %-йæ хицæн уæвынæн ис, уымæн æмæ иу нысанмæ æнгæсгонд сты.<ref name="oset2025"/> == Националон состав == Республикæйы цæрынц [[Ирæттæ|ирæттæ]], уырыссæгтæ, мæхъхъæлæттæ, хъуымыхъхъæгтæ, сомихæгтæ, гуырдзиæгтæ æмæ æндæр адæмты минæвæрттæ. Хицæн амад сты 1897 азы мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих æмæ 1926, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 æмæ 2021 азты цæрджыты сфысты фæстиуджытæ. Алы къорды нымæцæн йæ бын амад у йæ хай проценттæй. Проценттæ нымад сты '''алы азы æппæт цæрджыты нымæцæй''', æрмæст сæ националон принадлежность чи фæзæгъта, уыдонæй нæ. Проценттæ сты иу сæдæм хаймæ æркъахгонд; сæ иумæйаг нымæц уымæ гæсгæ 100 %-æй къаддæр кæнæ фылдæр уæвынæн ис. «—» æвдисы, æрмæджы мидæг къорды нымæц хицæн кæй нæ амад у; уый ноль нæ у. === 1897 азы сфыст: мадæлон æвзаг === 1897 азы Уæрæсейы империйы цæрджыты сфысты националон принадлежность нæ, фæлæ '''мадæлон æвзаг''' фæрстой. Дæлдæр амад сты Тæрчы бæсты '''Дзæуджыхъæуы зылды''' фæстиуджытæ, уый мидæг — Дзæуджыхъæуы сахары фæстиуджытæ дæр. Зылды арæнтæ нырыккон Цæгат Ирыстоны арæнтимæ нæ æмбæлынц; уымæ гæсгæ ацы таблицæ республикæйы нырыккон территорийы националон состав куыд уа, афтæ йæ хынцын нæ хъæуы. Зылды иумæйаг нымæц у 134 947 адæймаджы, уыдонæй 43 740 цард Дзæуджыхъæуы.<ref name="language1897district">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=498 Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года. Владикавказский округ]. Таблицæ XIII: мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих. «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="language1897city">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=499 Перепись населения 1897 года: Владикавказ]. Мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих, «Демоскоп Weekly».</ref> Æвзæгты номтæ амад сты 1897 азы æрмæджы хуызы. Ирон æвзагæн æрмæджы ном у «Осетинские», уырыссагæн — «Великорусский», украинагæн — «Малорусский». «Грузинский» æмæ «Имеретинский» æрмæджы амад сты хицæн, æмæ ам дæр хицæн сты. Таблицæ æвдисы мадæлон æвзагмæ гæсгæ къордтæ, фæстæдæры сфысты националон къордтæ нæ. ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — зылды кæнæ сахары æппæт цæрджытæй хай, %. Сахары нымæц зылды нымæцы хай у, æмæ сæ иумæ æфтауын нæ хъæуы.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Мадæлон æвзаг<br/>(æрмæджы ном) !! Дзæуджыхъæуы зылд<br/>(сахар бафтæугæйæ) !! Уыдонæй<br/>Дзæуджыхъæуы сахар |- | style="text-align:left" | Ираттæ|| 88 265<br/><small>65,41 %</small> || 2 916<br/><small>6,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссагтæ || 31 205<br/><small>23,12 %</small> || 28 831<br/><small>65,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиагтæ || 3 298<br/><small>2,44 %</small> || 2 527<br/><small>5,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Армянский || 2 093<br/><small>1,55 %</small> || 2 049<br/><small>4,68 %</small> |- | style="text-align:left" | Немыццагтæ || 1 673<br/><small>1,24 %</small> || 612<br/><small>1,40 %</small> |- | style="text-align:left" | Польский || 1 511<br/><small>1,12 %</small> || 1 408<br/><small>3,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Малорусский || 1 439<br/><small>1,07 %</small> || 1 286<br/><small>2,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Еврейский || 1 059<br/><small>0,78 %</small> || 1 034<br/><small>2,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Персидский || 822<br/><small>0,61 %</small> || 818<br/><small>1,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Ингушский || 733<br/><small>0,54 %</small> || 378<br/><small>0,86 %</small> |- | style="text-align:left" | Имеретинский || 643<br/><small>0,48 %</small> || 4<br/><small>0,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Греческий || 502<br/><small>0,37 %</small> || 487<br/><small>1,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Татарский || 366<br/><small>0,27 %</small> || 337<br/><small>0,77 %</small> |- | style="text-align:left" | Литовский || 213<br/><small>0,16 %</small> || 195<br/><small>0,45 %</small> |- | style="text-align:left" | Кумыкски || 160<br/><small>0,12 %</small> || 98<br/><small>0,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр æвзæгтæ || 965<br/><small>0,72 %</small> || 760<br/><small>1,74 %</small> |- | style="text-align:left" | Æдæппæт || 134 947<br/><small>100,00 %</small> || 43 740<br/><small>100,00 %</small> |} === 1926–1959 азты сфыстытæ === '''1926 азы нымæцтæ хауынц Цæгат Ирыстоны автономон бæсты уæды арæнтæм, [[Дзæуджыхъæу]] æнæ бафтæугæйæ.''' 1939 азы нымæцтæ та хауынц Цæгат Ирыстоны АССР-ы уæды арæнтæм. Ацы дыууæ сфысты нымæцтæ нырыккон республикæйы территорийæн фæстæмæ нæ сты нымад, æмæ сæ 1959 азы æмæ фæстæдæры нымæцтимæ абаргæйæ, арæнты ивдтæ хъæуы хынцын. 1926 азы æрмæджы националон къордтæй амад сты ССР Цæдисы граждантæ; фæсарæнтæй 181 цæрæг амад у хицæн. Сæ иумæйаг нымæц у 152 435 адæймаджы.<ref name="ethnic1926"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1926<ref name="ethnic1926">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=1042 Всесоюзная перепись населения 1926 года. Национальный состав населения по регионам РСФСР: Северо-Осетинская АО]. Таблицæ VI, «Население по полу, народности». ЦСУ СССР, 1928–1929; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> !! 1939<ref name="ethnic1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1959<ref name="ethnic1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 128 321<br/><small>84,18 %</small> || 165 616<br/><small>50,31 %</small> || 215 463<br/><small>47,82 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 10 063<br/><small>6,60 %</small> || 122 614<br/><small>37,25 %</small> || 178 654<br/><small>39,65 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 23<br/><small>0,02 %</small> || 6 106<br/><small>1,85 %</small> || 6 071<br/><small>1,35 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 55<br/><small>0,04 %</small> || 85<br/><small>0,03 %</small> || 3 921<br/><small>0,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 392<br/><small>0,26 %</small> || 8 932<br/><small>2,71 %</small> || 12 012<br/><small>2,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 604<br/><small>0,40 %</small> || 6 312<br/><small>1,92 %</small> || 8 160<br/><small>1,81 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 32<br/><small>0,02 %</small> || 91<br/><small>0,03 %</small> || — |- | style="text-align:left" | Цæцæйнагтæ || — || 235<br/><small>0,07 %</small> || 339<br/><small>0,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || — || 321<br/><small>0,10 %</small> || 714<br/><small>0,16 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ || 56<br/><small>0,04 %</small> || 357<br/><small>0,11 %</small> || 1 956<br/><small>0,43 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 30<br/><small>0,02 %</small> || — || 518<br/><small>0,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || — || 39<br/><small>0,01 %</small> || 1 551<br/><small>0,34 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 10 301<br/><small>6,76 %</small> || 7 063<br/><small>2,15 %</small> || 9 362<br/><small>2,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 44<br/><small>0,03 %</small> || 2 006<br/><small>0,61 %</small> || 2 538<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 144<br/><small>0,09 %</small> || 1 103<br/><small>0,34 %</small> || 1 421<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 2 189<br/><small>1,44 %</small> || 8 287<br/><small>2,52 %</small> || 7 898<br/><small>1,75 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || — || 38<br/><small>0,01 %</small> || 3<br/><small>0,00 %</small> |- | style="text-align:left" | Фæсарæнты граждантæ (1926) || 181<br/><small>0,12 %</small> || — || — |- ! Æдæппæт !! 152 435<br/><small>100,00 %</small> !! 329 205<br/><small>100,00 %</small> !! 450 581<br/><small>100,00 %</small> |} === 1970–1989 азты сфыстытæ === 1979 æмæ 1989 азты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæ сты 592 002 æмæ 632 428. Уыдон хицæн сты уæлдæр районты таблицæты амад 596 921 æмæ 634 009-æй: сфысты таблицæты пайда кæнынц цæрджыты хицæн учетон категоритæй. Проценттæ нымад сты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæй.<ref name="ethnic1979"/><ref name="ethnic1989"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1970<ref name="ethnic1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1970 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1979<ref name="ethnic1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=50 Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1989<ref name="ethnic1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=48 Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. Госкомстаты кусæн архив, таблицæ 9с; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 269 326<br/><small>48,74 %</small> || 299 022<br/><small>50,51 %</small> || 334 876<br/><small>52,95 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 202 367<br/><small>36,62 %</small> || 200 692<br/><small>33,90 %</small> || 189 159<br/><small>29,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 18 387<br/><small>3,33 %</small> || 23 663<br/><small>4,00 %</small> || 32 783<br/><small>5,18 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 6 363<br/><small>1,15 %</small> || 7 610<br/><small>1,29 %</small> || 9 478<br/><small>1,50 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 13 355<br/><small>2,42 %</small> || 12 912<br/><small>2,18 %</small> || 13 619<br/><small>2,15 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 323<br/><small>1,87 %</small> || 11 347<br/><small>1,92 %</small> || 12 284<br/><small>1,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 30<br/><small>0,01 %</small> || 65<br/><small>0,01 %</small> || 158<br/><small>0,02 %</small> |- | style="text-align:left" | Чечентæ || 1 402<br/><small>0,25 %</small> || 1 760<br/><small>0,30 %</small> || 2 646<br/><small>0,42 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 912<br/><small>0,17 %</small> || 1 351<br/><small>0,23 %</small> || 1 751<br/><small>0,28 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 2 168<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,37 %</small> || 2 770<br/><small>0,44 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 597<br/><small>0,11 %</small> || 1 245<br/><small>0,21 %</small> || 1 464<br/><small>0,23 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 2 521<br/><small>0,46 %</small> || 2 797<br/><small>0,47 %</small> || 2 960<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 9 250<br/><small>1,67 %</small> || 10 574<br/><small>1,79 %</small> || 10 088<br/><small>1,60 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 2 957<br/><small>0,54 %</small> || 2 999<br/><small>0,51 %</small> || 2 986<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 1 658<br/><small>0,30 %</small> || 1 898<br/><small>0,32 %</small> || 1 968<br/><small>0,31 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 10 965<br/><small>1,98 %</small> || 11 853<br/><small>2,00 %</small> || 13 436<br/><small>2,12 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || — || — || 2<br/><small>0,00 %</small> |- ! Æдæппæт !! 552 581<br/><small>100,00 %</small> !! 592 002<br/><small>100,00 %</small> !! 632 428<br/><small>100,00 %</small> |} === 2002–2021 азты сфыстытæ === ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 2002<ref name="ethnic2002">[https://worldgeo.ru/russia/lists/?id=33&code=15 Национальный состав населения Республики Северная Осетия (Алания)]. 2002 азы сфысты фæстиуджытæ, «Всемирная география».</ref> !! 2010<ref name="ethnic2010">Синанов Б. А. [https://science-education.ru/article/view?id=23634 Оценка современного состояния межэтнических отношений в Республике Северная Осетия — Алания (по материалам экспертного опроса)] // Современные проблемы науки и образования. 2015. № 2-3. Таблицæ 1.</ref> !! 2021<ref name="ethnic2021">[https://pop-stat.mashke.org/russia-ethnic2021.htm Ethnic composition of Russia 2021]. 2021 азы сфысты националон составы таблицæты публикаци, Population Statistics of Eastern Europe and former USSR.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 445 310<br/><small>62,70 %</small> || 459 688<br/><small>64,47 %</small> || 439 949<br/><small>64,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 164 734<br/><small>23,19 %</small> || 147 090<br/><small>20,63 %</small> || 122 240<br/><small>17,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 21 442<br/><small>3,02 %</small> || 28 336<br/><small>3,97 %</small> || 24 285<br/><small>3,53 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 12 659<br/><small>1,78 %</small> || 16 092<br/><small>2,26 %</small> || 18 054<br/><small>2,63 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 17 147<br/><small>2,41 %</small> || 16 235<br/><small>2,28 %</small> || 11 668<br/><small>1,70 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 803<br/><small>1,52 %</small> || 9 095<br/><small>1,28 %</small> || 6 756<br/><small>0,98 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 2 835<br/><small>0,40 %</small> || 3 383<br/><small>0,47 %</small> || 3 878<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Чечентæ || 3 383<br/><small>0,48 %</small> || 2 264<br/><small>0,32 %</small> || 2 492<br/><small>0,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 2 429<br/><small>0,34 %</small> || 2 857<br/><small>0,40 %</small> || 2 285<br/><small>0,33 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 2 902<br/><small>0,41 %</small> || 2 802<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 1 553<br/><small>0,22 %</small> || 1 684<br/><small>0,24 %</small> || 2 069<br/><small>0,30 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 1 841<br/><small>0,26 %</small> || 1 458<br/><small>0,20 %</small> || 973<br/><small>0,14 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 5 198<br/><small>0,73 %</small> || 3 251<br/><small>0,46 %</small> || 925<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 2 332<br/><small>0,33 %</small> || 1 880<br/><small>0,26 %</small> || 862<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 2 108<br/><small>0,30 %</small> || 1 411<br/><small>0,20 %</small> || 686<br/><small>0,10 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 10 316<br/><small>1,45 %</small> || 8 897<br/><small>1,25 %</small> || 6 959<br/><small>1,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || 3 283<br/><small>0,46 %</small> || 6 557<br/><small>0,92 %</small> || 41 062<br/><small>5,97 %</small> |- ! Æдæппæт !! 710 275<br/><small>100,00 %</small> !! 712 980<br/><small>100,00 %</small> !! 687 357<br/><small>100,00 %</small> |} 2021 азы националон принадлежность кæй нæ амад у, уыцы 41 062 адæймаджы нымæцмæ хауынц дзуапп раттынæй чи æнхъæлд, уыцы 14 599 адæймаджы æмæ информаци кæй тыххæй нæй, уыцы 26 463 адæймаджы. «Националон принадлежность мын нæй» — афтæ чи дзуапп радта, уыцы 207 адæймаджы та бафтæугæ сты «Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ»-мæ.<ref name="ethnic2021"/> == Бинойнагдзинад æмæ бинойнагдзинады пырх == Таблицæйы лæвæрд у азы дæргъы регистраци чи фæци, уыцы бинойнагдзинадты æмæ сæ пырхгæнæнты нымæц. Ацы дыууæ нымæцы иу азы хæдзарсаразджыты иу къорды нæ æвдисынц: бинойнагдзинады пырх раздæры азты саразгæ бинонтæн дæр уæвынæн ис.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Ног бинойнагдзинæдтæ !! Бинойнагдзинады пырх !! Ног бинойнагдзинæдтæ, ‰ !! Пырх, ‰ |- | 2000 || 3 689 || 1 647 || 5,3 || 2,4 |- | 2005 || 4 583 || 1 580 || 6,5 || 2,2 |- | 2010 || 5 071 || 1 828 || 7,1 || 2,6 |- | 2015 || 4 221 || 1 848 || 6,0 || 2,6 |- | 2020 || 2 840 || 1 769 || 4,1 || 2,5 |- | 2021 || 2 786 || 2 837 || 4,0 || 4,1 |- | 2022 || 2 824 || 3 900 || 4,1 || 5,7 |- | 2023 || 2 575 || 4 494 || 3,8 || 6,6 |- | 2024 || 2 505 || 3 338 || 3,7 || 4,9 |} == Бæрæггæнæнты тыххæй == * '''Сфыст''' æвдисы цæрджыты нымæц бæлвырд датæйы. 2010 азы сфысты датæ у 14 октябрь; 2020 азы номимæ цы сфыст уагътой, уый æцæг уагътой 2021 азы. * '''Азон хыгъд''' æвдисы азы райдайæны уавæр. 2025 азы 1 январы нымæц 2025 азы дæргъы райгуырдты кæнæ амæлджыты нымæц нæу. * '''Гуырынады иумæйаг коэффициент''' нымад цæуы 1 000 цæрæджыл; '''СКР''' — иу усыл; '''сабиты мæлынады коэффициент''' — 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. * '''Территорийы арæнты ивд''' æмæ '''ног сфысты фæстæ хыгъдты растгæнæнтæ''' абарыны рæстæг хъуамæ хыгъды цæуой. Районы нымæц куы фæфылдæр кæны, уый æрмæст гуырынадæй уæвын нæ хъæуы. == Кæс ма == * [[Цæгат Ирыстон]] * [[Цæгат Ирыстоны сахарты номхыгъд]] * [[Дзæуджыхъæу]] == Фиппаинæгтæ == <references /> == Æрвитæнтæ == * [https://26.rosstat.gov.ru/folder/77775 Северо-Кавказстат: 2020 азы цæрджыты сфыст] * [https://www.prlib.ru/item/1613842 Населенные места Северо-Осетинской автон. области по итогам Всесоюзной переписи населения 1926 г.]. 1927 азы рауагъды библиографион фыст. [[Категори:Цæгат Ирыстон]] 84i4fhd1yu85i2037qugooh34wsaick 596292 596291 2026-10-25T16:01:13Z ~2026-57020-45 28753 /* 1897 азы сфыст: мадæлон æвзаг */ 596292 wikitext text/x-wiki '''Цæгат Ирыстоны цæрджытæ''' — [[Цæгат Ирыстон|Цæгат Ирыстон — Аланийы Республикæйы]] цæрæг адæм. Росстаты бæрæггæнæнтæм гæсгæ, 2025 азы 1 январы республикæйы цардысты '''678 826 адæймаджы''': сахарты — 429 976, хъæуты — 248 850. Сахары цæрджыты хай уыдис 63,3 %.<ref name="oset2025">Северо-Кавказстат. [https://www.alania-invest.ru/wp-content/uploads/2025/10/%D0%9E%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%8F-%D0%B2-%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85-2025.pdf Республика Северная Осетия — Алания в цифрах. 2025]. Владикавказ, 2025. Ф. 7, 18–20. ISBN 978-5-6051847-8-2.</ref> 2021 азы цæрджыты сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 687 357 адæймаджы. Сфысты фæстиуджытæ æмæ алывæрсыгон азон хыгъдты бæрæггæнæнтæ иу датæм нæ хауынц.<ref name="census2021">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A7%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%A1%D0%A2%D0%AC%20%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%A0%D0%95%D0%A1%D0%9F%D0%A3%D0%91%D0%9B%D0%98%D0%9A%D0%98%20%D0%A1%D0%95%D0%92%D0%95%D0%A0%D0%9D%D0%90%D0%AF%20%D0%9E%D0%A1%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%AF-%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%9F%D0%9E%20%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%A3.pdf Численность населения Республики Северная Осетия — Алания по полу]. ВПН-2020, 2021 азы сфысты фæстиуджытæ.</ref> Цæрджыты нымæцыл æнтыст кæнынц гуырынад, мæлынад, миграци æмæ административон арæнты ивдтытæ. == Цæрджыты нымæц == === Сахары æмæ хъæуы цæрджытæ === Дæлдæр лæвæрд сты азы райдайæны, 1 январы бæрæггæнæнтæ. 2015–2021 азты нымæцтæ ногæй нымад æрцыдысты 2021 азы сфысты фæстиуджыты бындурыл. Уымæ гæсгæ сæ раст абарынæн хъæуы пайда кæнын иу статистикон рауагъды бæрæггæнæнтæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Азы райдайæны цæрджыты нымæц ! Аз !! Æдæппæт, адæймаг !! Сахарты !! Хъæуты !! Сахары цæрджыты хай, % |- | 2001 || 704 351 || 466 048 || 238 303 || 66,2 |- | 2005 || 706 393 || 460 481 || 245 912 || 65,2 |- | 2010 || 711 725 || 453 034 || 258 691 || 63,7 |- | 2015 || 704 821 || 449 049 || 255 772 || 63,7 |- | 2020 || 694 939 || 441 417 || 253 522 || 63,5 |- | 2021 || 690 798 || 437 813 || 252 985 || 63,4 |- | 2022 || 685 393 || 433 235 || 252 158 || 63,2 |- | 2023 || 680 748 || 430 138 || 250 610 || 63,2 |- | 2024 || 678 879 || 429 634 || 249 245 || 63,3 |- | 2025 || 678 826 || 429 976 || 248 850 || 63,3 |} == Районты цæрджытæ: 1926–2025 == Ацы хайы бæрæггæнæнтæ æвдисынц сфысты азты æмæ 2025 азы уавæр. '''Районты арæнтæ æмæ сæ сконд ивгъуыд рæстæджы ивгæ цыдысты.''' 1926 азы округтæн сæ арæнтæ абоны æст районы арæнтимæ нæ æмбæлынц. Таблицæты нымæцтæ лæвæрд сты сæ рæстæджы территорийæн; абоны арæнтæм гæсгæ ногæй нымад не сты. === 1926 азы округтæ === 1926 азы сфысты рæстæг Цæгат Ирыстоны автономон облæсты уыдис фондз округы. Дзæуджыхъæу уæд уыдис хицæн административон иунæг. Дыгуры округмæ хаудтысты абоны Дыгуры, Æрæфы æмæ Кировы районы хайы территоритæ. Уымæ гæсгæ 1926 азы Дыгуры округы нымæц абоны Дыгуры районы нымæцимæ растæвæрд абарæн нæй.<ref name="census1926">Карданов Т. [https://www.digoria.com/news/852/ Из истории Дигории. По материалам переписи 1926 года]. 31.03.2023.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Округ (уæды ном) !! Цæрджыты нымæц |- | Алагиро-Æрыдоны (Алагиро-Ардонский) || 33 397 |- | Дзæуджыхъæуы (Дзауджикауский) || 23 119 |- | Дыгуры (Дигорский) || 39 142 |- | Рахизфарсы (Правобережный) || 35 921 |- | Притеречный || 19 238 |} 1926 азы Дзæуджыхъæуы сахар цардысты 78 346 адæймаджы, Беслæны — 1 618. Ацы сахары нымæцтæ хицæн лæвæрд сты æмæ округты таблицæйы иумæйаг итогæн нæ нымад сты.<ref name="census1926"/> === 1939 æмæ 1959 азты административон дих === 1939 азы бæрæггæнæнтæ ист сты националон составы сфысты таблицæтæй; 1959 азы бæрæггæнæнтæ — наличнон цæрджыты таблицæйæ. «—» нысан кæны, æмæ уыцы азы ахæм хицæн иунæджы нымæц ацы таблицæйы нæй; уый ноль нæу. Сахары совет æмæ уыцы номы район хицæн иунæгтæ сты.<ref name="census1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел РСФСР]. Северо-Осетинская АССР; таблицы по районам. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров РСФСР]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1939 !! 1959 |- | Дзæуджыхъæу / Орджоникидзе: сахар (1939), сахары совет (1959) || 130 755 || 168 427 |- | Алагиры район || 18 556 || 37 758 |- | Æрыдоны район || 21 452 || 21 017 |- | Гизæлдоны район (Гигельдонский) || 7 101 || — |- | Дæргъхохы район || 15 330 || — |- | Дыгуры район || 24 527 || 20 786 |- | Æрæфы район || 20 674 || 23 679 |- | Кировы район || 17 016 || 30 246 |- | Мæхческы район || 5 182 || — |- | Мæздæджы район || — || 51 049 |- | Орджоникидзе-йы район || 26 514 || 30 300 |- | Рахизфарсы район || 26 659 || 34 042 |- | Садоны район || 15 439 || — |- | Горæтгæрон район || — || 33 277 |- | '''Æдæппæт''' || 329 205 || 450 581 |} === 1970, 1979 æмæ 1989 азты сфыстытæ === Ацы таблицæйы æвдыст у '''наличнон цæрджыты нымæц''' — сфысты рæстæг территорийыл чи уыдис, уыцы адæм. Уый æмæ æдзух цæрджыты (уыцы бынаты æдзух чи цæры) нымæц хицæн статистикон бæрæггæнæнтæ сты. Орджоникидзе-йы сахары советмæ сахарæй уæлдай хаудтысты йæ дæлбарады цæрæнуæттæ дæр.<ref name="census1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1970 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров СССР]. Таблица 1с. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336, д. 3831–3838. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1979 года. Численность наличного населения РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность наличного населения СССР, РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1970 !! 1979 !! 1989 |- | Дзæуджыхъæуы / Орджоникидзе-йы сахары совет || 245 961 || 291 155 || 315 828 |- | [[Алагиры район]] || 43 158 || 38 532 || 39 048 |- | [[Æрыдоны район]] || 23 090 || 22 750 || 22 725 |- | [[Дыгуры район]] || 20 716 || 19 327 || 19 328 |- | [[Æрæфы район]] || 20 643 || 17 354 || 15 732 |- | [[Кировы район]] || 20 257 || 19 618 || 19 954 |- | [[Мæздæджы район]] || 67 042 || 70 259 || 77 063 |- | [[Рахизфарсы район]] || 46 007 || 47 973 || 49 314 |- | [[Горæтгæрон район]] || 65 707 || 69 953 || 75 017 |- | '''Æдæппæт''' || 552 581 || 596 921 || 634 009 |} === 2002–2025: районты æмæ сахары округы цæрджытæ === 2002, 2010 æмæ 2021 азтæн лæвæрд сты сфысты фæстиуджытæ; 2025 азæн — 1 январы уавæрмæ гæсгæ статистикон хыгъд. '''Дзæуджыхъæуы сахары округ''' æмæ '''Дзæуджыхъæуы сахар''' иу нæ сты: округмæ йæ дæлбарады æндæр цæрæнуæттæ дæр хауынц.<ref name="census2002">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg1.php Всероссийская перепись населения 2002 года. Численность населения России и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2010">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg1.php Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения России, субъектов Российской Федерации, городов и районов]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2021"/><ref name="districts2025">РЦИ-Аланийы Хицауад. [https://alania.gov.ru/sites/default/files/media/documents/files/2026-06/1500202605290005.pdf «Борьба с сахарным диабетом»]. Постановление 28.05.2026 № 198. 2025 азы 1 январы муниципалон арæзтады цæрджыты нымæц.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 2002 !! 2010 !! 2021 !! 2025 (1 январь) |- | [[Дзæуджыхъæу]] æд йæ дæлбарады цæрæнуæттæ / сахары округ || 332 650 || 330 148 || 312 755 || 309 971 |- | [[Алагиры район]] || 38 581 || 38 830 || 38 753 || 38 308 |- | [[Æрыдоны район]] || 28 831 || 30 685 || 31 356 || 31 295 |- | [[Дыгуры район]] || 20 625 || 19 334 || 18 368 || 18 652 |- | [[Æрæфы район]] || 15 708 || 15 766 || 15 810 || 15 561 |- | [[Кировы район]] || 26 571 || 27 807 || 28 018 || 27 797 |- | [[Мæздæджы район]] || 88 634 || 84 682 || 84 471 || 81 353 |- | [[Рахизфарсы район]] || 55 685 || 57 063 || 55 495 || 55 684 |- | [[Горæтгæрон район]] || 102 990 || 108 665 || 102 331 || 100 205 |- | '''Æдæппæт''' || 710 275 || 712 980 || 687 357 || 678 826 |} == Гуырынад æмæ мæлынад == === Райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц === '''Æрдзон фылдæркæнынад''' у райгуырдты æмæ амæлджыты нымæцты хицæндзинад. Куыдфæнды миграци уыцы нымæцмæ нæ хауы. Кæд амæлджыты нымæц фылдæр у, уæд æрдзон къаддæркæнынад æвдисынц «−» нысанæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Райгуырд !! Амард !! Æрдзон фылдæркæнынад (+) / къаддæркæнынад (−) |- | 2000 || 7 179 || 8 626 || −1 447 |- | 2005 || 7 894 || 8 654 || −760 |- | 2010 || 10 303 || 7 748 || +2 555 |- | 2015 || 10 261 || 7 511 || +2 750 |- | 2020 || 8 220 || 8 566 || −346 |- | 2021 || 7 992 || 9 756 || −1 764 |- | 2022 || 7 494 || 7 675 || −181 |- | 2023 || 6 986 || 6 483 || +503 |- | 2024 || 7 213 || 6 685 || +528 |} === Иумæйаг коэффициенттæ === Гуырынады æмæ мæлынады иумæйаг коэффициенттæ æвдисынц азы дæргъы райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц 1 000 цæрæджыл. '''‰''' — минæй хай. Ацы коэффициентты бындур у республикæйы иумæйаг цæрджыты нымæц.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Гуырынад, ‰ !! Мæлынад, ‰ !! Æрдзон фылдæркæнынад / къаддæркæнынад, ‰ |- | 2000 || 10,3 || 12,3 || −2,0 |- | 2005 || 11,2 || 12,2 || −1,0 |- | 2010 || 14,5 || 10,9 || +3,6 |- | 2020 || 11,9 || 12,4 || −0,5 |- | 2021 || 11,6 || 14,2 || −2,6 |- | 2022 || 11,0 || 11,2 || −0,2 |- | 2023 || 10,3 || 9,5 || +0,8 |- | 2024 || 10,6 || 9,8 || +0,8 |} == Гуырынады суммарон коэффициент (СКР) == '''Гуырынады суммарон коэффициент''' (уырыссау: ''суммарный коэффициент рождаемости'', '''СКР''') æвдисы иу усыл сывæллæтты æвæрццаг нымæц, кæд алы кары гуырынады коэффициенттæ йæ сывæллонгуырæн кары дæргъы ацы азы уавæрыл баззайой. Уый шартон фæлтæры бæрæггæнæн у, æмæ бæлвырд усы æцæг сывæллæтты нымæц нæ æвдисы. СКР æмæ 1 000 цæрæджыл гуырынады иумæйаг коэффициент иу нæ сты.<ref name="tfr">Росстат. [https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Region_Pokaz_2025.pdf Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025]. Таблица «Суммарный коэффициент рождаемости».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! СКР: сывæллоны нымæц иу усыл |- | 2010 || 1,84 |- | 2015 || 1,91 |- | 2020 || 1,67 |- | 2022 || 1,59 |- | 2023 || 1,52 |- | 2024 || 1,60 |} Нымæцтæ лæвæрд сты запятойы фæстæ дыууæ нысанæй. Бæрæггæнæнтæ ист сты Росстаты «Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025» рауагъдæй.<ref name="tfr"/> == Сабиты мæлынад == Сабиты мæлынады коэффициент æвдисы иу азмæ чи нæ фæцыд, ахæм амæлгæ сывæллæтты нымæц 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. Йæ бындур иумæйаг цæрджыты нымæц нæу, фæлæ цæрæгæй райгуырд сывæллæтты нымæц у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Иу азмæ амæлгæ сывæллæттæ !! Коэффициент, ‰ |- | 2000 || 84 || 11,7 |- | 2005 || 70 || 8,9 |- | 2010 || 77 || 7,5 |- | 2020 || 33 || 4,3 |- | 2021 || 34 || 4,6 |- | 2022 || 31 || 4,1 |- | 2023 || 24 || 3,4 |- | 2024 || 29 || 4,0 |} == Царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ == Райгуырды рæстæг царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ (уырыссау: ''ожидаемая продолжительность жизни при рождении'') у статистикон бæрæггæнæн. Уый нымад цæуы уыцы азы кары къордты мæлынады коэффициентты бындурыл; бæлвырд адæймаг цал азæй амæлдзæн, уый нæ æвдисы. 2023 азы республикæйы иумæйаг бæрæггæнæн уыдис 76,16 азы.<ref name="life2023">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/nas5.pdf Ожидаемая продолжительность жизни при рождении в 2023 году].