Wikipedia pagwiki https://pag.wikipedia.org/wiki/Arapan_ya_Bolong MediaWiki 1.47.0-wmf.9 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Pangasinan 0 10288 79877 79752 2026-07-07T23:10:54Z ~2026-38737-69 10080 /* */ 79877 wikitext text/x-wiki {{Infobox location |zoom = 7 }} Say '''{{PH wikidata|name}}''' et {{PH wikidata|income_class}} ed rehiyon na [[Ilocos Region]], [[Filipinas]]. Unong ed {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}} census, say populasyon to et {{PH wikidata|population_total}} totoo tan {{PH wikidata|household}} abong. Walay kabaleg tan sukat to ya {{PH wikidata|area}} sq. km. Say kodigo telefono {{PH wikidata|area_code}}. Say kapital to et {{#property:P36}}. Say [[salitan Pangasinan]] so kumasakey ya salita ed luyag na Pangasinan. Say ngaran ya [[Pangasinan]] so labay ton ibaga et ''dalin na asin'' o ''pasen na gawaan na asin'', ya nanlapu ed lamot na salita ya ''asin''. Nen saman, wala'y daan ya panarian ya atawag na Luyag na Pangasinan. Si Princesa Urduja, sakey ya biin mibabakal, so panisiaan ya nan-oley ed Pangasinan nen 14th siglo o kumalabinapat ya lasus ya taon. Say Pangasinan so bantog lapu ed say Hundred Islands National Park tan saray mararakep ya baybay to. Say Pangasinan so nakakabat ya inianakan nen Pangulo Fidel V. Ramos tan si Speaker Jose de Venecia. Say ina nen Pangulo [[Gloria Macapagal-Arroyo]] et inkyanak ed [[Binalonan, Pangasinan]]. Say 1200 megawatt Sual Coal-Fired Power Plant, tan say 345 megawatt San Roque Multi-Purpose Dam so nipasen ed [[Pangasinan]]. ==Saray Medya== *[[DZRD|SMNI News Radio 981]] [[Dagupan]] *DWEQ 1260 kHz DWEQ News [[Rosales]], (Audiovisual Communicators, Inc.) == Historia == === Prehistoria === Say balon totoo o Homo sapiens so sinmabi ed ''Malay archipelago'' o kapuloan Malay nen imbeneg a 50,000 a taon. Arayan balon totoo so panisiaan ya nanlapu ed Africa. ==== Salitan Awstronesyo ==== Say [[:en:Austronesian languages|salitan Awstronesyo]] so kabat a nanlapu ed Taiwan o dia ed dalin Sunda ed Southeast Asia, sakey a baleg a dalin nen abayag lan panaon a akapeket ed dalin na Asya. Balet, nen abayag lan panaon, say dalin Sunda so adelap. Say atilak ed dalin na Sunda so saray kapuloan Malay o ''Malay archipelago''. Saray totoo a managsalita na salitan Awstronesyo tan saray ilalak da a Malayo-Polinesyo so tinmayak ed kapuloan Malay tan saray arom ya kapuloan ed dayat Pasipiko tan dayat Indyo, pati angga ed pulo Easter o ''Easter Island'' tan pulo Madagascar. Saray Malayo-Polinesyo so akasabi met ed Awstralya nen saman. Arawi so asabi na saray Malayo-Polinesyo ta marunong ira a ondayat tan lapu ed pandayat a baloto, bangka, o parao da. Say utit ya ari na Caboloan na Pangasinan si [[Ari Kasikis]]. === Pansakop na Espanya === [[Ferdinand Magellan]] Sinmabi si Ferdinand Magellan ed [[Filipinas]] nen [[1521]]. Nen Abril 27, 1565, say ''conquistador'' (managsakop) na Espanya a si Miguel Lopez de Legazpi so sinmabi ed Cebu. Nen 1571, ingapu na Espayna so pansakop ed Pangasinan. Nen 1580, say Pangasinan so asakop la insan ginawan Alcadia Mayor na Gobernador a Espanyol ed Filipinas. === Panarian na Pangasinan === Nen Deciembre 1660, si [[Andres Malong]] so ginawan ari ed Panarian na Pangasinan nen tinalo da ray Kastila. Nen Noviembre 3, 1762, si Juan de la Cruz [[Palaris]] akilaban ed saray Kastila. In-proklama na totoon Pangasinan so kawayangen (independence) na Pangasinan. === Katipunan === Nen Nobyembre 3, 1897, ginmapoy paloob ed muyong ya Katipunan ed Pangasinan. Saray angipangulo ed Katipunan ed Pangasinan-Zambales: * Román Manalang - Presidente Generalísimo "Bagong Silang" * Mauro Ortiz - Vice-Presidente General de División "Sinukuan" * José Montemayor