</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2023 азы бæрæггæнæнтæ ! Цæрджытæ !! Иумæ, аз !! Лæгтæ, аз !! Устытæ, аз |- | Æппæт цæрджытæ || 76,16 || 70,94 || 81,08 |- | Сахары цæрджытæ || 75,91 || 70,56 || 80,63 |- | Хъæуы цæрджытæ || 76,66 || 71,39 || 81,87 |} == Миграци æмæ цæрджыты нымæцы ивд == Миграцийы баланс у республикæмæ чи æрцыд, уыдон æмæ республикæйæ чи ацыд, уыдоны нымæцты хицæндзинад. «−» æвдисы, æмæ ацæуджытæ æрцæуджытæй фылдæр сты. Æрдзон фылдæркæнынад уæддæр иумæйаг фылдæркæнынад нæ æвдисы, кæд миграцийы къаддæркæнынад фылдæр у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Æрдзон ивд !! Миграцийы баланс !! Иумæйаг ивд |- | 2022 || −181 || −4 464 || −4 645 |- | 2023 || +503 || −2 372 || −1 869 |- | 2024 || +528 || −581 || −53 |} 2024 азы æрдзон фылдæркæнынад уыдис 528 адæймаджы, фæлæ миграцийы баланс — −581. Уыцы дыууæ бæрæггæнæны иумæ раттынц −53: 2024 азы 1 январы 678 879 адæймаджы бæсты 2025 азы 1 январы — 678 826.<ref name="oset2025"/> == Кары æмæ полы состав == 2021 азы сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 320 546 лæджы æмæ 366 811 усы. Лæгты хай уыдис 46,6 %, усты — 53,4 %.<ref name="census2021"/> 2024 азы 1 январы 1 000 лæгыл æрхаудысты 1 141 усы.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2024 азы 1 январы кары состав ! Кар, аз !! Цæрджыты нымæц !! Иумæйаг нымæцæй, % |- | 0–4 || 35 672 || 5,3 |- | 5–9 || 42 823 || 6,3 |- | 10–14 || 46 117 || 6,8 |- | 15–19 || 40 716 || 6,0 |- | 20–24 || 42 093 || 6,2 |- | 25–29 || 41 026 || 6,0 |- | 30–34 || 49 759 || 7,3 |- | 35–39 || 53 955 || 7,9 |- | 40–44 || 48 435 || 7,1 |- | 45–49 || 45 666 || 6,7 |- | 50–54 || 42 490 || 6,3 |- | 55–59 || 42 114 || 6,2 |- | 60–64 || 43 979 || 6,5 |- | 65–69 || 36 626 || 5,4 |- | 70 æмæ фылдæр || 67 408 || 9,9 |- | '''Æдæппæт''' || 678 879 || 100,0 |} Проценттæй нымад хæйтты иумæйаг фæстиуæг йæ чысыл фæззындæй 100 %-йæ хицæн уæвынæн ис, уымæн æмæ иу нысанмæ æнгæсгонд сты.<ref name="oset2025"/> == Националон состав == Республикæйы цæрынц [[Ирæттæ|ирæттæ]], уырыссæгтæ, мæхъхъæлæттæ, хъуымыхъхъæгтæ, сомихæгтæ, гуырдзиæгтæ æмæ æндæр адæмты минæвæрттæ. Хицæн амад сты 1897 азы мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих æмæ 1926, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 æмæ 2021 азты цæрджыты сфысты фæстиуджытæ. Алы къорды нымæцæн йæ бын амад у йæ хай проценттæй. Проценттæ нымад сты '''алы азы æппæт цæрджыты нымæцæй''', æрмæст сæ националон принадлежность чи фæзæгъта, уыдонæй нæ. Проценттæ сты иу сæдæм хаймæ æркъахгонд; сæ иумæйаг нымæц уымæ гæсгæ 100 %-æй къаддæр кæнæ фылдæр уæвынæн ис. «—» æвдисы, æрмæджы мидæг къорды нымæц хицæн кæй нæ амад у; уый ноль нæ у. === 1897 азы сфыст: мадæлон æвзаг === 1897 азы Уæрæсейы империйы цæрджыты сфысты националон принадлежность нæ, фæлæ '''мадæлон æвзаг''' фæрстой. Дæлдæр амад сты Тæрчы бæсты '''Дзæуджыхъæуы зылды''' фæстиуджытæ, уый мидæг — Дзæуджыхъæуы сахары фæстиуджытæ дæр. Зылды арæнтæ нырыккон Цæгат Ирыстоны арæнтимæ нæ æмбæлынц; уымæ гæсгæ ацы таблицæ республикæйы нырыккон территорийы националон состав куыд уа, афтæ йæ хынцын нæ хъæуы. Зылды иумæйаг нымæц у 134 947 адæймаджы, уыдонæй 43 740 цард Дзæуджыхъæуы.<ref name="language1897district">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=498 Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года. Владикавказский округ]. Таблицæ XIII: мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих. «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="language1897city">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=499 Перепись населения 1897 года: Владикавказ]. Мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих, «Демоскоп Weekly».</ref> Æвзæгты номтæ амад сты 1897 азы æрмæджы хуызы. Ирон æвзагæн æрмæджы ном у «Осетинские», уырыссагæн — «Великорусский», украинагæн — «Малорусский». «Грузинский» æмæ «Имеретинский» æрмæджы амад сты хицæн, æмæ ам дæр хицæн сты. Таблицæ æвдисы мадæлон æвзагмæ гæсгæ къордтæ, фæстæдæры сфысты националон къордтæ нæ. ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — зылды кæнæ сахары æппæт цæрджытæй хай, %. Сахары нымæц зылды нымæцы хай у, æмæ сæ иумæ æфтауын нæ хъæуы.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Мадæлон æвзаг<br/>(æрмæджы ном) !! Дзæуджыхъæуы зылд<br/>(сахар бафтæугæйæ) !! Уыдонæй<br/>Дзæуджыхъæуы сахар |- | style="text-align:left" | Ираттæ|| 88 265<br/><small>65,41 %</small> || 2 916<br/><small>6,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссагтæ || 31 205<br/><small>23,12 %</small> || 28 831<br/><small>65,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиагтæ || 3 941<br/><small>2,92 %</small>|| 2 527<br/><small>5,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихагтæ || 2 093<br/><small>1,55 %</small> || 2 049<br/><small>4,68 %</small> |- | style="text-align:left" | Немыццагтæ || 1 673<br/><small>1,24 %</small> || 612<br/><small>1,40 %</small> |- | style="text-align:left" | Польский || 1 511<br/><small>1,12 %</small> || 1 408<br/><small>3,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Малорусский || 1 439<br/><small>1,07 %</small> || 1 286<br/><small>2,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Дзуттагтæ || 1 059<br/><small>0,78 %</small> || 1 034<br/><small>2,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Ирайнагтæ || 822<br/><small>0,61 %</small> || 818<br/><small>1,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Махъхъæллаттæ || 733<br/><small>0,54 %</small> || 378<br/><small>0,86 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 502<br /><small>0,37 %</small>|| 487<br /><small>1,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Татарский || 366<br/><small>0,27 %</small> || 337<br/><small>0,77 %</small> |- | style="text-align:left" | Литовагтæ || 213<br/><small>0,16 %</small> || 195<br/><small>0,45 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 160<br/><small>0,12 %</small> || 98<br/><small>0,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæртæ || 965<br/><small>0,72 %</small> || 760<br/><small>1,74 %</small> |- | style="text-align:left" | Æдæппæт || 134 947<br/><small>100,00 %</small> || 43 740<br/><small>100,00 %</small> |} === 1926–1959 азты сфыстытæ === '''1926 азы нымæцтæ хауынц Цæгат Ирыстоны автономон бæсты уæды арæнтæм, [[Дзæуджыхъæу]] æнæ бафтæугæйæ.''' 1939 азы нымæцтæ та хауынц Цæгат Ирыстоны АССР-ы уæды арæнтæм. Ацы дыууæ сфысты нымæцтæ нырыккон республикæйы территорийæн фæстæмæ нæ сты нымад, æмæ сæ 1959 азы æмæ фæстæдæры нымæцтимæ абаргæйæ, арæнты ивдтæ хъæуы хынцын. 1926 азы æрмæджы националон къордтæй амад сты ССР Цæдисы граждантæ; фæсарæнтæй 181 цæрæг амад у хицæн. Сæ иумæйаг нымæц у 152 435 адæймаджы.<ref name="ethnic1926"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1926<ref name="ethnic1926">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=1042 Всесоюзная перепись населения 1926 года. Национальный состав населения по регионам РСФСР: Северо-Осетинская АО]. Таблицæ VI, «Население по полу, народности». ЦСУ СССР, 1928–1929; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> !! 1939<ref name="ethnic1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1959<ref name="ethnic1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 128 321<br/><small>84,18 %</small> || 165 616<br/><small>50,31 %</small> || 215 463<br/><small>47,82 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 10 063<br/><small>6,60 %</small> || 122 614<br/><small>37,25 %</small> || 178 654<br/><small>39,65 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 23<br/><small>0,02 %</small> || 6 106<br/><small>1,85 %</small> || 6 071<br/><small>1,35 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 55<br/><small>0,04 %</small> || 85<br/><small>0,03 %</small> || 3 921<br/><small>0,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 392<br/><small>0,26 %</small> || 8 932<br/><small>2,71 %</small> || 12 012<br/><small>2,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 604<br/><small>0,40 %</small> || 6 312<br/><small>1,92 %</small> || 8 160<br/><small>1,81 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 32<br/><small>0,02 %</small> || 91<br/><small>0,03 %</small> || — |- | style="text-align:left" | Цæцæйнагтæ || — || 235<br/><small>0,07 %</small> || 339<br/><small>0,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || — || 321<br/><small>0,10 %</small> || 714<br/><small>0,16 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ || 56<br/><small>0,04 %</small> || 357<br/><small>0,11 %</small> || 1 956<br/><small>0,43 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 30<br/><small>0,02 %</small> || — || 518<br/><small>0,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || — || 39<br/><small>0,01 %</small> || 1 551<br/><small>0,34 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 10 301<br/><small>6,76 %</small> || 7 063<br/><small>2,15 %</small> || 9 362<br/><small>2,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 44<br/><small>0,03 %</small> || 2 006<br/><small>0,61 %</small> || 2 538<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 144<br/><small>0,09 %</small> || 1 103<br/><small>0,34 %</small> || 1 421<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 2 189<br/><small>1,44 %</small> || 8 287<br/><small>2,52 %</small> || 7 898<br/><small>1,75 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || — || 38<br/><small>0,01 %</small> || 3<br/><small>0,00 %</small> |- | style="text-align:left" | Фæсарæнты граждантæ (1926) || 181<br/><small>0,12 %</small> || — || — |- ! Æдæппæт !! 152 435<br/><small>100,00 %</small> !! 329 205<br/><small>100,00 %</small> !! 450 581<br/><small>100,00 %</small> |} === 1970–1989 азты сфыстытæ === 1979 æмæ 1989 азты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæ сты 592 002 æмæ 632 428. Уыдон хицæн сты уæлдæр районты таблицæты амад 596 921 æмæ 634 009-æй: сфысты таблицæты пайда кæнынц цæрджыты хицæн учетон категоритæй. Проценттæ нымад сты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæй.<ref name="ethnic1979"/><ref name="ethnic1989"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1970<ref name="ethnic1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1970 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1979<ref name="ethnic1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=50 Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1989<ref name="ethnic1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=48 Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. Госкомстаты кусæн архив, таблицæ 9с; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 269 326<br/><small>48,74 %</small> || 299 022<br/><small>50,51 %</small> || 334 876<br/><small>52,95 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 202 367<br/><small>36,62 %</small> || 200 692<br/><small>33,90 %</small> || 189 159<br/><small>29,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 18 387<br/><small>3,33 %</small> || 23 663<br/><small>4,00 %</small> || 32 783<br/><small>5,18 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 6 363<br/><small>1,15 %</small> || 7 610<br/><small>1,29 %</small> || 9 478<br/><small>1,50 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 13 355<br/><small>2,42 %</small> || 12 912<br/><small>2,18 %</small> || 13 619<br/><small>2,15 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 323<br/><small>1,87 %</small> || 11 347<br/><small>1,92 %</small> || 12 284<br/><small>1,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 30<br/><small>0,01 %</small> || 65<br/><small>0,01 %</small> || 158<br/><small>0,02 %</small> |- | style="text-align:left" | Чечентæ || 1 402<br/><small>0,25 %</small> || 1 760<br/><small>0,30 %</small> || 2 646<br/><small>0,42 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 912<br/><small>0,17 %</small> || 1 351<br/><small>0,23 %</small> || 1 751<br/><small>0,28 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 2 168<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,37 %</small> || 2 770<br/><small>0,44 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 597<br/><small>0,11 %</small> || 1 245<br/><small>0,21 %</small> || 1 464<br/><small>0,23 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 2 521<br/><small>0,46 %</small> || 2 797<br/><small>0,47 %</small> || 2 960<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 9 250<br/><small>1,67 %</small> || 10 574<br/><small>1,79 %</small> || 10 088<br/><small>1,60 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 2 957<br/><small>0,54 %</small> || 2 999<br/><small>0,51 %</small> || 2 986<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 1 658<br/><small>0,30 %</small> || 1 898<br/><small>0,32 %</small> || 1 968<br/><small>0,31 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 10 965<br/><small>1,98 %</small> || 11 853<br/><small>2,00 %</small> || 13 436<br/><small>2,12 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || — || — || 2<br/><small>0,00 %</small> |- ! Æдæппæт !! 552 581<br/><small>100,00 %</small> !! 592 002<br/><small>100,00 %</small> !! 632 428<br/><small>100,00 %</small> |} === 2002–2021 азты сфыстытæ === ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 2002<ref name="ethnic2002">[https://worldgeo.ru/russia/lists/?id=33&code=15 Национальный состав населения Республики Северная Осетия (Алания)]. 2002 азы сфысты фæстиуджытæ, «Всемирная география».</ref> !! 2010<ref name="ethnic2010">Синанов Б. А. [https://science-education.ru/article/view?id=23634 Оценка современного состояния межэтнических отношений в Республике Северная Осетия — Алания (по материалам экспертного опроса)] // Современные проблемы науки и образования. 2015. № 2-3. Таблицæ 1.</ref> !! 2021<ref name="ethnic2021">[https://pop-stat.mashke.org/russia-ethnic2021.htm Ethnic composition of Russia 2021]. 2021 азы сфысты националон составы таблицæты публикаци, Population Statistics of Eastern Europe and former USSR.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 445 310<br/><small>62,70 %</small> || 459 688<br/><small>64,47 %</small> || 439 949<br/><small>64,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 164 734<br/><small>23,19 %</small> || 147 090<br/><small>20,63 %</small> || 122 240<br/><small>17,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 21 442<br/><small>3,02 %</small> || 28 336<br/><small>3,97 %</small> || 24 285<br/><small>3,53 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 12 659<br/><small>1,78 %</small> || 16 092<br/><small>2,26 %</small> || 18 054<br/><small>2,63 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 17 147<br/><small>2,41 %</small> || 16 235<br/><small>2,28 %</small> || 11 668<br/><small>1,70 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 803<br/><small>1,52 %</small> || 9 095<br/><small>1,28 %</small> || 6 756<br/><small>0,98 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 2 835<br/><small>0,40 %</small> || 3 383<br/><small>0,47 %</small> || 3 878<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Чечентæ || 3 383<br/><small>0,48 %</small> || 2 264<br/><small>0,32 %</small> || 2 492<br/><small>0,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 2 429<br/><small>0,34 %</small> || 2 857<br/><small>0,40 %</small> || 2 285<br/><small>0,33 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 2 902<br/><small>0,41 %</small> || 2 802<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 1 553<br/><small>0,22 %</small> || 1 684<br/><small>0,24 %</small> || 2 069<br/><small>0,30 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 1 841<br/><small>0,26 %</small> || 1 458<br/><small>0,20 %</small> || 973<br/><small>0,14 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 5 198<br/><small>0,73 %</small> || 3 251<br/><small>0,46 %</small> || 925<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 2 332<br/><small>0,33 %</small> || 1 880<br/><small>0,26 %</small> || 862<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 2 108<br/><small>0,30 %</small> || 1 411<br/><small>0,20 %</small> || 686<br/><small>0,10 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 10 316<br/><small>1,45 %</small> || 8 897<br/><small>1,25 %</small> || 6 959<br/><small>1,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || 3 283<br/><small>0,46 %</small> || 6 557<br/><small>0,92 %</small> || 41 062<br/><small>5,97 %</small> |- ! Æдæппæт !! 710 275<br/><small>100,00 %</small> !! 712 980<br/><small>100,00 %</small> !! 687 357<br/><small>100,00 %</small> |} 2021 азы националон принадлежность кæй нæ амад у, уыцы 41 062 адæймаджы нымæцмæ хауынц дзуапп раттынæй чи æнхъæлд, уыцы 14 599 адæймаджы æмæ информаци кæй тыххæй нæй, уыцы 26 463 адæймаджы. «Националон принадлежность мын нæй» — афтæ чи дзуапп радта, уыцы 207 адæймаджы та бафтæугæ сты «Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ»-мæ.<ref name="ethnic2021"/> == Бинойнагдзинад æмæ бинойнагдзинады пырх == Таблицæйы лæвæрд у азы дæргъы регистраци чи фæци, уыцы бинойнагдзинадты æмæ сæ пырхгæнæнты нымæц. Ацы дыууæ нымæцы иу азы хæдзарсаразджыты иу къорды нæ æвдисынц: бинойнагдзинады пырх раздæры азты саразгæ бинонтæн дæр уæвынæн ис.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Ног бинойнагдзинæдтæ !! Бинойнагдзинады пырх !! Ног бинойнагдзинæдтæ, ‰ !! Пырх, ‰ |- | 2000 || 3 689 || 1 647 || 5,3 || 2,4 |- | 2005 || 4 583 || 1 580 || 6,5 || 2,2 |- | 2010 || 5 071 || 1 828 || 7,1 || 2,6 |- | 2015 || 4 221 || 1 848 || 6,0 || 2,6 |- | 2020 || 2 840 || 1 769 || 4,1 || 2,5 |- | 2021 || 2 786 || 2 837 || 4,0 || 4,1 |- | 2022 || 2 824 || 3 900 || 4,1 || 5,7 |- | 2023 || 2 575 || 4 494 || 3,8 || 6,6 |- | 2024 || 2 505 || 3 338 || 3,7 || 4,9 |} == Бæрæггæнæнты тыххæй == * '''Сфыст''' æвдисы цæрджыты нымæц бæлвырд датæйы. 2010 азы сфысты датæ у 14 октябрь; 2020 азы номимæ цы сфыст уагътой, уый æцæг уагътой 2021 азы. * '''Азон хыгъд''' æвдисы азы райдайæны уавæр. 2025 азы 1 январы нымæц 2025 азы дæргъы райгуырдты кæнæ амæлджыты нымæц нæу. * '''Гуырынады иумæйаг коэффициент''' нымад цæуы 1 000 цæрæджыл; '''СКР''' — иу усыл; '''сабиты мæлынады коэффициент''' — 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. * '''Территорийы арæнты ивд''' æмæ '''ног сфысты фæстæ хыгъдты растгæнæнтæ''' абарыны рæстæг хъуамæ хыгъды цæуой. Районы нымæц куы фæфылдæр кæны, уый æрмæст гуырынадæй уæвын нæ хъæуы. == Кæс ма == * [[Цæгат Ирыстон]] * [[Цæгат Ирыстоны сахарты номхыгъд]] * [[Дзæуджыхъæу]] == Фиппаинæгтæ == <references /> == Æрвитæнтæ == * [https://26.rosstat.gov.ru/folder/77775 Северо-Кавказстат: 2020 азы цæрджыты сфыст] * [https://www.prlib.ru/item/1613842 Населенные места Северо-Осетинской автон. области по итогам Всесоюзной переписи населения 1926 г.]. 1927 азы рауагъды библиографион фыст. [[Категори:Цæгат Ирыстон]] sa2kgtfrfo3m01x04a5nbdimo5zyylr 596293 596292 2026-10-25T16:03:52Z ~2026-57020-45 28753 /* 1926–1959 азты сфыстытæ */ 596293 wikitext text/x-wiki '''Цæгат Ирыстоны цæрджытæ''' — [[Цæгат Ирыстон|Цæгат Ирыстон — Аланийы Республикæйы]] цæрæг адæм. Росстаты бæрæггæнæнтæм гæсгæ, 2025 азы 1 январы республикæйы цардысты '''678 826 адæймаджы''': сахарты — 429 976, хъæуты — 248 850. Сахары цæрджыты хай уыдис 63,3 %.<ref name="oset2025">Северо-Кавказстат. [https://www.alania-invest.ru/wp-content/uploads/2025/10/%D0%9E%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%8F-%D0%B2-%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85-2025.pdf Республика Северная Осетия — Алания в цифрах. 2025]. Владикавказ, 2025. Ф. 7, 18–20. ISBN 978-5-6051847-8-2.</ref> 2021 азы цæрджыты сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 687 357 адæймаджы. Сфысты фæстиуджытæ æмæ алывæрсыгон азон хыгъдты бæрæггæнæнтæ иу датæм нæ хауынц.<ref name="census2021">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A7%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%A1%D0%A2%D0%AC%20%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%A0%D0%95%D0%A1%D0%9F%D0%A3%D0%91%D0%9B%D0%98%D0%9A%D0%98%20%D0%A1%D0%95%D0%92%D0%95%D0%A0%D0%9D%D0%90%D0%AF%20%D0%9E%D0%A1%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%AF-%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%9F%D0%9E%20%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%A3.pdf Численность населения Республики Северная Осетия — Алания по полу]. ВПН-2020, 2021 азы сфысты фæстиуджытæ.</ref> Цæрджыты нымæцыл æнтыст кæнынц гуырынад, мæлынад, миграци æмæ административон арæнты ивдтытæ. == Цæрджыты нымæц == === Сахары æмæ хъæуы цæрджытæ === Дæлдæр лæвæрд сты азы райдайæны, 1 январы бæрæггæнæнтæ. 2015–2021 азты нымæцтæ ногæй нымад æрцыдысты 2021 азы сфысты фæстиуджыты бындурыл. Уымæ гæсгæ сæ раст абарынæн хъæуы пайда кæнын иу статистикон рауагъды бæрæггæнæнтæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Азы райдайæны цæрджыты нымæц ! Аз !! Æдæппæт, адæймаг !! Сахарты !! Хъæуты !! Сахары цæрджыты хай, % |- | 2001 || 704 351 || 466 048 || 238 303 || 66,2 |- | 2005 || 706 393 || 460 481 || 245 912 || 65,2 |- | 2010 || 711 725 || 453 034 || 258 691 || 63,7 |- | 2015 || 704 821 || 449 049 || 255 772 || 63,7 |- | 2020 || 694 939 || 441 417 || 253 522 || 63,5 |- | 2021 || 690 798 || 437 813 || 252 985 || 63,4 |- | 2022 || 685 393 || 433 235 || 252 158 || 63,2 |- | 2023 || 680 748 || 430 138 || 250 610 || 63,2 |- | 2024 || 678 879 || 429 634 || 249 245 || 63,3 |- | 2025 || 678 826 || 429 976 || 248 850 || 63,3 |} == Районты цæрджытæ: 1926–2025 == Ацы хайы бæрæггæнæнтæ æвдисынц сфысты азты æмæ 2025 азы уавæр. '''Районты арæнтæ æмæ сæ сконд ивгъуыд рæстæджы ивгæ цыдысты.''' 1926 азы округтæн сæ арæнтæ абоны æст районы арæнтимæ нæ æмбæлынц. Таблицæты нымæцтæ лæвæрд сты сæ рæстæджы территорийæн; абоны арæнтæм гæсгæ ногæй нымад не сты. === 1926 азы округтæ === 1926 азы сфысты рæстæг Цæгат Ирыстоны автономон облæсты уыдис фондз округы. Дзæуджыхъæу уæд уыдис хицæн административон иунæг. Дыгуры округмæ хаудтысты абоны Дыгуры, Æрæфы æмæ Кировы районы хайы территоритæ. Уымæ гæсгæ 1926 азы Дыгуры округы нымæц абоны Дыгуры районы нымæцимæ растæвæрд абарæн нæй.<ref name="census1926">Карданов Т. [https://www.digoria.com/news/852/ Из истории Дигории. По материалам переписи 1926 года]. 31.03.2023.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Округ (уæды ном) !! Цæрджыты нымæц |- | Алагиро-Æрыдоны (Алагиро-Ардонский) || 33 397 |- | Дзæуджыхъæуы (Дзауджикауский) || 23 119 |- | Дыгуры (Дигорский) || 39 142 |- | Рахизфарсы (Правобережный) || 35 921 |- | Притеречный || 19 238 |} 1926 азы Дзæуджыхъæуы сахар цардысты 78 346 адæймаджы, Беслæны — 1 618. Ацы сахары нымæцтæ хицæн лæвæрд сты æмæ округты таблицæйы иумæйаг итогæн нæ нымад сты.<ref name="census1926"/> === 1939 æмæ 1959 азты административон дих === 1939 азы бæрæггæнæнтæ ист сты националон составы сфысты таблицæтæй; 1959 азы бæрæггæнæнтæ — наличнон цæрджыты таблицæйæ. «—» нысан кæны, æмæ уыцы азы ахæм хицæн иунæджы нымæц ацы таблицæйы нæй; уый ноль нæу. Сахары совет æмæ уыцы номы район хицæн иунæгтæ сты.<ref name="census1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел РСФСР]. Северо-Осетинская АССР; таблицы по районам. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров РСФСР]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1939 !! 1959 |- | Дзæуджыхъæу / Орджоникидзе: сахар (1939), сахары совет (1959) || 130 755 || 168 427 |- | Алагиры район || 18 556 || 37 758 |- | Æрыдоны район || 21 452 || 21 017 |- | Гизæлдоны район (Гигельдонский) || 7 101 || — |- | Дæргъхохы район || 15 330 || — |- | Дыгуры район || 24 527 || 20 786 |- | Æрæфы район || 20 674 || 23 679 |- | Кировы район || 17 016 || 30 246 |- | Мæхческы район || 5 182 || — |- | Мæздæджы район || — || 51 049 |- | Орджоникидзе-йы район || 26 514 || 30 300 |- | Рахизфарсы район || 26 659 || 34 042 |- | Садоны район || 15 439 || — |- | Горæтгæрон район || — || 33 277 |- | '''Æдæппæт''' || 329 205 || 450 581 |} === 1970, 1979 æмæ 1989 азты сфыстытæ === Ацы таблицæйы æвдыст у '''наличнон цæрджыты нымæц''' — сфысты рæстæг территорийыл чи уыдис, уыцы адæм. Уый æмæ æдзух цæрджыты (уыцы бынаты æдзух чи цæры) нымæц хицæн статистикон бæрæггæнæнтæ сты. Орджоникидзе-йы сахары советмæ сахарæй уæлдай хаудтысты йæ дæлбарады цæрæнуæттæ дæр.<ref name="census1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1970 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров СССР]. Таблица 1с. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336, д. 3831–3838. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1979 года. Численность наличного населения РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность наличного населения СССР, РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1970 !! 1979 !! 1989 |- | Дзæуджыхъæуы / Орджоникидзе-йы сахары совет || 245 961 || 291 155 || 315 828 |- | [[Алагиры район]] || 43 158 || 38 532 || 39 048 |- | [[Æрыдоны район]] || 23 090 || 22 750 || 22 725 |- | [[Дыгуры район]] || 20 716 || 19 327 || 19 328 |- | [[Æрæфы район]] || 20 643 || 17 354 || 15 732 |- | [[Кировы район]] || 20 257 || 19 618 || 19 954 |- | [[Мæздæджы район]] || 67 042 || 70 259 || 77 063 |- | [[Рахизфарсы район]] || 46 007 || 47 973 || 49 314 |- | [[Горæтгæрон район]] || 65 707 || 69 953 || 75 017 |- | '''Æдæппæт''' || 552 581 || 596 921 || 634 009 |} === 2002–2025: районты æмæ сахары округы цæрджытæ === 2002, 2010 æмæ 2021 азтæн лæвæрд сты сфысты фæстиуджытæ; 2025 азæн — 1 январы уавæрмæ гæсгæ статистикон хыгъд. '''Дзæуджыхъæуы сахары округ''' æмæ '''Дзæуджыхъæуы сахар''' иу нæ сты: округмæ йæ дæлбарады æндæр цæрæнуæттæ дæр хауынц.<ref name="census2002">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg1.php Всероссийская перепись населения 2002 года. Численность населения России и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2010">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg1.php Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения России, субъектов Российской Федерации, городов и районов]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2021"/><ref name="districts2025">РЦИ-Аланийы Хицауад. [https://alania.gov.ru/sites/default/files/media/documents/files/2026-06/1500202605290005.pdf «Борьба с сахарным диабетом»]. Постановление 28.05.2026 № 198. 2025 азы 1 январы муниципалон арæзтады цæрджыты нымæц.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 2002 !! 2010 !! 2021 !! 2025 (1 январь) |- | [[Дзæуджыхъæу]] æд йæ дæлбарады цæрæнуæттæ / сахары округ || 332 650 || 330 148 || 312 755 || 309 971 |- | [[Алагиры район]] || 38 581 || 38 830 || 38 753 || 38 308 |- | [[Æрыдоны район]] || 28 831 || 30 685 || 31 356 || 31 295 |- | [[Дыгуры район]] || 20 625 || 19 334 || 18 368 || 18 652 |- | [[Æрæфы район]] || 15 708 || 15 766 || 15 810 || 15 561 |- | [[Кировы район]] || 26 571 || 27 807 || 28 018 || 27 797 |- | [[Мæздæджы район]] || 88 634 || 84 682 || 84 471 || 81 353 |- | [[Рахизфарсы район]] || 55 685 || 57 063 || 55 495 || 55 684 |- | [[Горæтгæрон район]] || 102 990 || 108 665 || 102 331 || 100 205 |- | '''Æдæппæт''' || 710 275 || 712 980 || 687 357 || 678 826 |} == Гуырынад æмæ мæлынад == === Райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц === '''Æрдзон фылдæркæнынад''' у райгуырдты æмæ амæлджыты нымæцты хицæндзинад. Куыдфæнды миграци уыцы нымæцмæ нæ хауы. Кæд амæлджыты нымæц фылдæр у, уæд æрдзон къаддæркæнынад æвдисынц «−» нысанæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Райгуырд !! Амард !! Æрдзон фылдæркæнынад (+) / къаддæркæнынад (−) |- | 2000 || 7 179 || 8 626 || −1 447 |- | 2005 || 7 894 || 8 654 || −760 |- | 2010 || 10 303 || 7 748 || +2 555 |- | 2015 || 10 261 || 7 511 || +2 750 |- | 2020 || 8 220 || 8 566 || −346 |- | 2021 || 7 992 || 9 756 || −1 764 |- | 2022 || 7 494 || 7 675 || −181 |- | 2023 || 6 986 || 6 483 || +503 |- | 2024 || 7 213 || 6 685 || +528 |} === Иумæйаг коэффициенттæ === Гуырынады æмæ мæлынады иумæйаг коэффициенттæ æвдисынц азы дæргъы райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц 1 000 цæрæджыл. '''‰''' — минæй хай. Ацы коэффициентты бындур у республикæйы иумæйаг цæрджыты нымæц.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Гуырынад, ‰ !! Мæлынад, ‰ !! Æрдзон фылдæркæнынад / къаддæркæнынад, ‰ |- | 2000 || 10,3 || 12,3 || −2,0 |- | 2005 || 11,2 || 12,2 || −1,0 |- | 2010 || 14,5 || 10,9 || +3,6 |- | 2020 || 11,9 || 12,4 || −0,5 |- | 2021 || 11,6 || 14,2 || −2,6 |- | 2022 || 11,0 || 11,2 || −0,2 |- | 2023 || 10,3 || 9,5 || +0,8 |- | 2024 || 10,6 || 9,8 || +0,8 |} == Гуырынады суммарон коэффициент (СКР) == '''Гуырынады суммарон коэффициент''' (уырыссау: ''суммарный коэффициент рождаемости'', '''СКР''') æвдисы иу усыл сывæллæтты æвæрццаг нымæц, кæд алы кары гуырынады коэффициенттæ йæ сывæллонгуырæн кары дæргъы ацы азы уавæрыл баззайой. Уый шартон фæлтæры бæрæггæнæн у, æмæ бæлвырд усы æцæг сывæллæтты нымæц нæ æвдисы. СКР æмæ 1 000 цæрæджыл гуырынады иумæйаг коэффициент иу нæ сты.<ref name="tfr">Росстат. [https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Region_Pokaz_2025.pdf Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025]. Таблица «Суммарный коэффициент рождаемости».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! СКР: сывæллоны нымæц иу усыл |- | 2010 || 1,84 |- | 2015 || 1,91 |- | 2020 || 1,67 |- | 2022 || 1,59 |- | 2023 || 1,52 |- | 2024 || 1,60 |} Нымæцтæ лæвæрд сты запятойы фæстæ дыууæ нысанæй. Бæрæггæнæнтæ ист сты Росстаты «Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025» рауагъдæй.