Jiménez - (Secretario) Katulong "Aromas" * Domingo García - (Cajero) Tagi-yaman * Felipe Quintos - Coronel "Ginebra" * Marcelo García - Coronel "Talisay" * Aurelio García - Coronel * Gil Fontanilla - Comandante * Cirilo Cabagun - Comandante * Pedro Natividad - Comandante * Gregorio Onofre - Capitán * Graciano Rapinan - Capitán * Céndido Raroque - Capitán * Julio Rabara - Capitán * Narciso Peralta - Capitán * Vicente de Vera - Capitán * Félix Jimenez - Capitán * Francisco Raroque - Teniente == Kultura == Say kultura na [[Pangasinan]] so karaklan a laok na Malayo-Polynesian, Kastila, tan American, a alaokan met na Hindu, tan Insik. Natan, say Pangasinan so maslak a ''westernized'' la. ;Totoo Saray totoo ed Pangasinan et tatawagen na Pangasinan, Pangasinense, o taga Pangasinan. Saray arom a totoo ed Pangasinan et saray Ilocano, Bolinao, tan Tagalog. Saray Pangasinan so Malay o Malayan, singa saray arom a totoo ed kapuloan na kapuloan Malay o ''Malay archipelago''. Saray totoo ed Pangasinan so mikanayon ed saray Polynesian ed kapuloan na dayat Pacific, saray totoo a Formosan ed Taiwan, saray Cham ed Vietnam tan Kampuchea, saray Malagasy ed Madagascar, tan nayarin walay arawin pikanayon da ed saray Ainu ed Japan. Saray kabkabat a totoon nanlapu ed Pangasinan, si Pangulo Gloria Macapagal-Arroyo; datin Pangulo Fidel V. Ramos; Speaker Jose de Venecia, Jr.; tan si Fernando Poe, Jr. ;Salita Say salitan Pangasinan so sakey a sanga na salitan Malayo-Polynesian a sanga na salitan Austronesian. Say salitan Pangasinan so asingger a kanayon na salitan Ibaloi ed luyag na Benguet tan baley na Baguio. Saray salitan Pangasinic: * Pangasinan * Ibaloi * Karao * I-wak * Kalanguya * Keley-I * Kallahan * Kayapa * Tinoc Saraya so arom a salitan Pangasinic so salita ed luyag na Benguet, Nueva Ecija, Nueva Vizcaya, tan Ifugao. Say salitan Pangasinan so sakey a salitan ''agglutinative'' (nanpepeket). Nayarin say salitan Pangasinan so walay pikanayon to ed salitan Sumerian, amay salita nen saman ed dalin na Sumer ed Mesopotamia, natan diman ed Iraq. == Baley == {{columns-list|colwidth=10em| * [[Agno, Pangasinan|Agno]] * [[Aguilar, Pangasinan|Aguilar]] * [[Alcala, Pangasinan|Alcala]] * [[Anda, Pangasinan|Anda]] * [[Asingan, Pangasinan|Asingan]] * [[Balungao, Pangasinan|Balungao]] * [[Bani, Pangasinan|Bani]] * [[Basista, Pangasinan|Basista]] * [[Bautista, Pangasinan|Bautista]] * [[Bayambang, Pangasinan|Bayambang]] * [[Binalonan, Pangasinan|Binalonan]] * [[Binmaley, Pangasinan|Binmaley]] * [[Bolinao, Pangasinan|Bolinao]] * [[Bugallon, Pangasinan|Bugallon]] * [[Burgos, Pangasinan|Burgos]] * [[Calasiao, Pangasinan|Calasiao]] * [[Dasol, Pangasinan|Dasol]] * [[Infanta, Pangasinan|Infanta]] * [[Labrador, Pangasinan|Labrador]] * [[Laoac, Pangasinan|Laoac]] * [[Mabini, Pangasinan|Mabini]] * [[Malasiqui, Pangasinan|Malasiqui]] * [[Manaoag, Pangasinan|Manaoag]] * [[Mangaldan, Pangasinan|Mangaldan]] * [[Mangatarem, Pangasinan|Mangatarem]] * [[Mapandan, Pangasinan|Mapandan]] * [[Natividad, Pangasinan|Natividad]] * [[Pozorrubio, Pangasinan|Pozorrubio]] * [[Rosales, Pangasinan|Rosales]] * [[San Fabian, Pangasinan|San Fabian]] * [[San Jacinto, Pangasinan|San Jacinto]] * [[San Manuel, Pangasinan|San Manuel]] * [[San Nicolas, Pangasinan|San Nicolas]] * [[San Quintin, Pangasinan|San Quintin]] * [[Santa Barbara, Pangasinan|Santa Barbara]] * [[Santa Maria, Pangasinan|Santa Maria]] * [[Santo Tomas, Pangasinan|Santo Tomas]] * [[Sison, Pangasinan|Sison]] * [[Sual, Pangasinan|Sual]] * [[Tayug, Pangasinan|Tayug]] * [[Umingan, Pangasinan|Umingan]] * [[Urbiztondo, Pangasinan|Urbiztondo]] * [[Villasis, Pangasinan|Villasis]] }} [[File:saltfarm.jpg|300px|thumb|right|Asinan na [[Dasol]].]] == Ciudad == * [[Alaminos City]] * [[Urdaneta City]] * [[Dagupan City]] * [[San Carlos City, Pangasinan|San Carlos City]] * [[Lingayen]] == Demograpiko == {{Populasyon}} == Dadalawen == === Kapulo-puloan odino Taytay Bakes (Hundred Islands) === Say [[Kapulo-puloan]] odino [[Taytay Bakes]], dia ed baybay na Barangay Lucap ed [[Alaminos City]], so 123 a kapuloan ed [[Lingayen Gulf]]. === Nuestra Senora de Manaoag === Say Nuestra Señora de Manaoag. Papanisiyaan ya makapampaabig ya sakit tan makatulong ed kairapan ya bilay. Dakerakel ya milagro so agawaan to manlapo la nen saman angga ed natan ed bilay-bilay ya totoo. Saray totoo ya taga salaney ya baley o salaney ya luyag na Filipinas so lanang ya unbibisita kada simba lalo la no pista. Say pista ya birhen et no Mayo tan no Oktubre. === Arom a bantog a dadalawen === * Bonuan Blue Beach ed Dagupan * San Fabian Beach * Patar Whitesand Beach Ed Bolinao * Cape Bolinao Beach ed Bolinao * Tambobong White Beach ed Dasol * Tondol Beach ed Anda * Antong Falls ed Sison * Cacupangan Cave ed Mabini * Mount Balungao ed Balungao * Manleluag Spring National Park ed Mangatarem * Sanctuario de Senor Divino Tesoro ed Calasiao * Salasa Church ed Bugallon * Urduja House ed Lingayen * Lingayen Gulf War Museum ed Lingayen * Bolinao Museum ed Bolinao * Narciso Ramos Sports and Civic Center ed Lingayen * Maranum Falls ed Natividad * Natividad Sky Plaza * Sunflower Maze ed [[Tayug]] * Sto. Rosario Cave ed Mabini * Oceanographic Marine Laboratory ed Alaminos * Blessed Virgin's Well ed Manaoag == Nengneng met == * [[Salitan Pangasinan]] * [[Totoon Pangasinan]] * [[Dictionari na English-Pangasinan|Balikasan ed English - Pangasinan]] * [[Balikasan ed Pangasinan - English]] * [[Filipinas]] * [[Asin]] * [[Bagoon]]g * [[Bangus]] == Saray reperensiya == {{Reflist}} ==Saray gawing ed labas== * [https://www.philatlas.com/ PhilAtlas.com] * [https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] * [https://web.archive.org/web/20161010201809/http://www.blgs.gov.ph/lgpmsv2/cmshome/index.php?pageID=23 Local Governance Performance Management System] * {{PH wikidata|website}} * [http://www.pangasinan.gov.ph Official Website of the Provincial Government of Pangasinan] * [https://web.archive.org/web/20220520001338/https://kingfisher.edu.ph/ Kingfisher School of Business and Finance] * [http://www.borobudurshipexpedition.com/index.htm Borobudur Ship Expedition] * [https://web.archive.org/web/20150719222229/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/rp.html CIA World Factbook: Philippines] * [http://countrystudies.us/philippines/ U.S. Country Studies: Philippines] * [http://web.kssp.upd.edu.ph/linguistics/plc2006/papers/FullPapers/I-2_Solheim.pdf Origins of the Filipinos and Their Languages by Wilhelm G. Solheim II] ([[Portable Document File|PDF]]) * [http://www.gutenberg.org/browse/authors/b#a2296 History of the Philippine Islands] * [http://www.hti.umich.edu/p/philamer/ The United States and its Territories 1870 - 1925: The Age of Imperialism] {{Pangasinan}} {{Luzon lateral}} [[Category:Saray luyag na Filipinas]] == Sports == Pigaran kabat ya manggagalaw ed Philippine Basketball Association so nianak ed Pangasinan, kaiba ira si Danny Ildefonso, Marc Pingris, tan Marlou Aquino . No nipaakar ed saray sports team, saray Pangasinan Presidents (ya inngaranan bilang Pangasinan Waves) so nangalaw ed loob na taloran season na Metropolitan Basketball Association . Say probinsya so panaayaman met na Pangasinan Heatwaves, sakey ya expansion team na Maharlika Pilipinas Basketball League ya onggapon manggalaw ed 2024 season na liga. == Kultura == Say kultura na Pangasinan e nanlaok na kultura na '''Malay-Polynesian''' tan '''western Hispanic''' ya walay pigaran impluensya na Indian tan Chinese untan met ed impluensya na '''Amerika'''. Say Pangasinan et nanlapud sagur, na mansiansian balet mabiskeg so native Austronesian background to. Saray manunan sentro na kultura na Pangasinan et say [[Dagupan]], [[Lingayen]], [[Manaoag]], [[Calasiao]] tan [[San Carlos, Pangasinan|Syudad na San Carlos]] . gsqu18r8h03u0lp18sko6yr86wcfrjy Template:South Cotabato 10 11610 79876 79631 2026-07-07T14:25:54Z Exec8 2783 79876 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = South Cotabato |title = Saray [[:Category:Saray siyudad na Filipinas|siyudad]] san [[:Category:Saray baley na Filipinas|baley]] na {{wikidata|label|linked|Q13882}} |above = '''{{wikidata|property|linked|Q13882|P36}}''' (kapital) |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |group1 = Saray baley |list1 = * {{wikidata|label|linked|Q173870}} <!-- Banga --> * {{wikidata|label|linked|Q173898}} <!-- Lake Sebu --> * {{wikidata|label|linked|Q173922}} <!-- Norala --> * {{wikidata|label|linked|Q173944}} <!-- Polomolok --> * {{wikidata|label|linked|Q173965}} <!-- Santo Niño --> * {{wikidata|label|linked|Q173986}} <!-- Surallah --> * {{wikidata|label|linked|Q174018}} <!-- Tampakan --> * {{wikidata|label|linked|Q174039}} <!-- Tantangan --> * {{wikidata|label|linked|Q174003}} <!-- T'boli --> * {{wikidata|label|linked|Q174055}} <!-- Tupi --> |group2 = Saray siudad |list2 = * {{wikidata|label|linked|Q594275}} <!--General Santos-- * {{wikidata|label|linked|Q542154}} <!--Koronadal --> }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Saray baley na South Cotabato| ]] </noinclude> 5ml12iadf54ukoepc3pa8bjfb6dsk4j Shakira 0 13973 79875 2026-07-07T12:28:42Z ~2026-38489-56 10078 Balon bolong: [[File:2023-11-16_Gala_de_los_Latin_Grammy,_03_(cropped)02.jpg|right|thumb|Shakira (2023)]] Si '''Shakira Isabel Mebarak Ripoll''' (nianak nen Pebrero 2, 1977) et sakey a Kolombiyanon managkansion, songwriter, managsayaw, tan pilantropo. Tatawagen a "Reyna na Latin Music", sikatoy ipapasen na karaklan bilang sakey ed saray sankaimpluensyaan a managligliwa ed koma-21 a siglo. Baleg so epekto to ed Latin pop music industry, tan saray maseseg a palabas to ed entablado so akatulon... 79875 wikitext text/x-wiki [[File:2023-11-16_Gala_de_los_Latin_Grammy,_03_(cropped)02.jpg|right|thumb|Shakira (2023)]] Si '''Shakira Isabel Mebarak Ripoll''' (nianak nen Pebrero 2, 1977) et sakey a Kolombiyanon managkansion, songwriter, managsayaw, tan pilantropo. Tatawagen a "Reyna na Latin Music", sikatoy ipapasen na karaklan bilang sakey ed saray sankaimpluensyaan a managligliwa ed koma-21 a siglo. Baleg so epekto to ed Latin pop music industry, tan saray maseseg a palabas to ed entablado so akatulong ed inkakabkabat to ed intiron mundo.<ref>https://www.forbes.com/sites/andreazarczynski/2023/04/30/as-latin-music-booms-grammy-museum-honors-shakira/</ref> Inggapo nen Shakira so karera to nen 1990.<ref>https://www.noticiascaracol.com/entretenimiento/shakira-en-la-historia-los-momentos-que-la-consolidaron-como-artista-so35</ref> Say kansion to ya "Hips Don't Lie" so sankaunaan ya angidaulo ed US Billboard Hot 100 tan sakey ed saray sankalaknaban a single ed awaran.<ref>https://www.billboard.com/pro/shakira-wyclef-jean-hips-dont-lie-chart-rewind-2006/</ref> Si Shakira so nagmaliw a sankalakoan a Latin artist ed amin a panaon lapud saray sankalakoan ton album a singa say ''Laundry Service'' (2001).<ref>https://variety.com/2021/music/news/shakira-laundry-service-album-anniversary-interview-1235111293/</ref> Sikatoy labalabay na totoo tan sikatoy akawalaan na baleg a suporta. == References == <references /> g14mdomivhjwh61891isoc2qjae73cv