<ref name="tfr"/> == Сабиты мæлынад == Сабиты мæлынады коэффициент æвдисы иу азмæ чи нæ фæцыд, ахæм амæлгæ сывæллæтты нымæц 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. Йæ бындур иумæйаг цæрджыты нымæц нæу, фæлæ цæрæгæй райгуырд сывæллæтты нымæц у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Иу азмæ амæлгæ сывæллæттæ !! Коэффициент, ‰ |- | 2000 || 84 || 11,7 |- | 2005 || 70 || 8,9 |- | 2010 || 77 || 7,5 |- | 2020 || 33 || 4,3 |- | 2021 || 34 || 4,6 |- | 2022 || 31 || 4,1 |- | 2023 || 24 || 3,4 |- | 2024 || 29 || 4,0 |} == Царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ == Райгуырды рæстæг царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ (уырыссау: ''ожидаемая продолжительность жизни при рождении'') у статистикон бæрæггæнæн. Уый нымад цæуы уыцы азы кары къордты мæлынады коэффициентты бындурыл; бæлвырд адæймаг цал азæй амæлдзæн, уый нæ æвдисы. 2023 азы республикæйы иумæйаг бæрæггæнæн уыдис 76,16 азы.<ref name="life2023">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/nas5.pdf Ожидаемая продолжительность жизни при рождении в 2023 году].</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2023 азы бæрæггæнæнтæ ! Цæрджытæ !! Иумæ, аз !! Лæгтæ, аз !! Устытæ, аз |- | Æппæт цæрджытæ || 76,16 || 70,94 || 81,08 |- | Сахары цæрджытæ || 75,91 || 70,56 || 80,63 |- | Хъæуы цæрджытæ || 76,66 || 71,39 || 81,87 |} == Миграци æмæ цæрджыты нымæцы ивд == Миграцийы баланс у республикæмæ чи æрцыд, уыдон æмæ республикæйæ чи ацыд, уыдоны нымæцты хицæндзинад. «−» æвдисы, æмæ ацæуджытæ æрцæуджытæй фылдæр сты. Æрдзон фылдæркæнынад уæддæр иумæйаг фылдæркæнынад нæ æвдисы, кæд миграцийы къаддæркæнынад фылдæр у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Æрдзон ивд !! Миграцийы баланс !! Иумæйаг ивд |- | 2022 || −181 || −4 464 || −4 645 |- | 2023 || +503 || −2 372 || −1 869 |- | 2024 || +528 || −581 || −53 |} 2024 азы æрдзон фылдæркæнынад уыдис 528 адæймаджы, фæлæ миграцийы баланс — −581. Уыцы дыууæ бæрæггæнæны иумæ раттынц −53: 2024 азы 1 январы 678 879 адæймаджы бæсты 2025 азы 1 январы — 678 826.<ref name="oset2025"/> == Кары æмæ полы состав == 2021 азы сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 320 546 лæджы æмæ 366 811 усы. Лæгты хай уыдис 46,6 %, усты — 53,4 %.<ref name="census2021"/> 2024 азы 1 январы 1 000 лæгыл æрхаудысты 1 141 усы.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2024 азы 1 январы кары состав ! Кар, аз !! Цæрджыты нымæц !! Иумæйаг нымæцæй, % |- | 0–4 || 35 672 || 5,3 |- | 5–9 || 42 823 || 6,3 |- | 10–14 || 46 117 || 6,8 |- | 15–19 || 40 716 || 6,0 |- | 20–24 || 42 093 || 6,2 |- | 25–29 || 41 026 || 6,0 |- | 30–34 || 49 759 || 7,3 |- | 35–39 || 53 955 || 7,9 |- | 40–44 || 48 435 || 7,1 |- | 45–49 || 45 666 || 6,7 |- | 50–54 || 42 490 || 6,3 |- | 55–59 || 42 114 || 6,2 |- | 60–64 || 43 979 || 6,5 |- | 65–69 || 36 626 || 5,4 |- | 70 æмæ фылдæр || 67 408 || 9,9 |- | '''Æдæппæт''' || 678 879 || 100,0 |} Проценттæй нымад хæйтты иумæйаг фæстиуæг йæ чысыл фæззындæй 100 %-йæ хицæн уæвынæн ис, уымæн æмæ иу нысанмæ æнгæсгонд сты.<ref name="oset2025"/> == Националон состав == Республикæйы цæрынц [[Ирæттæ|ирæттæ]], уырыссæгтæ, мæхъхъæлæттæ, хъуымыхъхъæгтæ, сомихæгтæ, гуырдзиæгтæ æмæ æндæр адæмты минæвæрттæ. Хицæн амад сты 1897 азы мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих æмæ 1926, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 æмæ 2021 азты цæрджыты сфысты фæстиуджытæ. Алы къорды нымæцæн йæ бын амад у йæ хай проценттæй. Проценттæ нымад сты '''алы азы æппæт цæрджыты нымæцæй''', æрмæст сæ националон принадлежность чи фæзæгъта, уыдонæй нæ. Проценттæ сты иу сæдæм хаймæ æркъахгонд; сæ иумæйаг нымæц уымæ гæсгæ 100 %-æй къаддæр кæнæ фылдæр уæвынæн ис. «—» æвдисы, æрмæджы мидæг къорды нымæц хицæн кæй нæ амад у; уый ноль нæ у. === 1897 азы сфыст: мадæлон æвзаг === 1897 азы Уæрæсейы империйы цæрджыты сфысты националон принадлежность нæ, фæлæ '''мадæлон æвзаг''' фæрстой. Дæлдæр амад сты Тæрчы бæсты '''Дзæуджыхъæуы зылды''' фæстиуджытæ, уый мидæг — Дзæуджыхъæуы сахары фæстиуджытæ дæр. Зылды арæнтæ нырыккон Цæгат Ирыстоны арæнтимæ нæ æмбæлынц; уымæ гæсгæ ацы таблицæ республикæйы нырыккон территорийы националон состав куыд уа, афтæ йæ хынцын нæ хъæуы. Зылды иумæйаг нымæц у 134 947 адæймаджы, уыдонæй 43 740 цард Дзæуджыхъæуы.<ref name="language1897district">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=498 Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года. Владикавказский округ]. Таблицæ XIII: мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих. «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="language1897city">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=499 Перепись населения 1897 года: Владикавказ]. Мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих, «Демоскоп Weekly».</ref> Æвзæгты номтæ амад сты 1897 азы æрмæджы хуызы. Ирон æвзагæн æрмæджы ном у «Осетинские», уырыссагæн — «Великорусский», украинагæн — «Малорусский». «Грузинский» æмæ «Имеретинский» æрмæджы амад сты хицæн, æмæ ам дæр хицæн сты. Таблицæ æвдисы мадæлон æвзагмæ гæсгæ къордтæ, фæстæдæры сфысты националон къордтæ нæ. ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — зылды кæнæ сахары æппæт цæрджытæй хай, %. Сахары нымæц зылды нымæцы хай у, æмæ сæ иумæ æфтауын нæ хъæуы.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Мадæлон æвзаг<br/>(æрмæджы ном) !! Дзæуджыхъæуы зылд<br/>(сахар бафтæугæйæ) !! Уыдонæй<br/>Дзæуджыхъæуы сахар |- | style="text-align:left" | Ираттæ|| 88 265<br/><small>65,41 %</small> || 2 916<br/><small>6,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссагтæ || 31 205<br/><small>23,12 %</small> || 28 831<br/><small>65,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиагтæ || 3 941<br/><small>2,92 %</small>|| 2 527<br/><small>5,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихагтæ || 2 093<br/><small>1,55 %</small> || 2 049<br/><small>4,68 %</small> |- | style="text-align:left" | Немыццагтæ || 1 673<br/><small>1,24 %</small> || 612<br/><small>1,40 %</small> |- | style="text-align:left" | Польский || 1 511<br/><small>1,12 %</small> || 1 408<br/><small>3,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Малорусский || 1 439<br/><small>1,07 %</small> || 1 286<br/><small>2,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Дзуттагтæ || 1 059<br/><small>0,78 %</small> || 1 034<br/><small>2,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Ирайнагтæ || 822<br/><small>0,61 %</small> || 818<br/><small>1,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Махъхъæллаттæ || 733<br/><small>0,54 %</small> || 378<br/><small>0,86 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 502<br /><small>0,37 %</small>|| 487<br /><small>1,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Татарский || 366<br/><small>0,27 %</small> || 337<br/><small>0,77 %</small> |- | style="text-align:left" | Литовагтæ || 213<br/><small>0,16 %</small> || 195<br/><small>0,45 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 160<br/><small>0,12 %</small> || 98<br/><small>0,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæртæ || 965<br/><small>0,72 %</small> || 760<br/><small>1,74 %</small> |- | style="text-align:left" | Æдæппæт || 134 947<br/><small>100,00 %</small> || 43 740<br/><small>100,00 %</small> |} === 1926–1959 азты сфыстытæ === '''1926 азы нымæцтæ хауынц Цæгат Ирыстоны автономон бæсты уæды арæнтæм, [[Дзæуджыхъæу]] æнæ бафтæугæйæ.''' 1939 азы нымæцтæ та хауынц Цæгат Ирыстоны АССР-ы уæды арæнтæм. Ацы дыууæ сфысты нымæцтæ нырыккон республикæйы территорийæн фæстæмæ нæ сты нымад, æмæ сæ 1959 азы æмæ фæстæдæры нымæцтимæ абаргæйæ, арæнты ивдтæ хъæуы хынцын. 1926 азы æрмæджы националон къордтæй амад сты ССР Цæдисы граждантæ; фæсарæнтæй 181 цæрæг амад у хицæн. Сæ иумæйаг нымæц у 152 435 адæймаджы.<ref name="ethnic1926"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1926<ref name="ethnic1926">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=1042 Всесоюзная перепись населения 1926 года. Национальный состав населения по регионам РСФСР: Северо-Осетинская АО]. Таблицæ VI, «Население по полу, народности». ЦСУ СССР, 1928–1929; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> !! 1939<ref name="ethnic1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1959<ref name="ethnic1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 128 321<br/><small>84,18 %</small> || 165 616<br/><small>50,31 %</small> || 215 463<br/><small>47,82 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 10 063<br/><small>6,60 %</small> || 122 614<br/><small>37,25 %</small> || 178 654<br/><small>39,65 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 23<br/><small>0,02 %</small> || 6 106<br/><small>1,85 %</small> || 6 071<br/><small>1,35 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 55<br/><small>0,04 %</small> || 85<br/><small>0,03 %</small> || 3 921<br/><small>0,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 392<br/><small>0,26 %</small> || 8 932<br/><small>2,71 %</small> || 12 012<br/><small>2,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 604<br/><small>0,40 %</small> || 6 312<br/><small>1,92 %</small> || 8 160<br/><small>1,81 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 32<br/><small>0,02 %</small> || 91<br/><small>0,03 %</small> || — |- | style="text-align:left" | Цæцæйнагтæ || — || 235<br/><small>0,07 %</small> || 339<br/><small>0,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || — || 321<br/><small>0,10 %</small> || 714<br/><small>0,16 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ || 56<br/><small>0,04 %</small> || 357<br/><small>0,11 %</small> || 1 956<br/><small>0,43 %</small> |- | style="text-align:left" | Цигайнагтæ || 30<br/><small>0,02 %</small> || — || 518<br/><small>0,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || — || 39<br/><small>0,01 %</small> || 1 551<br/><small>0,34 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 10 301<br/><small>6,76 %</small> || 7 063<br/><small>2,15 %</small> || 9 362<br/><small>2,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 44<br/><small>0,03 %</small> || 2 006<br/><small>0,61 %</small> || 2 538<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 144<br/><small>0,09 %</small> || 1 103<br/><small>0,34 %</small> || 1 421<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 2 189<br/><small>1,44 %</small> || 8 287<br/><small>2,52 %</small> || 7 898<br/><small>1,75 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || — || 38<br/><small>0,01 %</small> || 3<br/><small>0,00 %</small> |- | style="text-align:left" | Фæсарæнты граждантæ (1926) || 181<br/><small>0,12 %</small> || — || — |- ! Æдæппæт !! 152 435<br/><small>100,00 %</small> !! 329 205<br/><small>100,00 %</small> !! 450 581<br/><small>100,00 %</small> |} === 1970–1989 азты сфыстытæ === 1979 æмæ 1989 азты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæ сты 592 002 æмæ 632 428. Уыдон хицæн сты уæлдæр районты таблицæты амад 596 921 æмæ 634 009-æй: сфысты таблицæты пайда кæнынц цæрджыты хицæн учетон категоритæй. Проценттæ нымад сты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæй.<ref name="ethnic1979"/><ref name="ethnic1989"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1970<ref name="ethnic1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1970 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1979<ref name="ethnic1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=50 Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1989<ref name="ethnic1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=48 Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. Госкомстаты кусæн архив, таблицæ 9с; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 269 326<br/><small>48,74 %</small> || 299 022<br/><small>50,51 %</small> || 334 876<br/><small>52,95 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 202 367<br/><small>36,62 %</small> || 200 692<br/><small>33,90 %</small> || 189 159<br/><small>29,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 18 387<br/><small>3,33 %</small> || 23 663<br/><small>4,00 %</small> || 32 783<br/><small>5,18 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 6 363<br/><small>1,15 %</small> || 7 610<br/><small>1,29 %</small> || 9 478<br/><small>1,50 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 13 355<br/><small>2,42 %</small> || 12 912<br/><small>2,18 %</small> || 13 619<br/><small>2,15 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 323<br/><small>1,87 %</small> || 11 347<br/><small>1,92 %</small> || 12 284<br/><small>1,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 30<br/><small>0,01 %</small> || 65<br/><small>0,01 %</small> || 158<br/><small>0,02 %</small> |- | style="text-align:left" | Чечентæ || 1 402<br/><small>0,25 %</small> || 1 760<br/><small>0,30 %</small> || 2 646<br/><small>0,42 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 912<br/><small>0,17 %</small> || 1 351<br/><small>0,23 %</small> || 1 751<br/><small>0,28 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 2 168<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,37 %</small> || 2 770<br/><small>0,44 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 597<br/><small>0,11 %</small> || 1 245<br/><small>0,21 %</small> || 1 464<br/><small>0,23 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 2 521<br/><small>0,46 %</small> || 2 797<br/><small>0,47 %</small> || 2 960<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 9 250<br/><small>1,67 %</small> || 10 574<br/><small>1,79 %</small> || 10 088<br/><small>1,60 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 2 957<br/><small>0,54 %</small> || 2 999<br/><small>0,51 %</small> || 2 986<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 1 658<br/><small>0,30 %</small> || 1 898<br/><small>0,32 %</small> || 1 968<br/><small>0,31 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 10 965<br/><small>1,98 %</small> || 11 853<br/><small>2,00 %</small> || 13 436<br/><small>2,12 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || — || — || 2<br/><small>0,00 %</small> |- ! Æдæппæт !! 552 581<br/><small>100,00 %</small> !! 592 002<br/><small>100,00 %</small> !! 632 428<br/><small>100,00 %</small> |} === 2002–2021 азты сфыстытæ === ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 2002<ref name="ethnic2002">[https://worldgeo.ru/russia/lists/?id=33&code=15 Национальный состав населения Республики Северная Осетия (Алания)]. 2002 азы сфысты фæстиуджытæ, «Всемирная география».</ref> !! 2010<ref name="ethnic2010">Синанов Б. А. [https://science-education.ru/article/view?id=23634 Оценка современного состояния межэтнических отношений в Республике Северная Осетия — Алания (по материалам экспертного опроса)] // Современные проблемы науки и образования. 2015. № 2-3. Таблицæ 1.</ref> !! 2021<ref name="ethnic2021">[https://pop-stat.mashke.org/russia-ethnic2021.htm Ethnic composition of Russia 2021]. 2021 азы сфысты националон составы таблицæты публикаци, Population Statistics of Eastern Europe and former USSR.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 445 310<br/><small>62,70 %</small> || 459 688<br/><small>64,47 %</small> || 439 949<br/><small>64,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 164 734<br/><small>23,19 %</small> || 147 090<br/><small>20,63 %</small> || 122 240<br/><small>17,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 21 442<br/><small>3,02 %</small> || 28 336<br/><small>3,97 %</small> || 24 285<br/><small>3,53 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 12 659<br/><small>1,78 %</small> || 16 092<br/><small>2,26 %</small> || 18 054<br/><small>2,63 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 17 147<br/><small>2,41 %</small> || 16 235<br/><small>2,28 %</small> || 11 668<br/><small>1,70 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 803<br/><small>1,52 %</small> || 9 095<br/><small>1,28 %</small> || 6 756<br/><small>0,98 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 2 835<br/><small>0,40 %</small> || 3 383<br/><small>0,47 %</small> || 3 878<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Чечентæ || 3 383<br/><small>0,48 %</small> || 2 264<br/><small>0,32 %</small> || 2 492<br/><small>0,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 2 429<br/><small>0,34 %</small> || 2 857<br/><small>0,40 %</small> || 2 285<br/><small>0,33 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 2 902<br/><small>0,41 %</small> || 2 802<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 1 553<br/><small>0,22 %</small> || 1 684<br/><small>0,24 %</small> || 2 069<br/><small>0,30 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 1 841<br/><small>0,26 %</small> || 1 458<br/><small>0,20 %</small> || 973<br/><small>0,14 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 5 198<br/><small>0,73 %</small> || 3 251<br/><small>0,46 %</small> || 925<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 2 332<br/><small>0,33 %</small> || 1 880<br/><small>0,26 %</small> || 862<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 2 108<br/><small>0,30 %</small> || 1 411<br/><small>0,20 %</small> || 686<br/><small>0,10 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 10 316<br/><small>1,45 %</small> || 8 897<br/><small>1,25 %</small> || 6 959<br/><small>1,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || 3 283<br/><small>0,46 %</small> || 6 557<br/><small>0,92 %</small> || 41 062<br/><small>5,97 %</small> |- ! Æдæппæт !! 710 275<br/><small>100,00 %</small> !! 712 980<br/><small>100,00 %</small> !! 687 357<br/><small>100,00 %</small> |} 2021 азы националон принадлежность кæй нæ амад у, уыцы 41 062 адæймаджы нымæцмæ хауынц дзуапп раттынæй чи æнхъæлд, уыцы 14 599 адæймаджы æмæ информаци кæй тыххæй нæй, уыцы 26 463 адæймаджы. «Националон принадлежность мын нæй» — афтæ чи дзуапп радта, уыцы 207 адæймаджы та бафтæугæ сты «Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ»-мæ.<ref name="ethnic2021"/> == Бинойнагдзинад æмæ бинойнагдзинады пырх == Таблицæйы лæвæрд у азы дæргъы регистраци чи фæци, уыцы бинойнагдзинадты æмæ сæ пырхгæнæнты нымæц. Ацы дыууæ нымæцы иу азы хæдзарсаразджыты иу къорды нæ æвдисынц: бинойнагдзинады пырх раздæры азты саразгæ бинонтæн дæр уæвынæн ис.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Ног бинойнагдзинæдтæ !! Бинойнагдзинады пырх !! Ног бинойнагдзинæдтæ, ‰ !! Пырх, ‰ |- | 2000 || 3 689 || 1 647 || 5,3 || 2,4 |- | 2005 || 4 583 || 1 580 || 6,5 || 2,2 |- | 2010 || 5 071 || 1 828 || 7,1 || 2,6 |- | 2015 || 4 221 || 1 848 || 6,0 || 2,6 |- | 2020 || 2 840 || 1 769 || 4,1 || 2,5 |- | 2021 || 2 786 || 2 837 || 4,0 || 4,1 |- | 2022 || 2 824 || 3 900 || 4,1 || 5,7 |- | 2023 || 2 575 || 4 494 || 3,8 || 6,6 |- | 2024 || 2 505 || 3 338 || 3,7 || 4,9 |} == Бæрæггæнæнты тыххæй == * '''Сфыст''' æвдисы цæрджыты нымæц бæлвырд датæйы. 2010 азы сфысты датæ у 14 октябрь; 2020 азы номимæ цы сфыст уагътой, уый æцæг уагътой 2021 азы. * '''Азон хыгъд''' æвдисы азы райдайæны уавæр. 2025 азы 1 январы нымæц 2025 азы дæргъы райгуырдты кæнæ амæлджыты нымæц нæу. * '''Гуырынады иумæйаг коэффициент''' нымад цæуы 1 000 цæрæджыл; '''СКР''' — иу усыл; '''сабиты мæлынады коэффициент''' — 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. * '''Территорийы арæнты ивд''' æмæ '''ног сфысты фæстæ хыгъдты растгæнæнтæ''' абарыны рæстæг хъуамæ хыгъды цæуой. Районы нымæц куы фæфылдæр кæны, уый æрмæст гуырынадæй уæвын нæ хъæуы. == Кæс ма == * [[Цæгат Ирыстон]] * [[Цæгат Ирыстоны сахарты номхыгъд]] * [[Дзæуджыхъæу]] == Фиппаинæгтæ == <references /> == Æрвитæнтæ == * [https://26.rosstat.gov.ru/folder/77775 Северо-Кавказстат: 2020 азы цæрджыты сфыст] * [https://www.prlib.ru/item/1613842 Населенные места Северо-Осетинской автон. области по итогам Всесоюзной переписи населения 1926 г.]. 1927 азы рауагъды библиографион фыст. [[Категори:Цæгат Ирыстон]] je3i6dcc9u5xkmm2etugd2me6d6bk2d 596294 596293 2026-10-25T16:11:49Z ~2026-57020-45 28753 /* 1897 азы сфыст: мадæлон æвзаг */ 596294 wikitext text/x-wiki '''Цæгат Ирыстоны цæрджытæ''' — [[Цæгат Ирыстон|Цæгат Ирыстон — Аланийы Республикæйы]] цæрæг адæм. Росстаты бæрæггæнæнтæм гæсгæ, 2025 азы 1 январы республикæйы цардысты '''678 826 адæймаджы''': сахарты — 429 976, хъæуты — 248 850. Сахары цæрджыты хай уыдис 63,3 %.<ref name="oset2025">Северо-Кавказстат. [https://www.alania-invest.ru/wp-content/uploads/2025/10/%D0%9E%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%8F-%D0%B2-%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85-2025.pdf Республика Северная Осетия — Алания в цифрах. 2025]. Владикавказ, 2025. Ф. 7, 18–20. ISBN 978-5-6051847-8-2.</ref> 2021 азы цæрджыты сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 687 357 адæймаджы. Сфысты фæстиуджытæ æмæ алывæрсыгон азон хыгъдты бæрæггæнæнтæ иу датæм нæ хауынц.<ref name="census2021">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A7%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%A1%D0%A2%D0%AC%20%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%A0%D0%95%D0%A1%D0%9F%D0%A3%D0%91%D0%9B%D0%98%D0%9A%D0%98%20%D0%A1%D0%95%D0%92%D0%95%D0%A0%D0%9D%D0%90%D0%AF%20%D0%9E%D0%A1%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%AF-%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%9F%D0%9E%20%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%A3.pdf Численность населения Республики Северная Осетия — Алания по полу]. ВПН-2020, 2021 азы сфысты фæстиуджытæ.</ref> Цæрджыты нымæцыл æнтыст кæнынц гуырынад, мæлынад, миграци æмæ административон арæнты ивдтытæ. == Цæрджыты нымæц == === Сахары æмæ хъæуы цæрджытæ === Дæлдæр лæвæрд сты азы райдайæны, 1 январы бæрæггæнæнтæ. 2015–2021 азты нымæцтæ ногæй нымад æрцыдысты 2021 азы сфысты фæстиуджыты бындурыл. Уымæ гæсгæ сæ раст абарынæн хъæуы пайда кæнын иу статистикон рауагъды бæрæггæнæнтæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Азы райдайæны цæрджыты нымæц ! Аз !! Æдæппæт, адæймаг !! Сахарты !! Хъæуты !! Сахары цæрджыты хай, % |- | 2001 || 704 351 || 466 048 || 238 303 || 66,2 |- | 2005 || 706 393 || 460 481 || 245 912 || 65,2 |- | 2010 || 711 725 || 453 034 || 258 691 || 63,7 |- | 2015 || 704 821 || 449 049 || 255 772 || 63,7 |- | 2020 || 694 939 || 441 417 || 253 522 || 63,5 |- | 2021 || 690 798 || 437 813 || 252 985 || 63,4 |- | 2022 || 685 393 || 433 235 || 252 158 || 63,2 |- | 2023 || 680 748 || 430 138 || 250 610 || 63,2 |- | 2024 || 678 879 || 429 634 || 249 245 || 63,3 |- | 2025 || 678 826 || 429 976 || 248 850 || 63,3 |} == Районты цæрджытæ: 1926–2025 == Ацы хайы бæрæггæнæнтæ æвдисынц сфысты азты æмæ 2025 азы уавæр. '''Районты арæнтæ æмæ сæ сконд ивгъуыд рæстæджы ивгæ цыдысты.''' 1926 азы округтæн сæ арæнтæ абоны æст районы арæнтимæ нæ æмбæлынц. Таблицæты нымæцтæ лæвæрд сты сæ рæстæджы территорийæн; абоны арæнтæм гæсгæ ногæй нымад не сты. === 1926 азы округтæ === 1926 азы сфысты рæстæг Цæгат Ирыстоны автономон облæсты уыдис фондз округы. Дзæуджыхъæу уæд уыдис хицæн административон иунæг. Дыгуры округмæ хаудтысты абоны Дыгуры, Æрæфы æмæ Кировы районы хайы территоритæ. Уымæ гæсгæ 1926 азы Дыгуры округы нымæц абоны Дыгуры районы нымæцимæ растæвæрд абарæн нæй.<ref name="census1926">Карданов Т. [https://www.digoria.com/news/852/ Из истории Дигории. По материалам переписи 1926 года]. 31.03.2023.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Округ (уæды ном) !! Цæрджыты нымæц |- | Алагиро-Æрыдоны (Алагиро-Ардонский) || 33 397 |- | Дзæуджыхъæуы (Дзауджикауский) || 23 119 |- | Дыгуры (Дигорский) || 39 142 |- | Рахизфарсы (Правобережный) || 35 921 |- | Притеречный || 19 238 |} 1926 азы Дзæуджыхъæуы сахар цардысты 78 346 адæймаджы, Беслæны — 1 618. Ацы сахары нымæцтæ хицæн лæвæрд сты æмæ округты таблицæйы иумæйаг итогæн нæ нымад сты.<ref name="census1926"/> === 1939 æмæ 1959 азты административон дих === 1939 азы бæрæггæнæнтæ ист сты националон составы сфысты таблицæтæй; 1959 азы бæрæггæнæнтæ — наличнон цæрджыты таблицæйæ. «—» нысан кæны, æмæ уыцы азы ахæм хицæн иунæджы нымæц ацы таблицæйы нæй; уый ноль нæу. Сахары совет æмæ уыцы номы район хицæн иунæгтæ сты.<ref name="census1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел РСФСР]. Северо-Осетинская АССР; таблицы по районам. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров РСФСР]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1939 !! 1959 |- | Дзæуджыхъæу / Орджоникидзе: сахар (1939), сахары совет (1959) || 130 755 || 168 427 |- | Алагиры район || 18 556 || 37 758 |- | Æрыдоны район || 21 452 || 21 017 |- | Гизæлдоны район (Гигельдонский) || 7 101 || — |- | Дæргъхохы район || 15 330 || — |- | Дыгуры район || 24 527 || 20 786 |- | Æрæфы район || 20 674 || 23 679 |- | Кировы район || 17 016 || 30 246 |- | Мæхческы район || 5 182 || — |- | Мæздæджы район || — || 51 049 |- | Орджоникидзе-йы район || 26 514 || 30 300 |- | Рахизфарсы район || 26 659 || 34 042 |- | Садоны район || 15 439 || — |- | Горæтгæрон район || — || 33 277 |- | '''Æдæппæт''' || 329 205 || 450 581 |} === 1970, 1979 æмæ 1989 азты сфыстытæ === Ацы таблицæйы æвдыст у '''наличнон цæрджыты нымæц''' — сфысты рæстæг территорийыл чи уыдис, уыцы адæм. Уый æмæ æдзух цæрджыты (уыцы бынаты æдзух чи цæры) нымæц хицæн статистикон бæрæггæнæнтæ сты. Орджоникидзе-йы сахары советмæ сахарæй уæлдай хаудтысты йæ дæлбарады цæрæнуæттæ дæр.<ref name="census1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1970 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров СССР]. Таблица 1с. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336, д. 3831–3838. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1979 года. Численность наличного населения РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность наличного населения СССР, РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1970 !! 1979 !! 1989 |- | Дзæуджыхъæуы / Орджоникидзе-йы сахары совет || 245 961 || 291 155 || 315 828 |- | [[Алагиры район]] || 43 158 || 38 532 || 39 048 |- | [[Æрыдоны район]] || 23 090 || 22 750 || 22 725 |- | [[Дыгуры район]] || 20 716 || 19 327 || 19 328 |- | [[Æрæфы район]] || 20 643 || 17 354 || 15 732 |- | [[Кировы район]] || 20 257 || 19 618 || 19 954 |- | [[Мæздæджы район]] || 67 042 || 70 259 || 77 063 |- | [[Рахизфарсы район]] || 46 007 || 47 973 || 49 314 |- | [[Горæтгæрон район]] || 65 707 || 69 953 || 75 017 |- | '''Æдæппæт''' || 552 581 || 596 921 || 634 009 |} === 2002–2025: районты æмæ сахары округы цæрджытæ === 2002, 2010 æмæ 2021 азтæн лæвæрд сты сфысты фæстиуджытæ; 2025 азæн — 1 январы уавæрмæ гæсгæ статистикон хыгъд. '''Дзæуджыхъæуы сахары округ''' æмæ '''Дзæуджыхъæуы сахар''' иу нæ сты: округмæ йæ дæлбарады æндæр цæрæнуæттæ дæр хауынц.<ref name="census2002">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg1.php Всероссийская перепись населения 2002 года. Численность населения России и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2010">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg1.php Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения России, субъектов Российской Федерации, городов и районов]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2021"/><ref name="districts2025">РЦИ-Аланийы Хицауад. [https://alania.gov.ru/sites/default/files/media/documents/files/2026-06/1500202605290005.pdf «Борьба с сахарным диабетом»]. Постановление 28.05.2026 № 198. 2025 азы 1 январы муниципалон арæзтады цæрджыты нымæц.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 2002 !! 2010 !! 2021 !! 2025 (1 январь) |- | [[Дзæуджыхъæу]] æд йæ дæлбарады цæрæнуæттæ / сахары округ || 332 650 || 330 148 || 312 755 || 309 971 |- | [[Алагиры район]] || 38 581 || 38 830 || 38 753 || 38 308 |- | [[Æрыдоны район]] || 28 831 || 30 685 || 31 356 || 31 295 |- | [[Дыгуры район]] || 20 625 || 19 334 || 18 368 || 18 652 |- | [[Æрæфы район]] || 15 708 || 15 766 || 15 810 || 15 561 |- | [[Кировы район]] || 26 571 || 27 807 || 28 018 || 27 797 |- | [[Мæздæджы район]] || 88 634 || 84 682 || 84 471 || 81 353 |- | [[Рахизфарсы район]] || 55 685 || 57 063 || 55 495 || 55 684 |- | [[Горæтгæрон район]] || 102 990 || 108 665 || 102 331 || 100 205 |- | '''Æдæппæт''' || 710 275 || 712 980 || 687 357 || 678 826 |} == Гуырынад æмæ мæлынад == === Райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц === '''Æрдзон фылдæркæнынад''' у райгуырдты æмæ амæлджыты нымæцты хицæндзинад. Куыдфæнды миграци уыцы нымæцмæ нæ хауы. Кæд амæлджыты нымæц фылдæр у, уæд æрдзон къаддæркæнынад æвдисынц «−» нысанæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Райгуырд !! Амард !! Æрдзон фылдæркæнынад (+) / къаддæркæнынад (−) |- | 2000 || 7 179 || 8 626 || −1 447 |- | 2005 || 7 894 || 8 654 || −760 |- | 2010 || 10 303 || 7 748 || +2 555 |- | 2015 || 10 261 || 7 511 || +2 750 |- | 2020 || 8 220 || 8 566 || −346 |- | 2021 || 7 992 || 9 756 || −1 764 |- | 2022 || 7 494 || 7 675 || −181 |- | 2023 || 6 986 || 6 483 || +503 |- | 2024 || 7 213 || 6 685 || +528 |} === Иумæйаг коэффициенттæ === Гуырынады æмæ мæлынады иумæйаг коэффициенттæ æвдисынц азы дæргъы райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц 1 000 цæрæджыл. '''‰''' — минæй хай. Ацы коэффициентты бындур у республикæйы иумæйаг цæрджыты нымæц.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Гуырынад, ‰ !! Мæлынад, ‰ !! Æрдзон фылдæркæнынад / къаддæркæнынад, ‰ |- | 2000 || 10,3 || 12,3 || −2,0 |- | 2005 || 11,2 || 12,2 || −1,0 |- | 2010 || 14,5 || 10,9 || +3,6 |- | 2020 || 11,9 || 12,4 || −0,5 |- | 2021 || 11,6 || 14,2 || −2,6 |- | 2022 || 11,0 || 11,2 || −0,2 |- | 2023 || 10,3 || 9,5 || +0,8 |- | 2024 || 10,6 || 9,8 || +0,8 |} == Гуырынады суммарон коэффициент (СКР) == '''Гуырынады суммарон коэффициент''' (уырыссау: ''суммарный коэффициент рождаемости'', '''СКР''') æвдисы иу усыл сывæллæтты æвæрццаг нымæц, кæд алы кары гуырынады коэффициенттæ йæ сывæллонгуырæн кары дæргъы ацы азы уавæрыл баззайой. Уый шартон фæлтæры бæрæггæнæн у, æмæ бæлвырд усы æцæг сывæллæтты нымæц нæ æвдисы. СКР æмæ 1 000 цæрæджыл гуырынады иумæйаг коэффициент иу нæ сты.<ref name="tfr">Росстат. [https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Region_Pokaz_2025.pdf Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025]. Таблица «Суммарный коэффициент рождаемости».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! СКР: сывæллоны нымæц иу усыл |- | 2010 || 1,84 |- | 2015 || 1,91 |- | 2020 || 1,67 |- | 2022 || 1,59 |- | 2023 || 1,52 |- | 2024 || 1,60 |} Нымæцтæ лæвæрд сты запятойы фæстæ дыууæ нысанæй. Бæрæггæнæнтæ ист сты Росстаты «Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025» рауагъдæй.<ref name="tfr"/> == Сабиты мæлынад == Сабиты мæлынады коэффициент æвдисы иу азмæ чи нæ фæцыд, ахæм амæлгæ сывæллæтты нымæц 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. Йæ бындур иумæйаг цæрджыты нымæц нæу, фæлæ цæрæгæй райгуырд сывæллæтты нымæц у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Иу азмæ амæлгæ сывæллæттæ !! Коэффициент, ‰ |- | 2000 || 84 || 11,7 |- | 2005 || 70 || 8,9 |- | 2010 || 77 || 7,5 |- | 2020 || 33 || 4,3 |- | 2021 || 34 || 4,6 |- | 2022 || 31 || 4,1 |- | 2023 || 24 || 3,4 |- | 2024 || 29 || 4,0 |} == Царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ == Райгуырды рæстæг царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ (уырыссау: ''ожидаемая продолжительность жизни при рождении'') у статистикон бæрæггæнæн. Уый нымад цæуы уыцы азы кары къордты мæлынады коэффициентты бындурыл; бæлвырд адæймаг цал азæй амæлдзæн, уый нæ æвдисы. 2023 азы республикæйы иумæйаг бæрæггæнæн уыдис 76,16 азы.<ref name="life2023">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/nas5.pdf Ожидаемая продолжительность жизни при рождении в 2023 году].</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2023 азы бæрæггæнæнтæ ! Цæрджытæ !! Иумæ, аз !! Лæгтæ, аз !! Устытæ, аз |- | Æппæт цæрджытæ || 76,16 || 70,94 || 81,08 |- | Сахары цæрджытæ || 75,91 || 70,56 || 80,63 |- | Хъæуы цæрджытæ || 76,66 || 71,39 || 81,87 |} == Миграци æмæ цæрджыты нымæцы ивд == Миграцийы баланс у республикæмæ чи æрцыд, уыдон æмæ республикæйæ чи ацыд, уыдоны нымæцты хицæндзинад. «−» æвдисы, æмæ ацæуджытæ æрцæуджытæй фылдæр сты. Æрдзон фылдæркæнынад уæддæр иумæйаг фылдæркæнынад нæ æвдисы, кæд миграцийы къаддæркæнынад фылдæр у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Æрдзон ивд !! Миграцийы баланс !! Иумæйаг ивд |- | 2022 || −181 || −4 464 || −4 645 |- | 2023 || +503 || −2 372 || −1 869 |- | 2024 || +528 || −581 || −53 |} 2024 азы æрдзон фылдæркæнынад уыдис 528 адæймаджы, фæлæ миграцийы баланс — −581. Уыцы дыууæ бæрæггæнæны иумæ раттынц −53: 2024 азы 1 январы 678 879 адæймаджы бæсты 2025 азы 1 январы — 678 826.<ref name="oset2025"/> == Кары æмæ полы состав == 2021 азы сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 320 546 лæджы æмæ 366 811 усы. Лæгты хай уыдис 46,6 %, усты — 53,4 %.<ref name="census2021"/> 2024 азы 1 январы 1 000 лæгыл æрхаудысты 1 141 усы.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2024 азы 1 январы кары состав ! Кар, аз !! Цæрджыты нымæц !! Иумæйаг нымæцæй, % |- | 0–4 || 35 672 || 5,3 |- | 5–9 || 42 823 || 6,3 |- | 10–14 || 46 117 || 6,8 |- | 15–19 || 40 716 || 6,0 |- | 20–24 || 42 093 || 6,2 |- | 25–29 || 41 026 || 6,0 |- | 30–34 || 49 759 || 7,3 |- | 35–39 || 53 955 || 7,9 |- | 40–44 || 48 435 || 7,1 |- | 45–49 || 45 666 || 6,7 |- | 50–54 || 42 490 || 6,3 |- | 55–59 || 42 114 || 6,2 |- | 60–64 || 43 979 || 6,5 |- | 65–69 || 36 626 || 5,4 |- | 70 æмæ фылдæр || 67 408 || 9,9 |- | '''Æдæппæт''' || 678 879 || 100,0 |} Проценттæй нымад хæйтты иумæйаг фæстиуæг йæ чысыл фæззындæй 100 %-йæ хицæн уæвынæн ис, уымæн æмæ иу нысанмæ æнгæсгонд сты.<ref name="oset2025"/> == Националон состав == Республикæйы цæрынц [[Ирæттæ|ирæттæ]], уырыссæгтæ, мæхъхъæлæттæ, хъуымыхъхъæгтæ, сомихæгтæ, гуырдзиæгтæ æмæ æндæр адæмты минæвæрттæ. Хицæн амад сты 1897 азы мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих æмæ 1926, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 æмæ 2021 азты цæрджыты сфысты фæстиуджытæ. Алы къорды нымæцæн йæ бын амад у йæ хай проценттæй. Проценттæ нымад сты '''алы азы æппæт цæрджыты нымæцæй''', æрмæст сæ националон принадлежность чи фæзæгъта, уыдонæй нæ. Проценттæ сты иу сæдæм хаймæ æркъахгонд; сæ иумæйаг нымæц уымæ гæсгæ 100 %-æй къаддæр кæнæ фылдæр уæвынæн ис. «—» æвдисы, æрмæджы мидæг къорды нымæц хицæн кæй нæ амад у; уый ноль нæ у. === 1897 азы сфыст: мадæлон æвзаг === 1897 азы Уæрæсейы империйы цæрджыты сфысты националон принадлежность нæ, фæлæ '''мадæлон æвзаг''' фæрстой. Дæлдæр амад сты Тæрчы бæсты '''Дзæуджыхъæуы зылды''' фæстиуджытæ, уый мидæг — Дзæуджыхъæуы сахары фæстиуджытæ дæр. Зылды арæнтæ нырыккон Цæгат Ирыстоны арæнтимæ нæ æмбæлынц; уымæ гæсгæ ацы таблицæ республикæйы нырыккон территорийы националон состав куыд уа, афтæ йæ хынцын нæ хъæуы. Зылды иумæйаг нымæц у 134 947 адæймаджы, уыдонæй 43 740 цард Дзæуджыхъæуы.<ref name="language1897district">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=498 Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года. Владикавказский округ]. Таблицæ XIII: мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих. «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="language1897city">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=499 Перепись населения 1897 года: Владикавказ]. Мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих, «Демоскоп Weekly».</ref> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — зылды кæнæ сахары æппæт цæрджытæй хай, %. Сахары нымæц зылды нымæцы хай у, æмæ сæ иумæ æфтауын нæ хъæуы.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Мадæлон æвзаг<br/>(æрмæджы ном) !! Дзæуджыхъæуы зылд<br/>(сахар бафтæугæйæ) !! Уыдонæй<br/>Дзæуджыхъæуы сахар |- | style="text-align:left" | Ираттæ|| 88 265<br/><small>65,41 %</small> || 2 916<br/><small>6,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссагтæ || 31 205<br/><small>23,12 %</small> || 28 831<br/><small>65,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиагтæ || 3 941<br/><small>2,92 %</small>|| 2 527<br/><small>5,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихагтæ || 2 093<br/><small>1,55 %</small> || 2 049<br/><small>4,68 %</small> |- | style="text-align:left" | Немыццагтæ || 1 673<br/><small>1,24 %</small> || 612<br/><small>1,40 %</small> |- | style="text-align:left" | Полойнагтæ || 1 511<br/><small>1,12 %</small> || 1 408<br/><small>3,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 1 439<br/><small>1,07 %</small> || 1 286<br/><small>2,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Дзуттагтæ || 1 059<br/><small>0,78 %</small> || 1 034<br/><small>2,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Ирайнагтæ || 822<br/><small>0,61 %</small> || 818<br/><small>1,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 733<br/><small>0,54 %</small> || 378<br/><small>0,86 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 502<br /><small>0,37 %</small>|| 487<br /><small>1,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 366<br/><small>0,27 %</small> || 337<br/><small>0,77 %</small> |- | style="text-align:left" | Литовагтæ || 213<br/><small>0,16 %</small> || 195<br/><small>0,45 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 160<br/><small>0,12 %</small> || 98<br/><small>0,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæртæ || 965<br/><small>0,72 %</small> || 760<br/><small>1,74 %</small> |- | style="text-align:left" | Æдæппæт || 134 947<br/><small>100,00 %</small> || 43 740<br/><small>100,00 %</small> |} === 1926–1959 азты сфыстытæ === '''1926 азы нымæцтæ хауынц Цæгат Ирыстоны автономон бæсты уæды арæнтæм, [[Дзæуджыхъæу]] æнæ бафтæугæйæ.''' 1939 азы нымæцтæ та хауынц Цæгат Ирыстоны АССР-ы уæды арæнтæм. Ацы дыууæ сфысты нымæцтæ нырыккон республикæйы территорийæн фæстæмæ нæ сты нымад, æмæ сæ 1959 азы æмæ фæстæдæры нымæцтимæ абаргæйæ, арæнты ивдтæ хъæуы хынцын. 1926 азы æрмæджы националон къордтæй амад сты ССР Цæдисы граждантæ; фæсарæнтæй 181 цæрæг амад у хицæн. Сæ иумæйаг нымæц у 152 435 адæймаджы.<ref name="ethnic1926"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1926<ref name="ethnic1926">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=1042 Всесоюзная перепись населения 1926 года. Национальный состав населения по регионам РСФСР: Северо-Осетинская АО]. Таблицæ VI, «Население по полу, народности». ЦСУ СССР, 1928–1929; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> !! 1939<ref name="ethnic1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1959<ref name="ethnic1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 128 321<br/><small>84,18 %</small> || 165 616<br/><small>50,31 %</small> || 215 463<br/><small>47,82 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 10 063<br/><small>6,60 %</small> || 122 614<br/><small>37,25 %</small> || 178 654<br/><small>39,65 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 23<br/><small>0,02 %</small> || 6 106<br/><small>1,85 %</small> || 6 071<br/><small>1,35 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 55<br/><small>0,04 %</small> || 85<br/><small>0,03 %</small> || 3 921<br/><small>0,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 392<br/><small>0,26 %</small> || 8 932<br/><small>2,71 %</small> || 12 012<br/><small>2,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 604<br/><small>0,40 %</small> || 6 312<br/><small>1,92 %</small> || 8 160<br/><small>1,81 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 32<br/><small>0,02 %</small> || 91<br/><small>0,03 %</small> || — |- | style="text-align:left" | Цæцæйнагтæ || — || 235<br/><small>0,07 %</small> || 339<br/><small>0,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || — || 321<br/><small>0,10 %</small> || 714<br/><small>0,16 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ || 56<br/><small>0,04 %</small> || 357<br/><small>0,11 %</small> || 1 956<br/><small>0,43 %</small> |- | style="text-align:left" | Цигайнагтæ || 30<br/><small>0,02 %</small> || — || 518<br/><small>0,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || — || 39<br/><small>0,01 %</small> || 1 551<br/><small>0,34 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 10 301<br/><small>6,76 %</small> || 7 063<br/><small>2,15 %</small> || 9 362<br/><small>2,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 44<br/><small>0,03 %</small> || 2 006<br/><small>0,61 %</small> || 2 538<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 144<br/><small>0,09 %</small> || 1 103<br/><small>0,34 %</small> || 1 421<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 2 189<br/><small>1,44 %</small> || 8 287<br/><small>2,52 %</small> || 7 898<br/><small>1,75 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || — || 38<br/><small>0,01 %</small> || 3<br/><small>0,00 %</small> |- | style="text-align:left" | Фæсарæнты граждантæ (1926) || 181<br/><small>0,12 %</small> || — || — |- ! Æдæппæт !! 152 435<br/><small>100,00 %</small> !! 329 205<br/><small>100,00 %</small> !! 450 581<br/><small>100,00 %</small> |} === 1970–1989 азты сфыстытæ === 1979 æмæ 1989 азты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæ сты 592 002 æмæ 632 428. Уыдон хицæн сты уæлдæр районты таблицæты амад 596 921 æмæ 634 009-æй: сфысты таблицæты пайда кæнынц цæрджыты хицæн учетон категоритæй. Проценттæ нымад сты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæй.<ref name="ethnic1979"/><ref name="ethnic1989"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1970<ref name="ethnic1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1970 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1979<ref name="ethnic1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=50 Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1989<ref name="ethnic1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=48 Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. Госкомстаты кусæн архив, таблицæ 9с; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 269 326<br/><small>48,74 %</small> || 299 022<br/><small>50,51 %</small> || 334 876<br/><small>52,95 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 202 367<br/><small>36,62 %</small> || 200 692<br/><small>33,90 %</small> || 189 159<br/><small>29,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 18 387<br/><small>3,33 %</small> || 23 663<br/><small>4,00 %</small> || 32 783<br/><small>5,18 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 6 363<br/><small>1,15 %</small> || 7 610<br/><small>1,29 %</small> || 9 478<br/><small>1,50 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 13 355<br/><small>2,42 %</small> || 12 912<br/><small>2,18 %</small> || 13 619<br/><small>2,15 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 323<br/><small>1,87 %</small> || 11 347<br/><small>1,92 %</small> || 12 284<br/><small>1,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 30<br/><small>0,01 %</small> || 65<br/><small>0,01 %</small> || 158<br/><small>0,02 %</small> |- | style="text-align:left" | Чечентæ || 1 402<br/><small>0,25 %</small> || 1 760<br/><small>0,30 %</small> || 2 646<br/><small>0,42 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 912<br/><small>0,17 %</small> || 1 351<br/><small>0,23 %</small> || 1 751<br/><small>0,28 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 2 168<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,37 %</small> || 2 770<br/><small>0,44 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 597<br/><small>0,11 %</small> || 1 245<br/><small>0,21 %</small> || 1 464<br/><small>0,23 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 2 521<br/><small>0,46 %</small> || 2 797<br/><small>0,47 %</small> || 2 960<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 9 250<br/><small>1,67 %</small> || 10 574<br/><small>1,79 %</small> || 10 088<br/><small>1,60 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 2 957<br/><small>0,54 %</small> || 2 999<br/><small>0,51 %</small> || 2 986<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 1 658<br/><small>0,30 %</small> || 1 898<br/><small>0,32 %</small> || 1 968<br/><small>0,31 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 10 965<br/><small>1,98 %</small> || 11 853<br/><small>2,00 %</small> || 13 436<br/><small>2,12 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || — || — || 2<br/><small>0,00 %</small> |- ! Æдæппæт !! 552 581<br/><small>100,00 %</small> !! 592 002<br/><small>100,00 %</small> !! 632 428<br/><small>100,00 %</small> |} === 2002–2021 азты сфыстытæ === ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 2002<ref name="ethnic2002">[https://worldgeo.ru/russia/lists/?id=33&code=15 Национальный состав населения Республики Северная Осетия (Алания)]. 2002 азы сфысты фæстиуджытæ, «Всемирная география».</ref> !! 2010<ref name="ethnic2010">Синанов Б. А. [https://science-education.ru/article/view?id=23634 Оценка современного состояния межэтнических отношений в Республике Северная Осетия — Алания (по материалам экспертного опроса)] // Современные проблемы науки и образования. 2015. № 2-3. Таблицæ 1.</ref> !! 2021<ref name="ethnic2021">[https://pop-stat.mashke.org/russia-ethnic2021.htm Ethnic composition of Russia 2021]. 2021 азы сфысты националон составы таблицæты публикаци, Population Statistics of Eastern Europe and former USSR.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 445 310<br/><small>62,70 %</small> || 459 688<br/><small>64,47 %</small> || 439 949<br/><small>64,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 164 734<br/><small>23,19 %</small> || 147 090<br/><small>20,63 %</small> || 122 240<br/><small>17,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 21 442<br/><small>3,02 %</small> || 28 336<br/><small>3,97 %</small> || 24 285<br/><small>3,53 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 12 659<br/><small>1,78 %</small> || 16 092<br/><small>2,26 %</small> || 18 054<br/><small>2,63 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 17 147<br/><small>2,41 %</small> || 16 235<br/><small>2,28 %</small> || 11 668<br/><small>1,70 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 803<br/><small>1,52 %</small> || 9 095<br/><small>1,28 %</small> || 6 756<br/><small>0,98 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 2 835<br/><small>0,40 %</small> || 3 383<br/><small>0,47 %</small> || 3 878<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Чечентæ || 3 383<br/><small>0,48 %</small> || 2 264<br/><small>0,32 %</small> || 2 492<br/><small>0,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 2 429<br/><small>0,34 %</small> || 2 857<br/><small>0,40 %</small> || 2 285<br/><small>0,33 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 2 902<br/><small>0,41 %</small> || 2 802<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 1 553<br/><small>0,22 %</small> || 1 684<br/><small>0,24 %</small> || 2 069<br/><small>0,30 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 1 841<br/><small>0,26 %</small> || 1 458<br/><small>0,20 %</small> || 973<br/><small>0,14 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 5 198<br/><small>0,73 %</small> || 3 251<br/><small>0,46 %</small> || 925<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 2 332<br/><small>0,33 %</small> || 1 880<br/><small>0,26 %</small> || 862<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 2 108<br/><small>0,30 %</small> || 1 411<br/><small>0,20 %</small> || 686<br/><small>0,10 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 10 316<br/><small>1,45 %</small> || 8 897<br/><small>1,25 %</small> || 6 959<br/><small>1,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || 3 283<br/><small>0,46 %</small> || 6 557<br/><small>0,92 %</small> || 41 062<br/><small>5,97 %</small> |- ! Æдæппæт !! 710 275<br/><small>100,00 %</small> !! 712 980<br/><small>100,00 %</small> !! 687 357<br/><small>100,00 %</small> |} 2021 азы националон принадлежность кæй нæ амад у, уыцы 41 062 адæймаджы нымæцмæ хауынц дзуапп раттынæй чи æнхъæлд, уыцы 14 599 адæймаджы æмæ информаци кæй тыххæй нæй, уыцы 26 463 адæймаджы. «Националон принадлежность мын нæй» — афтæ чи дзуапп радта, уыцы 207 адæймаджы та бафтæугæ сты «Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ»-мæ.<ref name="ethnic2021"/> == Бинойнагдзинад æмæ бинойнагдзинады пырх == Таблицæйы лæвæрд у азы дæргъы регистраци чи фæци, уыцы бинойнагдзинадты æмæ сæ пырхгæнæнты нымæц. Ацы дыууæ нымæцы иу азы хæдзарсаразджыты иу къорды нæ æвдисынц: бинойнагдзинады пырх раздæры азты саразгæ бинонтæн дæр уæвынæн ис.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Ног бинойнагдзинæдтæ !! Бинойнагдзинады пырх !! Ног бинойнагдзинæдтæ, ‰ !! Пырх, ‰ |- | 2000 || 3 689 || 1 647 || 5,3 || 2,4 |- | 2005 || 4 583 || 1 580 || 6,5 || 2,2 |- | 2010 || 5 071 || 1 828 || 7,1 || 2,6 |- | 2015 || 4 221 || 1 848 || 6,0 || 2,6 |- | 2020 || 2 840 || 1 769 || 4,1 || 2,5 |- | 2021 || 2 786 || 2 837 || 4,0 || 4,1 |- | 2022 || 2 824 || 3 900 || 4,1 || 5,7 |- | 2023 || 2 575 || 4 494 || 3,8 || 6,6 |- | 2024 || 2 505 || 3 338 || 3,7 || 4,9 |} == Бæрæггæнæнты тыххæй == * '''Сфыст''' æвдисы цæрджыты нымæц бæлвырд датæйы. 2010 азы сфысты датæ у 14 октябрь; 2020 азы номимæ цы сфыст уагътой, уый æцæг уагътой 2021 азы. * '''Азон хыгъд''' æвдисы азы райдайæны уавæр. 2025 азы 1 январы нымæц 2025 азы дæргъы райгуырдты кæнæ амæлджыты нымæц нæу. * '''Гуырынады иумæйаг коэффициент''' нымад цæуы 1 000 цæрæджыл; '''СКР''' — иу усыл; '''сабиты мæлынады коэффициент''' — 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. * '''Территорийы арæнты ивд''' æмæ '''ног сфысты фæстæ хыгъдты растгæнæнтæ''' абарыны рæстæг хъуамæ хыгъды цæуой. Районы нымæц куы фæфылдæр кæны, уый æрмæст гуырынадæй уæвын нæ хъæуы. == Кæс ма == * [[Цæгат Ирыстон]] * [[Цæгат Ирыстоны сахарты номхыгъд]] * [[Дзæуджыхъæу]] == Фиппаинæгтæ == <references /> == Æрвитæнтæ == * [https://26.rosstat.gov.ru/folder/77775 Северо-Кавказстат: 2020 азы цæрджыты сфыст] * [https://www.prlib.ru/item/1613842 Населенные места Северо-Осетинской автон. области по итогам Всесоюзной переписи населения 1926 г.]. 1927 азы рауагъды библиографион фыст. [[Категори:Цæгат Ирыстон]] prod7eke4kyo7ubptirdfqtvonw8315 596295 596294 2026-10-25T17:52:51Z ~2026-57004-00 28754 /* Гуырынады суммарон коэффициент (СКР) */ 596295 wikitext text/x-wiki '''Цæгат Ирыстоны цæрджытæ''' — [[Цæгат Ирыстон|Цæгат Ирыстон — Аланийы Республикæйы]] цæрæг адæм. Росстаты бæрæггæнæнтæм гæсгæ, 2025 азы 1 январы республикæйы цардысты '''678 826 адæймаджы''': сахарты — 429 976, хъæуты — 248 850. Сахары цæрджыты хай уыдис 63,3 %.<ref name="oset2025">Северо-Кавказстат. [https://www.alania-invest.ru/wp-content/uploads/2025/10/%D0%9E%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%8F-%D0%B2-%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85-2025.pdf Республика Северная Осетия — Алания в цифрах. 2025]. Владикавказ, 2025. Ф. 7, 18–20. ISBN 978-5-6051847-8-2.</ref> 2021 азы цæрджыты сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 687 357 адæймаджы. Сфысты фæстиуджытæ æмæ алывæрсыгон азон хыгъдты бæрæггæнæнтæ иу датæм нæ хауынц.<ref name="census2021">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A7%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%A1%D0%A2%D0%AC%20%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%A0%D0%95%D0%A1%D0%9F%D0%A3%D0%91%D0%9B%D0%98%D0%9A%D0%98%20%D0%A1%D0%95%D0%92%D0%95%D0%A0%D0%9D%D0%90%D0%AF%20%D0%9E%D0%A1%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%AF-%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%9F%D0%9E%20%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%A3.pdf Численность населения Республики Северная Осетия — Алания по полу]. ВПН-2020, 2021 азы сфысты фæстиуджытæ.</ref> Цæрджыты нымæцыл æнтыст кæнынц гуырынад, мæлынад, миграци æмæ административон арæнты ивдтытæ. == Цæрджыты нымæц == === Сахары æмæ хъæуы цæрджытæ === Дæлдæр лæвæрд сты азы райдайæны, 1 январы бæрæггæнæнтæ. 2015–2021 азты нымæцтæ ногæй нымад æрцыдысты 2021 азы сфысты фæстиуджыты бындурыл. Уымæ гæсгæ сæ раст абарынæн хъæуы пайда кæнын иу статистикон рауагъды бæрæггæнæнтæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Азы райдайæны цæрджыты нымæц ! Аз !! Æдæппæт, адæймаг !! Сахарты !! Хъæуты !! Сахары цæрджыты хай, % |- | 2001 || 704 351 || 466 048 || 238 303 || 66,2 |- | 2005 || 706 393 || 460 481 || 245 912 || 65,2 |- | 2010 || 711 725 || 453 034 || 258 691 || 63,7 |- | 2015 || 704 821 || 449 049 || 255 772 || 63,7 |- | 2020 || 694 939 || 441 417 || 253 522 || 63,5 |- | 2021 || 690 798 || 437 813 || 252 985 || 63,4 |- | 2022 || 685 393 || 433 235 || 252 158 || 63,2 |- | 2023 || 680 748 || 430 138 || 250 610 || 63,2 |- | 2024 || 678 879 || 429 634 || 249 245 || 63,3 |- | 2025 || 678 826 || 429 976 || 248 850 || 63,3 |} == Районты цæрджытæ: 1926–2025 == Ацы хайы бæрæггæнæнтæ æвдисынц сфысты азты æмæ 2025 азы уавæр. '''Районты арæнтæ æмæ сæ сконд ивгъуыд рæстæджы ивгæ цыдысты.''' 1926 азы округтæн сæ арæнтæ абоны æст районы арæнтимæ нæ æмбæлынц. Таблицæты нымæцтæ лæвæрд сты сæ рæстæджы территорийæн; абоны арæнтæм гæсгæ ногæй нымад не сты. === 1926 азы округтæ === 1926 азы сфысты рæстæг Цæгат Ирыстоны автономон облæсты уыдис фондз округы. Дзæуджыхъæу уæд уыдис хицæн административон иунæг. Дыгуры округмæ хаудтысты абоны Дыгуры, Æрæфы æмæ Кировы районы хайы территоритæ. Уымæ гæсгæ 1926 азы Дыгуры округы нымæц абоны Дыгуры районы нымæцимæ растæвæрд абарæн нæй.<ref name="census1926">Карданов Т. [https://www.digoria.com/news/852/ Из истории Дигории. По материалам переписи 1926 года]. 31.03.2023.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Округ (уæды ном) !! Цæрджыты нымæц |- | Алагиро-Æрыдоны (Алагиро-Ардонский) || 33 397 |- | Дзæуджыхъæуы (Дзауджикауский) || 23 119 |- | Дыгуры (Дигорский) || 39 142 |- | Рахизфарсы (Правобережный) || 35 921 |- | Притеречный || 19 238 |} 1926 азы Дзæуджыхъæуы сахар цардысты 78 346 адæймаджы, Беслæны — 1 618. Ацы сахары нымæцтæ хицæн лæвæрд сты æмæ округты таблицæйы иумæйаг итогæн нæ нымад сты.<ref name="census1926"/> === 1939 æмæ 1959 азты административон дих === 1939 азы бæрæггæнæнтæ ист сты националон составы сфысты таблицæтæй; 1959 азы бæрæггæнæнтæ — наличнон цæрджыты таблицæйæ. «—» нысан кæны, æмæ уыцы азы ахæм хицæн иунæджы нымæц ацы таблицæйы нæй; уый ноль нæу. Сахары совет æмæ уыцы номы район хицæн иунæгтæ сты.<ref name="census1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел РСФСР]. Северо-Осетинская АССР; таблицы по районам. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров РСФСР]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1939 !! 1959 |- | Дзæуджыхъæу / Орджоникидзе: сахар (1939), сахары совет (1959) || 130 755 || 168 427 |- | Алагиры район || 18 556 || 37 758 |- | Æрыдоны район || 21 452 || 21 017 |- | Гизæлдоны район (Гигельдонский) || 7 101 || — |- | Дæргъхохы район || 15 330 || — |- | Дыгуры район || 24 527 || 20 786 |- | Æрæфы район || 20 674 || 23 679 |- | Кировы район || 17 016 || 30 246 |- | Мæхческы район || 5 182 || — |- | Мæздæджы район || — || 51 049 |- | Орджоникидзе-йы район || 26 514 || 30 300 |- | Рахизфарсы район || 26 659 || 34 042 |- | Садоны район || 15 439 || — |- | Горæтгæрон район || — || 33 277 |- | '''Æдæппæт''' || 329 205 || 450 581 |} === 1970, 1979 æмæ 1989 азты сфыстытæ === Ацы таблицæйы æвдыст у '''наличнон цæрджыты нымæц''' — сфысты рæстæг территорийыл чи уыдис, уыцы адæм. Уый æмæ æдзух цæрджыты (уыцы бынаты æдзух чи цæры) нымæц хицæн статистикон бæрæггæнæнтæ сты. Орджоникидзе-йы сахары советмæ сахарæй уæлдай хаудтысты йæ дæлбарады цæрæнуæттæ дæр.<ref name="census1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1970 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров СССР]. Таблица 1с. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336, д. 3831–3838. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1979 года. Численность наличного населения РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность наличного населения СССР, РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1970 !! 1979 !! 1989 |- | Дзæуджыхъæуы / Орджоникидзе-йы сахары совет || 245 961 || 291 155 || 315 828 |- | [[Алагиры район]] || 43 158 || 38 532 || 39 048 |- | [[Æрыдоны район]] || 23 090 || 22 750 || 22 725 |- | [[Дыгуры район]] || 20 716 || 19 327 || 19 328 |- | [[Æрæфы район]] || 20 643 || 17 354 || 15 732 |- | [[Кировы район]] || 20 257 || 19 618 || 19 954 |- | [[Мæздæджы район]] || 67 042 || 70 259 || 77 063 |- | [[Рахизфарсы район]] || 46 007 || 47 973 || 49 314 |- | [[Горæтгæрон район]] || 65 707 || 69 953 || 75 017 |- | '''Æдæппæт''' || 552 581 || 596 921 || 634 009 |} === 2002–2025: районты æмæ сахары округы цæрджытæ === 2002, 2010 æмæ 2021 азтæн лæвæрд сты сфысты фæстиуджытæ; 2025 азæн — 1 январы уавæрмæ гæсгæ статистикон хыгъд. '''Дзæуджыхъæуы сахары округ''' æмæ '''Дзæуджыхъæуы сахар''' иу нæ сты: округмæ йæ дæлбарады æндæр цæрæнуæттæ дæр хауынц.<ref name="census2002">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg1.php Всероссийская перепись населения 2002 года. Численность населения России и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2010">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg1.php Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения России, субъектов Российской Федерации, городов и районов]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2021"/><ref name="districts2025">РЦИ-Аланийы Хицауад. [https://alania.gov.ru/sites/default/files/media/documents/files/2026-06/1500202605290005.pdf «Борьба с сахарным диабетом»]. Постановление 28.05.2026 № 198. 2025 азы 1 январы муниципалон арæзтады цæрджыты нымæц.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 2002 !! 2010 !! 2021 !! 2025 (1 январь) |- | [[Дзæуджыхъæу]] æд йæ дæлбарады цæрæнуæттæ / сахары округ || 332 650 || 330 148 || 312 755 || 309 971 |- | [[Алагиры район]] || 38 581 || 38 830 || 38 753 || 38 308 |- | [[Æрыдоны район]] || 28 831 || 30 685 || 31 356 || 31 295 |- | [[Дыгуры район]] || 20 625 || 19 334 || 18 368 || 18 652 |- | [[Æрæфы район]] || 15 708 || 15 766 || 15 810 || 15 561 |- | [[Кировы район]] || 26 571 || 27 807 || 28 018 || 27 797 |- | [[Мæздæджы район]] || 88 634 || 84 682 || 84 471 || 81 353 |- | [[Рахизфарсы район]] || 55 685 || 57 063 || 55 495 || 55 684 |- | [[Горæтгæрон район]] || 102 990 || 108 665 || 102 331 || 100 205 |- | '''Æдæппæт''' || 710 275 || 712 980 || 687 357 || 678 826 |} == Гуырынад æмæ мæлынад == === Райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц === '''Æрдзон фылдæркæнынад''' у райгуырдты æмæ амæлджыты нымæцты хицæндзинад. Куыдфæнды миграци уыцы нымæцмæ нæ хауы. Кæд амæлджыты нымæц фылдæр у, уæд æрдзон къаддæркæнынад æвдисынц «−» нысанæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Райгуырд !! Амард !! Æрдзон фылдæркæнынад (+) / къаддæркæнынад (−) |- | 2000 || 7 179 || 8 626 || −1 447 |- | 2005 || 7 894 || 8 654 || −760 |- | 2010 || 10 303 || 7 748 || +2 555 |- | 2015 || 10 261 || 7 511 || +2 750 |- | 2020 || 8 220 || 8 566 || −346 |- | 2021 || 7 992 || 9 756 || −1 764 |- | 2022 || 7 494 || 7 675 || −181 |- | 2023 || 6 986 || 6 483 || +503 |- | 2024 || 7 213 || 6 685 || +528 |} === Иумæйаг коэффициенттæ === Гуырынады æмæ мæлынады иумæйаг коэффициенттæ æвдисынц азы дæргъы райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц 1 000 цæрæджыл. '''‰''' — минæй хай. Ацы коэффициентты бындур у республикæйы иумæйаг цæрджыты нымæц.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Гуырынад, ‰ !! Мæлынад, ‰ !! Æрдзон фылдæркæнынад / къаддæркæнынад, ‰ |- | 2000 || 10,3 || 12,3 || −2,0 |- | 2005 || 11,2 || 12,2 || −1,0 |- | 2010 || 14,5 || 10,9 || +3,6 |- | 2020 || 11,9 || 12,4 || −0,5 |- | 2021 || 11,6 || 14,2 || −2,6 |- | 2022 || 11,0 || 11,2 || −0,2 |- | 2023 || 10,3 || 9,5 || +0,8 |- | 2024 || 10,6 || 9,8 || +0,8 |} == Гуырынады суммарон коэффициент (ГСК) == '''Гуырынады суммарон коэффициент''' (уырыссау: ''суммарный коэффициент рождаемости'', '''СКР''') æвдисы иу усыл сывæллæтты æвæрццаг нымæц, кæд алы кары гуырынады коэффициенттæ йæ сывæллонгуырæн кары дæргъы ацы азы уавæрыл баззайой. Уый шартон фæлтæры бæрæггæнæн у, æмæ бæлвырд усы æцæг сывæллæтты нымæц нæ æвдисы. СКР æмæ 1 000 цæрæджыл гуырынады иумæйаг коэффициент иу нæ сты.<ref name="tfr">Росстат. [https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Region_Pokaz_2025.pdf Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025]. Таблица «Суммарный коэффициент рождаемости».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! СКР: сывæллоны нымæц иу усыл |- | 2010 || 1,84 |- | 2015 || 1,91 |- | 2020 || 1,67 |- | 2022 || 1,59 |- | 2023 || 1,52 |- | 2024 || 1,60 |} Нымæцтæ лæвæрд сты запятойы фæстæ дыууæ нысанæй. Бæрæггæнæнтæ ист сты Росстаты «Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025» рауагъдæй.<ref name="tfr"/> == Сабиты мæлынад == Сабиты мæлынады коэффициент æвдисы иу азмæ чи нæ фæцыд, ахæм амæлгæ сывæллæтты нымæц 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. Йæ бындур иумæйаг цæрджыты нымæц нæу, фæлæ цæрæгæй райгуырд сывæллæтты нымæц у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Иу азмæ амæлгæ сывæллæттæ !! Коэффициент, ‰ |- | 2000 || 84 || 11,7 |- | 2005 || 70 || 8,9 |- | 2010 || 77 || 7,5 |- | 2020 || 33 || 4,3 |- | 2021 || 34 || 4,6 |- | 2022 || 31 || 4,1 |- | 2023 || 24 || 3,4 |- | 2024 || 29 || 4,0 |} == Царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ == Райгуырды рæстæг царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ (уырыссау: ''ожидаемая продолжительность жизни при рождении'') у статистикон бæрæггæнæн. Уый нымад цæуы уыцы азы кары къордты мæлынады коэффициентты бындурыл; бæлвырд адæймаг цал азæй амæлдзæн, уый нæ æвдисы. 2023 азы республикæйы иумæйаг бæрæггæнæн уыдис 76,16 азы.<ref name="life2023">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/nas5.pdf Ожидаемая продолжительность жизни при рождении в 2023 году].</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2023 азы бæрæггæнæнтæ ! Цæрджытæ !! Иумæ, аз !! Лæгтæ, аз !! Устытæ, аз |- | Æппæт цæрджытæ || 76,16 || 70,94 || 81,08 |- | Сахары цæрджытæ || 75,91 || 70,56 || 80,63 |- | Хъæуы цæрджытæ || 76,66 || 71,39 || 81,87 |} == Миграци æмæ цæрджыты нымæцы ивд == Миграцийы баланс у республикæмæ чи æрцыд, уыдон æмæ республикæйæ чи ацыд, уыдоны нымæцты хицæндзинад. «−» æвдисы, æмæ ацæуджытæ æрцæуджытæй фылдæр сты. Æрдзон фылдæркæнынад уæддæр иумæйаг фылдæркæнынад нæ æвдисы, кæд миграцийы къаддæркæнынад фылдæр у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Æрдзон ивд !! Миграцийы баланс !! Иумæйаг ивд |- | 2022 || −181 || −4 464 || −4 645 |- | 2023 || +503 || −2 372 || −1 869 |- | 2024 || +528 || −581 || −53 |} 2024 азы æрдзон фылдæркæнынад уыдис 528 адæймаджы, фæлæ миграцийы баланс — −581. Уыцы дыууæ бæрæггæнæны иумæ раттынц −53: 2024 азы 1 январы 678 879 адæймаджы бæсты 2025 азы 1 январы — 678 826.<ref name="oset2025"/> == Кары æмæ полы состав == 2021 азы сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 320 546 лæджы æмæ 366 811 усы. Лæгты хай уыдис 46,6 %, усты — 53,4 %.<ref name="census2021"/> 2024 азы 1 январы 1 000 лæгыл æрхаудысты 1 141 усы.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2024 азы 1 январы кары состав ! Кар, аз !! Цæрджыты нымæц !! Иумæйаг нымæцæй, % |- | 0–4 || 35 672 || 5,3 |- | 5–9 || 42 823 || 6,3 |- | 10–14 || 46 117 || 6,8 |- | 15–19 || 40 716 || 6,0 |- | 20–24 || 42 093 || 6,2 |- | 25–29 || 41 026 || 6,0 |- | 30–34 || 49 759 || 7,3 |- | 35–39 || 53 955 || 7,9 |- | 40–44 || 48 435 || 7,1 |- | 45–49 || 45 666 || 6,7 |- | 50–54 || 42 490 || 6,3 |- | 55–59 || 42 114 || 6,2 |- | 60–64 || 43 979 || 6,5 |- | 65–69 || 36 626 || 5,4 |- | 70 æмæ фылдæр || 67 408 || 9,9 |- | '''Æдæппæт''' || 678 879 || 100,0 |} Проценттæй нымад хæйтты иумæйаг фæстиуæг йæ чысыл фæззындæй 100 %-йæ хицæн уæвынæн ис, уымæн æмæ иу нысанмæ æнгæсгонд сты.<ref name="oset2025"/> == Националон состав == Республикæйы цæрынц [[Ирæттæ|ирæттæ]], уырыссæгтæ, мæхъхъæлæттæ, хъуымыхъхъæгтæ, сомихæгтæ, гуырдзиæгтæ æмæ æндæр адæмты минæвæрттæ. Хицæн амад сты 1897 азы мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих æмæ 1926, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 æмæ 2021 азты цæрджыты сфысты фæстиуджытæ. Алы къорды нымæцæн йæ бын амад у йæ хай проценттæй. Проценттæ нымад сты '''алы азы æппæт цæрджыты нымæцæй''', æрмæст сæ националон принадлежность чи фæзæгъта, уыдонæй нæ. Проценттæ сты иу сæдæм хаймæ æркъахгонд; сæ иумæйаг нымæц уымæ гæсгæ 100 %-æй къаддæр кæнæ фылдæр уæвынæн ис. «—» æвдисы, æрмæджы мидæг къорды нымæц хицæн кæй нæ амад у; уый ноль нæ у. === 1897 азы сфыст: мадæлон æвзаг === 1897 азы Уæрæсейы империйы цæрджыты сфысты националон принадлежность нæ, фæлæ '''мадæлон æвзаг''' фæрстой. Дæлдæр амад сты Тæрчы бæсты '''Дзæуджыхъæуы зылды''' фæстиуджытæ, уый мидæг — Дзæуджыхъæуы сахары фæстиуджытæ дæр. Зылды арæнтæ нырыккон Цæгат Ирыстоны арæнтимæ нæ æмбæлынц; уымæ гæсгæ ацы таблицæ республикæйы нырыккон территорийы националон состав куыд уа, афтæ йæ хынцын нæ хъæуы. Зылды иумæйаг нымæц у 134 947 адæймаджы, уыдонæй 43 740 цард Дзæуджыхъæуы.<ref name="language1897district">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=498 Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года. Владикавказский округ]. Таблицæ XIII: мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих. «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="language1897city">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=499 Перепись населения 1897 года: Владикавказ]. Мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих, «Демоскоп Weekly».</ref> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — зылды кæнæ сахары æппæт цæрджытæй хай, %. Сахары нымæц зылды нымæцы хай у, æмæ сæ иумæ æфтауын нæ хъæуы.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Мадæлон æвзаг<br/>(æрмæджы ном) !! Дзæуджыхъæуы зылд<br/>(сахар бафтæугæйæ) !! Уыдонæй<br/>Дзæуджыхъæуы сахар |- | style="text-align:left" | Ираттæ|| 88 265<br/><small>65,41 %</small> || 2 916<br/><small>6,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссагтæ || 31 205<br/><small>23,12 %</small> || 28 831<br/><small>65,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиагтæ || 3 941<br/><small>2,92 %</small>|| 2 527<br/><small>5,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихагтæ || 2 093<br/><small>1,55 %</small> || 2 049<br/><small>4,68 %</small> |- | style="text-align:left" | Немыццагтæ || 1 673<br/><small>1,24 %</small> || 612<br/><small>1,40 %</small> |- | style="text-align:left" | Полойнагтæ || 1 511<br/><small>1,12 %</small> || 1 408<br/><small>3,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 1 439<br/><small>1,07 %</small> || 1 286<br/><small>2,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Дзуттагтæ || 1 059<br/><small>0,78 %</small> || 1 034<br/><small>2,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Ирайнагтæ || 822<br/><small>0,61 %</small> || 818<br/><small>1,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 733<br/><small>0,54 %</small> || 378<br/><small>0,86 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 502<br /><small>0,37 %</small>|| 487<br /><small>1,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 366<br/><small>0,27 %</small> || 337<br/><small>0,77 %</small> |- | style="text-align:left" | Литовагтæ || 213<br/><small>0,16 %</small> || 195<br/><small>0,45 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 160<br/><small>0,12 %</small> || 98<br/><small>0,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæртæ || 965<br/><small>0,72 %</small> || 760<br/><small>1,74 %</small> |- | style="text-align:left" | Æдæппæт || 134 947<br/><small>100,00 %</small> || 43 740<br/><small>100,00 %</small> |} === 1926–1959 азты сфыстытæ === '''1926 азы нымæцтæ хауынц Цæгат Ирыстоны автономон бæсты уæды арæнтæм, [[Дзæуджыхъæу]] æнæ бафтæугæйæ.''' 1939 азы нымæцтæ та хауынц Цæгат Ирыстоны АССР-ы уæды арæнтæм. Ацы дыууæ сфысты нымæцтæ нырыккон республикæйы территорийæн фæстæмæ нæ сты нымад, æмæ сæ 1959 азы æмæ фæстæдæры нымæцтимæ абаргæйæ, арæнты ивдтæ хъæуы хынцын. 1926 азы æрмæджы националон къордтæй амад сты ССР Цæдисы граждантæ; фæсарæнтæй 181 цæрæг амад у хицæн. Сæ иумæйаг нымæц у 152 435 адæймаджы.<ref name="ethnic1926"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1926<ref name="ethnic1926">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=1042 Всесоюзная перепись населения 1926 года. Национальный состав населения по регионам РСФСР: Северо-Осетинская АО]. Таблицæ VI, «Население по полу, народности». ЦСУ СССР, 1928–1929; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> !! 1939<ref name="ethnic1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1959<ref name="ethnic1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 128 321<br/><small>84,18 %</small> || 165 616<br/><small>50,31 %</small> || 215 463<br/><small>47,82 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 10 063<br/><small>6,60 %</small> || 122 614<br/><small>37,25 %</small> || 178 654<br/><small>39,65 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 23<br/><small>0,02 %</small> || 6 106<br/><small>1,85 %</small> || 6 071<br/><small>1,35 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 55<br/><small>0,04 %</small> || 85<br/><small>0,03 %</small> || 3 921<br/><small>0,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 392<br/><small>0,26 %</small> || 8 932<br/><small>2,71 %</small> || 12 012<br/><small>2,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 604<br/><small>0,40 %</small> || 6 312<br/><small>1,92 %</small> || 8 160<br/><small>1,81 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 32<br/><small>0,02 %</small> || 91<br/><small>0,03 %</small> || — |- | style="text-align:left" | Цæцæйнагтæ || — || 235<br/><small>0,07 %</small> || 339<br/><small>0,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || — || 321<br/><small>0,10 %</small> || 714<br/><small>0,16 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ || 56<br/><small>0,04 %</small> || 357<br/><small>0,11 %</small> || 1 956<br/><small>0,43 %</small> |- | style="text-align:left" | Цигайнагтæ || 30<br/><small>0,02 %</small> || — || 518<br/><small>0,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || — || 39<br/><small>0,01 %</small> || 1 551<br/><small>0,34 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 10 301<br/><small>6,76 %</small> || 7 063<br/><small>2,15 %</small> || 9 362<br/><small>2,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 44<br/><small>0,03 %</small> || 2 006<br/><small>0,61 %</small> || 2 538<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 144<br/><small>0,09 %</small> || 1 103<br/><small>0,34 %</small> || 1 421<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 2 189<br/><small>1,44 %</small> || 8 287<br/><small>2,52 %</small> || 7 898<br/><small>1,75 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || — || 38<br/><small>0,01 %</small> || 3<br/><small>0,00 %</small> |- | style="text-align:left" | Фæсарæнты граждантæ (1926) || 181<br/><small>0,12 %</small> || — || — |- ! Æдæппæт !! 152 435<br/><small>100,00 %</small> !! 329 205<br/><small>100,00 %</small> !! 450 581<br/><small>100,00 %</small> |} === 1970–1989 азты сфыстытæ === 1979 æмæ 1989 азты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæ сты 592 002 æмæ 632 428. Уыдон хицæн сты уæлдæр районты таблицæты амад 596 921 æмæ 634 009-æй: сфысты таблицæты пайда кæнынц цæрджыты хицæн учетон категоритæй. Проценттæ нымад сты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæй.<ref name="ethnic1979"/><ref name="ethnic1989"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1970<ref name="ethnic1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1970 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1979<ref name="ethnic1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=50 Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1989<ref name="ethnic1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=48 Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. Госкомстаты кусæн архив, таблицæ 9с; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 269 326<br/><small>48,74 %</small> || 299 022<br/><small>50,51 %</small> || 334 876<br/><small>52,95 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 202 367<br/><small>36,62 %</small> || 200 692<br/><small>33,90 %</small> || 189 159<br/><small>29,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 18 387<br/><small>3,33 %</small> || 23 663<br/><small>4,00 %</small> || 32 783<br/><small>5,18 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 6 363<br/><small>1,15 %</small> || 7 610<br/><small>1,29 %</small> || 9 478<br/><small>1,50 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 13 355<br/><small>2,42 %</small> || 12 912<br/><small>2,18 %</small> || 13 619<br/><small>2,15 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 323<br/><small>1,87 %</small> || 11 347<br/><small>1,92 %</small> || 12 284<br/><small>1,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 30<br/><small>0,01 %</small> || 65<br/><small>0,01 %</small> || 158<br/><small>0,02 %</small> |- | style="text-align:left" | Чечентæ || 1 402<br/><small>0,25 %</small> || 1 760<br/><small>0,30 %</small> || 2 646<br/><small>0,42 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 912<br/><small>0,17 %</small> || 1 351<br/><small>0,23 %</small> || 1 751<br/><small>0,28 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 2 168<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,37 %</small> || 2 770<br/><small>0,44 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 597<br/><small>0,11 %</small> || 1 245<br/><small>0,21 %</small> || 1 464<br/><small>0,23 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 2 521<br/><small>0,46 %</small> || 2 797<br/><small>0,47 %</small> || 2 960<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 9 250<br/><small>1,67 %</small> || 10 574<br/><small>1,79 %</small> || 10 088<br/><small>1,60 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 2 957<br/><small>0,54 %</small> || 2 999<br/><small>0,51 %</small> || 2 986<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 1 658<br/><small>0,30 %</small> || 1 898<br/><small>0,32 %</small> || 1 968<br/><small>0,31 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 10 965<br/><small>1,98 %</small> || 11 853<br/><small>2,00 %</small> || 13 436<br/><small>2,12 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || — || — || 2<br/><small>0,00 %</small> |- ! Æдæппæт !! 552 581<br/><small>100,00 %</small> !! 592 002<br/><small>100,00 %</small> !! 632 428<br/><small>100,00 %</small> |} === 2002–2021 азты сфыстытæ === ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 2002<ref name="ethnic2002">[https://worldgeo.ru/russia/lists/?id=33&code=15 Национальный состав населения Республики Северная Осетия (Алания)]. 2002 азы сфысты фæстиуджытæ, «Всемирная география».</ref> !! 2010<ref name="ethnic2010">Синанов Б. А. [https://science-education.ru/article/view?id=23634 Оценка современного состояния межэтнических отношений в Республике Северная Осетия — Алания (по материалам экспертного опроса)] // Современные проблемы науки и образования. 2015. № 2-3. Таблицæ 1.</ref> !! 2021<ref name="ethnic2021">[https://pop-stat.mashke.org/russia-ethnic2021.htm Ethnic composition of Russia 2021]. 2021 азы сфысты националон составы таблицæты публикаци, Population Statistics of Eastern Europe and former USSR.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 445 310<br/><small>62,70 %</small> || 459 688<br/><small>64,47 %</small> || 439 949<br/><small>64,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 164 734<br/><small>23,19 %</small> || 147 090<br/><small>20,63 %</small> || 122 240<br/><small>17,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 21 442<br/><small>3,02 %</small> || 28 336<br/><small>3,97 %</small> || 24 285<br/><small>3,53 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 12 659<br/><small>1,78 %</small> || 16 092<br/><small>2,26 %</small> || 18 054<br/><small>2,63 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 17 147<br/><small>2,41 %</small> || 16 235<br/><small>2,28 %</small> || 11 668<br/><small>1,70 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 803<br/><small>1,52 %</small> || 9 095<br/><small>1,28 %</small> || 6 756<br/><small>0,98 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 2 835<br/><small>0,40 %</small> || 3 383<br/><small>0,47 %</small> || 3 878<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Чечентæ || 3 383<br/><small>0,48 %</small> || 2 264<br/><small>0,32 %</small> || 2 492<br/><small>0,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 2 429<br/><small>0,34 %</small> || 2 857<br/><small>0,40 %</small> || 2 285<br/><small>0,33 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 2 902<br/><small>0,41 %</small> || 2 802<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 1 553<br/><small>0,22 %</small> || 1 684<br/><small>0,24 %</small> || 2 069<br/><small>0,30 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 1 841<br/><small>0,26 %</small> || 1 458<br/><small>0,20 %</small> || 973<br/><small>0,14 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 5 198<br/><small>0,73 %</small> || 3 251<br/><small>0,46 %</small> || 925<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 2 332<br/><small>0,33 %</small> || 1 880<br/><small>0,26 %</small> || 862<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 2 108<br/><small>0,30 %</small> || 1 411<br/><small>0,20 %</small> || 686<br/><small>0,10 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 10 316<br/><small>1,45 %</small> || 8 897<br/><small>1,25 %</small> || 6 959<br/><small>1,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || 3 283<br/><small>0,46 %</small> || 6 557<br/><small>0,92 %</small> || 41 062<br/><small>5,97 %</small> |- ! Æдæппæт !! 710 275<br/><small>100,00 %</small> !! 712 980<br/><small>100,00 %</small> !! 687 357<br/><small>100,00 %</small> |} 2021 азы националон принадлежность кæй нæ амад у, уыцы 41 062 адæймаджы нымæцмæ хауынц дзуапп раттынæй чи æнхъæлд, уыцы 14 599 адæймаджы æмæ информаци кæй тыххæй нæй, уыцы 26 463 адæймаджы. «Националон принадлежность мын нæй» — афтæ чи дзуапп радта, уыцы 207 адæймаджы та бафтæугæ сты «Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ»-мæ.<ref name="ethnic2021"/> == Бинойнагдзинад æмæ бинойнагдзинады пырх == Таблицæйы лæвæрд у азы дæргъы регистраци чи фæци, уыцы бинойнагдзинадты æмæ сæ пырхгæнæнты нымæц. Ацы дыууæ нымæцы иу азы хæдзарсаразджыты иу къорды нæ æвдисынц: бинойнагдзинады пырх раздæры азты саразгæ бинонтæн дæр уæвынæн ис.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Ног бинойнагдзинæдтæ !! Бинойнагдзинады пырх !! Ног бинойнагдзинæдтæ, ‰ !! Пырх, ‰ |- | 2000 || 3 689 || 1 647 || 5,3 || 2,4 |- | 2005 || 4 583 || 1 580 || 6,5 || 2,2 |- | 2010 || 5 071 || 1 828 || 7,1 || 2,6 |- | 2015 || 4 221 || 1 848 || 6,0 || 2,6 |- | 2020 || 2 840 || 1 769 || 4,1 || 2,5 |- | 2021 || 2 786 || 2 837 || 4,0 || 4,1 |- | 2022 || 2 824 || 3 900 || 4,1 || 5,7 |- | 2023 || 2 575 || 4 494 || 3,8 || 6,6 |- | 2024 || 2 505 || 3 338 || 3,7 || 4,9 |} == Бæрæггæнæнты тыххæй == * '''Сфыст''' æвдисы цæрджыты нымæц бæлвырд датæйы. 2010 азы сфысты датæ у 14 октябрь; 2020 азы номимæ цы сфыст уагътой, уый æцæг уагътой 2021 азы. * '''Азон хыгъд''' æвдисы азы райдайæны уавæр. 2025 азы 1 январы нымæц 2025 азы дæргъы райгуырдты кæнæ амæлджыты нымæц нæу. * '''Гуырынады иумæйаг коэффициент''' нымад цæуы 1 000 цæрæджыл; '''СКР''' — иу усыл; '''сабиты мæлынады коэффициент''' — 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. * '''Территорийы арæнты ивд''' æмæ '''ног сфысты фæстæ хыгъдты растгæнæнтæ''' абарыны рæстæг хъуамæ хыгъды цæуой. Районы нымæц куы фæфылдæр кæны, уый æрмæст гуырынадæй уæвын нæ хъæуы. == Кæс ма == * [[Цæгат Ирыстон]] * [[Цæгат Ирыстоны сахарты номхыгъд]] * [[Дзæуджыхъæу]] == Фиппаинæгтæ == <references /> == Æрвитæнтæ == * [https://26.rosstat.gov.ru/folder/77775 Северо-Кавказстат: 2020 азы цæрджыты сфыст] * [https://www.prlib.ru/item/1613842 Населенные места Северо-Осетинской автон. области по итогам Всесоюзной переписи населения 1926 г.]. 1927 азы рауагъды библиографион фыст. [[Категори:Цæгат Ирыстон]] hu4v0wi175k5fgx7e9oxd0295phlx9d 596296 596295 2026-10-25T17:58:01Z ~2026-57004-00 28754 /* 1970–1989 азты сфыстытæ */ 596296 wikitext text/x-wiki '''Цæгат Ирыстоны цæрджытæ''' — [[Цæгат Ирыстон|Цæгат Ирыстон — Аланийы Республикæйы]] цæрæг адæм. Росстаты бæрæггæнæнтæм гæсгæ, 2025 азы 1 январы республикæйы цардысты '''678 826 адæймаджы''': сахарты — 429 976, хъæуты — 248 850. Сахары цæрджыты хай уыдис 63,3 %.<ref name="oset2025">Северо-Кавказстат. [https://www.alania-invest.ru/wp-content/uploads/2025/10/%D0%9E%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%8F-%D0%B2-%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85-2025.pdf Республика Северная Осетия — Алания в цифрах. 2025]. Владикавказ, 2025. Ф. 7, 18–20. ISBN 978-5-6051847-8-2.</ref> 2021 азы цæрджыты сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 687 357 адæймаджы. Сфысты фæстиуджытæ æмæ алывæрсыгон азон хыгъдты бæрæггæнæнтæ иу датæм нæ хауынц.<ref name="census2021">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A7%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%A1%D0%A2%D0%AC%20%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%A0%D0%95%D0%A1%D0%9F%D0%A3%D0%91%D0%9B%D0%98%D0%9A%D0%98%20%D0%A1%D0%95%D0%92%D0%95%D0%A0%D0%9D%D0%90%D0%AF%20%D0%9E%D0%A1%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%AF-%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%9F%D0%9E%20%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%A3.pdf Численность населения Республики Северная Осетия — Алания по полу]. ВПН-2020, 2021 азы сфысты фæстиуджытæ.</ref> Цæрджыты нымæцыл æнтыст кæнынц гуырынад, мæлынад, миграци æмæ административон арæнты ивдтытæ. == Цæрджыты нымæц == === Сахары æмæ хъæуы цæрджытæ === Дæлдæр лæвæрд сты азы райдайæны, 1 январы бæрæггæнæнтæ. 2015–2021 азты нымæцтæ ногæй нымад æрцыдысты 2021 азы сфысты фæстиуджыты бындурыл. Уымæ гæсгæ сæ раст абарынæн хъæуы пайда кæнын иу статистикон рауагъды бæрæггæнæнтæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Азы райдайæны цæрджыты нымæц ! Аз !! Æдæппæт, адæймаг !! Сахарты !! Хъæуты !! Сахары цæрджыты хай, % |- | 2001 || 704 351 || 466 048 || 238 303 || 66,2 |- | 2005 || 706 393 || 460 481 || 245 912 || 65,2 |- | 2010 || 711 725 || 453 034 || 258 691 || 63,7 |- | 2015 || 704 821 || 449 049 || 255 772 || 63,7 |- | 2020 || 694 939 || 441 417 || 253 522 || 63,5 |- | 2021 || 690 798 || 437 813 || 252 985 || 63,4 |- | 2022 || 685 393 || 433 235 || 252 158 || 63,2 |- | 2023 || 680 748 || 430 138 || 250 610 || 63,2 |- | 2024 || 678 879 || 429 634 || 249 245 || 63,3 |- | 2025 || 678 826 || 429 976 || 248 850 || 63,3 |} == Районты цæрджытæ: 1926–2025 == Ацы хайы бæрæггæнæнтæ æвдисынц сфысты азты æмæ 2025 азы уавæр. '''Районты арæнтæ æмæ сæ сконд ивгъуыд рæстæджы ивгæ цыдысты.''' 1926 азы округтæн сæ арæнтæ абоны æст районы арæнтимæ нæ æмбæлынц. Таблицæты нымæцтæ лæвæрд сты сæ рæстæджы территорийæн; абоны арæнтæм гæсгæ ногæй нымад не сты. === 1926 азы округтæ === 1926 азы сфысты рæстæг Цæгат Ирыстоны автономон облæсты уыдис фондз округы. Дзæуджыхъæу уæд уыдис хицæн административон иунæг. Дыгуры округмæ хаудтысты абоны Дыгуры, Æрæфы æмæ Кировы районы хайы территоритæ. Уымæ гæсгæ 1926 азы Дыгуры округы нымæц абоны Дыгуры районы нымæцимæ растæвæрд абарæн нæй.<ref name="census1926">Карданов Т. [https://www.digoria.com/news/852/ Из истории Дигории. По материалам переписи 1926 года]. 31.03.2023.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Округ (уæды ном) !! Цæрджыты нымæц |- | Алагиро-Æрыдоны (Алагиро-Ардонский) || 33 397 |- | Дзæуджыхъæуы (Дзауджикауский) || 23 119 |- | Дыгуры (Дигорский) || 39 142 |- | Рахизфарсы (Правобережный) || 35 921 |- | Притеречный || 19 238 |} 1926 азы Дзæуджыхъæуы сахар цардысты 78 346 адæймаджы, Беслæны — 1 618. Ацы сахары нымæцтæ хицæн лæвæрд сты æмæ округты таблицæйы иумæйаг итогæн нæ нымад сты.<ref name="census1926"/> === 1939 æмæ 1959 азты административон дих === 1939 азы бæрæггæнæнтæ ист сты националон составы сфысты таблицæтæй; 1959 азы бæрæггæнæнтæ — наличнон цæрджыты таблицæйæ. «—» нысан кæны, æмæ уыцы азы ахæм хицæн иунæджы нымæц ацы таблицæйы нæй; уый ноль нæу. Сахары совет æмæ уыцы номы район хицæн иунæгтæ сты.<ref name="census1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел РСФСР]. Северо-Осетинская АССР; таблицы по районам. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров РСФСР]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1939 !! 1959 |- | Дзæуджыхъæу / Орджоникидзе: сахар (1939), сахары совет (1959) || 130 755 || 168 427 |- | Алагиры район || 18 556 || 37 758 |- | Æрыдоны район || 21 452 || 21 017 |- | Гизæлдоны район (Гигельдонский) || 7 101 || — |- | Дæргъхохы район || 15 330 || — |- | Дыгуры район || 24 527 || 20 786 |- | Æрæфы район || 20 674 || 23 679 |- | Кировы район || 17 016 || 30 246 |- | Мæхческы район || 5 182 || — |- | Мæздæджы район || — || 51 049 |- | Орджоникидзе-йы район || 26 514 || 30 300 |- | Рахизфарсы район || 26 659 || 34 042 |- | Садоны район || 15 439 || — |- | Горæтгæрон район || — || 33 277 |- | '''Æдæппæт''' || 329 205 || 450 581 |} === 1970, 1979 æмæ 1989 азты сфыстытæ === Ацы таблицæйы æвдыст у '''наличнон цæрджыты нымæц''' — сфысты рæстæг территорийыл чи уыдис, уыцы адæм. Уый æмæ æдзух цæрджыты (уыцы бынаты æдзух чи цæры) нымæц хицæн статистикон бæрæггæнæнтæ сты. Орджоникидзе-йы сахары советмæ сахарæй уæлдай хаудтысты йæ дæлбарады цæрæнуæттæ дæр.<ref name="census1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1970 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров СССР]. Таблица 1с. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336, д. 3831–3838. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1979 года. Численность наличного населения РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность наличного населения СССР, РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1970 !! 1979 !! 1989 |- | Дзæуджыхъæуы / Орджоникидзе-йы сахары совет || 245 961 || 291 155 || 315 828 |- | [[Алагиры район]] || 43 158 || 38 532 || 39 048 |- | [[Æрыдоны район]] || 23 090 || 22 750 || 22 725 |- | [[Дыгуры район]] || 20 716 || 19 327 || 19 328 |- | [[Æрæфы район]] || 20 643 || 17 354 || 15 732 |- | [[Кировы район]] || 20 257 || 19 618 || 19 954 |- | [[Мæздæджы район]] || 67 042 || 70 259 || 77 063 |- | [[Рахизфарсы район]] || 46 007 || 47 973 || 49 314 |- | [[Горæтгæрон район]] || 65 707 || 69 953 || 75 017 |- | '''Æдæппæт''' || 552 581 || 596 921 || 634 009 |} === 2002–2025: районты æмæ сахары округы цæрджытæ === 2002, 2010 æмæ 2021 азтæн лæвæрд сты сфысты фæстиуджытæ; 2025 азæн — 1 январы уавæрмæ гæсгæ статистикон хыгъд. '''Дзæуджыхъæуы сахары округ''' æмæ '''Дзæуджыхъæуы сахар''' иу нæ сты: округмæ йæ дæлбарады æндæр цæрæнуæттæ дæр хауынц.<ref name="census2002">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg1.php Всероссийская перепись населения 2002 года. Численность населения России и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2010">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg1.php Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения России, субъектов Российской Федерации, городов и районов]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2021"/><ref name="districts2025">РЦИ-Аланийы Хицауад. [https://alania.gov.ru/sites/default/files/media/documents/files/2026-06/1500202605290005.pdf «Борьба с сахарным диабетом»]. Постановление 28.05.2026 № 198. 2025 азы 1 январы муниципалон арæзтады цæрджыты нымæц.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 2002 !! 2010 !! 2021 !! 2025 (1 январь) |- | [[Дзæуджыхъæу]] æд йæ дæлбарады цæрæнуæттæ / сахары округ || 332 650 || 330 148 || 312 755 || 309 971 |- | [[Алагиры район]] || 38 581 || 38 830 || 38 753 || 38 308 |- | [[Æрыдоны район]] || 28 831 || 30 685 || 31 356 || 31 295 |- | [[Дыгуры район]] || 20 625 || 19 334 || 18 368 || 18 652 |- | [[Æрæфы район]] || 15 708 || 15 766 || 15 810 || 15 561 |- | [[Кировы район]] || 26 571 || 27 807 || 28 018 || 27 797 |- | [[Мæздæджы район]] || 88 634 || 84 682 || 84 471 || 81 353 |- | [[Рахизфарсы район]] || 55 685 || 57 063 || 55 495 || 55 684 |- | [[Горæтгæрон район]] || 102 990 || 108 665 || 102 331 || 100 205 |- | '''Æдæппæт''' || 710 275 || 712 980 || 687 357 || 678 826 |} == Гуырынад æмæ мæлынад == === Райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц === '''Æрдзон фылдæркæнынад''' у райгуырдты æмæ амæлджыты нымæцты хицæндзинад. Куыдфæнды миграци уыцы нымæцмæ нæ хауы. Кæд амæлджыты нымæц фылдæр у, уæд æрдзон къаддæркæнынад æвдисынц «−» нысанæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Райгуырд !! Амард !! Æрдзон фылдæркæнынад (+) / къаддæркæнынад (−) |- | 2000 || 7 179 || 8 626 || −1 447 |- | 2005 || 7 894 || 8 654 || −760 |- | 2010 || 10 303 || 7 748 || +2 555 |- | 2015 || 10 261 || 7 511 || +2 750 |- | 2020 || 8 220 || 8 566 || −346 |- | 2021 || 7 992 || 9 756 || −1 764 |- | 2022 || 7 494 || 7 675 || −181 |- | 2023 || 6 986 || 6 483 || +503 |- | 2024 || 7 213 || 6 685 || +528 |} === Иумæйаг коэффициенттæ === Гуырынады æмæ мæлынады иумæйаг коэффициенттæ æвдисынц азы дæргъы райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц 1 000 цæрæджыл. '''‰''' — минæй хай. Ацы коэффициентты бындур у республикæйы иумæйаг цæрджыты нымæц.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Гуырынад, ‰ !! Мæлынад, ‰ !! Æрдзон фылдæркæнынад / къаддæркæнынад, ‰ |- | 2000 || 10,3 || 12,3 || −2,0 |- | 2005 || 11,2 || 12,2 || −1,0 |- | 2010 || 14,5 || 10,9 || +3,6 |- | 2020 || 11,9 || 12,4 || −0,5 |- | 2021 || 11,6 || 14,2 || −2,6 |- | 2022 || 11,0 || 11,2 || −0,2 |- | 2023 || 10,3 || 9,5 || +0,8 |- | 2024 || 10,6 || 9,8 || +0,8 |} == Гуырынады суммарон коэффициент (ГСК) == '''Гуырынады суммарон коэффициент''' (уырыссау: ''суммарный коэффициент рождаемости'', '''СКР''') æвдисы иу усыл сывæллæтты æвæрццаг нымæц, кæд алы кары гуырынады коэффициенттæ йæ сывæллонгуырæн кары дæргъы ацы азы уавæрыл баззайой. Уый шартон фæлтæры бæрæггæнæн у, æмæ бæлвырд усы æцæг сывæллæтты нымæц нæ æвдисы. СКР æмæ 1 000 цæрæджыл гуырынады иумæйаг коэффициент иу нæ сты.<ref name="tfr">Росстат. [https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Region_Pokaz_2025.pdf Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025]. Таблица «Суммарный коэффициент рождаемости».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! СКР: сывæллоны нымæц иу усыл |- | 2010 || 1,84 |- | 2015 || 1,91 |- | 2020 || 1,67 |- | 2022 || 1,59 |- | 2023 || 1,52 |- | 2024 || 1,60 |} Нымæцтæ лæвæрд сты запятойы фæстæ дыууæ нысанæй. Бæрæггæнæнтæ ист сты Росстаты «Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025» рауагъдæй.<ref name="tfr"/> == Сабиты мæлынад == Сабиты мæлынады коэффициент æвдисы иу азмæ чи нæ фæцыд, ахæм амæлгæ сывæллæтты нымæц 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. Йæ бындур иумæйаг цæрджыты нымæц нæу, фæлæ цæрæгæй райгуырд сывæллæтты нымæц у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Иу азмæ амæлгæ сывæллæттæ !! Коэффициент, ‰ |- | 2000 || 84 || 11,7 |- | 2005 || 70 || 8,9 |- | 2010 || 77 || 7,5 |- | 2020 || 33 || 4,3 |- | 2021 || 34 || 4,6 |- | 2022 || 31 || 4,1 |- | 2023 || 24 || 3,4 |- | 2024 || 29 || 4,0 |} == Царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ == Райгуырды рæстæг царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ (уырыссау: ''ожидаемая продолжительность жизни при рождении'') у статистикон бæрæггæнæн. Уый нымад цæуы уыцы азы кары къордты мæлынады коэффициентты бындурыл; бæлвырд адæймаг цал азæй амæлдзæн, уый нæ æвдисы. 2023 азы республикæйы иумæйаг бæрæггæнæн уыдис 76,16 азы.<ref name="life2023">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/nas5.pdf Ожидаемая продолжительность жизни при рождении в 2023 году].</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2023 азы бæрæггæнæнтæ ! Цæрджытæ !! Иумæ, аз !! Лæгтæ, аз !! Устытæ, аз |- | Æппæт цæрджытæ || 76,16 || 70,94 || 81,08 |- | Сахары цæрджытæ || 75,91 || 70,56 || 80,63 |- | Хъæуы цæрджытæ || 76,66 || 71,39 || 81,87 |} == Миграци æмæ цæрджыты нымæцы ивд == Миграцийы баланс у республикæмæ чи æрцыд, уыдон æмæ республикæйæ чи ацыд, уыдоны нымæцты хицæндзинад. «−» æвдисы, æмæ ацæуджытæ æрцæуджытæй фылдæр сты. Æрдзон фылдæркæнынад уæддæр иумæйаг фылдæркæнынад нæ æвдисы, кæд миграцийы къаддæркæнынад фылдæр у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Æрдзон ивд !! Миграцийы баланс !! Иумæйаг ивд |- | 2022 || −181 || −4 464 || −4 645 |- | 2023 || +503 || −2 372 || −1 869 |- | 2024 || +528 || −581 || −53 |} 2024 азы æрдзон фылдæркæнынад уыдис 528 адæймаджы, фæлæ миграцийы баланс — −581. Уыцы дыууæ бæрæггæнæны иумæ раттынц −53: 2024 азы 1 январы 678 879 адæймаджы бæсты 2025 азы 1 январы — 678 826.<ref name="oset2025"/> == Кары æмæ полы состав == 2021 азы сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 320 546 лæджы æмæ 366 811 усы. Лæгты хай уыдис 46,6 %, усты — 53,4 %.<ref name="census2021"/> 2024 азы 1 январы 1 000 лæгыл æрхаудысты 1 141 усы.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2024 азы 1 январы кары состав ! Кар, аз !! Цæрджыты нымæц !! Иумæйаг нымæцæй, % |- | 0–4 || 35 672 || 5,3 |- | 5–9 || 42 823 || 6,3 |- | 10–14 || 46 117 || 6,8 |- | 15–19 || 40 716 || 6,0 |- | 20–24 || 42 093 || 6,2 |- | 25–29 || 41 026 || 6,0 |- | 30–34 || 49 759 || 7,3 |- | 35–39 || 53 955 || 7,9 |- | 40–44 || 48 435 || 7,1 |- | 45–49 || 45 666 || 6,7 |- | 50–54 || 42 490 || 6,3 |- | 55–59 || 42 114 || 6,2 |- | 60–64 || 43 979 || 6,5 |- | 65–69 || 36 626 || 5,4 |- | 70 æмæ фылдæр || 67 408 || 9,9 |- | '''Æдæппæт''' || 678 879 || 100,0 |} Проценттæй нымад хæйтты иумæйаг фæстиуæг йæ чысыл фæззындæй 100 %-йæ хицæн уæвынæн ис, уымæн æмæ иу нысанмæ æнгæсгонд сты.<ref name="oset2025"/> == Националон состав == Республикæйы цæрынц [[Ирæттæ|ирæттæ]], уырыссæгтæ, мæхъхъæлæттæ, хъуымыхъхъæгтæ, сомихæгтæ, гуырдзиæгтæ æмæ æндæр адæмты минæвæрттæ. Хицæн амад сты 1897 азы мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих æмæ 1926, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 æмæ 2021 азты цæрджыты сфысты фæстиуджытæ. Алы къорды нымæцæн йæ бын амад у йæ хай проценттæй. Проценттæ нымад сты '''алы азы æппæт цæрджыты нымæцæй''', æрмæст сæ националон принадлежность чи фæзæгъта, уыдонæй нæ. Проценттæ сты иу сæдæм хаймæ æркъахгонд; сæ иумæйаг нымæц уымæ гæсгæ 100 %-æй къаддæр кæнæ фылдæр уæвынæн ис. «—» æвдисы, æрмæджы мидæг къорды нымæц хицæн кæй нæ амад у; уый ноль нæ у. === 1897 азы сфыст: мадæлон æвзаг === 1897 азы Уæрæсейы империйы цæрджыты сфысты националон принадлежность нæ, фæлæ '''мадæлон æвзаг''' фæрстой. Дæлдæр амад сты Тæрчы бæсты '''Дзæуджыхъæуы зылды''' фæстиуджытæ, уый мидæг — Дзæуджыхъæуы сахары фæстиуджытæ дæр. Зылды арæнтæ нырыккон Цæгат Ирыстоны арæнтимæ нæ æмбæлынц; уымæ гæсгæ ацы таблицæ республикæйы нырыккон территорийы националон состав куыд уа, афтæ йæ хынцын нæ хъæуы. Зылды иумæйаг нымæц у 134 947 адæймаджы, уыдонæй 43 740 цард Дзæуджыхъæуы.<ref name="language1897district">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=498 Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года. Владикавказский округ]. Таблицæ XIII: мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих. «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="language1897city">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=499 Перепись населения 1897 года: Владикавказ]. Мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих, «Демоскоп Weekly».</ref> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — зылды кæнæ сахары æппæт цæрджытæй хай, %. Сахары нымæц зылды нымæцы хай у, æмæ сæ иумæ æфтауын нæ хъæуы.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Мадæлон æвзаг<br/>(æрмæджы ном) !! Дзæуджыхъæуы зылд<br/>(сахар бафтæугæйæ) !! Уыдонæй<br/>Дзæуджыхъæуы сахар |- | style="text-align:left" | Ираттæ|| 88 265<br/><small>65,41 %</small> || 2 916<br/><small>6,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссагтæ || 31 205<br/><small>23,12 %</small> || 28 831<br/><small>65,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиагтæ || 3 941<br/><small>2,92 %</small>|| 2 527<br/><small>5,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихагтæ || 2 093<br/><small>1,55 %</small> || 2 049<br/><small>4,68 %</small> |- | style="text-align:left" | Немыццагтæ || 1 673<br/><small>1,24 %</small> || 612<br/><small>1,40 %</small> |- | style="text-align:left" | Полойнагтæ || 1 511<br/><small>1,12 %</small> || 1 408<br/><small>3,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 1 439<br/><small>1,07 %</small> || 1 286<br/><small>2,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Дзуттагтæ || 1 059<br/><small>0,78 %</small> || 1 034<br/><small>2,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Ирайнагтæ || 822<br/><small>0,61 %</small> || 818<br/><small>1,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 733<br/><small>0,54 %</small> || 378<br/><small>0,86 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 502<br /><small>0,37 %</small>|| 487<br /><small>1,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 366<br/><small>0,27 %</small> || 337<br/><small>0,77 %</small> |- | style="text-align:left" | Литовагтæ || 213<br/><small>0,16 %</small> || 195<br/><small>0,45 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 160<br/><small>0,12 %</small> || 98<br/><small>0,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæртæ || 965<br/><small>0,72 %</small> || 760<br/><small>1,74 %</small> |- | style="text-align:left" | Æдæппæт || 134 947<br/><small>100,00 %</small> || 43 740<br/><small>100,00 %</small> |} === 1926–1959 азты сфыстытæ === '''1926 азы нымæцтæ хауынц Цæгат Ирыстоны автономон бæсты уæды арæнтæм, [[Дзæуджыхъæу]] æнæ бафтæугæйæ.''' 1939 азы нымæцтæ та хауынц Цæгат Ирыстоны АССР-ы уæды арæнтæм. Ацы дыууæ сфысты нымæцтæ нырыккон республикæйы территорийæн фæстæмæ нæ сты нымад, æмæ сæ 1959 азы æмæ фæстæдæры нымæцтимæ абаргæйæ, арæнты ивдтæ хъæуы хынцын. 1926 азы æрмæджы националон къордтæй амад сты ССР Цæдисы граждантæ; фæсарæнтæй 181 цæрæг амад у хицæн. Сæ иумæйаг нымæц у 152 435 адæймаджы.<ref name="ethnic1926"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1926<ref name="ethnic1926">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=1042 Всесоюзная перепись населения 1926 года. Национальный состав населения по регионам РСФСР: Северо-Осетинская АО]. Таблицæ VI, «Население по полу, народности». ЦСУ СССР, 1928–1929; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> !! 1939<ref name="ethnic1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1959<ref name="ethnic1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 128 321<br/><small>84,18 %</small> || 165 616<br/><small>50,31 %</small> || 215 463<br/><small>47,82 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 10 063<br/><small>6,60 %</small> || 122 614<br/><small>37,25 %</small> || 178 654<br/><small>39,65 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 23<br/><small>0,02 %</small> || 6 106<br/><small>1,85 %</small> || 6 071<br/><small>1,35 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 55<br/><small>0,04 %</small> || 85<br/><small>0,03 %</small> || 3 921<br/><small>0,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 392<br/><small>0,26 %</small> || 8 932<br/><small>2,71 %</small> || 12 012<br/><small>2,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 604<br/><small>0,40 %</small> || 6 312<br/><small>1,92 %</small> || 8 160<br/><small>1,81 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 32<br/><small>0,02 %</small> || 91<br/><small>0,03 %</small> || — |- | style="text-align:left" | Цæцæйнагтæ || — || 235<br/><small>0,07 %</small> || 339<br/><small>0,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || — || 321<br/><small>0,10 %</small> || 714<br/><small>0,16 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ || 56<br/><small>0,04 %</small> || 357<br/><small>0,11 %</small> || 1 956<br/><small>0,43 %</small> |- | style="text-align:left" | Цигайнагтæ || 30<br/><small>0,02 %</small> || — || 518<br/><small>0,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || — || 39<br/><small>0,01 %</small> || 1 551<br/><small>0,34 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 10 301<br/><small>6,76 %</small> || 7 063<br/><small>2,15 %</small> || 9 362<br/><small>2,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 44<br/><small>0,03 %</small> || 2 006<br/><small>0,61 %</small> || 2 538<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 144<br/><small>0,09 %</small> || 1 103<br/><small>0,34 %</small> || 1 421<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 2 189<br/><small>1,44 %</small> || 8 287<br/><small>2,52 %</small> || 7 898<br/><small>1,75 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || — || 38<br/><small>0,01 %</small> || 3<br/><small>0,00 %</small> |- | style="text-align:left" | Фæсарæнты граждантæ (1926) || 181<br/><small>0,12 %</small> || — || — |- ! Æдæппæт !! 152 435<br/><small>100,00 %</small> !! 329 205<br/><small>100,00 %</small> !! 450 581<br/><small>100,00 %</small> |} === 1970–1989 азты сфыстытæ === 1979 æмæ 1989 азты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæ сты 592 002 æмæ 632 428. Уыдон хицæн сты уæлдæр районты таблицæты амад 596 921 æмæ 634 009-æй: сфысты таблицæты пайда кæнынц цæрджыты хицæн учетон категоритæй. Проценттæ нымад сты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæй.<ref name="ethnic1979"/><ref name="ethnic1989"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1970<ref name="ethnic1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1970 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1979<ref name="ethnic1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=50 Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1989<ref name="ethnic1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=48 Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. Госкомстаты кусæн архив, таблицæ 9с; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 269 326<br/><small>48,74 %</small> || 299 022<br/><small>50,51 %</small> || 334 876<br/><small>52,95 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 202 367<br/><small>36,62 %</small> || 200 692<br/><small>33,90 %</small> || 189 159<br/><small>29,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 18 387<br/><small>3,33 %</small> || 23 663<br/><small>4,00 %</small> || 32 783<br/><small>5,18 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 6 363<br/><small>1,15 %</small> || 7 610<br/><small>1,29 %</small> || 9 478<br/><small>1,50 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 13 355<br/><small>2,42 %</small> || 12 912<br/><small>2,18 %</small> || 13 619<br/><small>2,15 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 323<br/><small>1,87 %</small> || 11 347<br/><small>1,92 %</small> || 12 284<br/><small>1,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 30<br/><small>0,01 %</small> || 65<br/><small>0,01 %</small> || 158<br/><small>0,02 %</small> |- | style="text-align:left" | Цæцæйнагтæ || 1 402<br/><small>0,25 %</small> || 1 760<br/><small>0,30 %</small> || 2 646<br/><small>0,42 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 912<br/><small>0,17 %</small> || 1 351<br/><small>0,23 %</small> || 1 751<br/><small>0,28 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ || 2 168<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,37 %</small> || 2 770<br/><small>0,44 %</small> |- | style="text-align:left" | Цигайнагтæ || 597<br/><small>0,11 %</small> || 1 245<br/><small>0,21 %</small> || 1 464<br/><small>0,23 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 2 521<br/><small>0,46 %</small> || 2 797<br/><small>0,47 %</small> || 2 960<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 9 250<br/><small>1,67 %</small> || 10 574<br/><small>1,79 %</small> || 10 088<br/><small>1,60 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 2 957<br/><small>0,54 %</small> || 2 999<br/><small>0,51 %</small> || 2 986<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 1 658<br/><small>0,30 %</small> || 1 898<br/><small>0,32 %</small> || 1 968<br/><small>0,31 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæртæ || 10 965<br/><small>1,98 %</small> || 11 853<br/><small>2,00 %</small> || 13 436<br/><small>2,12 %</small> |- | style="text-align:left" | Адæмы хатт амынд нæу || — || — || 2<br/><small>0,00 %</small> |- ! Æдæппæт !! 552 581<br/><small>100,00 %</small> !! 592 002<br/><small>100,00 %</small> !! 632 428<br/><small>100,00 %</small> |} === 2002–2021 азты сфыстытæ === ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 2002<ref name="ethnic2002">[https://worldgeo.ru/russia/lists/?id=33&code=15 Национальный состав населения Республики Северная Осетия (Алания)]. 2002 азы сфысты фæстиуджытæ, «Всемирная география».</ref> !! 2010<ref name="ethnic2010">Синанов Б. А. [https://science-education.ru/article/view?id=23634 Оценка современного состояния межэтнических отношений в Республике Северная Осетия — Алания (по материалам экспертного опроса)] // Современные проблемы науки и образования. 2015. № 2-3. Таблицæ 1.</ref> !! 2021<ref name="ethnic2021">[https://pop-stat.mashke.org/russia-ethnic2021.htm Ethnic composition of Russia 2021]. 2021 азы сфысты националон составы таблицæты публикаци, Population Statistics of Eastern Europe and former USSR.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 445 310<br/><small>62,70 %</small> || 459 688<br/><small>64,47 %</small> || 439 949<br/><small>64,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 164 734<br/><small>23,19 %</small> || 147 090<br/><small>20,63 %</small> || 122 240<br/><small>17,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ (ингуштæ) || 21 442<br/><small>3,02 %</small> || 28 336<br/><small>3,97 %</small> || 24 285<br/><small>3,53 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 12 659<br/><small>1,78 %</small> || 16 092<br/><small>2,26 %</small> || 18 054<br/><small>2,63 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 17 147<br/><small>2,41 %</small> || 16 235<br/><small>2,28 %</small> || 11 668<br/><small>1,70 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 803<br/><small>1,52 %</small> || 9 095<br/><small>1,28 %</small> || 6 756<br/><small>0,98 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 2 835<br/><small>0,40 %</small> || 3 383<br/><small>0,47 %</small> || 3 878<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Чечентæ || 3 383<br/><small>0,48 %</small> || 2 264<br/><small>0,32 %</small> || 2 492<br/><small>0,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 2 429<br/><small>0,34 %</small> || 2 857<br/><small>0,40 %</small> || 2 285<br/><small>0,33 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ (кабардинтæ) || 2 902<br/><small>0,41 %</small> || 2 802<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Цыгантæ || 1 553<br/><small>0,22 %</small> || 1 684<br/><small>0,24 %</small> || 2 069<br/><small>0,30 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 1 841<br/><small>0,26 %</small> || 1 458<br/><small>0,20 %</small> || 973<br/><small>0,14 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 5 198<br/><small>0,73 %</small> || 3 251<br/><small>0,46 %</small> || 925<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Грекæгтæ || 2 332<br/><small>0,33 %</small> || 1 880<br/><small>0,26 %</small> || 862<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Татартæ || 2 108<br/><small>0,30 %</small> || 1 411<br/><small>0,20 %</small> || 686<br/><small>0,10 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ || 10 316<br/><small>1,45 %</small> || 8 897<br/><small>1,25 %</small> || 6 959<br/><small>1,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Националон принадлежность нæ амад || 3 283<br/><small>0,46 %</small> || 6 557<br/><small>0,92 %</small> || 41 062<br/><small>5,97 %</small> |- ! Æдæппæт !! 710 275<br/><small>100,00 %</small> !! 712 980<br/><small>100,00 %</small> !! 687 357<br/><small>100,00 %</small> |} 2021 азы националон принадлежность кæй нæ амад у, уыцы 41 062 адæймаджы нымæцмæ хауынц дзуапп раттынæй чи æнхъæлд, уыцы 14 599 адæймаджы æмæ информаци кæй тыххæй нæй, уыцы 26 463 адæймаджы. «Националон принадлежность мын нæй» — афтæ чи дзуапп радта, уыцы 207 адæймаджы та бафтæугæ сты «Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ»-мæ.<ref name="ethnic2021"/> == Бинойнагдзинад æмæ бинойнагдзинады пырх == Таблицæйы лæвæрд у азы дæргъы регистраци чи фæци, уыцы бинойнагдзинадты æмæ сæ пырхгæнæнты нымæц. Ацы дыууæ нымæцы иу азы хæдзарсаразджыты иу къорды нæ æвдисынц: бинойнагдзинады пырх раздæры азты саразгæ бинонтæн дæр уæвынæн ис.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Ног бинойнагдзинæдтæ !! Бинойнагдзинады пырх !! Ног бинойнагдзинæдтæ, ‰ !! Пырх, ‰ |- | 2000 || 3 689 || 1 647 || 5,3 || 2,4 |- | 2005 || 4 583 || 1 580 || 6,5 || 2,2 |- | 2010 || 5 071 || 1 828 || 7,1 || 2,6 |- | 2015 || 4 221 || 1 848 || 6,0 || 2,6 |- | 2020 || 2 840 || 1 769 || 4,1 || 2,5 |- | 2021 || 2 786 || 2 837 || 4,0 || 4,1 |- | 2022 || 2 824 || 3 900 || 4,1 || 5,7 |- | 2023 || 2 575 || 4 494 || 3,8 || 6,6 |- | 2024 || 2 505 || 3 338 || 3,7 || 4,9 |} == Бæрæггæнæнты тыххæй == * '''Сфыст''' æвдисы цæрджыты нымæц бæлвырд датæйы. 2010 азы сфысты датæ у 14 октябрь; 2020 азы номимæ цы сфыст уагътой, уый æцæг уагътой 2021 азы. * '''Азон хыгъд''' æвдисы азы райдайæны уавæр. 2025 азы 1 январы нымæц 2025 азы дæргъы райгуырдты кæнæ амæлджыты нымæц нæу. * '''Гуырынады иумæйаг коэффициент''' нымад цæуы 1 000 цæрæджыл; '''СКР''' — иу усыл; '''сабиты мæлынады коэффициент''' — 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. * '''Территорийы арæнты ивд''' æмæ '''ног сфысты фæстæ хыгъдты растгæнæнтæ''' абарыны рæстæг хъуамæ хыгъды цæуой. Районы нымæц куы фæфылдæр кæны, уый æрмæст гуырынадæй уæвын нæ хъæуы. == Кæс ма == * [[Цæгат Ирыстон]] * [[Цæгат Ирыстоны сахарты номхыгъд]] * [[Дзæуджыхъæу]] == Фиппаинæгтæ == <references /> == Æрвитæнтæ == * [https://26.rosstat.gov.ru/folder/77775 Северо-Кавказстат: 2020 азы цæрджыты сфыст] * [https://www.prlib.ru/item/1613842 Населенные места Северо-Осетинской автон. области по итогам Всесоюзной переписи населения 1926 г.]. 1927 азы рауагъды библиографион фыст. [[Категори:Цæгат Ирыстон]] 41pe8gl954zafvmnuxxf38qnum6an1g 596297 596296 2026-10-25T18:01:47Z ~2026-57004-00 28754 /* Националон состав */ 596297 wikitext text/x-wiki '''Цæгат Ирыстоны цæрджытæ''' — [[Цæгат Ирыстон|Цæгат Ирыстон — Аланийы Республикæйы]] цæрæг адæм. Росстаты бæрæггæнæнтæм гæсгæ, 2025 азы 1 январы республикæйы цардысты '''678 826 адæймаджы''': сахарты — 429 976, хъæуты — 248 850. Сахары цæрджыты хай уыдис 63,3 %.<ref name="oset2025">Северо-Кавказстат. [https://www.alania-invest.ru/wp-content/uploads/2025/10/%D0%9E%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%8F-%D0%B2-%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85-2025.pdf Республика Северная Осетия — Алания в цифрах. 2025]. Владикавказ, 2025. Ф. 7, 18–20. ISBN 978-5-6051847-8-2.</ref> 2021 азы цæрджыты сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 687 357 адæймаджы. Сфысты фæстиуджытæ æмæ алывæрсыгон азон хыгъдты бæрæггæнæнтæ иу датæм нæ хауынц.<ref name="census2021">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A7%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%A1%D0%A2%D0%AC%20%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%A0%D0%95%D0%A1%D0%9F%D0%A3%D0%91%D0%9B%D0%98%D0%9A%D0%98%20%D0%A1%D0%95%D0%92%D0%95%D0%A0%D0%9D%D0%90%D0%AF%20%D0%9E%D0%A1%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%AF-%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%9F%D0%9E%20%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%A3.pdf Численность населения Республики Северная Осетия — Алания по полу]. ВПН-2020, 2021 азы сфысты фæстиуджытæ.</ref> Цæрджыты нымæцыл æнтыст кæнынц гуырынад, мæлынад, миграци æмæ административон арæнты ивдтытæ. == Цæрджыты нымæц == === Сахары æмæ хъæуы цæрджытæ === Дæлдæр лæвæрд сты азы райдайæны, 1 январы бæрæггæнæнтæ. 2015–2021 азты нымæцтæ ногæй нымад æрцыдысты 2021 азы сфысты фæстиуджыты бындурыл. Уымæ гæсгæ сæ раст абарынæн хъæуы пайда кæнын иу статистикон рауагъды бæрæггæнæнтæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Азы райдайæны цæрджыты нымæц ! Аз !! Æдæппæт, адæймаг !! Сахарты !! Хъæуты !! Сахары цæрджыты хай, % |- | 2001 || 704 351 || 466 048 || 238 303 || 66,2 |- | 2005 || 706 393 || 460 481 || 245 912 || 65,2 |- | 2010 || 711 725 || 453 034 || 258 691 || 63,7 |- | 2015 || 704 821 || 449 049 || 255 772 || 63,7 |- | 2020 || 694 939 || 441 417 || 253 522 || 63,5 |- | 2021 || 690 798 || 437 813 || 252 985 || 63,4 |- | 2022 || 685 393 || 433 235 || 252 158 || 63,2 |- | 2023 || 680 748 || 430 138 || 250 610 || 63,2 |- | 2024 || 678 879 || 429 634 || 249 245 || 63,3 |- | 2025 || 678 826 || 429 976 || 248 850 || 63,3 |} == Районты цæрджытæ: 1926–2025 == Ацы хайы бæрæггæнæнтæ æвдисынц сфысты азты æмæ 2025 азы уавæр. '''Районты арæнтæ æмæ сæ сконд ивгъуыд рæстæджы ивгæ цыдысты.''' 1926 азы округтæн сæ арæнтæ абоны æст районы арæнтимæ нæ æмбæлынц. Таблицæты нымæцтæ лæвæрд сты сæ рæстæджы территорийæн; абоны арæнтæм гæсгæ ногæй нымад не сты. === 1926 азы округтæ === 1926 азы сфысты рæстæг Цæгат Ирыстоны автономон облæсты уыдис фондз округы. Дзæуджыхъæу уæд уыдис хицæн административон иунæг. Дыгуры округмæ хаудтысты абоны Дыгуры, Æрæфы æмæ Кировы районы хайы территоритæ. Уымæ гæсгæ 1926 азы Дыгуры округы нымæц абоны Дыгуры районы нымæцимæ растæвæрд абарæн нæй.<ref name="census1926">Карданов Т. [https://www.digoria.com/news/852/ Из истории Дигории. По материалам переписи 1926 года]. 31.03.2023.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Округ (уæды ном) !! Цæрджыты нымæц |- | Алагиро-Æрыдоны (Алагиро-Ардонский) || 33 397 |- | Дзæуджыхъæуы (Дзауджикауский) || 23 119 |- | Дыгуры (Дигорский) || 39 142 |- | Рахизфарсы (Правобережный) || 35 921 |- | Притеречный || 19 238 |} 1926 азы Дзæуджыхъæуы сахар цардысты 78 346 адæймаджы, Беслæны — 1 618. Ацы сахары нымæцтæ хицæн лæвæрд сты æмæ округты таблицæйы иумæйаг итогæн нæ нымад сты.<ref name="census1926"/> === 1939 æмæ 1959 азты административон дих === 1939 азы бæрæггæнæнтæ ист сты националон составы сфысты таблицæтæй; 1959 азы бæрæггæнæнтæ — наличнон цæрджыты таблицæйæ. «—» нысан кæны, æмæ уыцы азы ахæм хицæн иунæджы нымæц ацы таблицæйы нæй; уый ноль нæу. Сахары совет æмæ уыцы номы район хицæн иунæгтæ сты.<ref name="census1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел РСФСР]. Северо-Осетинская АССР; таблицы по районам. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров РСФСР]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1939 !! 1959 |- | Дзæуджыхъæу / Орджоникидзе: сахар (1939), сахары совет (1959) || 130 755 || 168 427 |- | Алагиры район || 18 556 || 37 758 |- | Æрыдоны район || 21 452 || 21 017 |- | Гизæлдоны район (Гигельдонский) || 7 101 || — |- | Дæргъхохы район || 15 330 || — |- | Дыгуры район || 24 527 || 20 786 |- | Æрæфы район || 20 674 || 23 679 |- | Кировы район || 17 016 || 30 246 |- | Мæхческы район || 5 182 || — |- | Мæздæджы район || — || 51 049 |- | Орджоникидзе-йы район || 26 514 || 30 300 |- | Рахизфарсы район || 26 659 || 34 042 |- | Садоны район || 15 439 || — |- | Горæтгæрон район || — || 33 277 |- | '''Æдæппæт''' || 329 205 || 450 581 |} === 1970, 1979 æмæ 1989 азты сфыстытæ === Ацы таблицæйы æвдыст у '''наличнон цæрджыты нымæц''' — сфысты рæстæг территорийыл чи уыдис, уыцы адæм. Уый æмæ æдзух цæрджыты (уыцы бынаты æдзух чи цæры) нымæц хицæн статистикон бæрæггæнæнтæ сты. Орджоникидзе-йы сахары советмæ сахарæй уæлдай хаудтысты йæ дæлбарады цæрæнуæттæ дæр.<ref name="census1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1970 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров СССР]. Таблица 1с. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336, д. 3831–3838. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1979 года. Численность наличного населения РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность наличного населения СССР, РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1970 !! 1979 !! 1989 |- | Дзæуджыхъæуы / Орджоникидзе-йы сахары совет || 245 961 || 291 155 || 315 828 |- | [[Алагиры район]] || 43 158 || 38 532 || 39 048 |- | [[Æрыдоны район]] || 23 090 || 22 750 || 22 725 |- | [[Дыгуры район]] || 20 716 || 19 327 || 19 328 |- | [[Æрæфы район]] || 20 643 || 17 354 || 15 732 |- | [[Кировы район]] || 20 257 || 19 618 || 19 954 |- | [[Мæздæджы район]] || 67 042 || 70 259 || 77 063 |- | [[Рахизфарсы район]] || 46 007 || 47 973 || 49 314 |- | [[Горæтгæрон район]] || 65 707 || 69 953 || 75 017 |- | '''Æдæппæт''' || 552 581 || 596 921 || 634 009 |} === 2002–2025: районты æмæ сахары округы цæрджытæ === 2002, 2010 æмæ 2021 азтæн лæвæрд сты сфысты фæстиуджытæ; 2025 азæн — 1 январы уавæрмæ гæсгæ статистикон хыгъд. '''Дзæуджыхъæуы сахары округ''' æмæ '''Дзæуджыхъæуы сахар''' иу нæ сты: округмæ йæ дæлбарады æндæр цæрæнуæттæ дæр хауынц.<ref name="census2002">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg1.php Всероссийская перепись населения 2002 года. Численность населения России и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2010">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg1.php Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения России, субъектов Российской Федерации, городов и районов]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2021"/><ref name="districts2025">РЦИ-Аланийы Хицауад. [https://alania.gov.ru/sites/default/files/media/documents/files/2026-06/1500202605290005.pdf «Борьба с сахарным диабетом»]. Постановление 28.05.2026 № 198. 2025 азы 1 январы муниципалон арæзтады цæрджыты нымæц.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 2002 !! 2010 !! 2021 !! 2025 (1 январь) |- | [[Дзæуджыхъæу]] æд йæ дæлбарады цæрæнуæттæ / сахары округ || 332 650 || 330 148 || 312 755 || 309 971 |- | [[Алагиры район]] || 38 581 || 38 830 || 38 753 || 38 308 |- | [[Æрыдоны район]] || 28 831 || 30 685 || 31 356 || 31 295 |- | [[Дыгуры район]] || 20 625 || 19 334 || 18 368 || 18 652 |- | [[Æрæфы район]] || 15 708 || 15 766 || 15 810 || 15 561 |- | [[Кировы район]] || 26 571 || 27 807 || 28 018 || 27 797 |- | [[Мæздæджы район]] || 88 634 || 84 682 || 84 471 || 81 353 |- | [[Рахизфарсы район]] || 55 685 || 57 063 || 55 495 || 55 684 |- | [[Горæтгæрон район]] || 102 990 || 108 665 || 102 331 || 100 205 |- | '''Æдæппæт''' || 710 275 || 712 980 || 687 357 || 678 826 |} == Гуырынад æмæ мæлынад == === Райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц === '''Æрдзон фылдæркæнынад''' у райгуырдты æмæ амæлджыты нымæцты хицæндзинад. Куыдфæнды миграци уыцы нымæцмæ нæ хауы. Кæд амæлджыты нымæц фылдæр у, уæд æрдзон къаддæркæнынад æвдисынц «−» нысанæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Райгуырд !! Амард !! Æрдзон фылдæркæнынад (+) / къаддæркæнынад (−) |- | 2000 || 7 179 || 8 626 || −1 447 |- | 2005 || 7 894 || 8 654 || −760 |- | 2010 || 10 303 || 7 748 || +2 555 |- | 2015 || 10 261 || 7 511 || +2 750 |- | 2020 || 8 220 || 8 566 || −346 |- | 2021 || 7 992 || 9 756 || −1 764 |- | 2022 || 7 494 || 7 675 || −181 |- | 2023 || 6 986 || 6 483 || +503 |- | 2024 || 7 213 || 6 685 || +528 |} === Иумæйаг коэффициенттæ === Гуырынады æмæ мæлынады иумæйаг коэффициенттæ æвдисынц азы дæргъы райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц 1 000 цæрæджыл. '''‰''' — минæй хай. Ацы коэффициентты бындур у республикæйы иумæйаг цæрджыты нымæц.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Гуырынад, ‰ !! Мæлынад, ‰ !! Æрдзон фылдæркæнынад / къаддæркæнынад, ‰ |- | 2000 || 10,3 || 12,3 || −2,0 |- | 2005 || 11,2 || 12,2 || −1,0 |- | 2010 || 14,5 || 10,9 || +3,6 |- | 2020 || 11,9 || 12,4 || −0,5 |- | 2021 || 11,6 || 14,2 || −2,6 |- | 2022 || 11,0 || 11,2 || −0,2 |- | 2023 || 10,3 || 9,5 || +0,8 |- | 2024 || 10,6 || 9,8 || +0,8 |} == Гуырынады суммарон коэффициент (ГСК) == '''Гуырынады суммарон коэффициент''' (уырыссау: ''суммарный коэффициент рождаемости'', '''СКР''') æвдисы иу усыл сывæллæтты æвæрццаг нымæц, кæд алы кары гуырынады коэффициенттæ йæ сывæллонгуырæн кары дæргъы ацы азы уавæрыл баззайой. Уый шартон фæлтæры бæрæггæнæн у, æмæ бæлвырд усы æцæг сывæллæтты нымæц нæ æвдисы. СКР æмæ 1 000 цæрæджыл гуырынады иумæйаг коэффициент иу нæ сты.<ref name="tfr">Росстат. [https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Region_Pokaz_2025.pdf Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025]. Таблица «Суммарный коэффициент рождаемости».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! СКР: сывæллоны нымæц иу усыл |- | 2010 || 1,84 |- | 2015 || 1,91 |- | 2020 || 1,67 |- | 2022 || 1,59 |- | 2023 || 1,52 |- | 2024 || 1,60 |} Нымæцтæ лæвæрд сты запятойы фæстæ дыууæ нысанæй. Бæрæггæнæнтæ ист сты Росстаты «Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025» рауагъдæй.<ref name="tfr"/> == Сабиты мæлынад == Сабиты мæлынады коэффициент æвдисы иу азмæ чи нæ фæцыд, ахæм амæлгæ сывæллæтты нымæц 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. Йæ бындур иумæйаг цæрджыты нымæц нæу, фæлæ цæрæгæй райгуырд сывæллæтты нымæц у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Иу азмæ амæлгæ сывæллæттæ !! Коэффициент, ‰ |- | 2000 || 84 || 11,7 |- | 2005 || 70 || 8,9 |- | 2010 || 77 || 7,5 |- | 2020 || 33 || 4,3 |- | 2021 || 34 || 4,6 |- | 2022 || 31 || 4,1 |- | 2023 || 24 || 3,4 |- | 2024 || 29 || 4,0 |} == Царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ == Райгуырды рæстæг царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ (уырыссау: ''ожидаемая продолжительность жизни при рождении'') у статистикон бæрæггæнæн. Уый нымад цæуы уыцы азы кары къордты мæлынады коэффициентты бындурыл; бæлвырд адæймаг цал азæй амæлдзæн, уый нæ æвдисы. 2023 азы республикæйы иумæйаг бæрæггæнæн уыдис 76,16 азы.<ref name="life2023">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/nas5.pdf Ожидаемая продолжительность жизни при рождении в 2023 году].</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2023 азы бæрæггæнæнтæ ! Цæрджытæ !! Иумæ, аз !! Лæгтæ, аз !! Устытæ, аз |- | Æппæт цæрджытæ || 76,16 || 70,94 || 81,08 |- | Сахары цæрджытæ || 75,91 || 70,56 || 80,63 |- | Хъæуы цæрджытæ || 76,66 || 71,39 || 81,87 |} == Миграци æмæ цæрджыты нымæцы ивд == Миграцийы баланс у республикæмæ чи æрцыд, уыдон æмæ республикæйæ чи ацыд, уыдоны нымæцты хицæндзинад. «−» æвдисы, æмæ ацæуджытæ æрцæуджытæй фылдæр сты. Æрдзон фылдæркæнынад уæддæр иумæйаг фылдæркæнынад нæ æвдисы, кæд миграцийы къаддæркæнынад фылдæр у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Æрдзон ивд !! Миграцийы баланс !! Иумæйаг ивд |- | 2022 || −181 || −4 464 || −4 645 |- | 2023 || +503 || −2 372 || −1 869 |- | 2024 || +528 || −581 || −53 |} 2024 азы æрдзон фылдæркæнынад уыдис 528 адæймаджы, фæлæ миграцийы баланс — −581. Уыцы дыууæ бæрæггæнæны иумæ раттынц −53: 2024 азы 1 январы 678 879 адæймаджы бæсты 2025 азы 1 январы — 678 826.<ref name="oset2025"/> == Кары æмæ полы состав == 2021 азы сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 320 546 лæджы æмæ 366 811 усы. Лæгты хай уыдис 46,6 %, усты — 53,4 %.<ref name="census2021"/> 2024 азы 1 январы 1 000 лæгыл æрхаудысты 1 141 усы.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2024 азы 1 январы кары состав ! Кар, аз !! Цæрджыты нымæц !! Иумæйаг нымæцæй, % |- | 0–4 || 35 672 || 5,3 |- | 5–9 || 42 823 || 6,3 |- | 10–14 || 46 117 || 6,8 |- | 15–19 || 40 716 || 6,0 |- | 20–24 || 42 093 || 6,2 |- | 25–29 || 41 026 || 6,0 |- | 30–34 || 49 759 || 7,3 |- | 35–39 || 53 955 || 7,9 |- | 40–44 || 48 435 || 7,1 |- | 45–49 || 45 666 || 6,7 |- | 50–54 || 42 490 || 6,3 |- | 55–59 || 42 114 || 6,2 |- | 60–64 || 43 979 || 6,5 |- | 65–69 || 36 626 || 5,4 |- | 70 æмæ фылдæр || 67 408 || 9,9 |- | '''Æдæппæт''' || 678 879 || 100,0 |} Проценттæй нымад хæйтты иумæйаг фæстиуæг йæ чысыл фæззындæй 100 %-йæ хицæн уæвынæн ис, уымæн æмæ иу нысанмæ æнгæсгонд сты.<ref name="oset2025"/> == Националон состав == Республикæйы цæрынц [[Ирæттæ|ирæттæ]], уырыссæгтæ, мæхъхъæлæттæ, хъуымыхъхъæгтæ, сомихæгтæ, гуырдзиæгтæ æмæ æндæр адæмты минæвæрттæ. Хицæн амад сты 1897 азы мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих æмæ 1926, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 æмæ 2021 азты цæрджыты сфысты фæстиуджытæ. Алы къорды нымæцæн йæ бын амад у йæ хай проценттæй. Проценттæ нымад сты '''алы азы æппæт цæрджыты нымæцæй''', æрмæст сæ националон принадлежность чи фæзæгъта, уыдонæй нæ. Проценттæ сты иу сæдæм хаймæ æркъахгонд; сæ иумæйаг нымæц уымæ гæсгæ 100 %-æй къаддæр кæнæ фылдæр уæвынæн ис. «—» æвдисы, æрмæджы мидæг къорды нымæц хицæн кæй нæ амад у; уый ноль нæ у. === 1897 азы сфыст: мадæлон æвзаг === 1897 азы Уæрæсейы империйы цæрджыты сфысты националон принадлежность нæ, фæлæ '''мадæлон æвзаг''' фæрстой. Дæлдæр амад сты Тæрчы бæсты '''Дзæуджыхъæуы зылды''' фæстиуджытæ, уый мидæг — Дзæуджыхъæуы сахары фæстиуджытæ дæр. Зылды арæнтæ нырыккон Цæгат Ирыстоны арæнтимæ нæ æмбæлынц; уымæ гæсгæ ацы таблицæ республикæйы нырыккон территорийы националон состав куыд уа, афтæ йæ хынцын нæ хъæуы. Зылды иумæйаг нымæц у 134 947 адæймаджы, уыдонæй 43 740 цард Дзæуджыхъæуы.<ref name="language1897district">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=498 Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года. Владикавказский округ]. Таблицæ XIII: мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих. «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="language1897city">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=499 Перепись населения 1897 года: Владикавказ]. Мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих, «Демоскоп Weekly».</ref> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — зылды кæнæ сахары æппæт цæрджытæй хай, %. Сахары нымæц зылды нымæцы хай у, æмæ сæ иумæ æфтауын нæ хъæуы.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Мадæлон æвзаг<br/>(æрмæджы ном) !! Дзæуджыхъæуы зылд<br/>(сахар бафтæугæйæ) !! Уыдонæй<br/>Дзæуджыхъæуы сахар |- | style="text-align:left" | Ираттæ|| 88 265<br/><small>65,41 %</small> || 2 916<br/><small>6,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссагтæ || 31 205<br/><small>23,12 %</small> || 28 831<br/><small>65,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиагтæ || 3 941<br/><small>2,92 %</small>|| 2 527<br/><small>5,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихагтæ || 2 093<br/><small>1,55 %</small> || 2 049<br/><small>4,68 %</small> |- | style="text-align:left" | Немыццагтæ || 1 673<br/><small>1,24 %</small> || 612<br/><small>1,40 %</small> |- | style="text-align:left" | Полойнагтæ || 1 511<br/><small>1,12 %</small> || 1 408<br/><small>3,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 1 439<br/><small>1,07 %</small> || 1 286<br/><small>2,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Дзуттагтæ || 1 059<br/><small>0,78 %</small> || 1 034<br/><small>2,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Ирайнагтæ || 822<br/><small>0,61 %</small> || 818<br/><small>1,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 733<br/><small>0,54 %</small> || 378<br/><small>0,86 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 502<br /><small>0,37 %</small>|| 487<br /><small>1,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 366<br/><small>0,27 %</small> || 337<br/><small>0,77 %</small> |- | style="text-align:left" | Литовагтæ || 213<br/><small>0,16 %</small> || 195<br/><small>0,45 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 160<br/><small>0,12 %</small> || 98<br/><small>0,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæртæ || 965<br/><small>0,72 %</small> || 760<br/><small>1,74 %</small> |- | style="text-align:left" | Æдæппæт || 134 947<br/><small>100,00 %</small> || 43 740<br/><small>100,00 %</small> |} === 1926–1959 азты сфыстытæ === '''1926 азы нымæцтæ хауынц Цæгат Ирыстоны автономон бæсты уæды арæнтæм, [[Дзæуджыхъæу]] æнæ бафтæугæйæ.''' 1939 азы нымæцтæ та хауынц Цæгат Ирыстоны АССР-ы уæды арæнтæм. Ацы дыууæ сфысты нымæцтæ нырыккон республикæйы территорийæн фæстæмæ нæ сты нымад, æмæ сæ 1959 азы æмæ фæстæдæры нымæцтимæ абаргæйæ, арæнты ивдтæ хъæуы хынцын. 1926 азы æрмæджы националон къордтæй амад сты ССР Цæдисы граждантæ; фæсарæнтæй 181 цæрæг амад у хицæн. Сæ иумæйаг нымæц у 152 435 адæймаджы.<ref name="ethnic1926"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1926<ref name="ethnic1926">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=1042 Всесоюзная перепись населения 1926 года. Национальный состав населения по регионам РСФСР: Северо-Осетинская АО]. Таблицæ VI, «Население по полу, народности». ЦСУ СССР, 1928–1929; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> !! 1939<ref name="ethnic1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1959<ref name="ethnic1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 128 321<br/><small>84,18 %</small> || 165 616<br/><small>50,31 %</small> || 215 463<br/><small>47,82 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 10 063<br/><small>6,60 %</small> || 122 614<br/><small>37,25 %</small> || 178 654<br/><small>39,65 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 23<br/><small>0,02 %</small> || 6 106<br/><small>1,85 %</small> || 6 071<br/><small>1,35 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 55<br/><small>0,04 %</small> || 85<br/><small>0,03 %</small> || 3 921<br/><small>0,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 392<br/><small>0,26 %</small> || 8 932<br/><small>2,71 %</small> || 12 012<br/><small>2,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 604<br/><small>0,40 %</small> || 6 312<br/><small>1,92 %</small> || 8 160<br/><small>1,81 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 32<br/><small>0,02 %</small> || 91<br/><small>0,03 %</small> || — |- | style="text-align:left" | Цæцæйнагтæ || — || 235<br/><small>0,07 %</small> || 339<br/><small>0,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || — || 321<br/><small>0,10 %</small> || 714<br/><small>0,16 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ || 56<br/><small>0,04 %</small> || 357<br/><small>0,11 %</small> || 1 956<br/><small>0,43 %</small> |- | style="text-align:left" | Цигайнагтæ || 30<br/><small>0,02 %</small> || — || 518<br/><small>0,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || — || 39<br/><small>0,01 %</small> || 1 551<br/><small>0,34 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 10 301<br/><small>6,76 %</small> || 7 063<br/><small>2,15 %</small> || 9 362<br/><small>2,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 44<br/><small>0,03 %</small> || 2 006<br/><small>0,61 %</small> || 2 538<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 144<br/><small>0,09 %</small> || 1 103<br/><small>0,34 %</small> || 1 421<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæртæ || 2 189<br/><small>1,44 %</small> || 8 287<br/><small>2,52 %</small> || 7 898<br/><small>1,75 %</small> |- | style="text-align:left" | Адæмы хатт амынд нæу || — || 38<br/><small>0,01 %</small> || 3<br/><small>0,00 %</small> |- | style="text-align:left" | Фæсарæнты граждантæ (1926) || 181<br/><small>0,12 %</small> || — || — |- ! Æдæппæт !! 152 435<br/><small>100,00 %</small> !! 329 205<br/><small>100,00 %</small> !! 450 581<br/><small>100,00 %</small> |} === 1970–1989 азты сфыстытæ === 1979 æмæ 1989 азты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæ сты 592 002 æмæ 632 428. Уыдон хицæн сты уæлдæр районты таблицæты амад 596 921 æмæ 634 009-æй: сфысты таблицæты пайда кæнынц цæрджыты хицæн учетон категоритæй. Проценттæ нымад сты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæй.<ref name="ethnic1979"/><ref name="ethnic1989"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1970<ref name="ethnic1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1970 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1979<ref name="ethnic1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=50 Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1989<ref name="ethnic1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=48 Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. Госкомстаты кусæн архив, таблицæ 9с; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 269 326<br/><small>48,74 %</small> || 299 022<br/><small>50,51 %</small> || 334 876<br/><small>52,95 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 202 367<br/><small>36,62 %</small> || 200 692<br/><small>33,90 %</small> || 189 159<br/><small>29,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 18 387<br/><small>3,33 %</small> || 23 663<br/><small>4,00 %</small> || 32 783<br/><small>5,18 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 6 363<br/><small>1,15 %</small> || 7 610<br/><small>1,29 %</small> || 9 478<br/><small>1,50 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 13 355<br/><small>2,42 %</small> || 12 912<br/><small>2,18 %</small> || 13 619<br/><small>2,15 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 323<br/><small>1,87 %</small> || 11 347<br/><small>1,92 %</small> || 12 284<br/><small>1,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 30<br/><small>0,01 %</small> || 65<br/><small>0,01 %</small> || 158<br/><small>0,02 %</small> |- | style="text-align:left" | Цæцæйнагтæ || 1 402<br/><small>0,25 %</small> || 1 760<br/><small>0,30 %</small> || 2 646<br/><small>0,42 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 912<br/><small>0,17 %</small> || 1 351<br/><small>0,23 %</small> || 1 751<br/><small>0,28 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ || 2 168<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,37 %</small> || 2 770<br/><small>0,44 %</small> |- | style="text-align:left" | Цигайнагтæ || 597<br/><small>0,11 %</small> || 1 245<br/><small>0,21 %</small> || 1 464<br/><small>0,23 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 2 521<br/><small>0,46 %</small> || 2 797<br/><small>0,47 %</small> || 2 960<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 9 250<br/><small>1,67 %</small> || 10 574<br/><small>1,79 %</small> || 10 088<br/><small>1,60 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 2 957<br/><small>0,54 %</small> || 2 999<br/><small>0,51 %</small> || 2 986<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 1 658<br/><small>0,30 %</small> || 1 898<br/><small>0,32 %</small> || 1 968<br/><small>0,31 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæртæ || 10 965<br/><small>1,98 %</small> || 11 853<br/><small>2,00 %</small> || 13 436<br/><small>2,12 %</small> |- | style="text-align:left" | Адæмы хатт амынд нæу || — || — || 2<br/><small>0,00 %</small> |- ! Æдæппæт !! 552 581<br/><small>100,00 %</small> !! 592 002<br/><small>100,00 %</small> !! 632 428<br/><small>100,00 %</small> |} === 2002–2021 азты сфыстытæ === ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 2002<ref name="ethnic2002">[https://worldgeo.ru/russia/lists/?id=33&code=15 Национальный состав населения Республики Северная Осетия (Алания)]. 2002 азы сфысты фæстиуджытæ, «Всемирная география».</ref> !! 2010<ref name="ethnic2010">Синанов Б. А. [https://science-education.ru/article/view?id=23634 Оценка современного состояния межэтнических отношений в Республике Северная Осетия — Алания (по материалам экспертного опроса)] // Современные проблемы науки и образования. 2015. № 2-3. Таблицæ 1.</ref> !! 2021<ref name="ethnic2021">[https://pop-stat.mashke.org/russia-ethnic2021.htm Ethnic composition of Russia 2021]. 2021 азы сфысты националон составы таблицæты публикаци, Population Statistics of Eastern Europe and former USSR.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 445 310<br/><small>62,70 %</small> || 459 688<br/><small>64,47 %</small> || 439 949<br/><small>64,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 164 734<br/><small>23,19 %</small> || 147 090<br/><small>20,63 %</small> || 122 240<br/><small>17,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 21 442<br/><small>3,02 %</small> || 28 336<br/><small>3,97 %</small> || 24 285<br/><small>3,53 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 12 659<br/><small>1,78 %</small> || 16 092<br/><small>2,26 %</small> || 18 054<br/><small>2,63 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 17 147<br/><small>2,41 %</small> || 16 235<br/><small>2,28 %</small> || 11 668<br/><small>1,70 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 803<br/><small>1,52 %</small> || 9 095<br/><small>1,28 %</small> || 6 756<br/><small>0,98 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 2 835<br/><small>0,40 %</small> || 3 383<br/><small>0,47 %</small> || 3 878<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Цæцæйнагтæ || 3 383<br/><small>0,48 %</small> || 2 264<br/><small>0,32 %</small> || 2 492<br/><small>0,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 2 429<br/><small>0,34 %</small> || 2 857<br/><small>0,40 %</small> || 2 285<br/><small>0,33 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ || 2 902<br/><small>0,41 %</small> || 2 802<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Цигайнагтæ || 1 553<br/><small>0,22 %</small> || 1 684<br/><small>0,24 %</small> || 2 069<br/><small>0,30 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 1 841<br/><small>0,26 %</small> || 1 458<br/><small>0,20 %</small> || 973<br/><small>0,14 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 5 198<br/><small>0,73 %</small> || 3 251<br/><small>0,46 %</small> || 925<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 2 332<br/><small>0,33 %</small> || 1 880<br/><small>0,26 %</small> || 862<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 2 108<br/><small>0,30 %</small> || 1 411<br/><small>0,20 %</small> || 686<br/><small>0,10 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæртæ || 10 316<br/><small>1,45 %</small> || 8 897<br/><small>1,25 %</small> || 6 959<br/><small>1,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Адæмы хатт амынд нæу || 3 283<br/><small>0,46 %</small> || 6 557<br/><small>0,92 %</small> || 41 062<br/><small>5,97 %</small> |- ! Æдæппæт !! 710 275<br/><small>100,00 %</small> !! 712 980<br/><small>100,00 %</small> !! 687 357<br/><small>100,00 %</small> |} 2021 азы националон принадлежность кæй нæ амад у, уыцы 41 062 адæймаджы нымæцмæ хауынц дзуапп раттынæй чи æнхъæлд, уыцы 14 599 адæймаджы æмæ информаци кæй тыххæй нæй, уыцы 26 463 адæймаджы. «Националон принадлежность мын нæй» — афтæ чи дзуапп радта, уыцы 207 адæймаджы та бафтæугæ сты «Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ»-мæ.<ref name="ethnic2021"/> == Бинойнагдзинад æмæ бинойнагдзинады пырх == Таблицæйы лæвæрд у азы дæргъы регистраци чи фæци, уыцы бинойнагдзинадты æмæ сæ пырхгæнæнты нымæц. Ацы дыууæ нымæцы иу азы хæдзарсаразджыты иу къорды нæ æвдисынц: бинойнагдзинады пырх раздæры азты саразгæ бинонтæн дæр уæвынæн ис.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Ног бинойнагдзинæдтæ !! Бинойнагдзинады пырх !! Ног бинойнагдзинæдтæ, ‰ !! Пырх, ‰ |- | 2000 || 3 689 || 1 647 || 5,3 || 2,4 |- | 2005 || 4 583 || 1 580 || 6,5 || 2,2 |- | 2010 || 5 071 || 1 828 || 7,1 || 2,6 |- | 2015 || 4 221 || 1 848 || 6,0 || 2,6 |- | 2020 || 2 840 || 1 769 || 4,1 || 2,5 |- | 2021 || 2 786 || 2 837 || 4,0 || 4,1 |- | 2022 || 2 824 || 3 900 || 4,1 || 5,7 |- | 2023 || 2 575 || 4 494 || 3,8 || 6,6 |- | 2024 || 2 505 || 3 338 || 3,7 || 4,9 |} == Бæрæггæнæнты тыххæй == * '''Сфыст''' æвдисы цæрджыты нымæц бæлвырд датæйы. 2010 азы сфысты датæ у 14 октябрь; 2020 азы номимæ цы сфыст уагътой, уый æцæг уагътой 2021 азы. * '''Азон хыгъд''' æвдисы азы райдайæны уавæр. 2025 азы 1 январы нымæц 2025 азы дæргъы райгуырдты кæнæ амæлджыты нымæц нæу. * '''Гуырынады иумæйаг коэффициент''' нымад цæуы 1 000 цæрæджыл; '''СКР''' — иу усыл; '''сабиты мæлынады коэффициент''' — 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. * '''Территорийы арæнты ивд''' æмæ '''ног сфысты фæстæ хыгъдты растгæнæнтæ''' абарыны рæстæг хъуамæ хыгъды цæуой. Районы нымæц куы фæфылдæр кæны, уый æрмæст гуырынадæй уæвын нæ хъæуы. == Кæс ма == * [[Цæгат Ирыстон]] * [[Цæгат Ирыстоны сахарты номхыгъд]] * [[Дзæуджыхъæу]] == Фиппаинæгтæ == <references /> == Æрвитæнтæ == * [https://26.rosstat.gov.ru/folder/77775 Северо-Кавказстат: 2020 азы цæрджыты сфыст] * [https://www.prlib.ru/item/1613842 Населенные места Северо-Осетинской автон. области по итогам Всесоюзной переписи населения 1926 г.]. 1927 азы рауагъды библиографион фыст. [[Категори:Цæгат Ирыстон]] llskyez1ntdtnapb73wblhv5cto6mui 596298 596297 2026-10-25T18:02:31Z ~2026-57004-00 28754 /* 1897 азы сфыст: мадæлон æвзаг */ 596298 wikitext text/x-wiki '''Цæгат Ирыстоны цæрджытæ''' — [[Цæгат Ирыстон|Цæгат Ирыстон — Аланийы Республикæйы]] цæрæг адæм. Росстаты бæрæггæнæнтæм гæсгæ, 2025 азы 1 январы республикæйы цардысты '''678 826 адæймаджы''': сахарты — 429 976, хъæуты — 248 850. Сахары цæрджыты хай уыдис 63,3 %.<ref name="oset2025">Северо-Кавказстат. [https://www.alania-invest.ru/wp-content/uploads/2025/10/%D0%9E%D1%81%D0%B5%D1%82%D0%B8%D1%8F-%D0%B2-%D1%86%D0%B8%D1%84%D1%80%D0%B0%D1%85-2025.pdf Республика Северная Осетия — Алания в цифрах. 2025]. Владикавказ, 2025. Ф. 7, 18–20. ISBN 978-5-6051847-8-2.</ref> 2021 азы цæрджыты сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 687 357 адæймаджы. Сфысты фæстиуджытæ æмæ алывæрсыгон азон хыгъдты бæрæггæнæнтæ иу датæм нæ хауынц.<ref name="census2021">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/%D0%A7%D0%98%D0%A1%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%9D%D0%9E%D0%A1%D0%A2%D0%AC%20%D0%9D%D0%90%D0%A1%D0%95%D0%9B%D0%95%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%A0%D0%95%D0%A1%D0%9F%D0%A3%D0%91%D0%9B%D0%98%D0%9A%D0%98%20%D0%A1%D0%95%D0%92%D0%95%D0%A0%D0%9D%D0%90%D0%AF%20%D0%9E%D0%A1%D0%95%D0%A2%D0%98%D0%AF-%D0%90%D0%9B%D0%90%D0%9D%D0%98%D0%AF%20%D0%9F%D0%9E%20%D0%9F%D0%9E%D0%9B%D0%A3.pdf Численность населения Республики Северная Осетия — Алания по полу]. ВПН-2020, 2021 азы сфысты фæстиуджытæ.</ref> Цæрджыты нымæцыл æнтыст кæнынц гуырынад, мæлынад, миграци æмæ административон арæнты ивдтытæ. == Цæрджыты нымæц == === Сахары æмæ хъæуы цæрджытæ === Дæлдæр лæвæрд сты азы райдайæны, 1 январы бæрæггæнæнтæ. 2015–2021 азты нымæцтæ ногæй нымад æрцыдысты 2021 азы сфысты фæстиуджыты бындурыл. Уымæ гæсгæ сæ раст абарынæн хъæуы пайда кæнын иу статистикон рауагъды бæрæггæнæнтæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Азы райдайæны цæрджыты нымæц ! Аз !! Æдæппæт, адæймаг !! Сахарты !! Хъæуты !! Сахары цæрджыты хай, % |- | 2001 || 704 351 || 466 048 || 238 303 || 66,2 |- | 2005 || 706 393 || 460 481 || 245 912 || 65,2 |- | 2010 || 711 725 || 453 034 || 258 691 || 63,7 |- | 2015 || 704 821 || 449 049 || 255 772 || 63,7 |- | 2020 || 694 939 || 441 417 || 253 522 || 63,5 |- | 2021 || 690 798 || 437 813 || 252 985 || 63,4 |- | 2022 || 685 393 || 433 235 || 252 158 || 63,2 |- | 2023 || 680 748 || 430 138 || 250 610 || 63,2 |- | 2024 || 678 879 || 429 634 || 249 245 || 63,3 |- | 2025 || 678 826 || 429 976 || 248 850 || 63,3 |} == Районты цæрджытæ: 1926–2025 == Ацы хайы бæрæггæнæнтæ æвдисынц сфысты азты æмæ 2025 азы уавæр. '''Районты арæнтæ æмæ сæ сконд ивгъуыд рæстæджы ивгæ цыдысты.''' 1926 азы округтæн сæ арæнтæ абоны æст районы арæнтимæ нæ æмбæлынц. Таблицæты нымæцтæ лæвæрд сты сæ рæстæджы территорийæн; абоны арæнтæм гæсгæ ногæй нымад не сты. === 1926 азы округтæ === 1926 азы сфысты рæстæг Цæгат Ирыстоны автономон облæсты уыдис фондз округы. Дзæуджыхъæу уæд уыдис хицæн административон иунæг. Дыгуры округмæ хаудтысты абоны Дыгуры, Æрæфы æмæ Кировы районы хайы территоритæ. Уымæ гæсгæ 1926 азы Дыгуры округы нымæц абоны Дыгуры районы нымæцимæ растæвæрд абарæн нæй.<ref name="census1926">Карданов Т. [https://www.digoria.com/news/852/ Из истории Дигории. По материалам переписи 1926 года]. 31.03.2023.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Округ (уæды ном) !! Цæрджыты нымæц |- | Алагиро-Æрыдоны (Алагиро-Ардонский) || 33 397 |- | Дзæуджыхъæуы (Дзауджикауский) || 23 119 |- | Дыгуры (Дигорский) || 39 142 |- | Рахизфарсы (Правобережный) || 35 921 |- | Притеречный || 19 238 |} 1926 азы Дзæуджыхъæуы сахар цардысты 78 346 адæймаджы, Беслæны — 1 618. Ацы сахары нымæцтæ хицæн лæвæрд сты æмæ округты таблицæйы иумæйаг итогæн нæ нымад сты.<ref name="census1926"/> === 1939 æмæ 1959 азты административон дих === 1939 азы бæрæггæнæнтæ ист сты националон составы сфысты таблицæтæй; 1959 азы бæрæггæнæнтæ — наличнон цæрджыты таблицæйæ. «—» нысан кæны, æмæ уыцы азы ахæм хицæн иунæджы нымæц ацы таблицæйы нæй; уый ноль нæу. Сахары совет æмæ уыцы номы район хицæн иунæгтæ сты.<ref name="census1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения районов, городов и крупных сел РСФСР]. Северо-Осетинская АССР; таблицы по районам. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus59_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1959 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров РСФСР]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1939 !! 1959 |- | Дзæуджыхъæу / Орджоникидзе: сахар (1939), сахары совет (1959) || 130 755 || 168 427 |- | Алагиры район || 18 556 || 37 758 |- | Æрыдоны район || 21 452 || 21 017 |- | Гизæлдоны район (Гигельдонский) || 7 101 || — |- | Дæргъхохы район || 15 330 || — |- | Дыгуры район || 24 527 || 20 786 |- | Æрæфы район || 20 674 || 23 679 |- | Кировы район || 17 016 || 30 246 |- | Мæхческы район || 5 182 || — |- | Мæздæджы район || — || 51 049 |- | Орджоникидзе-йы район || 26 514 || 30 300 |- | Рахизфарсы район || 26 659 || 34 042 |- | Садоны район || 15 439 || — |- | Горæтгæрон район || — || 33 277 |- | '''Æдæппæт''' || 329 205 || 450 581 |} === 1970, 1979 æмæ 1989 азты сфыстытæ === Ацы таблицæйы æвдыст у '''наличнон цæрджыты нымæц''' — сфысты рæстæг территорийыл чи уыдис, уыцы адæм. Уый æмæ æдзух цæрджыты (уыцы бынаты æдзух чи цæры) нымæц хицæн статистикон бæрæггæнæнтæ сты. Орджоникидзе-йы сахары советмæ сахарæй уæлдай хаудтысты йæ дæлбарады цæрæнуæттæ дæр.<ref name="census1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus70_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1970 года. Численность наличного населения городов, поселков городского типа, районов и районных центров СССР]. Таблица 1с. РГАЭ, ф. 1562, оп. 336, д. 3831–3838. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus79_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1979 года. Численность наличного населения РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus89_reg1.php Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность наличного населения СССР, РСФСР и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 1970 !! 1979 !! 1989 |- | Дзæуджыхъæуы / Орджоникидзе-йы сахары совет || 245 961 || 291 155 || 315 828 |- | [[Алагиры район]] || 43 158 || 38 532 || 39 048 |- | [[Æрыдоны район]] || 23 090 || 22 750 || 22 725 |- | [[Дыгуры район]] || 20 716 || 19 327 || 19 328 |- | [[Æрæфы район]] || 20 643 || 17 354 || 15 732 |- | [[Кировы район]] || 20 257 || 19 618 || 19 954 |- | [[Мæздæджы район]] || 67 042 || 70 259 || 77 063 |- | [[Рахизфарсы район]] || 46 007 || 47 973 || 49 314 |- | [[Горæтгæрон район]] || 65 707 || 69 953 || 75 017 |- | '''Æдæппæт''' || 552 581 || 596 921 || 634 009 |} === 2002–2025: районты æмæ сахары округы цæрджытæ === 2002, 2010 æмæ 2021 азтæн лæвæрд сты сфысты фæстиуджытæ; 2025 азæн — 1 январы уавæрмæ гæсгæ статистикон хыгъд. '''Дзæуджыхъæуы сахары округ''' æмæ '''Дзæуджыхъæуы сахар''' иу нæ сты: округмæ йæ дæлбарады æндæр цæрæнуæттæ дæр хауынц.<ref name="census2002">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus02_reg1.php Всероссийская перепись населения 2002 года. Численность населения России и её территориальных единиц]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2010">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus10_reg1.php Всероссийская перепись населения 2010 года. Численность населения России, субъектов Российской Федерации, городов и районов]. Публикаци: «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="census2021"/><ref name="districts2025">РЦИ-Аланийы Хицауад. [https://alania.gov.ru/sites/default/files/media/documents/files/2026-06/1500202605290005.pdf «Борьба с сахарным диабетом»]. Постановление 28.05.2026 № 198. 2025 азы 1 январы муниципалон арæзтады цæрджыты нымæц.</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Территори !! 2002 !! 2010 !! 2021 !! 2025 (1 январь) |- | [[Дзæуджыхъæу]] æд йæ дæлбарады цæрæнуæттæ / сахары округ || 332 650 || 330 148 || 312 755 || 309 971 |- | [[Алагиры район]] || 38 581 || 38 830 || 38 753 || 38 308 |- | [[Æрыдоны район]] || 28 831 || 30 685 || 31 356 || 31 295 |- | [[Дыгуры район]] || 20 625 || 19 334 || 18 368 || 18 652 |- | [[Æрæфы район]] || 15 708 || 15 766 || 15 810 || 15 561 |- | [[Кировы район]] || 26 571 || 27 807 || 28 018 || 27 797 |- | [[Мæздæджы район]] || 88 634 || 84 682 || 84 471 || 81 353 |- | [[Рахизфарсы район]] || 55 685 || 57 063 || 55 495 || 55 684 |- | [[Горæтгæрон район]] || 102 990 || 108 665 || 102 331 || 100 205 |- | '''Æдæппæт''' || 710 275 || 712 980 || 687 357 || 678 826 |} == Гуырынад æмæ мæлынад == === Райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц === '''Æрдзон фылдæркæнынад''' у райгуырдты æмæ амæлджыты нымæцты хицæндзинад. Куыдфæнды миграци уыцы нымæцмæ нæ хауы. Кæд амæлджыты нымæц фылдæр у, уæд æрдзон къаддæркæнынад æвдисынц «−» нысанæй.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Райгуырд !! Амард !! Æрдзон фылдæркæнынад (+) / къаддæркæнынад (−) |- | 2000 || 7 179 || 8 626 || −1 447 |- | 2005 || 7 894 || 8 654 || −760 |- | 2010 || 10 303 || 7 748 || +2 555 |- | 2015 || 10 261 || 7 511 || +2 750 |- | 2020 || 8 220 || 8 566 || −346 |- | 2021 || 7 992 || 9 756 || −1 764 |- | 2022 || 7 494 || 7 675 || −181 |- | 2023 || 6 986 || 6 483 || +503 |- | 2024 || 7 213 || 6 685 || +528 |} === Иумæйаг коэффициенттæ === Гуырынады æмæ мæлынады иумæйаг коэффициенттæ æвдисынц азы дæргъы райгуырдты æмæ амæлджыты нымæц 1 000 цæрæджыл. '''‰''' — минæй хай. Ацы коэффициентты бындур у республикæйы иумæйаг цæрджыты нымæц.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Гуырынад, ‰ !! Мæлынад, ‰ !! Æрдзон фылдæркæнынад / къаддæркæнынад, ‰ |- | 2000 || 10,3 || 12,3 || −2,0 |- | 2005 || 11,2 || 12,2 || −1,0 |- | 2010 || 14,5 || 10,9 || +3,6 |- | 2020 || 11,9 || 12,4 || −0,5 |- | 2021 || 11,6 || 14,2 || −2,6 |- | 2022 || 11,0 || 11,2 || −0,2 |- | 2023 || 10,3 || 9,5 || +0,8 |- | 2024 || 10,6 || 9,8 || +0,8 |} == Гуырынады суммарон коэффициент (ГСК) == '''Гуырынады суммарон коэффициент''' (уырыссау: ''суммарный коэффициент рождаемости'', '''СКР''') æвдисы иу усыл сывæллæтты æвæрццаг нымæц, кæд алы кары гуырынады коэффициенттæ йæ сывæллонгуырæн кары дæргъы ацы азы уавæрыл баззайой. Уый шартон фæлтæры бæрæггæнæн у, æмæ бæлвырд усы æцæг сывæллæтты нымæц нæ æвдисы. СКР æмæ 1 000 цæрæджыл гуырынады иумæйаг коэффициент иу нæ сты.<ref name="tfr">Росстат. [https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Region_Pokaz_2025.pdf Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025]. Таблица «Суммарный коэффициент рождаемости».</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! СКР: сывæллоны нымæц иу усыл |- | 2010 || 1,84 |- | 2015 || 1,91 |- | 2020 || 1,67 |- | 2022 || 1,59 |- | 2023 || 1,52 |- | 2024 || 1,60 |} Нымæцтæ лæвæрд сты запятойы фæстæ дыууæ нысанæй. Бæрæггæнæнтæ ист сты Росстаты «Регионы России. Социально-экономические показатели. 2025» рауагъдæй.<ref name="tfr"/> == Сабиты мæлынад == Сабиты мæлынады коэффициент æвдисы иу азмæ чи нæ фæцыд, ахæм амæлгæ сывæллæтты нымæц 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. Йæ бындур иумæйаг цæрджыты нымæц нæу, фæлæ цæрæгæй райгуырд сывæллæтты нымæц у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Иу азмæ амæлгæ сывæллæттæ !! Коэффициент, ‰ |- | 2000 || 84 || 11,7 |- | 2005 || 70 || 8,9 |- | 2010 || 77 || 7,5 |- | 2020 || 33 || 4,3 |- | 2021 || 34 || 4,6 |- | 2022 || 31 || 4,1 |- | 2023 || 24 || 3,4 |- | 2024 || 29 || 4,0 |} == Царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ == Райгуырды рæстæг царды æнхъæлмæ кæсгæ дæргъ (уырыссау: ''ожидаемая продолжительность жизни при рождении'') у статистикон бæрæггæнæн. Уый нымад цæуы уыцы азы кары къордты мæлынады коэффициентты бындурыл; бæлвырд адæймаг цал азæй амæлдзæн, уый нæ æвдисы. 2023 азы республикæйы иумæйаг бæрæггæнæн уыдис 76,16 азы.<ref name="life2023">Северо-Кавказстат. [https://26.rosstat.gov.ru/storage/mediabank/nas5.pdf Ожидаемая продолжительность жизни при рождении в 2023 году].</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2023 азы бæрæггæнæнтæ ! Цæрджытæ !! Иумæ, аз !! Лæгтæ, аз !! Устытæ, аз |- | Æппæт цæрджытæ || 76,16 || 70,94 || 81,08 |- | Сахары цæрджытæ || 75,91 || 70,56 || 80,63 |- | Хъæуы цæрджытæ || 76,66 || 71,39 || 81,87 |} == Миграци æмæ цæрджыты нымæцы ивд == Миграцийы баланс у республикæмæ чи æрцыд, уыдон æмæ республикæйæ чи ацыд, уыдоны нымæцты хицæндзинад. «−» æвдисы, æмæ ацæуджытæ æрцæуджытæй фылдæр сты. Æрдзон фылдæркæнынад уæддæр иумæйаг фылдæркæнынад нæ æвдисы, кæд миграцийы къаддæркæнынад фылдæр у.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ Адæймаджы нымæц ! Аз !! Æрдзон ивд !! Миграцийы баланс !! Иумæйаг ивд |- | 2022 || −181 || −4 464 || −4 645 |- | 2023 || +503 || −2 372 || −1 869 |- | 2024 || +528 || −581 || −53 |} 2024 азы æрдзон фылдæркæнынад уыдис 528 адæймаджы, фæлæ миграцийы баланс — −581. Уыцы дыууæ бæрæггæнæны иумæ раттынц −53: 2024 азы 1 январы 678 879 адæймаджы бæсты 2025 азы 1 январы — 678 826.<ref name="oset2025"/> == Кары æмæ полы состав == 2021 азы сфыстмæ гæсгæ, республикæйы цардысты 320 546 лæджы æмæ 366 811 усы. Лæгты хай уыдис 46,6 %, усты — 53,4 %.<ref name="census2021"/> 2024 азы 1 январы 1 000 лæгыл æрхаудысты 1 141 усы.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ 2024 азы 1 январы кары состав ! Кар, аз !! Цæрджыты нымæц !! Иумæйаг нымæцæй, % |- | 0–4 || 35 672 || 5,3 |- | 5–9 || 42 823 || 6,3 |- | 10–14 || 46 117 || 6,8 |- | 15–19 || 40 716 || 6,0 |- | 20–24 || 42 093 || 6,2 |- | 25–29 || 41 026 || 6,0 |- | 30–34 || 49 759 || 7,3 |- | 35–39 || 53 955 || 7,9 |- | 40–44 || 48 435 || 7,1 |- | 45–49 || 45 666 || 6,7 |- | 50–54 || 42 490 || 6,3 |- | 55–59 || 42 114 || 6,2 |- | 60–64 || 43 979 || 6,5 |- | 65–69 || 36 626 || 5,4 |- | 70 æмæ фылдæр || 67 408 || 9,9 |- | '''Æдæппæт''' || 678 879 || 100,0 |} Проценттæй нымад хæйтты иумæйаг фæстиуæг йæ чысыл фæззындæй 100 %-йæ хицæн уæвынæн ис, уымæн æмæ иу нысанмæ æнгæсгонд сты.<ref name="oset2025"/> == Националон состав == Республикæйы цæрынц [[Ирæттæ|ирæттæ]], уырыссæгтæ, мæхъхъæлæттæ, хъуымыхъхъæгтæ, сомихæгтæ, гуырдзиæгтæ æмæ æндæр адæмты минæвæрттæ. Хицæн амад сты 1897 азы мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих æмæ 1926, 1939, 1959, 1970, 1979, 1989, 2002, 2010 æмæ 2021 азты цæрджыты сфысты фæстиуджытæ. Алы къорды нымæцæн йæ бын амад у йæ хай проценттæй. Проценттæ нымад сты '''алы азы æппæт цæрджыты нымæцæй''', æрмæст сæ националон принадлежность чи фæзæгъта, уыдонæй нæ. Проценттæ сты иу сæдæм хаймæ æркъахгонд; сæ иумæйаг нымæц уымæ гæсгæ 100 %-æй къаддæр кæнæ фылдæр уæвынæн ис. «—» æвдисы, æрмæджы мидæг къорды нымæц хицæн кæй нæ амад у; уый ноль нæ у. === 1897 азы сфыст: мадæлон æвзаг === 1897 азы Уæрæсейы империйы цæрджыты сфысты националон принадлежность нæ, фæлæ '''мадæлон æвзаг''' фæрстой. Дæлдæр амад сты Тæрчы бæсты '''Дзæуджыхъæуы зылды''' фæстиуджытæ, уый мидæг — Дзæуджыхъæуы сахары фæстиуджытæ дæр. Зылды арæнтæ нырыккон Цæгат Ирыстоны арæнтимæ нæ æмбæлынц; уымæ гæсгæ ацы таблицæ республикæйы нырыккон территорийы националон состав куыд уа, афтæ йæ хынцын нæ хъæуы. Зылды иумæйаг нымæц у 134 947 адæймаджы, уыдонæй 43 740 цард Дзæуджыхъæуы.<ref name="language1897district">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=498 Первая всеобщая перепись населения Российской империи 1897 года. Владикавказский округ]. Таблицæ XIII: мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих. «Демоскоп Weekly».</ref><ref name="language1897city">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=499 Перепись населения 1897 года: Владикавказ]. Мадæлон æвзагмæ гæсгæ дих, «Демоскоп Weekly».</ref> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — зылды кæнæ сахары æппæт цæрджытæй хай, %. Сахары нымæц зылды нымæцы хай у, æмæ сæ иумæ æфтауын нæ хъæуы.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Мадæлон æвзаг<br/>(æрмæджы ном) !! Дзæуджыхъæуы зылд<br/>(сахар бафтæугæйæ) !! Уыдонæй<br/>Дзæуджыхъæуы сахар |- | style="text-align:left" | Ирæттæ|| 88 265<br/><small>65,41 %</small> || 2 916<br/><small>6,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссагтæ || 31 205<br/><small>23,12 %</small> || 28 831<br/><small>65,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиагтæ || 3 941<br/><small>2,92 %</small>|| 2 527<br/><small>5,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихагтæ || 2 093<br/><small>1,55 %</small> || 2 049<br/><small>4,68 %</small> |- | style="text-align:left" | Немыццагтæ || 1 673<br/><small>1,24 %</small> || 612<br/><small>1,40 %</small> |- | style="text-align:left" | Полойнагтæ || 1 511<br/><small>1,12 %</small> || 1 408<br/><small>3,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 1 439<br/><small>1,07 %</small> || 1 286<br/><small>2,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Дзуттагтæ || 1 059<br/><small>0,78 %</small> || 1 034<br/><small>2,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Ирайнагтæ || 822<br/><small>0,61 %</small> || 818<br/><small>1,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 733<br/><small>0,54 %</small> || 378<br/><small>0,86 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 502<br /><small>0,37 %</small>|| 487<br /><small>1,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 366<br/><small>0,27 %</small> || 337<br/><small>0,77 %</small> |- | style="text-align:left" | Литовагтæ || 213<br/><small>0,16 %</small> || 195<br/><small>0,45 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 160<br/><small>0,12 %</small> || 98<br/><small>0,22 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæртæ || 965<br/><small>0,72 %</small> || 760<br/><small>1,74 %</small> |- | style="text-align:left" | Æдæппæт || 134 947<br/><small>100,00 %</small> || 43 740<br/><small>100,00 %</small> |} === 1926–1959 азты сфыстытæ === '''1926 азы нымæцтæ хауынц Цæгат Ирыстоны автономон бæсты уæды арæнтæм, [[Дзæуджыхъæу]] æнæ бафтæугæйæ.''' 1939 азы нымæцтæ та хауынц Цæгат Ирыстоны АССР-ы уæды арæнтæм. Ацы дыууæ сфысты нымæцтæ нырыккон республикæйы территорийæн фæстæмæ нæ сты нымад, æмæ сæ 1959 азы æмæ фæстæдæры нымæцтимæ абаргæйæ, арæнты ивдтæ хъæуы хынцын. 1926 азы æрмæджы националон къордтæй амад сты ССР Цæдисы граждантæ; фæсарæнтæй 181 цæрæг амад у хицæн. Сæ иумæйаг нымæц у 152 435 адæймаджы.<ref name="ethnic1926"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1926<ref name="ethnic1926">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_26.php?reg=1042 Всесоюзная перепись населения 1926 года. Национальный состав населения по регионам РСФСР: Северо-Осетинская АО]. Таблицæ VI, «Население по полу, народности». ЦСУ СССР, 1928–1929; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> !! 1939<ref name="ethnic1939">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39_ra.php?reg=2366 Всесоюзная перепись населения 1939 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1959<ref name="ethnic1959">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1959 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 128 321<br/><small>84,18 %</small> || 165 616<br/><small>50,31 %</small> || 215 463<br/><small>47,82 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 10 063<br/><small>6,60 %</small> || 122 614<br/><small>37,25 %</small> || 178 654<br/><small>39,65 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 23<br/><small>0,02 %</small> || 6 106<br/><small>1,85 %</small> || 6 071<br/><small>1,35 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 55<br/><small>0,04 %</small> || 85<br/><small>0,03 %</small> || 3 921<br/><small>0,87 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 392<br/><small>0,26 %</small> || 8 932<br/><small>2,71 %</small> || 12 012<br/><small>2,67 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 604<br/><small>0,40 %</small> || 6 312<br/><small>1,92 %</small> || 8 160<br/><small>1,81 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 32<br/><small>0,02 %</small> || 91<br/><small>0,03 %</small> || — |- | style="text-align:left" | Цæцæйнагтæ || — || 235<br/><small>0,07 %</small> || 339<br/><small>0,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || — || 321<br/><small>0,10 %</small> || 714<br/><small>0,16 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ || 56<br/><small>0,04 %</small> || 357<br/><small>0,11 %</small> || 1 956<br/><small>0,43 %</small> |- | style="text-align:left" | Цигайнагтæ || 30<br/><small>0,02 %</small> || — || 518<br/><small>0,11 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || — || 39<br/><small>0,01 %</small> || 1 551<br/><small>0,34 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 10 301<br/><small>6,76 %</small> || 7 063<br/><small>2,15 %</small> || 9 362<br/><small>2,08 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 44<br/><small>0,03 %</small> || 2 006<br/><small>0,61 %</small> || 2 538<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 144<br/><small>0,09 %</small> || 1 103<br/><small>0,34 %</small> || 1 421<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæртæ || 2 189<br/><small>1,44 %</small> || 8 287<br/><small>2,52 %</small> || 7 898<br/><small>1,75 %</small> |- | style="text-align:left" | Адæмы хатт амынд нæу || — || 38<br/><small>0,01 %</small> || 3<br/><small>0,00 %</small> |- | style="text-align:left" | Фæсарæнты граждантæ (1926) || 181<br/><small>0,12 %</small> || — || — |- ! Æдæппæт !! 152 435<br/><small>100,00 %</small> !! 329 205<br/><small>100,00 %</small> !! 450 581<br/><small>100,00 %</small> |} === 1970–1989 азты сфыстытæ === 1979 æмæ 1989 азты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæ сты 592 002 æмæ 632 428. Уыдон хицæн сты уæлдæр районты таблицæты амад 596 921 æмæ 634 009-æй: сфысты таблицæты пайда кæнынц цæрджыты хицæн учетон категоритæй. Проценттæ нымад сты националон составы таблицæты иумæйаг нымæцтæй.<ref name="ethnic1979"/><ref name="ethnic1989"/> ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 1970<ref name="ethnic1970">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70_gs.php?reg=81 Всесоюзная перепись населения 1970 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1979<ref name="ethnic1979">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=50 Всесоюзная перепись населения 1979 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. «Демоскоп Weekly».</ref> !! 1989<ref name="ethnic1989">[https://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=48 Всесоюзная перепись населения 1989 года. Национальный состав населения: Северо-Осетинская АССР]. Госкомстаты кусæн архив, таблицæ 9с; «Демоскоп Weekly»-йы публикаци.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 269 326<br/><small>48,74 %</small> || 299 022<br/><small>50,51 %</small> || 334 876<br/><small>52,95 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 202 367<br/><small>36,62 %</small> || 200 692<br/><small>33,90 %</small> || 189 159<br/><small>29,91 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 18 387<br/><small>3,33 %</small> || 23 663<br/><small>4,00 %</small> || 32 783<br/><small>5,18 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 6 363<br/><small>1,15 %</small> || 7 610<br/><small>1,29 %</small> || 9 478<br/><small>1,50 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 13 355<br/><small>2,42 %</small> || 12 912<br/><small>2,18 %</small> || 13 619<br/><small>2,15 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 323<br/><small>1,87 %</small> || 11 347<br/><small>1,92 %</small> || 12 284<br/><small>1,94 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 30<br/><small>0,01 %</small> || 65<br/><small>0,01 %</small> || 158<br/><small>0,02 %</small> |- | style="text-align:left" | Цæцæйнагтæ || 1 402<br/><small>0,25 %</small> || 1 760<br/><small>0,30 %</small> || 2 646<br/><small>0,42 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 912<br/><small>0,17 %</small> || 1 351<br/><small>0,23 %</small> || 1 751<br/><small>0,28 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ || 2 168<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,37 %</small> || 2 770<br/><small>0,44 %</small> |- | style="text-align:left" | Цигайнагтæ || 597<br/><small>0,11 %</small> || 1 245<br/><small>0,21 %</small> || 1 464<br/><small>0,23 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 2 521<br/><small>0,46 %</small> || 2 797<br/><small>0,47 %</small> || 2 960<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 9 250<br/><small>1,67 %</small> || 10 574<br/><small>1,79 %</small> || 10 088<br/><small>1,60 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 2 957<br/><small>0,54 %</small> || 2 999<br/><small>0,51 %</small> || 2 986<br/><small>0,47 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 1 658<br/><small>0,30 %</small> || 1 898<br/><small>0,32 %</small> || 1 968<br/><small>0,31 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæртæ || 10 965<br/><small>1,98 %</small> || 11 853<br/><small>2,00 %</small> || 13 436<br/><small>2,12 %</small> |- | style="text-align:left" | Адæмы хатт амынд нæу || — || — || 2<br/><small>0,00 %</small> |- ! Æдæппæт !! 552 581<br/><small>100,00 %</small> !! 592 002<br/><small>100,00 %</small> !! 632 428<br/><small>100,00 %</small> |} === 2002–2021 азты сфыстытæ === ''Адæймаджы нымæц; дæлдæр — æппæт цæрджытæй хай, %.'' {| class="wikitable" style="text-align:right" ! Националон къорд !! 2002<ref name="ethnic2002">[https://worldgeo.ru/russia/lists/?id=33&code=15 Национальный состав населения Республики Северная Осетия (Алания)]. 2002 азы сфысты фæстиуджытæ, «Всемирная география».</ref> !! 2010<ref name="ethnic2010">Синанов Б. А. [https://science-education.ru/article/view?id=23634 Оценка современного состояния межэтнических отношений в Республике Северная Осетия — Алания (по материалам экспертного опроса)] // Современные проблемы науки и образования. 2015. № 2-3. Таблицæ 1.</ref> !! 2021<ref name="ethnic2021">[https://pop-stat.mashke.org/russia-ethnic2021.htm Ethnic composition of Russia 2021]. 2021 азы сфысты националон составы таблицæты публикаци, Population Statistics of Eastern Europe and former USSR.</ref> |- | style="text-align:left" | Ирæттæ || 445 310<br/><small>62,70 %</small> || 459 688<br/><small>64,47 %</small> || 439 949<br/><small>64,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Уырыссæгтæ || 164 734<br/><small>23,19 %</small> || 147 090<br/><small>20,63 %</small> || 122 240<br/><small>17,78 %</small> |- | style="text-align:left" | Мæхъхъæлæттæ || 21 442<br/><small>3,02 %</small> || 28 336<br/><small>3,97 %</small> || 24 285<br/><small>3,53 %</small> |- | style="text-align:left" | Хъуымыхъхъæгтæ || 12 659<br/><small>1,78 %</small> || 16 092<br/><small>2,26 %</small> || 18 054<br/><small>2,63 %</small> |- | style="text-align:left" | Сомихæгтæ || 17 147<br/><small>2,41 %</small> || 16 235<br/><small>2,28 %</small> || 11 668<br/><small>1,70 %</small> |- | style="text-align:left" | Гуырдзиæгтæ || 10 803<br/><small>1,52 %</small> || 9 095<br/><small>1,28 %</small> || 6 756<br/><small>0,98 %</small> |- | style="text-align:left" | Туркæгтæ || 2 835<br/><small>0,40 %</small> || 3 383<br/><small>0,47 %</small> || 3 878<br/><small>0,56 %</small> |- | style="text-align:left" | Цæцæйнагтæ || 3 383<br/><small>0,48 %</small> || 2 264<br/><small>0,32 %</small> || 2 492<br/><small>0,36 %</small> |- | style="text-align:left" | Азербайджанæгтæ || 2 429<br/><small>0,34 %</small> || 2 857<br/><small>0,40 %</small> || 2 285<br/><small>0,33 %</small> |- | style="text-align:left" | Кæсгæттæ || 2 902<br/><small>0,41 %</small> || 2 802<br/><small>0,39 %</small> || 2 214<br/><small>0,32 %</small> |- | style="text-align:left" | Цигайнагтæ || 1 553<br/><small>0,22 %</small> || 1 684<br/><small>0,24 %</small> || 2 069<br/><small>0,30 %</small> |- | style="text-align:left" | Корейæгтæ || 1 841<br/><small>0,26 %</small> || 1 458<br/><small>0,20 %</small> || 973<br/><small>0,14 %</small> |- | style="text-align:left" | Украинагтæ || 5 198<br/><small>0,73 %</small> || 3 251<br/><small>0,46 %</small> || 925<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Бердзейнагтæ || 2 332<br/><small>0,33 %</small> || 1 880<br/><small>0,26 %</small> || 862<br/><small>0,13 %</small> |- | style="text-align:left" | Тæтæйрагтæ || 2 108<br/><small>0,30 %</small> || 1 411<br/><small>0,20 %</small> || 686<br/><small>0,10 %</small> |- | style="text-align:left" | Æндæртæ || 10 316<br/><small>1,45 %</small> || 8 897<br/><small>1,25 %</small> || 6 959<br/><small>1,01 %</small> |- | style="text-align:left" | Адæмы хатт амынд нæу || 3 283<br/><small>0,46 %</small> || 6 557<br/><small>0,92 %</small> || 41 062<br/><small>5,97 %</small> |- ! Æдæппæт !! 710 275<br/><small>100,00 %</small> !! 712 980<br/><small>100,00 %</small> !! 687 357<br/><small>100,00 %</small> |} 2021 азы националон принадлежность кæй нæ амад у, уыцы 41 062 адæймаджы нымæцмæ хауынц дзуапп раттынæй чи æнхъæлд, уыцы 14 599 адæймаджы æмæ информаци кæй тыххæй нæй, уыцы 26 463 адæймаджы. «Националон принадлежность мын нæй» — афтæ чи дзуапп радта, уыцы 207 адæймаджы та бафтæугæ сты «Æндæр къордтæ æмæ æндæр дзуаппытæ»-мæ.<ref name="ethnic2021"/> == Бинойнагдзинад æмæ бинойнагдзинады пырх == Таблицæйы лæвæрд у азы дæргъы регистраци чи фæци, уыцы бинойнагдзинадты æмæ сæ пырхгæнæнты нымæц. Ацы дыууæ нымæцы иу азы хæдзарсаразджыты иу къорды нæ æвдисынц: бинойнагдзинады пырх раздæры азты саразгæ бинонтæн дæр уæвынæн ис.<ref name="oset2025"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" ! Аз !! Ног бинойнагдзинæдтæ !! Бинойнагдзинады пырх !! Ног бинойнагдзинæдтæ, ‰ !! Пырх, ‰ |- | 2000 || 3 689 || 1 647 || 5,3 || 2,4 |- | 2005 || 4 583 || 1 580 || 6,5 || 2,2 |- | 2010 || 5 071 || 1 828 || 7,1 || 2,6 |- | 2015 || 4 221 || 1 848 || 6,0 || 2,6 |- | 2020 || 2 840 || 1 769 || 4,1 || 2,5 |- | 2021 || 2 786 || 2 837 || 4,0 || 4,1 |- | 2022 || 2 824 || 3 900 || 4,1 || 5,7 |- | 2023 || 2 575 || 4 494 || 3,8 || 6,6 |- | 2024 || 2 505 || 3 338 || 3,7 || 4,9 |} == Бæрæггæнæнты тыххæй == * '''Сфыст''' æвдисы цæрджыты нымæц бæлвырд датæйы. 2010 азы сфысты датæ у 14 октябрь; 2020 азы номимæ цы сфыст уагътой, уый æцæг уагътой 2021 азы. * '''Азон хыгъд''' æвдисы азы райдайæны уавæр. 2025 азы 1 январы нымæц 2025 азы дæргъы райгуырдты кæнæ амæлджыты нымæц нæу. * '''Гуырынады иумæйаг коэффициент''' нымад цæуы 1 000 цæрæджыл; '''СКР''' — иу усыл; '''сабиты мæлынады коэффициент''' — 1 000 цæрæгæй райгуырдыл. * '''Территорийы арæнты ивд''' æмæ '''ног сфысты фæстæ хыгъдты растгæнæнтæ''' абарыны рæстæг хъуамæ хыгъды цæуой. Районы нымæц куы фæфылдæр кæны, уый æрмæст гуырынадæй уæвын нæ хъæуы. == Кæс ма == * [[Цæгат Ирыстон]] * [[Цæгат Ирыстоны сахарты номхыгъд]] * [[Дзæуджыхъæу]] == Фиппаинæгтæ == <references /> == Æрвитæнтæ == * [https://26.rosstat.gov.ru/folder/77775 Северо-Кавказстат: 2020 азы цæрджыты сфыст] * [https://www.prlib.ru/item/1613842 Населенные места Северо-Осетинской автон. области по итогам Всесоюзной переписи населения 1926 г.]. 1927 азы рауагъды библиографион фыст. [[Категори:Цæгат Ирыстон]] tiylxdnufmked7harz4o08me0z9r1ox 0 84134 596299 2026-10-25T18:28:14Z GG WP15 28755 Перенаправление с названия с кириллической ӕ на основную статью с æ. 596299 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Цæгат Ирыстоны цæрджытæ]] dah8ignroh2wuqkqdy2oidmtsrg5a4k 10 84135 596300 2026-10-25T18:33:36Z Ymblanter 6212 Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «Graveyard 27x39 ENGLISH.png» 596300 wikitext text/x-wiki Graveyard 27x39 ENGLISH.png hyu8amn3z545k1cx5blnjzzlwzv0jmc 10 84136 596301 2026-10-25T18:33:51Z Ymblanter 6212 Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «Постер программы исследования экзопланет НАСА на Хэллоуин 2020 года» 596301 wikitext text/x-wiki Постер программы исследования экзопланет НАСА на Хэллоуин 2020 года 676o7niv8ixmukb6hfedsmlc2g7cbi9 10 84137 596302 2026-10-25T18:39:09Z Ymblanter 6212 Ног фарс, йæ код райдайы афтæ: «__NOTOC__ [[#1|1]] | [[#2|2]] | [[#3|3]] | [[#4|4]] | [[#5|5]] | [[#6|6]] | [[#7|7]] | [[#8|8]] | [[#9|9]] | [[#10|10]] | [[#11|11]] | [[#12|12]] | [[#13|13]] | [[#14|14]] | [[#15|15]] | [[#16|16]] | [[#17|17]] | [[#18|18]] | [[#19|19]] | [[#20|20]] | [[#21|21]] | [[#22|22]] | [[#23|23]] | [[#24|24]] | [[#25|25]] | [[#26|26]] | [[#27|27]] | [[#28|28]] | [[#29|29]] | [[#30|30]] {{Potd/Day|month=2026-11|day=01|width={{{width}}}}...» 596302 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ [[#1|1]] | [[#2|2]] | [[#3|3]] | [[#4|4]] | [[#5|5]] | [[#6|6]] | [[#7|7]] | [[#8|8]] | [[#9|9]] | [[#10|10]] | [[#11|11]] | [[#12|12]] | [[#13|13]] | [[#14|14]] | [[#15|15]] | [[#16|16]] | [[#17|17]] | [[#18|18]] | [[#19|19]] | [[#20|20]] | [[#21|21]] | [[#22|22]] | [[#23|23]] | [[#24|24]] | [[#25|25]] | [[#26|26]] | [[#27|27]] | [[#28|28]] | [[#29|29]] | [[#30|30]] {{Potd/Day|month=2026-11|day=01|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=02|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=03|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=04|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=05|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=06|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=07|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=08|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=09|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=10|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=11|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=12|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=13|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=14|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=15|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=16|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=17|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=18|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=19|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=20|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=21|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=22|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=23|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=24|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=25|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=26|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=27|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=28|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=29|width={{{width}}}}} {{Potd/Day|month=2026-11|day=30|width={{{width}}}}} 63lg7rai80ejtbnk8uvllofj3v0wvs8